ປະເທດລາວ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lo">
  <siteinfo>
    <sitename>ວິກິພີເດຍ</sitename>
    <dbname>lowiki</dbname>
    <base>https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BB%9C%E0%BB%89%E0%BA%B2%E0%BA%AB%E0%BA%BC%E0%BA%B1%E0%BA%81</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ສື່</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ພິເສດ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ສົນທະນາ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ຜູ້ໃຊ້</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ສົນທະນາຂອງຜູ້ໃຊ້</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ວິກິພີເດຍ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ສົນທະນາກ່ຽວກັບວິກິພີເດຍ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ຮູບ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ສົນທະນາກ່ຽວກັບຮູບ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ມີເດຍວິກິ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ສົນທະນາກ່ຽວກັບມີເດຍວິກິ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ແມ່ແບບ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ສົນທະນາກ່ຽວກັບແມ່ແບບ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ຊ່ວຍເຫຼືອ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ສົນທະນາກ່ຽວກັບຊ່ວຍເຫຼືອ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ໝວດ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ສົນທະນາກ່ຽວກັບໝວດ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ປະເທດລາວ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1471</id>
    <revision>
      <id>130496</id>
      <parentid>130485</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T09:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pristome</username>
        <id>22204</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid revision [[Special:Diff/130485|130485]] by [[Special:Contributions/~2026-46480-41|~2026-46480-41]] ([[User talk:~2026-46480-41|talk]]) Revert vandalism</comment>
      <origin>130496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163092" sha1="qyz5n0y4q7h6f5xvms8gxfz4os0szr4" xml:space="preserve">
{{Hatnote|&quot;ລາວ&quot; ປ່ຽນທາງມາບ່ອນນີ້ ສຳລັບຄວາມໝາຍອື່ນ ໄປເບິ່ງທີ່ [[ລາວ (ແກ້ຄວາມກຳກວມ)]]}}DHOTMANY KEOMORLAKOTH USD PTURIN CENT.

{{ປ້າຍບົດຄວາມດີເດັ່ນ}}
{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ
| conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
| common_name            = ລາວ
| native_name            = 
| image_flag             = Flag of Laos.svg
| image_coat             = Emblem_of_Laos_(2025-).svg
| symbol_type            = [[ເຄື່ອງໝາຍຊາດ]]
| national_motto         = &quot;ສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ&quot;
| national_anthem        = &quot;[[ເພງຊາດລາວ]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em;&quot;&gt;[[File:National Anthem of Laos.ogg|center]]&lt;/div&gt;
| image_map              = {{Switcher|[[ຮູບ:Laos (orthographic projection).svg|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[ຮູບ:Location Laos ASEAN.svg|250px|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງແຜນທີ່ອາຊຽນ|default=1}}
| map_caption            = {{map caption |location_color=ຂຽວ |region=[[ອາຊຽນ]] |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |legend=Location Laos ASEAN.svg}}
| capital                = [[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
| coordinates            = {{Coord|17|58|N|102|36|E|type:city}}
| largest_city           = [[ວຽງຈັນ]]
| official_languages     = [[ພາສາລາວ]]
| recognised_languages   = 
| languages_type         = ພາສາທີ່ເວົ້າ
| languages              = {{hlist|[[ພາສາລາວ|ລາວ]]|[[ພາສາມົ້ງ|ມົ້ງ]]|[[ພາສາກຶມມຸ|ກຶມມຸ]]|[[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.studycountry.com/guide/LA-language.htm|title=The Languages spoken in Laos|website=Studycountry|access-date=16 September 2018}}&lt;/ref&gt;}}
| ethnic_groups          = {{unbulleted list 
 | 53.2% [[ລາວ (ຊົນເຜົ່າ)|ລາວ]]
 | 11% [[ເຜົ່າກຶມມຸ|ກຶມມຸ]]
 | 9.2% [[ຊາວມົ້ງ|ມົ້ງ]]
 | 3.4% [[ພາສາຜູ້ໄທ|ຜູ້ໄທ]]
 | 3.1% [[ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ|ໄທ]]
 | 2.5% ມະກອງ
 | 2.2% [[ຊາວກະຕາງ|ກະຕາງ]]
 | 2.0% [[ຊາວລື້|ລື້]]
 | 1.8% [[ອາຂ່າ]]
 | 11.6% ອື່ນໆ {{efn|ລວມ[[List of ethnic groups in Laos|ກຸ່ມຊົນເຜົ່າຂະໜາດນ້ອຍຫຼາຍກວ່າກຸ່ມຊົນເຜົ່າຂະໜາດຫຼາຍກວ່າ 100 ກຸ່ມ]]}}
 }}
| ethnic_groups_year     = 2015&lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://lao.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PHC-ENG-FNAL-WEB_0.pdf|title=Results of Population and Housing Census 2015 |publisher=Lao Statistics Bureau |access-date=1 May 2020}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = [[ລາວ (ຊົນເຜົ່າ)|ຊາວລາວ]]
| government_type        = ເປັນ[[ລັດເອກະພາບ|ລັດດ່ຽວ]] ປົກຄອງໂດຍ[[ລັດ​ພັກ​ດຽວ|ພັກດຽວ]] [[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] [[ສາທາລະນະລັດ]][[ສັງຄົມນິຍົມ]]
| leader_title1          = [[ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ|ເລຂາທິການໃຫຍ່]]&lt;br&gt;[[ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ|ປະທານປະເທດ]]{{efn|ປະເທດລາວເປັນ[[ລັດດ່ຽວ]]ທີ່ເປັນ[[ລັດ​ກອມ​ມູນິດ]]ແບບ[[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] ຕຳແໜ່ງທີ່ຊົງອຳນາດຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນ[[ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] ບໍ່ແມ່ນ[[ປະທານປະເທດລາວ|ປະທານປະເທດ]] ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄວບຄຸມ[[ກົມການເມືອງສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ|ກົມການເມືອງ]] ແລະ [[ເລຂາທິການ ພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ|ເລຂາທິການ]] ເຮັດໃຫ້ຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງກາຍເປັນຜູ້ນຳລາວ''ໂດຍພຶດຕິໄນ''}}
| leader_name1           = [[ທອງລຸນ ສີສຸລິດ]]
| leader_title2          = [[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]
| leader_name2           = [[ສອນໄຊ ສີພັນດອນ]]
| leader_title3          = [[ຮອງປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ|ຮອງປະທານປະເທດ]]
| leader_name3           = [[ບຸນທອງ ຈິດມະນີ]]&lt;br&gt;[[ປານີ ຍາທໍ່ຕູ້]]
| leader_title4          = [[ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ (ປະເທດລາວ)|ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ]]
| leader_name4           = [[ໄຊສົມພອນ ພົມວິຫານ]]
| legislature            = [[ສະພາແຫ່ງຊາດ|ສະພາແຫ່ງຊາດ]]
| sovereignty_type      = [[ປະຫວັດສາດລາວ|ກໍ່ຕັ້ງ]]
| established_event1     = [[ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ]]
| established_date1      = 1354–1707
| established_event2     = [[ພຣະຣາຊອານາຈັກຫລວງພະບາງ|ອານາຈັກຫຼວງພະບາງ]], [[ອານາຈັກວຽງຈັນ|ອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ]] ແລະ [[ອານາຈັກຈຳປາສັກ|ອານາຈັກລ້ານຊ້າງຈຳປາສັກ​]]
| established_date2      = 1707–1778
| established_event3     = ອານາຈັກລ້ານຊ້າງຖືກປົກຄອງໂດຍ[[ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ|ສະຫຍາມ]]​
| established_date3      = 1778–1893
| established_event4     = [[ອິນດູຈີນຝຣັ່ງ|ຕົກເປັນອານານິຄົມຝຣັ່ງ]]
| established_date4      = 1893–1953
| established_event5     = ຮວມລາຊະອານາຈັກ
| established_date5      = 11 ພຶດສະພາ 1947
| established_event6     = [[ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ|ປະກາດເອກະລາດ]]&lt;br /&gt;ຈາກ[[ອານາຈັກອານານິຄົມຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]
| established_date6      = 22 ຕຸລາ 1953
| established_event7     = [[ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ|ລົ້ມລ້າງກະສັດ]]
| established_date7      = 2 ທັນວາ 1975
| established_event8     = [[ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ|ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ]]
| established_date8      = 14 ສິງຫາ 1991
| established_event9     = [[ວັນຊາດ]]
| established_date9      = 2 ທັນວາ
| area_km2               = 237,955
| area_rank              = ອັນດັບທີ 82 &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]]--&gt;
| area_sq_mi             = 91,428.991 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water          = 2
| population_estimate    = 7,123,205
| population_census      = 6,492,228&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|title=Laos|publisher=Lao Department of Statistics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113204058/http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|archive-date=13 November 2016}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2019
| population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 105
| population_census_year = 2015
| population_density_km2 = 26.7
| population_density_sq_mi = &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = ອັນດັບທີ 151
| GDP_PPP                = {{increase}} 74.309&amp;nbsp;ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2022&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=544,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2021&amp;ey=2022&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1|title = World Economic Outlook Database, April 2023 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=12 April 2023 }}&lt;/ref&gt; &lt;!--Do not edit!--&gt;
| GDP_PPP_year           = 2023
| GDP_PPP_rank           = ອັນດັບທີ 106
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} 9,800 ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2023&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 125
| GDP_nominal            = {{Decrease}} 17.347&amp;nbsp;ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2023&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_rank       = ອັນດັບທີ 145
| GDP_nominal_per_capita = {{Decrease}} 2,319 ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2023&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 152
| Gini                   = 36.4 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2012
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/staedy--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/|title=Gini Index|publisher=World Bank|access-date=2 March 2011}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.617 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2023 &lt;!--Please use the year in which the HDI data refers to and not the publication year--&gt;
| HDI_change             = decrease &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|title=Human Development Report 2025|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=2025|access-date=14 May 2025}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = ອັນດັບທີ 147
| currency               = [[ເງີນກີບລາວ|ກີບ]] (₭)
| currency_code          = LAK
| time_zone              = [[ເວລາໃນປະເທດລາວ]]
| utc_offset             = +7
| date_format            = ວວ/ດດ/ປປປປ
| drives_on              = ຂວາ
| calling_code           = [[+856]]
| iso3166code            = LA
| cctld                  = [[.la]]
| religion               = {{unbulleted list 
 | 66.0% [[ພຸດທະສາສະໜາ|ພຸດ]]{{efn|ລັດ ເຄົາລົບ ແລະ ປົກປ້ອງການເຄື່ອນໄຫວອັນຖືກກົດໝາຍ ຂອງພຸດທະສາສະນິກະຊົນ ແລະ ສາສະນິກະຊົນອື່ນ, ປຸກລະດົມສົ່ງເສີມພຣະພິກຂຸສົງ-ສາມະເນນ, ນັກບວດ, ນັກສອນສາສະໜາ ໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສປປລາວ ສະບັບປັບປຸງປີ 2025|url=https://constituteproject.org/constitution/Laos_2003.pdf?lang=lo|website=na.gov.la|access-date=03 August 2025|quote=ມາດຕາ 9 (ປັບປຸງ) ລັດ ເຄົາລົບ ແລະ ປົກປ້ອງການເຄື່ອນໄຫວອັນຖືກກົດໝາຍ ຂອງພຸດທະສາສະນິກະຊົນ ແລະ ສາສະນິກະຊົນອື່ນ, ປຸກລະດົມສົ່ງເສີມພຣະພິກຂຸສົງ-ສາມະເນນ, ນັກບວດ, ນັກສອນສາສະໜາ ໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນ.}}&lt;/ref&gt;}}
 | 30.7% [[ສາສະໜາຜີ]]
 | 1.5% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນປະເທດລາວ|ຄຣິດ]] 
 | 1.8% [[ສາສະໜາໃນປະເທດລາວ|ອື່ນໆ]] / [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]]&lt;ref name=&quot;assets.pewresearch.org&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2012-12-18 |title=Table: Religious Composition by Country |url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2012/12/globalReligion-tables.pdf |access-date=2026-01-06 |website=Pew Research Center |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
}}
|footnotes={{notelist}}}}
'''ປະເທດລາວ''' ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການຄື '''ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ''' (ຫຍໍ້ວ່າ: ສ.ປ.ປ.ລາວ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ສ.ປ.ປ ລາວ |url=https://na.gov.la/%E0%BA%AA-%E0%BA%9B-%E0%BA%9B-%E0%BA%A5%E0%BA%B2%E0%BA%A7/ |access-date=2026-01-06 |website=The National Assembly of Lao PDR |language=lo}}&lt;/ref&gt; ແມ່ນປະເທດດຽວທີ່[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ|ບໍ່ມີຊາຍແດນອອກສູ່ທະເລ]]ຢູ່ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 236,800 ຕາລາງກິໂລແມັດ ໂດຍທາງພາກເໜືອມີຊາຍແດນຕິດກັບ[[ປະເທດຈີນ]] ທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດກຳປູເຈຍ]] ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດຫວຽດນາມ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ປະເທດໄທ]] ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຕິດກັບ[[ປະເທດມຽນມາ]]&lt;ref&gt;{{cite web |date= |title=สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว |url=https://www.nia.go.th/media/almanac/2022/01/Lao_2022.pdf |access-date=2026-01-06 |website=NIA |language=th}}&lt;/ref&gt;

ຫຼັງຈາກຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມຂັດແຍ້ງພາຍໃນ[[ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ]] ດິນແດນລາວຈຶ່ງໄດ້ແຕກແຍກອອກແມ່ນສາມສ່ວນຄື [[ພຣະຣາຊອານາຈັກຫລວງພະບາງ|ຫຼວງພະບາງ]], [[ອານາຈັກວຽງຈັນ|ວຽງຈັນ]] ແລະ[[ອານາຈັກຈຳປາສັກ|ຈຳປາສັກ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laos - Under foreign rule|url=https://www.britannica.com/place/Laos|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}&lt;/ref&gt; ກ່ອນຈະຕົກແມ່ນເມືອງໃນແອກປົກຄອງຂອງ[[ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ|ສະຫຍາມ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1778 ຍາວນານນັບສະຕະວັດຈົນເມື່ອ[[ສົງຄາມຝຣັ່ງ-ສະຫຍາມ (1893)|ວິກິດການຝຣັ່ງ-ສະຫຍາມ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1893 ເຮັດໃຫ້ດິນແດນລາວທັ້ງໝົດຢູ່ພາຍໃຕ້ອານານິຄົມຂອງ[[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]ແລະຮວມຕົວກັນເປັນປະເທດໃນປີ ຄ.ສ. 1949&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laos History|url=https://www.asia-discovery.com/Laos/travel-guide/history.htm|website=www.asia-discovery.com|access-date=2021-07-07|archive-date=2021-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416141857/https://www.asia-discovery.com/Laos/travel-guide/history.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ຫຼັງຈາກການຍຶດຄອງຂອງ[[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ|ຍີ່ປຸ່ນ]] ກໍຖືກຝຣັ່ງຍຶດຄອງອີກຫົນຈົນກະທັ່ງໄດ້ຮັບ[[ເອກະລາດ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1953.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2018-01-09|title=Laos profile - timeline|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|access-date=2021-07-07}}&lt;/ref&gt; ພາຍຫຼັງ[[ສົງຄາມຫວຽດນາມ]]ຈົບລົງໃນປີ ຄ.ສ. 1975 ຂະບວນການນັກສຶກສາ 21 ອົງກອນຈຶ່ງຫັນໄປຮ່ວມມືກັບ &quot;[[ກຸ່ມປະເທດລາວ]]&quot; ຂະບວນການປະຕິວັດກອມມູນິດທີ່ໄດ້ຄອງອຳນາດຢ່າງເດັດຂາດແລະສົງຄາມກາງເມືອງໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ປະກອບກັບກະແສຮຽກຮ້ອງຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ນັກສຶກສາໄດ້ມີການລົງມະຕິລົ້ມລ້າງກະສັດຢ່າງສົມບູນ ຕໍ່ມາ[[ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສວ່າງວັທະນາ]]ຖືກເຊີນເຂົ້າຄ່າຍກັກກັນໃນວຽງໄຊແລະເສຍຊີວິດຢ່າງລຶກລັບ{{Citation needed}} ມີການປ່ຽນແປງການປົກຄອງມາເປັນລະບອບສັງຄົມນິຍົມກອມມູນິດແລະສ້າງຕັ້ງປະເທດເປັນ &quot;ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ&quot; ຊຶ່ງໃນຊ່ວງທຳອິດ ລາວຕ້ອງພຶ່ງພາຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອທາງເສດຖະກິດຈາກສະຫະພາບໂຊວຽດຈົນກະທັ່ງລົ່ມສະຫຼາຍໃນປີ ຄ.ສ. 1991.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.timelinesdb.com/listevents.php?subjid=129&amp;title=Laos |access-date=2024-03-12 |archive-date=2024-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129180418/http://www.timelinesdb.com/listevents.php?subjid=129&amp;title=Laos |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ປະເທດລາວມີສ່ວນຮ່ວມໃນ[[ຂໍ້ຕົກລົງການຄ້າອາຊີປາຊີຟິກ]], ການປະຊຸມສຸດຍອດ[[ອາຊຽນ]], ການປະຊຸມ[[ອາຊີຕາເວັນອອກ]] ແລະ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມແມ່ນສະມາຊິກ[[ອົງການການຄ້າໂລກ]]ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1997 ກ່ອນຈະໄດ້ຮັບການຕອບຮັບໃນປີ ຄ.ສ. 2013. ໂດຍລາວເປັນປະເທດທີ່ສາມາດຜະລິດໄຟຟ້າໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |date=2020-09-04 |title=Chinese firm to run Lao electric grid |url=https://www.bangkokpost.com/business/general/1980027/chinese-firm-to-run-lao-electric-grid |access-date=2026-01-06 |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt; ຊຶ່ງການສ້າງເຂື່ອນເພື່ອຜະລິດພະລັງງານໄຟຟ້າຈາກພະລັງງານນ້ຳແລະສົ່ງຂາຍໄປຍັງປະເທດເພື່ອນບ້ານຢ່າງ[[ປະເທດໄທ|ໄທ]] [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]] ແລະ[[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]. ໃນດ້ານເທັກໂນໂລຢີ ລາວໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການ 4G ແມ່ນປະເທດທີສອງຂອງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຕໍ່ຈາກ[[ປະເທດສິງກະໂປ|ສິງກະໂປ]] ມາຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 2012.{{efn|ບໍລິການລາວໂທລະຄົມໄດ້ເປີດນຳໃຊ້ໃນເດືອນພະຈິກ ປີ2012 ແຕ່ບາງແຫລ່ງກໍບອກວ່າເປັນພຽງການທົດລອງ

&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reporters |first=Online |date=2012-10-29 |title=Laos to launch 4G |url=https://www.bangkokpost.com/life/tech/318681/laos-to-launch-4g |access-date=2026-01-06 |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt;

4G ອາດຈະນຳເປີດໃຫ້ທຸກຄົນນຳໃຊ້ໄດ້ໃນເດືອນມິຖຸນາ 2015 ໂດຍຢູນິເທວ:

&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Unitel launches 4G service in Laos |url=https://international.viettel.vn/news-detail/unitel-launches-4g-service-in-laos |access-date=2026-01-06 |website=international.viettel.vn }}{{Dead link|date=ເມສາ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}} ເສັ້ນ[[ທາງລົດໄຟວຽງຈັນ-ບໍ່ເຕັນ]] ໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການໃນປີ 2021.&lt;ref&gt;[https://www.prachachat.net/economy/news-814220 รถไฟจีน-ลาว เปิดให้บริการวันนี้ (3 ธ.ค.) ควรรู้อะไรบ้าง? ก่อนตกขบวน]&lt;/ref&gt;

== ທີ່ມາຂອງຄຳວ່າ &quot;ລາວ&quot; ==
ຄຳວ່າ &quot;ລາວ&quot; ທີ່ໝາຍເຖິງປະເທດລາວນັ້ນ ແມ່ນມີມູນເຫດດັ່ງນີ້:{{sfn|ມະຫາ ສີລາ ວີຣະວົງສ໌|pp=7-9}}

# ຄຳວ່າລາວ ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນມາພ້ອມໆກັບການກຳເນີດຂຶ້ນຂອງສັງຄົມລາວ ຫຼື ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນພ້ອມໆກັບການກຳເນີດຄົນລາວ.
# ຄຳວ່າລາວ ອາດມາຈາກ[[ພາສາປາລີ]] ລາວ ເຊິ່ງໝາຍເຖິງໝາກນ້ຳເຕົ້າ.
# ຄຳວ່າລາວ ອາດມາຈາກການເອີ້ນຊົນເຜົ່າລາວ ເຊິ່ງເປັນຊົນເຜົ່າດັ່ງເດີມ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ກ່ອນມີປະເທດລາວ
# ຄົນລາວ ກຳເນີດຈາກຊົນເຜົ່າໝຶ່ງຢູ່ແຂວງຢູນນ່ານ ເຊິ່ງມີນາມເດີມວ່າ ເກົ້າຫຼວງ (ມາຈາກຄຳວ່າ ເກົ້າຫຼົງ ເປັນມັງກອນ ຫຼື ນາກ ເກົ້າອົງ ຫຼື ຊາຍທັງເກົ້າ). ຕໍ່ມາໄດ້ຍ້າຍມາເລື້ອຍລົງມາທາງພາກໃຕ້ເລື້ອຍໆ ແລະ ຖືກເອີ້ນສັ່ນໆວ່າ ຫຼວງ ແລະ ສຸດທ້າຍກໍກາຍມາເປັນ ລາວ
# ແຕ່ກ່ອນ ຄົນທ້ອງຖິ່ນຈະຢູ່ຕາມລຳນ້ຳ, ສ່ວນຄົນລາວຍ້າຍແຕ່ພາກເໜືອມາຢູ່ ຈະອາໄສຢູ່ຕາມບ່ອນສູງກ່ວາ, ຄົນທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນຄົນລາວທີ່ມາຢູ່ນີ້ ແມ່ນຄົນດາວ, ເພາະເວລາເບິ່ງຈາກລຸ່ມຂຶ້ນເທິງ ຈະຕິດພັນກັບດວງດາວຢູ່ທ້ອງຟ້າ
# ຄົນຈີນບາງພວກບາງໝູ່ໃນເຂດຢູນນານຂອງຈີນມັກອອກສຽງຕົວ &quot;ດ&quot;​ເປັນຕົວ&quot;ລ&quot;​ແລະອອກສຽງຕົວ &quot;ລ&quot;​ເປັນຕົວ &quot;ດ&quot;​ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງເອີ້ນພວກທີ່ຢູ່ທີ່ສູງອັນມີທ້ອງຟ້າດາວວະດິງສາພ້ຽນຈາກດາວກາຍເປັນລາວອັນພາໃຫ້ມີຄຳວ່າລາວ

ສ່ວນໃນພາສາອັງກິດ ຄຳວ່າລາວ ທີ່ໝາຍເຖິງປະເທດລາວ ສະກົດວ່າ &quot;Laos&quot; ແລະ ລາວທີ່ໝາຍເຖິງຄົນລາວ ໃຊ້ &quot;Lao&quot; ແລະ ບາງເທື່ອຈະມີການໃຊ້ຄຳວ່າ &quot;Laotian&quot; ເພື່ອໃຊ້ກ່າວເຖິງຊາວລາວທ້ອງຖິ່ນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນລາວ.&lt;ref name=&quot;tripsavvy&quot;&gt;{{cite web|last1=Rodgers|first1=Greg|title=How to Say &quot;Laos&quot;|url=https://www.tripsavvy.com/how-to-say-laos-3976795|website=TripSavvy|access-date=18 March 2020|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303055220/https://www.tripsavvy.com/how-to-say-laos-3976795|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fodors&quot;&gt;{{cite web|last1=Ragusa|first1=Nina|title=10 Things You Need to Know Before Visiting Laos|url=https://www.fodors.com/world/asia/laos/experiences/news/10-things-you-need-to-know-before-visiting-laos|website=Fodors|access-date=18 March 2020|date=4 April 2019|archive-date=23 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323062406/https://www.fodors.com/world/asia/laos/experiences/news/10-things-you-need-to-know-before-visiting-laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Meaning of Laos in English|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/laos|website=Cambridge Dictionary|access-date=7 October 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308104428/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Laos – definition and synonyms|url=https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/laos|website=Macmillan Dictionary|access-date=7 October 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308155501/https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Definition of Laos by Merriam-Webster|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Laos|website=Merriam-Webster|access-date=27 March 2020|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308102619/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ພູມສັນຖານ ==
{{Main|ພູມສາດຂອງປະເທດລາວ}}[[ຮູບ:Mountains Mekong river and dwellings seen from Mount Phou Si at dusk in Luang Prabang Laos.jpg|left|thumb|[[ແມ່ນ້ຳຂອງ]]ທີ່ໄຫຼຜ່ານ[[ແຂວງຫຼວງພະບາງ]]]]
[[File:Koppen-Geiger_Map_LAO_present.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koppen-Geiger_Map_LAO_present.svg|left|thumb|ແຜນທີ່ຈຳແນກພູມອາກາດເຄິບເປນ (Köppen) ຂອງປະເທດລາວ]]
ປະເທດລາວເປັນປະເທດດຽວທີ່[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ|ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ]]ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ[[ເສັ້ນຂະໜານ]]ທີ 14° ແລະ 23° ເໜືອ, ແລະ[[ເສັ້ນແວງ]]ທີ 100° ແລະ 108° ຕາເວັນອອກ. ເຂດທີ່ປະກອບດ້ວຍປ່າສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຕັ້ງຢູ່ພູເຂົາສ່ວນໃຫຍ່, ຈຸດທີ່ສູງທີ່ສຸດແມ່ນ[[ພູເບ້ຍ]]ຢູ່ທີ່ 2,818 ແມັດທີ່ມີທົ່ງພຽງແລະພູພຽງບາງສ່ວນ. [[ແມ່ນ້ຳຂອງ|ແມ່ນໍ້າຂອງ]]ເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນການແຍກຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນຕົກທີ່ຕິດກັບປະເທດໄທ, [[ສາຍພູຫຼວງ]]ເປັນທີ່ກັ້ນຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບຫວຽດນາມ ແລະ [[ພູເຂົາງຫຼວງພະບາງ|ພູເຂົາຫຼວງພຣະບາງ]]ເປັນທີ່ກັ້ນຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອຕິດກັບເຂດເນີນສູງຂອງໄທ. ມີພູພຽງຢູ່ 2 ແຫ່ງຄື: ພູພຽງຊຽງຂວາງທາງທິດເໜືອ ແລະ [[ພູພຽງບໍລະເວນ]]ຢູ່ພາກໃຕ້ສຸດ.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{cite web|title=Nsc Lao Pdr|url=http://www.nsc.gov.la/Products/Populationcensus2005/PopulationCensus2005_chapter2.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120123082302/http://www.nsc.gov.la/Products/Populationcensus2005/PopulationCensus2005_chapter2.htm|archive-date=23 January 2012|publisher=Nsc.gov.la}}&lt;/ref&gt; ປະເທດລາວສາມາດຖືວ່າປະກອບດ້ວຍ 3 ພູມສັນຖານຄື: ພາກເໜືອ, ພາກກາງ, ແລະ ພາກໃຕ້. ປະເທດລາວມີດັດຊະນີຄວາມສົມບູນທາງດ້ານພູມສັນຖານປ່າໄມ້ປີ 2019 ຢູ່ທີ່ 5.59/10, ຢູ່ໃນອັນດັບທີ 98 ທົ່ວໂລກຈາກທັງໝົດ 172 ປະເທດ.&lt;ref name=&quot;FLII-Supplementary&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|display-authors=et al.|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|year=2020|article-number=5978|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=33293507|pmc=7723057|bibcode=2020NatCo..11.5978G}}&lt;/ref&gt;

ໃນປີ 1993, ລັດຖະບານລາວໄດ້ກຳນົດໃຫ້ 21% ຂອງເນື້ອທີ່ດິນແຫ່ງຊາດ ເພື່ອເປັນແຫຼ່ງອະນຸລັກຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໃສຂອງສັດ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indochinatrek.com/laos/lao-guides.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101110175658/http://indochinatrek.com/laos/lao-guides.html|archive-date=10 November 2010|title=Laos travel guides|publisher=Indochinatrek.com|access-date=23 January 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ລັກສະນະພູມອາກາດ ===
ພູມອາກາດສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີຄວາມຮ້ອນຊຸ່ມ, ມີລົມມໍລະສຸມ ແຕ່ບໍ່ມີພາຍຸ, ມີລະດູຝົນແຕ່ເດືອນພຶດສະພາຫາເດືອນຕຸລາ, ຕໍ່ໄປແມ່ນມີລະດູແລ້ງແຕ່ເດືອນພະຈິກຫາເດືອນເມສາ. ຄົນທ້ອງຖິ່ນແມ່ນວ່າມີ 3 ລະດູຄື: ລະດູຝົນ, ລະດູໜາວ ແລະ ລະດູຮ້ອນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ໃນໄລຍະສອງເດືອນສຸດທ້າຍຂອງລະດູແລ້ງສະພາບອາກາດຈະຮ້ອນກວ່າ 4 ເດືອນກ່ອນໜ້ານີ້.&lt;ref name=&quot;climate&quot;&gt;{{cite web|title=Laos – Climate|url=http://countrystudies.us/laos/45.htm|access-date=23 January 2011|publisher=Countrystudies.us|archive-date=20 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520154327/http://countrystudies.us/laos/45.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ປ່າໄມ້ ===
ດ້ວຍພູມີປະເທດ ແລະ ພູມອາກາດທີ່ເປັນເຂດຮ້ອນຊຸ່ມ ມັນໄດ້ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ ສປປ ລາວ ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດນາໆຊະນິດ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldbank.org/en/country/lao/publication/lao-biodiversity-a-priority-for-resilient-green-growth|title=Biodiversity|publisher=dicf.unepgrid.ch|access-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dicf.unepgrid.ch/lao-peoples-democratic-republic/biodiversity?|title=Lao Biodiversity : A Priority for Resilient Green Growth|date=17 July 2020|website=worldbank.org|access-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt;, ​ເຊິ່ງມີ[[ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດນ້ຳແອດ-ພູເລີຍ]] ທີ່ເປັນ​ບ່ອນ​ປ່າຫງວນສັດຊະນິດ​ທີ່​ໃກ້​ຈະ​ສູນ​ພັນ​ເຊັ່ນ​ທະນີ​ແກ້ມ​ຂາວ​ທາງ​ພາກ​ເໜືອ​ແລະ​ຊາ​ວລາ.&lt;ref name=&quot;Laos wildlife1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.namet.org/wildlife|title=Laos wildlife|website=worldbank.org|access-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt; ປ່າ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ເປັນ​ບ່ອນ​ພັກ​ອາ​ໄສ​ຂອງ​ສັດ​ລ້ຽງ​ລູກ​ດ້ວຍ​ນົມ​ຫຼາຍ​ກວ່າ 50 ຊະ​ນິດ ແລະ​ນົກ​ເກືອບ 300 ຊະ​ນິດ, ພ້ອມ​ກັບ​ສັດ​ເລືອ​ຄານ ແລະ ສັດ​ນ້ຳ​ຈືດ.

=== ບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການທຳລາຍປ່າໃນລາວ ===
[[ຮູບ:Laos - Bolaven Plateau - Logging.JPG|left|thumb|ລົດຂົນກົກໄມ້ຢູ່ທີ່[[ພູພຽງບໍລະເວນ]]ລາວໃຕ້ ຊ່ວງປີ 2009]]
ສປປ ລາວ ຜະເຊີນກັບບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ນັບມື້ນັບຮຸນແຮງຂຶ້ນ ເຊິ່ງບັນຫາການບຸກລຸກທຳລາຍປ່າໄມ້ຖືເປັນເລື່ອງທີ່ໜ້າເປັນຫ່ວງທີ່ສຸດ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-7823.html|title=Laos Environmental problems &amp; Policy|publisher=United Nations Encyclopedia of the Nations|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt; ສາເຫດຫຼັກແມ່ນມາຈາກການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການຂຸດຄົ້ນປ່າໄມ້ເພື່ອການຄ້າ, ແຜນການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກເພີ່ມຕື່ມ, ຄວາມຕ້ອງການສັດປ່າ ແລະ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງເພື່ອໄປເຮັດເປັນອາຫານ ແລະ ຢາພື້ນເມືອງຈາກຕ່າງປະເທດ, ລວມທັງການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງປະຊາກອນ ເຊິ່ງລ້ວນແຕ່ສ້າງແຮງກົດດັນຕໍ່ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ.

[[ໂຄງການພັດທະນາສະຫະປະຊາຊາດ]] (UNDP) ໄດ້ເຕືອນວ່າ: &quot;ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດແບບຍືນຍົງໃນ ສປປ ລາວ ແມ່ນປັດໄຈສຳຄັນໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ສ້າງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.undplao.org/whatwedo/energy_env.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080311201841/http://www.undplao.org/whatwedo/energy_env.php|archivedate=11 March 2008|title=Energy &amp; Environment for Sustainable Development|publisher=United Nations Development Programme|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;

ໃນເດືອນເມສາ ປີ 2011, ໜັງສືພິມ The Independent ໄດ້ລາຍງານວ່າ ລາວໄດ້ເລີ່ມລົງມືກໍ່ສ້າງ[[ເຂື່ອນໄຊຍະບູລີ]] ເຊິ່ງເປັນເຂື່ອນທີ່ມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງກັນຫຼາຍຢູ່ເທິງ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ]] ໂດຍທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການເຫັນດີຢ່າງເປັນທາງການ. ກຸ່ມນັກອະນຸລັກສິ່ງແວດລ້ອມກ່າວວ່າ ເຂື່ອນແຫ່ງນີ້ຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາຊົນກວ່າ 60 ລ້ານຄົນ, ຂະນະທີ່ກຳປູເຈຍ ແລະ ຫວຽດນາມ ຕ່າງກໍ່ສະແດງຄວາມກັງວົນຕໍ່ປະລິມານນ້ຳທີ່ຈະໄຫຼລົງສູ່ເຂດລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ໄດ້ຄັດຄ້ານໂຄງການນີ້ຢ່າງເປັນທາງການ. [[ຄະນະກຳມາທິການແມ່ນ້ຳຂອງ]] (MRC) ເຊິ່ງເປັນອົງກອນລະຫວ່າງລັດຖະບານ ເພື່ອສົ່ງເສີມການຄຸ້ມຄອງແມ່ນ້ຳຂອງຢ່າງຍືນຍົງ ໄດ້ອອກບົດສຶກສາເຕືອນວ່າ ຫາກເຂື່ອນໄຊຍະບູລີ ແລະ ໂຄງການອື່ນໆ ຖືກສ້າງຂຶ້ນ ມັນຈະ &quot;ທຳລາຍຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງແຫຼ່ງປາໃນແມ່ນ້ຳຂອງຢ່າງຮ້າຍແຮງ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Buncombe |first=Andrew |date=20 April 2011 |title=Mekong ecology in the balance as Laos quietly begins work on dam |url=https://www.independent.co.uk/environment/green-living/mekong-ecology-in-the-balance-as-laos-quietly-begins-work-on-dam-2270082.html |accessdate=20 April 2011 |publisher=The Independent |location=London}}&lt;/ref&gt; ຝ່າຍຫວຽດນາມຍັງໄດ້ເຕືອນຕື່ມວ່າ ເຂື່ອນດັ່ງກ່າວຈະສົ່ງຜົນເສຍຕໍ່ເຂດດິນດອນຕອນລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ (Mekong Delta) ເຊິ່ງເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງຄົນເກືອບ 20 ລ້ານຄົນ ແລະ ເປັນແຫຼ່ງຜະລິດເຂົ້າກວ່າ 50% ລວມທັງອາຫານທະເລ ແລະ ໝາກໄມ້ກວ່າ 70% ຂອງຫວຽດນາມ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khampoua.wordpress.com/tag/laos-hydroelectric-project/|title=Vietnam worries about impacts from Laos hydroelectric project|publisher=Voices for the Laotian Who do not have Voices|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt; ທັງນີ້, ການສ້າງເຂື່ອນຈຳນວນຫຼາຍແມ່ນຍ້ອນລາວມີເປົ້າໝາຍທີ່ຈະກາຍເປັນ &quot;ໝໍ້ໄຟຂອງອາຊີ&quot; ໂດຍການສົ່ງອອກກະແສໄຟຟ້າໃຫ້ກັບປະເທດເພື່ອນບ້ານ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/laos-building-dams-negative-impacts-180911043821027.html|title=Laos to keep building dams despite negative impacts|website=www.aljazeera.com|access-date=2018-09-11}}&lt;/ref&gt;

ນອກຈາກນີ້, ການລັກລອບຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າຍັງເປັນບັນຫາໃຫຍ່. ກຸ່ມອະນຸລັກສິ່ງແວດລ້ອມປະເມີນວ່າ ມີໄມ້ທ່ອນຈຳນວນມະຫາສານຖືກຕັດ ແລະ ຂົນສົ່ງຈາກລາວໄປຫວຽດນາມໃນແຕ່ລະປີ ໂດຍຜ່ານການຮ່ວມມືລະຫວ່າງບໍລິສັດຕ່າງໆ ເຊິ່ງໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນສ່ວນໃຫຍ່ຖືກນຳໄປເຮັດເປັນເຟີນີເຈີເພື່ອສົ່ງອອກໄປຍັງປະເທດຕາເວັນຕົກ.&lt;ref&gt;Environmental Investigation Agency (26 September 2012) [http://eia-international.org/laos-forests-still-falling-to-connected-businesses &quot;Laos' forests still falling to 'connected' businesses&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.illegal-logging.info/item_single.php?it_id=2605&amp;it=news|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204130032/http://illegal-logging.info/item_single.php?it_id=2605&amp;it=news|dead-url=yes|archive-date=4 December 2010|title=U.S. furniture demand drives illegal logging in Laos|publisher=illegal-logging.info|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;CleanBiz.Asia News (31 July 2011) &quot;Vietnam army accused of illegal timber trading in Laos&quot; http://www.cleanbiz.asia/news/vietnam-army-accused-illegal-timber-trading-laos#.VKmlVKLZqSo{{dead link|date=July 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Radio Australia News (3 October 2012) [http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/program/connect-asia/laos-failing-to-act-on-illegal-logging-says-environmental-agency/1024722 &quot;Laos failing to act on illegal logging, says environmental agency&quot;]&lt;/ref&gt;

ອີງຕາມການສຳຫຼວດຂອງລັດຖະບານໃນປີ 1992, ປ່າໄມ້ເຄີຍກວມເອົາເນື້ອທີ່ປະມານ 48% ຂອງປະເທດ, ແຕ່ໄດ້ຫຼຸດລົງເຫຼືອພຽງ 41% ໃນປີ 2002. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວໄດ້ຍອມຮັບວ່າ ໃນຄວາມເປັນຈິງ ເນື້ອທີ່ປ່າໄມ້ອາດຈະເຫຼືອບໍ່ເຖິງ 35% ເນື່ອງຈາກຜົນກະທົບຈາກໂຄງການພັດທະນາຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ການສ້າງເຂື່ອນ ແລະ ການລັກລອບຕັດໄມ້ທີ່ຍັງຄົງມີຢູ່.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.voanews.com/lao/news/a-52-2009-02-24-voa3-90694899.html|title=Illegal Logging Increasingly Prevalent in Laos|publisher=voanews.com|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;

ໃນຊ່ວງຊຸມປີ 1980, ການທຳລາຍປ່າສ່ວນໃຫຍ່ເກີດຂຶ້ນຢູ່ເຂດພາກເໜືອ ເຊິ່ງມີເນື້ອທີ່ປ່າຖືກທຳລາຍປະມານ 300,000 ເຮັກຕາຕໍ່ປີ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kim|first=Se Bin|last2=Alounsavath|first2=Oupakone|date=2015-03-13|title=Forest policy measures influence on the increase of forest cover in northern Laos|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21580103.2014.977358?src=recsys|journal=Forest Science and Technology|language=en|volume=11|issue=3|pages=166–171|doi=10.1080/21580103.2014.977358|issn=2158-0103}}&lt;/ref&gt; ບົດສຶກສາຢູ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດພົບວ່າ ກຸ່ມຄົນທີ່ເຂົ້າໄປຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນປະຊາຊົນຜູ້ທຸກຍາກໃນເຂດຊົນນະບົດ. ຈາກການປຽບທຽບຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກຸ່ມຄົນທຸກ ແລະ ຄົນລວຍ ເຫັນໄດ້ວ່າຄົນທຸກມີຄວາມສ່ຽງສູງຕໍ່ຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ສຸຂະພາບ ແລະ ເສດຖະກິດ ຍ້ອນຂາດຕົ້ນທຶນທາງດ້ານການສຶກສາ ແລະ ການເງິນ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Trung Thanh|last2=Do|first2=Truong Lam|last3=Grote|first3=Ulrike|date=2018-07-20|title=Natural resource extraction and household welfare in rural Laos|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ldr.3056|journal=Land Degradation &amp; Development|language=en|volume=29|issue=9|pages=3029–3038|doi=10.1002/ldr.3056|issn=1085-3278}}&lt;/ref&gt; ຂະນະທີ່ຄົນທຸກຕ້ອງເພິ່ງພາເຄື່ອງປ່າຂອງດົງເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງອາຫານ, ແຕ່ກຸ່ມຄົນທີ່ມີຖານະດີກວ່າພັດເນັ້ນການຂຸດຄົ້ນໄມ້ເພື່ອສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ຕົນເອງ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ປະຫວັດສາດ ==
{{Main|ປະຫວັດສາດລາວ}}

=== ຍຸກປະຖົມບູຮານ ===
[[File:Pha That Luang, Vientiane, Laos.jpg|thumb|[[ທາດຫຼວງ|ພຣະທາດຫຼວງ]]ແຫ່ງ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]] ອັນເປັນສັນຍະລັກຂອງຊາດລາວ.]]
ໄດ້ມີການຂຸດຄົ້ນພົບກະໂຫຼກຫົວມະນຸດບູຮານໃນປີ 2009 ທີ່[[ຖໍ້າຜາລິງ]]ໃນ[[ສາຍພູຫຼວງ]]ທາງພາກເໜືອຂອງລາວ ໂດຍກະໂຫຼກຫົວດັ່ງກ່າວມີອາຍຸປະມານ 46 ພັນປິ ຈຶ່ງກາຍເປັນຊາກດຶກດຳບັນມະນຸດສະໄໜໃໝ່ທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນພູມິພາກອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້.&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid = 22908291|pmc = 3437904|year = 2012|last1 = Demeter|first1 = F|display-authors=et al.|title = Anatomically modern human in Southeast Asia (Laos) by 46 ka|journal = Proceedings of the National Academy of Sciences|volume = 109|issue = 36|pages = 14375–14380|doi = 10.1073/pnas.1208104109|bibcode = 2012PNAS..10914375D|doi-access = free|issn = 0027-8424 }}&lt;/ref&gt; ຢູ່ພາກເໜືອມີການຄົ້ນພົບບູຮານວັດຖຸທີ່ເປັນຫີນເຊິ່ງສັນນິຖານວ່າຢູ່ໃນສະໄໜດຽວກັນກັບຊ່ວງປາຍ[[ສະໄໜໄພລສະໂຕຊີນ]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|year = 2009|last1 = White|first1 = J.C.|title = Archaeological Investigations in northern Laos: New contributions to Southeast Asian prehistory|journal = Antiquity|volume = 83|issue = 319|last2 = Lewis|first2 = H.|last3 = Bouasisengpaseuth|first3 = B.|last4 = Marwick|first4 = B.|last5 = Arrell|first5 = K|url = http://antiquity.ac.uk/projgall/white/|access-date = 18 September 2016|archive-date = 10 October 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171010191403/http://antiquity.ac.uk/projgall/white/|url-status = live}}&lt;/ref&gt; ຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງສະພາບສັງຄົມກະສິກຳທີ່ເລີ່ມພັດທະນາຂຶ້ນໃນຊ່ວງສະຫະສະວັດທີ IV ກ່ອນຄຣິສຕະການ.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Marwick|first1=Ben|last2=Bouasisengpaseuth|first2=Bounheung|chapter=History and Practice of Archaeology in Laos|editor1-last=Habu|editor1-first=Junko|editor2-last=Lape|editor2-first=Peter|editor3-last=Olsen|editor3-first=John|title=Handbook of East and Southeast Asian Archaeology|publisher=Springer|date=2017|chapter-url=https://osf.io/preprints/socarxiv/75zhc/|access-date=20 January 2018|archive-date=6 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706125232/https://osf.io/preprints/socarxiv/75zhc/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ຫຼຸມສົບ ແລະ ສຸສານປ່າຊ້າຕ່າງໆບົ່ງບອກໄດ້ເຖິງສະພາບສັງຄົມທີ່ມີຄວາມຊັບຊ້ອຍຂຶ້ນ ມີການຄົ້ນພົບເຄື່ອງທອງແດງໃນຊ່ວງ 1500 ປີກ່ອນຄຣິສຕະການ ແລະ ເຄື່ອງມືເຫຼັກໃນຊ່ວງ 700 ປີກ່ອນຄຣິສຕະການ. ໃນສະໄໜປະຖົມບູຮານຂອງປະຫວັດສາດລາວໄດ້ມີການຕິດຕໍ່ກັບອາລິຍະທຳອື່ນໆນຳເຊັ່ນ: ອາລິຍະທຳຈີນ ແລະ ອິນເດຍເປັນຕົ້ນ. ອີງຕາມຫຼັກຖານທາງພາສາສາດ ແລະ ປະຫວັດສາດອື່ນໆ ໄດ້ບົ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ກຸ່ມຊົນເຜົ່າທີ່ເວົ້າພາສາ[[ກຸ່ມພາສາໄຕ]]ໄດ້ເຄີຍມີການອົບພະຍົບຈາກ[[ກວາງຊີ]]ມາຍັງດິນແດນທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ຫຼືກໍຄືດິນແດນໃນຍຸກສະໄໜໃໝ່ຂອງລາວ ແລະ ໄທໃນຊ່ວງລະຫວ່າງຄຣິສຕະສະຕະວັດທີ VIII ແລະ X ນັ້ນເອງ.&lt;ref name=&quot;PittayawatPittayaporn&quot;&gt;[http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Pittayawat%2047-68.pdf Pittayaporn, Pittayawat (2014). Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai as Evidence for the Dating of the Spread of Southwestern Tai] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627063518/http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Pittayawat%2047-68.pdf |date=27 June 2015 }}. ''MANUSYA: Journal of Humanities'', Special Issue No 20: 47–64.&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ===
{{Main|ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ}}
ປະເທດລາວມີປະຫວັດສາດຄວາມເປັນມາທີ່ຍາວນານມາແຕ່ສະຕະວັດທີ XIV ຫຼື ສະໄໜຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ເຊິ່ງສະຖາປະນາຂຶ້ນໂດຍ[[ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ]],&lt;ref name=&quot;Coedes&quot;&gt;{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans. Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968 |publisher= University of Hawaii Press |isbn = 978-0-8248-0368-1}}&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງຜູ້ເປັນບິດາໄດ້ເນລະເທດເພິ່ນມາຢູ່ທີ່[[ອານາຈັກຂະແມ]]ພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວ. ໂດຍໄລຍະເວລາຕໍ່ມາ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມພ້ອມດ້ວຍທະຫານຂະແມໜຶ່ງໝື່ນນາຍ ໄດ້ເຂົ້າຍຶດທ້ອນໂຮມເອົາດິນແດນລາວຕາມແຄມ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ]]ຈົນໃນທ້າຍທີ່ສຸດກໍສາມາດຍຶດຄອງເອົາ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ|ເມືອງວຽງຈັນ]]ໄດ້ສຳເລັດ ນອກນີ້ພຣະເຈົ້າຟ້້າງຸ່ມແມ່ນໄດ້ສືບສາຍມາຈາກກະສັດລາວບູຮານທີ່ສືບເຊື້ອສາຍກັນມາແຕ່ດົນນານຈາກຂຸນບູຣົມ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Fa-Ngum|title=Fa Ngum|website=Encyclopædia Britannica|access-date=23 December 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308050252/https://www.britannica.com/biography/Fa-Ngum|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ພຣະອົງຍັງໄດ້ກະທຳການນຳເອົາພຸດທະສາສະໜາ[[ນິກາຍເຖຣະວາດ|ເຖຣະວາດ]]ເຂົ້າມາເຜີຍແຜ່ຈົນກາຍເປັນສາສະໜາປະຈຳອານາຈັກ. ແຕ່ໃນເວລາຕໍ່ມາໃນປີ 1373 ບັນດາເສນາອາມາດໃຫຍ່ກໍບໍ່ອາດສາມາດທົນຕໍ່ການປະພຶດຕົນທີ່ໂຫດຮ້າຍຂອງພຣະອົງໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ມີການຂັບໄລ່ພຣະອົງອອກຈາກວຽງຈັນ ແລະ ສະເດັດລີ້ໄພໄປຢູ່ທີ່ບໍລິເວນ[[ຈັງຫວັດນ່ານ]]ຂອງປະເທດໄທໃນປັດຈຸບັນ,&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.history.com/topics/fa-ngum |archive-url = https://web.archive.org/web/20100308201136/http://www.history.com/topics/fa-ngum |archive-date = 8 March 2010 |title = Fa Ngum |publisher=History.com |access-date = 23 January 2011}}&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງເມື່ອພຣະອົງສະເດັດສະຫວັນນະຄົດ, ພຣະຣາຊບຸດຮອງອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງນາມວ່າ ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ ໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາຊພາຍໃຕ້ນາມ&quot;[[ພຣະເຈົ້າສາມແສນໄທ]]&quot; ແລະ ໄດ້ຄອງຣາຊຍາວນານເຖິງ 43 ປີ. ນັບແຕ່ນັ້ນ, ອານາຈັກລ້ານຊ້າງໄດ້ກາຍເປັນສູນກາງທາງການຄ້າທີ່ສຳຄັນໃນຣັຊສມັຍຂອງພຣະເຈົ້າສາມແສນໄທ ແຕ່ພາຍຫຼັງການສະຫວັນນະຄົດຂອງພຣະອົງໃນປີ 1421, ເມືອງລ້ານຊ້າງກໍເລີ່ມເສື່ອມໂຊມລົງ ແລະ ເກີດຄວາມວຸ່ນວາຍທີ່ຈະຍືດຍາວໄປເປັນສະຕະວັດ.&lt;ref&gt;Sanda Simms, ch. 3, &quot;Through Chaos to a New Order&quot;, in ''The Kingdoms of Laos'' (London: Taylor &amp; Francis, 2013). {{ISBN|9781136863370}}&lt;/ref&gt;

ໃນປີ 1520 [[ພະເຈົ້າໂພທິສະລາດ|ພຣະຍາໂພທິສະຣາຊ]] ຂຶ້ນຄອງຣາຊ ແລະ ຊົງຍ້າຍຣາຊທານີຈາກເມືອງ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ຊຽງທອງ]]ມາທີ່ເມືອງວຽງຈັນເພື່ອຫຼີກລ່ຽງການຮຸກຮານຂອງພະມ້າ. ຕໍ່ມາແມ່ນ [[ເຈົ້າໄຊເສດຖາທິລາດ|ສົມເດັຈພຣະໄຊຍະເສດຖາທິຣາຊ]] ຂຶ້ນຄອງຣາຊໃນປີ 1548 ພາຍຫຼັງການສະຫວັນນະຄົດຂອງພຣະຣາຊບິດາຂອງພຣະອົງ, ໂດຍພຣະອົງໂປຣດເກົ້າໃຫ້ສ້າງ[[ທາດຫຼວງ|ພຣະທາດຫຼວງ]] ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ກາຍເປັນໜຶ່ງໃນສັນຍະລັກຂອງຊາດລາວ. ພຣະໄຊຍະເສດຖາທິຣາຊສະເດັດສະຫວັນນະຄົດລະຫວ່າງທີ່ພຣະອົງຊົງເດີນທັບໄປຜາບກະບົດທີ່[[ປະເທດກຳປູເຈຍ|ກຳປູເຈຍ]] ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກລ້ານຊ້າງເກີດຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງຍາວນານກວ່າເຈັດສິບປີ ເຊິ່ງຂ້ອງກ່ຽວກັບການຮຸກຮານຂອງພະມ້າ ແລະ ສົງຄາມກາງເມືອງ.&lt;ref&gt;Sanda Simms, ch. 6, &quot;Seventy Years of Anarchy&quot;, in ''The Kingdoms of Laos'' (London: Taylor &amp; Francis, 2013). {{ISBN|9781136863370}}; see also P.C. Sinha, ed., ''Encyclopaedia of South East and Far East Asia'', vol. 3 (Anmol, 2006).&lt;/ref&gt;

ຕໍ່ມາໃນປີ 1637 ເມື່ອ[[ເຈົ້າສຸລິຍະວົງສາທຳມິກະລາດ|ພຣະເຈົ້າສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກະຣາຊ]]ຂຶ້ນຄອງຣາຊ, ອານາຈັກລ້ານຊ້າງໄດ້ຂະຫຍາຍອານາເຂດ ແລະ ອິດທິພົນຂອງຕົນຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເຮັດໃຫ້ຣັຊສະໄໝຂອງພຣະອົງຈຶ່ງຖືກຖືວ່າ ເປັນຍຸກທີ່ຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມທີ່ສຸດຂອງປະເທດລາວ. ແຕ່ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດສະຫວັນນະຄົດໂດຍໄຮ້ເຊິ່ງຣັຊທາຍາດສືບຣາຊສົມບັດ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລ້ານຊ້າງແຕກອອກເປັນສາມອານາຈັກນັບແຕ່ປີ 1763 ຫາ 1769 ຈົນກອງທັບຂອງພະມ້າໄດ້ເຂົ້າຮຸກຮານທາງພາກເໜືອຂອງລາວ ແລະ ເຂົ້າຍຶດ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ຫຼວງພຣະບາງ]]ໄດ້ສຳເລັດ ໃນຂະນະທີ່[[ອານາຈັກຈຳປາສັກ]]ຕົກເປັນ[[ການມີອຳນາດເໜືອປະເທດອື່ນ|ປະເທສຣາຊ]]ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງ[[ປະເທດໄທ|ສຍາມ]].&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Askew, Marc.|title=Vientiane : transformations of a Lao landscape|year=2010|orig-year= 2007|publisher=Routledge|others=Logan, William Stewart, 1942–, Long, Colin, 1966–|isbn=978-0-415-59662-6|location=London|oclc=68416667}}&lt;/ref&gt;

ໄລຍະຕໍ່ມາ ເຈົ້າອານຸວົງສ໌ໄດ້ຮັບການໂປຣດເກົ້າໃຫ້ເປັນພຣະມະຫາກະສັດແຫ່ງວຽງຈັນໂດຍສຍາມ. ພຣະອົງຊົງສະໜັບສະໜູນການຟື້ນຟູສິລະປະກຳ ແລະ ວັນນະຄະດີລາວ ແລະ ໄດ້ຟື້ນຟູຄວາມສຳພັນອັນດີກັບຫຼວງພຣະບາງ. ແຕ່ຕໍ່ມາຍ້ອນແຮງກົດດັນຈາກຫວຽດນາມ ແລະ ຄວາມຄຽດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວໃນຕອນນັ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ພຣະອົງກະທຳ[[ກະບົດເຈົ້າອານຸວົງສ໌|ການກະບົດຂຶ້ນຕໍ່ຕ້ານສຍາມໃນປີ 1826]] ເພື່ອຍາດເອົາເອກະລາດ, ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ການກະບົດຄັ້ງນີ້ບໍ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດ ແລະ ວຽງຈັນກໍຖືກທຳລາຍຢ່າງໝັກໝ່ວງ ສິ້ນສະພາບຄວາມເປັນເມືອງ ແລະ ຖືກປະຮ້າງນັບແຕ່ນັ້ນມາ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.asianewsnet.net/home/news.php?sec=3&amp;id=15718 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126004328/http://www.asianewsnet.net/home/news.php?id=15718&amp;sec=3 |url-status=usurped |archive-date=26 November 2010 |title=Let's hope Laos hangs on to its identity |publisher=Asianewsnet.net |access-date=23 January 2011 }}&lt;/ref&gt; ສ່ວນເຈົ້າອານຸວົງສ໌ກໍຖືກຈັບຕົວໄປທີ່ກຣຸງເທພໃນຖານະນັກໂທດ ແລະ ຈັບຄັງຈົນໃນທ້າຍທີ່ສຸດກໍສິ້ນພຣະຊົນນະທີ່ບ່ອນນັ້ນ.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Imperial Wars 1815–1914 | series = Encyclopedia of Warfare Series |editor-last=Showalter | editor-first =  Dennis | editor-link = Dennis Showalter |date= 2013|isbn=978-1-78274-125-1|publisher = Amber Books | location=London|oclc=1152285624}}&lt;/ref&gt;

ຕໍ່ມາອີກໃນປີ 1876 ສຍາມໄດ້ມີການທັບທາງທະຫານໃນດິນແດນລາວ ເຊິ່ງຖືກອະທິບາຍໂດຍນັກສັງເກດການຊາວອັງກິດທີ່ອາໄສຢູ່ຫັ້ນວ່າ &quot;ເປັນການກວາດຕ້ອນຂ້າທາດຂຂະໜານໃຫຍ່&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101012011239/http://kyotoreviewsea.org/slavery3.htm &quot;Slavery in Nineteenth-Century Northern Thailand: Archival Anecdotes and Village Voices&quot;]. ''The Kyoto Review of Southeast Asia''&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງເສດ (ຄ.ສ.1893–1953) ===
{{Main|ລາວໃນອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງ|ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງ}}
[[File:Local Lao in the French Colonial guard.png|thumb|ຫະຫານທ້ອງຖິ່ນລາວໃນຄ່າຍຂອງພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ, {{circa| 1900}}]]

ໃນສະຕະວັດທີ XIX ຫຼວງພຣະບາງຖືກບຸກປຸ້ນສະດົມໂດຍກອງທັບທຸງດຳຈີນ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Librios Semantic Environment |url = http://www.culturalprofiles.net/laos/Directories/Laos_Cultural_Profile/-1064.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20070718125054/http://www.culturalprofiles.net/laos/Directories/Laos_Cultural_Profile/-1064.html |archive-date = 18 July 2007 |title = Laos: Laos under the French |publisher = Culturalprofiles.net |date=11 August 2006 |access-date = 23 January 2011}}&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງຝຣັ່ງເສດໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອ[[ເຈົ້າອຸ້ນຄຳ]]ເອົາໄວ້ ແລະ ທຳການໂຮມເອົາອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງເຂົ້າເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນອາລັກຂາຂອງ[[ອິນດູຈີນຝຣັ່ງ]]. ຕໍ່ມາກໍໄດ້ໂຮມເອົາ[[ອານາຈັກຈຳປາສັກ]] ແລະ ດິນແດນຂອງອານາຈັກວຽງຈັນເຂົ້ານຳ ໂດຍມີ[[ເຈົ້າສີສະຫວ່າງວົງ|ເຈົ້າສີສວ່າງວົງສ໌]]ແຫ່ງອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງເປັນຜູ້ປົກຄອງລາວທັງໝົດ ແລະ ໄດ້ມີການຍ້າຍຣາຊທານີມາຍັງເມືອງວຽງຈັນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ວຽງຈັນໄດ້ກາຍເປັນເມືອງຫຼວງຂອງລາວອີກຄັ້ງ.&lt;ref&gt;Carine Hahn, ''Le Laos'', Karthala, 1999, pp. 69–72&lt;/ref&gt; 

ລາວສາມາດຜະລິດ[[ກົ່ວ]], ຢາງພາລາ ແລະ ກາເຟໄດ້ ແຕ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບສ່ວນແບ່ງກາຍ1%ຈັກເທື່ອຈາກການສົ່ງອອກຂອງອິນດູຈີນຝຣັ່ງ. ໃນຊຸມປີ 1940 ມີຊາວຝຣັ່ງອາໄສຢູ່ໃນລາວປະມານຫົກຮ້ອຍຄົນ.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.lonelyplanet.com/laos/history |title = History of Laos |website = Lonely Planet |date = 9 August 1960 |access-date = 23 January 2011 |archive-date = 25 February 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210225100345/https://www.lonelyplanet.com/laos/history |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງຝຣັ່ງ ພວກເຂົາໄດ້ພາຊາວຫວຽດນາມມາຢູ່ລາວຈຳນວນໜຶ່ງ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາກຂາດແຄນແຮງງານພາຍໃນອິນດູຈີນຝຣັ່ງ.&lt;ref name=&quot;SørenIvarsson&quot;&gt;Ivarsson, Søren (2008). ''[https://books.google.com/books?id=FsXjlJF_fokC&amp;pg=PA102 Creating Laos: The Making of a Lao Space Between Indochina and Siam, 1860–1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410140148/https://books.google.com/books?id=FsXjlJF_fokC&amp;pg=PA102 |date=10 April 2023 }}''. NIAS Press, p. 102. {{ISBN|978-8-776-94023-2}}.&lt;/ref&gt; ໃນປີ 1943 ປະຊາກອນຫວຽດໃນລາວເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍເຖິງສີ່ໝື່ນກວ່າຄົນ ຈິ່ງໄດ້ກາຍເປັນປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ໃນບາງຕົວເມືອງໃຫຍ່ຂອງລາວ ແລະ ຍັງໄດ້ຮັບສິດໃນການເລືອກຕັ້ງເອົາຜູ່ນຳຂອງຕົນເອງອີກດ້ວຍ.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;&gt;Stuart-Fox, Martin (1997). ''[https://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&amp;dq=A+History+of+Laos&amp;pg=PA51 A History of Laos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405045254/https://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&amp;dq=A+History+of+Laos&amp;pg=PA51 |date=5 April 2023 }}''. Cambridge University Press, p. 51. {{ISBN|978-0-521-59746-3}}.&lt;/ref&gt; ໂດຍມີສັດສ່ວນຂອງຊາວຫວຽດນາມທີ່ຢູ່ອາໄສໃນລາວ 53% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດຂອງວຽງຈັນ, 85% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດຂອງ[[ທ່າແຂກ]] ແລະ 62% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດຂອງ[[ເມືອງປາກເຊ|ປາກເຊ]]. ມີພຽງຕົວ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ເມືອງຫຼວງພຣະບາງ]]ເທົ່ານັ້ນທີ່ຄົນລາວຍັງຄົງມີສັດສ່ວນປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າໝູ່.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;/&gt; ຈົນກະທັ່ງປີ 1945 ຝຣັ່ງເສດໄດ້ວາງແຜນຍ້າຍຊາວຫວຽດນາມໄປຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນສາມພື້ນທີ່ອັນໄດ້ແກ່: ທົ່ງພຽງວຽງຈັນ, ພູມພາກ[[ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ|ສະຫວັນນະເຂດ]] ແລະ [[ພູພຽງບໍລະເວນ]] ແຕ່ແຜນດັ່ງກ່າວກໍຕ້ອງຍົກເລີກໄປຍ້ອນການຮຸກຮານຂອງຟາຊິດຍີ່ປຸ່ນ.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;/&gt; ບໍ່ຊັ້ນຄົນລາວຄົງຈະສິ້ນເສຍອຳນາດໃນການປົກຄອງຕົວເອງໄປແລ້ວ ອີງຕາມທີ່[[ມາຣ໌ຕິນ ສະຈວຣ໌ຕ-ຟອກຊ໌]]ໄດ້ກ່າວໄວ້.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;/&gt;

ລາວໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງນັ້ນ, [[ວິຊີຝຣັ່ງ]], [[ປະເທດໄທ]], [[ຈັກກະວັດຍີ່ປຸ່ນ|ຈັກກະພັດຍີ່ປຸ່ນ]] ແລະ [[ຝຣັ່ງເສລີ|ຝຣັ່ງເສດເສລີ]]ໄດ້ຍາດແຍ່ງກັນຍຶດເອົາດິນແດນລາວ.&lt;ref&gt;Paul Lévy, ''Histoire du Laos'', PUF, 1974.&lt;/ref&gt; ໃນວັນທີ 9 ມີນາປີ 1945 ປະຊາຊົນລາວຈຳນວນໜຶ່ງລຸກຮືຂຶ້ນປະກາດເອກະລາດເພື່ອໃຫ້ລາວໄດ້ມີເອກະລາດອີກຄັ້ງ ໂດຍຍຶດເອົາເມືອງຫຼວງພຣະບາງເປັນເມືອງຫຼວງ. ແຕ່ຕໍ່ມາກອງທັບຍີ່ປຸ່ນສອງກອງພັນໄດ້ເຂົ້າຍຶດເອົາໄດ້ໃນວັນທີ 7 ເມສາ.&lt;ref name=&quot;A Country Study: Laos&quot;&gt;Savada, Andrea Matles (editor) (1994). &quot;Events in 1945&quot;. [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/latoc.html ''A Country Study: Laos''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721090309/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/latoc.html |date=21 July 2015 }}. Federal Research Division, Library of Congress.&lt;/ref&gt; ຍີ່ປຸ່ນພະຍາຍາມບັງຄັບໃຫ້ພຣະເຈົ້າສີສວ່າງວົງສ໌ປະກາດເອກະລາດໃຫ້ກັບລາວ ແຕ່ເມື່ອມາຮອດວັນທີ 8 ເມສາ ພຣະອົງພັດປະກາດຢຸຸດຕິການເປັນປະເທດອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງແທນ. ຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ລັກສົ່ງ[[ເຈົ້າກິດາວົງ|ເຈົ້າຊາຍກິດາວົງສ໌]]ໃຫ້ໄປເປັນຜູ້ແທນລາວຕໍ່[[ພັນທະມິດຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II|ຝ່າຍສຳພັນທະມິດ]] ແລະ ສົ່ງ[[ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສວ່າງວັທະນາ|ເຈົ້າຊາຍສີສວ່າງ]]ໄປເປັນຜູ້ແທນຕໍ່ຝ່າຍຍີ່ປຸ່ນ.&lt;ref name=&quot;A Country Study: Laos&quot;/&gt; ບາດເມື່ອຍີ່ປຸ່ມພ່າຍແພ້ ປະຊາຊົນລາວພ້ອມທັງ[[ເຈົ້າເພັດຊະລາດ|ເຈົ້າຊາຍເພັຊຣາຊ]]ໄດ້ປະກາດເອກະລາດຂຶ້ນ, ແຕ່ໃນປີ 1946 ກອງທັບຝຣັ່ງໄດ້ບຸກເຂົ້າຍຶດລາວອີກຄັ້ງ ແລະ ໄດ້ມອບອຳນາດປົກຄອງຕົນເອງໃຫ້ກັບລາວຄືນ.&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

ໃນຊ່ວງ[[ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງ]], [[ພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ]]ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນພ້ອມທັງສ້າງຕັ້ງກຸ່ມລາວອິສຣະຂຶ້ນ ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ &quot;[[ກຸ່ມປະເທດລາວ]]&quot;. ກຸ່ມປະເທດລາວໄດ້ເລີ່ມຕໍ່ສູ້ຕ້ານກອງກຳລັງຝຣັ່ງ ໂດຍໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກກຸ່ມຂອງຫວຽດນາມ ຫຼື [[ຫວຽດມິນ]]. ໃນປີ 1950 ຝຣັ່ງເສດຖືກບີບບັງຄັບໃຫ້ຍອມມອບສະຖານະເຄິ່ງປົກຄອງຕົນເອງໃຫ້ກັບລາວໃນຖານະປະເທດບໍລິວານພາຍໃຕ້[[ສະຫະພາບຝຣັ່ງ]]. ແຕ່ເຖິງວ່າຈະເປັນດັ່ງນັ້ນ ຝຣັ່ງກໍຍັງຄົງກຳອຳນາດສູງສຸດໂດຍພຶດຕິໄນຄືເກົ່າ ຈົນມາຮອດວັນທີ 22 ຕຸລາປີ 1953 ລາວຈຶ່ງໄດ້ຮັບເອກະລາດອັນສົມບູນຄົບຖ້ວນທົ່ວທັງປະເທດໃນຖານະປະເທດທີ່ມີ[[ລະບອບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ|ລະບອບປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕອັນມີພຣະມະຫາກະສັດເປັນປະມຸກ ແລະ ຢູ່ພາຍໃຕ້ຣັຖທັມມະນູນ]].&lt;ref name=bbc&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|title=Laos profile|date=9 January 2018|access-date=26 April 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308064338/https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/330219/Laos/52500/People?anchor=ref509292 |title=Laos – Overview |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=23 January 2011 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511175031/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/330219/Laos/52500/People?anchor=ref509292 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກຫຼັງປະກາດເອກະລາດ ແລະ ສົງຄາມກາງເມືອງ (ຄ.ສ.1953–1975) ===
{{Main|ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ}}
[[File:FrenchLaos1953.png|thumb|ນາຍພົນ[[ຣາອູນ ຊາລັນ]]ແຫ່ງຝຣັ່ງເສສກັບ[[ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສວ່າງວັທະນາ|ເຈົ້າສີສວ່າງວັທນາ]] ນະ ພຣະຣາຊວັງທີ່ເມືອງ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ຫຼວງພຣະບາງ]], ທີ4 ພຶດສະພາປີ 1953.]]
ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງໄດ້ປະທຸຂຶ້ນທົ່ວທັງພາກພື້ນອິນດູຈີນ ໂດຍແມ່ນຝຣັ່ງເສດທີ່ໄດ້ປະຊາໄຊໄປໃນເສິກສົງຄາມ ອັນນຳໄປສູ່ການລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງສັນຕິພາບສຳລັບສາມຊາດແຫຼມອິນດູຈີນນະທີ່[[ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ເຈ​ນີ​ວາ​ 1954|ກອງປະຊຸມເຈນີວາປີ 1954]]. ໃນປີ 1960 [[ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ]]ໄດ້ປະສົບກັບການກໍ່ກະບັດຂຶ້ນຢ່າງລຽນຕໍ່ຂອງກອງກຳລັງ[[ກຸ່ມປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]] ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຈາກ[[ສາທາລະນະ​ລັດ ປະຊາທິປະ​ໄຕ ຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມເໜືອ]] ແລະ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]ສູ້ຕ້ານກັບ[[ກອງທັບຣາຊອານາຈັກລາວ]]ຢ່າງບໍ່ພັກເຊົາ. ໂດຍໃນປີ 1962 ໄດ້ມີຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະໂຮມສອງຝ່າຍເຂົ້າກັນ ຈັດຕັ້ງລັດຖະບານປະສົມເຊິ່ງນຳພາໂດຍ[[ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ]] ແຕ່ກໍບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ, ແລະ ຍັງເຮັດໃຫ້ສະຖານະການພິກຜັນກາຍເປັນຈຸດບົ້ງຊີ້ແຫ່ງການເລີ່ມຂຶ້ນຂອງ[[ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ|ສົງຄາມກາງເມືອງ]]ລະຫວ່າງຝ່າຍຣາຊອານາຈັກລາວ ແລະ ປະເທດລາວ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອທາງທະຫານຈາກ[[ກອງທັບປະຊາຊົນຫວຽດນາມ]] ແລະ [[ຫວຽດກົງ]].&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

[[File:Muang Khoun - Laos - 01.JPG|thumb|right|ຊາກເປະເພຂອງ[[ເມືອງຄູນ]], ອະດີດເມືອງຫຼວງຂອງ[[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]. ຖືກທຳລາຍຈາກການຖິ້ມລະເບີດຂອງສະຫະລັດໃນຊຸມປີ1960.]]
ປະເທດລາວນັ້ນຖືເປັນປະເທດໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງຫຼາຍກັບ[[ສົງຄາມຫວຽດນາມ]]ອັນຍ້ອນວ່າກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອໄດ້[[ການຮຸກຮານລາວຂອງຫວຽດນາມເໜືອ|ເຂົ້າ ແລະ ຍຶດເອົາດິນແດນ]]ລາວບາງພາກສ່ວນມາຕັ້ງເປັນແຫຼ່ງກົບດານ ແລະ ເສັ້ນທາງລຳລຽງສະບຽງ ແລະ ກຳລັງພົນໄປສູ້ກັບ[[ປະເທດຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]. ດ້ວຍເຫດນີ້ເອງ, ສະຫະລັດຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າມາແຊກແຊງລາວ ເພື່ອຕອບໂຕ້ກັບພວກຫວຽດນາມເໜືອໂດຍການເຂົ້າມາຖິ້ມລະເບີດຈຳນວນຫຼາຍ ໂຈມຕີໃສ່ກອງກຳລັງຫວຽມນາມເໜືອ, ສະໜັບສະໜຸນທັງກອງທັບຣາຊອານາຈັກລາວໂດຍກົງຢ່າງຈະແຈ້ງ ແລະ ກຳລັງຕ້ານອື່ນໆໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆຢ່າງປິດລັບ, ພ້ອມທັງສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ກອງທັບຫວຽດນາມໃຕ້ເຂົ້າສູ້ຢູ່ໃນລາວນຳດ້ວຍ.&lt;ref name=bbc /&gt;&lt;ref name=britannica /&gt;

[[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|ສະຫະລັດ]]ໄດ້ຖິ້ມລະເບິດທາງອາກາດໃສ່ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອ ແລະ [[ກຸ່ມປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]]ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເພື່ອປົກປ້ອງບໍ່ໃຫ້ລັດຖະບານຣາຊອານາຈັກລາວພ່າຍແພ້ຕໍ່ກຳລັງປະເທດລາວ ແລະ ຕ້ານບໍ່ໃຫ້ຫວຽດນາມເໜືອນຳໃຊ້[[ເສັ້ນທາງໂຮ່ຈີມິນ]]ໄດ້.&lt;ref name=bbc /&gt; ໃນລະຫວ່າງປີ 1964-1973 ສະຫະລັດໄດ້ຖິ້ມລະເບີດໃນລາວຫຼາຍກວ່າ 2 ລ້ານໂຕນ ເຊິ່ງເກືອບຈະເທົ່າກັບລະເບີດທັງໝົດທີ່ສະຫະລັດໄດ້ຖິ້ມໃສ່ເອີຣົບ ແລະ ອາຊີໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງຄິດເປັນປະມານ 2,1 ລ້ານໂຕນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາວກາຍເປັນປະເທດທີ່ຖືກຖິ້ມລະເບີດໃສ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດເມື່ອທຽບກັບຂະໜາດປະຊາຊົນ. ''[[ເດິນິວຢອກທາມສ໌]]'' ໄດ້ລາຍງານໄວ້ວ່າ &quot;ເກືອບນຶ່ງໂຕນຕໍ່ນຶ່ງຄົນໃນລາວ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|author-link1=Ben Kiernan|last1=Kiernan|first1=Ben|last2=Owen|first2=Taylor|url=http://apjjf.org/2015/13/16/Ben-Kiernan/4313.html|title=Making More Enemies than We Kill? Calculating U.S. Bomb Tonnages Dropped on Laos and Cambodia, and Weighing Their Implications|work=The Asia-Pacific Journal|date=26 April 2015|access-date=18 September 2016|archive-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301041322/http://apjjf.org/2015/13/16/Ben-Kiernan/4313.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ມີລະເບີດປະມານ 80 ລ້ານລູກທີ່ຍັງບໍ່ລະເບີດຢູ່ທົ່ວປະເທດຕັ້ງເໜືອຮອດໃຕ້ ເຮັດໃຫ້ເກີດໄພອັນຕະລາຍຈາກ[[ວັດຖຸລະເບີດທີ່ຍັງບໍ່ທັນແຕກ]] (Unexploded ordnance, ຫຍໍ້ວ່າ UXO) ເຊັ່ນ: [[ລະເບີດລູກວ່ານ|ລະເບີດວ່ານກະຈາຍ]] ແລະ ກັບລະເບີດ ຫຼື ຮຽກກັນວ່າ ບອມບີ້{{efn|Bombie ໝາຍເຖິງລະເບີດ ເຊິ່ງເປັນຊື່ຫຼິ້ນທີ່ຄົນລາວຕັ້ງໃຫ້ ແລະ ໃຊ້ກັນຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ.}} ເຊິ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄົນລາວໄດ້ຮັບບາດເຈັບ, ເສຍອົງຄາ ຫຼື ເສຍຊີວິດ50ຄົນຕໍ່ປີ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wright|first=Rebecca|url=http://www.cnn.com/2016/09/05/asia/united-states-laos-secret-war/|title='My friends were afraid of me': What 80 million unexploded US bombs did to Laos|work=[[CNN]]|date=6 September 2016|access-date=18 September 2016|archive-date=17 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117203916/https://www.cnn.com/2016/09/05/asia/united-states-laos-secret-war/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ຍ້ອນຜົນກະທົບຈາກລະເບີດລູກວ່ານນີ້ເອງ, ລາວຈຶ່ງກາຍເປັນຜູ້ສະໜັບສະໜຸນໃນ[[ອະນຸສັນຍາວ່າດ້ວຍລະເບີດລູກວ່ານ|ອະນຸສັນຍາວ່າດ້ວຍການຫ້າມນຳໃຊ້ອາວຸດລະເບີດລູກວ່ານ]] ແລະ ເປັນເຈົ້າພາບໃນການຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມລະດັບປະເທດຄັ້ງທຳອິດຂອງອະນຸສັນຍາດັ່ງກ່າວໃນເດືອນພະຈິກປີ2010.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Disarmament|url=http://www.unog.ch/80256EE600585943/(httpPages)/B3F3E37A2838630FC125772E0050F4F7?OpenDocument|work=The United Nations Office at Geneva|publisher=United Nations|access-date=20 September 2013|date=November 2011|archive-date=21 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060643/http://www.unog.ch/80256EE600585943/(httpPages)/B3F3E37A2838630FC125772E0050F4F7?OpenDocument|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:Vientianne1973.jpg|thumb|ທະຫານປະເທດລາວທີ່ວຽງຈັນໃນປີ1973.]]
ມາຮອດປີ 1975, [[ກຸ່ມປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]]ສາມາດໂຄ່ນລົ້ມລັດຖະບານຣາຊອານາຈັກລາວໄດ້ສຳເລັດ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ເຈົ້າສີສວ່າງວັທນາ ສລະຣາຊບັນລັງໃນວັນທີ 2 ທັນວາປີ 1975 ເຊິ່ງຕໍ່ມາ ພຣະອົງກໍສະຫວັນນະຄົດໃນຄ່າຍສຳມະນາ. ໂດຍສົງຄາມກາງເມືອງຄັ້ງນີ້ໄດ້ພາກຊີວິດຄົນລາວໄປ 20000-62000 ກວ່າຄົນ.&lt;ref name=bbc /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Obermeyer|first1=Ziad|last2=Murray|first2=Christopher J. L.|last3=Gakidou|first3=Emmanuela|year=2008|title=Fifty years of violent war deaths from Vietnam to Bosnia: analysis of data from the world health survey programme|journal=[[BMJ]]|volume=336|issue=7659|pages=1482–1486|doi=10.1136/bmj.a137|pmid=18566045|pmc=2440905}} See Table 3.&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ (ຄ.ສ.1975~) ===
ເມື່ອວັນທີ 2 ທັນວາປີ 1975, ພາຍຫຼັງການຍຶດອຳນາດສຳເລັດ ລັດຖະບານປະເທດລາວພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງທ່ານ[[ໄກສອນ ພົມວິຫານ]]ໄດ້ປ່ຽນຊື່ປະເທດເປັນ &quot;ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ&quot; ແລະ ລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງໃຫ້ຫວຽດນາມມີສິດໃນກອງທັບ ແລະ ສາມາດແຕ່ງຕັ້ງຕຳແໜ່ງໃນການປົກຄອງປະເທດລາວໄດ້. ໂດຍຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງລາວ ແລະ [[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຜ່ານສົນທິສັນຍາມິດຕະພາບໃນປີ 1977 ເຊິ່ງໄດ້ກາຍເປັນແນວທາງສຳຄັນຂອງນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດຂອງລາວ ແລະ ເປັນຮາກຖານຂອງອິດທິພົນຂອງຫວຽດນາມໃນດ້ານການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດຂອງລາວ.&lt;ref name=bbc /&gt;&lt;ref name=&quot;Martin Stuart-Fox&quot;&gt;Stuart-Fox, Martin (1980). ''[https://www.jstor.org/stable/27908403?seq=1#page_scan_tab_contents LAOS: The Vietnamese Connection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211013074847/https://www.jstor.org/stable/27908403?seq=1#page_scan_tab_contents |date=13 October 2021 }}''. In Suryadinata, L (Ed.), ''Southeast Asian Affairs'' (1980). Singapore: Institute of Southeast Asian Stuides, pg. 191.&lt;/ref&gt; ຕໍ່ມາໃນປີ 1979 ຫວຽດນາມໄດ້ຂໍໃຫ້ລາວທຳການຕັດຄວາມສຳພັນກັບ[[ປະເທດຈີນ|ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ]], ສົ່ງຜົນໃຫ້ຈີນ, [[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|ສະຫະລັດ]] ແລະ ປະເທດອື່ນໆຕັດຄວາມສຳພັນທາງການຄ້າກັບລາວ.&lt;ref name=&quot;DamienKingsbury&quot;&gt;Kingsbury, Damien (2016). ''[https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA50 Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410140218/https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA50 |date=10 April 2023 }}''. Taylor &amp; Francis;{{ISBN|978-1-317-49628-1}}, pg. 50.&lt;/ref&gt; ໃນປີດຽວກັນນີ້ ມີທະຫານຂອງຫວຽດນາມຫ້າໝື່ນນາຍ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຂັ້ນພົນລະເຮືອນປະມານຫົກພັນຄົນໃນລາວ, ແລະ ຍັງມີຄົນຫວຽດນາມເຮັດວຽກໂດຍກົງກັບກະຊວງຕ່າງໆປະມານພັນກວ່າຄົນໃນ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ|ວຽງຈັນ]].&lt;ref name=&quot;Savada&quot;&gt;Savada, Andrea M. (1995). ''[http://www.public-library.uk/dailyebook/Laos%20-%20a%20country%20study.pdf Laos: a country study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180419183125/http://www.public-library.uk/dailyebook/Laos%20-%20a%20country%20study.pdf |date=19 April 2018 }}''. Federal Research Division, Library of Congress, p. 271. {{ISBN|0-8444-0832-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Prayaga&quot;&gt;Prayaga, M. (2005). ''[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/103010/8/08_chapter-iv.pdf Renovation in Vietnam since 1988 a study in political, economic and social change] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180419122734/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/103010/8/08_chapter-iv.pdf |date=19 April 2018 }} (PhD thesis)''. Sri Venkateswara University. Chapter IV: The Metamorphosed Foreign Relations, pg. 154.&lt;/ref&gt;

ເຖິງສົງຄາມກາງເມືອງຈະຈົບລົງແລ້ວ, [[ການ​ກະ​ບົດ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ລາວ|ຄວາມຂັດແຍ້ງ]]ລະຫວ່າງກຸ່ມກະບົດມົ້ງກັບລັດຖະບານກໍຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ໄປໃນບາງພື້ນທີ່ຂອງປະເທດເຊັ່ນ: ເຂດທະຫານປິດໄຊສົມບູນໃກ້[[ແຂວງວຽງຈັນ]] ແລະ [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]. ໃນລະຫວ່າງປີ 1975-1996 [[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|ສະຫະລັດ]]ໄປອົບພະຍົບພາຊາວລາວປະມານ 250000 ກວ່າຄົນລີ້ໄພມາປະເທດໄທ, ລວມໄປເຖິງຄົນມົ້ງ 130000 ກວ່າຄົນ.&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2770.htm Laos (04/09)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024185208/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2770.htm |date=24 October 2020 }}. U.S. Department of State.{{failed verification|date=January 2021}}&lt;/ref&gt;

ໃນວັນທີ 3 ທັນວາປີ 2021, ເສັ້ນທາງ[[ລົດໄຟລາວ-ຈີນ|ລົດໄຟວຽງຈັນ-ບໍ່ເຕັນ]] ໄລຍະທາງ 422 ກິໂລແມັດ ເຊິ່ງເປັນໂຄງການສຳຄັນພາຍໃຕ້ ''[[ຂໍ້ຕົກລົງໜຶ່ງແລວໜຶ່ງເສັ້ນທາງ]]'' ໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Completed China-Laos Railway |url=https://www.aseanbriefing.com/news/the-completed-china-laos-railway/ |website=ASEAN Business News |language=en |date=21 December 2021 |access-date=18 May 2022 |archive-date=12 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512130726/https://www.aseanbriefing.com/news/the-completed-china-laos-railway/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== ການເມືອງ ==
{{multiple image|align=right|image1=Thongloun_Sisoulith_in_Kazan_-_2024_(cropped_2).jpg|width1=126|caption1=&lt;center&gt;[[ທອງລຸນ ສີສຸລິດ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;ເລຂາທິການໃຫຍ່ ແລະ ປະທານປະເທດ&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;|image2=Sonexay_Siphandone_2023.jpg|width2=115|caption2=&lt;center&gt;[[ສອນໄຊ ສີພັນດອນ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;}}
ປະເທດລາວເປັນລັດພັກການເມືອງດຽວ ແລະແມ່ນໜຶ່ງໃນຫ້າລັດຂອງໂລກທີ່ຍັງຄົງຢູ່ພາຍໃຕ້[[ລັດທິຄອມມູນິດ|ລະບອບຄອມມູນິດ]]ຫຼັງຈາກການລົ່ມສະຫຼາຍຂອງລະບອບສັງຄົມນິຍົມໃນຊ່ວງປີ ຄ.ສ. 1989 ແລະປີ ຄ.ສ. 1991 ການເມືອງຂອງປະເທດຖືກຄອບງຳໂດຍໂຄງສ້າງຄູ່ຂອງພັກແລະອຳນາດລັດ ຮວມເຖີງເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດທັງໝົດກໍ່ແມ່ນສະມາຊິກພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວເຊັ່ນກັນ ດ້ວຍເຫດນີ້ ທຳໃຫ້ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດມີອຳນາດໃນການປົກຄອງແບບບໍ່ຈຳກັດ ແລະຄວບຄຸມກິດຈະການຕ່າງໆ ທັງມວນໃນປະເທດ&lt;ref name=&quot;Croissant211&quot; /&gt; ອົງການນອກພາກລັດຟຣີດອມເຮ້າສ໌ (Freedom House) ໄດ້ຈັດໃຫ້ລະບົບການເມືອງຂອງປະເທດລາວວ່າມີລັກສະນະ &quot;ບໍ່ເສລີ&quot; ແລະໃຫ້ຄະແນນໃນລະດັບຕ່ຳຫຼາຍສຳຫຼັບຫານຄຸ້ມຄອງສິດທິທາງການເມືອງແລະສິດທິຂອງພົນລະເມືອງ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2017/laos |title=Freedom in the World 2017 – Laos |publisher=[[Freedom House]] |language=ອັງກິດ |date=2018-01-02 |access-date=2024-03-12 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925200158/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2017/laos |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ປະມຸກລັດຂອງລາວ ຄື [[ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ|ປະທານປະເທດ]] ຊຶ່ງຍັງດຳລົງຕຳແໜ່ງປະທານ[[ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັນລາວ]]ດ້ວຍ ໂດຍປະທານປະເທດແມ່ນຜູ້ແຕ່ງຕັ້ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ລັດທະມົນຕີ ຫົວໜ້າຜູ້ບໍລິຫານແຂວງ ແລະຫົວໜ້າຜູ້ບໍລິຫານເມືອງ ໂດຍການແຕ່ງຕັ້ງຕຳແໜ່ງທັງໝົດຕ້ອງຜ່ານການຍືນຍັນຈາກສະພາແຫ່ງຊາດ

=== ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ ===
[[File:National Assembly of Laos (11888085666).jpg|thumb|[[ສະພາແຫ່ງຊາດ]]ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
ຕາມລັດຖະທຳມະນູນ ໂຄງສ້າງສູງສຸດຂອງລັດລາວແລະສະພານິຕິບັນຍັດ ຄື [[ສະພາແຫ່ງຊາດ]] ແມ່ນສະພາດ່ຽວ ມີທັງໝົດ 132 ທີ່ນັ່ງ ຊຶ່ງຈະປ່ຽນແປງໃນທຸກໆ 5 ປີ ຜ່ານການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ ສະພາແຜ່ງຊາດຈະປະຊຸມປີລະສອງຫົນເປັນເວລາສອງສາມສັບປະດາ&lt;ref name=&quot;Croissant211&quot;&gt;{{cite book |author=Aurel Croissant |title=Die politischen Systeme Südostasiens: eine Einführung |publisher=Springer VS |place=Wiesbaden |year=2016 |ISBN=978-3-531-14349-1 |page=211}}&lt;/ref&gt; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຄະນະກຳມະການປະຈຳຈະຕິດຕາມການດຳເນີນການຕາມການພິຈາລະນາ ຕີຄວາມລັດຖະທຳມະນູນ ແລະສະເໜີຜູ້ສະມັກຮັບຕຳແໜ່ງສຳຄັນ ໂດຍຄະນະກຳມະການປະຈຳປະກອບດ້ວຍ ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ຮອງປະທານ ແລະຜູ້ແທນແປດຄົນ ຊຶ່ງຄະນະກຳມະການສະພາແຕ່ລະສ່ວນ ໜົ່ວຍງານພາຍໃນ ແລະສຳນັກງານຂອງທັ້ງ 18 ແຂວງ ກໍ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ສະພາແຫ່ງຊາດດ້ວຍ&lt;ref name=&quot;Croissant212&quot;&gt;{{cite book|author=Aurel Croissant |title=Die politischen Systeme Südostasiens: eine Einführung |publisher=Springer VS |place=Wiesbaden |year=2016 |ISBN=978-3-531-14349-1 |page=212}}&lt;/ref&gt;

ໜ້າທີ່ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຄື ການເລືອກປະທານປະເທດດ້ວຍສຽງຂ້າງມາກປະມານສອງເຖິງສາມ ເພື່ອແຕ່ງຕັ້ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີຕາມຄຳຮ້ອງຂໍຂອງປະທານປະເທດ ເຊ່ນດຽວກັບລັດຖະມົນຕີ ປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແລະໄອຍະການສູງສຸດ&lt;ref name=&quot;Croissant211&quot; /&gt; ຢ່າງໃດກໍ່ດີ ໃນທາງປະຕິບັດແລ້ວ ມີພຽງສະເພາະການຕັດສິນໃຈຂອງຄະນະກຳມະການກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດເທົ່ານັ້ນ ທີ່ໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ&lt;ref name=&quot;Croissant212&quot; /&gt;

ອົງກອນມວນຊົນຍັງຄົງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ສົ່ງຮ່າງກົດໝາຍພາຍໃຕ້ເງື່ອນໄຂບາງປະການ ແຕ່ສະພາແຫ່ງຊາດເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບໃນການອະນຸມັດການວາງແຜນເສດຖະກິດ ງົບປະມານ ແລະການປ່ຽນແປງໃນລັດຖະບານ

=== ຝ່າຍບໍລິຫານ ===
ອຳນາດບໍລິຫານຢູ່ທີ່ປະທານປະເທດແລະຄະນະລັດຖະມົນຕີ ໂດຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີເປັນປະທານຄະນະລັດຖະມົນຕີ ແຕ່ມີອຳນາດການຕັດສິນໃຈພຽງເລັກນ້ອຍ ໃນທາງປະຕິບັດ ການຕັດສິນໃຈຂອງຄະນະກຳມະການກາງຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດດຳເນີນການໂດຍຜູ້ບໍລິຫານ&lt;ref name=&quot;Croissant212&quot; /&gt;

ເຊ່ນດຽວກັບການບໍລິຫານງານຂອງແຂວງແລະເມືອງ ທີ່ມີໂຄງສ້າງເໝືອນກັນກັບລັດຖະບານກາງ ແຕ່ຕັວແທນເມືອງໄດ້ຮັບເລືອກຈາກປະຊາຊົນແລະແຕ່ງຕັ້ງຢ່າງເປັນທາງການໂດຍຫົວໜ້າຜູ້ບໍລິຫານແຂວງ

==ເສດຖະກິດຂອງລາວ ==
{{Main|ເສດຖະກິດລາວ}}
[[File:Rice_planting_near_Champasak_(Laos).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rice_planting_near_Champasak_(Laos).jpg|thumb|ປະມານ 80% ຂອງປະຊາກອນລາວ ດຳລົງຊີວິດກະສິກຳແບບກຸ້ມກິນ]]
[[ຮູບ:Talatsao @ 2012.JPG|thumb|[[ຕະຫຼາດເຊົ້າ]] ປີ 2012]]
ເສດຖະກິດຂອງລາວແມ່ນອີງໃສ່ການລົງທຶນ ແລະ ການຄ້າກັບປະເທດເພື່ອນບ້ານເປັນຫຼັກ ເຊັ່ນ: ໄທ, ຫວຽດນາມ ແລະ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ [[ປະເທດຈີນ|ສ.ປ ຈີນ]] ທີ່ມີບົດບາດສຳຄັນຫຼາຍໃນເຂດພາກເໜືອ. ນອກຈາກນີ້, [[ເມືອງປາກເຊ]]ກໍ່ເປັນອີກໜຶ່ງເຂດທີ່ມີການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດຈາກການຄ້າຊາຍແດນກັບໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ. ໃນປີ 2009, ລັດຖະບານອາເມລິກາ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງທ່ານ ໂອບາມາ ໄດ້ປະກາດຍົກເລີກຂໍ້ຫ້າມຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ບໍລິສັດຂອງລາວສາມາດຮັບການສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານການເງິນຈາກທະນາຄານເພື່ອການສົ່ງອອກ ແລະ ນຳເຂົ້າຂອງສະຫະລັດ (US Export-Import Bank) ໄດ້.&lt;ref&gt;{{cite news |author=THOMAS FULLER |date=17 September 2009 |title=Communism and Capitalism Are Mixing in Laos |url=https://www.nytimes.com/2009/09/18/world/asia/18laos.html?pagewanted=all&amp;_r=0 |publisher=New York Times}}&lt;/ref&gt; ຕໍ່ມາໃນປີ 2011, [[ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບລາວ]]ໄດ້ເລີ່ມເປີດການຊື້-ຂາຍຢ່າງເປັນທາງການ ແລະ ໃນປີ 2012 ລັດຖະບານກໍ່ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ &quot;ສູນຂໍ້ມູນຂ່າວສານທາງດ້ານການຄ້າຂອງ ສປປ ລາວ&quot; (Laos Trade Portal) ເພື່ອເປັນແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຮວບຮວມທຸກຢ່າງໃຫ້ແກ່ນັກທຸລະກິດໃນການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກສິນຄ້າ.

ໃນປີ 2016, ຈີນກາຍເປັນຜູ້ລົງທຶນຕ່າງປະເທດລາຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນລາວ ໂດຍມີມູນຄ່າການລົງທຶນສະສົມຕັ້ງແຕ່ປີ 1989 ສູງເຖິງ 5.395 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ. ຖັດລົງມາແມ່ນໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ທີ່ເປັນຜູ້ລົງທຶນອັນດັບສອງ ແລະ ອັນດັບສາມຕາມລໍາດັບ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/article/china-top-foreign-investor-behind-laos-fast-growth/|title=Out of obscurity|last=Lowe|first=Sandra|date=10 December 2016|website=www.atimes.com|publisher=|access-date=14 December 2016|archive-date=13 ທັນວາ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161213224945/http://www.atimes.com/article/china-top-foreign-investor-behind-laos-fast-growth//|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ເຖິງວ່າຈະມີການພັດທະນາໃນຫຼາຍດ້ານ, ແຕ່ການກະສິກຳແບບກຸ້ມຕົນເອງຍັງຄົງກວມເອົາເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງຜະລິດຕະພັນມວນລວມພາຍໃນ (GDP) ແລະ ເປັນແຫຼ່ງຮອງຮັບແຮງງານເຖິງ 80%. ປະເທດລາວມີເນື້ອທີ່ທີ່ສາມາດເຮັດການຜະລິດໄດ້ພຽງ 4.01% ແລະ ມີເນື້ອທີ່ປູກພືດຢືນຕົ້ນພຽງແຕ່ 0.34% ເທົ່ານັ້ນ &lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html Field Listing – Land use] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326095031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html |date=2014-03-26 }}, ''CIA World Factbook''.&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງຖືວ່າຕໍ່າທີ່ສຸດໃນອະນຸພາກພື້ນແມ່ນ້ຳຂອງ.&lt;ref&gt;About Greater Mekong Subregion at [https://web.archive.org/web/20111117130328/http://beta.adb.org/countries/gms/main Asian Development Bank]&lt;/ref&gt; ການປູກເຂົ້າຍັງຄົງເປັນອາຊີບຫຼັກ ໂດຍກວມເອົາເນື້ອທີ່ທຳການຜະລິດເຖິງ 80% ແລະ ຄົວເຮືອນຊາວກະສິກອນປະມານ 77% ສາມາດຜະລິດເຂົ້າກຸ້ມກິນດ້ວຍຕົນເອງ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070628094304/http://www.irri.org/donors/SDC/pdfs/RiceFabricOf%20LifeInLaos.pdf Rice: The Fabric of Life in Laos]. Lao_IRRI Project&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barclay, Adam and Shrestha, Samjhana (April–June 2006) [https://web.archive.org/web/20061012050925/http://www.irri.org/publications/today/pdfs/5-2/22-27.pdf &quot;Genuinely Lao&quot;], ''Rice Today''.&lt;/ref&gt;

ຍ້ອນການພັດທະນາແນວພັນເຂົ້າທີ່ດີຂຶ້ນ ແລະ ການປະຕິຮູບເສດຖະກິດ, ເຮັດໃຫ້ຜົນຜະລິດເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນສາມາດບັນລຸຄວາມສົມດຸນລະຫວ່າງການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກເຂົ້າໄດ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 1999. ນອກຈາກນີ້, ລາວຍັງເປັນປະເທດທີ່ມີສາຍພັນເຂົ້າຫຼາກຫຼາຍທີ່ສຸດໃນອະນຸພາກພື້ນ, ເຊິ່ງລັດຖະບານໄດ້ຮ່ວມມືກັບສະຖາບັນວິໄຈເຂົ້າສາກົນ (IRRI) ເພື່ອເກັບກຳຕົວຢ່າງແນວພັນເຂົ້າຫຼາຍພັນຊະນິດທີ່ມີຢູ່ໃນປະເທດ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irri.org/publications/annual/pdfs/ar2000/Race.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614081343/http://www.irri.org/publications/annual/pdfs/ar2000/Race.pdf|archivedate=14 June 2007|title=A Race Against Time|format=PDF|accessdate=27 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ນອກຈາກການກະສິກຳແລ້ວ, ເສດຖະກິດລາວຍັງໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອເພື່ອການພັດທະນາຈາກອົງການສາກົນ ເຊັ່ນ: IMF ແລະ ADB ລວມທັງການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດໃນຂະແໜງອຸດສາຫະກຳ, ໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ແລະ ການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ (ໂດຍສະເພາະແມ່ນທອງ ແລະ ຄຳ). ຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວກໍ່ກາຍເປັນອຸດສາຫະກຳທີ່ເຕີບໂຕໄວທີ່ສຸດໃນປະເທດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ການພັດທະນາເສດຖະກິດຍັງຜະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍຈາກບັນຫາ &quot;ສະໝອງໄຫຼ&quot; ຫຼື ການຍ້າຍຖິ່ນຖານຂອງແຮງງານທີ່ມີທັກສະສູງໄປຕ່າງປະເທດ.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Özden, Çaḡlar|author2=Schiff, Maurice W.|title=International migration, remittances, and the brain drain|url=https://books.google.com/books?id=khtB0xgugD8C|year=2006|publisher=World Bank Publications|isbn=978-0-8213-6372-0}}&lt;/ref&gt;

ລາວເປັນປະເທດທີ່ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ ແລະ ມີທ່າແຮງມະຫາສານດ້ານພະລັງງານນ້ຳ. ລັດຖະບານໄດ້ສົ່ງເສີມການລົງທຶນເພື່ອຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ເຊັ່ນ: [[ຖ່ານຫີນ]], [[ຄຳ]], [[ບົກຊິດ]], [[ກົ່ວ]] ແລະ [[ທອງຄຳ|ທອງ]]. ໃນດ້ານພະລັງງານ, ພື້ນທີ່ພູດອຍ ແລະ ແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ອຸດົມສົມບູນເຮັດໃຫ້ລາວສາມາດຜະລິດ ແລະ ສົ່ງອອກໄຟຟ້າໄດ້ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ໂດຍມີເປົ້າໝາຍສົ່ງອອກໃຫ້ໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ເປັນຫຼັກ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.adb.org/Documents/TARs/LAO/40514-LAO-TAR.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515093014/http://www.adb.org/Documents/TARs/LAO/40514-LAO-TAR.pdf|archivedate=15 May 2011|title=Preparing the Cumulative Impact Assessment for the Nam Ngum 3 Hydropower Project: Financed by the Japan Special Fund|format=PDF|accessdate=27 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ຜະລິດຕະພັນຂອງລາວທີ່ທົ່ວໂລກຮູ້ຈັກດີທີ່ສຸດແມ່ນ &quot;[[ເບຍລາວ]]&quot; ເຊິ່ງມີການສົ່ງອອກໄປຫຼາຍປະເທດໃນທົ່ວໂລກ ເຊັ່ນ: [[ສະຫະລັດ]], [[ອັງກິດ]], [[ເຢຍລະມັນ]], [[ຍີ່ປຸ່ນ]], [[ເກົາຫຼີໃຕ້]] ລວມທັງປະເທດເພື່ອນບ້ານ. ສ່ວນຂະແໜງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ກໍ່ເປັນອີກໜຶ່ງຂະແໜງການທີ່ດຶງດູດການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ສ້າງລາຍຮັບທີ່ສຳຄັນໃຫ້ແກ່ປະເທດຊາດ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2003 ເປັນຕົ້ນມາ.

== ສັງຄົມ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
{{ຫຼ້າສະໄໝ}}

=== ປະຊາກອນ ===
ປະຈຸບັນ ປະຊາກອນລາວ ມີທັງໝົດ 7,588,447 ຄົນ (ຂໍ້ມູນປີ 2016ຂອງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ), ໃນນີ້ ກຸ່ມຄົນທີ່ມີອາຍຸແຕ່ 0 ຫາ 14 ປີ ກວມອັດຕາສ່ວນເຖິງ 37.8%, ໝວດອາຍຸແຕ່ 15 ຫາ 59 ປີ ມີ 56.5% ແລະ ໝວດອາຍຸແຕ່ 60 ປີຂື້ນໄປ
ມີພຽງແຕ່ 6%. ກຸ່ມອາຍຸຕ່ຳຫາປານກາງກວມອັດຕາສ່ວນສູງຄືແນວນີ້ ບົ່ງບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າປະຊາກອນລາວແມ່ນ ປະຊາກອນໜຸ່ມ ແລະ ສ່ວນວ່າກຸ່ມຄົນສູງອາຍຸ ມີພຽງແຕ່ 6% ນັ້ນ ສະແດງວ່າຄົນລາວມີອາຍຸຍືນສະເລ່ຍ
ຕ່ຳ 64 ປີ (ຊາຍ 66 ປີ ແລະ ຍິງ 63 ປີ).

==== ໂຄງສ້າງດ້ານເພດ ====
ຕາມຕົວເລກຂອງຈຳນວນປະຊາກອນລາວ ໃນປີ 2008 ເພດຍິງມີຈຳນວນຫຼາຍເຖິງ 3.007.339 ຄົນ ເຊິ່ງເທົ່າກັບ 50.11% ແລະ ເພດຊາຍ 2.993.041 ຄົນ ເທົ່າກັບ 49.81%

==== ໂຄງສ້າງດ້ານອາຊີບ ====
ກຸ່ມຄົນທີ່ຢູ່ໃນໄວອອກແຮງງານ ຫຼື ໄວກຳລັງແຮງງານ ແມ່ນກຸ່ມຄົນຜູ້ມີອາຍຸແຕ່ 15 ຫາ 60 ປີ ເຊ່ິງກວມເອົາອັດຕາເຖິງ 56.5% ຂອງພົນລະເມືອງລາວທັງໝົດ. ໃນຈຳນວນຜູ້ອອກແຮງງານທັງໝົດນັ້ນ, ເຫັນວ່າຜູ້ຜະລິດ
ໂດຍກົງ ກວມເອົາອັດຕາສ່ວນຫຼາຍກວ່າໝູ່ ເຊ່ິງໃນນັ້ນ ຊາວກະສິກອນມີ 85% ແລະ ກຳມະກອນ-ວິສາວະກອນ ມີ 9%. ສ່ວນທີ່ເຫຼືອນັ້ນແມ່ນຜູ້ຜະລິດໂດຍທາງອ້ອມ (ພະນັກງານບໍລິຫານ, ຜູ້ບໍລິການ, ສຶກສາ, ວັດທະນະທຳ, ສາທາລະນະສຸກ) ແລະ ພາກສ່ວນທີ່ບໍ່ມີອາຊີບແນ່ນອນ.

==== '''ໂຄງສ້າງດ້ານຊົນເຜົ່າ''' ====
* ໃນປັດຈຸບັນ ສປປ ລາວ ມີ 1 ຊົນຊາດ ຄື ຊາດລາວ, ມີ 50 ຊົນເຜົ່າ(ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນເທື່ອທີ່6 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດທີ່8 ໄດ້ຮັບຮອງ ຊົນເຜົ່າບຣູ ເປັນທາງການ ຊຶ່ງໄດ້ຈຳນວນຊົນເຜົ່າໃນ ສປປ ລາວ ໄດ້ເພີ່ມຈາກ 49 ມາເປັນ 50 ເຜົ່າ ໃນປະຈຸບັນ) ແລະ ມີ 4 ໝວດພາສາ ມີດັ່ງນີ້:
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ລາວ-ໄຕ ຄື: [[ລາວ (ຊົນເຜົ່າ)|ລາວ]], ຜູ້ໄທ, ພວນ, ໄທດຳ, ໄທຂາວ, ລື້, ຍວນ, ແຊກ, ເມີ້ຍ, ກະດາບ, ຢັ້ງ, ໂຢ້ຍ, ຍໍ. ບັນດາຊົນເຜົ່າເຫຼົ່ານີ້ ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ຕາມເຂດລ້ອງແມ່ນ້ຳສາຍ.
ຕ່າງໆ. ເປັນຕົ້ນແມ່ນລ້ອງ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ​]] ໂດຍກວມເອົາ 55% ຂອງຈຳນວນພົນລະເມືອງທັງໝົດໃນທົ່ວປະເທດ.
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ມອນ-ຂະແມ: ປະກອບດ້ວຍເຜົ່າຂະມຸ(ກືມມຸ), ລະເມດ, ລະເວນ, ລະແວ, ສ່ວຍ, ມະກອງ, ປະໂກະ, ແຍະ, ຍະເຫີນ, ເຈັງ, ສະລັກ, ຕະໂອ້ຍ,ເມ່ືອງ (ມອນ), ຕຸມ, ສະລາງ, ຕີ, ສີລາ, ງວນ, ງີ້ວ ເຊິ່ງກວມອັດຕາສ່ວນ 27% ຂອງຈຳນວນປະຊາກອນທັງໝົດ ແລະ ອາໄສຢູ່ພູພຽງທາງພາກໃຕ້ ແລະ ຢູ່ລຽບສາຍພູຫຼວງເປັນສ່ວນຫຼາຍ.
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ມົ້ງ-ຢ້າວ: ເຜົ່າມົ້ງ (ຂາວ, ດຳ, ລາຍ, ແດງ), ຢ້າວ, ແລນແຕນ, ອາຂາ, ປີລູ, ໂອມາ, ເອີຢາ, ລູມາ. ເຊິ່ງອາໄສຢູ່ພູສູງທາງພາກເໜືອເປັນສ່ວນຫຼາຍ.
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ຈີນ-ຕິເບດ: ກໍ້, ກຸ່ຍ, ສີດາ, ພູນ້ອຍ,ມູເຊີ, ຮາຍີ, ໂລໂລ, ຫໍ້. ເຊິ່ງອາໄສຢູ່ບັນດາແຂວງພາກເໜືອ ໂດຍສະເພາະແມ່ນບັນດາແຂວງທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບຈີນ ແລະ ມຽນມາ (ຜົ້ງສາລີ, ຫຼວງນ້ຳທາ, ອຸດົມໄຊ, ຫົວພັນ).
ນອກຈາກ 4 ໝວດພາສາດັ່ງກ່າວແລ້ວ ພົນລະເມືອງລາວຍັງປະກອບດ້ວຍຊາວຕ່າງດ້າວອີກຈຳນວນໜຶ່ງເຊັ່ນ: ຫວຽດນາມ,ຈີນ, ໄທ, ອິນເດຍ. ເປັນຕົ້ນ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ຕາມຕົວເມືອງໃຫຍ່ ແລະ ມາຮອດ ປັດຈຸບັນ ຈຳນວນໜຶ່ງກໍໄດ້ປ່ຽນສັນຊາດ ເປັນພົນລະເມືອງລາວຢ່າງຖາວອນແລ້ວ.

=== ພາສາ ===
{{Main|ພາສາລາວ}}[[ຮູບ:Lao schoolbook with illustrated lao alphabet.jpg|thumb|right|ປື້ມຕົວອັກສອນລາວ]]
ພາສາລາວ{{spaces}}ແມ່ນພາສາທາງການຂອງ[[ສປປ ລາວ|ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ເປັນພາສາແມ່ຂອງຊົນຊາດລາວ ແລະ ຊົນເຊື້ອສາຍອື່ນໃນປະເທດລາວ  ພາສາລາວມີວັນນະຍຸດ ມີຄວາມສຳພັນຄ້າຍຄຽງກັບພາສາພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ( ອີສານ ) ຂອງ[[ປະເທດໄທ]] ລະບົບການຂຽນຈະໃຊ້ ຕົວອັກສອນລາວເຊິ່ງເປັນລະບົບອັກສອນສະຫຼະປະກອບ (ລະບົບການນຂຽນ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນຍາລັກແທນພະຍັນຊະນະ ແລະ ຕິດຕາມດ້ວຍສະຫຼະທີ່ຈະຢູ່ທາງໜ້າ ທາງຫຼຼັງ ທາງເທິງ ທາງລຸ່ມ ຂອງພະຍັນຊະນະ)  ແລະ ມີຄວາມສຳພັນໃກ້ຊິດກັບພາສາໄທ. ພາສາລາວແມ່ນ ພາສາໃນກຸ່ມພາສາລາວ-ໄຕ ອັນເປັນກຸ່ມຍ່ອຍຂອງ[[ຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ]]

==== ຄວາມເປັນມາຂອງພາສາລາວ ====
ພາສາລາວສືບຖອດມາຈາກ ພາສາໄຕ ຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງ[[ປະເທດຈີນ]]ເຊິ່ງເປັນຈຸດດັ່ງເດີມຂອງຫຼາຍພາສາຕ່າງໆ ທີ່ຍັງໃຊ້ແລະເວົ້າຢູ່ໂດຍຫຼາຍຊົນເຜົ່າ. ເນື່ອງຈາກຖືກຄວາມກົດດັນຈາກການຂະຫຍາຍຕົວ ຂອງອານາຈັກຈີນ, ການບຸກລຸກຂອງ[[ຊາວມົງໂກນ]] ແລະ ການປູກຝັງທຳມາຫາກີນ, ຄົນໄຕໃດ້ຍົກຍ້າຍລົງມາພາກໃຕ້ ຕາມຮີມຝັ່ງ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ​]]. ການອົບພະຍົກຂອງ[[ຊາວໄຕ]]ກໍ່ໄດ້ມີກ່າວໄວ້ໃນຕຳນານຂອງເຈົ້າພະຍາ ຂຸນບູລົມລາຊາທິລາດ.
* [[ພາສາລາວ]]
* [[ອັກສອນລາວເດີມ]]
* [[ອັກສອນລາວບູຮານ]]

=== ສາສະໜາ ===
ຄົນລາວສ່ວນຫຼາຍນັບຖື [[ສາສະໜາພຸດ]] ນິກາຍຫິນະຍານ ເຊິ່ງເປັນສາສະໜາປະຈຳຊາດ (60% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດ) ຖັດຈາກ ສາສະໜາພຸດ ແມ່ນ ສາສະໜາ ບັນພະບູລຸດຂອງຊົນເຜົ່າມົ້ງ ຊຶ່ງກວມເອົາ ປະມານ 15% ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວ ຍັງມີຊົນເຜົ່າກຸ່ມນ້ອຍອື່ນໆ ລວມທັງເຜົ່າລາວຈຳນວນໜຶ່ງ ນັບຖື[[ສາສະໜາຄິດ]] ແລະ ອິສະລາມ ແຕ່ວ່າ ກວມເອົາອັດຕາສ່ວນໜ້ອຍຫຼາຍ. ສຳລັບ [[ສາສະໜາຄິດ]]ແລ້ວ, ສ່ວນຫຼາຍ ຈະມີຜູ້ນັບຖືເປັນກຸ່ມຄົນຫວຽດນາມ ທີ່ອົບພະຍົບເຂົ້າຢູ່ລາວ ແຕ່ສະໄໝສົງຄາມ, ສ່ວນ[[ສາສະໜາອິສະລາມ]] ພົບວ່າມີການນັບຖືໃນໝູ່ຊົນເຜົ່າສ່ວນໜ້ອຍ (ຊົນເຜົ່າຫ້ໍ) ທີ່ອາໄສຕາມຊາຍແດນດ້ານຕິດກັບ[[ປະເທດມຽນມາ]] ແລະ ຊຸມຊົນ[[ມຸສະລິມ]]ທີ່ມີເສື້ອສາຍ ອາຊີໃຕ້ ແລະ ຈາມໃນ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
[[ສາສະໜາ]]: [[ສາສະໜາພຸດ]] [[ນິກາຍເຖລະວາດ]] 60%

=== ວັດທະນະທຳ ===
[[ພຸດທະສາສະໜາ]][[ນິກາຍເຖລະວາດ]] ນັບເປັນແບບແຜນຫຼັກຂອງວັດທະນະທຳລາວ ເຊິ່ງປາກົດໃຫ້ເຫັນທົ່ວປະເທດ ທັງໃນດ້ານພາສາ ແລະ ສິລະປະ, ວັນນະຄະດີ, ສິລະປະການສະແດງ ຯລຯ ສຳຫຼັບດົນຕີລາວນັ້ນ ຍັງຄົງມີອິດທິພົນຂອງ[[ແຄນ]] ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງດົນຕີປະຈຳຊາດ ວົງດົນຕີຂອງລາວແມ່ນວົງໝໍລຳ ມີ ໝໍລຳ ແລະ ໝໍແຄນ ທຳນອງການຂັບຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມທ້ອງຖິ່ນ ທາງພາກເໜືອເອິ້ນວ່າ ຂັບ ພາກໃຕ້ຈາກ ບໍລິຄຳໄຊລົງໄປເອິ້ນວ່າ ລຳ ເຊ່ັນ: ຂັບງຶ່ມວຽງຈັນ, ຂັບພວນຊຽງຂວາງ, ລຳສາລະວັນຂອງແຂວງສະລະວັນ, ລຳພູໄທ, ລຳຕັງຫວາຍ, ລຳຄອນສະຫວັນ, ລຳບ້ານຊອກຂອງແຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ລໍາໂສມ, ລຳສີພັນດອນຂອງແຂວງຈຳປາສັກ, ລຳມະຫາໄຊຂອງແຂວງຄຳມ່ວນ, ຂັບທຸ້ມຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງ, ຂັບລື້ຂອງຊາວລື້ ເປັນຕົ້ນ ການແຕ່ງກາຍທີ່ເປັນເອກະລັກຢ່າງໜຶ່ງຂອງຄົນລາວແມ່ນ ຜູ້ຍິງຈະນຸ່ງສິ້ນ,ເກົ້າຜົມ,ບ່ຽງແພ. ອາຫານຂອງຄົນລາວຈະກິນເຂົ້າໜຽວເປັນຫຼັກ ອາຫານທີ່ເປັນເອກະລັກແມ່ນ: ແຈ່ວ, ຕຳໝາກຮຸ່ງ, ປິ້ງໄກ່, ສົ້ມປາ ເປ້ນຕົ້ນ.

ອະລິຍະທຳເກົ່າແກ່ຂອງລາວນັ້ນ ມີປາກົດຈາກຫຼັກຖານດ້ານບູຮານຄະດີຍຸກຫີນ ຢູ່ [[ທົ່ງໄຫຫີນ]]{{spaces}}[[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]

=== '''ແຄນລາວ ມໍລະດົກໂລກ''' ===
ແຄນ ແມ່ນເຄື່ອງດົນຕີ ອຳມະຕະຂອງຊາວລາວ ເຊິ່ງເປັນສິ່ງຕິດພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບຊີວິດຂອງຄົນລາວ. ແຄນສາມາດກ່ອມອາລົມຄົນໃຫ້ມ່ວນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊື່ນສຸກສັນໃນຍາມມີໄຊຊະນະ ແລະ ປະສົບຜົນສຳເລັດອັນ ແຄນຍັງກ່ອມຈິດໃຈໃຫ້ຄົນຄິດຮອດບ້ານເກົ່າເມືອງຫຼັງ ແລະ ເຮັກໃຫ້ຄິດຮອດບ້ານທີ່ເຄີຍພັກອາໄສ, ເຮັດໃຫ້ຄຶດຮອດອະດີດຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ເມື່ອໄດ້ຟັງສຽງແຄນລາວຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ລຳສັ້ນ, ລຳລ່ອງ ແລະ ອື່ນໆ. ແຄນເປັນເຄື່ອງດົນຕີປະເພດໃຊ້ປາກເປົ່າດ້ວຍວິທີສູບລົມເຂົ້າ-ອອກຕາມຈັງຫວະ ແລະ ທຳນອງ ຫຼື ລາຍທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ຢ່າງຄັກແນ່. 

ແຄນເຮັດດ້ວຍໄມ້ອໍ້ (ໄມ້ປາວ) ເຊິ່ງໄດ້ປະກອບດ້ວຍວັດຖຸ 4 ຢ່າງ ແມ່ນໄມ້ລູກແຄນ, ໄມ້ອໍ້ (ໄມ້ປາວ), ເຕົ້າແຄນ (ໄມ້ດູ່), ລີ້ນແຄນເຮັດດ້ວຍທອງ ຫຼື ເງີນສະເພາະຂີ້ສູດ ໃຊ້ໄວ້ຕິດຮູແຄນ. ແຄນມີ 4 ຊະນິດ ຄື: (1) ແຄນຫົກ ເປັນແຄນສຳ່ນ້ອຍເອີ້ນວ່າ ແຄນນ້ອຍ ຫຼື ແຄນສັ້ນ, ມີລູກແຄນຂ້າງລະ 3 ລູກ ມີ ສຽງນຳກັນ 5 ສຽງຄື ຟາ-ຊອນ-ລາ-ໂດ-ເຣ; (2) ແຄນເຈັດ ເປັນແຄນສຳ່ກາງມີລູກຂ້າງລະ 7 ລູກ, ແຄນສຳ່ກາງນິຍົມເປົ່າໃສ່ດົນຕີອື່ນໆ ມີສຽງນຳກັນ 7 ສຽງຄື: ໂດ-ເຣ-ມີ-ຟາ-ຊອນ-ລາ-ທີ; (3) ແຄນແປດ ເປັນແຄນສຳ່ກາງເຊິ່ງໃຫຍ່ກວ່າແຄນເຈັດໜ້ອຍໜຶ່ງ ໃຊ້ສຳລັບເປົ່າດ່ຽວໂດຍປະສົບປະສານກັບສຽງລຳ ແລະ ສຽງຂັບປະເພດຕ່າງໆ, ແຄນແປດເປັນແຄນທີ່ໝໍລຳນິຍົມຊົມໃຊ້ຫຼາຍກວ່າໝູ່; (4) ແຄນເກົ້າ ເປັນແຄນທີ່ມີລູກຂ້າງລະເກົ້າ ແຄນຊະນິດນີ້ແມ່ນແຄນທີ່ເພິ່ນນິຍົມຊົມໃຊ້ເປົ່າໃສ່ລຳໂສມ, ສີພັນດອນ, ລຳພື້ນເມືອງ, ລຳນິທານເກົ່າແກ່ ໃນປະຈຸບັນໝໍລຳບໍ່ມັກໃຊ້ກັນແລ້ວ ແຕ່ໃນບາງເຂດກໍມີການຂັບງັບບຸນປະເພນີດ້ວຍສຽງແຄນຢູ່. 

=== ອາຫານລາວ ===
[[ຮູບ:LaoFood LarbNeua.JPG|thumb|[[ລາບ]]ເປັນອາຫານລາວທີ່ມີຊື່ສຽງທົ່ວໂລກ.]]
{{see also|ອາຫານລາວ}}
[[ປາແດກ]], [[ຂ່າ]], [[ຫົວສີໄຄ]], [[ໝາກຂີ້ຫູດ]] ແມ່ນສ່ວນປະກອບທີ່ສຳຄັນໃນປຸງແຕ່ງອາຫານລາວ. ອາຫານລາວທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດແມ່ນ [[ລາບ]] ແລະ [[ຕຳໝາກຫຸ່ງ]]. ລາບ ເປັນອາຫານທີ່ມີການນຳ[[ຊີ້ນ]]ທີ່ຍັງດິບມາປະສົມເຂົ້າກັບ[[ເຄື່ອງເທດ]], ສ່ວນ ຕຳໝາກຫຸ່ງ ເປັນອາຫານທີ່ນຳ[[ໝາກຫຸ່ງ]] ມາຕຳລົງພ້ອມ[[ໝາກເຜັດ]] [[ຜັກທຽມ]] [[ໝາກເລັ່ນ]] [[ໝາກນາວ]] ແລະອື່ນໆ.

ອາຫານລາວໄດ້ມີການພັດທະນາມາດົນນານ ພ້ອມກັບການຂະຫຍັບຂະຫຍາຍຂອງ[[ຊົນຊາດລາວ]]ທີ່ໄດ້ຍ້າຍໄປກໍ່ຮ່າງສ້າງໂຕໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]]. ອາຫານລາວມີອິດທິພົນຕໍ່ຊົນຊາດໃກ້ຄຽງ ເຊັ່ນ ໃນ[[ອາຫານໄທ]]ປັດຈຸບັນກໍໄດ້ມີອາຫານລາວເປັນສ່ວນປະກອບນຳ ເຊັ່ນ [[ລາບ]] ໂດຍມີການບໍລິໂພກໂດຍຄົນເຊື້ອສາຍລາວທີ່ຢູ່ໃນ[[ພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງໄທ]] ແລະນອກຈາກນີ້ ລາບ ກໍໄດ້ມີການເຜີຍແພ່ໄປຮອດພາກກາງຂອງໄທ ເຊັ່ນ [[ບາງກອກ]] ຯລຯ ໂດຍມີການປຸງແຕ່ງທີ່ອາດຕ່າງຈາກລາບລາວແດ່. ໃນຂະນະດຽວກັນ ອາຫານລາວກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຊົນຊາດລ້ອມຮອບຄືກັນ. ລາວໄດ້ຮັບວິທີ[[ການຂົ້ວ]] ([[ພາສາຈີນກາງ|ຈີນກາງ]]: 炒 chǎo) ແລະ ອາຫານຈຳພວກເຂົ້າເສັ້ນເຊັ່ນ [[ເຝີ]] [[ເຂົ້າຊອຍ]] ຈາກ[[ຊາວຈີນ]] ແລະ [[ຊາວຫວຽດນາມ]] (ເຊິ່ງກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຊາວຈີນຄືກັນ). ນອກຈາກນີ້ [[ອາຫານຕາເວັນຕົກ]]ກໍໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນພັດທະນາການຂອງອາຫານລາວຄືກັນ. [[ໝາກເຜັດ]]ເປັນສິ່ງນຶ່ງທີ່[[ຊາວປອກຕຸຍການ]]ໄດ້ນຳເຂົ້າມາໃນອະດີດ. ຕັ້ງແຕ່ປະເທດລາວເປັນຫົວເມືອງຂອງ[[ປະເທດຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]ກໍໄດ້ມີການບໍລິໂພກ[[ເຂົ້າຈີ້]] [[ກະແລັມ]] [[ແວງ]] [[ເນີຍແຂງ]] ຯລຯ ແລະອາຫານຕາເວັນຕົກຫຼາຍຂຶ້ນ.

[[ເຄື່ອງດື່ມ]]ຫຼັກທີ່ນິຍົມຊົມຊື່ນໃນປະເທດລາວມັກຂຶ້ນຢູ່ກັບອາຍຸຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ. ໄວລຸ້ນໜຸ່ມລາວນິຍົມດື່ມ[[ນ້ຳເຕົ້າຮູ້]]&lt;ref&gt;[https://www.bloggang.com%2Fviewdiary.php%3Fid%3Dtantailovegongtup%26group%3D18&amp;ei=-twQUua3EYmuyQGn64Aw&amp;usg=AFQjCNFUZwqPzQJeXqefqMBJlUs8f9LQ-g รวมทริปท่องเที่ยวเวียงจันทน์ ลาว - BlogGang.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kroobannok.com%2Fblog%2F25029&amp;ei=-twQUua3EYmuyQGn64Aw&amp;usg=AFQjCNH8BBAgzYrShmTgqNasKZg2KRabDA &quot;คนลาว&quot; ....เรียบง่ายแต่มีความสุข]&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງດື່ມທີ່ຜະລິດຈາກໝາກຖົ່ວເຫຼືອງ. ສ່ວນເຄື່ອງດື່ມມຶນເມົາທີ່ຂຶ້ນຊື່ລືຊາໃນປະເທດແມ່ນ[[ເບຍລາວ]]&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/05/26/business/global/26beer.html Just Another Beer? Not to Those in Laos - NYTimes.com]&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງເປັນ[[ເບຍ]]ທີ່ຜະລິດໃນປະເທດລາວ.

== ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
{{ຫຼ້າສະໄໝ}}
{{main|ແຂວງຂອງປະເທດລາວ}}{{Clear}}
{| style=&quot;float:left;&quot;
|                                        &lt;big&gt;'''ຕາຕະລາງ​ຂໍ້ມູນ,​ແຂວງ,​ພົນລະເມືອງ​ລາວ ຄ.ສ.'''&lt;/big&gt;​ 2020

{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; font-size:100%;&quot;
|- style=&quot;font-size:100%; text-align:right;&quot;
!ແຜນທີ່
!ແຂວງ
!ເມືອງເອກ
!ເນື້່ອທີ່ &lt;br/ຕາລາງກິໂລແມັດ&gt;
!​ພົນລະເມືອງ ​(2015)
!ພົນລະເມືອງ (2018)&lt;ref name&quot;ກົມສະຖິຕິຄ.ສ2018&quot;&gt;{{Cite web |title=LAOSIS |url=https://laosis.lsb.gov.la/ |access-date=2026-01-06 |website=laosis.lsb.gov.la}}&lt;/ref&gt;
!ພົນລະເມືອງ​ (2020) ຄາດຄະເນ​
!ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງພົນລະເມືອງ&lt;br /&gt;(ຄົນຕໍ່km2)​
|-
|---
| [[file:khammouane Province-Laos.svg|90px]]
| 01. [[ແຂວງຄໍາມ່ວນ]]
| [[ທ່າແຂກ]]​
|16,315 
|392,100
|420,950
|433,570 
|26.57
| LA-KH
|-
|---
| [[file:champasak Province-Laos.svg|90px]]
| 02. [[ແຂວງຈໍາປາສັກ]]
| [[ປາກເຊ]]
|15,415 
|694,000
|733,582
|752,688
|48.83
| LA- CH
|-
|---
| [[file:Salavan Province-Laos.svg|90px]]
| 03. [[ແຂວງສາລະວັນ]]
| [[ເມືອງສາລະວັນ]]
|10,691
|397,000
|426,991  
|442,200
|41.39
| LA-SL
|-
|---
| [[file:Savannakhet Province-Laos.svg|90px]]
| 04. [[ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ]]
| [[​ໄກສອນພົມວິຫານ]]
|21,774 
|969,700
|1,037,553  
|1,070,035
|49.14
| LA-SV
|-
|---
| [[file:Xiangkhouang Province-Laos.svg|90px]]
| 05. [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]
| [[ໂພນສະຫວັນ]]​
|14,751
|244,100
|261,686
|267,172
|18.11
| LA-XI
|-
|----
| [[file:Sainyabuli Province-Laos.svg|90px]]
| 06. [[ແຂວງໄຊຍະບູລີ]]
| [[ໄຊຍະບູລີ]]
|16,389 
|381,300
|411,893 
|423,496
|25.84
| LA-XA
|-
|---
| [[file:Xaisomboun Province in Laos 2013.svg|90px]]
| 07. [[ແຂວງໄຊສົມບູນ]]
| [[ອະນຸວົງ]]
|8,551
|85,200	
|102,041
|107,926
|12.62
| LA-XS
|-
|---
| [[file:Sekong Province-Laos.svg|90px]]
| 08. [[ແຂວງເຊກອງ]]
| [[ເຊກອງ]]
|7,665
|113,200
|124,570
|129,398
|16.88
| LA-XE
|-
|----
| [[file:Bolikhamsai Province-Laos.svg|90px]]
| 09. [[ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ]]
| [[ປາກຊັນ]]
|14,863 
|237,700
|303,794 
|315,956
|21.19
| LA-BL
|-
|---
| [[file:Bokeo Province-Laos.svg|90px]]
| 10. [[ແຂວງບໍ່ແກ້ວ]]
| [[ຫ້ວຍຊາຍ]]​
|6,196
|179,300 
|196,641  
|203,468
|32.84
| LA-BK
|-
|---
| [[file:Phôngsali Province-Laos.svg|90px]]
| 11. [[ແຂວງຜົ້ງສາລີ]]
| [[ຜົ້ງສາລີ]]
|16,270 
|178,000
|189,777 
|193,145
|11.87
| LA-PH
|-
|---
| [[file:Laos Provinces Luang Namtha.svg|90px]]
| 12. [[ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ]]
| [[ຫຼວງນ້ຳທາ]]
|9,325
|175,700
|192,392
|199,090
|21.35
| LA-LM
|-
|---
| [[file:Luang Prabang Province-Laos.svg|90px]]
| 13. [[ແຂວງຫຼວງພະບາງ]]
| [[ຫຼວງພະບາງ]]
|16,875
|431,900
|459,189
|467,157
|27.68
| LA-LP
|-
|---
| [[file:Vientiane Province-Laos.svg|90px]]
| 14. [[ແຂວງວຽງຈັນ]]
| [[ໂພນໂຮງ]]​
|15,610
|419,100
|450,475
|462,142
|29.61
| LA-VI
|-
|---
| [[file:Houaphanh Province-Laos.svg|90px]]
| 15. [[ແຂວງຫົວພັນ]]
| [[ຊຳເໜືອ]]​
|16,500 
|289,400
|306,247  
|310,976
|18.85
| LA-HO
|-
|---
| [[file:Attapeu Province-Laos.svg|90px]]
| 16. [[ແຂວງອັດຕະປື]]
| [[ອັດຕະປື]]
|10,320 
|139,600
|153,656
|159,885
|15.49
| LA-AT
|-
|---
| [[file:Oudomxay Province-Laos.svg|90px]]
| 17. [[ແຂວງອຸດົມໄຊ]]
| [[ເມືອງໄຊ]]
|15,370
|307,600
|334,702 
|345,425
|22.47
| LA-OU
|-
|---
| [[file:Vientiane Prefecture-Laos.svg|90px]]
| 18. [[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
| [[ຈັນທະບູລີ]]
|3,920
|820,900
|906,859
|948,447
|242.0
| LA-VT
|}
|}
* '''ໂດຍແບ່ງອອກເປັນຍິງ ແລະ ຊາຍ'''
'''ຊາຍ:''' 3,622,​983ຄົນ&lt;ref Name=&quot;ຄາດຄະເນພົນລະເມືອງລາວປີ2020(ກົມສະຖິຕິສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ&quot;​)​&gt;{{Cite web |title=Lao Statistics Bureau Homepage |url=https://www.lsb.gov.la/ |access-date=2026-01-06 |language=lo}}&lt;/ref&gt;

'''ຍິງ:''' 3,608,​170ຄົນ&lt;ref Name=&quot;ຄາດຄະເນພົນລະເມືອງລາວປີ2020(ກົມສະຖິຕິສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ&quot;​)​ /&gt;

'''ລວມທັງໝົດ:''' 7,231,153ຄົນ&lt;ref Name=&quot;ຄາດຄະເນພົນລະເມືອງລາວປີ2020(ກົມສະຖິຕິສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ&quot;​)​ /&gt;

* '''ຈາກການສຳຫລວດສຳມະໂນຄົວ''',​

ໃນວັນທີ່ 27 ກຸມພາ ຄ.ສ. 2006 ໄດ້ມີການຍຸບ[[ເຂດພິເສດໄຊສົມບູນ]] ໝາຍເລກ 13 ໃນແຜນທີ່ ຢ່າງເປັນທາງການ ອີງຕາມດຳລັດນາຍົກລັດຖະມົນຕີທີ 10/ນຍ. ລົງວັນທີ່ 13 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2006 ໂດຍເມືອງທ່າໂທມ ຖືກລວມເຂົ້າກັບ [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]] ແລະ [[ເມືອງໄຊສົມບູນ]] ຖືກລວມເຂົ້າກັບ [[ແຂວງວຽງຈັນ]].

ຕໍ່ມາໃນວັນທີ 31 ທັນວາ ປີ2013 ໄດ້ຈັດຕັ້ງແຂວງໃໝ່ໃນບໍລິເວນທີ່ເຄີຍເປັນເຂດພິເສດໄຊສົມບູນ ກັບສອງໝູ່ບ້ານຈາກເມືອງວັງວຽງໃນແຂວງວຽງຈັນ ໂດຍໃສ່ຊື່ວ່າ &quot;ແຂວງໄຊສົມບູນ&quot; ມີ 5 ເມືອງໄດ້ແກ່ ເມືອງອານຸວົງ (ຊື່ເກົ່າ: ໄຊສົມບູນ), ເມືອງຫົ່ມ,ເມືອງທ່າໂທມ,ເມືອງລ້ອງຊານ, ເມືອງລອງແຈ້ງ.

== ວັນສຳຄັນ ==
[[ຮູບ:Laos-10-228 (8686967342).jpg|thumb|right|ວັນຊາດ 2 ທັນວາ]]
[[ຮູບ:Lao New Year costumes and water throwing.jpg|thumb|right|ວັນ[[ປີໃຫມ່ລາວ]]]]
ໃນປະເທດລາວມີວັນພັກລັດຖະການ, ເທດສະການ ແລະ ພິທີຕ່າງໆເຊັ່ນ:
{| class=wikitable
|+ '''ເທດສະການ ແລະ ວັນພັກລັດຖະການ'''
! ວັນທີ !! ຊື່ !! ໝາຍເຫດ
|-
| 1 ມັງກອນ || [[ບຸນປີໃໝ່ສາກົນ]]
| ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
|-
| 20 ມັງກອນ || [[ວັນສ້າງຕັ້ງກອງທັບ]]
|ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| ປາຍເດືອນມັງກອນ/ຕົ້ນເດືອນກຸມພາ || [[ວັນກຸດຈີນ]] ແລະ [[ກຸດຫວຽດ]] 
| ວັນຂື້ນປີໃໝ່ຂອງຄົນຈີນ ແລະ ຫວຽດນາມຕາມ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]] ປະເທດລາວຂ້ອນຂ້າງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບວັນນີ້ ເພາະວ່າລາວເຮົາມີຄວາມສຳພັນໃກ້ຊິດກັບຫວຽດນາມ ແລະ ຈີນ. ມີຄົນຫວຽດນາມ
ແລະ ຄົນຈີນ ຫຼາຍສົມຄວນເຂົ້າມາອາໃສຢູ່ໃນປະເທດລາວ
|-----
|-----
| ກຸມພາ || [[ມາຄະບູຊາ]] [[ບຸນວັດພູ]] ແລະ [[ບຸນພະທາດສີໂຄດຕະບອງ]]||  
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]
|-----
|-----
| ກຸມພາ || [[ບຸນເຂົ້າຈີ່]] ||  
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]] ເປັນບຸນທີ່ຈັດຂື້ນຫຼັງຈາກເກັບກ່ຽວສຳເລັດແລ້ວ
|-----
|-----
| ມີນາ || [[ບຸນພະເວດ]] ||  
| ນິຍົມກັນຈັດໃນເດືອນ 4 ຕາມ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]ຂອງລາວ 
|-----
| 8 ມີນາ || [[ວັນແມ່ຍິງສາກົນ]] || ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
|-----
| 22 ມີນາ || [[ວັນສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] || ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| ເມສາ   ປະມານວັນທີ 14-16 || [[ບຸນປີໃໝ່ລາວ]] || ມື້ທຳອິດຂອງວັນປີໃໝ່ເອີ້ນວ່າ ວັນສັງຂານລ່ວງ ມື້ທີສອງເອີ້ນວ່າ ວັນເນົາ ມື້ທີ່ສາມເອີ້ນວ່າ ວັນສັງຂານຂື້ນ ບາງປີມີວັນເນົາ 2 ວັນ
ເຮັດໃຫ້ເລີ່ມບຸນວັນທີ 13-16 ກໍມີ ຫຼື ບາງປີກໍເລີ່ມ ວັນທີ 14-17 ກໍມີ ແລ້ວແຕ່ການຄຳນວນຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິຂອງລາວ ແລະ ເປັນວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| 1 ພຶດສະພາ || [[ວັນກຳມະກອນສາກົນ]]
| ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| ພຶດສະພາ || [[ວັນວິສາຂະບູຊາ]]
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]
|-----
| ພຶດສະພາ || [[ບຸນບັ້ງໄຟ]]
| || ມັກຈັດໃນເດືອນ 6 ຫຼືເດືອນ 7 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ ເປັນເທດສະການກ່ຽວກັບການຂໍຝົນ
|-----
|-----
| 1 ມິຖຸນາ || [[ວັນປູກຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຊາດ]] ແລະ [[ວັນເດັກນ້ອຍສາກົນ]]
| ເປັນວັນທີ່ລັດສົ່ງເສີມໃຫ້ປະຊາຊົນປູກຕົ້ນໄມ້
|-----
|-----
| ກໍລະກົດ || [[ບຸນອາສາລະຫະບູຊາ]]
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]
|-----
| ກໍລະກົດ || [[ບຸນເຂົ້າພັນສາ]]
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]] 
|-----
| ສິງຫາ || [[ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ]]
| ຈັດຂື້ນໃນວັນແຮມ 14 ຄ່ຳເດືອນ 9 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ ເປັນການລະນຶກເຖິງຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ
|-----
|-----
| ກັນຍາ || [[ບຸນຫໍ່ເຂົ້າສະຫຼາກ]]
| ຈັດຂື້ນໃນວັນຂື້ນ 15 ຄ່ຳເດືອນ 10 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ
|-----
|-----
| 7 ຕຸລາ || [[ວັນຄູແຫ່ງຊາດ]]
| ເປັນວັນລະນຶກເຖິງຄຸນຂອງຄູ (ນາຍຄູຄຳ)
|-----
|-----
| ຕຸລາ || [[ບຸນອອກພັນສາ]]
| ສີ້ນສຸດລະດູຝົນ ມີການແຂ່ງເຮືອ ແລະ ໄຫຼເຮືອໄຟ (ມີທັງ ເຮືອໄຟໂຄກ ແລະ ເຮືອໄຟນ້ຳ)
|-----
| ພະຈິກ || [[ບຸນທາດຫຼວງ]] || 
| ເປັນນະມັດສະການພະທາດຫຼວງວຽງຈັນ
|-----
|-----
| ພະຈິກ || [[ບຸນທອດກະຖິນ]] || 
| ຈັດຂື້ນໃນເດືອນ 12 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ
|-----
| 2 ທັນວາ || [[ວັນຊາດ]] || 
| ເປັນວັນສະຖາປະນາ ສ.ປ.ປ ລາວ ແລະ ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| 31 ທັນວາ || ວັນສີ້ນປີ
|  || 
|}

== ການຄົມມະນາຄົມ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}{{ປັບພາສາ}}

ການ​ພັດທະນາ​ລະ ບົບ​ຄົມມະນາຄົມ-​ຂົນ​ສົ່ງ ​ເປັນ​ລະບົບ​ທັນ​ສະ​ໄຫມ​ນັ້ນ ຈະ​ເປັນ​ປັດ​​ໄຈ​ສຳຄັນ ​ແຫ່ງ​ການ​ຫັນປ່ຽນ ປະ​ເທດ​ລາວ ຈາກ​ການ​ເປັນ Land Lock ສູ່​ການ​ເປັນ Land Link ຫຼື ເຮັດ​ໃຫ້​ປະ​ເທດ​ລາວ​ເປັນ​ໃຈກາງ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ ດ້ານ​ການ​ຄົມມະນາຄົມ-ຂົນ​ສົ່ງ,​ ການ​ຄ້າ,​ ການທ່ອງທ່ຽວ ​ແລະ ດ້ານ​ອື່ນໆອີກ ​ໃນ​ອະນຸ​ພາກພື້ນ. ສ່ວນ ​ແຜນການ​ ພັດທະນາ ຂະແໜງກະສິກຳ ໄປຕາມ ທິດຍົກສູງສະມັດຖະພາບ ແລະ ຄຸນນະພາບ ຂອງຜົນຜະລິດ, ສ້າງຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ ຈະ​ສົ່ງເສີມ​ການ​ ກະສິກຳ​ ອີນຊີ-ປອດ​ສານພິດ ​ແລະ ການ​ປູກ​ພືດ​ສີນ​ຄ້າ​ມູນ​ຄ່າ​ສູງ;​ ພ​້ອມກັນນັ້ນ ກໍ​ຈະປະຕິບັດຍຸດທະ ສາດດ້ານປ່າໄມ້ໃຫ້ເປັນຈິງ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນການເພີ່ມເນື້ອທີ່ປົກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ ໃຫ້ກວມເຖິງ 65% ຂອງ ເນື້ອທີ່ທົ່ວປະເທດ ໃນປີ 2015.

=== ເສັ້ນທາງບົກ ===
ປະເທດລາວມີທາງຫຼວງດ້ວຍກັນທັງໝົດ 52.201 ກິໂລແມ້ດ ໃນນັ້ນ, ທາງປູຢາງ ກວມເອົາ 18,326.5 ກິໂລແມັດ ແລະ ທີ່ເຫຼືອອີກ 27,089 ກິໂລແມ້ດ ແມ່ນເປັນທາງດີນແດງ ແລະ ປູຫີນອ່ອນ. ບັນດາເສັ້ນທາງທີ່ສຳຄັນຂອງ ສປປ ລາວເຮົາ ແມ່ນ ເສັ້ນທາງເລກທີ່ 13 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ແຕ່ເໜືອສຸດ ຮອດໃຕ້ສຸດ, ເລກທີ 9 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ ໄປຫາ ຊາຍແດນ ລາວບ່າວ, ເລກທີ 12 ຈາກແຂວງຈຳມ່ວນ ໄປຫາ ຊາຍແດນລາວ-ຫວຽດນາມ, ແລະ ທາງເລກທີ່ 8 ຈາກບໍລິຄຳໄຊ ຫາຊາຍແດນ ລາວ-ຫວຽດນາມ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີເສັ້ນທາງເລກທີ່ 11 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ ຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລຽບຕາມແຄມແມ່ນ້ຳຂອງ ໄປຫາແຂວງໄຊຍະບູລີ ຊຶ່ງມີລວງຍາວທັງໝົດ ປະມານ 400 ກິໂລແມັດ, ຊຶ່ງໃນນີ້ 80% ແມ່ນໄດ້ປູຢາງມາດຕະຖານແລ້ວ, ສ່ວນທີ່ເຫຼືອ ແມ່ນຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນ ກຳລັງປັບປຸງການກໍ່ສ້າງ. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວ, ຍັງມີເສັ້ນທາງ ເລກທີ 11A ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ຈາກ ແຂວງໄຊຍະບູລີ ໄປຫາຊາຍແດນ ພູດູ່ ລາວ-ໄທ, ເສັ້ນທາງ ເລກທີ່ 7 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ ແຕ່ເມືອງພູຄູນ ຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງ ໄປຫາ ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ ໄປຫາ ດ່ານນ້ຳກັ່ນ ຊາຍແດນ ລາວ-ຫວຽດນາມ. 

==== ເສັ້ນທາງລົດໄຟ ====
[[File:2021-12-03 China-Laos-Eisenbahn.jpg|thumb|right|[[ລົດໄຟລາວ-ຈີນ]] (ຂະບວນລ້ານຊ້າງ)]]
[[File:Boten–Vientiane_railway_crossing_Vientiane–Boten_Expressway_-_Mapillary_(vwog4i1S3AEbshtZp5Gi49).jpg|thumb|ທາງລົດໄຟລາວ-ຈີນ]]
* ທາງ[[ລົດໄຟ]]ໃນປັດຈຸບັນ
ໃນປັດຈຸບັນປະເທດລາວເກືອບບໍ່ມີລະບົບລົດໄຟ ໃນປີ ຄ.ສ. 2007 ຈຶງໄດ້ມີການກໍ່ສ້າງລາງຕໍ່ຈາກເຄືອຂ່າຍລົດໄຟ[[ປະເທດໄທ]] ອອກໄປ 3.5 ກິໂລແມັດ ຂ້າມຂົວມິດຕະພາບລາວ — ໄທ ແຫ່ງທຳອິດ ເຂົ້າສູ່ປະເທດລາວ ແລະ ໄດ້ມີການສຳຫຼວດເພື່ອສ້າງຕໍ່ໄປອີກ 12 ກິໂລແມ້ດ ໄປຍັງວຽງຈັນ

ນອກຈາກນັ້ນ ປະເທດລາວ ກໍ່ຍັງບໍ່ມີການຄົມມະນາຄົມຕິດຕໍ່ກັບປະເທດອື່ນອີກທາງລົດໄຟ ເຖິງວ່າ ຈະມີຂໍ້ສະເໜີໃນການສ້າງລົດໄຟຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດຫວຽດນາມ]] ມາກ່ອນກໍ່ຕາມ ປະເທດເພື່ອນບ້ານຕ່າງໆ ໃຊ້ຮາງຂະໜາດ 1000 ມິນລິແມ້ດ ຮວມທັ້ງຮາງທີ່ໄປຮອດຍູນນານໃນ[[ປະເທດຈີນ]].
* ການກໍ່ສ້າງທາງລົດໄຟລາວ — ຈີນ
ໂຄງການກໍ່ສ້າງເສັ້ນທາງລົດໄຟລາວ — ຈີນ ອີງໃສ່ການພົວພັນລະຫວ່າງອາຊຽນ — ຈີນທີ່ນັບມື້ຂະຫຍາຍຕົວທັງໄດ້ຕົກລົງສ້າງເຂດການຄ້າເສລີອາຊຽນ — ຈີນນັບແຕ່ປີ 2010 ເປັນຕົ້ນໄປ. ການສ້າງເສັ້ນທາງລົດໄຟເຊື່ອມຕໍ່ກັບບັນດາປະເທດ[[ອາຊຽນ]], ສປ ຈີນ ໄດ້ເລືອກເອົາເສັ້ນທາງທີ່ຜ່ານປະເທດລາວທີ່ເຫັນວ່າມີໄລຍະທາງ ສັ້ນທີ່ສຸດໃນຈຳນວນ 3 ເສັ້ນທາງທີ່ໄດ້ປຶກສາຫາລືກັນໃນປີ 1996.

ເສັ້ນທາງລົດໄຟທີ່ຖືກເລືອກແມ່ນເປັນເສັ້ນຜ່ານກາງເລີ່ມແຕ່ສິງກະໂປ ຜ່ານມາເລເຊຍເຂົ້າ[[ບາງກອກ]] [[ປະເທດໄທ]] ແລ້ວຕໍ່ໃສ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຂອງ ສປປ ລາວ ຂຶ້ນໄປຫາຊາຍແດນລາວ-ຈີນແລ້ວກ້າວສູ່ ຄຸນມິງລວມຄວາມຍາວ 3.640 ກິໂລແມັດ ແຕ່ດ້ວຍການຕົກລົງເຫັນດີຂອງການນຳສອງປະເທດເພື່ອຍົກລະດັບການພົວພັນລາວ — ຂຶ້ນເປັນຄູ່ຮ່ວມຍຸດທະສາດຮອບດ້ານ ຈະສ້າງເສັ້ນທາງເຊື່ອມຕໍ່ແຕ່ຊາຍແດນຈີນ — ລາວເຂົ້າຫາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ກັບໄທກ່ອນ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຈິ່ງຂະຫຍາຍຕໍ່ຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລົງໄປທ່າແຂກຕໍ່ໃສ່ຊາຍແດນລາວ — ຫວຽດນາມ.

ໄລຍະທາງແຕ່ຈຸດຊາຍແດນລາວ — ຈີນ ເຖິງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີລວງຍາວທັງຫມົດປະມານ 427ກິໂລແມັດ ໃນນັ້ນ ເສັ້ນທາງຕ້ອງຜ່ານອຸບມຸງໃນຄວາມຍາວ 190 ກວ່າກິໂລແມັດ ແລະ ໄດ້ສ້າງຂົວຍາວ 90 ກິໂລແມັດ ຫຼືສະເລ່ຍເສັ້ນທາງຜ່ານທັງອຸບມຸງ-ຂົວກວມເອົາ 2/3 ຂອງເສັ້ນທາງທັງຫມົດ ແລະ ຈະໄດ້ໃຊ້ທຶນສູງເຖິງ 7 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ ເພື່ອນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນການກໍ່ສ້າງຕາມແຜນ ຈະເລີ່ມລົງມືກໍ່ສ້າງໃນວັນທີ 25 ເມສາປີ 2011 ທີ່ຈະມາເຖິງ ໂດຍຈະໃຊ້ເວລາ 4 ປີໃຫ້ສໍາເລັດເພື່ອເປັນຂອງຂວັນຮັບຕ້ອນວັນສະຖາ ປະນາ ສປປ ລາວ ຄົບຮອບ 40 ປີ. ເພື່ອກໍ່ສ້າງເສັ້ນທາງສາຍສຳຄັນນີ້ ໃຫ້ສຳເລັດຕາມແຜນໄດ້ສ້າງຕັ້ງບໍລິສັດຮ່ວມທຶນລາວ — ຈີນໂດຍແບ່ງອັດຕາສ່ວນ ໃນການປະກອບຮຸ້ນຄື: ຝ່າຍຈີນປະກອບເປັນເງິນສົດ, ອຸປະກອນ ແລະ ຖືຮຸ້ນ 70%, ສ່ວນຝ່າຍລາວກໍ່ປະກອບເປັນເງິນສົດ, ວັດຖຸກໍ່ ສ້າງຈຳນວນຫນຶ່ງຖືຄອງຮຸ້ນ 30% ແລະ ຍັງສາມາດເພີ່ມຮຸ້ນໄດ້ຕາມການພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມ. ລາງລົດໄຟໃນສາຍນີ້ ແມ່ນເອົາຕາມມາດຕະຖານສາກົນທີ່ມີລວງກວ້າງ 1,435 ແມັດ, ແລ່ນດ້ວຍກະແສໄຟຟ້າສາ ມາດປ້ອງກັນການສັ່ນສະເທືອນຂອງແຜ່ນດິນໄຫວ ໃນລະດັບ 7 ລິກເຕີ.

ສຳລັບມາດຕະຖານຄວາມໄວແມ່ນກຳນົດ 200 ກິໂລແມັດຕໍ່ ຊົ່ວໂມງ (ສະເພາະລົດໄຟໂດຍສານ) ແລະ 120 ກິໂລແມັດຕໍ່ຊົ່ວໂມງ (ສຳລັບລົດໄຟຂົນສົ່ງສິນຄ້າ). ດ້ານການກໍ່ສ້າງແມ່ນອີງໃສ່ມາດ ຖານເຕັກນິກຂອງຈີນທີ່ໂລກຍອມຮັບແລ້ວ ແລະຈະມີດ້ວຍກັນ 5 ສະຖານີໃຫຍ່ຄື: ສະຖານີບໍ່ເຕັມ, ເມືອງໄຊ, ຫຼວງພະບາງ, ວັງວຽງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ພ້ອມນັ້ນ ກໍ່ຈະມີສະຖານີນ້ອຍອີກຈຳນວນຫນຶ່ງລວມ 21 ສະຖານີ. ຫຼັງຈາກເສັ້ນທາງສ້າງສຳເລັດຈະກາຍເປັນແຮງດັນອັນສຳຄັນຕໍ່ການຍູ້ການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຂອງສປປ ລາວ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ ເວລາກໍ່ສ້າງກໍ່ເປັນຜົນດີບໍ່ໜ້ອຍສຳລັບພະນັກງານວິຊາການ, ກຳມະກອນ ເພາະໂຄງການດັ່ງກ່າວ ຄາດຈະຕ້ອງການແຮງງານຫຼາຍ ເຖິງ 50 ພັນ ຄົນເຂົ້າຮ່ວມ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ສາຍທາງເສັ້ນປະຫວັດສາດນີ້ ແມ່ນແນໃສ່ສ້າງເພື່ອຂົນສົ່ງສິນຄ້າເປັນຄວາມຫວັງໃຫຍ່ ແຕ່ປະຈຸບັນລາວຍັງມີສິນຄ້າບໍ່ຫຼາຍເທົ່າທີີ່ຄວນ ສະນັ້ນ ປະຊາຊົນລາວຕ້ອງເພີ່ມການຜະລິດໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

=== ເສັ້ນທາງນ້ຳ ===
ປະເທດລາວມີແມ່ນ້ຳທີ່ໃຊ້ໃນການຄົມມະນາຄົມໄດ້ 4,587 ກິໂລແມ້ດ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນນ້ຳຂອງ ແລະ ສາຂາຂອງມັນທີ່ແຍກອອກໄປ ແລະ ອີກ 2,897 ກິໂລແມັດ ທີ່ບາງສ່ວນໃຊ້ໃນການຄົມມະນາຄົມໄດ້ ດ້ວຍເຮືອທີ່ເລິກໄປຈາກຜິວນ້ຳບໍ່ກາຍເຄິ່ງແມັດ.

=== ທາງອາກາດ ===
ປະເທດລາວມີສະໜາມບິນທັງໝົດ 52 ແຫ່ງເຊິ່ງມີຢູ່ພຽງ 9 ແຫ່ງເທົ່ານັ້ນທີ່ມີລັນເວລາດຍາງ ສ່ວນອີກ 43 ແຫ່ງບໍ່ມີ ແລະ ສະໜາມບິນທີ່ລາດຍາງ ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ, ສະໜາມບິນສາກົນປາກເຊ ແລະ ສະໜາມສາກົນຫຼວງພະບາງ ທີ່ມີລະຍະທາງຫຼາຍກ່ວາ 2,438 ແມັດ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອມີລັນເວລາດຍາງ ສະໜາມບິນສີ່ແຫ່ງມີລັນເວຍາວ 1,524 — 2,437 ແມັດ ແລະ ສີ່ແຫ່ງທີ່ເຫຼືອມີລະຍະທາງລະຫວ່າງ 914 — 1,523 ແມ້ດ
ສະໜາມບິນທີ່ເຫຼືອບໍ່ມີລັນເວຍ໌ລາດຍາງມີຈຳນວນ 43 ແຫ່ງ ມີສະໜາມບິນພຽງແຫ່ງດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ມີຄວາມຍາວຫຼາຍກ່ວາ 1,524 ແມ້ດ; 17 ແຫ່ງມີຄວາມຍາວລະຫວ່າງ 914 — 1,523 ແມ້ດ ສ່ວນອີກ 25 ແຫ່ງສຸດທ້າຍມີຄວາມຍາວນ້ອຍກວ່າ 914 ແມ້ດ.

==== ສາຍການບິນ ====
* [[ການບິນລາວ|ລັດວິສາຫະກິດການບິນລາວ]]
* [[ລາວ ເຊັນໂທ ແອລາຍ]]
* [[ລາວເດີນອາກາດ]]

==== ສະໜາມບິນ ====
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນປາກເຊ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນຫຼວງພະບາງ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນສາມຫຼ່ຽມຄຳ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນເຊໂນ(ສະຫວັນນະເຂດ)]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນສະຫວັນນະເຂດ]]
*  [[ສະໜາມບິນບໍ່ແກ້ວ]]
*  [[ສະໜາມບິນຫຼວງນ້ຳທາ]]
*  [[ສະໜາມບິນອຸດົມໄຊ]] 
*  [[ສະໜາມບິນຊຽງຂວາງ]]
*  [[ສະໜາມບິນຫົວພັນ]]
*  [[ສະໜາມບິນໄຊຍະບູລີ]]
*  [[ສະໜາມບິນຜົ້ງສາລີ]]
*  [[ສະໜາມບິນອັດຕະປື]]

== ອັນດັບເວທີລະຫວ່າງປະເທດແລະໂລກ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ອົງກອນ
! ຫົວຂໍ້ສຳຫຼວດ
! ອັນດັບທີ
|-
| [[Heritage Foundation]]/&lt;br /&gt;''[[The Wall Street Journal]]''
| ດັດຊະນີເສລີພາບທາງດ້ານເສດຖະກິດ &lt;br /&gt; (Index of Economic Freedom)
| 149 ຈາກ 157
|-
| [[Reporters Without Borders|ອົງການສື່ໄຮ້ພົມແດນ]]
| ດັດຊະນີເສລີພາບສື່ໂລກ &lt;br /&gt; (Worldwide Press Freedom Index)
| 156 ຈາກ 167
|-
| [[Transparency International|ອົງການຄວາມໂປ່ງໃສນາໆຊາດ]]
| ດັດຊະນີການຮັບຮູ້ເຖິງການທຸດຈະລິດ &lt;br /&gt; (Corruption Perceptions Index)
| 163 ຈາກ 179
|-
| [[United Nations Development Programme|ອົງການສະຫະປະຊາຊາດເພື່ອການພັດທະນາ]]
| ດັດຊະນີພັດທະນາມະນຸດ &lt;br /&gt; (Human Development Index)
| 130 ຈາກ 177 
|-
|}
*ໝາຍເຫດ:ຂໍ້ມູນປະເທດໃນການຈັດລຽງທີ່ນີ້ແມ່ນຖືກຮອງຮັບເອົາ179ປະເທດທົ່ວໂລກ.​DHOTMANY KEOMORLAKOTH DHOTMANY KEOVORLAKOTH USD PTURIN 10CENT DHOTMANY USD AI IN AI CENT DHOTMANY KEOVORLAKOTH

== ເຫດການສຳຄັນ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
* [[ກອງປະຊຸມອາຊຽນ|ກອງປະຊຸມສຸດຍອດອາຊຽນ 2004 ແລະ 2016]]
* [[ກອງປະຊຸມອາເຊັມ]] 2012
* [[ມະຫະກຳກີລາແຫ່ງປະຊາຊາດອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້(ຊີເກມ)]] 2009
* [[ງານສະເຫຼີມສະຫຼອງວຽງຈັນ 450 ປີ]]
* [[ກອງປະຊຸມຝຣັ່ງໂກໂຟນີ]]
* [[ກອງປະຊຸມລະເບີດບົ່ມບີ]]

== ເພີ່ມເຕີມ ==
* [[ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]]CALTEX DHOTMANY KEOMORLAKOTH

==ຂໍ້ຄວາມຂະຫຍາຍ==
{{notelist}}DHOTMANY KEOVORLAKOTH

== ອ້າງອີງ​ ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ}}

== ບັນນານຸກົມ ==
*{{cite book|author-link=ສິລາ ວີຣະວົງສ໌|editor-last1=ສຸເນດ ບຸນຍາວົງ|editor-first1=|editor-last2=ດວງເດືອນ ໂພທິສານ|editor-first2=|title=(ພົງສາວະດານລາວ)ປວັດສາດລາວ ແຕ່ບູຮານເຖິງ 1946 (ຕົ້ນສະບັບ1958) (ພິມຄັ້ງທີ3 2001)|location=ສ.ປ.ປ. ລາວ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ|publisher=ຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດ|author=ມະຫາ ສີລາ ວີຣະວົງສ໌}}

{{ອາຊຽນ}}
[[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ|ລ]]
[[ໝວດ:ປະເທດລາວ|*]]DHOTMANY KEOMORLAKOTH</text>
      <sha1>qyz5n0y4q7h6f5xvms8gxfz4os0szr4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>130497</id>
      <parentid>130496</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T09:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pristome</username>
        <id>22204</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Revert vandalism</comment>
      <origin>130497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162873" sha1="4irjy9cvlnmm77i7pmoms3c5jf8ypp7" xml:space="preserve">
{{Hatnote|&quot;ລາວ&quot; ປ່ຽນທາງມາບ່ອນນີ້ ສຳລັບຄວາມໝາຍອື່ນ ໄປເບິ່ງທີ່ [[ລາວ (ແກ້ຄວາມກຳກວມ)]]}}

{{ປ້າຍບົດຄວາມດີເດັ່ນ}}
{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ
| conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
| common_name            = ລາວ
| native_name            = 
| image_flag             = Flag of Laos.svg
| image_coat             = Emblem_of_Laos_(2025-).svg
| symbol_type            = [[ເຄື່ອງໝາຍຊາດ]]
| national_motto         = &quot;ສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ&quot;
| national_anthem        = &quot;[[ເພງຊາດລາວ]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em;&quot;&gt;[[File:National Anthem of Laos.ogg|center]]&lt;/div&gt;
| image_map              = {{Switcher|[[ຮູບ:Laos (orthographic projection).svg|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[ຮູບ:Location Laos ASEAN.svg|250px|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງແຜນທີ່ອາຊຽນ|default=1}}
| map_caption            = {{map caption |location_color=ຂຽວ |region=[[ອາຊຽນ]] |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |legend=Location Laos ASEAN.svg}}
| capital                = [[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
| coordinates            = {{Coord|17|58|N|102|36|E|type:city}}
| largest_city           = [[ວຽງຈັນ]]
| official_languages     = [[ພາສາລາວ]]
| recognised_languages   = 
| languages_type         = ພາສາທີ່ເວົ້າ
| languages              = {{hlist|[[ພາສາລາວ|ລາວ]]|[[ພາສາມົ້ງ|ມົ້ງ]]|[[ພາສາກຶມມຸ|ກຶມມຸ]]|[[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.studycountry.com/guide/LA-language.htm|title=The Languages spoken in Laos|website=Studycountry|access-date=16 September 2018}}&lt;/ref&gt;}}
| ethnic_groups          = {{unbulleted list 
 | 53.2% [[ລາວ (ຊົນເຜົ່າ)|ລາວ]]
 | 11% [[ເຜົ່າກຶມມຸ|ກຶມມຸ]]
 | 9.2% [[ຊາວມົ້ງ|ມົ້ງ]]
 | 3.4% [[ພາສາຜູ້ໄທ|ຜູ້ໄທ]]
 | 3.1% [[ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ|ໄທ]]
 | 2.5% ມະກອງ
 | 2.2% [[ຊາວກະຕາງ|ກະຕາງ]]
 | 2.0% [[ຊາວລື້|ລື້]]
 | 1.8% [[ອາຂ່າ]]
 | 11.6% ອື່ນໆ {{efn|ລວມ[[List of ethnic groups in Laos|ກຸ່ມຊົນເຜົ່າຂະໜາດນ້ອຍຫຼາຍກວ່າກຸ່ມຊົນເຜົ່າຂະໜາດຫຼາຍກວ່າ 100 ກຸ່ມ]]}}
 }}
| ethnic_groups_year     = 2015&lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://lao.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PHC-ENG-FNAL-WEB_0.pdf|title=Results of Population and Housing Census 2015 |publisher=Lao Statistics Bureau |access-date=1 May 2020}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = [[ລາວ (ຊົນເຜົ່າ)|ຊາວລາວ]]
| government_type        = ເປັນ[[ລັດເອກະພາບ|ລັດດ່ຽວ]] ປົກຄອງໂດຍ[[ລັດ​ພັກ​ດຽວ|ພັກດຽວ]] [[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] [[ສາທາລະນະລັດ]][[ສັງຄົມນິຍົມ]]
| leader_title1          = [[ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ|ເລຂາທິການໃຫຍ່]]&lt;br&gt;[[ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ|ປະທານປະເທດ]]{{efn|ປະເທດລາວເປັນ[[ລັດດ່ຽວ]]ທີ່ເປັນ[[ລັດ​ກອມ​ມູນິດ]]ແບບ[[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] ຕຳແໜ່ງທີ່ຊົງອຳນາດຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນ[[ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] ບໍ່ແມ່ນ[[ປະທານປະເທດລາວ|ປະທານປະເທດ]] ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄວບຄຸມ[[ກົມການເມືອງສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ|ກົມການເມືອງ]] ແລະ [[ເລຂາທິການ ພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ|ເລຂາທິການ]] ເຮັດໃຫ້ຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງກາຍເປັນຜູ້ນຳລາວ''ໂດຍພຶດຕິໄນ''}}
| leader_name1           = [[ທອງລຸນ ສີສຸລິດ]]
| leader_title2          = [[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]
| leader_name2           = [[ສອນໄຊ ສີພັນດອນ]]
| leader_title3          = [[ຮອງປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ|ຮອງປະທານປະເທດ]]
| leader_name3           = [[ບຸນທອງ ຈິດມະນີ]]&lt;br&gt;[[ປານີ ຍາທໍ່ຕູ້]]
| leader_title4          = [[ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ (ປະເທດລາວ)|ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ]]
| leader_name4           = [[ໄຊສົມພອນ ພົມວິຫານ]]
| legislature            = [[ສະພາແຫ່ງຊາດ|ສະພາແຫ່ງຊາດ]]
| sovereignty_type      = [[ປະຫວັດສາດລາວ|ກໍ່ຕັ້ງ]]
| established_event1     = [[ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ]]
| established_date1      = 1354–1707
| established_event2     = [[ພຣະຣາຊອານາຈັກຫລວງພະບາງ|ອານາຈັກຫຼວງພະບາງ]], [[ອານາຈັກວຽງຈັນ|ອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ]] ແລະ [[ອານາຈັກຈຳປາສັກ|ອານາຈັກລ້ານຊ້າງຈຳປາສັກ​]]
| established_date2      = 1707–1778
| established_event3     = ອານາຈັກລ້ານຊ້າງຖືກປົກຄອງໂດຍ[[ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ|ສະຫຍາມ]]​
| established_date3      = 1778–1893
| established_event4     = [[ອິນດູຈີນຝຣັ່ງ|ຕົກເປັນອານານິຄົມຝຣັ່ງ]]
| established_date4      = 1893–1953
| established_event5     = ຮວມລາຊະອານາຈັກ
| established_date5      = 11 ພຶດສະພາ 1947
| established_event6     = [[ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ|ປະກາດເອກະລາດ]]&lt;br /&gt;ຈາກ[[ອານາຈັກອານານິຄົມຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]
| established_date6      = 22 ຕຸລາ 1953
| established_event7     = [[ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ|ລົ້ມລ້າງກະສັດ]]
| established_date7      = 2 ທັນວາ 1975
| established_event8     = [[ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ|ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ]]
| established_date8      = 14 ສິງຫາ 1991
| established_event9     = [[ວັນຊາດ]]
| established_date9      = 2 ທັນວາ
| area_km2               = 237,955
| area_rank              = ອັນດັບທີ 82 &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]]--&gt;
| area_sq_mi             = 91,428.991 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water          = 2
| population_estimate    = 7,123,205
| population_census      = 6,492,228&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|title=Laos|publisher=Lao Department of Statistics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113204058/http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|archive-date=13 November 2016}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2019
| population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 105
| population_census_year = 2015
| population_density_km2 = 26.7
| population_density_sq_mi = &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = ອັນດັບທີ 151
| GDP_PPP                = {{increase}} 74.309&amp;nbsp;ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2022&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=544,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2021&amp;ey=2022&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1|title = World Economic Outlook Database, April 2023 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=12 April 2023 }}&lt;/ref&gt; &lt;!--Do not edit!--&gt;
| GDP_PPP_year           = 2023
| GDP_PPP_rank           = ອັນດັບທີ 106
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} 9,800 ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2023&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 125
| GDP_nominal            = {{Decrease}} 17.347&amp;nbsp;ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2023&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_rank       = ອັນດັບທີ 145
| GDP_nominal_per_capita = {{Decrease}} 2,319 ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF database 2023&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 152
| Gini                   = 36.4 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2012
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/staedy--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/|title=Gini Index|publisher=World Bank|access-date=2 March 2011}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.617 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2023 &lt;!--Please use the year in which the HDI data refers to and not the publication year--&gt;
| HDI_change             = decrease &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|title=Human Development Report 2025|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=2025|access-date=14 May 2025}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = ອັນດັບທີ 147
| currency               = [[ເງີນກີບລາວ|ກີບ]] (₭)
| currency_code          = LAK
| time_zone              = [[ເວລາໃນປະເທດລາວ]]
| utc_offset             = +7
| date_format            = ວວ/ດດ/ປປປປ
| drives_on              = ຂວາ
| calling_code           = [[+856]]
| iso3166code            = LA
| cctld                  = [[.la]]
| religion               = {{unbulleted list 
 | 66.0% [[ພຸດທະສາສະໜາ|ພຸດ]]{{efn|ລັດ ເຄົາລົບ ແລະ ປົກປ້ອງການເຄື່ອນໄຫວອັນຖືກກົດໝາຍ ຂອງພຸດທະສາສະນິກະຊົນ ແລະ ສາສະນິກະຊົນອື່ນ, ປຸກລະດົມສົ່ງເສີມພຣະພິກຂຸສົງ-ສາມະເນນ, ນັກບວດ, ນັກສອນສາສະໜາ ໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສປປລາວ ສະບັບປັບປຸງປີ 2025|url=https://constituteproject.org/constitution/Laos_2003.pdf?lang=lo|website=na.gov.la|access-date=03 August 2025|quote=ມາດຕາ 9 (ປັບປຸງ) ລັດ ເຄົາລົບ ແລະ ປົກປ້ອງການເຄື່ອນໄຫວອັນຖືກກົດໝາຍ ຂອງພຸດທະສາສະນິກະຊົນ ແລະ ສາສະນິກະຊົນອື່ນ, ປຸກລະດົມສົ່ງເສີມພຣະພິກຂຸສົງ-ສາມະເນນ, ນັກບວດ, ນັກສອນສາສະໜາ ໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນ.}}&lt;/ref&gt;}}
 | 30.7% [[ສາສະໜາຜີ]]
 | 1.5% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນປະເທດລາວ|ຄຣິດ]] 
 | 1.8% [[ສາສະໜາໃນປະເທດລາວ|ອື່ນໆ]] / [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]]&lt;ref name=&quot;assets.pewresearch.org&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2012-12-18 |title=Table: Religious Composition by Country |url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2012/12/globalReligion-tables.pdf |access-date=2026-01-06 |website=Pew Research Center |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
}}
|footnotes={{notelist}}}}
'''ປະເທດລາວ''' ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການຄື '''ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ''' (ຫຍໍ້ວ່າ: ສ.ປ.ປ.ລາວ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ສ.ປ.ປ ລາວ |url=https://na.gov.la/%E0%BA%AA-%E0%BA%9B-%E0%BA%9B-%E0%BA%A5%E0%BA%B2%E0%BA%A7/ |access-date=2026-01-06 |website=The National Assembly of Lao PDR |language=lo}}&lt;/ref&gt; ແມ່ນປະເທດດຽວທີ່[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ|ບໍ່ມີຊາຍແດນອອກສູ່ທະເລ]]ຢູ່ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 236,800 ຕາລາງກິໂລແມັດ ໂດຍທາງພາກເໜືອມີຊາຍແດນຕິດກັບ[[ປະເທດຈີນ]] ທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດກຳປູເຈຍ]] ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດຫວຽດນາມ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ປະເທດໄທ]] ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຕິດກັບ[[ປະເທດມຽນມາ]]&lt;ref&gt;{{cite web |date= |title=สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว |url=https://www.nia.go.th/media/almanac/2022/01/Lao_2022.pdf |access-date=2026-01-06 |website=NIA |language=th}}&lt;/ref&gt;

ຫຼັງຈາກຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມຂັດແຍ້ງພາຍໃນ[[ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ]] ດິນແດນລາວຈຶ່ງໄດ້ແຕກແຍກອອກແມ່ນສາມສ່ວນຄື [[ພຣະຣາຊອານາຈັກຫລວງພະບາງ|ຫຼວງພະບາງ]], [[ອານາຈັກວຽງຈັນ|ວຽງຈັນ]] ແລະ[[ອານາຈັກຈຳປາສັກ|ຈຳປາສັກ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laos - Under foreign rule|url=https://www.britannica.com/place/Laos|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}&lt;/ref&gt; ກ່ອນຈະຕົກແມ່ນເມືອງໃນແອກປົກຄອງຂອງ[[ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ|ສະຫຍາມ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1778 ຍາວນານນັບສະຕະວັດຈົນເມື່ອ[[ສົງຄາມຝຣັ່ງ-ສະຫຍາມ (1893)|ວິກິດການຝຣັ່ງ-ສະຫຍາມ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1893 ເຮັດໃຫ້ດິນແດນລາວທັ້ງໝົດຢູ່ພາຍໃຕ້ອານານິຄົມຂອງ[[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]ແລະຮວມຕົວກັນເປັນປະເທດໃນປີ ຄ.ສ. 1949&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laos History|url=https://www.asia-discovery.com/Laos/travel-guide/history.htm|website=www.asia-discovery.com|access-date=2021-07-07|archive-date=2021-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416141857/https://www.asia-discovery.com/Laos/travel-guide/history.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ຫຼັງຈາກການຍຶດຄອງຂອງ[[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ|ຍີ່ປຸ່ນ]] ກໍຖືກຝຣັ່ງຍຶດຄອງອີກຫົນຈົນກະທັ່ງໄດ້ຮັບ[[ເອກະລາດ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1953.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2018-01-09|title=Laos profile - timeline|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|access-date=2021-07-07}}&lt;/ref&gt; ພາຍຫຼັງ[[ສົງຄາມຫວຽດນາມ]]ຈົບລົງໃນປີ ຄ.ສ. 1975 ຂະບວນການນັກສຶກສາ 21 ອົງກອນຈຶ່ງຫັນໄປຮ່ວມມືກັບ &quot;[[ກຸ່ມປະເທດລາວ]]&quot; ຂະບວນການປະຕິວັດກອມມູນິດທີ່ໄດ້ຄອງອຳນາດຢ່າງເດັດຂາດແລະສົງຄາມກາງເມືອງໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ປະກອບກັບກະແສຮຽກຮ້ອງຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ນັກສຶກສາໄດ້ມີການລົງມະຕິລົ້ມລ້າງກະສັດຢ່າງສົມບູນ ຕໍ່ມາ[[ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສວ່າງວັທະນາ]]ຖືກເຊີນເຂົ້າຄ່າຍກັກກັນໃນວຽງໄຊແລະເສຍຊີວິດຢ່າງລຶກລັບ{{Citation needed}} ມີການປ່ຽນແປງການປົກຄອງມາເປັນລະບອບສັງຄົມນິຍົມກອມມູນິດແລະສ້າງຕັ້ງປະເທດເປັນ &quot;ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ&quot; ຊຶ່ງໃນຊ່ວງທຳອິດ ລາວຕ້ອງພຶ່ງພາຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອທາງເສດຖະກິດຈາກສະຫະພາບໂຊວຽດຈົນກະທັ່ງລົ່ມສະຫຼາຍໃນປີ ຄ.ສ. 1991.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.timelinesdb.com/listevents.php?subjid=129&amp;title=Laos |access-date=2024-03-12 |archive-date=2024-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129180418/http://www.timelinesdb.com/listevents.php?subjid=129&amp;title=Laos |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ປະເທດລາວມີສ່ວນຮ່ວມໃນ[[ຂໍ້ຕົກລົງການຄ້າອາຊີປາຊີຟິກ]], ການປະຊຸມສຸດຍອດ[[ອາຊຽນ]], ການປະຊຸມ[[ອາຊີຕາເວັນອອກ]] ແລະ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມແມ່ນສະມາຊິກ[[ອົງການການຄ້າໂລກ]]ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1997 ກ່ອນຈະໄດ້ຮັບການຕອບຮັບໃນປີ ຄ.ສ. 2013. ໂດຍລາວເປັນປະເທດທີ່ສາມາດຜະລິດໄຟຟ້າໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |date=2020-09-04 |title=Chinese firm to run Lao electric grid |url=https://www.bangkokpost.com/business/general/1980027/chinese-firm-to-run-lao-electric-grid |access-date=2026-01-06 |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt; ຊຶ່ງການສ້າງເຂື່ອນເພື່ອຜະລິດພະລັງງານໄຟຟ້າຈາກພະລັງງານນ້ຳແລະສົ່ງຂາຍໄປຍັງປະເທດເພື່ອນບ້ານຢ່າງ[[ປະເທດໄທ|ໄທ]] [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]] ແລະ[[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]. ໃນດ້ານເທັກໂນໂລຢີ ລາວໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການ 4G ແມ່ນປະເທດທີສອງຂອງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຕໍ່ຈາກ[[ປະເທດສິງກະໂປ|ສິງກະໂປ]] ມາຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 2012.{{efn|ບໍລິການລາວໂທລະຄົມໄດ້ເປີດນຳໃຊ້ໃນເດືອນພະຈິກ ປີ2012 ແຕ່ບາງແຫລ່ງກໍບອກວ່າເປັນພຽງການທົດລອງ

&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reporters |first=Online |date=2012-10-29 |title=Laos to launch 4G |url=https://www.bangkokpost.com/life/tech/318681/laos-to-launch-4g |access-date=2026-01-06 |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt;

4G ອາດຈະນຳເປີດໃຫ້ທຸກຄົນນຳໃຊ້ໄດ້ໃນເດືອນມິຖຸນາ 2015 ໂດຍຢູນິເທວ:

&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Unitel launches 4G service in Laos |url=https://international.viettel.vn/news-detail/unitel-launches-4g-service-in-laos |access-date=2026-01-06 |website=international.viettel.vn }}{{Dead link|date=ເມສາ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}} ເສັ້ນ[[ທາງລົດໄຟວຽງຈັນ-ບໍ່ເຕັນ]] ໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການໃນປີ 2021.&lt;ref&gt;[https://www.prachachat.net/economy/news-814220 รถไฟจีน-ลาว เปิดให้บริการวันนี้ (3 ธ.ค.) ควรรู้อะไรบ้าง? ก่อนตกขบวน]&lt;/ref&gt;

== ທີ່ມາຂອງຄຳວ່າ &quot;ລາວ&quot; ==
ຄຳວ່າ &quot;ລາວ&quot; ທີ່ໝາຍເຖິງປະເທດລາວນັ້ນ ແມ່ນມີມູນເຫດດັ່ງນີ້:{{sfn|ມະຫາ ສີລາ ວີຣະວົງສ໌|pp=7-9}}

# ຄຳວ່າລາວ ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນມາພ້ອມໆກັບການກຳເນີດຂຶ້ນຂອງສັງຄົມລາວ ຫຼື ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນພ້ອມໆກັບການກຳເນີດຄົນລາວ.
# ຄຳວ່າລາວ ອາດມາຈາກ[[ພາສາປາລີ]] ລາວ ເຊິ່ງໝາຍເຖິງໝາກນ້ຳເຕົ້າ.
# ຄຳວ່າລາວ ອາດມາຈາກການເອີ້ນຊົນເຜົ່າລາວ ເຊິ່ງເປັນຊົນເຜົ່າດັ່ງເດີມ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ກ່ອນມີປະເທດລາວ
# ຄົນລາວ ກຳເນີດຈາກຊົນເຜົ່າໝຶ່ງຢູ່ແຂວງຢູນນ່ານ ເຊິ່ງມີນາມເດີມວ່າ ເກົ້າຫຼວງ (ມາຈາກຄຳວ່າ ເກົ້າຫຼົງ ເປັນມັງກອນ ຫຼື ນາກ ເກົ້າອົງ ຫຼື ຊາຍທັງເກົ້າ). ຕໍ່ມາໄດ້ຍ້າຍມາເລື້ອຍລົງມາທາງພາກໃຕ້ເລື້ອຍໆ ແລະ ຖືກເອີ້ນສັ່ນໆວ່າ ຫຼວງ ແລະ ສຸດທ້າຍກໍກາຍມາເປັນ ລາວ
# ແຕ່ກ່ອນ ຄົນທ້ອງຖິ່ນຈະຢູ່ຕາມລຳນ້ຳ, ສ່ວນຄົນລາວຍ້າຍແຕ່ພາກເໜືອມາຢູ່ ຈະອາໄສຢູ່ຕາມບ່ອນສູງກ່ວາ, ຄົນທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນຄົນລາວທີ່ມາຢູ່ນີ້ ແມ່ນຄົນດາວ, ເພາະເວລາເບິ່ງຈາກລຸ່ມຂຶ້ນເທິງ ຈະຕິດພັນກັບດວງດາວຢູ່ທ້ອງຟ້າ
# ຄົນຈີນບາງພວກບາງໝູ່ໃນເຂດຢູນນານຂອງຈີນມັກອອກສຽງຕົວ &quot;ດ&quot;​ເປັນຕົວ&quot;ລ&quot;​ແລະອອກສຽງຕົວ &quot;ລ&quot;​ເປັນຕົວ &quot;ດ&quot;​ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງເອີ້ນພວກທີ່ຢູ່ທີ່ສູງອັນມີທ້ອງຟ້າດາວວະດິງສາພ້ຽນຈາກດາວກາຍເປັນລາວອັນພາໃຫ້ມີຄຳວ່າລາວ

ສ່ວນໃນພາສາອັງກິດ ຄຳວ່າລາວ ທີ່ໝາຍເຖິງປະເທດລາວ ສະກົດວ່າ &quot;Laos&quot; ແລະ ລາວທີ່ໝາຍເຖິງຄົນລາວ ໃຊ້ &quot;Lao&quot; ແລະ ບາງເທື່ອຈະມີການໃຊ້ຄຳວ່າ &quot;Laotian&quot; ເພື່ອໃຊ້ກ່າວເຖິງຊາວລາວທ້ອງຖິ່ນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນລາວ.&lt;ref name=&quot;tripsavvy&quot;&gt;{{cite web|last1=Rodgers|first1=Greg|title=How to Say &quot;Laos&quot;|url=https://www.tripsavvy.com/how-to-say-laos-3976795|website=TripSavvy|access-date=18 March 2020|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303055220/https://www.tripsavvy.com/how-to-say-laos-3976795|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fodors&quot;&gt;{{cite web|last1=Ragusa|first1=Nina|title=10 Things You Need to Know Before Visiting Laos|url=https://www.fodors.com/world/asia/laos/experiences/news/10-things-you-need-to-know-before-visiting-laos|website=Fodors|access-date=18 March 2020|date=4 April 2019|archive-date=23 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323062406/https://www.fodors.com/world/asia/laos/experiences/news/10-things-you-need-to-know-before-visiting-laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Meaning of Laos in English|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/laos|website=Cambridge Dictionary|access-date=7 October 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308104428/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Laos – definition and synonyms|url=https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/laos|website=Macmillan Dictionary|access-date=7 October 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308155501/https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Definition of Laos by Merriam-Webster|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Laos|website=Merriam-Webster|access-date=27 March 2020|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308102619/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Laos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ພູມສັນຖານ ==
{{Main|ພູມສາດຂອງປະເທດລາວ}}[[ຮູບ:Mountains Mekong river and dwellings seen from Mount Phou Si at dusk in Luang Prabang Laos.jpg|left|thumb|[[ແມ່ນ້ຳຂອງ]]ທີ່ໄຫຼຜ່ານ[[ແຂວງຫຼວງພະບາງ]]]]
[[File:Koppen-Geiger_Map_LAO_present.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koppen-Geiger_Map_LAO_present.svg|left|thumb|ແຜນທີ່ຈຳແນກພູມອາກາດເຄິບເປນ (Köppen) ຂອງປະເທດລາວ]]
ປະເທດລາວເປັນປະເທດດຽວທີ່[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ|ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ]]ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ[[ເສັ້ນຂະໜານ]]ທີ 14° ແລະ 23° ເໜືອ, ແລະ[[ເສັ້ນແວງ]]ທີ 100° ແລະ 108° ຕາເວັນອອກ. ເຂດທີ່ປະກອບດ້ວຍປ່າສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຕັ້ງຢູ່ພູເຂົາສ່ວນໃຫຍ່, ຈຸດທີ່ສູງທີ່ສຸດແມ່ນ[[ພູເບ້ຍ]]ຢູ່ທີ່ 2,818 ແມັດທີ່ມີທົ່ງພຽງແລະພູພຽງບາງສ່ວນ. [[ແມ່ນ້ຳຂອງ|ແມ່ນໍ້າຂອງ]]ເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນການແຍກຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນຕົກທີ່ຕິດກັບປະເທດໄທ, [[ສາຍພູຫຼວງ]]ເປັນທີ່ກັ້ນຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບຫວຽດນາມ ແລະ [[ພູເຂົາງຫຼວງພະບາງ|ພູເຂົາຫຼວງພຣະບາງ]]ເປັນທີ່ກັ້ນຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອຕິດກັບເຂດເນີນສູງຂອງໄທ. ມີພູພຽງຢູ່ 2 ແຫ່ງຄື: ພູພຽງຊຽງຂວາງທາງທິດເໜືອ ແລະ [[ພູພຽງບໍລະເວນ]]ຢູ່ພາກໃຕ້ສຸດ.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{cite web|title=Nsc Lao Pdr|url=http://www.nsc.gov.la/Products/Populationcensus2005/PopulationCensus2005_chapter2.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120123082302/http://www.nsc.gov.la/Products/Populationcensus2005/PopulationCensus2005_chapter2.htm|archive-date=23 January 2012|publisher=Nsc.gov.la}}&lt;/ref&gt; ປະເທດລາວສາມາດຖືວ່າປະກອບດ້ວຍ 3 ພູມສັນຖານຄື: ພາກເໜືອ, ພາກກາງ, ແລະ ພາກໃຕ້. ປະເທດລາວມີດັດຊະນີຄວາມສົມບູນທາງດ້ານພູມສັນຖານປ່າໄມ້ປີ 2019 ຢູ່ທີ່ 5.59/10, ຢູ່ໃນອັນດັບທີ 98 ທົ່ວໂລກຈາກທັງໝົດ 172 ປະເທດ.&lt;ref name=&quot;FLII-Supplementary&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|display-authors=et al.|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|year=2020|article-number=5978|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=33293507|pmc=7723057|bibcode=2020NatCo..11.5978G}}&lt;/ref&gt;

ໃນປີ 1993, ລັດຖະບານລາວໄດ້ກຳນົດໃຫ້ 21% ຂອງເນື້ອທີ່ດິນແຫ່ງຊາດ ເພື່ອເປັນແຫຼ່ງອະນຸລັກຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໃສຂອງສັດ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indochinatrek.com/laos/lao-guides.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101110175658/http://indochinatrek.com/laos/lao-guides.html|archive-date=10 November 2010|title=Laos travel guides|publisher=Indochinatrek.com|access-date=23 January 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ລັກສະນະພູມອາກາດ ===
ພູມອາກາດສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີຄວາມຮ້ອນຊຸ່ມ, ມີລົມມໍລະສຸມ ແຕ່ບໍ່ມີພາຍຸ, ມີລະດູຝົນແຕ່ເດືອນພຶດສະພາຫາເດືອນຕຸລາ, ຕໍ່ໄປແມ່ນມີລະດູແລ້ງແຕ່ເດືອນພະຈິກຫາເດືອນເມສາ. ຄົນທ້ອງຖິ່ນແມ່ນວ່າມີ 3 ລະດູຄື: ລະດູຝົນ, ລະດູໜາວ ແລະ ລະດູຮ້ອນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ໃນໄລຍະສອງເດືອນສຸດທ້າຍຂອງລະດູແລ້ງສະພາບອາກາດຈະຮ້ອນກວ່າ 4 ເດືອນກ່ອນໜ້ານີ້.&lt;ref name=&quot;climate&quot;&gt;{{cite web|title=Laos – Climate|url=http://countrystudies.us/laos/45.htm|access-date=23 January 2011|publisher=Countrystudies.us|archive-date=20 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520154327/http://countrystudies.us/laos/45.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ປ່າໄມ້ ===
ດ້ວຍພູມີປະເທດ ແລະ ພູມອາກາດທີ່ເປັນເຂດຮ້ອນຊຸ່ມ ມັນໄດ້ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ ສປປ ລາວ ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດນາໆຊະນິດ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldbank.org/en/country/lao/publication/lao-biodiversity-a-priority-for-resilient-green-growth|title=Biodiversity|publisher=dicf.unepgrid.ch|access-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dicf.unepgrid.ch/lao-peoples-democratic-republic/biodiversity?|title=Lao Biodiversity : A Priority for Resilient Green Growth|date=17 July 2020|website=worldbank.org|access-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt;, ​ເຊິ່ງມີ[[ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດນ້ຳແອດ-ພູເລີຍ]] ທີ່ເປັນ​ບ່ອນ​ປ່າຫງວນສັດຊະນິດ​ທີ່​ໃກ້​ຈະ​ສູນ​ພັນ​ເຊັ່ນ​ທະນີ​ແກ້ມ​ຂາວ​ທາງ​ພາກ​ເໜືອ​ແລະ​ຊາ​ວລາ.&lt;ref name=&quot;Laos wildlife1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.namet.org/wildlife|title=Laos wildlife|website=worldbank.org|access-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt; ປ່າ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ເປັນ​ບ່ອນ​ພັກ​ອາ​ໄສ​ຂອງ​ສັດ​ລ້ຽງ​ລູກ​ດ້ວຍ​ນົມ​ຫຼາຍ​ກວ່າ 50 ຊະ​ນິດ ແລະ​ນົກ​ເກືອບ 300 ຊະ​ນິດ, ພ້ອມ​ກັບ​ສັດ​ເລືອ​ຄານ ແລະ ສັດ​ນ້ຳ​ຈືດ.

=== ບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການທຳລາຍປ່າໃນລາວ ===
[[ຮູບ:Laos - Bolaven Plateau - Logging.JPG|left|thumb|ລົດຂົນກົກໄມ້ຢູ່ທີ່[[ພູພຽງບໍລະເວນ]]ລາວໃຕ້ ຊ່ວງປີ 2009]]
ສປປ ລາວ ຜະເຊີນກັບບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ນັບມື້ນັບຮຸນແຮງຂຶ້ນ ເຊິ່ງບັນຫາການບຸກລຸກທຳລາຍປ່າໄມ້ຖືເປັນເລື່ອງທີ່ໜ້າເປັນຫ່ວງທີ່ສຸດ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-7823.html|title=Laos Environmental problems &amp; Policy|publisher=United Nations Encyclopedia of the Nations|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt; ສາເຫດຫຼັກແມ່ນມາຈາກການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການຂຸດຄົ້ນປ່າໄມ້ເພື່ອການຄ້າ, ແຜນການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກເພີ່ມຕື່ມ, ຄວາມຕ້ອງການສັດປ່າ ແລະ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງເພື່ອໄປເຮັດເປັນອາຫານ ແລະ ຢາພື້ນເມືອງຈາກຕ່າງປະເທດ, ລວມທັງການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງປະຊາກອນ ເຊິ່ງລ້ວນແຕ່ສ້າງແຮງກົດດັນຕໍ່ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ.

[[ໂຄງການພັດທະນາສະຫະປະຊາຊາດ]] (UNDP) ໄດ້ເຕືອນວ່າ: &quot;ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດແບບຍືນຍົງໃນ ສປປ ລາວ ແມ່ນປັດໄຈສຳຄັນໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ສ້າງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.undplao.org/whatwedo/energy_env.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080311201841/http://www.undplao.org/whatwedo/energy_env.php|archivedate=11 March 2008|title=Energy &amp; Environment for Sustainable Development|publisher=United Nations Development Programme|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;

ໃນເດືອນເມສາ ປີ 2011, ໜັງສືພິມ The Independent ໄດ້ລາຍງານວ່າ ລາວໄດ້ເລີ່ມລົງມືກໍ່ສ້າງ[[ເຂື່ອນໄຊຍະບູລີ]] ເຊິ່ງເປັນເຂື່ອນທີ່ມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງກັນຫຼາຍຢູ່ເທິງ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ]] ໂດຍທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການເຫັນດີຢ່າງເປັນທາງການ. ກຸ່ມນັກອະນຸລັກສິ່ງແວດລ້ອມກ່າວວ່າ ເຂື່ອນແຫ່ງນີ້ຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາຊົນກວ່າ 60 ລ້ານຄົນ, ຂະນະທີ່ກຳປູເຈຍ ແລະ ຫວຽດນາມ ຕ່າງກໍ່ສະແດງຄວາມກັງວົນຕໍ່ປະລິມານນ້ຳທີ່ຈະໄຫຼລົງສູ່ເຂດລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ໄດ້ຄັດຄ້ານໂຄງການນີ້ຢ່າງເປັນທາງການ. [[ຄະນະກຳມາທິການແມ່ນ້ຳຂອງ]] (MRC) ເຊິ່ງເປັນອົງກອນລະຫວ່າງລັດຖະບານ ເພື່ອສົ່ງເສີມການຄຸ້ມຄອງແມ່ນ້ຳຂອງຢ່າງຍືນຍົງ ໄດ້ອອກບົດສຶກສາເຕືອນວ່າ ຫາກເຂື່ອນໄຊຍະບູລີ ແລະ ໂຄງການອື່ນໆ ຖືກສ້າງຂຶ້ນ ມັນຈະ &quot;ທຳລາຍຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງແຫຼ່ງປາໃນແມ່ນ້ຳຂອງຢ່າງຮ້າຍແຮງ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Buncombe |first=Andrew |date=20 April 2011 |title=Mekong ecology in the balance as Laos quietly begins work on dam |url=https://www.independent.co.uk/environment/green-living/mekong-ecology-in-the-balance-as-laos-quietly-begins-work-on-dam-2270082.html |accessdate=20 April 2011 |publisher=The Independent |location=London}}&lt;/ref&gt; ຝ່າຍຫວຽດນາມຍັງໄດ້ເຕືອນຕື່ມວ່າ ເຂື່ອນດັ່ງກ່າວຈະສົ່ງຜົນເສຍຕໍ່ເຂດດິນດອນຕອນລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ (Mekong Delta) ເຊິ່ງເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງຄົນເກືອບ 20 ລ້ານຄົນ ແລະ ເປັນແຫຼ່ງຜະລິດເຂົ້າກວ່າ 50% ລວມທັງອາຫານທະເລ ແລະ ໝາກໄມ້ກວ່າ 70% ຂອງຫວຽດນາມ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khampoua.wordpress.com/tag/laos-hydroelectric-project/|title=Vietnam worries about impacts from Laos hydroelectric project|publisher=Voices for the Laotian Who do not have Voices|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt; ທັງນີ້, ການສ້າງເຂື່ອນຈຳນວນຫຼາຍແມ່ນຍ້ອນລາວມີເປົ້າໝາຍທີ່ຈະກາຍເປັນ &quot;ໝໍ້ໄຟຂອງອາຊີ&quot; ໂດຍການສົ່ງອອກກະແສໄຟຟ້າໃຫ້ກັບປະເທດເພື່ອນບ້ານ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/laos-building-dams-negative-impacts-180911043821027.html|title=Laos to keep building dams despite negative impacts|website=www.aljazeera.com|access-date=2018-09-11}}&lt;/ref&gt;

ນອກຈາກນີ້, ການລັກລອບຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າຍັງເປັນບັນຫາໃຫຍ່. ກຸ່ມອະນຸລັກສິ່ງແວດລ້ອມປະເມີນວ່າ ມີໄມ້ທ່ອນຈຳນວນມະຫາສານຖືກຕັດ ແລະ ຂົນສົ່ງຈາກລາວໄປຫວຽດນາມໃນແຕ່ລະປີ ໂດຍຜ່ານການຮ່ວມມືລະຫວ່າງບໍລິສັດຕ່າງໆ ເຊິ່ງໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນສ່ວນໃຫຍ່ຖືກນຳໄປເຮັດເປັນເຟີນີເຈີເພື່ອສົ່ງອອກໄປຍັງປະເທດຕາເວັນຕົກ.&lt;ref&gt;Environmental Investigation Agency (26 September 2012) [http://eia-international.org/laos-forests-still-falling-to-connected-businesses &quot;Laos' forests still falling to 'connected' businesses&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.illegal-logging.info/item_single.php?it_id=2605&amp;it=news|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204130032/http://illegal-logging.info/item_single.php?it_id=2605&amp;it=news|dead-url=yes|archive-date=4 December 2010|title=U.S. furniture demand drives illegal logging in Laos|publisher=illegal-logging.info|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;CleanBiz.Asia News (31 July 2011) &quot;Vietnam army accused of illegal timber trading in Laos&quot; http://www.cleanbiz.asia/news/vietnam-army-accused-illegal-timber-trading-laos#.VKmlVKLZqSo{{dead link|date=July 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Radio Australia News (3 October 2012) [http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/program/connect-asia/laos-failing-to-act-on-illegal-logging-says-environmental-agency/1024722 &quot;Laos failing to act on illegal logging, says environmental agency&quot;]&lt;/ref&gt;

ອີງຕາມການສຳຫຼວດຂອງລັດຖະບານໃນປີ 1992, ປ່າໄມ້ເຄີຍກວມເອົາເນື້ອທີ່ປະມານ 48% ຂອງປະເທດ, ແຕ່ໄດ້ຫຼຸດລົງເຫຼືອພຽງ 41% ໃນປີ 2002. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວໄດ້ຍອມຮັບວ່າ ໃນຄວາມເປັນຈິງ ເນື້ອທີ່ປ່າໄມ້ອາດຈະເຫຼືອບໍ່ເຖິງ 35% ເນື່ອງຈາກຜົນກະທົບຈາກໂຄງການພັດທະນາຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ການສ້າງເຂື່ອນ ແລະ ການລັກລອບຕັດໄມ້ທີ່ຍັງຄົງມີຢູ່.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.voanews.com/lao/news/a-52-2009-02-24-voa3-90694899.html|title=Illegal Logging Increasingly Prevalent in Laos|publisher=voanews.com|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;

ໃນຊ່ວງຊຸມປີ 1980, ການທຳລາຍປ່າສ່ວນໃຫຍ່ເກີດຂຶ້ນຢູ່ເຂດພາກເໜືອ ເຊິ່ງມີເນື້ອທີ່ປ່າຖືກທຳລາຍປະມານ 300,000 ເຮັກຕາຕໍ່ປີ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kim|first=Se Bin|last2=Alounsavath|first2=Oupakone|date=2015-03-13|title=Forest policy measures influence on the increase of forest cover in northern Laos|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21580103.2014.977358?src=recsys|journal=Forest Science and Technology|language=en|volume=11|issue=3|pages=166–171|doi=10.1080/21580103.2014.977358|issn=2158-0103}}&lt;/ref&gt; ບົດສຶກສາຢູ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດພົບວ່າ ກຸ່ມຄົນທີ່ເຂົ້າໄປຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນປະຊາຊົນຜູ້ທຸກຍາກໃນເຂດຊົນນະບົດ. ຈາກການປຽບທຽບຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກຸ່ມຄົນທຸກ ແລະ ຄົນລວຍ ເຫັນໄດ້ວ່າຄົນທຸກມີຄວາມສ່ຽງສູງຕໍ່ຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ສຸຂະພາບ ແລະ ເສດຖະກິດ ຍ້ອນຂາດຕົ້ນທຶນທາງດ້ານການສຶກສາ ແລະ ການເງິນ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Trung Thanh|last2=Do|first2=Truong Lam|last3=Grote|first3=Ulrike|date=2018-07-20|title=Natural resource extraction and household welfare in rural Laos|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ldr.3056|journal=Land Degradation &amp; Development|language=en|volume=29|issue=9|pages=3029–3038|doi=10.1002/ldr.3056|issn=1085-3278}}&lt;/ref&gt; ຂະນະທີ່ຄົນທຸກຕ້ອງເພິ່ງພາເຄື່ອງປ່າຂອງດົງເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງອາຫານ, ແຕ່ກຸ່ມຄົນທີ່ມີຖານະດີກວ່າພັດເນັ້ນການຂຸດຄົ້ນໄມ້ເພື່ອສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ຕົນເອງ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ປະຫວັດສາດ ==
{{Main|ປະຫວັດສາດລາວ}}

=== ຍຸກປະຖົມບູຮານ ===
[[File:Pha That Luang, Vientiane, Laos.jpg|thumb|[[ທາດຫຼວງ|ພຣະທາດຫຼວງ]]ແຫ່ງ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]] ອັນເປັນສັນຍະລັກຂອງຊາດລາວ.]]
ໄດ້ມີການຂຸດຄົ້ນພົບກະໂຫຼກຫົວມະນຸດບູຮານໃນປີ 2009 ທີ່[[ຖໍ້າຜາລິງ]]ໃນ[[ສາຍພູຫຼວງ]]ທາງພາກເໜືອຂອງລາວ ໂດຍກະໂຫຼກຫົວດັ່ງກ່າວມີອາຍຸປະມານ 46 ພັນປິ ຈຶ່ງກາຍເປັນຊາກດຶກດຳບັນມະນຸດສະໄໜໃໝ່ທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນພູມິພາກອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້.&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid = 22908291|pmc = 3437904|year = 2012|last1 = Demeter|first1 = F|display-authors=et al.|title = Anatomically modern human in Southeast Asia (Laos) by 46 ka|journal = Proceedings of the National Academy of Sciences|volume = 109|issue = 36|pages = 14375–14380|doi = 10.1073/pnas.1208104109|bibcode = 2012PNAS..10914375D|doi-access = free|issn = 0027-8424 }}&lt;/ref&gt; ຢູ່ພາກເໜືອມີການຄົ້ນພົບບູຮານວັດຖຸທີ່ເປັນຫີນເຊິ່ງສັນນິຖານວ່າຢູ່ໃນສະໄໜດຽວກັນກັບຊ່ວງປາຍ[[ສະໄໜໄພລສະໂຕຊີນ]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|year = 2009|last1 = White|first1 = J.C.|title = Archaeological Investigations in northern Laos: New contributions to Southeast Asian prehistory|journal = Antiquity|volume = 83|issue = 319|last2 = Lewis|first2 = H.|last3 = Bouasisengpaseuth|first3 = B.|last4 = Marwick|first4 = B.|last5 = Arrell|first5 = K|url = http://antiquity.ac.uk/projgall/white/|access-date = 18 September 2016|archive-date = 10 October 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171010191403/http://antiquity.ac.uk/projgall/white/|url-status = live}}&lt;/ref&gt; ຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງສະພາບສັງຄົມກະສິກຳທີ່ເລີ່ມພັດທະນາຂຶ້ນໃນຊ່ວງສະຫະສະວັດທີ IV ກ່ອນຄຣິສຕະການ.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Marwick|first1=Ben|last2=Bouasisengpaseuth|first2=Bounheung|chapter=History and Practice of Archaeology in Laos|editor1-last=Habu|editor1-first=Junko|editor2-last=Lape|editor2-first=Peter|editor3-last=Olsen|editor3-first=John|title=Handbook of East and Southeast Asian Archaeology|publisher=Springer|date=2017|chapter-url=https://osf.io/preprints/socarxiv/75zhc/|access-date=20 January 2018|archive-date=6 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706125232/https://osf.io/preprints/socarxiv/75zhc/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ຫຼຸມສົບ ແລະ ສຸສານປ່າຊ້າຕ່າງໆບົ່ງບອກໄດ້ເຖິງສະພາບສັງຄົມທີ່ມີຄວາມຊັບຊ້ອຍຂຶ້ນ ມີການຄົ້ນພົບເຄື່ອງທອງແດງໃນຊ່ວງ 1500 ປີກ່ອນຄຣິສຕະການ ແລະ ເຄື່ອງມືເຫຼັກໃນຊ່ວງ 700 ປີກ່ອນຄຣິສຕະການ. ໃນສະໄໜປະຖົມບູຮານຂອງປະຫວັດສາດລາວໄດ້ມີການຕິດຕໍ່ກັບອາລິຍະທຳອື່ນໆນຳເຊັ່ນ: ອາລິຍະທຳຈີນ ແລະ ອິນເດຍເປັນຕົ້ນ. ອີງຕາມຫຼັກຖານທາງພາສາສາດ ແລະ ປະຫວັດສາດອື່ນໆ ໄດ້ບົ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ກຸ່ມຊົນເຜົ່າທີ່ເວົ້າພາສາ[[ກຸ່ມພາສາໄຕ]]ໄດ້ເຄີຍມີການອົບພະຍົບຈາກ[[ກວາງຊີ]]ມາຍັງດິນແດນທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ຫຼືກໍຄືດິນແດນໃນຍຸກສະໄໜໃໝ່ຂອງລາວ ແລະ ໄທໃນຊ່ວງລະຫວ່າງຄຣິສຕະສະຕະວັດທີ VIII ແລະ X ນັ້ນເອງ.&lt;ref name=&quot;PittayawatPittayaporn&quot;&gt;[http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Pittayawat%2047-68.pdf Pittayaporn, Pittayawat (2014). Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai as Evidence for the Dating of the Spread of Southwestern Tai] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627063518/http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Pittayawat%2047-68.pdf |date=27 June 2015 }}. ''MANUSYA: Journal of Humanities'', Special Issue No 20: 47–64.&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ===
{{Main|ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ}}
ປະເທດລາວມີປະຫວັດສາດຄວາມເປັນມາທີ່ຍາວນານມາແຕ່ສະຕະວັດທີ XIV ຫຼື ສະໄໜຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ເຊິ່ງສະຖາປະນາຂຶ້ນໂດຍ[[ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ]],&lt;ref name=&quot;Coedes&quot;&gt;{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans. Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968 |publisher= University of Hawaii Press |isbn = 978-0-8248-0368-1}}&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງຜູ້ເປັນບິດາໄດ້ເນລະເທດເພິ່ນມາຢູ່ທີ່[[ອານາຈັກຂະແມ]]ພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວ. ໂດຍໄລຍະເວລາຕໍ່ມາ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມພ້ອມດ້ວຍທະຫານຂະແມໜຶ່ງໝື່ນນາຍ ໄດ້ເຂົ້າຍຶດທ້ອນໂຮມເອົາດິນແດນລາວຕາມແຄມ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ]]ຈົນໃນທ້າຍທີ່ສຸດກໍສາມາດຍຶດຄອງເອົາ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ|ເມືອງວຽງຈັນ]]ໄດ້ສຳເລັດ ນອກນີ້ພຣະເຈົ້າຟ້້າງຸ່ມແມ່ນໄດ້ສືບສາຍມາຈາກກະສັດລາວບູຮານທີ່ສືບເຊື້ອສາຍກັນມາແຕ່ດົນນານຈາກຂຸນບູຣົມ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Fa-Ngum|title=Fa Ngum|website=Encyclopædia Britannica|access-date=23 December 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308050252/https://www.britannica.com/biography/Fa-Ngum|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ພຣະອົງຍັງໄດ້ກະທຳການນຳເອົາພຸດທະສາສະໜາ[[ນິກາຍເຖຣະວາດ|ເຖຣະວາດ]]ເຂົ້າມາເຜີຍແຜ່ຈົນກາຍເປັນສາສະໜາປະຈຳອານາຈັກ. ແຕ່ໃນເວລາຕໍ່ມາໃນປີ 1373 ບັນດາເສນາອາມາດໃຫຍ່ກໍບໍ່ອາດສາມາດທົນຕໍ່ການປະພຶດຕົນທີ່ໂຫດຮ້າຍຂອງພຣະອົງໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ມີການຂັບໄລ່ພຣະອົງອອກຈາກວຽງຈັນ ແລະ ສະເດັດລີ້ໄພໄປຢູ່ທີ່ບໍລິເວນ[[ຈັງຫວັດນ່ານ]]ຂອງປະເທດໄທໃນປັດຈຸບັນ,&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.history.com/topics/fa-ngum |archive-url = https://web.archive.org/web/20100308201136/http://www.history.com/topics/fa-ngum |archive-date = 8 March 2010 |title = Fa Ngum |publisher=History.com |access-date = 23 January 2011}}&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງເມື່ອພຣະອົງສະເດັດສະຫວັນນະຄົດ, ພຣະຣາຊບຸດຮອງອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງນາມວ່າ ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ ໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາຊພາຍໃຕ້ນາມ&quot;[[ພຣະເຈົ້າສາມແສນໄທ]]&quot; ແລະ ໄດ້ຄອງຣາຊຍາວນານເຖິງ 43 ປີ. ນັບແຕ່ນັ້ນ, ອານາຈັກລ້ານຊ້າງໄດ້ກາຍເປັນສູນກາງທາງການຄ້າທີ່ສຳຄັນໃນຣັຊສມັຍຂອງພຣະເຈົ້າສາມແສນໄທ ແຕ່ພາຍຫຼັງການສະຫວັນນະຄົດຂອງພຣະອົງໃນປີ 1421, ເມືອງລ້ານຊ້າງກໍເລີ່ມເສື່ອມໂຊມລົງ ແລະ ເກີດຄວາມວຸ່ນວາຍທີ່ຈະຍືດຍາວໄປເປັນສະຕະວັດ.&lt;ref&gt;Sanda Simms, ch. 3, &quot;Through Chaos to a New Order&quot;, in ''The Kingdoms of Laos'' (London: Taylor &amp; Francis, 2013). {{ISBN|9781136863370}}&lt;/ref&gt;

ໃນປີ 1520 [[ພະເຈົ້າໂພທິສະລາດ|ພຣະຍາໂພທິສະຣາຊ]] ຂຶ້ນຄອງຣາຊ ແລະ ຊົງຍ້າຍຣາຊທານີຈາກເມືອງ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ຊຽງທອງ]]ມາທີ່ເມືອງວຽງຈັນເພື່ອຫຼີກລ່ຽງການຮຸກຮານຂອງພະມ້າ. ຕໍ່ມາແມ່ນ [[ເຈົ້າໄຊເສດຖາທິລາດ|ສົມເດັຈພຣະໄຊຍະເສດຖາທິຣາຊ]] ຂຶ້ນຄອງຣາຊໃນປີ 1548 ພາຍຫຼັງການສະຫວັນນະຄົດຂອງພຣະຣາຊບິດາຂອງພຣະອົງ, ໂດຍພຣະອົງໂປຣດເກົ້າໃຫ້ສ້າງ[[ທາດຫຼວງ|ພຣະທາດຫຼວງ]] ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ກາຍເປັນໜຶ່ງໃນສັນຍະລັກຂອງຊາດລາວ. ພຣະໄຊຍະເສດຖາທິຣາຊສະເດັດສະຫວັນນະຄົດລະຫວ່າງທີ່ພຣະອົງຊົງເດີນທັບໄປຜາບກະບົດທີ່[[ປະເທດກຳປູເຈຍ|ກຳປູເຈຍ]] ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກລ້ານຊ້າງເກີດຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງຍາວນານກວ່າເຈັດສິບປີ ເຊິ່ງຂ້ອງກ່ຽວກັບການຮຸກຮານຂອງພະມ້າ ແລະ ສົງຄາມກາງເມືອງ.&lt;ref&gt;Sanda Simms, ch. 6, &quot;Seventy Years of Anarchy&quot;, in ''The Kingdoms of Laos'' (London: Taylor &amp; Francis, 2013). {{ISBN|9781136863370}}; see also P.C. Sinha, ed., ''Encyclopaedia of South East and Far East Asia'', vol. 3 (Anmol, 2006).&lt;/ref&gt;

ຕໍ່ມາໃນປີ 1637 ເມື່ອ[[ເຈົ້າສຸລິຍະວົງສາທຳມິກະລາດ|ພຣະເຈົ້າສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກະຣາຊ]]ຂຶ້ນຄອງຣາຊ, ອານາຈັກລ້ານຊ້າງໄດ້ຂະຫຍາຍອານາເຂດ ແລະ ອິດທິພົນຂອງຕົນຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເຮັດໃຫ້ຣັຊສະໄໝຂອງພຣະອົງຈຶ່ງຖືກຖືວ່າ ເປັນຍຸກທີ່ຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມທີ່ສຸດຂອງປະເທດລາວ. ແຕ່ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດສະຫວັນນະຄົດໂດຍໄຮ້ເຊິ່ງຣັຊທາຍາດສືບຣາຊສົມບັດ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລ້ານຊ້າງແຕກອອກເປັນສາມອານາຈັກນັບແຕ່ປີ 1763 ຫາ 1769 ຈົນກອງທັບຂອງພະມ້າໄດ້ເຂົ້າຮຸກຮານທາງພາກເໜືອຂອງລາວ ແລະ ເຂົ້າຍຶດ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ຫຼວງພຣະບາງ]]ໄດ້ສຳເລັດ ໃນຂະນະທີ່[[ອານາຈັກຈຳປາສັກ]]ຕົກເປັນ[[ການມີອຳນາດເໜືອປະເທດອື່ນ|ປະເທສຣາຊ]]ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງ[[ປະເທດໄທ|ສຍາມ]].&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Askew, Marc.|title=Vientiane : transformations of a Lao landscape|year=2010|orig-year= 2007|publisher=Routledge|others=Logan, William Stewart, 1942–, Long, Colin, 1966–|isbn=978-0-415-59662-6|location=London|oclc=68416667}}&lt;/ref&gt;

ໄລຍະຕໍ່ມາ ເຈົ້າອານຸວົງສ໌ໄດ້ຮັບການໂປຣດເກົ້າໃຫ້ເປັນພຣະມະຫາກະສັດແຫ່ງວຽງຈັນໂດຍສຍາມ. ພຣະອົງຊົງສະໜັບສະໜູນການຟື້ນຟູສິລະປະກຳ ແລະ ວັນນະຄະດີລາວ ແລະ ໄດ້ຟື້ນຟູຄວາມສຳພັນອັນດີກັບຫຼວງພຣະບາງ. ແຕ່ຕໍ່ມາຍ້ອນແຮງກົດດັນຈາກຫວຽດນາມ ແລະ ຄວາມຄຽດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວໃນຕອນນັ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ພຣະອົງກະທຳ[[ກະບົດເຈົ້າອານຸວົງສ໌|ການກະບົດຂຶ້ນຕໍ່ຕ້ານສຍາມໃນປີ 1826]] ເພື່ອຍາດເອົາເອກະລາດ, ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ການກະບົດຄັ້ງນີ້ບໍ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດ ແລະ ວຽງຈັນກໍຖືກທຳລາຍຢ່າງໝັກໝ່ວງ ສິ້ນສະພາບຄວາມເປັນເມືອງ ແລະ ຖືກປະຮ້າງນັບແຕ່ນັ້ນມາ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.asianewsnet.net/home/news.php?sec=3&amp;id=15718 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126004328/http://www.asianewsnet.net/home/news.php?id=15718&amp;sec=3 |url-status=usurped |archive-date=26 November 2010 |title=Let's hope Laos hangs on to its identity |publisher=Asianewsnet.net |access-date=23 January 2011 }}&lt;/ref&gt; ສ່ວນເຈົ້າອານຸວົງສ໌ກໍຖືກຈັບຕົວໄປທີ່ກຣຸງເທພໃນຖານະນັກໂທດ ແລະ ຈັບຄັງຈົນໃນທ້າຍທີ່ສຸດກໍສິ້ນພຣະຊົນນະທີ່ບ່ອນນັ້ນ.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Imperial Wars 1815–1914 | series = Encyclopedia of Warfare Series |editor-last=Showalter | editor-first =  Dennis | editor-link = Dennis Showalter |date= 2013|isbn=978-1-78274-125-1|publisher = Amber Books | location=London|oclc=1152285624}}&lt;/ref&gt;

ຕໍ່ມາອີກໃນປີ 1876 ສຍາມໄດ້ມີການທັບທາງທະຫານໃນດິນແດນລາວ ເຊິ່ງຖືກອະທິບາຍໂດຍນັກສັງເກດການຊາວອັງກິດທີ່ອາໄສຢູ່ຫັ້ນວ່າ &quot;ເປັນການກວາດຕ້ອນຂ້າທາດຂຂະໜານໃຫຍ່&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101012011239/http://kyotoreviewsea.org/slavery3.htm &quot;Slavery in Nineteenth-Century Northern Thailand: Archival Anecdotes and Village Voices&quot;]. ''The Kyoto Review of Southeast Asia''&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງເສດ (ຄ.ສ.1893–1953) ===
{{Main|ລາວໃນອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງ|ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງ}}
[[File:Local Lao in the French Colonial guard.png|thumb|ຫະຫານທ້ອງຖິ່ນລາວໃນຄ່າຍຂອງພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ, {{circa| 1900}}]]

ໃນສະຕະວັດທີ XIX ຫຼວງພຣະບາງຖືກບຸກປຸ້ນສະດົມໂດຍກອງທັບທຸງດຳຈີນ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Librios Semantic Environment |url = http://www.culturalprofiles.net/laos/Directories/Laos_Cultural_Profile/-1064.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20070718125054/http://www.culturalprofiles.net/laos/Directories/Laos_Cultural_Profile/-1064.html |archive-date = 18 July 2007 |title = Laos: Laos under the French |publisher = Culturalprofiles.net |date=11 August 2006 |access-date = 23 January 2011}}&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງຝຣັ່ງເສດໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອ[[ເຈົ້າອຸ້ນຄຳ]]ເອົາໄວ້ ແລະ ທຳການໂຮມເອົາອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງເຂົ້າເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນອາລັກຂາຂອງ[[ອິນດູຈີນຝຣັ່ງ]]. ຕໍ່ມາກໍໄດ້ໂຮມເອົາ[[ອານາຈັກຈຳປາສັກ]] ແລະ ດິນແດນຂອງອານາຈັກວຽງຈັນເຂົ້ານຳ ໂດຍມີ[[ເຈົ້າສີສະຫວ່າງວົງ|ເຈົ້າສີສວ່າງວົງສ໌]]ແຫ່ງອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງເປັນຜູ້ປົກຄອງລາວທັງໝົດ ແລະ ໄດ້ມີການຍ້າຍຣາຊທານີມາຍັງເມືອງວຽງຈັນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ວຽງຈັນໄດ້ກາຍເປັນເມືອງຫຼວງຂອງລາວອີກຄັ້ງ.&lt;ref&gt;Carine Hahn, ''Le Laos'', Karthala, 1999, pp. 69–72&lt;/ref&gt; 

ລາວສາມາດຜະລິດ[[ກົ່ວ]], ຢາງພາລາ ແລະ ກາເຟໄດ້ ແຕ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບສ່ວນແບ່ງກາຍ1%ຈັກເທື່ອຈາກການສົ່ງອອກຂອງອິນດູຈີນຝຣັ່ງ. ໃນຊຸມປີ 1940 ມີຊາວຝຣັ່ງອາໄສຢູ່ໃນລາວປະມານຫົກຮ້ອຍຄົນ.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.lonelyplanet.com/laos/history |title = History of Laos |website = Lonely Planet |date = 9 August 1960 |access-date = 23 January 2011 |archive-date = 25 February 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210225100345/https://www.lonelyplanet.com/laos/history |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງຝຣັ່ງ ພວກເຂົາໄດ້ພາຊາວຫວຽດນາມມາຢູ່ລາວຈຳນວນໜຶ່ງ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາກຂາດແຄນແຮງງານພາຍໃນອິນດູຈີນຝຣັ່ງ.&lt;ref name=&quot;SørenIvarsson&quot;&gt;Ivarsson, Søren (2008). ''[https://books.google.com/books?id=FsXjlJF_fokC&amp;pg=PA102 Creating Laos: The Making of a Lao Space Between Indochina and Siam, 1860–1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410140148/https://books.google.com/books?id=FsXjlJF_fokC&amp;pg=PA102 |date=10 April 2023 }}''. NIAS Press, p. 102. {{ISBN|978-8-776-94023-2}}.&lt;/ref&gt; ໃນປີ 1943 ປະຊາກອນຫວຽດໃນລາວເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍເຖິງສີ່ໝື່ນກວ່າຄົນ ຈິ່ງໄດ້ກາຍເປັນປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ໃນບາງຕົວເມືອງໃຫຍ່ຂອງລາວ ແລະ ຍັງໄດ້ຮັບສິດໃນການເລືອກຕັ້ງເອົາຜູ່ນຳຂອງຕົນເອງອີກດ້ວຍ.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;&gt;Stuart-Fox, Martin (1997). ''[https://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&amp;dq=A+History+of+Laos&amp;pg=PA51 A History of Laos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405045254/https://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&amp;dq=A+History+of+Laos&amp;pg=PA51 |date=5 April 2023 }}''. Cambridge University Press, p. 51. {{ISBN|978-0-521-59746-3}}.&lt;/ref&gt; ໂດຍມີສັດສ່ວນຂອງຊາວຫວຽດນາມທີ່ຢູ່ອາໄສໃນລາວ 53% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດຂອງວຽງຈັນ, 85% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດຂອງ[[ທ່າແຂກ]] ແລະ 62% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດຂອງ[[ເມືອງປາກເຊ|ປາກເຊ]]. ມີພຽງຕົວ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ເມືອງຫຼວງພຣະບາງ]]ເທົ່ານັ້ນທີ່ຄົນລາວຍັງຄົງມີສັດສ່ວນປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າໝູ່.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;/&gt; ຈົນກະທັ່ງປີ 1945 ຝຣັ່ງເສດໄດ້ວາງແຜນຍ້າຍຊາວຫວຽດນາມໄປຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນສາມພື້ນທີ່ອັນໄດ້ແກ່: ທົ່ງພຽງວຽງຈັນ, ພູມພາກ[[ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ|ສະຫວັນນະເຂດ]] ແລະ [[ພູພຽງບໍລະເວນ]] ແຕ່ແຜນດັ່ງກ່າວກໍຕ້ອງຍົກເລີກໄປຍ້ອນການຮຸກຮານຂອງຟາຊິດຍີ່ປຸ່ນ.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;/&gt; ບໍ່ຊັ້ນຄົນລາວຄົງຈະສິ້ນເສຍອຳນາດໃນການປົກຄອງຕົວເອງໄປແລ້ວ ອີງຕາມທີ່[[ມາຣ໌ຕິນ ສະຈວຣ໌ຕ-ຟອກຊ໌]]ໄດ້ກ່າວໄວ້.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;/&gt;

ລາວໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງນັ້ນ, [[ວິຊີຝຣັ່ງ]], [[ປະເທດໄທ]], [[ຈັກກະວັດຍີ່ປຸ່ນ|ຈັກກະພັດຍີ່ປຸ່ນ]] ແລະ [[ຝຣັ່ງເສລີ|ຝຣັ່ງເສດເສລີ]]ໄດ້ຍາດແຍ່ງກັນຍຶດເອົາດິນແດນລາວ.&lt;ref&gt;Paul Lévy, ''Histoire du Laos'', PUF, 1974.&lt;/ref&gt; ໃນວັນທີ 9 ມີນາປີ 1945 ປະຊາຊົນລາວຈຳນວນໜຶ່ງລຸກຮືຂຶ້ນປະກາດເອກະລາດເພື່ອໃຫ້ລາວໄດ້ມີເອກະລາດອີກຄັ້ງ ໂດຍຍຶດເອົາເມືອງຫຼວງພຣະບາງເປັນເມືອງຫຼວງ. ແຕ່ຕໍ່ມາກອງທັບຍີ່ປຸ່ນສອງກອງພັນໄດ້ເຂົ້າຍຶດເອົາໄດ້ໃນວັນທີ 7 ເມສາ.&lt;ref name=&quot;A Country Study: Laos&quot;&gt;Savada, Andrea Matles (editor) (1994). &quot;Events in 1945&quot;. [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/latoc.html ''A Country Study: Laos''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721090309/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/latoc.html |date=21 July 2015 }}. Federal Research Division, Library of Congress.&lt;/ref&gt; ຍີ່ປຸ່ນພະຍາຍາມບັງຄັບໃຫ້ພຣະເຈົ້າສີສວ່າງວົງສ໌ປະກາດເອກະລາດໃຫ້ກັບລາວ ແຕ່ເມື່ອມາຮອດວັນທີ 8 ເມສາ ພຣະອົງພັດປະກາດຢຸຸດຕິການເປັນປະເທດອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງແທນ. ຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ລັກສົ່ງ[[ເຈົ້າກິດາວົງ|ເຈົ້າຊາຍກິດາວົງສ໌]]ໃຫ້ໄປເປັນຜູ້ແທນລາວຕໍ່[[ພັນທະມິດຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II|ຝ່າຍສຳພັນທະມິດ]] ແລະ ສົ່ງ[[ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສວ່າງວັທະນາ|ເຈົ້າຊາຍສີສວ່າງ]]ໄປເປັນຜູ້ແທນຕໍ່ຝ່າຍຍີ່ປຸ່ນ.&lt;ref name=&quot;A Country Study: Laos&quot;/&gt; ບາດເມື່ອຍີ່ປຸ່ມພ່າຍແພ້ ປະຊາຊົນລາວພ້ອມທັງ[[ເຈົ້າເພັດຊະລາດ|ເຈົ້າຊາຍເພັຊຣາຊ]]ໄດ້ປະກາດເອກະລາດຂຶ້ນ, ແຕ່ໃນປີ 1946 ກອງທັບຝຣັ່ງໄດ້ບຸກເຂົ້າຍຶດລາວອີກຄັ້ງ ແລະ ໄດ້ມອບອຳນາດປົກຄອງຕົນເອງໃຫ້ກັບລາວຄືນ.&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

ໃນຊ່ວງ[[ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງ]], [[ພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ]]ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນພ້ອມທັງສ້າງຕັ້ງກຸ່ມລາວອິສຣະຂຶ້ນ ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ &quot;[[ກຸ່ມປະເທດລາວ]]&quot;. ກຸ່ມປະເທດລາວໄດ້ເລີ່ມຕໍ່ສູ້ຕ້ານກອງກຳລັງຝຣັ່ງ ໂດຍໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກກຸ່ມຂອງຫວຽດນາມ ຫຼື [[ຫວຽດມິນ]]. ໃນປີ 1950 ຝຣັ່ງເສດຖືກບີບບັງຄັບໃຫ້ຍອມມອບສະຖານະເຄິ່ງປົກຄອງຕົນເອງໃຫ້ກັບລາວໃນຖານະປະເທດບໍລິວານພາຍໃຕ້[[ສະຫະພາບຝຣັ່ງ]]. ແຕ່ເຖິງວ່າຈະເປັນດັ່ງນັ້ນ ຝຣັ່ງກໍຍັງຄົງກຳອຳນາດສູງສຸດໂດຍພຶດຕິໄນຄືເກົ່າ ຈົນມາຮອດວັນທີ 22 ຕຸລາປີ 1953 ລາວຈຶ່ງໄດ້ຮັບເອກະລາດອັນສົມບູນຄົບຖ້ວນທົ່ວທັງປະເທດໃນຖານະປະເທດທີ່ມີ[[ລະບອບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ|ລະບອບປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕອັນມີພຣະມະຫາກະສັດເປັນປະມຸກ ແລະ ຢູ່ພາຍໃຕ້ຣັຖທັມມະນູນ]].&lt;ref name=bbc&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|title=Laos profile|date=9 January 2018|access-date=26 April 2019|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308064338/https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15355605|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/330219/Laos/52500/People?anchor=ref509292 |title=Laos – Overview |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=23 January 2011 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511175031/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/330219/Laos/52500/People?anchor=ref509292 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກຫຼັງປະກາດເອກະລາດ ແລະ ສົງຄາມກາງເມືອງ (ຄ.ສ.1953–1975) ===
{{Main|ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ}}
[[File:FrenchLaos1953.png|thumb|ນາຍພົນ[[ຣາອູນ ຊາລັນ]]ແຫ່ງຝຣັ່ງເສສກັບ[[ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສວ່າງວັທະນາ|ເຈົ້າສີສວ່າງວັທນາ]] ນະ ພຣະຣາຊວັງທີ່ເມືອງ[[ເມືອງຫຼວງພະບາງ|ຫຼວງພຣະບາງ]], ທີ4 ພຶດສະພາປີ 1953.]]
ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງໄດ້ປະທຸຂຶ້ນທົ່ວທັງພາກພື້ນອິນດູຈີນ ໂດຍແມ່ນຝຣັ່ງເສດທີ່ໄດ້ປະຊາໄຊໄປໃນເສິກສົງຄາມ ອັນນຳໄປສູ່ການລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງສັນຕິພາບສຳລັບສາມຊາດແຫຼມອິນດູຈີນນະທີ່[[ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ເຈ​ນີ​ວາ​ 1954|ກອງປະຊຸມເຈນີວາປີ 1954]]. ໃນປີ 1960 [[ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ]]ໄດ້ປະສົບກັບການກໍ່ກະບັດຂຶ້ນຢ່າງລຽນຕໍ່ຂອງກອງກຳລັງ[[ກຸ່ມປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]] ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຈາກ[[ສາທາລະນະ​ລັດ ປະຊາທິປະ​ໄຕ ຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມເໜືອ]] ແລະ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]ສູ້ຕ້ານກັບ[[ກອງທັບຣາຊອານາຈັກລາວ]]ຢ່າງບໍ່ພັກເຊົາ. ໂດຍໃນປີ 1962 ໄດ້ມີຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະໂຮມສອງຝ່າຍເຂົ້າກັນ ຈັດຕັ້ງລັດຖະບານປະສົມເຊິ່ງນຳພາໂດຍ[[ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ]] ແຕ່ກໍບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ, ແລະ ຍັງເຮັດໃຫ້ສະຖານະການພິກຜັນກາຍເປັນຈຸດບົ້ງຊີ້ແຫ່ງການເລີ່ມຂຶ້ນຂອງ[[ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ|ສົງຄາມກາງເມືອງ]]ລະຫວ່າງຝ່າຍຣາຊອານາຈັກລາວ ແລະ ປະເທດລາວ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອທາງທະຫານຈາກ[[ກອງທັບປະຊາຊົນຫວຽດນາມ]] ແລະ [[ຫວຽດກົງ]].&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

[[File:Muang Khoun - Laos - 01.JPG|thumb|right|ຊາກເປະເພຂອງ[[ເມືອງຄູນ]], ອະດີດເມືອງຫຼວງຂອງ[[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]. ຖືກທຳລາຍຈາກການຖິ້ມລະເບີດຂອງສະຫະລັດໃນຊຸມປີ1960.]]
ປະເທດລາວນັ້ນຖືເປັນປະເທດໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງຫຼາຍກັບ[[ສົງຄາມຫວຽດນາມ]]ອັນຍ້ອນວ່າກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອໄດ້[[ການຮຸກຮານລາວຂອງຫວຽດນາມເໜືອ|ເຂົ້າ ແລະ ຍຶດເອົາດິນແດນ]]ລາວບາງພາກສ່ວນມາຕັ້ງເປັນແຫຼ່ງກົບດານ ແລະ ເສັ້ນທາງລຳລຽງສະບຽງ ແລະ ກຳລັງພົນໄປສູ້ກັບ[[ປະເທດຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]. ດ້ວຍເຫດນີ້ເອງ, ສະຫະລັດຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າມາແຊກແຊງລາວ ເພື່ອຕອບໂຕ້ກັບພວກຫວຽດນາມເໜືອໂດຍການເຂົ້າມາຖິ້ມລະເບີດຈຳນວນຫຼາຍ ໂຈມຕີໃສ່ກອງກຳລັງຫວຽມນາມເໜືອ, ສະໜັບສະໜຸນທັງກອງທັບຣາຊອານາຈັກລາວໂດຍກົງຢ່າງຈະແຈ້ງ ແລະ ກຳລັງຕ້ານອື່ນໆໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆຢ່າງປິດລັບ, ພ້ອມທັງສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ກອງທັບຫວຽດນາມໃຕ້ເຂົ້າສູ້ຢູ່ໃນລາວນຳດ້ວຍ.&lt;ref name=bbc /&gt;&lt;ref name=britannica /&gt;

[[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|ສະຫະລັດ]]ໄດ້ຖິ້ມລະເບິດທາງອາກາດໃສ່ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອ ແລະ [[ກຸ່ມປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]]ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເພື່ອປົກປ້ອງບໍ່ໃຫ້ລັດຖະບານຣາຊອານາຈັກລາວພ່າຍແພ້ຕໍ່ກຳລັງປະເທດລາວ ແລະ ຕ້ານບໍ່ໃຫ້ຫວຽດນາມເໜືອນຳໃຊ້[[ເສັ້ນທາງໂຮ່ຈີມິນ]]ໄດ້.&lt;ref name=bbc /&gt; ໃນລະຫວ່າງປີ 1964-1973 ສະຫະລັດໄດ້ຖິ້ມລະເບີດໃນລາວຫຼາຍກວ່າ 2 ລ້ານໂຕນ ເຊິ່ງເກືອບຈະເທົ່າກັບລະເບີດທັງໝົດທີ່ສະຫະລັດໄດ້ຖິ້ມໃສ່ເອີຣົບ ແລະ ອາຊີໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງຄິດເປັນປະມານ 2,1 ລ້ານໂຕນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາວກາຍເປັນປະເທດທີ່ຖືກຖິ້ມລະເບີດໃສ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດເມື່ອທຽບກັບຂະໜາດປະຊາຊົນ. ''[[ເດິນິວຢອກທາມສ໌]]'' ໄດ້ລາຍງານໄວ້ວ່າ &quot;ເກືອບນຶ່ງໂຕນຕໍ່ນຶ່ງຄົນໃນລາວ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|author-link1=Ben Kiernan|last1=Kiernan|first1=Ben|last2=Owen|first2=Taylor|url=http://apjjf.org/2015/13/16/Ben-Kiernan/4313.html|title=Making More Enemies than We Kill? Calculating U.S. Bomb Tonnages Dropped on Laos and Cambodia, and Weighing Their Implications|work=The Asia-Pacific Journal|date=26 April 2015|access-date=18 September 2016|archive-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301041322/http://apjjf.org/2015/13/16/Ben-Kiernan/4313.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ມີລະເບີດປະມານ 80 ລ້ານລູກທີ່ຍັງບໍ່ລະເບີດຢູ່ທົ່ວປະເທດຕັ້ງເໜືອຮອດໃຕ້ ເຮັດໃຫ້ເກີດໄພອັນຕະລາຍຈາກ[[ວັດຖຸລະເບີດທີ່ຍັງບໍ່ທັນແຕກ]] (Unexploded ordnance, ຫຍໍ້ວ່າ UXO) ເຊັ່ນ: [[ລະເບີດລູກວ່ານ|ລະເບີດວ່ານກະຈາຍ]] ແລະ ກັບລະເບີດ ຫຼື ຮຽກກັນວ່າ ບອມບີ້{{efn|Bombie ໝາຍເຖິງລະເບີດ ເຊິ່ງເປັນຊື່ຫຼິ້ນທີ່ຄົນລາວຕັ້ງໃຫ້ ແລະ ໃຊ້ກັນຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ.}} ເຊິ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄົນລາວໄດ້ຮັບບາດເຈັບ, ເສຍອົງຄາ ຫຼື ເສຍຊີວິດ50ຄົນຕໍ່ປີ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wright|first=Rebecca|url=http://www.cnn.com/2016/09/05/asia/united-states-laos-secret-war/|title='My friends were afraid of me': What 80 million unexploded US bombs did to Laos|work=[[CNN]]|date=6 September 2016|access-date=18 September 2016|archive-date=17 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117203916/https://www.cnn.com/2016/09/05/asia/united-states-laos-secret-war/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ຍ້ອນຜົນກະທົບຈາກລະເບີດລູກວ່ານນີ້ເອງ, ລາວຈຶ່ງກາຍເປັນຜູ້ສະໜັບສະໜຸນໃນ[[ອະນຸສັນຍາວ່າດ້ວຍລະເບີດລູກວ່ານ|ອະນຸສັນຍາວ່າດ້ວຍການຫ້າມນຳໃຊ້ອາວຸດລະເບີດລູກວ່ານ]] ແລະ ເປັນເຈົ້າພາບໃນການຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມລະດັບປະເທດຄັ້ງທຳອິດຂອງອະນຸສັນຍາດັ່ງກ່າວໃນເດືອນພະຈິກປີ2010.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Disarmament|url=http://www.unog.ch/80256EE600585943/(httpPages)/B3F3E37A2838630FC125772E0050F4F7?OpenDocument|work=The United Nations Office at Geneva|publisher=United Nations|access-date=20 September 2013|date=November 2011|archive-date=21 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060643/http://www.unog.ch/80256EE600585943/(httpPages)/B3F3E37A2838630FC125772E0050F4F7?OpenDocument|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:Vientianne1973.jpg|thumb|ທະຫານປະເທດລາວທີ່ວຽງຈັນໃນປີ1973.]]
ມາຮອດປີ 1975, [[ກຸ່ມປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]]ສາມາດໂຄ່ນລົ້ມລັດຖະບານຣາຊອານາຈັກລາວໄດ້ສຳເລັດ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ເຈົ້າສີສວ່າງວັທນາ ສລະຣາຊບັນລັງໃນວັນທີ 2 ທັນວາປີ 1975 ເຊິ່ງຕໍ່ມາ ພຣະອົງກໍສະຫວັນນະຄົດໃນຄ່າຍສຳມະນາ. ໂດຍສົງຄາມກາງເມືອງຄັ້ງນີ້ໄດ້ພາກຊີວິດຄົນລາວໄປ 20000-62000 ກວ່າຄົນ.&lt;ref name=bbc /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Obermeyer|first1=Ziad|last2=Murray|first2=Christopher J. L.|last3=Gakidou|first3=Emmanuela|year=2008|title=Fifty years of violent war deaths from Vietnam to Bosnia: analysis of data from the world health survey programme|journal=[[BMJ]]|volume=336|issue=7659|pages=1482–1486|doi=10.1136/bmj.a137|pmid=18566045|pmc=2440905}} See Table 3.&lt;/ref&gt;

=== ຍຸກສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ (ຄ.ສ.1975~) ===
ເມື່ອວັນທີ 2 ທັນວາປີ 1975, ພາຍຫຼັງການຍຶດອຳນາດສຳເລັດ ລັດຖະບານປະເທດລາວພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງທ່ານ[[ໄກສອນ ພົມວິຫານ]]ໄດ້ປ່ຽນຊື່ປະເທດເປັນ &quot;ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ&quot; ແລະ ລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງໃຫ້ຫວຽດນາມມີສິດໃນກອງທັບ ແລະ ສາມາດແຕ່ງຕັ້ງຕຳແໜ່ງໃນການປົກຄອງປະເທດລາວໄດ້. ໂດຍຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງລາວ ແລະ [[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຜ່ານສົນທິສັນຍາມິດຕະພາບໃນປີ 1977 ເຊິ່ງໄດ້ກາຍເປັນແນວທາງສຳຄັນຂອງນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດຂອງລາວ ແລະ ເປັນຮາກຖານຂອງອິດທິພົນຂອງຫວຽດນາມໃນດ້ານການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດຂອງລາວ.&lt;ref name=bbc /&gt;&lt;ref name=&quot;Martin Stuart-Fox&quot;&gt;Stuart-Fox, Martin (1980). ''[https://www.jstor.org/stable/27908403?seq=1#page_scan_tab_contents LAOS: The Vietnamese Connection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211013074847/https://www.jstor.org/stable/27908403?seq=1#page_scan_tab_contents |date=13 October 2021 }}''. In Suryadinata, L (Ed.), ''Southeast Asian Affairs'' (1980). Singapore: Institute of Southeast Asian Stuides, pg. 191.&lt;/ref&gt; ຕໍ່ມາໃນປີ 1979 ຫວຽດນາມໄດ້ຂໍໃຫ້ລາວທຳການຕັດຄວາມສຳພັນກັບ[[ປະເທດຈີນ|ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ]], ສົ່ງຜົນໃຫ້ຈີນ, [[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|ສະຫະລັດ]] ແລະ ປະເທດອື່ນໆຕັດຄວາມສຳພັນທາງການຄ້າກັບລາວ.&lt;ref name=&quot;DamienKingsbury&quot;&gt;Kingsbury, Damien (2016). ''[https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA50 Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410140218/https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA50 |date=10 April 2023 }}''. Taylor &amp; Francis;{{ISBN|978-1-317-49628-1}}, pg. 50.&lt;/ref&gt; ໃນປີດຽວກັນນີ້ ມີທະຫານຂອງຫວຽດນາມຫ້າໝື່ນນາຍ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຂັ້ນພົນລະເຮືອນປະມານຫົກພັນຄົນໃນລາວ, ແລະ ຍັງມີຄົນຫວຽດນາມເຮັດວຽກໂດຍກົງກັບກະຊວງຕ່າງໆປະມານພັນກວ່າຄົນໃນ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ|ວຽງຈັນ]].&lt;ref name=&quot;Savada&quot;&gt;Savada, Andrea M. (1995). ''[http://www.public-library.uk/dailyebook/Laos%20-%20a%20country%20study.pdf Laos: a country study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180419183125/http://www.public-library.uk/dailyebook/Laos%20-%20a%20country%20study.pdf |date=19 April 2018 }}''. Federal Research Division, Library of Congress, p. 271. {{ISBN|0-8444-0832-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Prayaga&quot;&gt;Prayaga, M. (2005). ''[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/103010/8/08_chapter-iv.pdf Renovation in Vietnam since 1988 a study in political, economic and social change] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180419122734/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/103010/8/08_chapter-iv.pdf |date=19 April 2018 }} (PhD thesis)''. Sri Venkateswara University. Chapter IV: The Metamorphosed Foreign Relations, pg. 154.&lt;/ref&gt;

ເຖິງສົງຄາມກາງເມືອງຈະຈົບລົງແລ້ວ, [[ການ​ກະ​ບົດ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ລາວ|ຄວາມຂັດແຍ້ງ]]ລະຫວ່າງກຸ່ມກະບົດມົ້ງກັບລັດຖະບານກໍຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ໄປໃນບາງພື້ນທີ່ຂອງປະເທດເຊັ່ນ: ເຂດທະຫານປິດໄຊສົມບູນໃກ້[[ແຂວງວຽງຈັນ]] ແລະ [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]. ໃນລະຫວ່າງປີ 1975-1996 [[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|ສະຫະລັດ]]ໄປອົບພະຍົບພາຊາວລາວປະມານ 250000 ກວ່າຄົນລີ້ໄພມາປະເທດໄທ, ລວມໄປເຖິງຄົນມົ້ງ 130000 ກວ່າຄົນ.&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2770.htm Laos (04/09)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024185208/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2770.htm |date=24 October 2020 }}. U.S. Department of State.{{failed verification|date=January 2021}}&lt;/ref&gt;

ໃນວັນທີ 3 ທັນວາປີ 2021, ເສັ້ນທາງ[[ລົດໄຟລາວ-ຈີນ|ລົດໄຟວຽງຈັນ-ບໍ່ເຕັນ]] ໄລຍະທາງ 422 ກິໂລແມັດ ເຊິ່ງເປັນໂຄງການສຳຄັນພາຍໃຕ້ ''[[ຂໍ້ຕົກລົງໜຶ່ງແລວໜຶ່ງເສັ້ນທາງ]]'' ໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Completed China-Laos Railway |url=https://www.aseanbriefing.com/news/the-completed-china-laos-railway/ |website=ASEAN Business News |language=en |date=21 December 2021 |access-date=18 May 2022 |archive-date=12 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512130726/https://www.aseanbriefing.com/news/the-completed-china-laos-railway/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== ການເມືອງ ==
{{multiple image|align=right|image1=Thongloun_Sisoulith_in_Kazan_-_2024_(cropped_2).jpg|width1=126|caption1=&lt;center&gt;[[ທອງລຸນ ສີສຸລິດ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;ເລຂາທິການໃຫຍ່ ແລະ ປະທານປະເທດ&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;|image2=Sonexay_Siphandone_2023.jpg|width2=115|caption2=&lt;center&gt;[[ສອນໄຊ ສີພັນດອນ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;}}
ປະເທດລາວເປັນລັດພັກການເມືອງດຽວ ແລະແມ່ນໜຶ່ງໃນຫ້າລັດຂອງໂລກທີ່ຍັງຄົງຢູ່ພາຍໃຕ້[[ລັດທິຄອມມູນິດ|ລະບອບຄອມມູນິດ]]ຫຼັງຈາກການລົ່ມສະຫຼາຍຂອງລະບອບສັງຄົມນິຍົມໃນຊ່ວງປີ ຄ.ສ. 1989 ແລະປີ ຄ.ສ. 1991 ການເມືອງຂອງປະເທດຖືກຄອບງຳໂດຍໂຄງສ້າງຄູ່ຂອງພັກແລະອຳນາດລັດ ຮວມເຖີງເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດທັງໝົດກໍ່ແມ່ນສະມາຊິກພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວເຊັ່ນກັນ ດ້ວຍເຫດນີ້ ທຳໃຫ້ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດມີອຳນາດໃນການປົກຄອງແບບບໍ່ຈຳກັດ ແລະຄວບຄຸມກິດຈະການຕ່າງໆ ທັງມວນໃນປະເທດ&lt;ref name=&quot;Croissant211&quot; /&gt; ອົງການນອກພາກລັດຟຣີດອມເຮ້າສ໌ (Freedom House) ໄດ້ຈັດໃຫ້ລະບົບການເມືອງຂອງປະເທດລາວວ່າມີລັກສະນະ &quot;ບໍ່ເສລີ&quot; ແລະໃຫ້ຄະແນນໃນລະດັບຕ່ຳຫຼາຍສຳຫຼັບຫານຄຸ້ມຄອງສິດທິທາງການເມືອງແລະສິດທິຂອງພົນລະເມືອງ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2017/laos |title=Freedom in the World 2017 – Laos |publisher=[[Freedom House]] |language=ອັງກິດ |date=2018-01-02 |access-date=2024-03-12 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925200158/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2017/laos |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ປະມຸກລັດຂອງລາວ ຄື [[ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ|ປະທານປະເທດ]] ຊຶ່ງຍັງດຳລົງຕຳແໜ່ງປະທານ[[ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັນລາວ]]ດ້ວຍ ໂດຍປະທານປະເທດແມ່ນຜູ້ແຕ່ງຕັ້ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ລັດທະມົນຕີ ຫົວໜ້າຜູ້ບໍລິຫານແຂວງ ແລະຫົວໜ້າຜູ້ບໍລິຫານເມືອງ ໂດຍການແຕ່ງຕັ້ງຕຳແໜ່ງທັງໝົດຕ້ອງຜ່ານການຍືນຍັນຈາກສະພາແຫ່ງຊາດ

=== ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ ===
[[File:National Assembly of Laos (11888085666).jpg|thumb|[[ສະພາແຫ່ງຊາດ]]ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
ຕາມລັດຖະທຳມະນູນ ໂຄງສ້າງສູງສຸດຂອງລັດລາວແລະສະພານິຕິບັນຍັດ ຄື [[ສະພາແຫ່ງຊາດ]] ແມ່ນສະພາດ່ຽວ ມີທັງໝົດ 132 ທີ່ນັ່ງ ຊຶ່ງຈະປ່ຽນແປງໃນທຸກໆ 5 ປີ ຜ່ານການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ ສະພາແຜ່ງຊາດຈະປະຊຸມປີລະສອງຫົນເປັນເວລາສອງສາມສັບປະດາ&lt;ref name=&quot;Croissant211&quot;&gt;{{cite book |author=Aurel Croissant |title=Die politischen Systeme Südostasiens: eine Einführung |publisher=Springer VS |place=Wiesbaden |year=2016 |ISBN=978-3-531-14349-1 |page=211}}&lt;/ref&gt; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຄະນະກຳມະການປະຈຳຈະຕິດຕາມການດຳເນີນການຕາມການພິຈາລະນາ ຕີຄວາມລັດຖະທຳມະນູນ ແລະສະເໜີຜູ້ສະມັກຮັບຕຳແໜ່ງສຳຄັນ ໂດຍຄະນະກຳມະການປະຈຳປະກອບດ້ວຍ ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ຮອງປະທານ ແລະຜູ້ແທນແປດຄົນ ຊຶ່ງຄະນະກຳມະການສະພາແຕ່ລະສ່ວນ ໜົ່ວຍງານພາຍໃນ ແລະສຳນັກງານຂອງທັ້ງ 18 ແຂວງ ກໍ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ສະພາແຫ່ງຊາດດ້ວຍ&lt;ref name=&quot;Croissant212&quot;&gt;{{cite book|author=Aurel Croissant |title=Die politischen Systeme Südostasiens: eine Einführung |publisher=Springer VS |place=Wiesbaden |year=2016 |ISBN=978-3-531-14349-1 |page=212}}&lt;/ref&gt;

ໜ້າທີ່ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຄື ການເລືອກປະທານປະເທດດ້ວຍສຽງຂ້າງມາກປະມານສອງເຖິງສາມ ເພື່ອແຕ່ງຕັ້ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີຕາມຄຳຮ້ອງຂໍຂອງປະທານປະເທດ ເຊ່ນດຽວກັບລັດຖະມົນຕີ ປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແລະໄອຍະການສູງສຸດ&lt;ref name=&quot;Croissant211&quot; /&gt; ຢ່າງໃດກໍ່ດີ ໃນທາງປະຕິບັດແລ້ວ ມີພຽງສະເພາະການຕັດສິນໃຈຂອງຄະນະກຳມະການກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດເທົ່ານັ້ນ ທີ່ໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ&lt;ref name=&quot;Croissant212&quot; /&gt;

ອົງກອນມວນຊົນຍັງຄົງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ສົ່ງຮ່າງກົດໝາຍພາຍໃຕ້ເງື່ອນໄຂບາງປະການ ແຕ່ສະພາແຫ່ງຊາດເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບໃນການອະນຸມັດການວາງແຜນເສດຖະກິດ ງົບປະມານ ແລະການປ່ຽນແປງໃນລັດຖະບານ

=== ຝ່າຍບໍລິຫານ ===
ອຳນາດບໍລິຫານຢູ່ທີ່ປະທານປະເທດແລະຄະນະລັດຖະມົນຕີ ໂດຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີເປັນປະທານຄະນະລັດຖະມົນຕີ ແຕ່ມີອຳນາດການຕັດສິນໃຈພຽງເລັກນ້ອຍ ໃນທາງປະຕິບັດ ການຕັດສິນໃຈຂອງຄະນະກຳມະການກາງຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດດຳເນີນການໂດຍຜູ້ບໍລິຫານ&lt;ref name=&quot;Croissant212&quot; /&gt;

ເຊ່ນດຽວກັບການບໍລິຫານງານຂອງແຂວງແລະເມືອງ ທີ່ມີໂຄງສ້າງເໝືອນກັນກັບລັດຖະບານກາງ ແຕ່ຕັວແທນເມືອງໄດ້ຮັບເລືອກຈາກປະຊາຊົນແລະແຕ່ງຕັ້ງຢ່າງເປັນທາງການໂດຍຫົວໜ້າຜູ້ບໍລິຫານແຂວງ

==ເສດຖະກິດຂອງລາວ ==
{{Main|ເສດຖະກິດລາວ}}
[[File:Rice_planting_near_Champasak_(Laos).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rice_planting_near_Champasak_(Laos).jpg|thumb|ປະມານ 80% ຂອງປະຊາກອນລາວ ດຳລົງຊີວິດກະສິກຳແບບກຸ້ມກິນ]]
[[ຮູບ:Talatsao @ 2012.JPG|thumb|[[ຕະຫຼາດເຊົ້າ]] ປີ 2012]]
ເສດຖະກິດຂອງລາວແມ່ນອີງໃສ່ການລົງທຶນ ແລະ ການຄ້າກັບປະເທດເພື່ອນບ້ານເປັນຫຼັກ ເຊັ່ນ: ໄທ, ຫວຽດນາມ ແລະ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ [[ປະເທດຈີນ|ສ.ປ ຈີນ]] ທີ່ມີບົດບາດສຳຄັນຫຼາຍໃນເຂດພາກເໜືອ. ນອກຈາກນີ້, [[ເມືອງປາກເຊ]]ກໍ່ເປັນອີກໜຶ່ງເຂດທີ່ມີການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດຈາກການຄ້າຊາຍແດນກັບໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ. ໃນປີ 2009, ລັດຖະບານອາເມລິກາ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງທ່ານ ໂອບາມາ ໄດ້ປະກາດຍົກເລີກຂໍ້ຫ້າມຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ບໍລິສັດຂອງລາວສາມາດຮັບການສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານການເງິນຈາກທະນາຄານເພື່ອການສົ່ງອອກ ແລະ ນຳເຂົ້າຂອງສະຫະລັດ (US Export-Import Bank) ໄດ້.&lt;ref&gt;{{cite news |author=THOMAS FULLER |date=17 September 2009 |title=Communism and Capitalism Are Mixing in Laos |url=https://www.nytimes.com/2009/09/18/world/asia/18laos.html?pagewanted=all&amp;_r=0 |publisher=New York Times}}&lt;/ref&gt; ຕໍ່ມາໃນປີ 2011, [[ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບລາວ]]ໄດ້ເລີ່ມເປີດການຊື້-ຂາຍຢ່າງເປັນທາງການ ແລະ ໃນປີ 2012 ລັດຖະບານກໍ່ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ &quot;ສູນຂໍ້ມູນຂ່າວສານທາງດ້ານການຄ້າຂອງ ສປປ ລາວ&quot; (Laos Trade Portal) ເພື່ອເປັນແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຮວບຮວມທຸກຢ່າງໃຫ້ແກ່ນັກທຸລະກິດໃນການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກສິນຄ້າ.

ໃນປີ 2016, ຈີນກາຍເປັນຜູ້ລົງທຶນຕ່າງປະເທດລາຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນລາວ ໂດຍມີມູນຄ່າການລົງທຶນສະສົມຕັ້ງແຕ່ປີ 1989 ສູງເຖິງ 5.395 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ. ຖັດລົງມາແມ່ນໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ທີ່ເປັນຜູ້ລົງທຶນອັນດັບສອງ ແລະ ອັນດັບສາມຕາມລໍາດັບ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/article/china-top-foreign-investor-behind-laos-fast-growth/|title=Out of obscurity|last=Lowe|first=Sandra|date=10 December 2016|website=www.atimes.com|publisher=|access-date=14 December 2016|archive-date=13 ທັນວາ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161213224945/http://www.atimes.com/article/china-top-foreign-investor-behind-laos-fast-growth//|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ເຖິງວ່າຈະມີການພັດທະນາໃນຫຼາຍດ້ານ, ແຕ່ການກະສິກຳແບບກຸ້ມຕົນເອງຍັງຄົງກວມເອົາເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງຜະລິດຕະພັນມວນລວມພາຍໃນ (GDP) ແລະ ເປັນແຫຼ່ງຮອງຮັບແຮງງານເຖິງ 80%. ປະເທດລາວມີເນື້ອທີ່ທີ່ສາມາດເຮັດການຜະລິດໄດ້ພຽງ 4.01% ແລະ ມີເນື້ອທີ່ປູກພືດຢືນຕົ້ນພຽງແຕ່ 0.34% ເທົ່ານັ້ນ &lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html Field Listing – Land use] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326095031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html |date=2014-03-26 }}, ''CIA World Factbook''.&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງຖືວ່າຕໍ່າທີ່ສຸດໃນອະນຸພາກພື້ນແມ່ນ້ຳຂອງ.&lt;ref&gt;About Greater Mekong Subregion at [https://web.archive.org/web/20111117130328/http://beta.adb.org/countries/gms/main Asian Development Bank]&lt;/ref&gt; ການປູກເຂົ້າຍັງຄົງເປັນອາຊີບຫຼັກ ໂດຍກວມເອົາເນື້ອທີ່ທຳການຜະລິດເຖິງ 80% ແລະ ຄົວເຮືອນຊາວກະສິກອນປະມານ 77% ສາມາດຜະລິດເຂົ້າກຸ້ມກິນດ້ວຍຕົນເອງ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070628094304/http://www.irri.org/donors/SDC/pdfs/RiceFabricOf%20LifeInLaos.pdf Rice: The Fabric of Life in Laos]. Lao_IRRI Project&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barclay, Adam and Shrestha, Samjhana (April–June 2006) [https://web.archive.org/web/20061012050925/http://www.irri.org/publications/today/pdfs/5-2/22-27.pdf &quot;Genuinely Lao&quot;], ''Rice Today''.&lt;/ref&gt;

ຍ້ອນການພັດທະນາແນວພັນເຂົ້າທີ່ດີຂຶ້ນ ແລະ ການປະຕິຮູບເສດຖະກິດ, ເຮັດໃຫ້ຜົນຜະລິດເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນສາມາດບັນລຸຄວາມສົມດຸນລະຫວ່າງການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກເຂົ້າໄດ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 1999. ນອກຈາກນີ້, ລາວຍັງເປັນປະເທດທີ່ມີສາຍພັນເຂົ້າຫຼາກຫຼາຍທີ່ສຸດໃນອະນຸພາກພື້ນ, ເຊິ່ງລັດຖະບານໄດ້ຮ່ວມມືກັບສະຖາບັນວິໄຈເຂົ້າສາກົນ (IRRI) ເພື່ອເກັບກຳຕົວຢ່າງແນວພັນເຂົ້າຫຼາຍພັນຊະນິດທີ່ມີຢູ່ໃນປະເທດ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irri.org/publications/annual/pdfs/ar2000/Race.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614081343/http://www.irri.org/publications/annual/pdfs/ar2000/Race.pdf|archivedate=14 June 2007|title=A Race Against Time|format=PDF|accessdate=27 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ນອກຈາກການກະສິກຳແລ້ວ, ເສດຖະກິດລາວຍັງໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອເພື່ອການພັດທະນາຈາກອົງການສາກົນ ເຊັ່ນ: IMF ແລະ ADB ລວມທັງການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດໃນຂະແໜງອຸດສາຫະກຳ, ໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ແລະ ການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ (ໂດຍສະເພາະແມ່ນທອງ ແລະ ຄຳ). ຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວກໍ່ກາຍເປັນອຸດສາຫະກຳທີ່ເຕີບໂຕໄວທີ່ສຸດໃນປະເທດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ການພັດທະນາເສດຖະກິດຍັງຜະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍຈາກບັນຫາ &quot;ສະໝອງໄຫຼ&quot; ຫຼື ການຍ້າຍຖິ່ນຖານຂອງແຮງງານທີ່ມີທັກສະສູງໄປຕ່າງປະເທດ.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Özden, Çaḡlar|author2=Schiff, Maurice W.|title=International migration, remittances, and the brain drain|url=https://books.google.com/books?id=khtB0xgugD8C|year=2006|publisher=World Bank Publications|isbn=978-0-8213-6372-0}}&lt;/ref&gt;

ລາວເປັນປະເທດທີ່ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ ແລະ ມີທ່າແຮງມະຫາສານດ້ານພະລັງງານນ້ຳ. ລັດຖະບານໄດ້ສົ່ງເສີມການລົງທຶນເພື່ອຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ເຊັ່ນ: [[ຖ່ານຫີນ]], [[ຄຳ]], [[ບົກຊິດ]], [[ກົ່ວ]] ແລະ [[ທອງຄຳ|ທອງ]]. ໃນດ້ານພະລັງງານ, ພື້ນທີ່ພູດອຍ ແລະ ແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ອຸດົມສົມບູນເຮັດໃຫ້ລາວສາມາດຜະລິດ ແລະ ສົ່ງອອກໄຟຟ້າໄດ້ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ໂດຍມີເປົ້າໝາຍສົ່ງອອກໃຫ້ໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ເປັນຫຼັກ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.adb.org/Documents/TARs/LAO/40514-LAO-TAR.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515093014/http://www.adb.org/Documents/TARs/LAO/40514-LAO-TAR.pdf|archivedate=15 May 2011|title=Preparing the Cumulative Impact Assessment for the Nam Ngum 3 Hydropower Project: Financed by the Japan Special Fund|format=PDF|accessdate=27 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ຜະລິດຕະພັນຂອງລາວທີ່ທົ່ວໂລກຮູ້ຈັກດີທີ່ສຸດແມ່ນ &quot;[[ເບຍລາວ]]&quot; ເຊິ່ງມີການສົ່ງອອກໄປຫຼາຍປະເທດໃນທົ່ວໂລກ ເຊັ່ນ: [[ສະຫະລັດ]], [[ອັງກິດ]], [[ເຢຍລະມັນ]], [[ຍີ່ປຸ່ນ]], [[ເກົາຫຼີໃຕ້]] ລວມທັງປະເທດເພື່ອນບ້ານ. ສ່ວນຂະແໜງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ກໍ່ເປັນອີກໜຶ່ງຂະແໜງການທີ່ດຶງດູດການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ສ້າງລາຍຮັບທີ່ສຳຄັນໃຫ້ແກ່ປະເທດຊາດ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2003 ເປັນຕົ້ນມາ.

== ສັງຄົມ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
{{ຫຼ້າສະໄໝ}}

=== ປະຊາກອນ ===
ປະຈຸບັນ ປະຊາກອນລາວ ມີທັງໝົດ 7,588,447 ຄົນ (ຂໍ້ມູນປີ 2016ຂອງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ), ໃນນີ້ ກຸ່ມຄົນທີ່ມີອາຍຸແຕ່ 0 ຫາ 14 ປີ ກວມອັດຕາສ່ວນເຖິງ 37.8%, ໝວດອາຍຸແຕ່ 15 ຫາ 59 ປີ ມີ 56.5% ແລະ ໝວດອາຍຸແຕ່ 60 ປີຂື້ນໄປ
ມີພຽງແຕ່ 6%. ກຸ່ມອາຍຸຕ່ຳຫາປານກາງກວມອັດຕາສ່ວນສູງຄືແນວນີ້ ບົ່ງບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າປະຊາກອນລາວແມ່ນ ປະຊາກອນໜຸ່ມ ແລະ ສ່ວນວ່າກຸ່ມຄົນສູງອາຍຸ ມີພຽງແຕ່ 6% ນັ້ນ ສະແດງວ່າຄົນລາວມີອາຍຸຍືນສະເລ່ຍ
ຕ່ຳ 64 ປີ (ຊາຍ 66 ປີ ແລະ ຍິງ 63 ປີ).

==== ໂຄງສ້າງດ້ານເພດ ====
ຕາມຕົວເລກຂອງຈຳນວນປະຊາກອນລາວ ໃນປີ 2008 ເພດຍິງມີຈຳນວນຫຼາຍເຖິງ 3.007.339 ຄົນ ເຊິ່ງເທົ່າກັບ 50.11% ແລະ ເພດຊາຍ 2.993.041 ຄົນ ເທົ່າກັບ 49.81%

==== ໂຄງສ້າງດ້ານອາຊີບ ====
ກຸ່ມຄົນທີ່ຢູ່ໃນໄວອອກແຮງງານ ຫຼື ໄວກຳລັງແຮງງານ ແມ່ນກຸ່ມຄົນຜູ້ມີອາຍຸແຕ່ 15 ຫາ 60 ປີ ເຊ່ິງກວມເອົາອັດຕາເຖິງ 56.5% ຂອງພົນລະເມືອງລາວທັງໝົດ. ໃນຈຳນວນຜູ້ອອກແຮງງານທັງໝົດນັ້ນ, ເຫັນວ່າຜູ້ຜະລິດ
ໂດຍກົງ ກວມເອົາອັດຕາສ່ວນຫຼາຍກວ່າໝູ່ ເຊ່ິງໃນນັ້ນ ຊາວກະສິກອນມີ 85% ແລະ ກຳມະກອນ-ວິສາວະກອນ ມີ 9%. ສ່ວນທີ່ເຫຼືອນັ້ນແມ່ນຜູ້ຜະລິດໂດຍທາງອ້ອມ (ພະນັກງານບໍລິຫານ, ຜູ້ບໍລິການ, ສຶກສາ, ວັດທະນະທຳ, ສາທາລະນະສຸກ) ແລະ ພາກສ່ວນທີ່ບໍ່ມີອາຊີບແນ່ນອນ.

==== '''ໂຄງສ້າງດ້ານຊົນເຜົ່າ''' ====
* ໃນປັດຈຸບັນ ສປປ ລາວ ມີ 1 ຊົນຊາດ ຄື ຊາດລາວ, ມີ 50 ຊົນເຜົ່າ(ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນເທື່ອທີ່6 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດທີ່8 ໄດ້ຮັບຮອງ ຊົນເຜົ່າບຣູ ເປັນທາງການ ຊຶ່ງໄດ້ຈຳນວນຊົນເຜົ່າໃນ ສປປ ລາວ ໄດ້ເພີ່ມຈາກ 49 ມາເປັນ 50 ເຜົ່າ ໃນປະຈຸບັນ) ແລະ ມີ 4 ໝວດພາສາ ມີດັ່ງນີ້:
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ລາວ-ໄຕ ຄື: [[ລາວ (ຊົນເຜົ່າ)|ລາວ]], ຜູ້ໄທ, ພວນ, ໄທດຳ, ໄທຂາວ, ລື້, ຍວນ, ແຊກ, ເມີ້ຍ, ກະດາບ, ຢັ້ງ, ໂຢ້ຍ, ຍໍ. ບັນດາຊົນເຜົ່າເຫຼົ່ານີ້ ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ຕາມເຂດລ້ອງແມ່ນ້ຳສາຍ.
ຕ່າງໆ. ເປັນຕົ້ນແມ່ນລ້ອງ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ​]] ໂດຍກວມເອົາ 55% ຂອງຈຳນວນພົນລະເມືອງທັງໝົດໃນທົ່ວປະເທດ.
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ມອນ-ຂະແມ: ປະກອບດ້ວຍເຜົ່າຂະມຸ(ກືມມຸ), ລະເມດ, ລະເວນ, ລະແວ, ສ່ວຍ, ມະກອງ, ປະໂກະ, ແຍະ, ຍະເຫີນ, ເຈັງ, ສະລັກ, ຕະໂອ້ຍ,ເມ່ືອງ (ມອນ), ຕຸມ, ສະລາງ, ຕີ, ສີລາ, ງວນ, ງີ້ວ ເຊິ່ງກວມອັດຕາສ່ວນ 27% ຂອງຈຳນວນປະຊາກອນທັງໝົດ ແລະ ອາໄສຢູ່ພູພຽງທາງພາກໃຕ້ ແລະ ຢູ່ລຽບສາຍພູຫຼວງເປັນສ່ວນຫຼາຍ.
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ມົ້ງ-ຢ້າວ: ເຜົ່າມົ້ງ (ຂາວ, ດຳ, ລາຍ, ແດງ), ຢ້າວ, ແລນແຕນ, ອາຂາ, ປີລູ, ໂອມາ, ເອີຢາ, ລູມາ. ເຊິ່ງອາໄສຢູ່ພູສູງທາງພາກເໜືອເປັນສ່ວນຫຼາຍ.
* ໝວດທີ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນ ຈີນ-ຕິເບດ: ກໍ້, ກຸ່ຍ, ສີດາ, ພູນ້ອຍ,ມູເຊີ, ຮາຍີ, ໂລໂລ, ຫໍ້. ເຊິ່ງອາໄສຢູ່ບັນດາແຂວງພາກເໜືອ ໂດຍສະເພາະແມ່ນບັນດາແຂວງທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບຈີນ ແລະ ມຽນມາ (ຜົ້ງສາລີ, ຫຼວງນ້ຳທາ, ອຸດົມໄຊ, ຫົວພັນ).
ນອກຈາກ 4 ໝວດພາສາດັ່ງກ່າວແລ້ວ ພົນລະເມືອງລາວຍັງປະກອບດ້ວຍຊາວຕ່າງດ້າວອີກຈຳນວນໜຶ່ງເຊັ່ນ: ຫວຽດນາມ,ຈີນ, ໄທ, ອິນເດຍ. ເປັນຕົ້ນ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ຕາມຕົວເມືອງໃຫຍ່ ແລະ ມາຮອດ ປັດຈຸບັນ ຈຳນວນໜຶ່ງກໍໄດ້ປ່ຽນສັນຊາດ ເປັນພົນລະເມືອງລາວຢ່າງຖາວອນແລ້ວ.

=== ພາສາ ===
{{Main|ພາສາລາວ}}[[ຮູບ:Lao schoolbook with illustrated lao alphabet.jpg|thumb|right|ປື້ມຕົວອັກສອນລາວ]]
ພາສາລາວ{{spaces}}ແມ່ນພາສາທາງການຂອງ[[ສປປ ລາວ|ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ເປັນພາສາແມ່ຂອງຊົນຊາດລາວ ແລະ ຊົນເຊື້ອສາຍອື່ນໃນປະເທດລາວ  ພາສາລາວມີວັນນະຍຸດ ມີຄວາມສຳພັນຄ້າຍຄຽງກັບພາສາພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ( ອີສານ ) ຂອງ[[ປະເທດໄທ]] ລະບົບການຂຽນຈະໃຊ້ ຕົວອັກສອນລາວເຊິ່ງເປັນລະບົບອັກສອນສະຫຼະປະກອບ (ລະບົບການນຂຽນ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນຍາລັກແທນພະຍັນຊະນະ ແລະ ຕິດຕາມດ້ວຍສະຫຼະທີ່ຈະຢູ່ທາງໜ້າ ທາງຫຼຼັງ ທາງເທິງ ທາງລຸ່ມ ຂອງພະຍັນຊະນະ)  ແລະ ມີຄວາມສຳພັນໃກ້ຊິດກັບພາສາໄທ. ພາສາລາວແມ່ນ ພາສາໃນກຸ່ມພາສາລາວ-ໄຕ ອັນເປັນກຸ່ມຍ່ອຍຂອງ[[ຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ]]

==== ຄວາມເປັນມາຂອງພາສາລາວ ====
ພາສາລາວສືບຖອດມາຈາກ ພາສາໄຕ ຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງ[[ປະເທດຈີນ]]ເຊິ່ງເປັນຈຸດດັ່ງເດີມຂອງຫຼາຍພາສາຕ່າງໆ ທີ່ຍັງໃຊ້ແລະເວົ້າຢູ່ໂດຍຫຼາຍຊົນເຜົ່າ. ເນື່ອງຈາກຖືກຄວາມກົດດັນຈາກການຂະຫຍາຍຕົວ ຂອງອານາຈັກຈີນ, ການບຸກລຸກຂອງ[[ຊາວມົງໂກນ]] ແລະ ການປູກຝັງທຳມາຫາກີນ, ຄົນໄຕໃດ້ຍົກຍ້າຍລົງມາພາກໃຕ້ ຕາມຮີມຝັ່ງ[[ແມ່ນ້ຳຂອງ​]]. ການອົບພະຍົກຂອງ[[ຊາວໄຕ]]ກໍ່ໄດ້ມີກ່າວໄວ້ໃນຕຳນານຂອງເຈົ້າພະຍາ ຂຸນບູລົມລາຊາທິລາດ.
* [[ພາສາລາວ]]
* [[ອັກສອນລາວເດີມ]]
* [[ອັກສອນລາວບູຮານ]]

=== ສາສະໜາ ===
ຄົນລາວສ່ວນຫຼາຍນັບຖື [[ສາສະໜາພຸດ]] ນິກາຍຫິນະຍານ ເຊິ່ງເປັນສາສະໜາປະຈຳຊາດ (60% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດ) ຖັດຈາກ ສາສະໜາພຸດ ແມ່ນ ສາສະໜາ ບັນພະບູລຸດຂອງຊົນເຜົ່າມົ້ງ ຊຶ່ງກວມເອົາ ປະມານ 15% ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວ ຍັງມີຊົນເຜົ່າກຸ່ມນ້ອຍອື່ນໆ ລວມທັງເຜົ່າລາວຈຳນວນໜຶ່ງ ນັບຖື[[ສາສະໜາຄິດ]] ແລະ ອິສະລາມ ແຕ່ວ່າ ກວມເອົາອັດຕາສ່ວນໜ້ອຍຫຼາຍ. ສຳລັບ [[ສາສະໜາຄິດ]]ແລ້ວ, ສ່ວນຫຼາຍ ຈະມີຜູ້ນັບຖືເປັນກຸ່ມຄົນຫວຽດນາມ ທີ່ອົບພະຍົບເຂົ້າຢູ່ລາວ ແຕ່ສະໄໝສົງຄາມ, ສ່ວນ[[ສາສະໜາອິສະລາມ]] ພົບວ່າມີການນັບຖືໃນໝູ່ຊົນເຜົ່າສ່ວນໜ້ອຍ (ຊົນເຜົ່າຫ້ໍ) ທີ່ອາໄສຕາມຊາຍແດນດ້ານຕິດກັບ[[ປະເທດມຽນມາ]] ແລະ ຊຸມຊົນ[[ມຸສະລິມ]]ທີ່ມີເສື້ອສາຍ ອາຊີໃຕ້ ແລະ ຈາມໃນ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
[[ສາສະໜາ]]: [[ສາສະໜາພຸດ]] [[ນິກາຍເຖລະວາດ]] 60%

=== ວັດທະນະທຳ ===
[[ພຸດທະສາສະໜາ]][[ນິກາຍເຖລະວາດ]] ນັບເປັນແບບແຜນຫຼັກຂອງວັດທະນະທຳລາວ ເຊິ່ງປາກົດໃຫ້ເຫັນທົ່ວປະເທດ ທັງໃນດ້ານພາສາ ແລະ ສິລະປະ, ວັນນະຄະດີ, ສິລະປະການສະແດງ ຯລຯ ສຳຫຼັບດົນຕີລາວນັ້ນ ຍັງຄົງມີອິດທິພົນຂອງ[[ແຄນ]] ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງດົນຕີປະຈຳຊາດ ວົງດົນຕີຂອງລາວແມ່ນວົງໝໍລຳ ມີ ໝໍລຳ ແລະ ໝໍແຄນ ທຳນອງການຂັບຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມທ້ອງຖິ່ນ ທາງພາກເໜືອເອິ້ນວ່າ ຂັບ ພາກໃຕ້ຈາກ ບໍລິຄຳໄຊລົງໄປເອິ້ນວ່າ ລຳ ເຊ່ັນ: ຂັບງຶ່ມວຽງຈັນ, ຂັບພວນຊຽງຂວາງ, ລຳສາລະວັນຂອງແຂວງສະລະວັນ, ລຳພູໄທ, ລຳຕັງຫວາຍ, ລຳຄອນສະຫວັນ, ລຳບ້ານຊອກຂອງແຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ລໍາໂສມ, ລຳສີພັນດອນຂອງແຂວງຈຳປາສັກ, ລຳມະຫາໄຊຂອງແຂວງຄຳມ່ວນ, ຂັບທຸ້ມຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງ, ຂັບລື້ຂອງຊາວລື້ ເປັນຕົ້ນ ການແຕ່ງກາຍທີ່ເປັນເອກະລັກຢ່າງໜຶ່ງຂອງຄົນລາວແມ່ນ ຜູ້ຍິງຈະນຸ່ງສິ້ນ,ເກົ້າຜົມ,ບ່ຽງແພ. ອາຫານຂອງຄົນລາວຈະກິນເຂົ້າໜຽວເປັນຫຼັກ ອາຫານທີ່ເປັນເອກະລັກແມ່ນ: ແຈ່ວ, ຕຳໝາກຮຸ່ງ, ປິ້ງໄກ່, ສົ້ມປາ ເປ້ນຕົ້ນ.

ອະລິຍະທຳເກົ່າແກ່ຂອງລາວນັ້ນ ມີປາກົດຈາກຫຼັກຖານດ້ານບູຮານຄະດີຍຸກຫີນ ຢູ່ [[ທົ່ງໄຫຫີນ]]{{spaces}}[[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]

=== '''ແຄນລາວ ມໍລະດົກໂລກ''' ===
ແຄນ ແມ່ນເຄື່ອງດົນຕີ ອຳມະຕະຂອງຊາວລາວ ເຊິ່ງເປັນສິ່ງຕິດພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບຊີວິດຂອງຄົນລາວ. ແຄນສາມາດກ່ອມອາລົມຄົນໃຫ້ມ່ວນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊື່ນສຸກສັນໃນຍາມມີໄຊຊະນະ ແລະ ປະສົບຜົນສຳເລັດອັນ ແຄນຍັງກ່ອມຈິດໃຈໃຫ້ຄົນຄິດຮອດບ້ານເກົ່າເມືອງຫຼັງ ແລະ ເຮັກໃຫ້ຄິດຮອດບ້ານທີ່ເຄີຍພັກອາໄສ, ເຮັດໃຫ້ຄຶດຮອດອະດີດຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ເມື່ອໄດ້ຟັງສຽງແຄນລາວຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ລຳສັ້ນ, ລຳລ່ອງ ແລະ ອື່ນໆ. ແຄນເປັນເຄື່ອງດົນຕີປະເພດໃຊ້ປາກເປົ່າດ້ວຍວິທີສູບລົມເຂົ້າ-ອອກຕາມຈັງຫວະ ແລະ ທຳນອງ ຫຼື ລາຍທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ຢ່າງຄັກແນ່. 

ແຄນເຮັດດ້ວຍໄມ້ອໍ້ (ໄມ້ປາວ) ເຊິ່ງໄດ້ປະກອບດ້ວຍວັດຖຸ 4 ຢ່າງ ແມ່ນໄມ້ລູກແຄນ, ໄມ້ອໍ້ (ໄມ້ປາວ), ເຕົ້າແຄນ (ໄມ້ດູ່), ລີ້ນແຄນເຮັດດ້ວຍທອງ ຫຼື ເງີນສະເພາະຂີ້ສູດ ໃຊ້ໄວ້ຕິດຮູແຄນ. ແຄນມີ 4 ຊະນິດ ຄື: (1) ແຄນຫົກ ເປັນແຄນສຳ່ນ້ອຍເອີ້ນວ່າ ແຄນນ້ອຍ ຫຼື ແຄນສັ້ນ, ມີລູກແຄນຂ້າງລະ 3 ລູກ ມີ ສຽງນຳກັນ 5 ສຽງຄື ຟາ-ຊອນ-ລາ-ໂດ-ເຣ; (2) ແຄນເຈັດ ເປັນແຄນສຳ່ກາງມີລູກຂ້າງລະ 7 ລູກ, ແຄນສຳ່ກາງນິຍົມເປົ່າໃສ່ດົນຕີອື່ນໆ ມີສຽງນຳກັນ 7 ສຽງຄື: ໂດ-ເຣ-ມີ-ຟາ-ຊອນ-ລາ-ທີ; (3) ແຄນແປດ ເປັນແຄນສຳ່ກາງເຊິ່ງໃຫຍ່ກວ່າແຄນເຈັດໜ້ອຍໜຶ່ງ ໃຊ້ສຳລັບເປົ່າດ່ຽວໂດຍປະສົບປະສານກັບສຽງລຳ ແລະ ສຽງຂັບປະເພດຕ່າງໆ, ແຄນແປດເປັນແຄນທີ່ໝໍລຳນິຍົມຊົມໃຊ້ຫຼາຍກວ່າໝູ່; (4) ແຄນເກົ້າ ເປັນແຄນທີ່ມີລູກຂ້າງລະເກົ້າ ແຄນຊະນິດນີ້ແມ່ນແຄນທີ່ເພິ່ນນິຍົມຊົມໃຊ້ເປົ່າໃສ່ລຳໂສມ, ສີພັນດອນ, ລຳພື້ນເມືອງ, ລຳນິທານເກົ່າແກ່ ໃນປະຈຸບັນໝໍລຳບໍ່ມັກໃຊ້ກັນແລ້ວ ແຕ່ໃນບາງເຂດກໍມີການຂັບງັບບຸນປະເພນີດ້ວຍສຽງແຄນຢູ່. 

=== ອາຫານລາວ ===
[[ຮູບ:LaoFood LarbNeua.JPG|thumb|[[ລາບ]]ເປັນອາຫານລາວທີ່ມີຊື່ສຽງທົ່ວໂລກ.]]
{{see also|ອາຫານລາວ}}
[[ປາແດກ]], [[ຂ່າ]], [[ຫົວສີໄຄ]], [[ໝາກຂີ້ຫູດ]] ແມ່ນສ່ວນປະກອບທີ່ສຳຄັນໃນປຸງແຕ່ງອາຫານລາວ. ອາຫານລາວທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດແມ່ນ [[ລາບ]] ແລະ [[ຕຳໝາກຫຸ່ງ]]. ລາບ ເປັນອາຫານທີ່ມີການນຳ[[ຊີ້ນ]]ທີ່ຍັງດິບມາປະສົມເຂົ້າກັບ[[ເຄື່ອງເທດ]], ສ່ວນ ຕຳໝາກຫຸ່ງ ເປັນອາຫານທີ່ນຳ[[ໝາກຫຸ່ງ]] ມາຕຳລົງພ້ອມ[[ໝາກເຜັດ]] [[ຜັກທຽມ]] [[ໝາກເລັ່ນ]] [[ໝາກນາວ]] ແລະອື່ນໆ.

ອາຫານລາວໄດ້ມີການພັດທະນາມາດົນນານ ພ້ອມກັບການຂະຫຍັບຂະຫຍາຍຂອງ[[ຊົນຊາດລາວ]]ທີ່ໄດ້ຍ້າຍໄປກໍ່ຮ່າງສ້າງໂຕໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]]. ອາຫານລາວມີອິດທິພົນຕໍ່ຊົນຊາດໃກ້ຄຽງ ເຊັ່ນ ໃນ[[ອາຫານໄທ]]ປັດຈຸບັນກໍໄດ້ມີອາຫານລາວເປັນສ່ວນປະກອບນຳ ເຊັ່ນ [[ລາບ]] ໂດຍມີການບໍລິໂພກໂດຍຄົນເຊື້ອສາຍລາວທີ່ຢູ່ໃນ[[ພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງໄທ]] ແລະນອກຈາກນີ້ ລາບ ກໍໄດ້ມີການເຜີຍແພ່ໄປຮອດພາກກາງຂອງໄທ ເຊັ່ນ [[ບາງກອກ]] ຯລຯ ໂດຍມີການປຸງແຕ່ງທີ່ອາດຕ່າງຈາກລາບລາວແດ່. ໃນຂະນະດຽວກັນ ອາຫານລາວກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຊົນຊາດລ້ອມຮອບຄືກັນ. ລາວໄດ້ຮັບວິທີ[[ການຂົ້ວ]] ([[ພາສາຈີນກາງ|ຈີນກາງ]]: 炒 chǎo) ແລະ ອາຫານຈຳພວກເຂົ້າເສັ້ນເຊັ່ນ [[ເຝີ]] [[ເຂົ້າຊອຍ]] ຈາກ[[ຊາວຈີນ]] ແລະ [[ຊາວຫວຽດນາມ]] (ເຊິ່ງກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຊາວຈີນຄືກັນ). ນອກຈາກນີ້ [[ອາຫານຕາເວັນຕົກ]]ກໍໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນພັດທະນາການຂອງອາຫານລາວຄືກັນ. [[ໝາກເຜັດ]]ເປັນສິ່ງນຶ່ງທີ່[[ຊາວປອກຕຸຍການ]]ໄດ້ນຳເຂົ້າມາໃນອະດີດ. ຕັ້ງແຕ່ປະເທດລາວເປັນຫົວເມືອງຂອງ[[ປະເທດຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]ກໍໄດ້ມີການບໍລິໂພກ[[ເຂົ້າຈີ້]] [[ກະແລັມ]] [[ແວງ]] [[ເນີຍແຂງ]] ຯລຯ ແລະອາຫານຕາເວັນຕົກຫຼາຍຂຶ້ນ.

[[ເຄື່ອງດື່ມ]]ຫຼັກທີ່ນິຍົມຊົມຊື່ນໃນປະເທດລາວມັກຂຶ້ນຢູ່ກັບອາຍຸຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ. ໄວລຸ້ນໜຸ່ມລາວນິຍົມດື່ມ[[ນ້ຳເຕົ້າຮູ້]]&lt;ref&gt;[https://www.bloggang.com%2Fviewdiary.php%3Fid%3Dtantailovegongtup%26group%3D18&amp;ei=-twQUua3EYmuyQGn64Aw&amp;usg=AFQjCNFUZwqPzQJeXqefqMBJlUs8f9LQ-g รวมทริปท่องเที่ยวเวียงจันทน์ ลาว - BlogGang.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kroobannok.com%2Fblog%2F25029&amp;ei=-twQUua3EYmuyQGn64Aw&amp;usg=AFQjCNH8BBAgzYrShmTgqNasKZg2KRabDA &quot;คนลาว&quot; ....เรียบง่ายแต่มีความสุข]&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງດື່ມທີ່ຜະລິດຈາກໝາກຖົ່ວເຫຼືອງ. ສ່ວນເຄື່ອງດື່ມມຶນເມົາທີ່ຂຶ້ນຊື່ລືຊາໃນປະເທດແມ່ນ[[ເບຍລາວ]]&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/05/26/business/global/26beer.html Just Another Beer? Not to Those in Laos - NYTimes.com]&lt;/ref&gt; ເຊິ່ງເປັນ[[ເບຍ]]ທີ່ຜະລິດໃນປະເທດລາວ.

== ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
{{ຫຼ້າສະໄໝ}}
{{main|ແຂວງຂອງປະເທດລາວ}}{{Clear}}
{| style=&quot;float:left;&quot;
|                                        &lt;big&gt;'''ຕາຕະລາງ​ຂໍ້ມູນ,​ແຂວງ,​ພົນລະເມືອງ​ລາວ ຄ.ສ.'''&lt;/big&gt;​ 2020

{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; font-size:100%;&quot;
|- style=&quot;font-size:100%; text-align:right;&quot;
!ແຜນທີ່
!ແຂວງ
!ເມືອງເອກ
!ເນື້່ອທີ່ &lt;br/ຕາລາງກິໂລແມັດ&gt;
!​ພົນລະເມືອງ ​(2015)
!ພົນລະເມືອງ (2018)&lt;ref name&quot;ກົມສະຖິຕິຄ.ສ2018&quot;&gt;{{Cite web |title=LAOSIS |url=https://laosis.lsb.gov.la/ |access-date=2026-01-06 |website=laosis.lsb.gov.la}}&lt;/ref&gt;
!ພົນລະເມືອງ​ (2020) ຄາດຄະເນ​
!ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງພົນລະເມືອງ&lt;br /&gt;(ຄົນຕໍ່km2)​
|-
|---
| [[file:khammouane Province-Laos.svg|90px]]
| 01. [[ແຂວງຄໍາມ່ວນ]]
| [[ທ່າແຂກ]]​
|16,315 
|392,100
|420,950
|433,570 
|26.57
| LA-KH
|-
|---
| [[file:champasak Province-Laos.svg|90px]]
| 02. [[ແຂວງຈໍາປາສັກ]]
| [[ປາກເຊ]]
|15,415 
|694,000
|733,582
|752,688
|48.83
| LA- CH
|-
|---
| [[file:Salavan Province-Laos.svg|90px]]
| 03. [[ແຂວງສາລະວັນ]]
| [[ເມືອງສາລະວັນ]]
|10,691
|397,000
|426,991  
|442,200
|41.39
| LA-SL
|-
|---
| [[file:Savannakhet Province-Laos.svg|90px]]
| 04. [[ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ]]
| [[​ໄກສອນພົມວິຫານ]]
|21,774 
|969,700
|1,037,553  
|1,070,035
|49.14
| LA-SV
|-
|---
| [[file:Xiangkhouang Province-Laos.svg|90px]]
| 05. [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]]
| [[ໂພນສະຫວັນ]]​
|14,751
|244,100
|261,686
|267,172
|18.11
| LA-XI
|-
|----
| [[file:Sainyabuli Province-Laos.svg|90px]]
| 06. [[ແຂວງໄຊຍະບູລີ]]
| [[ໄຊຍະບູລີ]]
|16,389 
|381,300
|411,893 
|423,496
|25.84
| LA-XA
|-
|---
| [[file:Xaisomboun Province in Laos 2013.svg|90px]]
| 07. [[ແຂວງໄຊສົມບູນ]]
| [[ອະນຸວົງ]]
|8,551
|85,200	
|102,041
|107,926
|12.62
| LA-XS
|-
|---
| [[file:Sekong Province-Laos.svg|90px]]
| 08. [[ແຂວງເຊກອງ]]
| [[ເຊກອງ]]
|7,665
|113,200
|124,570
|129,398
|16.88
| LA-XE
|-
|----
| [[file:Bolikhamsai Province-Laos.svg|90px]]
| 09. [[ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ]]
| [[ປາກຊັນ]]
|14,863 
|237,700
|303,794 
|315,956
|21.19
| LA-BL
|-
|---
| [[file:Bokeo Province-Laos.svg|90px]]
| 10. [[ແຂວງບໍ່ແກ້ວ]]
| [[ຫ້ວຍຊາຍ]]​
|6,196
|179,300 
|196,641  
|203,468
|32.84
| LA-BK
|-
|---
| [[file:Phôngsali Province-Laos.svg|90px]]
| 11. [[ແຂວງຜົ້ງສາລີ]]
| [[ຜົ້ງສາລີ]]
|16,270 
|178,000
|189,777 
|193,145
|11.87
| LA-PH
|-
|---
| [[file:Laos Provinces Luang Namtha.svg|90px]]
| 12. [[ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ]]
| [[ຫຼວງນ້ຳທາ]]
|9,325
|175,700
|192,392
|199,090
|21.35
| LA-LM
|-
|---
| [[file:Luang Prabang Province-Laos.svg|90px]]
| 13. [[ແຂວງຫຼວງພະບາງ]]
| [[ຫຼວງພະບາງ]]
|16,875
|431,900
|459,189
|467,157
|27.68
| LA-LP
|-
|---
| [[file:Vientiane Province-Laos.svg|90px]]
| 14. [[ແຂວງວຽງຈັນ]]
| [[ໂພນໂຮງ]]​
|15,610
|419,100
|450,475
|462,142
|29.61
| LA-VI
|-
|---
| [[file:Houaphanh Province-Laos.svg|90px]]
| 15. [[ແຂວງຫົວພັນ]]
| [[ຊຳເໜືອ]]​
|16,500 
|289,400
|306,247  
|310,976
|18.85
| LA-HO
|-
|---
| [[file:Attapeu Province-Laos.svg|90px]]
| 16. [[ແຂວງອັດຕະປື]]
| [[ອັດຕະປື]]
|10,320 
|139,600
|153,656
|159,885
|15.49
| LA-AT
|-
|---
| [[file:Oudomxay Province-Laos.svg|90px]]
| 17. [[ແຂວງອຸດົມໄຊ]]
| [[ເມືອງໄຊ]]
|15,370
|307,600
|334,702 
|345,425
|22.47
| LA-OU
|-
|---
| [[file:Vientiane Prefecture-Laos.svg|90px]]
| 18. [[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]
| [[ຈັນທະບູລີ]]
|3,920
|820,900
|906,859
|948,447
|242.0
| LA-VT
|}
|}
* '''ໂດຍແບ່ງອອກເປັນຍິງ ແລະ ຊາຍ'''
'''ຊາຍ:''' 3,622,​983ຄົນ&lt;ref Name=&quot;ຄາດຄະເນພົນລະເມືອງລາວປີ2020(ກົມສະຖິຕິສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ&quot;​)​&gt;{{Cite web |title=Lao Statistics Bureau Homepage |url=https://www.lsb.gov.la/ |access-date=2026-01-06 |language=lo}}&lt;/ref&gt;

'''ຍິງ:''' 3,608,​170ຄົນ&lt;ref Name=&quot;ຄາດຄະເນພົນລະເມືອງລາວປີ2020(ກົມສະຖິຕິສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ&quot;​)​ /&gt;

'''ລວມທັງໝົດ:''' 7,231,153ຄົນ&lt;ref Name=&quot;ຄາດຄະເນພົນລະເມືອງລາວປີ2020(ກົມສະຖິຕິສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ&quot;​)​ /&gt;

* '''ຈາກການສຳຫລວດສຳມະໂນຄົວ''',​

ໃນວັນທີ່ 27 ກຸມພາ ຄ.ສ. 2006 ໄດ້ມີການຍຸບ[[ເຂດພິເສດໄຊສົມບູນ]] ໝາຍເລກ 13 ໃນແຜນທີ່ ຢ່າງເປັນທາງການ ອີງຕາມດຳລັດນາຍົກລັດຖະມົນຕີທີ 10/ນຍ. ລົງວັນທີ່ 13 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2006 ໂດຍເມືອງທ່າໂທມ ຖືກລວມເຂົ້າກັບ [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]] ແລະ [[ເມືອງໄຊສົມບູນ]] ຖືກລວມເຂົ້າກັບ [[ແຂວງວຽງຈັນ]].

ຕໍ່ມາໃນວັນທີ 31 ທັນວາ ປີ2013 ໄດ້ຈັດຕັ້ງແຂວງໃໝ່ໃນບໍລິເວນທີ່ເຄີຍເປັນເຂດພິເສດໄຊສົມບູນ ກັບສອງໝູ່ບ້ານຈາກເມືອງວັງວຽງໃນແຂວງວຽງຈັນ ໂດຍໃສ່ຊື່ວ່າ &quot;ແຂວງໄຊສົມບູນ&quot; ມີ 5 ເມືອງໄດ້ແກ່ ເມືອງອານຸວົງ (ຊື່ເກົ່າ: ໄຊສົມບູນ), ເມືອງຫົ່ມ,ເມືອງທ່າໂທມ,ເມືອງລ້ອງຊານ, ເມືອງລອງແຈ້ງ.

== ວັນສຳຄັນ ==
[[ຮູບ:Laos-10-228 (8686967342).jpg|thumb|right|ວັນຊາດ 2 ທັນວາ]]
[[ຮູບ:Lao New Year costumes and water throwing.jpg|thumb|right|ວັນ[[ປີໃຫມ່ລາວ]]]]
ໃນປະເທດລາວມີວັນພັກລັດຖະການ, ເທດສະການ ແລະ ພິທີຕ່າງໆເຊັ່ນ:
{| class=wikitable
|+ '''ເທດສະການ ແລະ ວັນພັກລັດຖະການ'''
! ວັນທີ !! ຊື່ !! ໝາຍເຫດ
|-
| 1 ມັງກອນ || [[ບຸນປີໃໝ່ສາກົນ]]
| ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
|-
| 20 ມັງກອນ || [[ວັນສ້າງຕັ້ງກອງທັບ]]
|ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| ປາຍເດືອນມັງກອນ/ຕົ້ນເດືອນກຸມພາ || [[ວັນກຸດຈີນ]] ແລະ [[ກຸດຫວຽດ]] 
| ວັນຂື້ນປີໃໝ່ຂອງຄົນຈີນ ແລະ ຫວຽດນາມຕາມ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]] ປະເທດລາວຂ້ອນຂ້າງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບວັນນີ້ ເພາະວ່າລາວເຮົາມີຄວາມສຳພັນໃກ້ຊິດກັບຫວຽດນາມ ແລະ ຈີນ. ມີຄົນຫວຽດນາມ
ແລະ ຄົນຈີນ ຫຼາຍສົມຄວນເຂົ້າມາອາໃສຢູ່ໃນປະເທດລາວ
|-----
|-----
| ກຸມພາ || [[ມາຄະບູຊາ]] [[ບຸນວັດພູ]] ແລະ [[ບຸນພະທາດສີໂຄດຕະບອງ]]||  
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]
|-----
|-----
| ກຸມພາ || [[ບຸນເຂົ້າຈີ່]] ||  
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]] ເປັນບຸນທີ່ຈັດຂື້ນຫຼັງຈາກເກັບກ່ຽວສຳເລັດແລ້ວ
|-----
|-----
| ມີນາ || [[ບຸນພະເວດ]] ||  
| ນິຍົມກັນຈັດໃນເດືອນ 4 ຕາມ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]ຂອງລາວ 
|-----
| 8 ມີນາ || [[ວັນແມ່ຍິງສາກົນ]] || ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
|-----
| 22 ມີນາ || [[ວັນສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] || ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| ເມສາ   ປະມານວັນທີ 14-16 || [[ບຸນປີໃໝ່ລາວ]] || ມື້ທຳອິດຂອງວັນປີໃໝ່ເອີ້ນວ່າ ວັນສັງຂານລ່ວງ ມື້ທີສອງເອີ້ນວ່າ ວັນເນົາ ມື້ທີ່ສາມເອີ້ນວ່າ ວັນສັງຂານຂື້ນ ບາງປີມີວັນເນົາ 2 ວັນ
ເຮັດໃຫ້ເລີ່ມບຸນວັນທີ 13-16 ກໍມີ ຫຼື ບາງປີກໍເລີ່ມ ວັນທີ 14-17 ກໍມີ ແລ້ວແຕ່ການຄຳນວນຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິຂອງລາວ ແລະ ເປັນວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| 1 ພຶດສະພາ || [[ວັນກຳມະກອນສາກົນ]]
| ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| ພຶດສະພາ || [[ວັນວິສາຂະບູຊາ]]
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]
|-----
| ພຶດສະພາ || [[ບຸນບັ້ງໄຟ]]
| || ມັກຈັດໃນເດືອນ 6 ຫຼືເດືອນ 7 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ ເປັນເທດສະການກ່ຽວກັບການຂໍຝົນ
|-----
|-----
| 1 ມິຖຸນາ || [[ວັນປູກຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຊາດ]] ແລະ [[ວັນເດັກນ້ອຍສາກົນ]]
| ເປັນວັນທີ່ລັດສົ່ງເສີມໃຫ້ປະຊາຊົນປູກຕົ້ນໄມ້
|-----
|-----
| ກໍລະກົດ || [[ບຸນອາສາລະຫະບູຊາ]]
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]]
|-----
| ກໍລະກົດ || [[ບຸນເຂົ້າພັນສາ]]
| ຂື້ນກັບ[[ປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ]] 
|-----
| ສິງຫາ || [[ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ]]
| ຈັດຂື້ນໃນວັນແຮມ 14 ຄ່ຳເດືອນ 9 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ ເປັນການລະນຶກເຖິງຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ
|-----
|-----
| ກັນຍາ || [[ບຸນຫໍ່ເຂົ້າສະຫຼາກ]]
| ຈັດຂື້ນໃນວັນຂື້ນ 15 ຄ່ຳເດືອນ 10 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ
|-----
|-----
| 7 ຕຸລາ || [[ວັນຄູແຫ່ງຊາດ]]
| ເປັນວັນລະນຶກເຖິງຄຸນຂອງຄູ (ນາຍຄູຄຳ)
|-----
|-----
| ຕຸລາ || [[ບຸນອອກພັນສາ]]
| ສີ້ນສຸດລະດູຝົນ ມີການແຂ່ງເຮືອ ແລະ ໄຫຼເຮືອໄຟ (ມີທັງ ເຮືອໄຟໂຄກ ແລະ ເຮືອໄຟນ້ຳ)
|-----
| ພະຈິກ || [[ບຸນທາດຫຼວງ]] || 
| ເປັນນະມັດສະການພະທາດຫຼວງວຽງຈັນ
|-----
|-----
| ພະຈິກ || [[ບຸນທອດກະຖິນ]] || 
| ຈັດຂື້ນໃນເດືອນ 12 ຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄະຕິ
|-----
| 2 ທັນວາ || [[ວັນຊາດ]] || 
| ເປັນວັນສະຖາປະນາ ສ.ປ.ປ ລາວ ແລະ ວັນພັກທາງລັດຖະການ
|-----
| 31 ທັນວາ || ວັນສີ້ນປີ
|  || 
|}

== ການຄົມມະນາຄົມ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}{{ປັບພາສາ}}

ການ​ພັດທະນາ​ລະ ບົບ​ຄົມມະນາຄົມ-​ຂົນ​ສົ່ງ ​ເປັນ​ລະບົບ​ທັນ​ສະ​ໄຫມ​ນັ້ນ ຈະ​ເປັນ​ປັດ​​ໄຈ​ສຳຄັນ ​ແຫ່ງ​ການ​ຫັນປ່ຽນ ປະ​ເທດ​ລາວ ຈາກ​ການ​ເປັນ Land Lock ສູ່​ການ​ເປັນ Land Link ຫຼື ເຮັດ​ໃຫ້​ປະ​ເທດ​ລາວ​ເປັນ​ໃຈກາງ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ ດ້ານ​ການ​ຄົມມະນາຄົມ-ຂົນ​ສົ່ງ,​ ການ​ຄ້າ,​ ການທ່ອງທ່ຽວ ​ແລະ ດ້ານ​ອື່ນໆອີກ ​ໃນ​ອະນຸ​ພາກພື້ນ. ສ່ວນ ​ແຜນການ​ ພັດທະນາ ຂະແໜງກະສິກຳ ໄປຕາມ ທິດຍົກສູງສະມັດຖະພາບ ແລະ ຄຸນນະພາບ ຂອງຜົນຜະລິດ, ສ້າງຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ ຈະ​ສົ່ງເສີມ​ການ​ ກະສິກຳ​ ອີນຊີ-ປອດ​ສານພິດ ​ແລະ ການ​ປູກ​ພືດ​ສີນ​ຄ້າ​ມູນ​ຄ່າ​ສູງ;​ ພ​້ອມກັນນັ້ນ ກໍ​ຈະປະຕິບັດຍຸດທະ ສາດດ້ານປ່າໄມ້ໃຫ້ເປັນຈິງ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນການເພີ່ມເນື້ອທີ່ປົກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ ໃຫ້ກວມເຖິງ 65% ຂອງ ເນື້ອທີ່ທົ່ວປະເທດ ໃນປີ 2015.

=== ເສັ້ນທາງບົກ ===
ປະເທດລາວມີທາງຫຼວງດ້ວຍກັນທັງໝົດ 52.201 ກິໂລແມ້ດ ໃນນັ້ນ, ທາງປູຢາງ ກວມເອົາ 18,326.5 ກິໂລແມັດ ແລະ ທີ່ເຫຼືອອີກ 27,089 ກິໂລແມ້ດ ແມ່ນເປັນທາງດີນແດງ ແລະ ປູຫີນອ່ອນ. ບັນດາເສັ້ນທາງທີ່ສຳຄັນຂອງ ສປປ ລາວເຮົາ ແມ່ນ ເສັ້ນທາງເລກທີ່ 13 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ແຕ່ເໜືອສຸດ ຮອດໃຕ້ສຸດ, ເລກທີ 9 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ ໄປຫາ ຊາຍແດນ ລາວບ່າວ, ເລກທີ 12 ຈາກແຂວງຈຳມ່ວນ ໄປຫາ ຊາຍແດນລາວ-ຫວຽດນາມ, ແລະ ທາງເລກທີ່ 8 ຈາກບໍລິຄຳໄຊ ຫາຊາຍແດນ ລາວ-ຫວຽດນາມ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີເສັ້ນທາງເລກທີ່ 11 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ ຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລຽບຕາມແຄມແມ່ນ້ຳຂອງ ໄປຫາແຂວງໄຊຍະບູລີ ຊຶ່ງມີລວງຍາວທັງໝົດ ປະມານ 400 ກິໂລແມັດ, ຊຶ່ງໃນນີ້ 80% ແມ່ນໄດ້ປູຢາງມາດຕະຖານແລ້ວ, ສ່ວນທີ່ເຫຼືອ ແມ່ນຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນ ກຳລັງປັບປຸງການກໍ່ສ້າງ. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວ, ຍັງມີເສັ້ນທາງ ເລກທີ 11A ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ຈາກ ແຂວງໄຊຍະບູລີ ໄປຫາຊາຍແດນ ພູດູ່ ລາວ-ໄທ, ເສັ້ນທາງ ເລກທີ່ 7 ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ ແຕ່ເມືອງພູຄູນ ຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງ ໄປຫາ ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ ໄປຫາ ດ່ານນ້ຳກັ່ນ ຊາຍແດນ ລາວ-ຫວຽດນາມ. 

==== ເສັ້ນທາງລົດໄຟ ====
[[File:2021-12-03 China-Laos-Eisenbahn.jpg|thumb|right|[[ລົດໄຟລາວ-ຈີນ]] (ຂະບວນລ້ານຊ້າງ)]]
[[File:Boten–Vientiane_railway_crossing_Vientiane–Boten_Expressway_-_Mapillary_(vwog4i1S3AEbshtZp5Gi49).jpg|thumb|ທາງລົດໄຟລາວ-ຈີນ]]
* ທາງ[[ລົດໄຟ]]ໃນປັດຈຸບັນ
ໃນປັດຈຸບັນປະເທດລາວເກືອບບໍ່ມີລະບົບລົດໄຟ ໃນປີ ຄ.ສ. 2007 ຈຶງໄດ້ມີການກໍ່ສ້າງລາງຕໍ່ຈາກເຄືອຂ່າຍລົດໄຟ[[ປະເທດໄທ]] ອອກໄປ 3.5 ກິໂລແມັດ ຂ້າມຂົວມິດຕະພາບລາວ — ໄທ ແຫ່ງທຳອິດ ເຂົ້າສູ່ປະເທດລາວ ແລະ ໄດ້ມີການສຳຫຼວດເພື່ອສ້າງຕໍ່ໄປອີກ 12 ກິໂລແມ້ດ ໄປຍັງວຽງຈັນ

ນອກຈາກນັ້ນ ປະເທດລາວ ກໍ່ຍັງບໍ່ມີການຄົມມະນາຄົມຕິດຕໍ່ກັບປະເທດອື່ນອີກທາງລົດໄຟ ເຖິງວ່າ ຈະມີຂໍ້ສະເໜີໃນການສ້າງລົດໄຟຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດຫວຽດນາມ]] ມາກ່ອນກໍ່ຕາມ ປະເທດເພື່ອນບ້ານຕ່າງໆ ໃຊ້ຮາງຂະໜາດ 1000 ມິນລິແມ້ດ ຮວມທັ້ງຮາງທີ່ໄປຮອດຍູນນານໃນ[[ປະເທດຈີນ]].
* ການກໍ່ສ້າງທາງລົດໄຟລາວ — ຈີນ
ໂຄງການກໍ່ສ້າງເສັ້ນທາງລົດໄຟລາວ — ຈີນ ອີງໃສ່ການພົວພັນລະຫວ່າງອາຊຽນ — ຈີນທີ່ນັບມື້ຂະຫຍາຍຕົວທັງໄດ້ຕົກລົງສ້າງເຂດການຄ້າເສລີອາຊຽນ — ຈີນນັບແຕ່ປີ 2010 ເປັນຕົ້ນໄປ. ການສ້າງເສັ້ນທາງລົດໄຟເຊື່ອມຕໍ່ກັບບັນດາປະເທດ[[ອາຊຽນ]], ສປ ຈີນ ໄດ້ເລືອກເອົາເສັ້ນທາງທີ່ຜ່ານປະເທດລາວທີ່ເຫັນວ່າມີໄລຍະທາງ ສັ້ນທີ່ສຸດໃນຈຳນວນ 3 ເສັ້ນທາງທີ່ໄດ້ປຶກສາຫາລືກັນໃນປີ 1996.

ເສັ້ນທາງລົດໄຟທີ່ຖືກເລືອກແມ່ນເປັນເສັ້ນຜ່ານກາງເລີ່ມແຕ່ສິງກະໂປ ຜ່ານມາເລເຊຍເຂົ້າ[[ບາງກອກ]] [[ປະເທດໄທ]] ແລ້ວຕໍ່ໃສ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຂອງ ສປປ ລາວ ຂຶ້ນໄປຫາຊາຍແດນລາວ-ຈີນແລ້ວກ້າວສູ່ ຄຸນມິງລວມຄວາມຍາວ 3.640 ກິໂລແມັດ ແຕ່ດ້ວຍການຕົກລົງເຫັນດີຂອງການນຳສອງປະເທດເພື່ອຍົກລະດັບການພົວພັນລາວ — ຂຶ້ນເປັນຄູ່ຮ່ວມຍຸດທະສາດຮອບດ້ານ ຈະສ້າງເສັ້ນທາງເຊື່ອມຕໍ່ແຕ່ຊາຍແດນຈີນ — ລາວເຂົ້າຫາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ກັບໄທກ່ອນ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຈິ່ງຂະຫຍາຍຕໍ່ຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລົງໄປທ່າແຂກຕໍ່ໃສ່ຊາຍແດນລາວ — ຫວຽດນາມ.

ໄລຍະທາງແຕ່ຈຸດຊາຍແດນລາວ — ຈີນ ເຖິງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີລວງຍາວທັງຫມົດປະມານ 427ກິໂລແມັດ ໃນນັ້ນ ເສັ້ນທາງຕ້ອງຜ່ານອຸບມຸງໃນຄວາມຍາວ 190 ກວ່າກິໂລແມັດ ແລະ ໄດ້ສ້າງຂົວຍາວ 90 ກິໂລແມັດ ຫຼືສະເລ່ຍເສັ້ນທາງຜ່ານທັງອຸບມຸງ-ຂົວກວມເອົາ 2/3 ຂອງເສັ້ນທາງທັງຫມົດ ແລະ ຈະໄດ້ໃຊ້ທຶນສູງເຖິງ 7 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ ເພື່ອນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນການກໍ່ສ້າງຕາມແຜນ ຈະເລີ່ມລົງມືກໍ່ສ້າງໃນວັນທີ 25 ເມສາປີ 2011 ທີ່ຈະມາເຖິງ ໂດຍຈະໃຊ້ເວລາ 4 ປີໃຫ້ສໍາເລັດເພື່ອເປັນຂອງຂວັນຮັບຕ້ອນວັນສະຖາ ປະນາ ສປປ ລາວ ຄົບຮອບ 40 ປີ. ເພື່ອກໍ່ສ້າງເສັ້ນທາງສາຍສຳຄັນນີ້ ໃຫ້ສຳເລັດຕາມແຜນໄດ້ສ້າງຕັ້ງບໍລິສັດຮ່ວມທຶນລາວ — ຈີນໂດຍແບ່ງອັດຕາສ່ວນ ໃນການປະກອບຮຸ້ນຄື: ຝ່າຍຈີນປະກອບເປັນເງິນສົດ, ອຸປະກອນ ແລະ ຖືຮຸ້ນ 70%, ສ່ວນຝ່າຍລາວກໍ່ປະກອບເປັນເງິນສົດ, ວັດຖຸກໍ່ ສ້າງຈຳນວນຫນຶ່ງຖືຄອງຮຸ້ນ 30% ແລະ ຍັງສາມາດເພີ່ມຮຸ້ນໄດ້ຕາມການພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມ. ລາງລົດໄຟໃນສາຍນີ້ ແມ່ນເອົາຕາມມາດຕະຖານສາກົນທີ່ມີລວງກວ້າງ 1,435 ແມັດ, ແລ່ນດ້ວຍກະແສໄຟຟ້າສາ ມາດປ້ອງກັນການສັ່ນສະເທືອນຂອງແຜ່ນດິນໄຫວ ໃນລະດັບ 7 ລິກເຕີ.

ສຳລັບມາດຕະຖານຄວາມໄວແມ່ນກຳນົດ 200 ກິໂລແມັດຕໍ່ ຊົ່ວໂມງ (ສະເພາະລົດໄຟໂດຍສານ) ແລະ 120 ກິໂລແມັດຕໍ່ຊົ່ວໂມງ (ສຳລັບລົດໄຟຂົນສົ່ງສິນຄ້າ). ດ້ານການກໍ່ສ້າງແມ່ນອີງໃສ່ມາດ ຖານເຕັກນິກຂອງຈີນທີ່ໂລກຍອມຮັບແລ້ວ ແລະຈະມີດ້ວຍກັນ 5 ສະຖານີໃຫຍ່ຄື: ສະຖານີບໍ່ເຕັມ, ເມືອງໄຊ, ຫຼວງພະບາງ, ວັງວຽງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ພ້ອມນັ້ນ ກໍ່ຈະມີສະຖານີນ້ອຍອີກຈຳນວນຫນຶ່ງລວມ 21 ສະຖານີ. ຫຼັງຈາກເສັ້ນທາງສ້າງສຳເລັດຈະກາຍເປັນແຮງດັນອັນສຳຄັນຕໍ່ການຍູ້ການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຂອງສປປ ລາວ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ ເວລາກໍ່ສ້າງກໍ່ເປັນຜົນດີບໍ່ໜ້ອຍສຳລັບພະນັກງານວິຊາການ, ກຳມະກອນ ເພາະໂຄງການດັ່ງກ່າວ ຄາດຈະຕ້ອງການແຮງງານຫຼາຍ ເຖິງ 50 ພັນ ຄົນເຂົ້າຮ່ວມ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ສາຍທາງເສັ້ນປະຫວັດສາດນີ້ ແມ່ນແນໃສ່ສ້າງເພື່ອຂົນສົ່ງສິນຄ້າເປັນຄວາມຫວັງໃຫຍ່ ແຕ່ປະຈຸບັນລາວຍັງມີສິນຄ້າບໍ່ຫຼາຍເທົ່າທີີ່ຄວນ ສະນັ້ນ ປະຊາຊົນລາວຕ້ອງເພີ່ມການຜະລິດໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

=== ເສັ້ນທາງນ້ຳ ===
ປະເທດລາວມີແມ່ນ້ຳທີ່ໃຊ້ໃນການຄົມມະນາຄົມໄດ້ 4,587 ກິໂລແມ້ດ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນນ້ຳຂອງ ແລະ ສາຂາຂອງມັນທີ່ແຍກອອກໄປ ແລະ ອີກ 2,897 ກິໂລແມັດ ທີ່ບາງສ່ວນໃຊ້ໃນການຄົມມະນາຄົມໄດ້ ດ້ວຍເຮືອທີ່ເລິກໄປຈາກຜິວນ້ຳບໍ່ກາຍເຄິ່ງແມັດ.

=== ທາງອາກາດ ===
ປະເທດລາວມີສະໜາມບິນທັງໝົດ 52 ແຫ່ງເຊິ່ງມີຢູ່ພຽງ 9 ແຫ່ງເທົ່ານັ້ນທີ່ມີລັນເວລາດຍາງ ສ່ວນອີກ 43 ແຫ່ງບໍ່ມີ ແລະ ສະໜາມບິນທີ່ລາດຍາງ ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ, ສະໜາມບິນສາກົນປາກເຊ ແລະ ສະໜາມສາກົນຫຼວງພະບາງ ທີ່ມີລະຍະທາງຫຼາຍກ່ວາ 2,438 ແມັດ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອມີລັນເວລາດຍາງ ສະໜາມບິນສີ່ແຫ່ງມີລັນເວຍາວ 1,524 — 2,437 ແມັດ ແລະ ສີ່ແຫ່ງທີ່ເຫຼືອມີລະຍະທາງລະຫວ່າງ 914 — 1,523 ແມ້ດ
ສະໜາມບິນທີ່ເຫຼືອບໍ່ມີລັນເວຍ໌ລາດຍາງມີຈຳນວນ 43 ແຫ່ງ ມີສະໜາມບິນພຽງແຫ່ງດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ມີຄວາມຍາວຫຼາຍກ່ວາ 1,524 ແມ້ດ; 17 ແຫ່ງມີຄວາມຍາວລະຫວ່າງ 914 — 1,523 ແມ້ດ ສ່ວນອີກ 25 ແຫ່ງສຸດທ້າຍມີຄວາມຍາວນ້ອຍກວ່າ 914 ແມ້ດ.

==== ສາຍການບິນ ====
* [[ການບິນລາວ|ລັດວິສາຫະກິດການບິນລາວ]]
* [[ລາວ ເຊັນໂທ ແອລາຍ]]
* [[ລາວເດີນອາກາດ]]

==== ສະໜາມບິນ ====
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນປາກເຊ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນຫຼວງພະບາງ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນສາມຫຼ່ຽມຄຳ]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນເຊໂນ(ສະຫວັນນະເຂດ)]]
*  [[ສະໜາມບິນສາກົນສະຫວັນນະເຂດ]]
*  [[ສະໜາມບິນບໍ່ແກ້ວ]]
*  [[ສະໜາມບິນຫຼວງນ້ຳທາ]]
*  [[ສະໜາມບິນອຸດົມໄຊ]] 
*  [[ສະໜາມບິນຊຽງຂວາງ]]
*  [[ສະໜາມບິນຫົວພັນ]]
*  [[ສະໜາມບິນໄຊຍະບູລີ]]
*  [[ສະໜາມບິນຜົ້ງສາລີ]]
*  [[ສະໜາມບິນອັດຕະປື]]

== ອັນດັບເວທີລະຫວ່າງປະເທດແລະໂລກ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ອົງກອນ
! ຫົວຂໍ້ສຳຫຼວດ
! ອັນດັບທີ
|-
| [[Heritage Foundation]]/&lt;br /&gt;''[[The Wall Street Journal]]''
| ດັດຊະນີເສລີພາບທາງດ້ານເສດຖະກິດ &lt;br /&gt; (Index of Economic Freedom)
| 149 ຈາກ 157
|-
| [[Reporters Without Borders|ອົງການສື່ໄຮ້ພົມແດນ]]
| ດັດຊະນີເສລີພາບສື່ໂລກ &lt;br /&gt; (Worldwide Press Freedom Index)
| 156 ຈາກ 167
|-
| [[Transparency International|ອົງການຄວາມໂປ່ງໃສນາໆຊາດ]]
| ດັດຊະນີການຮັບຮູ້ເຖິງການທຸດຈະລິດ &lt;br /&gt; (Corruption Perceptions Index)
| 163 ຈາກ 179
|-
| [[United Nations Development Programme|ອົງການສະຫະປະຊາຊາດເພື່ອການພັດທະນາ]]
| ດັດຊະນີພັດທະນາມະນຸດ &lt;br /&gt; (Human Development Index)
| 130 ຈາກ 177 
|-
|}
*ໝາຍເຫດ:ຂໍ້ມູນປະເທດໃນການຈັດລຽງທີ່ນີ້ແມ່ນຖືກຮອງຮັບເອົາ179ປະເທດທົ່ວໂລກ.​
== ເຫດການສຳຄັນ ==
{{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}}
* [[ກອງປະຊຸມອາຊຽນ|ກອງປະຊຸມສຸດຍອດອາຊຽນ 2004 ແລະ 2016]]
* [[ກອງປະຊຸມອາເຊັມ]] 2012
* [[ມະຫະກຳກີລາແຫ່ງປະຊາຊາດອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້(ຊີເກມ)]] 2009
* [[ງານສະເຫຼີມສະຫຼອງວຽງຈັນ 450 ປີ]]
* [[ກອງປະຊຸມຝຣັ່ງໂກໂຟນີ]]
* [[ກອງປະຊຸມລະເບີດບົ່ມບີ]]

== ເພີ່ມເຕີມ ==
* [[ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]]

==ຂໍ້ຄວາມຂະຫຍາຍ==
{{notelist}}

== ອ້າງອີງ​ ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ}}

== ບັນນານຸກົມ ==
*{{cite book|author-link=ສິລາ ວີຣະວົງສ໌|editor-last1=ສຸເນດ ບຸນຍາວົງ|editor-first1=|editor-last2=ດວງເດືອນ ໂພທິສານ|editor-first2=|title=(ພົງສາວະດານລາວ)ປວັດສາດລາວ ແຕ່ບູຮານເຖິງ 1946 (ຕົ້ນສະບັບ1958) (ພິມຄັ້ງທີ3 2001)|location=ສ.ປ.ປ. ລາວ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ|publisher=ຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດ|author=ມະຫາ ສີລາ ວີຣະວົງສ໌}}

{{ອາຊຽນ}}
[[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ|ລ]]
[[ໝວດ:ປະເທດລາວ|*]]</text>
      <sha1>4irjy9cvlnmm77i7pmoms3c5jf8ypp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ໂວນຟຣາມອານຟາ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4551</id>
    <revision>
      <id>130493</id>
      <parentid>120794</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T00:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>13695</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>130493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5991" sha1="4hy7h6i9ve7gcxarqdzc5b8hr4pda9o" xml:space="preserve">'''ໂວນຟຣາມອານຟາ''' (ເປັນພາສາອັງກິດ '''WolframAlpha''' ຫຼື '''Wolfram Alpha''') ແມ່ນ [[ຈັກຄຳຕອບ]] ພັດທະນາໂດຍ [[ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າໂວນຟຣາມ]]. ມັນແມ່ນ ການບໍລິການໃຫ້ຄຳຕອບ ຕໍ່ ຄຳຖາມທີ່ໄດ້ຮັບ ໂດຍ ການຊອກຫາຄຳຕອບໂດຍກົງ ໃນ ຖານຂໍ້ມູນເປັນໂຄງສ້າງ, ເຊິ່ງຈະແຕກຕ່າງກັບ ຈັກຄົ້ນຫາ ທົ່ວໄປ ທີ່ຈະສະແດງພຽງ ແຕ່ ລິ້ງ ຫາ ບັນດາເວັບທີ່ອາດຈະມີຄຳຕອບ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2009/mar/09/search-engine-google |title=British search engine 'could rival Google' |last=Johnson |first=Bobbie |date=2009-03-09 |work=The Guardian |accessdate=2009-03-09}}&lt;/ref&gt; ທ່ານ [[ສະຕິເຟັນ ໂວນຟຣາມ]] ນັກວັດຖຸສາດ ຄົນອັງກິດ ເປີດເຜີຍ ຈັກຄຳຕອບນີ້ ເມື່ອ ເດືອນມີນາ ປີ ໒໐໐໙ ແລະ ເປີດໃຫ້ ສາທາລະນະທົດລອງໃຊ້ ແຕ່ ວັນທີ ໑໕ ຂອງເດືອນດັ່ງກ່າວ.&lt;ref name=&quot;launch date&quot;&gt;[http://blog.wolframalpha.com/2009/05/08/so-much-for-a-quiet-launch/ Wolfram|Alpha Blog : So Much for A Quiet Launch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221170836/http://blog.wolframalpha.com/2009/05/08/so-much-for-a-quiet-launch/ |date=2011-02-21 }}, 31/10/2018.&lt;/ref&gt;

== ພາບລວມ ==
ຜູ້ໃຊ້ ສາມາດຂຽນຄຳຖາມ(ເປັນພາສາອັງກິດເທົ່ານັ້ນ) ໃສ່ຊ່ອງຢູ່[[ໂປຣແກຣມທ່ອງເວັບ]] ແລະ ຮັບຄຳຕອບ ຢູ່ ກ້ອງຄຳຖາມດັ່ງກ່າວ. ຄຳຖາມສາມາດເປັນ [[ປະໂຫຍກ]] ແລະ ສັນຍາລັກທາງ[[ຄະນິດສາດ]]ອີກ. ໃນກໍລະນີ ຄຳຖາມເປັນສັນຍາລັກທາງຄະນິດສາດ ໂດຍທົ່ວໄປ ຄຳຕອບຈະສະແດງ ເສັ້ນສະແດງ ແລະ ໃຈຜົນ ຂອງ ສົມຜົນນັ້ນໆ.

ໂຕຢ່າງ: lim(x-&gt;0) x/sin x ຈະໃຫ້ຄຳຕອບ ວ່າ , x=1, ແລະ ຜົນຕຳລາ ໂດຍໃຊ້ [[L'Hopital's rule]].

== ເຕັກໂນໂລຈີ ==
ໂວນຟຣາມອານຟາ ຖືກສ້າງໂດຍອີງໃສ່ [[ມາທິມາທິກາ]](Mathematica) ເຊິ່ງແມ່ນຜະລິດຕະພັນຫຼັກ ຂອງ ສະຖາບັນຄົ້ນຄ້ວາໂວນຟຣາມ. ຊອສໂຄທ ສະກຣິບ ມາທິມາທິກາ ເປັນຈຳນວນ ໕ ລ້ານແຖວ ແລະ ແລ່ນ ໂດຍ ໑໐,໐໐໐ ຊີພີຢູ.&lt;ref&gt;[http://www.readwriteweb.com/archives/wolframalpha_our_first_impressions.php.] (''link die'')&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://blog.wolframalpha.com/2009/05/15/wolframalpha-is-launching-made-possible-by-mathematica/ Wolfram|Alpha Is Launching: Made Possible by Mathematica], 31/10/2018.&lt;/ref&gt;

==ອ້າງອິງ==
{{Reflist}}

== ເບິ່ງຕື່ມ ==
* [http://www.businessweek.com/the_thread/techbeat/archives/2009/03/wolfram_alpha_a.html?chan=technology_technology+index+page_top+stories Wolfram Alpha: A New Way To Search?], Stephen Wildstrom, ''BusinessWeek'', March 9.
* [http://www.informationweek.com/news/internet/search/showArticle.jhtml?articleID=215801388&amp;subSection=News Stephen Wolfram's Answer To Google: If Wolfram/Alpha works as advertised, it will be able to do something Google can't: provide answers that don't already exist in indexed documents.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620034205/http://www.informationweek.com/news/internet/search/showArticle.jhtml?articleID=215801388&amp;subSection=News |date=2009-06-20 }} by Thomas Claburn, ''InformationWeek'', March 10, 2009.
* [http://bits.blogs.nytimes.com/2009/03/09/better-search-doesnt-mean-beating-google/ Better Search Doesn’t Mean Beating Google] by Saul Hansell, ''The New York Times'', March 9, 2009.
* [http://www.pcworld.com/article/160904/wolfram_alpha_will_take_your_questions_any_questions.html Wolfram Alpha will Take Your Questions -- Any Questions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526100924/http://www.pcworld.com/article/160904/wolfram_alpha_will_take_your_questions_any_questions.html |date=2009-05-26 }}, Ian Paul, ''PC World'', Mar 9, 2009.
* [http://www.hplusmagazine.com/articles/ai/wolframalpha-searching-truth Wolfram Alpha: Searching for Truth: Stephen Wolfram talks with Rudy Rucker about his Upcoming Release] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223172923/http://www.hplusmagazine.com/articles/ai/wolframalpha-searching-truth |date=2010-12-23 }} by [[Rudy Rucker]], ''H+ Magazine''.
* [http://www.boston.com/business/technology/articles/2009/05/05/a_hungry_little_number_cruncher/ &quot;A hungry little number cruncher: Wolfram Alpha search tool mines databases to yield math-based replies&quot;] by [[Hiawatha Bray]], ''Boston Globe'', May 5, 2009 

== ລິ້ງພາຍນອກ ==
* [http://www.wolframalpha.com/ ເວັນທາງການ]
* [http://blog.wolfram.com/2009/03/05/wolframalpha-is-coming/ Wolfram Alpha is coming], Stephen Wolfram's blog
* [http://www.justin.tv/clip/2dd6b9f07e7f8a4e/ ວິດີໂອພິທີເປີດເຜີຍ]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[ໝວດ:ການຄົ້ນຫາຄຳຕອບ]]
[[ໝວດ:ການຄົ້ນຫາຂໍ້ມູນ]]</text>
      <sha1>4hy7h6i9ve7gcxarqdzc5b8hr4pda9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ລາດາ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8187</id>
    <revision>
      <id>130492</id>
      <parentid>130410</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T00:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>13695</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>130492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10188" sha1="3pa94yawovsaqgs99p7npt8l07b94pg" xml:space="preserve">'''[[ຄົ້ນຫາປະລະມັດ|ລ]]າດາ''' ({{lang-fr|radar}}) ຫຼື '''ເລດາ''' ({{lang-en|radar}}) ແມ່ນລະບົບທີ່ໃຊ້[[ຄື່ນແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າ]]ເປັນເຄື່ອງມືໃນການລະບຸໄລຍະ (range) , ຄວາມສູງ (altitude) ລວມເຖິງທິດທາງຫຼືຄວາມໄວໃນການເຄື່ອນທີ່ຂອງວັດຖຸ. 

ເດີມທີຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1941 ຄຳວ່າ &quot;ລາດາ (ຣາດາຣ໌)&quot; ໃນ[[ພາສາອັງກິດ]]ສະກົດດ້ວຍອັກສອນໂຕພິມໃຫຍ່ ແມ່ນ RADAR ແລະຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ Radio Detection and Ranging ຢ່າງໃດກໍດີໃນໄລຍະຫຼັງ ຄຳນີ້ໄດ້ກາຍເປັນຄຳທົ່ວໄປໃນພາສາອັງກິດ ຈຶ່ງພົບພໍ້ເຫັນການສະກົດດ້ວຍໂຕພິມນ້ອຍແທນ. ສຳລັບໃນ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ຄຳວ່າລາດາ ແຕ່ເດີມເອີ້ນວ່າ RDF (Radio Direction Finder).
==ອ້າງອີງ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ}}
;ບັນນານຸກົມ
* Barrett, Dick, &quot;''[http://www.radarpages.co.uk/index.htm All you ever wanted to know about British air defence radar]''&quot;. The Radar Pages. (History and details of various British radar systems)
* Buderi, &quot;''[http://www.privateline.com/TelephoneHistory3/radarhistorybuderi.html Telephone History: Radar History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151022015720/http://www.privateline.com/TelephoneHistory3/radarhistorybuderi.html |date=2015-10-22 }}''&quot;. Privateline.com. (Anecdotal account of the carriage of the world's first high power cavity magnetron from Britain to the US during WW2.)
* Ekco Radar [http://www.ekco-radar.co.uk/ WW2 Shadow Factory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051212132004/http://www.ekco-radar.co.uk/ |date=2005-12-12 }} The secret development of British radar.
* ES310 &quot;''[http://www.fas.org/man/dod-101/navy/docs/es310/syllabus.htm Introduction to Naval Weapons Engineering.''&quot;. (Radar fundamentals section)]
* Hollmann, Martin, &quot;''[http://www.radarworld.org/index.html Radar Family Tree]''&quot;. [http://www.radarworld.org/ Radar World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206022052/http://www.radarworld.org/ |date=2004-12-06 }}.
* Penley, Bill, and Jonathan Penley, &quot;''[http://www.penleyradararchives.org.uk/history/introduction.htm Early Radar History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201090207/http://www.penleyradararchives.org.uk/history/introduction.htm |date=2008-12-01 }}—an Introduction''&quot;. 2002.
* Pub 1310 ''Radar Navigation and Maneuvering Board Manual'', National Imagery and Mapping Agency, Bethesda, MD 2001 (US govt publication '...intended to be used primarily as a manual of instruction in navigation schools and by naval and merchant marine personnel.')
* Swords, Seán S., &quot;Technical History of the Beginnings of Radar&quot;, ''[[IEE]] History of Technology Series'', Vol. 6, London: Peter Peregrinus, 1986''

==ອ່ານຕື່ມ==
* Burch, David F., ''Radar For Mariners'', McGraw Hill, 2005, ISBN 978-0-07-139867-1.
* {{cite book| author = Colin Latham| coauthors = Anne Stobbs| title = Radar: A Wartime Miracle| url = https://archive.org/details/radarwartimemira0000lath| date = 1997-01| publisher = Sutton Pub Ltd| isbn = 978-0-7509-1643-1 }}
* {{cite book| author = David Pritchard| title = The radar war: Germany's pioneering achievement 1904-45| date = 1989-08| publisher = Harpercollins| isbn = 978-1-85260-246-8 }}
* {{cite book| author = David Zimmerman| title = Britain's shield: radar and the defeat of the Luftwaffe| date = 2001-02| publisher = Sutton Pub Ltd| isbn = 978-0-7509-1799-5 }}
* {{cite book| author = Derek Howse| coauthors = Naval Radar Trust| title = Radar at sea: the royal Navy in World War 2| date = 1993-02| publisher = Naval Institute   Press| isbn = 978-1-55750-704-4 }}
* {{cite book| author = E. G. Bowen| title = Radar Days| date = 1998-01-01| publisher = Taylor &amp; Francis| isbn = 978-0-7503-0586-0 }}
* {{cite book| author = François Le Chevalier| title = Principles of radar and sonar signal processing| year = 2002| publisher = Artech House Publishers| isbn = 978-1-58053-338-6 }}
* {{cite book| author = George W. Stimson| title = Introduction to airborne radar| url = https://archive.org/details/introductiontoai0000stim| year = 1998| publisher = SciTech Publishing| isbn = 978-1-891121-01-2 }}
* {{cite book| author = Ian Goult| title = Secret Location: A witness to the Birth of Radar and its Postwar Influence| url = https://archive.org/details/secretlocationwi0000goul| year = 2011| publisher = History Press | isbn = 978-0-7524-5776-5 }}
* Kaiser, Gerald, Chapter 10 in &quot;A Friendly Guide to Wavelets&quot;, Birkhauser, Boston, 1994.
* Kouemou, Guy (Ed.): ''Radar Technology.'' InTech, 2010, ISBN 978-953-307-029-2, ([http://www.intechopen.com/books/show/title/radar-technology Radar Technology - Free Open Access Book | InTechOpen]).
* {{cite book| author = Louis Brown| title = A radar history of World War II: technical and military imperatives| year = 1999| publisher = Taylor &amp; Francis| isbn = 978-0-7503-0659-1 }}
* {{cite book| author = Merrill Ivan Skolnik| title = Introduction to radar systems| url = https://archive.org/details/introductiontora0000skol_f6j5| date = 1980-12-01| isbn = 978-0-07-066572-9 }}
* {{cite book| author = Merrill Ivan Skolnik| title = Radar handbook| url = https://archive.org/details/radarhandbook0000unse_f0r2| year = 1990| publisher = McGraw-Hill Professional| isbn = 978-0-07-057913-2 }}
* {{cite book| author = Michael Bragg| title = RDF1: The Location of Aircraft by Radio Methods 1935-1945| date = 2002-05-01| publisher = Twayne Publishers| isbn = 978-0-9531544-0-1 }}
* {{cite book| author = Peter S. Hall| title = Radar| date = 1991-03| publisher = Potomac Books Inc| isbn = 978-0-08-037711-7 }}
* {{cite book| author = R. V. Jones| title = Most Secret War| url = https://archive.org/details/mostsecretwar0000jone_z9k2| date = 1998-08| publisher = Wordsworth Editions Ltd| isbn = 978-1-85326-699-7 }}
* {{cite book| author = Reg Batt| title = The radar army: winning the war of the airwaves| year = 1991| isbn = 978-0-7090-4508-3 }}
* {{cite book| author = Robert Buderi| title = The invention that changed the world: how a small group of radar pioneers won the Second World War and launched a technological revolution| url = https://archive.org/details/inventionthatcha00robe| year = 1996| isbn = 978-0-684-81021-8 }}
* Younghusband, Eileen., ''Not an Ordinary Life. How Changing Times Brought Historical Events into my Life'', Cardiff Centre for Lifelong Learning, Cardiff, 2009., ISBN 9780956115690 (Pages 36–67 contain the experiences of a WAAF radar plotter in WWII.)
* Younghusband, Eileen., ''One Woman's War''. Cardiff. Candy Jar Books. 2011. ISBN 978-0-9566826-2-8

==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ==
* [http://ocw.mit.edu/resources/res-ll-001-introduction-to-radar-systems-spring-2007/ MIT Video Course: Introduction to Radar Systems] A set of 10 video lectures developed at Lincoln Laboratory to develop an understanding of radar systems and technologies.
* [http://books.google.com/books?id=_yYDAAAAMBAJ&amp;pg=PA66&amp;dq=popular+science+june+1941&amp;hl=en&amp;ei=cT2TTNqUB9Ofnwfn49ywCA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CDwQ6AEwAw#v=onepage&amp;q&amp;f=true ''Popular Science'', August 1943, ''What Are the Facts About RADAR''] one of the first detailed factual articles on radar history, principles and operation published in the US
* [http://imperialclub.com/Yr/1945/46Radar/Cover.htm &quot;The Great Detective&quot;, 1946.  Story of the development of radar by the  Chrysler Corporation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411060450/http://imperialclub.com/Yr/1945/46Radar/Cover.htm |date=2010-04-11 }}
* [http://www.xs4all.nl/~aobauer/Huelspart1def.pdf Christian Hülsmeyer and the early days of radar]
* [http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/radar/index_e.shtml Radar: The Canadian History of Radar - Canadian War Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609175816/http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/radar/index_e.shtml |date=2011-06-09 }}
* [http://www.radartutorial.eu/index.en.html Radar technology principles]
* [http://math.la.asu.edu/~kuang/LM/030902-Radar_History10.pdf History of radar]
* [http://www.metamaterials.net Radar invisibility with metamaterials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225074629/http://www.metamaterials.net/ |date=2012-12-25 }}
* [http://crr.sesm.it Radar Research Center-Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140827133409/http://crr.sesm.it/ |date=2014-08-27 }}
* [http://www.purbeckradar.org.uk/ Early radar development in the UK]
* [http://ourworld.compuserve.com/homepages/edperry/ewtutor1.htm Principles of radar target acquisition and weapon guidance systems]
* [http://www.radartechnology.eu/ Cloaking and radar invisibility] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621062541/http://www.radartechnology.eu/ |date=2008-06-21 }}
* [http://www.radarmuseum.co.uk/ RAF Air Defence Radar Museum]
* [http://www.iop.org/publications/iop/2011/page_47522.html Radar - A case study highlighting the vital contribution physics research has made to major technological development]
* [http://www.fhr.fraunhofer.de/en.html/ Fraunhofer Institute for High Frequency Physics and Radar Techniques FHR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131006020652/http://www.fhr.fraunhofer.de/en.html |date=2013-10-06 }}
* [http://www.fhr.fraunhofer.de/en/the_institute/technical-equipment/Space-observation-radar-TIRA.html Space Observation Radar TIRA (Tracking and Imaging Radar) of Fraunhofer FHR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150501164108/http://www.fhr.fraunhofer.de/en/the_institute/technical-equipment/Space-observation-radar-TIRA.html |date=2015-05-01 }}
[[ໝວດ:ລາດາ]]</text>
      <sha1>3pa94yawovsaqgs99p7npt8l07b94pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ປະເທດບັງກລາເທດ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8853</id>
    <revision>
      <id>130491</id>
      <parentid>127797</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T00:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>13695</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>130491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16785" sha1="jecwvx2ynklrfaw4shr8oe4883cn369" xml:space="preserve">{{Coord|24|N|90|E|type:country_region:BD|display=title}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ປະຊາຊົນ ບັງກລາເທດ
| common_name            = ບັງກລາເທດ
| native_name            = {{ubl|{{lang|bn|গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ}} &lt;small&gt;{{bn icon}}&lt;/small&gt;}}
| image_flag             = Flag of Bangladesh.svg
| image_coat             = National emblem of Bangladesh.svg
| symbol_type            = ກາແຜ່ນດິນ
| other_symbol           = {{unbulleted list |[[File:Government Seal of Bangladesh.svg|100px|ກາປະທັບຂອງລັດຖະບານບັງກລາເທດ]]}}
| other_symbol_type      = [[Government Seal of Bangladesh|ກາປະທັບຢ່າງເປັນທາງການຂອງລັດຖະບານບັງກລາເທດ]]
| national_anthem        = {{native phrase|bn|&quot;[[ອາມາ ໂຊນາ ບັງກລາ]]&quot;|italics=off}}&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:Amar Sonar Bangla - official vocal music of the National anthem of Bangladesh.ogg|center]]&lt;/div&gt;{{center|'''ມາຣຊ໌:''' &quot;[[Notuner Gaan]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|&quot;The Song of Youth&quot;}}&lt;ref name=&quot;national march&quot;&gt;{{cite web|title=National Symbols→National march|website=Bangladesh Tourism Board|location=Bangladesh|publisher=Ministry of Civil Aviation &amp; Tourism|url=http://visitbangladesh.gov.bd/about-bangladesh/national-symbol/|quote=In 13 January 1972, the ministry of Bangladesh has adopted this song as a national marching song on its first meeting after the country's independence.|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228040953/http://visitbangladesh.gov.bd/about-bangladesh/national-symbol/|archive-date=28 December 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}{{center|'''ຄຳຂວັນປະຈຳຊາດ''': &quot;[[Joy Bangla]]&quot; &lt;br /&gt;{{small|&quot;Victory to Bengal&quot;}}&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://en.prothomalo.com/bangladesh/joy-bangla-to-be-national-slogan-hc|title='Joy Bangla' to be national slogan: HC|publisher= Daily Prothom Alo|date=10 March 2020|access-date = 10 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bn2&quot;&gt;{{cite news|url=https://m.bdnews24.com/en/detail/bangladesh/1732865|title=HC orders govt to announce 'Joy Bangla' as national slogan in three months|publisher=bdnews24.com|date=10 March 2020|access-date=10 March 2020|archive-date=2021-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210630151417/https://m.bdnews24.com/en/detail/bangladesh/1732865|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210630151417/https://m.bdnews24.com/en/detail/bangladesh/1732865 |date=30 ມິຖຸນາ 2021 }}&lt;/ref&gt;}}
| image_map              = Bangladesh (orthographic projection).svg
| map_caption            = 
| map_width              = 220px
| capital                = [[ທາກາ]]
| coordinates            = {{Coord|23|45|50|N|90|23|20|E|type:city_region:BD|display=inline}}
| largest_city           = ເມືອງຫຼວງ
| languages_type         = ພາສາລັດຖະການ &lt;br /&gt; {{nowrap|{{nobold|ແລະ ພາສາປະຈຳຊາດ}}}}
| languages              = [[ພາສາເບັງກາລີ|ເບັງກາລີ]]&lt;ref name=&quot;bdlaws.minlaw.gov.bd&quot;&gt;{{cite book|title=The Constitution of the People's Republic of Bangladesh|chapter=Article 3. The state language|chapter-url=http://bdlaws.minlaw.gov.bd/sections_detail.php?id=367&amp;sections_id=24550|website=bdlaws.minlaw.gov.bd|publisher=Ministry of Law, The People's Republic of Bangladesh|access-date=1 February 2017}}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |90.9% [[ອິດສະລາມ]] ([[ສາສະໜາປະຈຳຊາດ|ທາງການ]])|8% [[ຮິນດູ]] |0.6% [[ພຸດ]] |0.4% [[ຄຣິດ]]
|0.1% [[ສາສະໜາໃນປະເທດບັງກລາເທດ|ອື່ນໆ]]}}
| religion_year          = 2020 ໂດຍ[[ສຳນັກວິໄຈພິວ]]&lt;ref name=&quot;globalreligiousfutures1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/bangladesh#/?affiliations_religion_id=14&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All%20Countries&amp;restrictions_year=2020 | title=Religions in Bangladesh &amp;#124; PEW-GRF | access-date=2022-06-25 | archive-date=2019-11-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191127112329/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/bangladesh#/?affiliations_religion_id=14&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All%20Countries&amp;restrictions_year=2020 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups          = {{vunblist
 | 98% [[ຊາວເບັງກາລີ]]
 | {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%;
| title = 2% ຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ
  | [[Chakma people|Chakmas]] | [[Biharis in Bangladesh|ພິຫານ]] | [[Marma people|Marmas]] | [[Santhal people|Santhals]] | [[Mru people (Mrucha)|ມຣຸ]] | [[Tanchangya people|Tanchangyas]] | [[Bawm people|Bawms]] | [[Tripuri people|Tripuris]] | [[Khumi people|Khumis]] | [[Kuki people|Kukis]] | [[Garo people|Garos]] | [[ຊາວພິສະນຸປຣິຢາ ມະນີປູຣີ|ພິສະນຸປຣິຢາ ມະນີປູຣີ]]
     }}
}}
| ethnic_groups_year     =  2011&lt;ref name=&quot;বাংলাদেশকে জানুন&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bangladesh.gov.bd/site/page/812d94a8-0376-4579-a8f1-a1f66fa5df5d/বাংলাদেশকে-জানুন |script-title=bn:জানুন |title=Bānlādēśakē jānuna |language=bn |trans-title=Discover Bangladesh |publisher=National Web Portal of Bangladesh |access-date=13 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216093108/http://www.bangladesh.gov.bd/www.bangladesh.gov.bd/index6517.html?q=bn%2F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%A8 |archive-date=16 February 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = 
| government_type        = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາ]] [[ລະ​ບົບ​ພັກ​ເດັ່ນ​]] 
| leader_title1          = [[ປະທານາທິບໍດີບັງ​ກລາ​ເທດ|ປະທານາທິບໍດີ]]
| leader_name1           = [[ໂມຮຳມັດ ສາຮະບຸດດິນ]] &lt;ref&gt;{{cite web |title=Shahabuddin Chuppu takes oath as Bangladesh’s 22nd president |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/24/shahabuddin-chuppu-takes-oath-as-bangladeshs-22nd-president |accessdate=28 April 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_title2          = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີບັງ​ກລາ​ເທດ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]
| leader_name2           = [[ເຊກ ຮາຊິນາ]]
| leader_title3          = [[Speaker of the Jatiya Sangsad|ປະທານສະພາ]]
| leader_name3           = [[Shirin Sharmin Chaudhury]]
| leader_title4          = [[Chief Justice of Bangladesh|ຫົວໜ້າສານ]]
| leader_name4           = [[Hasan Foez Siddique]]
| legislature            = [[ລັດຖະສະພາແຫ່ງຊາດ]]
| sovereignty_type       = [[ສົງຄາມປົດປ່ອຍບັງກລາເທດ|ເອກະລາດ]]
| sovereignty_note       = ຈາດ[[ປາກິດສະຖານ]]
| established_event1     = [[ວັນປະກາດເອກະລາດ (ປະເທດບັງກລາເທດ)|ປະກາດ]]
| established_date1      = 26 ມີນາ 1971
| established_event2     = [[ວັນໄຊຊະນະ (ປະເທດບັງກລາເທດ)|ວັນໄຊຊະນະ]]
| established_date2      = 16 ທັນວາ 1971
| established_event3     = [[ລັດຖະທຳມະນູນບັງກລາເທດ|ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ]]
| established_date3      = 16 ທັນວາ 1972
| area_km2               = 148,460 &lt;ref name=&quot;bdarea&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency|website=cia.gov|accessdate=2021-11-13|archive-date=2021-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| area_rank              = ອັນດັບທີ 92&lt;ref name=&quot;bdarea&quot;/&gt;
| area_sq_mi             = 57320
| area_label2            = ພື້ນທີ່ດິນ
| area_data2             = 130,170 ຕລ.ກມ.&lt;ref name=&quot;bdarea&quot;/&gt;
| area_label3            = ພື້ນທີ່ນ້ຳ
| area_data3             = 18,290 ຕລ.ກມ.&lt;ref name=&quot;bdarea&quot;/&gt;
| percent_water          = 6.4
| population_estimate    = 
| population_census      = 169,828,911&lt;ref name=&quot;populationcensus2022&quot;&gt;{{cite news |title=বাংলাদেশ পরিসংখ্যান ব্যুরো |url=http://www.bbs.gov.bd/site/page/47856ad0-7e1c-4aab-bd78-892733bc06eb/Population-and-Housing-Census}}, adjusted to final results.&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank = 
| population_census_year = 2023
| population_census_rank =  ອັນດັບທີ 8
| population_density_km2 = 1,305
| population_density_sq_mi = 3,379.9
| population_density_rank = ອັນດັບທີ 7
| GDP_PPP                = {{increase}} 1.475 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF_WEO_Apr2023&quot;/&gt;
| GDP_PPP_year           = ປີ 2023
| GDP_PPP_rank           = ອັນດັບທີ 25
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} 8,663 ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF_WEO_Apr2023&quot;&gt;{{Cite web |title=Report for Selected Countries and Subjects |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report |access-date=2023-04-25 |website=IMF |language=en}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 128
| GDP_nominal            = {{decrease}} {{Round|420.51|}} ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF_WEO_Apr2023&quot;/&gt;
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_rank       = ອັນດັບທີ 37
| GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} 2,469 ໂດລາສະຫະລັດ&lt;ref name=&quot;IMF_WEO_Apr2023&quot;/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 145
| Gini                   = 32.4 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2021
| Gini_change            = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/gini-coefficient-by-country |title=Gini Coefficient by Country 2022 |website=World Population Review}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.661 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2021 &lt;!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Human Development Report 2021/2022|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = ອັນດັບທີ 129
| currency               = [[ຕາກາບັງກລາເທດ|ຕາກາ]] ({{lang|bn|৳}})
| currency_code          = BDT
| time_zone              = [[ເວລາມາດຕະຖານບັງກລາເທດ]]
| utc_offset             = +6
| date_format            = {{nowrap|{{abbr|ວວ|ວັນ}}-{{abbr|ດດ|ເດືອນ}}-{{abbr|ປປປປ|ປີ}}}} ([[ສາກົນສັກກະລາດ]])
| drives_on              = ຊ້າຍມື
| calling_code           = [[Telephone numbers in Bangladesh|+880]]
| cctld                  = [[.bd]]&lt;br /&gt;{{lang|bn|[[.bangla|.বাংলা]]}}
| official_website       = &lt;!-- ຢ່າໃສ່ www.bangladesh.gov.bd – ບົດຄວາມນີ້ກ່ຽວກັບປະເທດ ບໍ່ແມ່ນລັດຖະບານ – from Template:Infobox country, &quot;do not use government website (e.g. usa.gov) for countries (e.g. United States) --&gt;
| area_magnitude         = 
| footnote               = 
| today                  = 
| iso3166code = BD}}

'''ບັງກລາເທດ''' ({{lang-bn|বাংলাদেশ}} ''ບັງລາເທດ'') ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດ ປະຊາຊົນ ບັງກລາເທດ''' ({{lang-bn|গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ}}) ເປັນປະເທດໃນ[[ອາຊີໃຕ້]] ເຊິ່ງຄອບຄອງເນື້ອທີ່ໃນສ່ວນຕາເວັນຕົກຂອງ[[ພາກພື້ນເບັງກາລີ]] ມີປະຊາກອນປະມານ 165 ລ້ານຄົນ ຖືວ່າເປັນປະເທດທີ່ມີ[[ລາຍຊື່ປະເທດຮຽງຕາມຈຳນວນປະຊາກອນ|ປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີແປດຂອງໂລກ]] ດ້ວຍພື້ນທີ່ 148,460 ຕາລາງກິໂລແມັດ (57,320 ຕາລາງໄມລ໌) ບັງກລາເທດຈຶ່ງເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ມີ[[ຄວາມໜາແໜ້ນປະຊາກອນ]]ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ມີອານາເຂດຕິດກັບ[[ປະເທດອິນເດຍ|ອິນເດຍ]]ທາງທິດເໜືອທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກ ຕິດກັບ[[ປະເທດມຽນມາ|ມຽນມາ]]ທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້  ແລະ ຕິດ[[ອ່າວເບັງກາລີ]]ທາງທິດໃຕ້. [[ເມືອງຫຼວງ]]ຂອງປະເທດແມ່ນ[[ທາກາ]]ເຊິ່ງເປັນສູນກາງທາງ[[ການປົກຄອງ]], ເສດຖະກິດ ແລະ ວັດທະນະທຳຂອງປະເທດ ໂດຍມີ[[ຈິດຕະກອງ]]ເປັນເມືອງທີ່ມີຂະໜາດໃຫບ່ເປັນອັນດັບສອງເຊິ່ງເປັນ[[ທ່າເຮືອ]]ທີ່ແອອັດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນ[[ອ່າວເບັງກາລີ]]. [[ພາສາລັດຖະການ]]ແມ່ນ[[ພາສາເບັງກາລີ]]ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນ[[ຕະກຸນພາສາອິນໂດ-ເອີໂຣປຽນ]] ຄຳວ່າ &quot;ບັງກລາເທດ (Bangladesh)&quot;  ໝາຍເຖິງ &quot;ປະເທດແຫ່ງເບັງກາລີ&quot;.

== ອ້າງອີງ ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ|colwidth=30em}}

== ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ ==
{{Sister project links|voy=Bangladesh}}

'''ລັດຖະບານ'''
* {{Official website|http://www.bangladesh.gov.bd}}
* [http://bida.portal.gov.bd/ Official Site of Bangladesh Investment Development Authority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406022440/https://bida.portal.gov.bd/ |date=2023-04-06 }}

'''ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ'''
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=2021-07-30 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].
* {{Curlie|Regional/Asia/Bangladesh}}
* [https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12650940 Bangladesh] from the [[BBC News]]
* [https://web.archive.org/web/20081026124922/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/bangladesh.htm Bangladesh] from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{osmrelation-inline|184640}}
* {{wikiatlas|Bangladesh}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BD Key Development Forecasts for Bangladesh] from [[International Futures]]


[[ໝວດ:ປະເທດບັງກລາເທດ| ]]
[[ໝວດ:ລັດ ແລະ ດິນແດນທີ່ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1971]]
[[ໝວດ:ອະດີດອານານິຄົມຂອງອັງກິດ]]
[[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ|ບ]]</text>
      <sha1>jecwvx2ynklrfaw4shr8oe4883cn369</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ລາຍພະນາມພະມະຫາກະສັດໄທ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12739</id>
    <revision>
      <id>130486</id>
      <parentid>129790</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T17:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46473-16</username>
        <id>23996</id>
      </contributor>
      <comment>ພຣະມະຫາກະສັດໄທ</comment>
      <origin>130486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52305" sha1="oiyn1wd0tzj4e5rp2zy93y8q3y7pbpt" xml:space="preserve">'''ລາຍພະນາມ[[ພະມະຫາກະສັດໄທ]]''' ຕັ້ງແຕ່[[ລາຊະວົງພະຣ່ວງ]]ແຫ່ງ[[ອານາຈັກສຸໂຂໄທ]] ຫາ ປະຈຸບັນມີດັງນີ້

== ອານາຈັກສຸໂຂໄທ ==

=== [[ລາຊະວົງພະຣ່ວງ]] ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
|-
| 1
| [[ຮູບ:พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ วัดคุ้งวารี (cropped).jpg|100px]]
| [[ພໍ່ຂຸນສີອິນທາທິດ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພໍ່ຂຸນບາງກາງຫາວ) 
| ພ.ສ. 1740
| ພ.ສ. 1792
| colspan=2| ພ.ສ. 1822&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 82 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 30 ປີ
|-
| 2
| [[ຮູບ:Phra Ruang.jpg|100px]]
| [[ພໍ່ຂຸນບານເມືອງ]] 
| ພ.ສ. 1780
| colspan=3| ພ.ສ. 1822&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 42 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 1 ປີ
|-
| 3
| [[ຮູບ:Ramkhamhaeng the Great.jpg|100px]]
| [[ພໍ່ຂຸນຣາມຄຳແຫງມະຫາລາດ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພໍ່ຂຸນຣາມລາດ)
| ລະຫວ່າງ ພ.ສ. 1780–1790
| ພ.ສ. 1822
| colspan=2| ພ.ສ. 1841&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸປະມານ 51-61 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 19 ປີ
|-
| 4
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ພະຍາເລີໄທ]]
| ພ.ສ. 1805
| ພ.ສ. 1842
| colspan=2| ພ.ສ. 1866&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 61 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 24 ປີ
|-
| 5
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ພະຍາງົ່ວນຳຖົມ]] 
| 1809
| ພ.ສ. 1866
| colspan=2| ພ.ສ. 1890&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 81 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 24 ປີ 
|-
| 6
| [[ຮູບ:Mahathammaracha I.JPG|150x150px]]
| [[ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ 1|ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ ໑]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ລິໄທ)
| 1843
| ພ.ສ. 1890
| colspan=2| ພ.ສ. 1911&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 68 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 21 ປີ 
|-
| colspan=8 style=&quot;background-color:#D8BFD8&quot;| ''ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງອານາຈັກອະຍຸດທະຍາ''
|-
| 7
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ 2|ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ ໒]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ລືໄທ)
| ?
| ພ.ສ. 1911
| colspan=2| ພ.ສ. 1942
| 31 ປີ
|-
| 8
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ 3|ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ ໓]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ໄສລືໄທ)
| ?
| ພ.ສ. 1943
| colspan=2| ພ.ສ. 1962
| 19 ປີ
|-
| 9
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ 4|ພະມະຫາທຳມະຣາຊາທີ ໔]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ບໍລົມປານ)
| ?
| ພ.ສ. 1962
| colspan=2| ພ.ສ. 1981
| 19 ປີ
|-
|}

== ອານາຈັກອະຍຸດທະຍາ ==
=== [[ລາຊະວົງອູ່ທອງ]] (ຄັ້ງທີ່ 1) ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
|-
| 1
| [[ຮູບ:พระบรมราชานุสาวรีย์พระเจ้าอู่ทอง อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະຣາມາທິບໍດີທີ 1|ສົມເດົດພະຣາມາທິບໍດີທີ ໑]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ພະເຈົ້າອູ່ທອງ)
| ພ.ສ. 1855
| ພ.ສ. 1893
| colspan=2| ພ.ສ. 1912&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 57 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 20 ປີ
|-
| 2&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1)
| [[ຮູບ:Portrait of King Ramesuan(2).jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະຣາເມສວນ]]
| ພ.ສ. 1885
| ພ.ສ. 1912
| ພ.ສ. 1913 &lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ສະຫຼະລາຊະບັນລັງ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 1938 &lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 53 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| ບໍ່ເຖິງ 1 ປີ
|-
|}

=== [[ລາຊະວົງສຸພັນນະພູມ]] (ຄັ້ງທີ່ 1) ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
|-
| 3
| 
| [[ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ 1|ສົມເດົດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ ໑]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ຂຸນຫຼວງພະງັ່ວ)
| ພ.ສ. 1853
| ພ.ສ. 1913
| colspan=2| ພ.ສ. 1931&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 78 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 18 ປີ
|-
| 4
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຈົ້າທອງລັນ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ເຈົ້າທອງຈັນ) 
| ພ.ສ. 1917
| colspan=3| ພ.ສ. 1931&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 14 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 7 ມື້
|-
|}

=== [[ລາຊະວົງອູ່ທອງ]] (ຄັ້ງທີ່ 2) ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
|-
| 2&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2)
| [[ຮູບ:Portrait of King Ramesuan(2).jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະຣາເມສວນ]] 
| ພ.ສ. 1885
| ພ.ສ. 1931
| colspan=2| ພ.ສ. 1938&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 53 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 7 ປີ
|-
| 5
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຈົ້າຣາມລາຊາ|ສົມເດັດພະຣາມລາຊາທິລາດ]]
| ພ.ສ. 1899
| ພ.ສ. 1938
| ພ.ສ. 1952&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ຖືກຮິບໂຮມລາຊະບັນລັງ)&lt;/small&gt;
| ?
| 15 ປີ
|-
|}

=== [[ລາຊະວົງສຸພັນນະພູມ]] (ຄັ້ງທີ່ 2) ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
!ພະຣັຊະທາຍາທ ຂູ່ສມຣສ
|-
| 6
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະອິນທະລາຊາ|ສົມເດັດພະນະຄະຣິນທາທິລາດ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ເຈົ້ານະຄອນອິນ)
| ພ.ສ. 1902
| ພ.ສ. 1952
| colspan=2| ພ.ສ. 1967&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 65 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 15 ປີ
|
|-
| 7
| 
| [[ສົມເດັດບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ 2|ສົມເດົດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ ໒]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ເຈົ້າສາມພະຍາ)
| ພ.ສ.​ 1929 
| ພ.ສ. 1967
| colspan=2| ພ.ສ. 1991&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 61 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 24 ປີ
| ພະຣາເມສວນບໍຣມໄຕຣໂລກະນາຄ
(ພ.ສ. 1981 - 1991)
|-
| 8
| 
| [[ສົມເດັດພະບໍຣົມໄຕໂລກະນາດ]] 
| ພ.ສ. 1974
| ພ.ສ. 1991
| colspan=2| ພ.ສ. 2031&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 57 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 40 ປີ
|ສົມເດັດພະບໍຣົມຣາຊາລາຊະກຸມາຣ
(ພ.ສ. 1991 - 2031)
|-
| 9
| 
| [[ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ 3|ສົມເດົດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ ໓]] &lt;br&gt;&lt;small&gt; (ພະບໍຣົມລາຊາ)
| ພ.ສ.​ 2005
| ພ.ສ. 2031
| colspan=2| ພ.ສ. 2034&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 29 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 3 ປີ
|ພະເອກະສັຕະລາຊ
(ພ.ສ. 2031 - 2034)
|-
| 10
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະຣາມາທິບໍດີທີ 2|ສົມເດົດພະຣາມາທິບໍດີທີ ໒]] &lt;br&gt;&lt;small&gt; (ພະເຊດຖາ)
| ພ.ສ. 2015
| ພ.ສ. 2034
| colspan=2| ພ.ສ. 2072 &lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 57 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 38 ປີ
|ພະອາທິຕະຍະວົງ
(ພ.ສ. 2034 - 2072)
|-
| 11
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ 4|ສົມເດົດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ ໔]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ນໍພຸດທາງກູນ)
| ພ.ສ.​ 2031
| ພ.ສ. 2072
| colspan=2| ພ.ສ. 2076&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 45 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 4 ປີ
|ພະຣັສະດາທິລາຊະກຸມາຣ
(ພ.ສ. 2072 - 2076)
|-
| 12
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະຣັດສະດາທິລາດ]]
| ພ.ສ. 2072
| colspan=3| ພ.ສ. 2077&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 5 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 5 ເດືອນ
|ພະໄຊຍຣາຊາທິລາຊ
(ພ.ສ. 2077)
|-
| 13
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະໄຊລາຊາທິລາດ]]
| ພ.ສ.​ 2042
| ພ.ສ. 2077 
| colspan=2| ພ.ສ. 2089&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 47 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 13 ປີ
| [[ຮູບ:King Kaeofa.jpg|100px]]
ພະແກ້ວຟ້າ
(ພ.ສ. 2077 - 2089)
|-
| 14
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະຍອດຟ້າ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະແກ້ວຟ້າ)
| ພ.ສ. 2078
| ພ.ສ. 2089
| colspan=2| ພ.ສ. 2091&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 13 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 2 ປີ
|ຂຸນວອຣະວົງສາທິລາຊະກຸມາຣ
(ພ.ສ. 2089 - 2091)
|-
| -
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດ]]
| ພ.ສ.​ 2049
| colspan=3| ພ.ສ. 2091&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 50 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 42 ມື້ 
|ມະຫາອຸປະລາຊ (ຈັ່ນ)
(ພ.ສ. 2091)
|-
| 15
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະມະຫາຈັກກະພັດ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ພະເຈົ້າຊ້າງເຜືກ)
| ພ.ສ. 2048
| ພ.ສ. 2091
| colspan=2| ພ.ສ. 2111&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 63 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 20 ປີ
|ພະມະຫິນ
(ພ.ສ. 2091 - 2111)
|-
| 16
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະມະຫິນທາທິລາດ]]
| ພ.ສ. 2082
| ພ.ສ. 2111
| colspan=2| ພ.ສ. 2112&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 30 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 1 ປີ
|ພະມະຫາທັມະຣາຊາທິລາຊະກູຸມາຣ
(ພ.ສ. 2111 - 2112)
|-
| colspan=8 style=&quot;background-color:#FFC0CB&quot;| ''[[ການເສຍກຸງສີອະຍຸດທະຍາຄັ້ງທີໜຶ່ງ|ເສຍກຸງຄັ້ງທີ 1]]''
| 2112
|-
|}

=== [[ລາຊະວົງສຸໂຂໄທ]] ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
|ພະຣັຊະທາຍາທ ຂູ່ສມຣສ
|-
| 17
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະມະຫາທຳມະລາຊາທິລາດ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໑]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ສົມເດັດພະມະຫາທຳມະລາຊາທິລາດ)
| ພ.​ສ. 2064
| ພ.ສ. 2112
| colspan=2| ພ.ສ. 2133&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 79 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 21 ປີ
| [[ຮູບ:Wat Tham Suea,Kanchanaburi (39).jpg|100px]]
ພະນະເລສ
(ພ.ສ. 2112 - 2133)
ພະນາງມະນີຈັນ
(ພ.ສ. 2113 - 2133)
|-
| 18
| [[ຮູບ:KingNU.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະນະເຣສວນມະຫາລາດ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໒]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະນະເຣສວນມະຫາລາດ)
| ພ.ສ. 2098
| 29 ກໍລະກົດ ພ.ສ. 2133
| colspan=2| 25 ເມສາ ພ.ສ. 2148&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 50 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 15 ປີ
| [[ຮູບ:Wat Tham Suea,Kanchanaburi (40).jpg|100px]]
ພະເອກາ
(ພ.ສ. 2133 - 2148)
|-
| 19
| [[ຮູບ:Ekatotsarotwpamok06.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເອກາທົດສະຣົດ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໓]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະເອກາທົດສະຣົດ) 
| ພ.ສ. 2106
| 25 ເມສາ ພ.ສ. 2148
| colspan=2| ພ.ສ. 2153&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 47 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 5 ປີ
|ເຈົ້າຟ້າສຸທັດ
(ພ.ສ. 2148 - 2150
ພະສີເສາພາຂ
(ພ.ສ. 2150 - 2153)
|-
| 20
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະສີເສົາວະພາກ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໔]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ສົມເດັດພະສີເສົາວະພາກ)
| ?
| colspan=3| ພ.ສ. 2153
| 2 ເດືອນ
| [[ຮູບ:King Songtham.jpg|100px]]
ພະເຈົ້າສົງທຳ
(ພ.ສ. 2153)
|-
| 21
| [[ຮູບ:King Songtham.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຈົ້າຊົງທຳ|ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທີ ໑]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ສົມເດັດພະເຈົ້າຊົງທຳ)
| ພ.ສ. 2131
| ພ.ສ. 2154
| colspan=2| 12 ธันวาคม ພ.ສ. 2171&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 40 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 17 ປີ
|ຈມົ່ນສີເສາຣັກ
(ພ.ສ. 2154)
ພະເຊສທາທິລາຊະກຸມາຣ
(ພ.ສ. 2154 - 2171)
|-
| 22
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຊດຖາທິລາດ|ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທີ ໒]]&lt;br&gt;&lt;small&gt; (ສົມເດັດພະເຊດຖາທິລາດ)
| ພ.ສ. 2140
| ພ.ສ. 2171
| colspan=2| ພ.ສ. 2173&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 33 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 1 ປີ 7 ເດືອນ
|ສົມເດົຈພະອາທິຕະຍະວົງ
(ພ.ສ. 2171 - 2173)
|-
| 23
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະອາທິດຕະຍະວົງ]]
| ພ.ສ. 2161
| colspan=2| ພ.ສ. 2173&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ຖືກເອົາອອກຈາກລາຊະບັນລັງ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 2178&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 17 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| colspan=2 | 36 ມື້
|-
|}

=== [[ລາຊະວົງປາສາດທອງ]] ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
ພະລາຊະລັນຈະກອນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
!ພະຣັຊະທາຍາ ຂູ່ສມຣສ
|-
| 24
| [[ຮູບ:Portrait of King Prasat Thong.jpeg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຈົ້າປາສາດທອງ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໕]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະເຈົ້າປາສາດທອງ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 2143
| ພ.ສ. 2173
| colspan=2| ພ.ສ. 2199&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 56 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 25 ປີ
|ພະເຈົ້າລູກເທີ ພະອົງເຈົ້າອິນ
(ພ.ສ. 2173 - 2199)
|-
| 25
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດເຈົ້າຟ້າໄຊ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໖]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດເຈົ້າຟ້າໄຊ)
| ?
| colspan=3| ພ.ສ. 2199
| 9 ເດືອນ
|ພະສີສຸທຳມະຣາຊາທິລາຊ
(ພ.ສ. 2199
|-
| 26
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະສີສຸທຳລາຊາ|ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ ໗]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະສີສຸທຳລາຊາ)&lt;/small&gt;
| ?
| colspan=3| ພ.ສ. 2199
| 2 ເດືອນ 17 ມື້
| [[ຮູບ:Wat Tham Suea,Kanchanaburi (38).jpg|100px]]
ພະນາຣາຍມະຫາຣາຊະກຸມາຣ
(ພ.ສ. 2199)
|-
| 27
| [[ຮູບ:Emblem of Thailand (1688).gif|100x100px]]
[[ຮູບ:Narai.JPG|100px]]
| [[ສົມເດັດພະນາຣາຍມະຫາລາດ|ສົມເດັດພະຣາມາທິບໍດີທີ ໓]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະນາຣາຍມະຫາລາດ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 2175
| ພ.ສ. 2199
| colspan=2| 11 ກໍລະກົດ ພ.​ສ. 2231&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 56 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 32 ປີ
| [[ຮູບ:PITERA TJAY Rex Siam by Gaspar Bouttat 1690.jpg|100px]]
ພະມຫາບຸຣຸສລາຊະກຸມາຣ
(ພ.ສ. 2199 - 2231)
|-
|}

=== [[ລາຊະວົງບ້ານພູຫຼວງ]] ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະບໍລົມມະຮູບຫຼືກາແຜ່ນດິນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=27% | ພະນາມ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
!ພະຣັຊະທາຍາທ ຂູ່ສມຣສ
|-
| 28
| [[ຮູບ:Phetracha Drawing by M Worapinit.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເພດລາຊາ]]
| ພ.ສ. 2175
| ພ.ສ. 2231
| colspan=2| ພ.ສ. 2246&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 71 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 15 ປີ
| [[ຮູບ:Wat Tham Suea,Kanchanaburi (41).jpg|100px]]
ພະເຈົ້າເສືອ
(ພ.ສ. 2231 - 2246)
|-
| 29
| [[ຮູບ:พระบรมรูป สมเด็จพระเจ้าเสือ วัดไทร.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ 8|ສົມເດົດພະສັນເພັດທີ ໘]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະເຈົ້າເສືອ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 2204
| ພ.ສ. 2246
| colspan=2| ພ.ສ. 2251&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 47 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 5 ປີ
| ເຈົ້າຟ້າເພຊ
(ພ.ສ. 2246 - 2251)
|-
| 30
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະສັນເພັດທີ 9|ສົມເດົດພະສັນເພັດທີ ໙]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະເຈົ້າທ້າຍສະ)
| ພ.ສ. 2221
| ພ.ສ. 2251
| colspan=2| พ.ศ. 2275&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 54 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 24 ปี
| [[ຮູບ:Boromkot wat hantra 2.jpg|100px]]
ເຈົ້າຟ້າພຣ
(ພ.ສ. 2251 - 2275)
|-
| 31
| [[ຮູບ:Boromkot wat hantra 1.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ|ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ ໕]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ)
| ພ.ສ. 2223
| ພ.ສ. 2275
| colspan=2| ພ.ສ. 2301&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 78 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 26 ປີ
| ເຈົ້າຟ້າທຳມະທິເບສໄຊຍເຊສສຸຣິຍະວົງ
(ພ.ສ. 2275 - 2301)
[[ຮູບ:King Uthumphon.jpg|100px]]
ເຈົ້າຟ້າອຸທຸມພອນ
(ພ.ສ. 2300 - 2301)
|-
| 32
| [[ຮູບ:No picture Thai monarchs.svg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນ|ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທິລາດທີ ໖]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນ)
| ພ.ສ. 2265
| colspan=2| ພ.ສ. 2301&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ສະຫຼະລາຊະບັນລັງ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 2339&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 74 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 2 ເດືອນ
| [[ຮູບ:KingEkkathat Wat Lamud Ayutthaya (cropped).jpg|100px]]
ເຈົ້າຟ້າເອກະທັສ
(ພ.ສ. 2301)
|-
| 33
| [[ຮູບ:KingEkkathat Wat Lamud Ayutthaya.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະທີ່ນັ່ງສຸຣິຍາດອັມມະຣິນ|ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທີ ໓]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພະເຈົ້າເອກກະທັດ)&lt;/small&gt;
| ພ.ສ. 2252
| ພ.ສ. 2301
| ພ.ສ. 2310
| ພ.ສ. 2310&lt;/br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 58 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 9 ປີ
| ພະຍາຕາກ
(ພ.ສ. 2301 - 2310)
|-
| colspan=8 style=&quot;background-color:#FFC0CB&quot;| ''[[ການເສຍກຸງສີອະຍຸດທະຍາຄັ້ງທີສອງ|ເສຍກຸງຄັ້ງທີ 2]]''
|
|-
|}

== ອານາຈັກທົນບຸຣີ ==
=== [[ລາຊະວົງທົນບຸຣີ​]] ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະຮູບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=&quot;27%&quot; | ພະນາມ ໝາຍປະຈຳພະອົງ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ບໍຣົມມະລາຊາພິເສກ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
!ພະຣັຊະທາຍາທ ຂູ່ສມຣສ
|-
| 1
|[[ຮູບ:King Taksin &amp; Phraya Pichai Dabhak Monument in Wat Kungtapao 002.jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ|ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທີ ໔]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດ)&lt;/small&gt;

[[ຮູບ:พระตรามหาเดช.jpg|97x97px]]
| 22 ມີນາ ພ.ສ. 2277 &lt;br&gt;หรือ&lt;br&gt; 17 ເມສາ ພ.ສ. 2277
| colspan=2 |  28 ທັນວາ ພ.ສ. 2310
| colspan=2 | 6 ເມສາ ພ.ສ. 2325 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 47 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 14 ປີ 99 ມື້ 
|ສົມເດັຈພະເຈົ້່ລູກເທີ ເຈົ້າຟ້າກົມຂຸນອິນທອນພິທັກ
(ພ.ສ. 2310 - 2325)
|-
|}

== ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ ລາຊະອານາຈັກສະຫຍາມ ແລະລາຊະອານາຈັກໄທ ==

=== [[ລາຊະວົງຈັກກີ]] ===

{| width=100% class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;text-align:center;&quot;
!style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=3%|ລຳດັບ 
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=10% | ພະຮູບ ພະລາຊະລັນຈະກອນ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=&quot;27%&quot; | ພະນາມ ໝາຍປະຈຳພຣະອົງ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ພະລາຊະສົມພົບ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ເລິ່ມຄອງລາດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ບໍຣົມມະລາຊາພິເສກ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສິ້ນລັດຊະການ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=9% | ສະຫວັນຄົດ
! style=&quot;background-color:#F0DC82&quot; width=20% | ຮວມປີຄອງລາດ
!ພະຣັຊະທາຍາທ ຂູ່ສມຣສ
|-
| 1
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama I (Buddha Yodfa Chulaloke).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:King Buddha Yodfa Chulaloke.jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ]] 

[[ຮູບ:Royal monogram of King Buddha Yodfa Chulalok (จปร1).svg|97x97px]] 
| 20 ມີນາ ພ.​ສ. 2279
| 6 ເມສາ ພ.​ສ. 2325
| 13 ມິຖຸນາ ພ.​ສ. 2325 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ຄັ້ງທີ 1)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;17 ມີຖຸນາ ພ.​ສ. 2328&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ຄັ້ງທີ 2)&lt;/small&gt;
| colspan=2| 7 ກັນຍາ ພ.​ສ. 2352 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 73 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 27 ປີ 
| [[ສົມເດັດພະບໍວອນລາຊເຈ້າມະຫາສຸຣະສິງຫານາທ]]
(ພ.ສ. 2325 - 2346)
[[ຮູບ:เจ้าสิริรจจา (วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์).jpg|100px]]
ເຈົ້າສີອະໂນຊາ
(ພ.ສ. 2325 - 2346)
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າລານເທີ ກົມພະອນຸຣັກເທເວສ]]
(ພ.ສ. 2346 - 2350)
[[ຮູບ:King Buddha Loetla Nabhalai.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າລູກຢາເທີ ເຈົ້າຟ້າກົມລວງອິສະຣະສຸນທອນ]]
(ພ.ສ. 2350 - 2352)
[[ຮູບ:Queen Sri Suriyendra.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າລານເທີ ເຈົ້າຟ້າບຸນຣອດ]]
(ພ.ສ. 2351 - 2352)
[[ຮູບ:Princess Kunthon Thipphayawadi01.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າລູກເທີ ເຈົ້າຟ້າກຸນຕລທິພຍະວະດີ]]
(ພ.ສ. 2351 - 2352)
|-
| 2
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama II (Buddha Loetla Nabhalai).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:Chintawannakhadi (p 595).jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະເລີດຫຼ້ານະພາໄລ]] 

[[ຮູບ:Royal Monogram of King Buddha Loetla Nabhalai (อปร2).svg|97x97px]] [[ຮູບ:Chor por ror Rama II.jpg|97x97px]]
| 24 ກຸມພາ ພ.​ສ. 2310
| 7 ກັນຍາ ພ.​ສ. 2352
| 17 ກັນຍາ ພ.​ສ. 2352
| colspan=2| 27 ກໍລະກົດ ພ.​ສ. 2367 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 57 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 15 ປີ 
| [[ຮູບ:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະບໍວອນລາຊະເຈົ້າມະຫາເສນານຸລັກ]]
(ພ.ສ. 2352 - 2360)
[[ຮູບ:King Rama III of Siam (Nangklao) Portrait 2.jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າລູກຢາເທີ ກົມະມືນເຈສະດາລາຊເຈົ້າ]]
(ພ.ສ. 2360 - 2367)
|-
| 3
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama III (Jessadabodindra).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:King Nangklao.jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະນັ່ງເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະມະຫາເຈດສະດາລາດເຈົ້າ)&lt;/small&gt;

[[ຮູບ:Rama III Royal Monogram.png|97x97px]]
| 31 ມີນາ ພ.​ສ. 2330
| 21 ກໍລະກົດ ພ.​ສ. 2367
| 1 ສິງຫາ ພ.​ສ. 2367
| colspan=2| 2 ເມສາ ພ.​ສ. 2394 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 64 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 27 ປີ 
| [[ຮູບ:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดาราวดี.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະບໍວອນລາຊເຈົ້າມະຫາສັກດິພລເສພ]]
(ພ.ສ. 2367 - 2375)
[[ຮູບ:วัดไพชยนต์พลเสพย์ราชวรวิหาร อ.พระประแดง จ.สมุทรปราการ (17).jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າລາຊະວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າດາຣາວະດີ]]
(ພ.ສ. 2367 - 2375)
[[ຮູບ:King Mongkut of Siam.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້ານ້ອງຢາເທີ ເຈົ້າຟ້າມົງກຸດສມມະຕິວົງ ພະວະຊິຣະຍານມະຫາເຄນ]]
(ພ.ສ. 2375 - 2394)
[[ຮູບ:Queen Somanass Waddhanawathy.jpg|100px]]
[[ໂສມະນັສໃັທະນາວະດີ]]
(ພ.ສ. 2376 - 2394)
[[ຮູບ:Queen Debsirindra.jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າລານເທີ ພະອົງເຈົ້າຣຳເພຍພມຣາພິຣົມ]]
(ພ.ສ. 2377 - ພ.ສ. 2394)
[[ຮູບ:Princess Pannarai.jpg|100px]]
[[ທ່ອມເຈົ້າແຊ່ ສິຣິວົງ]]
(ພ.ສ. 2385 - 2394)
|-
| rowspan=2| 4
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama IV (Mongkut).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:King Mongkut of Thailand.jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]]

[[ຮູບ:Royal Monogram of King Rama IV.svg|97x97px]]
| 18 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2347
| 2 ເມສາ ພ.​ສ. 2394
| 15 ພຶດສະພາ ພ.​ສ. 2394
| colspan=2| 1 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2411 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 63 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 17 ປີ 
| [[ຮູບ:Thewet Watcharin.jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າບໍລົມະວົງເທີ ກົມພະເທເວສວັຊະຣິນ]]
(ພ.ສ. 2408 - 2410)
[[ຮູບ:Chulalongkorn (03).jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າລູກຢາເທີ ເຈົ້າຟ້າຈຸລາລົງກອນ ກົມຂຸນພິນິຕປະຊານາຄ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ພະເຈົ້າລູກເທີ ພະອົງເຈົ້າທັກສິນະຊາ ນະຣາທິລາຊະບຸຕຣີ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ຮູບ:พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์.jpg|100px]]
[[ທ່ອມເຈົ້າປິ໋ວ ລະດາວັລ|ມ່ອມເຈົ້າປິ໋ວ ລະດາວັລ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ມ່ອມເຈົ້າບັວ ລະດາວັລ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ຮູບ:Savang Vadhana in Traditional clothing.jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າລານເທີ ພະອົງເຈົ້າສະຫວ່າງວັດທະນາ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ຮູບ:Saovabha Phongsri Queen Monogram.png|100px]]
[[ພະເຈົ້າລູກເທີ ພະອົງເຈົ້າເສາວະພາພ່ອງສີ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ຮູບ:Princess Sunandha Kumariratana.jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າລູກເທີ ພະອົງເຈົ້າສຸນັນທາກຸມາຣີຣັຕ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
[[ຮູບ:Saisavali Bhiromya Monogram.png|97x97px]]
[[ຮູບ:Saisavali Bhiromya.jpg|100px]]
[[ມ່ອມເຈົ້າສາຍ ລະດາວັລ]]
(ພ.ສ. 2410 - 2411)
|-
|[[ຮູບ:Privy Seal of Pinklao, Second King of Siam (circular).svg|100x100px]] [[ຮູບ:Privy Seal of Pinklao, Second King of Siam.svg|100px]]
[[ຮູບ:Pinklao.jpg|100px]]
|
[[ພຣະບາດສົມເດັດພະປິ່ນເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ|ພະບາດສົມເດັດພະປິ່ນເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]][[ຮູບ:Standard of Pinklao, Second King of Siam.svg|97x97px]]
|7 ກັນຍາ ພ.ສ. 2351
|2 ເມສາ ພ.ສ. 2394
|15 ພຶດສະພາ ພ.ສ. 2394
| colspan=2|4 ມະກະລາ ພ.ສ. 2408 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 57 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
|13 ປີ
|
|-
| 5
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama V (Chulalongkorn).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:King Chulalongkorn, Rama V.jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະປິຍະມະຫາລາດ)&lt;/small&gt;

[[ຮູບ:Chulalongkorn seal.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Royal monogram of King Chulalongkorn (จปร5 พระมหาพิชัยมงกุฎ).svg|97x97px]] [[ຮູບ:Signature of Chulalongkorn.svg|99x99px]]
| 20 ກັນຍາ ພ.​ສ. 2396
| 1 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2411
| 11 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2411 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ຄັ້ງທີ 1)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;16 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2416&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ຄັ້ງທີ 2)&lt;/small&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | 23 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2453 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 57 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 42 ປີ 
| [[ຮູບ:Bovorn Wichaichan.jpg|100px]]
[[ກົມພະລາຊະວັງບໍວອນວິໄຊຍຊານ]]
(ພ.ສ. 2411 - 2428)
[[ຮູບ:Si Saowaphang.jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າບໍຣົມວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າສີເສາວພາງ]]
(ພ.ສ. 2428 - 2429)
[[ຮູບ:Emblem of Vajirunhis (simplified).svg|97x97px]][[ຮູບ:Emblem of Vajirunhis (simplified v2).svg|100px]][[ຮູບ:Vajirunhis Signature.svg|99x99px]][[ຮູບ:Vajirunhis.jpg|100px]]

[[ສົມເດັດພະບໍຣົມໂອຣະສາທິລາດ ເຈົ້າຟ້າມະຫາວະຊິຣຸນຫິສ ສຍາມມະກຸດລາຊະກຸມາຣ]]
(ພ.ສ. 2429 - 2438)
[[ຮູບ:Emblem of Vajirunhis.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Vajiravudh (18).jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະບໍລົມໂອຣະສາທິລາດ ເຈົ້າຟ້າມະຫາວະຊິລາວຸດ ສະຫຍາມມຸງກຸດລາຊະກຸມານ]]
(ພ.ສ. 2438 - 2453)
[[ຮູບ:Lakshamilavan monogram.png|97x97px]]
[[ຮູບ:พระนางเธอลักษมีลาวัณ.jpg|100px]]
[[ມ່ອມເຈົ້າວັນພິມລ ວອນວັມ]]
(ພ.ສ. 2447 - 2453)
[[ຮູບ:HM Queen Indrasakdi Sachi.jpg|100px]]
[[ປະໄພ ສຸຈະລິດກຸນ]]
(ພ.ສ. 2449 - 2453)
[[ຮູບ:พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ทรงกอล์ฟ.jpg|100px]]
[[ເຂຣືອແກ້ວ ອະພັຍວົງ]]
(ພ.ສ. 2452 - 2453)
|-
| 6
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama VI (Vajiravudh).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:Vajiravudh (20).jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະມະຫາທີຣະລາດເຈົ້າ)&lt;/small&gt;

[[ຮູບ:Royal Monogram of Vajiravudh - วปร6.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Royal Monogram of Vajiravudh - รร6.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Vajiravudh seal.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Signature of King Vajiravudh.svg|99x99px]]
| 1 ມັງກອນ ພ.​ສ. 2423
| 23 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2453
| 11 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2453 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ຄັ້ງທີ 1)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;28 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2454&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ຄັ້ງທີ 2)&lt;/small&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | 26 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2468 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 45 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 15 ປີ 
| [[ຮູບ:Chakrabongse Bhuvanath Royal Monogram.png|97x97px]]
[[ຮູບ:Chakrabongse Bhuvanath.png|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າບໍຣົມວົງເທີ ເຈົ້າຟ້າຈັກະພງພູວະນາຄ ກົມຫລວງພິສະນຸໂລກປະຊານາຄ]]
(ພ.ສ. 2453 - 2463)
ມ່ອມເຈົ້າຊະວະລິຕ ກິຕິຍາກອນ
(ພ.ສ. 2454 - 2463
[[ຮູບ:Asdang Dejavudh Monogram.png|100px]][[ຮູບ:Prince Asdang Dejavudh of Siam.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະອະນຸຊາທິລາດ ເຈົ້າຟ້າອັສະດາງເດຊາວຸທ ກົມລວງນະຂອນ]]
(ພ.ສ. 2463 - 2466)
[[ຮູບ:Paew Snidvongseni in 1920.jpg|100px]]
ແພ້ວ ສະນິທວງເສນີ
(ພ.ສ. 2464 - 2466)
[[ຮູບ:สิบตรีพระองค์เจ้าวรานนท์ธวัช.jpg|100px]]
[[ພະວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າວະຣານນທະນ|ພະວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າວະຣານນທະນັຊ]]
(ພ.ສ. 2466 - 2467)
[[ສົມເດັດພະເຈົ້ານ້ອງຍາເທີ ເຈົ້າຟ້າປະຊາທິປກສັກດິເດຊ ກົມຫລວງສຸໂຂທັຍທຳມະ|ສົມເດັດພະເຈົ້ານ້ອງຍາເທີ ເຈົ້າຟ້າປະຊາທິປກສັກດິເດຊ ກົມຫລວງສຸໂຂທັຍທຳມະຣາຊາ]]
(ພ.ສ. 2467 - 2468)
[[ຮູບ:Royal Monogram of Queen Rambhai Barni.svg|97x97px]] [[ຮູບ:HM Queen Rambhai.jpg|100px]]
[[ມ່ອມເຈົ້າຣຳໄພພັມນີ ຊາຍາ]]
(ພ.ສ. 2467 - 2468)
|-
| rowspan=2| 7
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama VII (Prajadhipok).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:King Prajadhipok of Siam.jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]]

[[ຮູບ:Prajadhipok's Seal.jpg|97x97px]] [[ຮູບ:Royal Monogram of Prajadhipok (use for Siamese military colours).svg|97x97px]] [[ຮູບ:Royal Monogram of Prajadhipok (ปปร อุณาโลม).svg|97x97px]] [[ຮູບ:Prajadhipok signature (1928-07-13).svg|99x99px]]
| 8 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2436
| 26 ພະຈິກ ພ.​ສ. 2468
| 25 ກຸມພາ ພ.​ສ. 2469
| 2 ມີນາ ພ.​ສ. 2478 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສະຫຼະລາຊະບັນລັງ)&lt;/small&gt;
| 30 ພຶດສະພາ ພ.​ສ. 2484 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 47 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 9 ປີ
| [[ຮູບ:อานันทมหิดล 1946.jpg|100px]]
[[ພະວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າອານັນທະມະຫິດລ]]
(ພ.ສ. 2472 - 2477)
[[ຮູບ:Royal Monogram of Princess Galyani Vadhana.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Galyani Vadhana.jpg|100px]]
[[ພະວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າກັນລະຍານິວັທ]]
(ພ.ສ. 2473 - 2477)
|-
|[[ຮູບ:Mahidol (1).jpg|100px]]
| [[ສົມເດັດພະມະຫິຕະລາທິເບດ ອະດຸນຍະເດດວິກົມ ພະບํລົມລາຊະຊະນົກ]]

[[ຮູບ:ตราสมเด็จพระมหิตลาธิเบศรอดุลยเดชวิกรมพระบรมราชชนก.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Mahidol Signature.svg|99x99px]]
| 1 ມະກະລາ ພ.ສ. 2435
| 26 ພະຈິກ ພ.ສ. 2468
| -
| 8 ພະຈິກ ພ.ສ. 2470 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ສະທຼະລາຊະບັນລັງ)&lt;/small&gt;
| 24 ກັນຍາ ພ.ສ. 2472 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 37 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 1 ປີ
| [[ຮູບ:ลายพระอภิไธย สังวาลย์.svg|99x99px]] [[ຮູບ:Portraits of Srinagarindra.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະສີນະຄະຣິນທາບໍລົມລາຊະຊົນນະນີ]]
(ພ.ສ. 2468 - 2472)
|-
| 8
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama VIII (Ananda Mahidol).svg|100x100px]]
[[ຮູບ:Young King Ananda Mahidol Portrait c1940.png|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະເມນມະຫາອານັນທະມະຫິດົນ ພະອັດຖະມະຮາມາທິບໍດິນ|ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະເມນມະຫາອານັນທະມະຫິດົນ]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະອັດຖະມະຣາມາທິບໍດິນ)&lt;/small&gt;

[[ຮູບ:Royal Monogram of King Ananda Mahidol.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Ananda Mahidol signature.svg|99x99px]]
| 20 ກັນຍາ ພ.​ສ. 2468
| 2 ມີນາ ພ.​ສ. 2478
| - 
| colspan=&quot;2&quot; | 9 ມິຖຸນາ ພ.​ສ. 2489 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 20 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 12 ປີ 
| [[ຮູບ:Ananda Mahidol (1).jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້ານ້ອງຍາເທີ ເຈົ້າຟ້າພູມິພົນອະດຸນຍະເດດ]]
(ພ.ສ. 2477 - 2489)
[[ຮູບ:Royal Monogram of Queen Sirikit.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Sirikit.jpg|100px]]
[[ທ່ອມເຈົ້າສິຣິກິຕ ກິຕິຍາກອນ]](ພ.ສ. 2478 - 2489)
|-
| 9
|[[ຮູບ:Privy Seal of King Rama IX (Bhumibol Adulyadej).svg|100x100px]] [[ຮູບ:Bkk-Salachalermkrung-bythenight-0802.jpg|100x100px]]
[[ຮູບ:Bhumibol Adulyadej.jpg|100px]]
| [[ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະມິນມະຫາພູມິພົນອະດຸນຍະເດດ|ພະບາດສົມເດັດພະມະຫາພູມິພົນອະດຸນຍະເດດມະຫາລາດ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະພັດທະຣະມະຫາລາດ)&lt;/small&gt;

[[ຮູບ:Royal Monogram of King Bhumibol Adulyadej.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Kong Khai (6031885269).jpg|97x97px]] [[ຮູບ:Thailand mourning flags 2016 IMG 7022.jpg|97x97px]] [[ຮູບ:King Rama IX Signature.svg|99x99px]]
| 5 ທັນວາ ພ.​ສ. 2470
| 9 ມິຖຸນາ ພ.​ສ. 2489
| 5 ພຶດສະພາ ພ.​ສ. 2493
| colspan=&quot;2&quot; | 13 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2559 &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 88 ພັນສາ)&lt;/small&gt;
| 70 ປີ
| [[ຮູບ:Chumbhotbongs Paribatra, Prince of Nakhon Sawan II (crop).jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າວອນຣະວົງເທີ ກົມຫມື່ນນຂອນສະວັນສັກດິ|ພະເຈົ້າວອນຣະວົງເທີ ກົມຫມື່ນນຂອນສະວັນສັກດິພິນິຕ]]
(ພ.ສ. 2489 - 2502)
[[ຮູບ:พันธุ์ทิพย์บริพัตร.jpg|100px]]
[[ພັນທິພ ບອຣິພັຊ]]
(ພ.ສ. 2493 - 2502)
[[ຮູບ:Prince Bhanubandhu Yugala (crop).jpg|100px]]
[[ພະເຈົ້າວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າພານຸພັນຍຸຂນ]]
(ພ.ສ. 2502 - 2503)
[[ຮູບ:Soiraya Yugala.jpg|100px]]
[[ຫມ່ອມຫລວງສະຣ້ອຍຣະຍ້າ ຍຸຂລ]]
(ພ.ສ. 2502 - 2503)
[[ຮູບ:JPrinceSukhumbhinanda11.jpg|100px]]
[[ພະວອນຣະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າສຸຂຸມາພິນນ]]
(ພ.ສ. 2503 - 2515)
[[ຮູບ:หม่อมดุษฎี บริพัตร ณ อยุธยา.jpg|100px]]
[[ຫມ່ອມເຈົ້າດຸສດີ ບອຣິພັຊ]]
(ພ.ສ. 2507 - ພ.ສ. 2515)
[[ຮູບ:The old personal flag of Prince Vajiralongkorn, Crown Prince of Thailand.png|97x97px]]
[[ຮູບ:Royal Badge of Maha Vajiralongkorn, Crown Prince of Thailand (1972-1998).png|97x97px]] [[ຮູບ:Royal Monogram of Crown Prince Maha Vajiralongkorn.svg|97x97px]]
[[ຮູບ:King Rama X official portrait (3x4 cropped).png|100px]]
[[ສົມເດັດພະບໍຣົມໂອຣະສາທິລາດ ເຈົ້າຟ້າມະຫາວະຊິຣາລົງກອນ ສະຫຍາມມຸງກຸດລາຊະກຸມານ]]
(ພ.ສ. 2515 - 2559)
[[ຮູບ:Royal monogram of Suthida.svg|97x97px]]
[[ຮູບ:Queen Suthida of Thailand in 2019 (2, cropped).jpg|100px]]
[[ສຸທິດາ ຕິດໃຈ]]
(ພ.ສ. 2525 - 2553)
[[ສຸທິດາ ວະຊິຣາລງກອນ]]
(ພ.ສ. 2553 - 2559)
[[ສຸທິດາ ວະຊິຣາລງກອນ ນ ອຍຸທະຍາ]]
(ພ.ສ. 2559)
|-
| 10
|[[ຮູບ:Privy seal of King Rama X, Vajiralongkorn of Thailand.png|100x100px]] [[ຮູບ:Souvernir talipot fan for the Coronation Ceremony of King Rama X,Wat Ratchabophit.jpg|100x100px]]
[[ຮູບ:สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 29-5-18 (9) ครอบตัด.jpg|100px]]
|| [[ພະບາດສົມເດັດພະວະຊິຣະເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]]

[[ຮູບ:334009-484x720.jpg|97x97px]] [[ຮູບ:Royal Monogram of King Rama X.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Flag and emblem of the coronation cermony of King Vajiralongkorn.jpg|97x97px]] [[ຮູບ:ลายพระอภิไธย พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว.png|99x99px]]
| 28 ກໍລະກົດ ພ.​ສ. 2495
| 13 ຕຸລາ ພ.​ສ. 2559
| 4 ພຶດສະພາ ພ.​ສ. 2562
| colspan=&quot;2&quot; | ປັດຈຸບັນ &lt;br&gt;&lt;small&gt;(ພະຊົນມາຍຸ 66 ພັນສາ+)&lt;/small&gt;
| 2 ປີ+
| [[ຮູບ:Royal Monogram of Prince Dipangkorn Rasmijoti.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Royal Monogram of Prince Dipangkorn Rasmijoti 2019.png|97x97px]][[ຮູບ:Dipangkorn Rasmijoti 2019.jpg|100px]]
[[ສົມເດັດພະເຈົ້າລູກຍາເທີ ເຈົ້າຟ້າທີປັງກອນຣັດສະໝີໂຊດ​|ສົມເດັດພະເຈົ້າລູກຍາເທີ ເຈົ້າຟ້າທີປັງກອນຣັດສະໝີໂຊດ]]​
(ພ.ສ. 2559)
[[ຮູບ:Royal Monogram of Princess Srirasmi.svg|97x97px]] [[ຮູບ:Signature of Srirasmi Suwadee.png|99x99px]] [[ຮູບ:HRH Srirasmi (Cropped).jpg|100px]]
[[ສີຣັດ ສຸວະດີ]]
(ພ.ສ. 2562)
|}

== ເບິ່ງຕື່ມ ==
* [[ລາຍພະນາມພະພັນລະຍາເຈົ້າໃນພະມະຫາກະສັດໄທ (ສະຫຍາມ)]]

== ອ້າງອີງ ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ}}

== ບັນນານຸກົມ ==
* [[ประเสริฐ ณ นคร]] ''พ่อขุนศรีอินทราทิตย์'' สารานุกรมไทย ฉบับ[[ราชบัณฑิตยสถาน]] เล่ม 26 หน้า 16861-16864 พ.ศ. 2549
* เกร็ดความรู้จาก[[ประชุมพงศาวดาร]] ฉบับ[[กาญจนาภิเษก]] . -- กรุงเทพฯ : [[สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์]] [[กรมศิลปากร]], พ.ศ. 2550 ISBN 978-974-824-4
* [http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=968 พระนามพระมหากษัตริย์] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203004228/http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=968 |date=2013-12-03 }} จาก [[ราชบัณฑิตยสถาน]]
* จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, [http://fulltext.car.chula.ac.th/doc.asp?dirid=I0014&amp;page=0067&amp;dirname=พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงวิจารณ์เรื่องพระราชพงศาวดารกับเรื่องราชประเพณีการตั้งพระมหาอุปราช พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงวิจารณ์เรื่องพระราชพงศาวดารกับเรื่องราชประเพณีการตั้งพระมหาอุปราช], ๒๔๗๙, ๙๕ หน้า

{{ພະມະຫາກະສັດໄທ}}

[[ໝວດ:ພະມະຫາກະສັດໄທ| ]]
[[ໝວດ:ລາຍພະນາມພະມະຫາກະສັດໄທ|ທຍ]]</text>
      <sha1>oiyn1wd0tzj4e5rp2zy93y8q3y7pbpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13672</id>
    <revision>
      <id>130490</id>
      <parentid>130194</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T17:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The Miss GEE</username>
        <id>22326</id>
      </contributor>
      <comment>/* ການແຂ່ງຂັນສາກົນ */</comment>
      <origin>130490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71580" sha1="b01yv75mic7hq8yfpxagv9ml4i7g4fv" xml:space="preserve">ເປັນລາຍການປະກວດຄວາມງາມນານາຊາດຈາກທົ່ວໂລກ ປະກວດຄວາມງາມຄືການແຂ່ງຂັນທີ່ມີປະເພນີເນັ້ນການຕັດສິນແລະການຈັດອັນດັບຄຸນະລັກສະນະທາງກາຍະພາບຂອງຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ, ແມ້ວ່ການແຂ່ງຂັນບາງສ່ວນມີວິວັຖນາການໄປຍັງລວມບຸກຄະລິກກະພາບ, ສະຕິປັນຍາ, ປັນຍາ, ພອນສະຫວັນແລະຄໍາຕອບສໍາຫລັບຄໍາຖາມຂອງກໍາມະການເປັນເກນຕັດສິນ ຄໍານີ້ແທບຈະຫມາຍເຖິງເສພາະການແຂ່ງຂັນສໍາຫລັບຜູ້ຫຍິງແລະເດັກຍິງເຊັ່ນວຽກປະກວດຄວາມງາມລະດັບນານາຊາດຂອງ[[ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້]] &lt;nowiki&gt;''ແກຣນສະແລັມບິວຕີ້ເພເຈ້ນ''&lt;/nowiki&gt; ແລະ[[ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ ບິວຕີ້ ເພເຈ້ນ|ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລບິວຕີ້ເພເຈ້ນ]] ເຫດການທີ່ຄ້າຍກັນສໍາຫລັບຜູ້ຊາຍຫລືເດັກຜູ້ຊາຍມັກຈະຖືກເອີ້ນໂດຍຊື່ອື່ນ ໆ ແລະມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະມີການແຂ່ງຂັນເພາະກາຍ

=== ການແຂ່ງຂັນທີ່ມີທັງຍິງ ແລະ ຊາຍ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%&quot; ;
| colspan=&quot;8&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ນານາຊາດຫຼັກ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດ:
|-
! colspan=&quot;4&quot; |ການແຂ່ງຂັນຍິງ
! colspan=&quot;4&quot; |ການແຂ່ງຂັນຊາຍ
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ມິສເວີຣ໌ລດ໌|ມິສ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Miss World
|1951
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|[[ມິສເຕີເວີຣ໌ລດ໌|ມິສເຕີ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Mister World
|1996
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|[[ມິສຢູນີເວີຣ໌ສ|ມິສ ຢູນີເວີຣສ]]
|Miss Universe
|1952
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|[[ມິສເຕີຢູນີເວີຣສ|ມິສເຕີ ຢູນີເວີຣສ]]
|Mister Universe
|2024
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|[[ມິສອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss International
|1960
|{{flag|ຍີ່ປຸ່ນ}}
|[[ມິສເຕີອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister International
|1996
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ]]
|Miss Intercontinental
|1971
|{{flag|ປານາມາ}}
|[[ມິສເຕີອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ|ມິສເຕີ ອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ]]
|Mister Intercontinental
|1998
|{{flag|ເຢຍລະມັນ}}
|-
|[[ມິສໂກຣບ|ມິສ ໂກຣບ]]
|Miss Globe
|1974
|{{flag|ການາດາ}}
|[[ມິສເຕີໂກຣບ|ມິສເຕີ ໂກຣບ]]
|Mister Globe
|2015
|{{flag|ຝຣັ່ງ}}
|-
|[[ມິສໂມເດລອັອບເດິເວີຣ໌ລດ໌|ມິສ]] [[ມິສໂມເດລອັອບເດິເວີຣ໌ລດ໌|ໂມເດລ ອັອບ ເດິ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Miss Model of the World
|1988
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|[[ມິສເຕີໂມເດວອອຟເດີເວີຣ໌ລດ໌|ມິສເຕີ ໂມເດວ ອອຟ ເດີ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Mister Model of the World
|2018
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|[[ມິສທົວຣິຊຶມເວີຣ໌ລດ໌|ມິສ ທົວຣິຊຶມ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Miss Tourism World
|1992
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|[[ມິສເຕີທົວຣິຊຶມເວີຣ໌ລດ໌|ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Miss Tourism World
|2016
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Tourism International
|1994
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|[[ມິສເຕີທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Tourism International
|2001
|{{flag|ປານາມາ}}
|-
|[[ມິສເອີຣສ|ມິສ ເອີຣ໌ທ]]
|Miss Earth
|2001
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|[[ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ]]
|Mister Earth Pageant
|2018
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສເຟຣນຊິບອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ເຟຣນຊິບ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Friendship International
|2009
|{{flag|ຈີນ}}
|[[ມິສເຕີເຟຣນດ໌ຊິບອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ເຟຣນດ໌ຊິບ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Friendship International
|2021
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສຊຸປຣາເນຊັນແນລ|ມິສ ຊູພຣາເນຊັນແນລ]]
|Miss Supranational
|2009
|{{flag|ໂປໂລຍ}}
|[[ມິສເຕີຊຸປຣາເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ຊຸປຣາເນຊັນແນລ]]
|Mister Supranational
|2016
|{{flag|ໂປໂລຍ}}
|-
|[[ມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Grand International
|2013
|{{flag|ໄທ}}
|[[ມິສເຕີແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Grand International
|2017
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສໂກລໂບລ|ມິສ ໂກລໂບລ]]
|Miss Global
|2013
|{{flag|ໄທ}}
|[[ມິສເຕີໂກລໂບລ|ມິສເຕີ ໂກລໂບລ]]
|Mister Global
|2014
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສອີໂກອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ອີໂກ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Eco International
|2015
|{{flag|ອີຢິບ}}
|[[ມິສເຕີອີໂກອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ອີໂກ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Eco International
|2026
|{{flag|ອີຢິບ}}
|-
|ມິສ ຄອນຕິເນນຕັລ ເວີຣ໌ລດ໌
|Miss Continental World
|2022
|{{flag|ໄທ}}
|ມິສເຕີ ຄອນຕິເນນຕັລ ເວີຣ໌ລດ໌
|Mister Continental World
|2018
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສຄອສໂມ|ມິສ ຄອສໂມ]]
|Miss Cosmo
|2024
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|[[ມິສເຕີຄອສໂມ|ມິສເຕີ ຄອສໂມ]]
|Mister Cosmo
|2026
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ມິສ ຟິດເນສຊູເປີໂມເດວ ເວີລດ໌
|Miss Fitness Supermodel World
|2023
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|ມິສເຕີ ຟິດເນສຊູເປີໂມເດວ ເວີລດ໌
|Mister Fitness Supermodel World
|2023
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|}

== ລາຍການປະກວດນານາຊາດຂອງຜູ້ຫຍິງ ==

=== ການແຂ່ງຂັນສາກົນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%&quot; ;
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;ການປະກວດລະດັບ&lt;u&gt;ເມເຈີ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ[[ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້]] &lt;nowiki&gt;''ແກຣນສະແລັມບິວຕີ້ເພເຈ້ນ''&lt;/nowiki&gt; ແລະ[[ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ ບິວຕີ້ ເພເຈ້ນ|ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລບິວຕີ້ເພເຈ້ນ]]:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ມິສເວີຣ໌ລດ໌|ມິສ]] [[ມິສເວີຣ໌ລດ໌|ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Miss World
|1951
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|[[ມິສຢູນີເວີຣສ|ມິສ]] [[ມິສຢູນີເວີຣສ|ຢູນີເວີຣສ]]
|Miss Universe
|1952
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|[[ມິສອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss International
|1960
|{{flag|ຍີ່ປຸ່ນ}}
|-
|[[ມິສເອີຣສ|ມິສ ເອີຣ໌ທ]]
|Miss Earth
|2001
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສຊຸປຣາເນຊັນແນລ|ມິສ ຊູພຣາເນຊັນແນລ]]
|Miss Supranational
|2009
|{{flag|ໂປໂລຍ}}
|-
|[[ມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Grand International
|2013
|{{flag|ໄທ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ໄມເນີ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ມິສອິນເຕີຄອນທິເນນທັລ|ມິສ ອິນເຕີຄອນທິເນນທັລ]]
|Miss Intercontinental
|1971
|{{flag|ປານາມາ}}
|-
|[[ມິສໂມເດວອັອຟເດິໂວຣ໌ວ|ມິສ ໂມເດວ ອັອຟ ເດິ ໂວຣ໌ວ]]
|Miss Model of the World
|1988
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|-
|[[ໂວຣ໌ວມິສຍູນິເວີຊິຕີ້|ໂວຣ໌ວ ມິສ ຍູນິເວີຊິຕີ້]]
|World Miss University
|1986
|{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}}
|-
|ມິສ ທົວຣິຊຶມ ເວີລດ໌ (ສະຫະລາຊະອານາຈັກ)
|Miss Tourism World
|1992
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|[[ທັອບໂມເດລອັອບເດີເວີຣ໌ລດ໌|ທັອບ ໂມເດລ ອັອບ ເດີ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Top Model of the World
|1993
|{{flag|ເຢຍລະມັນ}}
|-
|ມິສ ທົວຣິຊຶມ ຄວີນ ອອຟ ເດີ ເຢຍ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Tourism Queen of the Year International
|1993
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ມາເລເຊຍ)
|Miss Tourism International
|1994
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ທົວລິຊຶມ ຢູນີເວີສ
|Miss Tourism Universe
|2014
|{{flag|ເລບານອນ}}
|-
|ເດິ ມິສ ໂກຣບ
|The Miss Globe
|2004
|{{flag|ອານບານີ}}
|-
|ມິສ ອໍຣາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Aura International
|2006
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|-
|ມິສ ທົວຣິຊຶມ ເມໂທຣໂພລິແທນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Tourism Metropolitan International
|2007
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ເຟຣນຊິບ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Friendship International
|2009
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ມິສ ໂພຣເກຣສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Progress International
|2010
|{{flag|ອີຕາລີ}}
|-
|ມິສ ໂກລບອນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Global International
|2010
|{{flag|ເຈເມກາ}}
|-
|ມິສ ຊູເປີທາເລນ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌
|Miss Supertalent of the World
|2011
|{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}}
|-
|[[ຊູເປີໂມເດວອິນເຕີເນຊັນແນລ|ຊູເປີໂມເດວ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Supermodel International
|2011
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ສຄູບາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Scuba International
|2011
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ເຟສ ອອບ ບິວຕີ້ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Face of Beauty International
|2012
|{{flag|ນິວຊີແລນດ໌}}
|-
|[[ມິສໂກລໂບລ|ມິສ ໂກລໂບລ]]
|Miss Global
|2013
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ຄອສໂມໂພລິແທນ ເວີລດ໌
|Miss Cosmopolitan World
|2015
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ອີໂກ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Eco International
|2015
|{{flag|ອີຢິບ}}
|-
|ມິສ ແລະ ມິສເອັສ ແກລມເມີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss and Ms Glamour International
|2016
|{{flag|ແບນຊິກ}}
|-
|ເວີຣ໌ດ ເນັກຊ໌ ທັອບ ໂມເດລ
|World Next Top Model Organization
|2016
|{{flag|ເລບານອນ}}
|-
|ມິສ ຄອສໂມ ເວີລດ໌
|Miss Cosmo World
|2017
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ມັລຕິເນແຊນນອລ
|Miss Multinational
|2017
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສ ທົວຣິຊຶມ ເວີລດ໌ (ຈີນ)
|Miss Tourism World
|2017
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ມິສ ແກລມ ເວີລດ໌
|Miss Glam World﻿
|2018
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສ ໂປໂລ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Polo International
|2018
|{{flag|ໄນຈີເຣຍ}}
|-
|ມິສ ຊູເປີໂມເດວ ເວີລດ໌ໄວດ໌
|Miss Supermodel Worldwide
|2018
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສ ແພລເນັດ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Planet International
|2019
|{{flag|ກຳປູເຈຍ}}
|-
|ຄວີນ ອອຟ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ທົວຣິຊຶມ
|Queen of International Tourism
|2019
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສ ໂອເຊຍນ ເວີລດ໌
|Miss Ocean World
|2020
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ອີລີດ
|Miss Elite
|2021
|{{flag|ອີຢິບ}}
|-
|ຄວີນ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌ (ມິສ-ມິສເອັສ)
|Queen of the World (Miss-Ms.)
|2021
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ເອັນໄວຣອນເມັນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Environment International
|2022
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສ ເຟສ ອອບ ຮິວແມນນິຕີ້
|Miss Face of Humanity
|2022
|{{flag|ການາດາ}}
|-
|ມິສ ເພີຕີດ ໂກລບອນ
|Miss Petite Global
|2022
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ຊູພຣາໂກລບອນ
|Miss Supraglobal
|2022
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ມິສ ບິຊເນສ ໂກລບອນ
|Miss Business Global
|2023
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|[[ມິສຊາມ|ມິສ ຊາມ]]
|Miss Charm
|2023
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ຢູນິເວີຊໍວູ ແມນ
|Universal Woman
|2023
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|[[ມິສຄອສໂມ|ມິສ ຄອສໂມ]]
|Miss Cosmo
|2024
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ມິສ ເວວເນສ ເວີລດ໌
|Miss Wellness World
|2025
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ເອັມຈີໄອ ອໍລ໌ ສະຕາຣ໌ສ]]
|MGI All Stars
|2026
|{{flag|ໄທ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ&lt;u&gt;ທະວີບ, ລະດັບພູມິພາກ, ລະດັບອະນຸພູມິພາກ, ແລະດ້ານວັດທະນະທໍາ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນການປະກວດໃນລະດັບທະວີບ ແລະ ລະດັບພູມິພາກ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ເຣນາໂດ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ເດວ ກາເຟ
|Reinado Internacional del Café
|1957
|{{flag|ໂກໂລມບີ}}
|-
|[[ມິສເອເຊຍປາຊີຟິກອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ|ມິສ ເອເຊຍ ປາຊີຟິກ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Asia Pacific International
|1968
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສ ອາເມຣິກາລາ ຕິນາ
|Miss América Latina
|1981
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ອາຟຣິກາ
|Miss Africa
|1978
|{{flag|ໄນຈີເຣຍ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ອາເມຣິກາ
|Miss Asian America
|1985
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ຢູເອສເອ
|Miss Asia USA
|1989
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ເຣນາ ຮິສປາໂນອາເມຣິການາ
|Reina Hispanoamericana
|1991
|{{flag|ໂບລິເວຍ}}
|-
|ມິສ ຢູໂຣປຽນ ໂກລບອນ
|Miss European Global
|2000
|{{flag|ແບນຊິກ}}
|-
|ມິສ ໄຊນ່າ ເວີລດ໌
|Miss Chinese World
|2005
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ຊິສຢູໂຣບ
|Mrs. Europe
|2009
|{{flag|ບູນກາລີ}}
|-
|ເວີລດ໌ ມຸສລິມາ
|World Muslimah
|2010
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ມິສ ອາຟຣິກາ ເກຣດ ບຣິເທນ
|Miss Africa Great Britain
|2011
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|ມິສ ຟິລິປິນາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Filipina International
|2013
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ຢູໂຣບ ຄອນຕິເນັນຕອນ
|Miss Europe Continental
|2013
|{{flag|ອີຕາລີ}}
|-
|ມິສ ຢູໂຣບ (ເລບານອນ)
|Miss Europe World
|2015
|{{flag|ເລບານອນ}}
|-
|ມິສ ຊາວທ໌ ອີສ ອາຊຽ ທົວຣິຊຶມ ແອມບາສຊາເດຣສ
|Miss South East Asia Tourism Ambassadress
|2015
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ໂກລບອລ
|Miss Asia Global
|2017
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມิສ ເອເຊຍ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Asia International
|2018
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ເຣນາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ເດວ ກາເກາໂອ
|Reina Internacional del Cacao
|2019
|{{flag|ປານາມາ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ&lt;u&gt;ສໍາລັບ&lt;/u&gt;&lt;u&gt;ວັຍຮຸ່ນ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບວັຍຮຸ່ນ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສ ທີນ ອິນເຕີຄອນຕິເນນຕອນ
|Miss Teen Intercontinental
|1973
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ທີນເນເຈີ ເວີລດ໌
|Miss Teenager World
|2000
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ທີນ ເວີລດ໌
|Miss Teen World
|2001
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ທີນເນເຈີ ຢູນິເວີຊໍ
|Miss Teenager Universal
|2001
|{{flag|ເປຣູ}}
|-
|ທີນ ຢູນິເວີຊໍ
|Teen Universe International
|2012
|{{flag|ນິຄາລາກົວ}}
|-
|ມິສ ທີນ ເອີຣ໌ທ
|Miss Teen Earth
|2012
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ຟິລິປິນາ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Filipina Teen International
|2013
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ເອກົວດໍ)
|Miss Teen International
|2014
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ທີນ ອາຟຣິກາ
|Miss Teen Africa
|2014
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|ມິສ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ອິນເດຍ)
|Miss Teen International
|2018
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສ ທີນ ຊູພຣາເນຊັນແນລ
|Miss Teen Supranational
|2018
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ອີໂກ ທີນອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Eco Teen
|2019
|{{flag|ອີຢິບ}}
|-
|ມິສ ທີນ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Teen Grand International
|2023
|{{flag|ກຳປູເຈຍ}}
|-
|ມິນິ ພຣາວ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mini Proud International  
|2024
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ທີນ ໄອຄອນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Teen Icon International
|2024
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ&lt;u&gt;ສໍາລັບແມ່ຍິງທີ່ແຕ່ງງານແລ້ວ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມນານາຊາດສໍາລັບແມ່ຍິງທີ່ແຕ່ງງານແລ້ວ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສຊິສ ເວີລດ໌
|Mrs. World
|1984
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສຊິສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
|Mrs. International
|1988
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສຊິສ ໂກຣບ
|Mrs. Globe
|1996
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສຊິສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ສິງກະໂປ)
|Mrs. International
|2006
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ມິສຊິສ ຢູນິເວີຊໍ (ບູນກາລີ)
|Mrs. Universe
|2007
|{{flag|ບູນກາລີ}}
|-
|ມິສຊິສ ແກລມເມີອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mrs. Glamour International
|2016
|{{flag|ແບນຊິກ}}
|-
|ມິສຊິສ ເອີຣ໌ທ
|Mrs. Earth
|2014
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສຊິສ ທົວຣິຊຶມ
|Mrs. Tourism
|2017
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສຊິສແນຊັນແນລຢູນີເວີຣສ|ມິສຊິສ ແນຊັນແນລ ຢູນີເວີຣສ]]
|Mrs National Universe
|2019
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສຊິສ ຄວີນ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌
|Mrs. Queen of the World
|2021
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສຊິສ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mrs. Grand International
|2022
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|ມິສຊິສ ຢູນິເວີຊໍ (ອົດສະຕຣາລີ)
|Mrs. Universe
|2022
|{{flag|ອົດສະຕຣາລີ}}
|-
|ມິສຊິສ ແກລມ ເວີລດ໌
|Mrs Glam World
|2022
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສຊິສ ຊູພຣາເນຊັນແນລ
|Mrs. Supranational
|2025
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສຊິສ ຄອສໂມ
|Mrs. Cosmo
|2026
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ&lt;u&gt;ສໍາລັບ&lt;/u&gt;&lt;u&gt;ຜູ້ສູງອາຍຸ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມສໍາລັບແມ່ຍິງອາຍຸ 40 ປີຂຶ້ນໄປ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ຊີເນຍ ເພເຈັນ ກຣຸບ
|Senior Pageants Group
|2015
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ອີລີດ ຄວີນ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌
|Elite Queen of the World
|2022
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດໃນ&lt;u&gt;ອະດີດ&lt;/u&gt;'''
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສ ໂກຣບ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Globe International
|1925
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|-
|[[ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລເພເຈ້ນອັອຟພູລທິຈູດ|ອິນເຕີເນຊັນແນລ ເພເຈ້ນ ອັອຟ ພູລທິຈູດ]]
|International Pageant of Pulchritude
|1926
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ຢູໂຣບ (ຝຣັ່ງ)
|Miss Europe
|1927
|{{flag|ຝຣັ່ງ}}
|-
|ອິນເຕີເນຊັນແນລ ມິສ ເອີຣົບ
|International Miss Europe
|1951
|{{flag|ຝຣັ່ງ}}
|-
|ອິນເຕີເນຊັນແນລ ທີນ ພຣິນເຊສ
|International Teen Princess
|1966
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສທີນອິນເຕີເນຊັນແນລ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
|Miss Teen International
|1966
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|[[ມິສຊາມມິ່ງອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສ ຊາມມິ່ງ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Miss Charming International
|1972
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ໂກຣບ
|Miss Globe
|1974
|{{flag|ການາດາ}}
|-
|ເຣນາ ມຸນດິອລ ເດລ ບານາໂນ
|Reina Mundial del Banano
|1985
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ເພເຈັນ
|Miss Asia Pageant
|1985
|{{flag|ຮົງກົງ}}
|-
|ມິສ ໄຊນ່າ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Chinese International
|1988
|{{flag|ຮົງກົງ}}
|-
|ມິສ ອໍ ເນເຊິນສ໌
|Miss All Nations
|1989
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ມິສ ຊາມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Charm International
|1989
|{{flag|ສະຫະພາບໂຊວຽດ}}
|-
|ມິສ ແອມບາສຊາເດີ
|Miss Ambassador
|1990
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ#ມິສທົວຣິຊຶມອິນເຕີເນຊັນເນີນ ເວີຊັນອື່ນ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ສີລັງກາ)
|Miss Tourism International
|1992
|{{flag|ສີລັງກາ}}
|-
|ມິສ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ຄອສຕາລີກາ)
|Miss Teen International
|1993
|{{flag|ຄອສຕາລີກາ}}
|-
|ມິສ ທົວຣິຊຶມ ຢູນິເວີຊໍ
|Miss Tourism Universe
|1995
|{{flag|ເລບານອນ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ#ມິສທົວຣິຊຶມອິນເຕີເນຊັນເນີນ ເວີຊັນອື່ນ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ມາເກົ໊າ)
|Miss Tourism International
|1996
|{{flag|ມາເກົ໊າ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ#ມິສທົວຣິຊຶມອິນເຕີເນຊັນເນີນ ເວີຊັນອື່ນ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ຢູເຄຣນ)
|Miss Tourism International
|1996
|{{flag|ຢູເຄຣນ}}
|-
|ມິສ ໂກຣບອນ ບິວຕີ້ ຄວີນ
|Miss Global Beauty Queen
|1998
|{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}}
|-
|ມິສ ທົວລິຊຶມ ຄວີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ເກຣັກ)
|Miss Tourism Queen International
|1999
|{{flag|ເກຣັກ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ#ມິສທົວຣິຊຶມອິນເຕີເນຊັນເນີນ ເວີຊັນອື່ນ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ຕູຣາເຄຍ)
|Miss Tourism International
|2001
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|-
|ມິສ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
|Miss Teen International
|2002
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ທົວລິຊຶມ ຄວີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ຈີນ)
|Miss Tourism Queen International
|2004
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ມິສ ເອີຣົບປຽນ ຢູນຽນ
|Miss European Union
|2006
|{{flag|ຮົງກາລີ}}
|-
|[[ມິສຍູໄນເຕັດຄອນຕິເນນ|ມິສ ຍູໄນເຕັດ ຄອນຕິເນນ]]
|Miss United Continent
|2006
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
|Ms. International
|2010
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|[[ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີເນຊັນແນລ#ມິສທົວຣິຊຶມອິນເຕີເນຊັນເນີນ ເວີຊັນອື່ນ|ມິສ ທົວລິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ຈີນ)
|Miss Tourism International
|2014
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ບິວຕີ້
|Miss Asia Beauty
|2017
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສໄຊນາ-ອາຊຽນ ເອທິເຄດ ເພເຈັນ
|Miss China-Asean Etiquette Pageant
|2017
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ເວີຣ໌ດ
|Miss ASIA World
|2017
|{{flag|ເລບານອນ}}
|-
|ມິສ ອາຊຽນ ເຟຣນຊິບ
|Miss ASEAN Friendship
|2017
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ມິສ ເອເຊຍ ອະວອດສ໌
|Miss Asia Awards
|2017
|{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}}
|-
|ມິສ ຄຣິສຕັລ ແອນເຈິລ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Crystal Angel International
|2018
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|ມິສ ຢູໂຣບ (ໂອຕຣິດ)
|Miss Europe
|2019
|{{flag|ໂອຕຣິດ}}
|-
|ມິສ ແລະ ມິສຊິສ ຊຳເມີ ໂກຣບອນ ຢູນີເວີຣສ
|Miss and Mrs Summer Global Universe
|2020
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ເຣນາ ມຸນດຽນ ເດ ລອສ ຄານາວາເລສ
|Reina Mundial de los Carnavales
|2020
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|}

=== ປະກວດລະດັບປະເທດໃນອາຊຽນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style= &quot;text-align:left; font-size: 9pt; line-height:22px;&quot; 
|-
! colspan=&quot;4&quot; |ອາຊຽນ
|-
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
'''{{flag|ກຳປູເຈຍ}}'''

* ມິສທົວລິຊຶມອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລແຄມໂບເດຍ
*ມິສແກຣນແຄມໂບເດຍ
* ມິສແຄມໂບເດຍ

'''{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}'''

* ປູເຕີລີອິນໂດເນເຊຍ
* ມິສອິນໂດເນເຊຍ
* ມິສເອີຣ໌ທອິນໂດເນເຊຍ
*ມິສແກຣນອິນໂດເນເຊຍ

'''{{flag|ລາວ}}'''

*[[ນາງສາວລາວ]]
*[[ມີສແກຣນລາວ]]
*[[ມິສຢູນີເວີຣສລາວ]]
*[[ມິສໂວຣ໌ວລາວ]]
*[[ມິສອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລລາວ]]
*[[ມິສທົວລິຊຶມຄວີນລາວ]]
*[[ມິສທີນ ແລະ ມິສເຕີທີນລາວ|ມິສທີນລາວ]]
*[[ມິສ ແລະ ມິສເຕີຊຸປຣາເນຊັນແນລລາວ|ມິສຊຸປຣາເນຊັນແນລລາວ]]
*[[ມິສເອີຣສລາວ]]
*[[ນາງສາວທ່ອງທ່ຽວລາວ]]
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |'''{{flag|ມາເລເຊຍ}}'''

* ມິສຢູນີເວີສມາເລເຊຍ
* ມິສໂວຣ໌ວມາເລເຊຍ
* ມິສທົວລິຊຶມມາເລເຊຍ
* ມິສອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລມາເລເຊຍ
* ມິສເອີຣ໌ທມາເລເຊຍ
*ມິສແກຣນມາເລເຊຍ

'''{{flag|ມຽນມາ}}'''

* ມິສຢູນີເວີສມຽນມາ
* ມິສໂວຣ໌ວມຽນມາ
* ມິສອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລມຽນມາ
*[[ມິສໂກເດັ້ນແລນມຽນມາ]]
* ມິສເອີຣ໌ທມຽນມາ
*ມິສແກຣນມຽນມາ
'''{{flag|ຟິລິບປິນ}}'''
* ບີນີບີນິງປີລີປີນັສ
* ມິສຟິລິບປິນເອີຣ໌ທ
* ມິສລີພັບລິກອັອຟເດິຟິລິບປິນ
* ມິສໂວຣ໌ວຟິລິບປິນ
*ມິສແກຣນຟິລິບປິນ&lt;ref&gt;[http://missosology.org/regional/philippines/12318-miss-grand-philippines-2014-kimberly-karlsson/ Miss Grand Philippines 2014]&lt;/ref&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
'''{{flag|ສິງກະໂປ}}'''

* ມິສຢູນີເວີສສິງກະໂປ
* ມິສໂວຣ໌ວສິງກະໂປ
* ມິສເອີຣ໌ທສິງກະໂປ
* ມິສສິງກະໂປບິວຕີ້ເພເຈ້ນ
'''{{flag|ໄທ}}'''
*[[ມິສໄທແລນ]]
*[[ມິສທີນໄທແລນ]]
*[[ມິສຢູນີເວີຣສໄທແລນ]]
*[[ມິສເວີຣ໌ລດ໌ໄທແລນ]]
*[[ມິສແກຣນໄທແລນ]]
*[[ມິສອິນເຕີເນຊັນແນລໄທແລນ]]
*[[ມິສຊູພຣາເນຊັນແນລໄທແລນ]]
*[[ມິສເອີຣ໌ທໄທແລນ]]
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |'''{{flag|ຫວຽດນາມ}}'''

* ມິສຫວຽດນາມ
* ມິສຢູນີເວີສຫວຽດນາມ
* ມິສໂວຣ໌ວຫວຽດນາມ
* ມິສຫວຽດນາມໂວຣ໌ວ
|}

== ລາຍການປະກວດນານາຊາດຂອງຜູ້ຊາຍ ==

=== ການແຂ່ງຂັນສາກົນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%&quot; ;
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ເມເຈີ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ[[ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້]] &lt;nowiki&gt;''ແກຣນສະແລັມບິວຕີ້ເພເຈ້ນ''&lt;/nowiki&gt; ແລະ[[ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ ບິວຕີ້ ເພເຈ້ນ|ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລບິວຕີ້ເພເຈ້ນ]]:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ແມນຮັນອິນເຕີເນຊັນແນລ|ແມນຮັນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Manhunt International
|1993
|{{flag|ອົດສະຕຣາລີ}}
|-
|[[ມິສເຕີເວີຣ໌ລດ໌|ມິສເຕີ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Mister World
|1996
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|[[ມິສເຕີອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister International
|1996
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສເຕີໂກລໂບລ|ມິສເຕີ ໂກລໂບລ]]
|Mister Global
|2014
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສເຕີຊຸປຣາເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ຊຸປຣາເນຊັນແນລ]]
|Mister Supranational
|2016
|{{flag|ໂປໂລຍ}}
|-
|[[ແມນອອບເດີເວີຣ໌ລດ໌|ແມນ ອອບ ເດີ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Man of the World
|2016
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ໄມເນີ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສເຕີ ໂມເດວ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Model International
|2013
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສເຕີ ຢູນິເວີຊໍ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Universe International
|2015
|{{flag|ປານາມາ}}
|-
|ແມນ ອັອຟ ເດິ ເຢຍ
|Man of The Year
|2016
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ ເວີລດ໌
|Miss Tourism World
|2016
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ບຣາຊິນ)
|Mister Grand International
|2016
|{{flag|ບຣາຊິລ}}
|-
|[[ມິສເຕີແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Grand International
|2017
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສເຕີເນຊັນແນລຢູນີເວີຣສ|ມິສເຕີ ເນຊັນແນລ ຢູນີເວີຣສ]]
|Mister National Universe
|2017
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ຢູນິເວີຊໍ ທົວຣິຊຶມ
|Mister Universe Tourism
|2017
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສເຕີເອີຣ໌ທ|ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ]]
|Mister Earth Pageant
|2018
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ ໂກລບ
|Mister Tourism Globe
|2019
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ຄາບາເຢໂຣ ຢູນິເວີຊໍ
|Caballero Universal
|2021
|{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}}
|-
|[[ມິສເຕີເຟຣນດ໌ຊິບອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ເຟຣນດ໌ຊິບ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Friendship International
|2021
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ເຮຣິເທຈ
|Mister Heritage
|2022
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|[[ເວີຣ໌ລດ໌ຟິດເນສຊູເປີໂມເດວ|ເວີຣ໌ລດ໌ ຟິດເນສ ຊູເປີໂມເດວ]]
|World Fitness Supermodel 
|2022
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສເຕີຢູນີເວີຣສ|ມິສເຕີ ຢູນີເວີຣສ]] (ລັກເນົາ, ອິນເດຍ)
|Mister Universe 
|2022
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|[[ແມນຮອດສະຕາຣ໌ສອິນເຕີເນຊັນແນລ|ແມນ ຮອດ ສະຕາຣ໌ສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Man Hot Star International
|2023
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ເກຣດ ແມນ ອອຟ ເດີ ຢູນິເວີຊໍ
|Great Man of the Universe
|2023
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ຄອສໂມໂພລິແທນ
|Mister Cosmopolitan
|2023
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Earth International
|2023
|{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}}
|-
|ມິສເຕີ ແຟຊັນ ໂມເດວ
|Mister Fashion Model
|2023
|{{flag|ຄອສຕາລີກາ}}
|-
|[[ມິສເຕີຢູນີເວີຣສ|ມິສເຕີ ຢູນີເວີຣສ]] (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
|Mister Universe 
|2024
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|[[ມິສເຕີເອີຣ໌ທ#ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ຊີລີ|ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Earth International
|2024
|{{flag|ຊິລີ}}
|-
|ມາສເຕີສ໌ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌&lt;br&gt;(ອີລີດ (50+), ໄພຣມ (36–49), ມາສເຕີສ໌ (20–35))
|Masters of the World&lt;br&gt;(Elite (50+), Prime (36–49), Masters (20–35)
|2025
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|[[ມິສເຕີຢູນີເວີຣສ|ມິສເຕີ ຢູນີເວີຣສ]] (ໄທ)
|Mister Universe
|2026
|{{flag|ໄທ}}
|-
|[[ມິສເຕີຢູນີເວີຣສ|ມິສເຕີ ຢູນີເວີຣສ]] (ອິນເດຍ)
|Mister Universe
|2026
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ອອຟ ເດີ ໂກລບ
|Mister of the Globe
|2026
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ອີໂກ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Eco International
|2026
|{{flag|ອີຢິບ}}
|-
|ມິສເຕີ ຄອສໂມ
|Mister Cosmo
|2026
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ&lt;u&gt;ທະວີບ, ລະດັບພູມິພາກ, ລະດັບອະນຸພູມິພາກ, ແລະດ້ານວັດທະນະທໍາ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນການປະກວດໃນລະດັບທະວີບ ແລະ ລະດັບພູມິພາກ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສເຕີ ຢູໂຣບ ຢູໂຣເນຊັນສ໌
|Mister Europe Euronations
|2013
|{{flag|ຝຣັ່ງ}}
|-
|ມິສເຕີ ລາຕິໂນອາເມຣິກາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mr. Latinoamérica Internacional
|2023
|{{flag|ປາຣາກວັຍ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ&lt;u&gt;ສໍາລັບ&lt;/u&gt;&lt;u&gt;ວັຍຮຸ່ນ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບວັຍຮຸ່ນ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສເຕີ ທີນ ເວີລດ໌
|Mister Teen World
|2003
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສເຕີ ທີນ ແກຣນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Teen Grand International
|2016
|{{flag|ບຣາຊິລ}}
|-
|ມິສເຕີ ທີນ ເອີຣ໌ທ
|Mister Teen Earth
|2024
|{{flag|ເອກົວດໍ}}
|-
|ມິສເຕີ ທີນ ເອີຣ໌ທ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Teen Earth International
|2023
|{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດໃນ&lt;u&gt;ອະດີດ&lt;/u&gt;'''
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ມິສເຕີອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ|ມິສເຕີ ອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ]]
|Mister Intercontinental
|1998
|{{flag|ເຢຍລະມັນ}}
|-
|[[ມິສເຕີອິນເຕີເນຊັນແນລ#ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ປະເທດອິນເດຍ (ຕັ້ງແຕ່ປີ 1998)|ມິສເຕີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]] (ອິນເດຍ)
|Mr International
|1998
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mr. Tourism International
|2001
|{{flag|ປານາມາ}}
|-
|ມິສເຕີ ເອເຊຍ
|Mr. Asia
|2005
|{{flag|ຮົງກົງ}}
|-
|ແມນ ຢູນິເວີຊໍ ໂມເດວ
|Men Universe Model
|2008
|{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}}
|-
|ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ
|Mister Tourism
|2011
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ຢູນິເວີຣ໌ແຊວ ແອມບາສຊາເດີ
|Mister Universal Ambassador
|2015
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|[[ມິສເຕີໂກລໂບລທີນ|ມິສເຕີ ໂກລໂບລ ທີນ]]
|Mister Global Teen
|2015
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ໂມເດວ ເວີລດ໌ໄວດ໌
|Mister Model Worldwide
|2018
|{{flag|ອິນເດຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ຢູໄນເຕັດ ເວີລດ໌
|Mister United World
|2018
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ໂມເດວ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌
|Mister Model of the World
|2018
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|[[ມິສເຕີເວີກກິ້ງເມນອິນເຕີເນຊັນແນລ|ມິສເຕີ ເວີກກິ້ງ ເມນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ]]
|Mister Working Men International
|2019
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ເວີລດ໌ ໂນເບິລ ຄິງ
|Mr. World Noble King
|2019
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສເຕີອິນເຕີເນຊັນແນລ#ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ປະເທດຟີລິບປິນ (ຕັ້ງແຕ່ປີ 2023)|ມິສເຕີ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ]] (ຟິລິບປິນ) 
|The Mister International﻿
|2023
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|[[ມິສເຕີທົວຣິຊຶມອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ|ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ ອິນເຕີຄອນຕິເນນຕັລ]]
|Mister Tourism Intercontinental
|2024
|{{flag|ໄທ}}
|}

=== ປະກວດລະດັບປະເທດໃນອາຊຽນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style= &quot;text-align:left; font-size: 9pt; line-height:22px;&quot; 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |ອາຊຽນ
|-
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
'''{{flag|ກຳປູເຈຍ}}'''

* ແມນຮັນແຄມໂບເດຍ
*ມິສເຕີເອເຊຍແຄມໂບເດຍ

'''{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}'''

* ມິສເຕີອິນໂດເນເຊຍ
* ມິສເຕີໂກລໂບ້ວອິນໂດເນເຊຍ
* ແມນຮັນອິນໂດເນເຊຍ
* ປູເຕີລ່າອິນໂດເນເຊຍ
* ມິສເຕີທີນອິນໂດເນເຊຍ

'''{{flag|ລາວ}}'''

* [[ມິສເຕີອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລລາວ]]
* [[ມິສເຕີໂມເດວລາວ]]
* [[ມິສ ແລະ ມິສເຕີຊຸປຣາເນຊັນແນລລາວ|ມິສເຕີຊຸປຣາເນຊັນແນລລາວ]]
* [[ມິສເຕີໂກລໂບ້ວລາວ]]
* [[ມິສເຕີລາວ]]
* [[ມິສເຕີຢູນີເວີຣສລາວ]]
* [[ມິສເຕີເຟຣນຊິບລາວ]]
* [[ມິສທີນ ແລະ ມິສເຕີທີນລາວ|ມິສເຕີທີນລາວ]]
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
'''{{flag|ຟິລິບປິນ}}'''

* ມິສເຕີອັອຟປີລີປີນັສ
* ແມນຮັນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລຟິລິບປິນ
* ມິສເຕີໂວຣ໌ວຟິລິບປິນ

'''{{flag|ໄທ}}'''

*[[ແມນຮັນໄທແລນ]]
*[[ມິສເຕີເວີຣ໌ລດ໌ໄທແລນ]]
*[[ມິສເຕີໂກລໂບລໄທແລນ]]
*[[ມິສເຕີອິນເຕີເນຊັນແນລໄທແລນ]]
*[[ມິສເຕີຊູພຣາເນຊັນແນລໄທແລນ]]
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
*[[ມິສເຕີອີໂຄອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລໄທແລນ]]
*[[ມິສເຕີຍູນິເວີແຊລແອມບາດຊາເດີໄທແລນ]]
*[[ມິສເຕີໄທແລນ]]
*[[ສຸພາບບຸລຸດໄທແລນ]]
*[[ພີດີເອັນໄທແລນແມນອັອຟເດິເຢຍ]]

'''{{flag|ຫວຽດນາມ}}'''

* ແມນຮັນຫວຽດນາມ
*ມິສເຕີຫວຽດນາມ
|-
! colspan=&quot;3&quot; |ອາເມຣິກາ
|-
|'''{{flag|ສະຫະລັດອາເມຣິກາ}}'''
* [[ມິສເຕີຢູເອສເອ]]&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/misterusaofficial/ Mister USA]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/themisterusa/ Mister USA]&lt;/ref&gt;
|
|
|}

== ລາຍການປະກວດນານາຊາດຈັດການປະກວດຮ່ວມກັນທັງເພດຊາຍ, ເພດຍິງ ແລະແອນຈີບີທີຄິວເອ+ ==

=== ການແຂ່ງຂັນສາກົນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%&quot; ;
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ນານາຊາດ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ຄອສໂມສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ເພເຈັນ
|Cosmos International Pageants&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://cosmospageants.com/ Cosmos International Pageants]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;(Miss, Mr., Ms., Mrs., Ms. Elite, Miss Teen, Jr. Miss, Little Miss, Mini Miss)
|2007
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ເອຊຽນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister &amp; Miss Asian International
|2011
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ອາຊີໂມເດວເຟສຕິວັລ
|Asia Model Festival
|2014
|{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}}
|-
|ເຣນາ ອິນເຕີເນຊັນນາລ ເດ ລາ ປາຊ (ມິສ, ມິສ ເພີຕີດ, ພຣີທີນ, ທີນ, ມິສຊິສ, ມິສເຕີ)
|Reina Internacional De La Paz&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;br&gt;(Miss, Miss Petite, Pre Teen, Teen, Mrs, Mister)
|2014
|{{flag|ກົວເຕມາລາ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ຄັລເຈີເວີລດ໌
|Mister and Miss Culture World
|2017
|{{Flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ແພລເນັດ
|Mister and Miss Planet
|2016
|{{flag|ຊອກຊີ}}
|-
|[[ມິສເຕີແອນດ໌ມິສຄອນຕິເນນຕັລເວີຣ໌ລດ໌|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ຄອນຕິເນນຕັລ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Mister Continental World&lt;hr&gt;Miss Continental World
|2018&lt;hr&gt;2022
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ທົວຣິຊຶມໂກລບ
|Mister Tourism Globe&lt;hr&gt;Miss Tourism Globe
|2019&lt;hr&gt;2025
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ແກລມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ&lt;hr&gt;ມິສ ແກລມເມີ ລຸກ ອິນເຕີເນຊັນແນລ&lt;hr&gt;ມິສຊິສ ແກລມ ເມີ ລຸກ ອອຟ ເດີ ເຢຍ
|Mister Glam International&lt;hr&gt;Miss Glamour Look International&lt;hr&gt;Mrs Glamour Look Of The Year
|2019
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ທີນທົວຣິຊຶມ
|Miss and Mister Teen Tourism
|2021
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ຄອສໂມ ໂກລບ ຢູເຄ (ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ, ພຣີ-ທີນ)
|Ms and Mr Cosmo Globe UK&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;br&gt;(Ms and Mr, Pre-Teen)
|2021
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|ຄວີນ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌ (ມິສ-ມິສເອັສ)
|Queen of the World (Miss-Ms.)
|2021
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ຣັນເວ ໂມເດວ ຢູນິເວີຊໍ
|Mister and Miss Runway Model Universe
|2022
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ຮິວແມນນິຕີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister and Miss Humanity international
|2022
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ໄອ ແອມ ໂມເດວ ເຊີດ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|I Am Model Search International
|2023
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ຄິງ ແອນດ໌ ຄວີນ ອອຟ ວິນເນີ ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|King and Queen of Winner Mister and Miss international
|2023
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ເຊເລບຣິຕີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss and Mister Celebrity International
|2023
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ຄັລເຈີ ໂກລບອນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister and Miss Culture Global International
|2023
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ຟິດເນສຊູເປີໂມເດວ ເວີລດ໌
|Mister Fitness Supermodel World&lt;hr&gt;Miss Fitness Supermodel World
|2023&lt;hr&gt;2024
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ເຊເລບຣິຕີ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss &amp; Mister Celebrity International
|2024
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ&lt;u&gt;ທະວີບ, ລະດັບພູມິພາກ, ລະດັບອະນຸພູມິພາກ, ແລະດ້ານວັດທະນະທໍາ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນການປະກວດໃນລະດັບທະວີບ ແລະ ລະດັບພູມິພາກ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ເອເຊຍ ແປຊີຟິກ ພຣິນຊ໌ ແລະ ພຣິນເຊສ / ອິນເຕີເນຊັນແນລ ທີນ ອອຟ ເດີເຢຍ ແລະ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄິດສ໌ ອອຟ ເດີເ ຢຍ
|Asia Pacific Prince and Princess / International Teen of The Year and International Kids of The Year
|2011
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິດເຕີ ທີນ ເອເຊຍ
|Miss and Mister Teen Asian
|2011
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ໂກລບອນ ອາຊຽນ
|Mister and Miss Global Asian
|2022
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ໄຊນ່າທາວ ໂກລບອນ
|Mr. and Ms. Chinatown Global
|2025
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດ&lt;u&gt;ສໍາລັບ&lt;/u&gt;&lt;u&gt;ວັຍຮຸ່ນ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບວັຍຮຸ່ນ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ລິດເທິລ ມິສ ແອນດ໌ ລິດເທິລ ມິສເຕີ ຢູໄນເຕັດ ເວີລດ໌
|Little Miss and Little Mister United World
|2000
|{{flag|ອູແກຣນ}}
|-
|ລິດເທິລ ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ຢູນິເວີຊໍ
|Little Miss and Mister Universe
|2005
|{{flag|ຊອກຊີ}}
|-
|ມິສເຕີ ທີນ ແອນດ໌ ພຣີທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ / ມິສ ທີນ ແອນດ໌ ພຣີທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Teen and PreTeen International / Miss Teen and PreTeen International
|2011
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ – ອິນເຕີເນຊັນແນລ ອອຟ ເດີ ເຢຍ – ອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄິດສ໌ ອອຟເດີ ເຢຍ – ອາຊີ ແປຊິຟິກ ພຣິນສ໌ ແອນດ໌ ພຣິນເຊສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ (ຈູເນຍ, ມິນິ, ລິດເທິລ, ພຣີທີນ, ທີນ)
|Mister and Miss Teen International - International Of The Year - International Kids Of The Year - Asia Pacific Prince and Princess International (Jr, Mini, Little, Pre-Teen, Teen)
|2011
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ຄິດສ໌ ສະຕາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Kids Star International
|2012
|{{flag|ຈີນ}}
|-
|ເບສ ພຣິນເຊສ ແລະ ພຣິນສ໌ ອອຟ ເດີ ເວີລດ໌
|Best Princess and Prince Of The World
|2012
|{{flag|ບູນກາລີ}}
|-
|ແອວບີເອັມເອ ສະຕາ ຄິດສ໌ ໂມເດວ (ລັກຊູຣີ ແບຣນ ຄິດສ໌ ໂມເດວ ອະວອດ)
|LBMA Star Kids Model (Luxury Brand Kids Model Awards)
|2015
|{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}}
|-
|ຟິວເຈີ ແຟຊັນ ເຟຊສ໌ ເວີລດ໌ ຄິດສ໌
|Future Fashion Faces World Kids
|2015
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|-
|ພຣິນສ໌ ແອນດ໌ ພຣິນເຊສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Prince and Princess International
|2016
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ທັອບ ໄຊລ ໂມເດວ ອອຟ ເດີ ແພລເນັດ
|Top Child Model Of The Planet
|2017
|{{flag|ຊອກຊີ}}
|-
|ຢູນິເວີຊໍ ທີນ ແອນດ໌ ຄິດສ໌ ເພຈເຈັນ
|Universal Teen and Kids Pageant
|2018
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ລິດເທິລ ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ແປຊິຟິກ ເວີລດ໌
|Little Miss and Mister Pacific World
|2021
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|[[ຈູເນຍ ໄອດອລ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Junior Idol World
|2022
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ແມັກ ໂມເດີນ ໂມເດວ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄິດສ໌ ແອນດ໌ ທີນ ເພຈເຈັນ
|Max Modern Model International Kids &amp; Teen Pageant
|2023
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ທີນເນເຈີ ຢູນິເວີຊໍ
|Miss &amp; Mister Teenager Universe
|2024
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດໃນ&lt;u&gt;ອະດີດ&lt;/u&gt;'''
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ເບສໂມເດວອອຟເດີເວີຣ໌ລດ໌|ເບສ ໂມເດວ ອອຟ ເດີ ເວີຣ໌ລດ໌]]
|Best Model of the World
|1990
|{{flag|ຕຸຣກີ|name=ຕູຣາເຄຍ}}
|-
|ພຣິນສ໌ ແອນດ໌ ພຣິນເຊສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Prince and Princess International
|2000
|{{flag|ສິງກະໂປ}}
|-
|ມິສເຕີ ອາຊຽນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ເອັສອີ ອາຊຽ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ແອນດ໌ ອີລີດ ມິສເຕີ ອາຊຽນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Asian International and Mister SE Asia International and Elite Mister Asian International
|2012
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ທົວຣິຊຶມ ແອມບາສຊາເດີ ຢູນິເວີຊໍ
|Mister and Miss Tourism Ambassador Universe
|2018
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ແອນດ໌ ມິສເຕີ ທົວຣິຊຶມ ແລະ ຄັລເຈີ ຢູນິເວີຊໍ
|Miss and Mister Tourism and Culture Universe
|2019
|{{flag|ມຽນມາ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ທີນ ແກລມ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister and Miss Teen Glam International
|2019
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ພຣິນສ໌ ແອນດ໌ ພຣິນເຊສ ເວີລດ໌
|Prince and Princess World
|2021
|{{flag|ມາເລເຊຍ}}
|-
|ມິສ ແຟບບູລັສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Fabulous International
|2022
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ແອນດ໌ ມິສ ທີນ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister and Miss Teen International 
|2022
|{{flag|ຫວຽດນາມ}}
|}

== ລາຍການປະກວດນານາຊາດຂອງແອນຈີບີທີ, ແອນຈີບີທີຄິວ, ແອນຈີບີທີຄິວເອ+ ==

=== ການແຂ່ງຂັນສາກົນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%&quot; ;
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ນານາຊາດ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|[[ມິສອິນເຕີເນຊັນແນລຄວີນ|ມິສ]] [[ມິສອິນເຕີເນຊັນແນລຄວີນ|ອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄວີນ]]
|Miss International Queen
|2004
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິດເຕີ ເກ ເວີລດ໌
|Mister Gay World
|2009
|{{flag|ອີຕາລີ}}
|-
|ມິສ ແມງ ໂກ້ທຣີ ເລດີ້ບອຍ
|Miss Mango Tree Ladyboy
|2010
|{{flag|ອັງກິດ}}
|-
|ມິສ ສະຕາ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ
|Miss Star International
|2010
|{{flag|ແອສະປາຍ}}
|-
|ມິສ ມາດີ ກຣາ ອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄວີນ
|Miss Mardi Gras International Queen
|2011
|{{flag|ອົດສະຕຣາລີ}}
|-
|ມິສ ທີ ເວີລດ໌
|Miss T World
|2017
|{{flag|ອີຕາລີ}}
|-
|ມິສ ທຣານສ໌ ໂກລບ
|Miss Trans Global
|2020
|{{flag|ສະຫະລາຊະອານາຈັກ}}
|-
|ມິສ ອີຄວາລິຕີ ເວີລດ໌
|Miss Equality World
|2022
|{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}}
|-
|ມິສເຕີ ແບຣ໌ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Mister Bear International
|2024
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສເຕີ ເກ ຢູນີເວີຣສ
|Mr Gay Universe
|2026
|{{flag|ໄທ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ&lt;u&gt;ທະວີບ, ລະດັບພູມິພາກ, ລະດັບອະນຸພູມິພາກ, ແລະດ້ານວັດທະນະທໍາ&lt;/u&gt;'''
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນການປະກວດໃນລະດັບທະວີບ ແລະ ລະດັບພູມິພາກ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິດເຕີ ເກ ຢຸໂຣບ
|Mister Gay Europe
|2005
|{{flag|ໂຮນລັງ}}
|-
|ມິສເກ ແລະ ທຣານເຊັກຊວນ ອອສເຕຣເລຍ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Gay &amp; Transsexual Australia International
|2010
|{{flag|ອົດສະຕຣາລີ}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບນານາຊາດໃນ&lt;u&gt;ອະດີດ&lt;/u&gt;'''
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ຄວີນ ອອຟ ເດີ ຢູນິເວີຊໍ ເພຈ້ນທ໌
|Queen of the Universe Pageant
|1991
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ຊູເປີ ຊິເຣນາ ເວີລໄວດ໌
|Super Sireyna Worldwide
|1995
|{{flag|ຟິລິບປິນ}}
|-
|ອິນເຕີເນຊັນແນລ ມິດເຕີ ເກ ຄອມເພທິຊັນ
|International Mr Gay Competition
|2005
|{{flag|ການາດາ}}
|-
|ມິສ ແຟບບິວລັສ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss Fabulous International
|2022
|{{flag|ໄທ}}
|}
=== ປະກວດລະດັບປະເທດໃນອາຊຽນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style= &quot;text-align:left; font-size: 9pt; line-height:22px;&quot; 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |ອາຊຽນ
|-
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
'''{{flag|ຟິລິບປິນ}}'''

* ມິສເຕີເກໂວຣ໌ວຟິລິບປິນ
* ມິສເກຟິລິບປິນ
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
'''{{flag|ໄທ}}'''

*[[ມິສທິຟຟານີ່ຢູນີເວີຣສ]]
*[[ມິສເຕີເກໂວຣ໌ວໄທແລນ]]
*[[ມິສທຣານສະຕາໄທແລນ]]
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
*[[ມິສທຣານໄທແລນ]]
*[[ມິສຄວີນອັອຟຢູນີເວີຣສບິວຕີ້ໄທແລນ]]

'''{{flag|ຫວຽດນາມ}}'''

* ມິສອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລຄວີນຫວຽດນາມ
|}

== ລາຍການປະກວດນານາຊາດຂອງຄົນຫູໜວກ ==
ນີ້ແມ່ນລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດສໍາລັບຜູ້ພິການທາງການໄດ້ຍິນ (ຄົນຫູໜວກ)

=== ການແຂ່ງຂັນສາກົນ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: 90%&quot; ;
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |
;'''ການປະກວດລະດັບ'''&lt;u&gt;ນານາຊາດ&lt;/u&gt;
ລາຍຊື່ການປະກວດນາງງາມລະດັບນານາຊາດ:
|-
!ພາສາລາວ
!ພາສາອັງກິດ
!ປີທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
!ປະເທດທີ່ກໍ່ຕັ້ງ
|-
|ມິສ ແລະ ມິດເຕີ ເດຟ ເວີລດ໌
|Miss and Mister Deaf World
|2001
|{{flag|ແຊັກ}}
|-
|ມິສ ແລະ ມິດເຕີ ເດຟ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss and Mister Deaf International
|2010
|{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}}
|-
|ມິສ ແລະ ມິສເຕີ ມິສຊິສ ເດຟ ກາແລັກຊີ
|Miss and Mister Mrs Deaf Galaxy
|2018
|{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}}
|-
|ມິສ ແລະ ມິດເຕີ ເດຟ ຢູນິເວີຊໍ
|Miss and Mister Deaf Universe
|2022
|{{flag|ໄທ}}
|-
|ມິສ ແລະ ມິສເຕີ ຊູພຣີມ ເດຟ ອິນເຕີເນຊັນແນລ
|Miss and Mister Supreme Deaf international
|2025
|{{flag|ໄທ}}
|}

== ເພີ່ມເຕີມ ==
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
*[[ປະເທດລາວໃນການປະກວດນາງງາມທີ່ສໍາຄັນ]]
*[[ປະເທດລາວໃນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍທີ່ສໍາຄັນ]]
* [[ມີສແກຣນສະແລັມ]]
* [[ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້]]
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
* [[ບິ໊ກໂຟ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ ບິວຕີ້ ເພເຈ້ນ]]
* [[ໄທມາສ ບິວຕີ້]]
* [[ລາຍຊື່ຕົວແທນປະເທດລາວໃນການປະກວດຄວາມງາມລະດັບນານາຊາດ]]
* [[ລາຍຊື່ຕົວແທນປະເທດລາວໃນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍລະດັບນານາຊາດ]]
|}

== ອ້າງອີງ ==
&lt;references /&gt;
== ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ ==
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
* [https://web.archive.org/web/20150924101252/http://www.pageantopolis.com/ Pageantopolis1]
*[https://web.archive.org/web/20100118171559/http://www.pageantopolis.com/ Pageantopolis2]
*[https://sites.google.com/view/pageantopolis-by-donaldwest/home?authuser=0#:~:text=Welcome%20to-,PAGEANTOPOLIS,-The%20bible%20of PAGEANTOPOLIS]
* [https://thepageantcrown.blogspot.com/ The Pageant Crown Ranking] 
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;10%&quot; |
*[https://michaelralphmontejo.wordpress.com/ michaelralphmontejo]
*[http://www.foroelitebeauties.com/ Reinas de Belleza ❀ ELITE BEAUTIES]
*[https://indianandworldpageant.com/ Indian and World Pageant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029193937/https://indianandworldpageant.com/ |date=2020-10-29 }}

&lt;noinclude&gt;
[[ໝວດ:ການປະກວດຊາຍງາມ]]
[[ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ]]
[[ໝວດ:ການປະກວດແອນຈີບີທີ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b01yv75mic7hq8yfpxagv9ml4i7g4fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20663</id>
    <revision>
      <id>130495</id>
      <parentid>129060</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T06:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Randervik</username>
        <id>18653</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>130495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11643" sha1="2zs0hyqxkrcrn401qp4fx14krfcvbmu" xml:space="preserve">{{ຄຸນນະພາບການແປ}}{{Infobox national football team|Name=ຫວຽດນາມ|Badge=Flag of Vietnam.svg|Badge_size=190px|Nickname=''{{nowrap|Những chiến binh sao vàng}}''&lt;br&gt;{{nowrap|(ນັກຮົບດາວທອງ)}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|title=Vietnam football team: when Golden Star Warriors get emboldened|author=Linh Pham|publisher=hanoitimes.vn|date=2019-01-20|access-date=23 November 2019|archive-date=8 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408043435/https://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|title=Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chúc các chiến binh sao vàng giành vé vào vòng loại thứ ba World Cup 2022|author=VFF|language=vi|publisher=vff.org.vn|date=2021-05-25|access-date=3 June 2021|archive-date=12 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612154459/https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/vietnamesefootball/posts/2995424627436529 |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/1578553265790346/2995424627436529 |archive-date=2022-02-26 |url-access=limited|title=Liên đoàn Bóng đá Việt Nam – VFF|language=vi|via=Facebook|date=2021-12-15}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;|Association=[[ສະຫະພັນບານເຕະຫວຽດນາມ]] (VFF)|Confederation=[[ສະຫະພັນບານເຕະອາຊີ|AFC]] (ອາຊີ)|Sub-confederation=[[ສະຫະພັນບານເຕະອາຊຽນ|AFF]] (ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້)
|Coach=[[ຄິມ ຊັງ-ຊິກ]]
|Captain=[[ຫງວຽນ ກວາງ ຫາຍ (ນັກເຕະບານເກີດປີ 1997)|ຫງວຽນ ກວາງ ຫາຍ]]|Most caps=[[ຫງວຽນ ກວາງ ຫາຍ (ນັກເຕະບານເກີດປີ 1997)|ຫງວຽນ ກວາງ ຫາຍ]] (88)|Top scorer=[[ເລ ​ກົງ ​ວິງ]] (51)|Home Stadium=[[ສະໜາມກິລາແຫ່ງຊາດໝີ່ດິ່ນ]]|FIFA Trigramme=VIE|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|VIE}}|FIFA max=84|FIFA max date=ກັນຍາ 1998|FIFA min=172|FIFA min date=ເດືອນທັນວາ 2006|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Vietnam}}|Elo max=58|Elo max date=ຕຸລາ 2002|Elo min=175|Elo min date=ເດືອນມັງກອນ 1995|website=[https://vff.org.vn/ vff.org.vn]|pattern_la1=_Vietnam 2024 Home|pattern_b1=_vie24h|pattern_ra1=_Vietnam 2024 Home|pattern_sh1=_Vietnam 2024 Home|pattern_so1=_Vietnam 2024 Home|socks1=FF0000|pattern_la2=_Vietnam 2024 Away|pattern_b2=_vie24a|pattern_ra2=_Vietnam 2024 Away|pattern_sh2=_Vietnam 2024 Away|pattern_so2=_Vietnam 2024 Away|First game='''ໃນຖານະ [[South Vietnam national football team|ຫວຽດນາມໃຕ້]]'''{{Efn|[[FIFA]] recognizes the results of South Vietnamese team existing from 1947 to 1976 as part of the results of Vietnam because Vietnam inherited South Vietnam's membership in FIFA.}}:&lt;br /&gt;
{{fb|HKG|1910}} 3–2 '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''&lt;br /&gt;([[Mong Kok]], [[British Hong Kong|Hong Kong]]; ວັນທີ 20 ເມສາ 1947)&lt;br&gt;''Post autonomy''&lt;br&gt;{{fb|TAI}} 3–2 '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''&lt;br /&gt;([[ມະນີລາ]], ຟີລິບປິນ; 1 ພຶດສະພາ 1954)&lt;br/&gt;'''ໃນຖານະຫວຽດນາມ''':&lt;br /&gt;{{fb|VIE}} 2–2 {{fb-rt|PHI}}&lt;br /&gt;([[ມະນີລາ]], [[ຟີລິບປິນ]], ວັນທີ 26 ພະຈິກ 1991)|Largest win={{fb|VIE}} 11–0 {{fb-rt|GUM}}&lt;br&gt;([[ນະຄອນໂຮ່ຈີມິນ]], [[ຫວຽດນາມ]]; 23 ມັງກອນ 2000)|Largest loss='''ໃນຖານະຫວຽດນາມໃຕ້''':&lt;br/&gt;
'''{{fb|SVM}}''' 1–9 {{fb-rt|IDN}}&lt;br /&gt;([[ໂຊລ]], [[​ເກົາຫຼີ​ໃຕ້]]; 4 ພຶດສະພາ 1971)&lt;br/&gt;'''ໃນຖານະຫວຽດນາມ''':&lt;br/&gt;{{fb|ZIM}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''&lt;br /&gt;([[ກົວລາລຳເປີ]], [[ມາເລເຊຍ]]; 26 ກຸມພາ 1997)&lt;br /&gt;{{fb|OMA}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''&lt;br /&gt;([[Daegu]], [[ເກົາຫຼີໃຕ້]]; ວັນທີ 29 ທັນວາ 2003)&lt;br /&gt;{{fb|KOR}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''&lt;br /&gt;([[ສຸວອນ]], [[ເກົາຫຼີໃຕ້]]; ວັນທີ 17 ຕຸລາ 2023)|World cup apps=0|World cup first=|World cup best=ຮອບຄັດເລືອກທີສາມ ([[2022 FIFA World Cup qualification – AFC ຮອບທີສາມ|2022]])|Regional name=[[ເຕະບານເອເອັຟຊີ|ເຕະບານເອຊຽນຄັບ]]|Regional cup apps=5|Regional cup first=[[1956 AFC Asian Cup|1956]] ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' &lt;br/&gt; [[2007 AFC Asian Cup|2007]] ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມ''''|Regional cup best=ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມໃຕ້''':&lt;br /&gt; ອັນດັບທີສີ່ ([[1956 AFC Asian Cup|1956]], [[1960 AFC Asian Cup|1960]]) &lt;br /&gt; ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມ''':&lt;br /&gt; ຮອບຮອງຊະນະເລີດ ([[2007 AFC Asian Cup|2007]], [[2019 AFC Asian Cup|2019]])|2ndRegional name=[[AFF Championship|AFF Cup]]|2ndRegional cup apps=16|2ndRegional cup first=[[1996 AFF Championship|1996]]|2ndRegional cup best='''ແຊ້ມ''' ([[2008 AFF Championship|2008]], [[2018 AFF Championship|2018]], [[2024 ASEAN Championship|2024]], [[2026 ASEAN Championship|2026]])|3rdRegional name=[[Football at the Southeast Asian Games|ຊີເກມ]]|3rdRegional cup apps=12|3rdRegional cup first=[[ບານເຕະໃນຊີເກມ 1959|1959]] ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' &lt;br/&gt; [[ບານເຕະໃນຊີເກມ 1995|1991]] ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມ''''|3rdRegional cup best=ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມໃຕ້''':&lt;br /&gt; '''ຜູ້ຊະນະ''' ([[Football at the 1959 SEAP Games|1959]]) &lt;br /&gt; ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມ''':&lt;br /&gt; Silver medals ([[Football at the 1995 SEA Games|1995]], [[Football at the 1999 SEA Games|1999]])|4thRegional name=[[ບານເຕະໃນເອຊຽນເກມ|ເອຊຽນເກມ]]|4thRegional cup apps=6|4thRegional cup first=[[ບານເຕະໃນເອຊຽນເກມ 1954|1954]] ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' &lt;br/&gt; [[ບານເຕະໃນເອຊຽນເກມ 1998|1998]] ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມ''''|4thRegional cup best=ຂະນະທີ່ '''ຫວຽດນາມໃຕ້''':&lt;br /&gt; ອັນດັບທີ 4 ([[ບານເຕະໃນເອຊຽນເກມ 1962|1962]]) &lt;br /&gt; ໃນຖານະ '''ຫວຽດນາມ'''':&lt;br /&gt; ຮອບແບ່ງກຸ່ມ ( [[ບານເຕະໃນເອຊຽນເກມ 1998|1998]])}}​'''ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ''' ([[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດ​ນາມ]]: ''Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam'') ຕາງໜ້າ​ໃຫ້​ຫວຽດ​ນາມ ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ບານ​ເຕະ​ອາ​ວຸ​ໂສ​ສາ​ກົນ ແລະ ຖືກ​ຄວບ​ຄຸມ​ໂດຍ​ສະ​ຫະ​ພັນ​ບານ​ເຕະ​[[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດ​ນາມ]], ອົງ​ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ບານ​ເຕະ​ຫວຽດ​ນາມ. ມັນໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ຫຼິ້ນວ່າ ''Golden Star Warriors''. ທີມນີ້ແມ່ນຫນຶ່ງໃນທີ່ເຂັ້ມແຂງທີ່ສຸດໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]].

ໃນ​ຊຸມ​ປີ​ທຳ​ອິດ​ຂອງ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ, ຫວຽດນາມ ​ໄດ້​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ກັນ​ຄືນ​ໃໝ່​ໄດ້​ປະສົບ​ກັບ​ສະພາບ​ການ​ແຂ່ງຂັນ​ບານ​ເຕະ​ສາກົນ​ທີ່​ແກ່ຍາວ​ເປັນ​ເວລາ​ຍາວ​ນານ ​ແລະ ບໍ່​ມີ​ການ​ແຂ່ງຂັນ​ຂອງ​ທີມ​ຊາດ​ອາວຸ​ໂສ​ລະຫວ່າງ​ການ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ກັນ​ໃນ​ປີ 1976 ​ແລະ ການ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ການ​ແຂ່ງຂັນ​ກິລາ​ບານ​ເຕະ​ອາຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກສຽງ​ໃຕ້ ປີ 1991. ຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງການແຂ່ງຂັນລະຫວ່າງປະເທດໃນໄລຍະນີ້). ການແຂ່ງຂັນ ເກມເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ປີ 1991 ໄດ້ເປັນຂີດໝາຍການເຊື່ອມຕົວຂອງ ຫວຽດນາມ ເຂົ້າໃນກິລາບານເຕະສາກົນຄືນໃໝ່, ຕໍ່ມາທີມຊາດອາວຸໂສຂອງ ຫວຽດນາມ ໄດ້ບັນລຸຜົນສຳເລັດໃນລະດັບປານກາງຢູ່ພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ແລະ ໄດ້ສາມາດບັນລຸເຂົ້າຮອບທີສາມ [[FIFA World Cup ຄຸນ​ວຸດ​ທິ|ບານເຕະໂລກຟີຟ້າ ຄຸນ​ວຸດ​ທິ]] ໃນປີ 2022. ຫວຽດນາມ ກໍ່ຜ່ານເຂົ້າຮອບຮອງຊະນະເລີດ. [[ເຕະບານອາຊີ]] ສອງຄັ້ງ, ໃນປີ 2007 ແລະ 2019.

== ອັນດັບຜ່ານປີ ==


{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;16&quot; style=&quot;background: #DB2017; color: #FFFF00;&quot; |ອັນດັບໂລກ FIFA ຂອງຫວຽດນາມ
|-
!1993
!1994
!1995
!1996
!1997
!1998
!1999
!2000
!2001
!2002
!2003
!2004
!2005
!2006
!2007
!2008
|-
|135
|151
|122
|99
|104
|98
|102
|99
|105
|108
|98
|103
|120
|172
|142
|155
|-
!2009
!2010
!2011
!2012
!2013
!2014
!2015
!2016
!2017
!2018
!2019
!2020
!2021
!2022
!2023
!2024
|
|-
|123
|137
|99
|131
|144
|137
|147
|134
|112
|100
|97
|94
|98
|97
|95
|119
|
|}

== ກຽດນິຍົມ ==
* '''[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ]]'''
** [[ຮູບ:Med_1.png]] '''ແຊ້ມ''' (2): 2008, 2018
** [[ຮູບ:Med_2.png]] ຮອງຊະນະເລີດ (2): 1998, 2022
** [[ຮູບ:Med_3.png]] ອັນດັບສາມ (2): 1996, 2002
* '''ເກມເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້'''
** [[ຮູບ:Med_1.png]] '''ຫຼຽນທອງ''' (1): 1959
** [[ຮູບ:Med_2.png]] ຫຼຽນເງິນ (4): 1967, 1973, 1995, 1999
** [[ຮູບ:Med_3.png]] ຫຼຽນທອງແດງ (4): 1961, 1965, 1971, 1997

== ເບິ່ງຕື່ມ ==

* [[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະລະຫວ່າງໄທກັບຫວຽດນາມ]]

== ອ້າງອີງ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>2zs0hyqxkrcrn401qp4fx14krfcvbmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ການແຂ່ງຂັນບານເຕະລະຫວ່າງໄທກັບຫວຽດນາມ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23772</id>
    <revision>
      <id>130494</id>
      <parentid>130271</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T06:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Randervik</username>
        <id>18653</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>130494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27888" sha1="9e3vqz5ib0ny0ydht638pabh910h2ct" xml:space="preserve">{{ກ່ອງຂໍ້ມູນຄູ່ແຂ່ງກິລາ|name=ຄູ່ແຂ່ງບານເຕະ&lt;br&gt;ໄທ-ຫວຽດນາມ|image=Tension between Thailand and Vietnam players.png|caption=ຄວາມ​ເຄັ່ງ​ຕຶງ​ລະຫວ່າງ​ນັກ​ເຕະ​ໄທ ​ແລະ ຫວຽດນາມ ​ໃນຮອບຊິງຊະນະເລີດ​[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ]] 2024|locations=[[ອາຊີ]] ([[ສະຫະພັນບານເຕະອາຊີ|AFC]])&lt;br&gt;[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ([[ສະຫະພັນບານເຕະອາຊຽນ|AFF]])|team1={{Flagicon|ໄທ}} [[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]]|team2={{Flagicon|ຫວຽດນາມ}} [[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]|firstmeeting='''ໃນນາມຫວຽດນາມໃຕ້'''&lt;br&gt;{{Flagicon|South Vietnam}} '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' 2–1 {{Flagicon|ໄທ}} ໄທ (ເກມກະຊັບມິດ)&lt;br&gt;([[ໄຊງ່ອນ]], [[ປະເທດຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]; 1956)&lt;br&gt;'''ໃນນາມຫວຽດນາມ'''&lt;br&gt;{{Flagicon|ໄທ}} '''ໄທ''' 3–1 ຫວຽດນາມ {{Flagicon|ຫວຽດນາມ}}&lt;br&gt;([[ຊີເກມ 1995]] ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)&lt;br&gt;([[ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່]], [[ໄທ]]; ວັນທີ 10 ທັນວາ 1995)|mostrecent={{Flagicon|ຫວຽດນາມ}} ຫວຽດນາມ 2–2 ໄທ {{Flagicon|ໄທ}}&lt;br&gt;([[2026 ASEAN Championship|ASEAN Championship 2026]] (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2))&lt;br&gt;([[ຮ່າໂນ້ຍ]], [[ຫວຽດນາມ]]; ວັນທີ 26 ສິງຫາ 2026)|total=61|series=ໄທຊະນະ: 22&lt;br&gt;ສະເໝີ: 13&lt;br&gt;ຫວຽດນາມຊະນະ: 26|largestvictory='''ໃນນາມຫວຽດນາມໃຕ້'''&lt;br&gt; {{Flagicon|ໄທ}} ໄທ 0–5 {{Flagicon|South Vietnam}} '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' ([[ກິລາແຫຼມທອງ 1967]] ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)&lt;br&gt;([[ບາງກອກ]], [[ໄທ]]; ວັນທີ 14 ທັນວາ 1967)&lt;br&gt;'''ໃນນາມຫວຽດນາມ'''&lt;br&gt;{{Flagicon|ໄທ}} '''ໄທ''' 4–0 {{Flagicon|ຫວຽດນາມ}}&lt;br&gt;([[ຊີເກມ 1995]] ຮອບຊິງຊະນະເລີດ)&lt;br&gt;([[ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່]], [[ໄທ]]; ວັນທີ 16 ທັນວາ 1995)&lt;br&gt;{{Flagicon|ໄທ}} '''ໄທ''' 4–0 {{Flagicon|ຫວຽດນາມ}}&lt;br&gt;([[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ|ໄທເກີຄັບ]] 2002 ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)&lt;br&gt;([[ຈາກາຕາ]], [[ອິນໂດເນເຊຍ]]; ວັນທີ 27 ທັນວາ 2002)}}

ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ[[ເຕະບານ|​ບານ​ເຕະ]]ລະ​ຫວ່າງ​[[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດ​ນາມ]]ແລະ[[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]] ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ກິ​ລາ​ໃຫຍ່​ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້|​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້]]. ເມື່ອລວມເອົາສະຖິຕິຂອງ[[ບານ​ເຕະ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]ນຳ (ຕາມ[[ຟີຟາ]]),&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inside FIFA|url=https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108135519/https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE|archive-date=2025-11-08|access-date=2026-05-21|website=inside.fifa.com|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=AFC Asian Cup Contenders: Vietnam|url=https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933|access-date=2026-05-21|website=the-AFC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260521185330/https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933|archive-date=2026-05-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ທັງສອງຝ່າຍໄດ້ປະເຊີນຫນ້າກັນ 61 ຕາຕັ້ງແຕ່ປີ 1956, ໂດຍຫວຽດນາມຊະນະ 26 ຕາ, ໄທ 22 ຕາ ແລະ 13 ຕາສະເໝີກັນ. ໃນ​ຖາ​ນະ​ທີ່ເປັນ​ໜຶ່ງ​ໃນການແຂ່ງຂັນ ​ທີ່​ນິ​ຍົມ​ທີ່​ສຸດໃນ​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້, ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ລະ​ຫວ່າງ​ໄທ​ແລະ​ຫວຽດ​ນາມໄດ້ດຶງ​ດູດ​ຄວາມ​ສົນ​ໃຈ​ຂອງ​ສື່​ມວນ​ຊົນ​ແລະແຟນບານເຕະ​ຈາກສອງ​ປະ​ເທດ​ເລື້ອຍໆ​.&lt;ref name=&quot;New Mandala&quot;&gt;{{Cite web|title=Soccer wars in Southeast Asia|archive-url=https://www.newmandala.org/soccer-wars-in-southeast-asia/|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vietnam vs Thailand: A trip down memory lane|archive-url=https://aseanutdfc.com/asean-mitsubishi-electric-cup/2025/news/vietnam-vs-thailand-rivalry-over-the-years|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Việt Nam- Thái Lan: &quot;Siêu kinh điển&quot; Đông Nam Á|archive-url=https://baophapluat.vn/post-464548.html|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chung kết AFF Cup 2022 Việt Nam - Thái Lan: Đỉnh cao Đông Nam Á!|archive-url=https://thanhnien.vn/chung-ket-aff-cup-2022-viet-nam-thai-lan-dinh-cao-dong-nam-a-1851541033.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Đội tuyển Việt Nam và Thái Lan lần thứ 3 chạm trán tại chung kết ASEAN Cup|archive-url=https://tuoitre.vn/doi-tuyen-viet-nam-va-thai-lan-lan-thu-3-cham-tran-tai-chung-ket-asean-cup-20241230233925147.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CĐV châu Á: &quot;Trận Việt Nam - Thái Lan là siêu kinh điển ở Đông Nam Á&quot;|archive-url=https://dantri.com.vn/the-thao/cdv-chau-a-tran-viet-nam-thai-lan-la-sieu-kinh-dien-o-dong-nam-a-20230110235405408.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Việt Nam - Thái Lan: Xứng đáng|archive-url=https://www.baohoabinh.com.vn/15/197106/Viet-Nam-Thai-Lan-Xung-dang-chung-ket-tr111ng-mo.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tin thể thao (4-1): Thái Lan - Việt Nam - “Siêu kinh điển” tranh ngôi vô địch|archive-url=https://www.qdnd.vn/the-thao/quoc-te/tin-the-thao-4-1-thai-lan-viet-nam-sieu-kinh-dien-tranh-ngoi-vo-dich-809932|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Chittinand |first=Tor |date=2025-01-02 |title=Thais ready for Asean 'El Clasico' |url=https://www.bangkokpost.com/sports/2931197/thais-ready-for-asean-el-clasico |access-date=2025-12-01 |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;อิชิอิ&quot; สาดวาทะเด็ดก่อนทีมชาติไทย บู๊เวียดนาม ชิงแชมป์อาเซียนคัพ เดือดราว เอล กลาซิโก|archive-url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2833964|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-10-10|title=ช้างศึกฟอร์มบู่เสมอ 2 แพ้ 7! ผลงานทีมชาติไทยพบเวียดนามปี 2022|url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/3661/|access-date=2026-03-16|website=www.siamsport.co.th|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2023-01-10|title=รีแมตช์ดรีมไฟนอลรอบ 14 ปีทีมชาติไทยท้าชนเวียดนามศึกลูกหนังชิงเจ้าอาเซียน|url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/11082/|access-date=2026-03-16|website=www.siamsport.co.th|language=th}}&lt;/ref&gt;
== ລາຍຊື່ການແຂ່ງຂັນ ==

=== ໄທ ກັບ ຫວຽດນາມໃຕ້ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!#
!ວັນທີ
!ທີມເຈົ້າບ້ານ 
!ຜົນໄດ້ຮັບ
!ທີມຢາມ
!ສະຖານທີ່
!ການແຂ່ງຂັນ
|-
|1
|ເມສາ 1956
|'''[[ບານ​ເຕະ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–1
|[[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ນະຄອນໂຮ່ຈີ່ມິນ|ໄຊງ່ອນ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ເກມກະຊັບມິດ]]​
|-
|2
|ເມສາ 1956
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–1
|ໄທ
|-
|3
|13 ເດືອນທັນວາ 1959
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–4
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ບາງກອກ]]
|[[ກິລາແຫຼມທອງ]] 1959 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|4
|17 ເດືອນທັນວາ 1959
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |1–3
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ກິລາແຫຼມທອງ 1959 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງ)
|-
|5
|16 ເດືອນສິງຫາ 1961
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–1
|ໄທ
|ສິງກະໂປ
|ເກມກະຊັບມິດ
|-
|6
|11 ເດືອນທັນວາ 1961
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ຢ່າງກຸ້ງ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1961 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|7
|16 ເດືອນທັນວາ 1961
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |1–1
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ກິລາແຫຼມທອງ 1961 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງແດງ)
|-
|8
|28 ຕຸລາ 1962
|ຫວຽດນາມໃຕ້
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–1
|'''ໄທ'''
|ໄຊງ່ອນ
|1962 Independence Cup (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|9
|17 ເດືອນສິງຫາ 1963
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–2
|ໄທ
|[[ກົວລາລຸມປູ]]
|Merdeka Tournament 1963
|-
|10
|14 ເດືອນທັນວາ 1963
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–0
|ໄທ
| rowspan=&quot;2&quot; |ໄຊງ່ອນ
|[[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ 1964 ຮອບຄັດເລືອກ]]
|-
|11
|13 ເດືອນພະຈິກ 1965
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |4–0
|ໄທ
|Independence Cup 1965
|-
|12
|15 ເດືອນທັນວາ 1965
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມໃຕ້
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ກົວລາລຸມປູ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1965 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|13
|18 ເດືອນທັນວາ 1965
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ກິລາແຫຼມທອງ 1965 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|14
|5 ເດືອນພະຈິກ 1966
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |4–1
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1966
|-
|15
|24 ມີນາ 1967
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–1
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ຮົງກົງ
|[[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ 1968 ຮອບຄັດເລືອກ]]
|-
|16
|19 ເດືອນສິງຫາ 1967
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |5–2
|ໄທ
|ອີໂປ
|Merdeka Tournament 1967
|-
|17
|14 ເດືອນທັນວາ 1967
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–5
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|[[ບາງກອກ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1967 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|18
|15 ເດືອນສິງຫາ 1968
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–3
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ອີໂປ
|Merdeka Tournament 1968
|-
|19
|1 ເດືອນພະຈິກ 1970
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |1–0
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1970 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ)
|-
|20
|13 ເດືອນທັນວາ 1970
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ບາງກອກ
|[[ເອຊຽນເກມ]] 1970 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|21
|10 ເດືອນສິງຫາ 1971
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |4–2
|ໄທ
|[[ກົວລາລຸມປູ]]
|Merdeka Tournament 1971 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|22
|26 ເດືອນສິງຫາ 1971
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–1
|ໄທ
|ສິງກະໂປ
|Pesta Sukan Cup 1971 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|23
|30 ຕຸລາ 1971
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–0
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1974 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|24
|11 ເດືອນພະຈິກ 1971
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–1
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ບາງກອກ
|ຄິງສ໌ຄັບ 1971 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|25
|18 ເດືອນທັນວາ 1971
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|[[ກົວລາລຸມປູ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1971 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງແດງ)
|-
|26
|16 ພຶດສະພາ 1973
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |1–0
|ໄທ
|[[ໂຊລ]]
|[[ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ]] 1974
|-
|27
|9 ເດືອນພະຈິກ 1974
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–2
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1974
|-
|28
|21 ມີນາ 1975
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ບາງກອກ
|[[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ 1976 ຮອບຄັດເລືອກ]]
|}

=== ໄທ ກັບ ຫວຽດນາມ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!#
!ວັນທີ
!ທີມເຈົ້າບ້ານ 
!ຜົນໄດ້ຮັບ
!ທີມຢາມ
!ສະຖານທີ່
!ການແຂ່ງຂັນ
|-
|1
|10 ເດືອນທັນວາ 1995
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |3–1
|[[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |ຊຽງໃໝ່
|[[ຊີເກມ 1995]] (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|2
|16 ເດືອນທັນວາ 1995
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–0
|ຫວຽດນາມ
|ຊີເກມ 1995 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງ)
|-
|3
|13 ກັນຍາ 1996
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–2
|ຫວຽດນາມ
|ຄາລັງ
|[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ|AFF Championship]] 1996 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|4
|16 ຕຸລາ 1997
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມ
|[[ຈາກາຕາ]]
|ຊີເກມ 1997 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|5
|3 ກັນຍາ 1998
|'''ຫວຽດນາມ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |3–0
|ໄທ
|[[ຮ່າໂນ້ຍ]]
|AFF Championship 1998 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|6
|5 ເດືອນສິງຫາ 1999
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ໄທ
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ບັນດາເຊີລີເບີກາວັນ]]
|ຊີເກມ 1999 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|7
|14 ເດືອນສິງຫາ 1999
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–0
|ຫວຽດນາມ
|ຊີເກມ 1999 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງ)
|-
|8
|8 ເດືອນທັນວາ 2002
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມ
|ບາງກອກ
|ເກມກະຊັບມິດ
|-
|9
|27 ເດືອນທັນວາ 2002
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–0
|ຫວຽດນາມ
|[[ຈາກາຕາ]]
|AFF Championship 2002 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|10
|29 ຕຸລາ 2006
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |2–2
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|[[ວີເອັຟເອັຟຄັບ|ອະກຣີແບງກ໌ຄັບ 2006]]
|-
|11
|24 ເດືອນທັນວາ 2006
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມ
| rowspan=&quot;2&quot; |ບາງກອກ
|ຄິງສ໌ຄັບ 2006 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|12
|30 ເດືອນທັນວາ 2006
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |3–1
|ຫວຽດນາມ
|ຄິງສ໌ຄັບ 2006 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ)
|-
|13
|24 ມັງກອນ 2007
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–2
|'''ໄທ'''
|ຮ່າໂນ້ຍ
|AFF Championship 2007 (first leg ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|14
|28 ມັງກອນ 2007
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມ
|ບາງກອກ
|AFF Championship 2007 (second leg ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|15
|16 ເດືອນພະຈິກ 2008
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |2–2
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|T&amp;T Cup 2008&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://english.thesaigontimes.vn/2057/Thailand-triumph-at-TT-Cup-2008.html|title=Thailand triumph at T&amp;T Cup 2008 – Thailand triumph at T&amp;T Cup 2008 – News from Saigon Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|16
|6 ເດືອນທັນວາ 2008
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–0
|ຫວຽດນາມ
|ພູເກັດ
|AFF Championship 2008 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|17
|24 ເດືອນທັນວາ 2008
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |1–2
|'''ຫວຽດນາມ'''
|ບາງກອກ
|AFF Championship 2008 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|18
|28 ເດືອນທັນວາ 2008
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |1–1
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|AFF Championship 2008 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|19
|30 ເດືອນພະຈິກ 2012
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |3–1
|ຫວຽດນາມ
| rowspan=&quot;2&quot; |ບາງກອກ
|AFF Championship 2012 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|20
|24 ພຶດສະພາ 2015
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–0
|ຫວຽດນາມ
| rowspan=&quot;2&quot; |ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ 2018 
|-
|21
|13 ຕຸລາ 2015
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–3&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.besoccer.com/new/thailand-win-boosts-world-cup-qualifying-hopes|title=Thailand win boosts World Cup qualifying hopes|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ໄທ'''
|ຮ່າໂນ້ຍ
|-
|22
|5 ມິຖຸນາ 2019
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |0–1&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.nationthailand.com/sports/30370633|title=Thailand suffer heartbreaking defeat in King's Cup|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ຫວຽດນາມ'''
|ບູຣີຣາມ
|ຄິງສ໌ຄັບ 2019 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|23
|5 ກັນຍາ 2019
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |title=Thailand, Vietnam draw in opening 2022 World Cup qualifier |url=https://www.bangkokpost.com/sports/1743619/thailand-vietnam-draw-in-opening-2022-world-cup-qualifier |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|ຫວຽດນາມ
|[[ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ 2022
|-
|24
|19 ເດືອນພະຈິກ 2019
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |0–0&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-asian-cup/news/md6-group-g-vietnam-0-0-thailand|title=MD6 – Group G: Vietnam 0–0 Thailand &amp;#124; Football &amp;#124; News &amp;#124; Asian Qualifiers 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|-
|25
|23 ເດືອນທັນວາ 2021
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–2&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/aff_cup_semi-finals_1st_leg_vietnam_v_thailand.html|title=Chanathip double hands Thailand first leg advantage over Vietnam|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ໄທ'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ຄາລັງ
|AFF Championship 2020 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|26
|26 ເດືອນທັນວາ 2021
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມ
|AFF Championship 2020 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|27
|13 ມັງກອນ 2023
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |2–2
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|AFF Championship 2022 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|28
|16 ມັງກອນ 2023
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–0&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thailand clinch record seventh title|archive-url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/thailand_clinch_record_seventh_title.html|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ຫວຽດນາມ
|ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ
|AFF Championship 2022 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|29
|10 ກັນຍາ 2024
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–2
|'''ໄທ'''
|ຮ່າໂນ້ຍ
|LPBank Cup 2024
|-
|30
|2 ມັງກອນ 2025
|'''ຫວຽດນາມ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |2–1
|ໄທ
|ຫວຽດຕຣີ
|[[ASEAN Championship]] 2024 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|31
|5 ມັງກອນ 2025
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |2–3
|'''ຫວຽດນາມ'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ບາງກອກ
|ASEAN Championship 2024 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|32
|22 ສິງຫາ 2026
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; | 0–2
|'''ຫວຽດນາມ'''
|[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ 2026|ASEAN Championship 2026]] (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|33
|26 ສິງຫາ 2026
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; | 2–2
|ໄທ
| ຮ່າໂນ້ຍ
| ASEAN Championship 2026 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|}

== ສະຖິຕິ ==

=== ກຽດນິຍົມ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:auto; margin:auto;&quot;
![[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]
! ການແຂ່ງຂັນ
! [[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | '''ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້, ອາຊີ ແລະໂລກ'''
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| 4
| [[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ]]
| 7
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| 1
| [[ຊີເກມ]]&lt;br /&gt; (ຈົນກ່ວາ 1999)
| 9
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບທີສີ່
| [[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ]]
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບສາມ
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບທີສີ່
| [[ເອຊຽນເກມ]]&lt;br /&gt;(ຈົນກ່ວາ 1998)
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບທີສີ່
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| ດີທີ່ສຸດ: ຮອບທີ 3 (ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ) 
| [[ເຕະບານໂລກ]]
| ດີທີ່ສຸດ: ຮອບທີ 3 (ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ)
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| –
| ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ&lt;br /&gt;(ຈົນກ່ວາ 1988)
| ດີທີ່ສຸດ: ຮອບແບ່ງກຸ່ມ
|}

=== ຜູ້ຍິງປະຕູສູງສຸດ ===
ນັບຮອດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2026
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! width=&quot;30&quot; |ອັນດັບ
! style=&quot;width:200px;&quot; | ນັກເຕະ
! width=&quot;50&quot; | '''ປະຕູ'''
|-
| 1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Natipong Sritong-In|ນາທິພົງ ສີທອງອິນ]]
| 6
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Totchtawan Sripan|ທັຕຕະວັນ ສີພັນດອນ]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 3
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ກຽດຕິສັກ ເສນາເມືອງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Datsakorn Thonglao|ເດດສາຄອນ ທອງລາວ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ເລ ​ກົງ ​ວິງ]]
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | 3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[Nguyễn Hồng Sơn|ຫງຽນ ຮືງເຊີນ]]
| rowspan=&quot;9&quot; | 2
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ຣາຟາເອລສັນ|ຫງວຽນ ຊວນ ເຊີນ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[Phan Thanh Bình|ຟານແທ່ງບິ່ງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ຫງວຽນ​ ຕ໋ຽນ​ ລິງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ຫງວຽນ ​ໄຮ ລອງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ທີຣະສິນ ແດງດາ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Kirati Keawsombat|ກີລາຕີ ແກ້ວສົມບັດ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ຊະນາທິບ ສົງກະສິນ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ທີຣາທອນ ບຸນມາທັນ]]
|}

== ເບິ່ງຕື່ມ ==

* [[ສະຫະພັນບານເຕະຫວຽດນາມ]]
* [[ສະມາຄົມບານເຕະແຫ່ງປະເທດໄທ]]
* [[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະລະຫວ່າງຍີ່ປຸ່ນກັບເກົາຫຼີໃຕ້]]

== ອ້າງອີງ ==

[[ໝວດ:ຄູ່ແຂ່ງບານເຕະ]]
&lt;references /&gt;
{{ຄູ່ແຂ່ງບານເຕະສາກົນໃນອາຊີ}}</text>
      <sha1>9e3vqz5ib0ny0ydht638pabh910h2ct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>130503</id>
      <parentid>130494</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T11:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Randervik</username>
        <id>18653</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>130503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28517" sha1="k1txyg4k7q5sizd2a78r55devxqjc2o" xml:space="preserve">{{ກ່ອງຂໍ້ມູນຄູ່ແຂ່ງກິລາ|name=ຄູ່ແຂ່ງບານເຕະ&lt;br&gt;ໄທ-ຫວຽດນາມ|image=Tension between Thailand and Vietnam players.png|caption=ຄວາມ​ເຄັ່ງ​ຕຶງ​ລະຫວ່າງ​ນັກ​ເຕະ​ໄທ ​ແລະ ຫວຽດນາມ ​ໃນຮອບຊິງຊະນະເລີດ​[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ]] 2024|locations=[[ອາຊີ]] ([[ສະຫະພັນບານເຕະອາຊີ|AFC]])&lt;br&gt;[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ([[ສະຫະພັນບານເຕະອາຊຽນ|AFF]])|team1={{Flagicon|ໄທ}} [[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]]|team2={{Flagicon|ຫວຽດນາມ}} [[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]|firstmeeting='''ໃນນາມຫວຽດນາມໃຕ້'''&lt;br&gt;{{Flagicon|South Vietnam}} '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' 2–1 {{Flagicon|ໄທ}} ໄທ (ເກມກະຊັບມິດ)&lt;br&gt;([[ໄຊງ່ອນ]], [[ປະເທດຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]; 1956)&lt;br&gt;'''ໃນນາມຫວຽດນາມ'''&lt;br&gt;{{Flagicon|ໄທ}} '''ໄທ''' 3–1 ຫວຽດນາມ {{Flagicon|ຫວຽດນາມ}}&lt;br&gt;([[ຊີເກມ 1995]] ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)&lt;br&gt;([[ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່]], [[ໄທ]]; ວັນທີ 10 ທັນວາ 1995)|mostrecent={{Flagicon|ຫວຽດນາມ}} ຫວຽດນາມ 2–2 ໄທ {{Flagicon|ໄທ}}&lt;br&gt;([[2026 ASEAN Championship|ASEAN Championship 2026]] (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2))&lt;br&gt;([[ຮ່າໂນ້ຍ]], [[ຫວຽດນາມ]]; ວັນທີ 26 ສິງຫາ 2026)|total=61|series=ໄທຊະນະ: 22&lt;br&gt;ສະເໝີ: 13&lt;br&gt;ຫວຽດນາມຊະນະ: 26|largestvictory='''ໃນນາມຫວຽດນາມໃຕ້'''&lt;br&gt; {{Flagicon|ໄທ}} ໄທ 0–5 {{Flagicon|South Vietnam}} '''ຫວຽດນາມໃຕ້''' ([[ກິລາແຫຼມທອງ 1967]] ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)&lt;br&gt;([[ບາງກອກ]], [[ໄທ]]; ວັນທີ 14 ທັນວາ 1967)&lt;br&gt;'''ໃນນາມຫວຽດນາມ'''&lt;br&gt;{{Flagicon|ໄທ}} '''ໄທ''' 4–0 {{Flagicon|ຫວຽດນາມ}}&lt;br&gt;([[ຊີເກມ 1995]] ຮອບຊິງຊະນະເລີດ)&lt;br&gt;([[ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່]], [[ໄທ]]; ວັນທີ 16 ທັນວາ 1995)&lt;br&gt;{{Flagicon|ໄທ}} '''ໄທ''' 4–0 {{Flagicon|ຫວຽດນາມ}}&lt;br&gt;([[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ|ໄທເກີຄັບ]] 2002 ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)&lt;br&gt;([[ຈາກາຕາ]], [[ອິນໂດເນເຊຍ]]; ວັນທີ 27 ທັນວາ 2002)}}

ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ[[ເຕະບານ|​ບານ​ເຕະ]]ລະ​ຫວ່າງ​[[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດ​ນາມ]]ແລະ[[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]] ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ກິ​ລາ​ໃຫຍ່​ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້|​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້]]. ເມື່ອລວມເອົາສະຖິຕິຂອງ[[ບານ​ເຕະ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]ນຳ (ຕາມ[[ຟີຟາ]]),&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inside FIFA|url=https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108135519/https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE|archive-date=2025-11-08|access-date=2026-05-21|website=inside.fifa.com|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=AFC Asian Cup Contenders: Vietnam|url=https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933|access-date=2026-05-21|website=the-AFC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260521185330/https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933|archive-date=2026-05-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ທັງສອງຝ່າຍໄດ້ປະເຊີນຫນ້າກັນ 61 ຕາຕັ້ງແຕ່ປີ 1956, ໂດຍຫວຽດນາມຊະນະ 26 ຕາ, ໄທ 22 ຕາ ແລະ 13 ຕາສະເໝີກັນ. ໃນ​ຖາ​ນະ​ທີ່ເປັນ​ໜຶ່ງ​ໃນການແຂ່ງຂັນ ​ທີ່​ນິ​ຍົມ​ທີ່​ສຸດໃນ​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້, ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ລະ​ຫວ່າງ​ໄທ​ແລະ​ຫວຽດ​ນາມໄດ້ດຶງ​ດູດ​ຄວາມ​ສົນ​ໃຈ​ຂອງ​ສື່​ມວນ​ຊົນ​ແລະແຟນບານເຕະ​ຈາກສອງ​ປະ​ເທດ​ເລື້ອຍໆ​.&lt;ref name=&quot;New Mandala&quot;&gt;{{Cite web|title=Soccer wars in Southeast Asia|archive-url=https://www.newmandala.org/soccer-wars-in-southeast-asia/|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vietnam vs Thailand: A trip down memory lane|archive-url=https://aseanutdfc.com/asean-mitsubishi-electric-cup/2025/news/vietnam-vs-thailand-rivalry-over-the-years|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Việt Nam- Thái Lan: &quot;Siêu kinh điển&quot; Đông Nam Á|archive-url=https://baophapluat.vn/post-464548.html|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chung kết AFF Cup 2022 Việt Nam - Thái Lan: Đỉnh cao Đông Nam Á!|archive-url=https://thanhnien.vn/chung-ket-aff-cup-2022-viet-nam-thai-lan-dinh-cao-dong-nam-a-1851541033.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Đội tuyển Việt Nam và Thái Lan lần thứ 3 chạm trán tại chung kết ASEAN Cup|archive-url=https://tuoitre.vn/doi-tuyen-viet-nam-va-thai-lan-lan-thu-3-cham-tran-tai-chung-ket-asean-cup-20241230233925147.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CĐV châu Á: &quot;Trận Việt Nam - Thái Lan là siêu kinh điển ở Đông Nam Á&quot;|archive-url=https://dantri.com.vn/the-thao/cdv-chau-a-tran-viet-nam-thai-lan-la-sieu-kinh-dien-o-dong-nam-a-20230110235405408.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Việt Nam - Thái Lan: Xứng đáng|archive-url=https://www.baohoabinh.com.vn/15/197106/Viet-Nam-Thai-Lan-Xung-dang-chung-ket-tr111ng-mo.htm|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tin thể thao (4-1): Thái Lan - Việt Nam - “Siêu kinh điển” tranh ngôi vô địch|archive-url=https://www.qdnd.vn/the-thao/quoc-te/tin-the-thao-4-1-thai-lan-viet-nam-sieu-kinh-dien-tranh-ngoi-vo-dich-809932|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Chittinand |first=Tor |date=2025-01-02 |title=Thais ready for Asean 'El Clasico' |url=https://www.bangkokpost.com/sports/2931197/thais-ready-for-asean-el-clasico |access-date=2025-12-01 |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;อิชิอิ&quot; สาดวาทะเด็ดก่อนทีมชาติไทย บู๊เวียดนาม ชิงแชมป์อาเซียนคัพ เดือดราว เอล กลาซิโก|archive-url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2833964|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-10-10|title=ช้างศึกฟอร์มบู่เสมอ 2 แพ้ 7! ผลงานทีมชาติไทยพบเวียดนามปี 2022|url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/3661/|access-date=2026-03-16|website=www.siamsport.co.th|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2023-01-10|title=รีแมตช์ดรีมไฟนอลรอบ 14 ปีทีมชาติไทยท้าชนเวียดนามศึกลูกหนังชิงเจ้าอาเซียน|url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/11082/|access-date=2026-03-16|website=www.siamsport.co.th|language=th}}&lt;/ref&gt;
== ລາຍຊື່ການແຂ່ງຂັນ ==

=== ໄທ ກັບ ຫວຽດນາມໃຕ້ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!#
!ວັນທີ
!ທີມເຈົ້າບ້ານ 
!ຜົນໄດ້ຮັບ
!ທີມຢາມ
!ສະຖານທີ່
!ການແຂ່ງຂັນ
|-
|1
|ເມສາ 1956
|'''[[ບານ​ເຕະ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຫວຽດນາມໃຕ້|ຫວຽດນາມໃຕ້]]'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–1
|[[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ນະຄອນໂຮ່ຈີ່ມິນ|ໄຊງ່ອນ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ເກມກະຊັບມິດ]]​
|-
|2
|ເມສາ 1956
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–1
|ໄທ
|-
|3
|13 ເດືອນທັນວາ 1959
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–4
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ບາງກອກ]]
|[[ກິລາແຫຼມທອງ]] 1959 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|4
|17 ເດືອນທັນວາ 1959
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |1–3
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ກິລາແຫຼມທອງ 1959 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງ)
|-
|5
|16 ເດືອນສິງຫາ 1961
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–1
|ໄທ
|ສິງກະໂປ
|ເກມກະຊັບມິດ
|-
|6
|11 ເດືອນທັນວາ 1961
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ຢ່າງກຸ້ງ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1961 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|7
|16 ເດືອນທັນວາ 1961
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |1–1
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ກິລາແຫຼມທອງ 1961 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງແດງ)
|-
|8
|28 ຕຸລາ 1962
|ຫວຽດນາມໃຕ້
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–1
|'''ໄທ'''
|ໄຊງ່ອນ
|1962 Independence Cup (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|9
|17 ເດືອນສິງຫາ 1963
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–2
|ໄທ
|[[ກົວລາລຸມປູ]]
|Merdeka Tournament 1963
|-
|10
|14 ເດືອນທັນວາ 1963
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–0
|ໄທ
| rowspan=&quot;2&quot; |ໄຊງ່ອນ
|[[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ 1964 ຮອບຄັດເລືອກ]]
|-
|11
|13 ເດືອນພະຈິກ 1965
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |4–0
|ໄທ
|Independence Cup 1965
|-
|12
|15 ເດືອນທັນວາ 1965
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມໃຕ້
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ກົວລາລຸມປູ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1965 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|13
|18 ເດືອນທັນວາ 1965
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ກິລາແຫຼມທອງ 1965 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|14
|5 ເດືອນພະຈິກ 1966
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |4–1
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1966
|-
|15
|24 ມີນາ 1967
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–1
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ຮົງກົງ
|[[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ 1968 ຮອບຄັດເລືອກ]]
|-
|16
|19 ເດືອນສິງຫາ 1967
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |5–2
|ໄທ
|ອີໂປ
|Merdeka Tournament 1967
|-
|17
|14 ເດືອນທັນວາ 1967
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–5
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|[[ບາງກອກ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1967 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|18
|15 ເດືອນສິງຫາ 1968
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–3
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ອີໂປ
|Merdeka Tournament 1968
|-
|19
|1 ເດືອນພະຈິກ 1970
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |1–0
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1970 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ)
|-
|20
|13 ເດືອນທັນວາ 1970
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ບາງກອກ
|[[ເອຊຽນເກມ]] 1970 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|21
|10 ເດືອນສິງຫາ 1971
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |4–2
|ໄທ
|[[ກົວລາລຸມປູ]]
|Merdeka Tournament 1971 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|22
|26 ເດືອນສິງຫາ 1971
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |2–1
|ໄທ
|ສິງກະໂປ
|Pesta Sukan Cup 1971 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|23
|30 ຕຸລາ 1971
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–0
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1974 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|24
|11 ເດືອນພະຈິກ 1971
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |0–1
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
|ບາງກອກ
|ຄິງສ໌ຄັບ 1971 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|25
|18 ເດືອນທັນວາ 1971
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|[[ກົວລາລຸມປູ]]
|ກິລາແຫຼມທອງ 1971 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງແດງ)
|-
|26
|16 ພຶດສະພາ 1973
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |1–0
|ໄທ
|[[ໂຊລ]]
|[[ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ]] 1974
|-
|27
|9 ເດືອນພະຈິກ 1974
|'''ຫວຽດນາມໃຕ້'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#000; background:#FFBF00&quot; |3–2
|ໄທ
|ໄຊງ່ອນ
|Independence Cup 1974
|-
|28
|21 ມີນາ 1975
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–0
|ຫວຽດນາມໃຕ້
|ບາງກອກ
|[[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ 1976 ຮອບຄັດເລືອກ]]
|}

=== ໄທ ກັບ ຫວຽດນາມ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!#
!ວັນທີ
!ທີມເຈົ້າບ້ານ 
!ຜົນໄດ້ຮັບ
!ທີມຢາມ
!ສະຖານທີ່
!ການແຂ່ງຂັນ
|-
|1
|10 ເດືອນທັນວາ 1995
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |3–1
|[[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |ຊຽງໃໝ່
|[[ຊີເກມ 1995]] (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|2
|16 ເດືອນທັນວາ 1995
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–0
|ຫວຽດນາມ
|ຊີເກມ 1995 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງ)
|-
|3
|13 ກັນຍາ 1996
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–2
|ຫວຽດນາມ
|ຄາລັງ
|[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ|AFF Championship]] 1996 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|4
|16 ຕຸລາ 1997
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມ
|[[ຈາກາຕາ]]
|ຊີເກມ 1997 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|5
|3 ກັນຍາ 1998
|'''ຫວຽດນາມ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |3–0
|ໄທ
|[[ຮ່າໂນ້ຍ]]
|AFF Championship 1998 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|6
|5 ເດືອນສິງຫາ 1999
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ໄທ
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ບັນດາເຊີລີເບີກາວັນ]]
|ຊີເກມ 1999 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|7
|14 ເດືອນສິງຫາ 1999
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–0
|ຫວຽດນາມ
|ຊີເກມ 1999 (ການແຂ່ງຂັນຫຼຽນທອງ)
|-
|8
|8 ເດືອນທັນວາ 2002
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມ
|ບາງກອກ
|ເກມກະຊັບມິດ
|-
|9
|27 ເດືອນທັນວາ 2002
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |4–0
|ຫວຽດນາມ
|[[ຈາກາຕາ]]
|AFF Championship 2002 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|10
|29 ຕຸລາ 2006
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |2–2
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|[[ວີເອັຟເອັຟຄັບ|ອະກຣີແບງກ໌ຄັບ 2006]]
|-
|11
|24 ເດືອນທັນວາ 2006
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–1
|ຫວຽດນາມ
| rowspan=&quot;2&quot; |ບາງກອກ
|ຄິງສ໌ຄັບ 2006 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|12
|30 ເດືອນທັນວາ 2006
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |3–1
|ຫວຽດນາມ
|ຄິງສ໌ຄັບ 2006 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ)
|-
|13
|24 ມັງກອນ 2007
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–2
|'''ໄທ'''
|ຮ່າໂນ້ຍ
|AFF Championship 2007 (first leg ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|14
|28 ມັງກອນ 2007
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມ
|ບາງກອກ
|AFF Championship 2007 (second leg ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|15
|16 ເດືອນພະຈິກ 2008
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |2–2
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|T&amp;T Cup 2008&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://english.thesaigontimes.vn/2057/Thailand-triumph-at-TT-Cup-2008.html|title=Thailand triumph at T&amp;T Cup 2008 – Thailand triumph at T&amp;T Cup 2008 – News from Saigon Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|16
|6 ເດືອນທັນວາ 2008
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |2–0
|ຫວຽດນາມ
|ພູເກັດ
|AFF Championship 2008 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|17
|24 ເດືອນທັນວາ 2008
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |1–2
|'''ຫວຽດນາມ'''
|ບາງກອກ
|AFF Championship 2008 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|18
|28 ເດືອນທັນວາ 2008
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |1–1
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|AFF Championship 2008 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|19
|30 ເດືອນພະຈິກ 2012
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |3–1
|ຫວຽດນາມ
| rowspan=&quot;2&quot; |ບາງກອກ
|AFF Championship 2012 (ຮອບແບ່ງກຸ່ມ)
|-
|20
|24 ພຶດສະພາ 2015
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–0
|ຫວຽດນາມ
| rowspan=&quot;2&quot; |ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ 2018 
|-
|21
|13 ຕຸລາ 2015
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–3&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.besoccer.com/new/thailand-win-boosts-world-cup-qualifying-hopes|title=Thailand win boosts World Cup qualifying hopes|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ໄທ'''
|ຮ່າໂນ້ຍ
|-
|22
|5 ມິຖຸນາ 2019
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |0–1&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.nationthailand.com/sports/30370633|title=Thailand suffer heartbreaking defeat in King's Cup|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ຫວຽດນາມ'''
|ບູຣີຣາມ
|ຄິງສ໌ຄັບ 2019 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ)
|-
|23
|5 ກັນຍາ 2019
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |title=Thailand, Vietnam draw in opening 2022 World Cup qualifier |url=https://www.bangkokpost.com/sports/1743619/thailand-vietnam-draw-in-opening-2022-world-cup-qualifier |work=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|ຫວຽດນາມ
|[[ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ 2022
|-
|24
|19 ເດືອນພະຈິກ 2019
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |0–0&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-asian-cup/news/md6-group-g-vietnam-0-0-thailand|title=MD6 – Group G: Vietnam 0–0 Thailand &amp;#124; Football &amp;#124; News &amp;#124; Asian Qualifiers 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|-
|25
|23 ເດືອນທັນວາ 2021
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |0–2&lt;ref&gt;{{Cite web|archive-url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/aff_cup_semi-finals_1st_leg_vietnam_v_thailand.html|title=Chanathip double hands Thailand first leg advantage over Vietnam|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ໄທ'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ຄາລັງ
|AFF Championship 2020 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|26
|26 ເດືອນທັນວາ 2021
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; |0–0
|ຫວຽດນາມ
|AFF Championship 2020 (ຮອບຮອງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|27
|13 ມັງກອນ 2023
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; |2–2
|ໄທ
|ຮ່າໂນ້ຍ
|AFF Championship 2022 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|28
|16 ມັງກອນ 2023
|'''ໄທ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–0&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thailand clinch record seventh title|archive-url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/thailand_clinch_record_seventh_title.html|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ຫວຽດນາມ
|ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ
|AFF Championship 2022 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|29
|10 ກັນຍາ 2024
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#104EC4&quot; |1–2
|'''ໄທ'''
|ຮ່າໂນ້ຍ
|LPBank Cup 2024
|-
|30
|2 ມັງກອນ 2025
|'''ຫວຽດນາມ'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |2–1
|ໄທ
|ຫວຽດຕຣີ
|[[ASEAN Championship]] 2024 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|31
|5 ມັງກອນ 2025
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; |2–3
|'''ຫວຽດນາມ'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ບາງກອກ
|ASEAN Championship 2024 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|-
|32
|22 ສິງຫາ 2026
|ໄທ
| align=&quot;center&quot; style=&quot;color:#FFF; background:#FF0000&quot; | 0–2&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|date=2026-08-22|title=ASEAN HYUNDAI CUP™ 2026 FINAL 1ST LEG: THAILAND 0-2 VIETNAM|url=https://aseanutdfc.com/asean-championship/2026/news/asean-hyundai-cup-2026-final-1st-leg-thailand-0-2-vietnam|access-date=2026-08-27|website=ASEAN United FC|language=en}}&lt;/ref&gt;
|'''ຫວຽດນາມ'''
|[[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ 2026|ASEAN Championship 2026]] (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 1)
|-
|33
|26 ສິງຫາ 2026
|ຫວຽດນາມ
| align=&quot;center&quot; | 2–2&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|date=2026-08-26|title=ASEAN HYUNDAI CUP™ FINAL 2ND LEG: VIETNAM 2-2 THAILAND; VIETNAM WIN 4-2 ON AGGREGATE|url=https://aseanutdfc.com/asean-championship/2026/news/asean-hyundai-cup-final-2nd-leg-vietnam-2-2-thailand-vietnam-win-4-2-on-aggregate|access-date=2026-08-27|website=ASEAN United FC|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ໄທ
| ຮ່າໂນ້ຍ
| ASEAN Championship 2026 (ຮອບຊິງຊະນະເລີດ ນັດທີ 2)
|}

== ສະຖິຕິ ==

=== ກຽດນິຍົມ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:auto; margin:auto;&quot;
![[ບານເຕະທີມຊາດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]
! ການແຂ່ງຂັນ
! [[ບານເຕະທີມຊາດໄທ|ໄທ]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | '''ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້, ອາຊີ ແລະໂລກ'''
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| 4
| [[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະຊິງແຊ້ມອາຊຽນ]]
| 7
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| 1
| [[ຊີເກມ]]&lt;br /&gt; (ຈົນກ່ວາ 1999)
| 9
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບທີສີ່
| [[ເອເອັຟຊີ ເອເຊຍ ຄັບ]]
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບສາມ
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບທີສີ່
| [[ເອຊຽນເກມ]]&lt;br /&gt;(ຈົນກ່ວາ 1998)
| ດີທີ່ສຸດ: ອັນດັບທີສີ່
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| ດີທີ່ສຸດ: ຮອບທີ 3 (ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ) 
| [[ເຕະບານໂລກ]]
| ດີທີ່ສຸດ: ຮອບທີ 3 (ບານເຕະໂລກຮອບຄັດເລືອກ)
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| –
| ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ&lt;br /&gt;(ຈົນກ່ວາ 1988)
| ດີທີ່ສຸດ: ຮອບແບ່ງກຸ່ມ
|}

=== ຜູ້ຍິງປະຕູສູງສຸດ ===
ນັບຮອດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2026
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! width=&quot;30&quot; |ອັນດັບ
! style=&quot;width:200px;&quot; | ນັກເຕະ
! width=&quot;50&quot; | '''ປະຕູ'''
|-
| 1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Natipong Sritong-In|ນາທິພົງ ສີທອງອິນ]]
| 6
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Totchtawan Sripan|ທັຕຕະວັນ ສີພັນດອນ]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 3
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ກຽດຕິສັກ ເສນາເມືອງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Datsakorn Thonglao|ເດດສາຄອນ ທອງລາວ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ເລ ​ກົງ ​ວິງ]]
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | 3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[Nguyễn Hồng Sơn|ຫງຽນ ຮືງເຊີນ]]
| rowspan=&quot;9&quot; | 2
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ຣາຟາເອລສັນ|ຫງວຽນ ຊວນ ເຊີນ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[Phan Thanh Bình|ຟານແທ່ງບິ່ງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ຫງວຽນ​ ຕ໋ຽນ​ ລິງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|VIE}} [[ຫງວຽນ ​ໄຮ ລອງ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ທີຣະສິນ ແດງດາ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[Kirati Keawsombat|ກີລາຕີ ແກ້ວສົມບັດ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ຊະນາທິບ ສົງກະສິນ]]
|-
| align=&quot;left&quot; |{{Flagdeco|THA}} [[ທີຣາທອນ ບຸນມາທັນ]]
|}

== ເບິ່ງຕື່ມ ==

* [[ສະຫະພັນບານເຕະຫວຽດນາມ]]
* [[ສະມາຄົມບານເຕະແຫ່ງປະເທດໄທ]]
* [[ການແຂ່ງຂັນບານເຕະລະຫວ່າງຍີ່ປຸ່ນກັບເກົາຫຼີໃຕ້]]

== ອ້າງອີງ ==

[[ໝວດ:ຄູ່ແຂ່ງບານເຕະ]]
&lt;references /&gt;
{{ຄູ່ແຂ່ງບານເຕະສາກົນໃນອາຊີ}}</text>
      <sha1>k1txyg4k7q5sizd2a78r55devxqjc2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ມິສເຕີເອີຣ໌ທ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25367</id>
    <revision>
      <id>130487</id>
      <timestamp>2026-08-26T17:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The Miss GEE</username>
        <id>22326</id>
      </contributor>
      <comment>ສ້າງໜ້າດ້ວຍ &quot;{{Infobox pageant | name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທ&lt;br&gt;ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ | original_name     = Mister Earth&lt;br&gt;Mister Earth International | logo              =  | logosize          =  | image             =  | caption           = ໂລໂກ້ | type              = ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະ...&quot;</comment>
      <origin>130487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12420" sha1="e3judmo71suu7frgv3fd73a9mql9bsp" xml:space="preserve">{{Infobox pageant
| name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທ&lt;br&gt;ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ
| original_name     = Mister Earth&lt;br&gt;Mister Earth International
| logo              = 
| logosize          = 
| image             = 
| caption           = ໂລໂກ້
| type              = [[ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະດັບສາກົນ]]
| franchise_holder  = 
| organization      = 
| headquarters      = [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]]&lt;br&gt;[[ປະເທດຊີເລ|ຊິລີ]]
| pageant_region    = 
| region_represented= 
| qualification     = 
| first             = {{flag|Philippines}} - 2004&lt;br&gt;{{flag|ຊິລີ}} - 2023
| recent            = 
| last              = 
| current_titleholder = 
| titleholder_represents = 
| language          = ພາສາອັງກິດ, ພາສາແອສປາໂຍນ
| leader_title1     = ປະທານ
| leader_name1      = 
| leader_title2     = 
| leader_name2      = 
| leader_title3     = 
| leader_name3      = 
| leader_title4     = 
| leader_name4      = 
| predecessor       = 
| successor         = 
| website           = {{flag|Philippines}} - {{URL|https://mrearthofficial.website3.me/|Mister Earth}}&lt;br&gt;{{flag|ຊິລີ}} - {{URL|https://www.facebook.com/misterearthint|Mister Earth International}}
| leader_title      = 
| leader_name       = 
| imagesize         = 
}}

'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທ''' (ອັງກິດ: Mister Earth) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ ແລະ ເວທີຜູ້ນຳເຍົາວະຊົນດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນໂດຍອົງການ Mister Earth Pageant (MEP), Inc. ຮ່ວມກັບ AGN Events Production (ເດີມຄື Lancelot Entertainment Production) ເຊິ່ງກໍ່ຕັ້ງໂດຍAllan &quot;Lance&quot; G. Navoa ເມື່ອວັນທີ [[4 ເມສາ]] 2004 ຢູ່ [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ]] ເພື່ອຮ່ວມສະຫຼອງວັນໂລກ (Earth Day).

'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ''' (ອັງກິດ: Mister Earth International) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2023. ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄົນປັດຈຸບັນຄື ໂຈນາທານ ລິລໂຢ ເບເກີ ຈາກປະເທດຊີລີ.

== ມິສເຕີເອີຣ໌ທ ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ຟີລິບປິນ ==
{{Infobox pageant
| name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທ
| original_name     = Mister Earth
| logo              = 
| logosize          = 
| image             = 
| caption           = ໂລໂກ້
| type              = [[ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະດັບສາກົນ]]
| franchise_holder  = AGN Events Production
| organization      = MISTER EARTH PAGEANT, INC.
| headquarters      = [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]]
| pageant_region    = 
| region_represented= 
| qualification     = 
| first             = 2004
| recent            = 
| last              = 
| current_titleholder = 
| titleholder_represents = 
| language          = ພາສາອັງກິດ
| leader_title1     = ປະທານ
| leader_name1      = 
| leader_title2     = 
| leader_name2      = 
| leader_title3     = 
| leader_name3      = 
| leader_title4     = 
| leader_name4      = 
| predecessor       = 
| successor         = 
| website           = {{URL|https://mrearthofficial.website3.me/|Mister Earth}}
| leader_title      = ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ
| leader_name       = ອາລັນ &quot;ແລນສ໌&quot; ຈີ. ນາໂວອາ (Allan &quot;Lance&quot; G. Navoa)
| imagesize         = 
}}'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທ''' (ອັງກິດ: Mister Earth) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ ແລະ ເວທີຜູ້ນຳເຍົາວະຊົນດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນໂດຍອົງການ Mister Earth Pageant (MEP), Inc. ຮ່ວມກັບ AGN Events Production (ເດີມຄື Lancelot Entertainment Production) ເຊິ່ງກໍ່ຕັ້ງໂດຍAllan &quot;Lance&quot; G. Navoa ເມື່ອວັນທີ [[4 ເມສາ]] 2004 ຢູ່ [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ]] ເພື່ອຮ່ວມສະຫຼອງວັນໂລກ (Earth Day).

ການປະກວດນີ້ມຸ່ງເນັ້ນການສົ່ງເສີມ ເປົ້າໝາຍການພັດທະນາທີ່ຍືນຍົງ 17 ປະການຂອງ[[ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ]] (UN Sustainable Development Goals - SDGs) ໂດຍສະເພາະການປົກປ້ອງ ແລະ ສ້າງຈິດສຳນຶກດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ໂດຍບໍ່ໄດ້ມຸ່ງເນັ້ນພຽງແຕ່ຮູບຮ່າງໜ້າຕາ ແຕ່ຍັງຄັດເລືອກຜູ້ທີ່ມີພາວະຜູ້ນຳ, ທັກສະການສື່ສານ ແລະ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນໃນການອະນຸລັກທຳມະຊາດ.

=== ກເກນການຕັດສິນ ===
* '''ການຕັດສິນຮອບທຳອິດ (Initial Judging):''' ປະເມີນຈາກການມີສ່ວນຮ່ວມໃນກິດຈະກຳ, ການອົບຮົມອອນໄລນ໌, ການປະເມີນຂໍ້ລິເລີ່ມດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ (EIA), ການເປີດຕົວຕໍ່ສື່ມວນຊົນ, ຄວາມສາມາດພິເສດ, ກິດຈະກຳຈິດອາສາ, ການປູກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ລະບຽບວິນັຍ.
* '''ການນຳສະເໜີ LEAP (Leadership and Environmental Action Plan):''' ການສຳພາດ ແລະ ນຳສະເໜີແຜນງານປະຕິບັດການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ພາວະຜູ້ນຳຕໍ່ໜ້າຄະນະກຳມະການ.
* '''ການຕັດສິນຮອບສຸດທ້າຍ (Final Judging):''' ປະເມີນຈາກການແຫ່ງກາຍໃນຮອບ Eco-Creative Costume (ຊຸດສິ່ງແວດລ້ອມສ້າງສັນ), Resort Wear, Swimwear, Formal Wear ແລະ ການຕອບຄຳຖາມ (Final Q&amp;A).

== ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 80%; text-align:center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |ຄັ້ງທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ປີ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;200&quot; |ມິສເຕີເອີຣ໌ທ
! colspan=&quot;4&quot; |ຮອງຊະນະເລີດ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;150&quot; |ສະຖານທີ່
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;120&quot; |ວັນທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ
|-
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Air
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Water
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Fire
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Eco-Tourism
|-
| 1 || 2018/2022 || Carlo Roslinda&lt;br&gt;{{flag|Philippines}} || Kaustubh Gavhane&lt;br&gt;{{flag|India}} || Jesus Everardo Telez&lt;br&gt;{{flag|Mexico}} || Nick Kevin Biapa &lt;br&gt;{{flag|Cameroon}} || {{N/A|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} || [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] || 22 ເມສາ 2018 || 15–20
|-
| 2 || 2023/2025 || Hoang Van Thai&lt;br&gt;{{flag|Vietnam}} || Jomari Cacatian Cabusao&lt;br&gt;{{flag|Philippines|name=ຟີລິບປິນຕອນເໜືອ}}|| Phone Pyae Win Shein&lt;br&gt;{{flag|Myanmar}} || Nazsh Abdul&lt;br&gt;{{flag|Malaysia}} || Philip B. Tuyod&lt;br&gt;{{flag|Philippines|name=ຟີລິບປິນຕອນໃຕ້}}|| [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] (ອອນໄລນ໌) || 18 ກຸມພາ 2025 || 20–30
|}

== ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ຊີລີ ==
{{Infobox pageant
| name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ
| original_name     = Mister Earth International
| logo              = 
| logosize          = 
| image             = 
| caption           = 
| type              = [[ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະດັບນານາຊາດ]]
| franchise_holder  = 
| organization      = 
| headquarters      = 
| pageant_region    = 
| region_represented= 
| qualification     = 
| first             = 2023
| recent            = 
| last              = 
| current_titleholder = 
| titleholder_represents = 
| language          = ພາສາອັງກິດ, ພາສາແອສປາໂຍນ
| leader_title1     = ປະທານ
| leader_name1      = ແຊນດີ ເລອອນ (Sandy Leon)
| leader_title2     = 
| leader_name2      = 
| predecessor       = 
| successor         = 
| website           = {{URL|https://www.facebook.com/misterearthint|Mister Earth International}}
| leader_title      = 
| leader_name       = 
| imagesize         = 
}}

'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ''' (ອັງກິດ: Mister Earth International) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2023. ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄົນປັດຈຸບັນຄື ໂຈນາທານ ລິລໂຢ ເບເກີ ຈາກປະເທດຊີລີ.

== ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 80%; text-align:center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |ຄັ້ງທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ປີ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;200&quot; |ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ
! colspan=&quot;3&quot; |ຮອງຊະນະເລີດ
! rowspan=&quot;2&quot; |ສະຖານທີ່
! rowspan=&quot;2&quot; |ວັນທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ
|-
! Mister Earth Water !! Mister Earth Air !! Mister Earth Fire 
|-
| 1 || 2023 || Lucas Bovi&lt;br&gt;{{BRA}}|| Santiago Rodas&lt;br&gt;{{flag|ປາຣາກວັຍ}}|| Steven Aponte&lt;br&gt;{{VEN}}|| Alejandro Carrion&lt;br&gt;{{flag|ຄິວບາ}}|| ມາຣາໄຄໂບ, [[ປະເທດເວເນຊູເອລາ|ເວເນຊູເອລາ]]|| 19 ສິງຫາ || 13
|-
| 2 || 2024 || Nathaniel Tiu&lt;br&gt;{{flag|Philippines}} || Diego Gonzalez Arguedas&lt;br&gt;{{CRI}}|| Iván Andrés Morejón&lt;br&gt;{{flag|ເອກວາດໍ}}|| Kidanny Flores Guzmán&lt;br&gt;{{flag|Puerto Rico}} || ຊານຕາ ມາຣ໌ຕາ, [[ປະເທດໂກລົມບີ|ໂກລົມບີ]]|| 17 ສິງຫາ || 21
|-
| 3 || 2025 || Jonathan Lillo Bequer&lt;br&gt;{{flag|Chile}} || Yefferson Velásquez&lt;br&gt;{{flag|ເປຣູ}} || Rafael Jácome&lt;br&gt;{{flag|Colombia}} || Jesus Daniel Hernández&lt;br&gt;{{flag|Puerto Rico}} || ໂບໂກຕາ, [[ປະເທດໂກລົມບີ|ໂກລົມບີ]] || 29 ສິງຫາ || 20
|}
== ເພີ່ມເຕີມ ==
*[[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]]

== ອ້າງອີງ ==
{{reflist}}

== ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ ==
&lt;noinclude&gt;
[[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ]]
[[ໝວດ:ການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ]]
[[ໝວດ:ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e3judmo71suu7frgv3fd73a9mql9bsp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>130488</id>
      <parentid>130487</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T17:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The Miss GEE</username>
        <id>22326</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>The Miss GEE ຍ້າຍໜ້າ [[ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ]] ໄປ [[ມິສເຕີເອີຣ໌ທ]]</comment>
      <origin>130487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12420" sha1="e3judmo71suu7frgv3fd73a9mql9bsp" xml:space="preserve">{{Infobox pageant
| name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທ&lt;br&gt;ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ
| original_name     = Mister Earth&lt;br&gt;Mister Earth International
| logo              = 
| logosize          = 
| image             = 
| caption           = ໂລໂກ້
| type              = [[ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະດັບສາກົນ]]
| franchise_holder  = 
| organization      = 
| headquarters      = [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]]&lt;br&gt;[[ປະເທດຊີເລ|ຊິລີ]]
| pageant_region    = 
| region_represented= 
| qualification     = 
| first             = {{flag|Philippines}} - 2004&lt;br&gt;{{flag|ຊິລີ}} - 2023
| recent            = 
| last              = 
| current_titleholder = 
| titleholder_represents = 
| language          = ພາສາອັງກິດ, ພາສາແອສປາໂຍນ
| leader_title1     = ປະທານ
| leader_name1      = 
| leader_title2     = 
| leader_name2      = 
| leader_title3     = 
| leader_name3      = 
| leader_title4     = 
| leader_name4      = 
| predecessor       = 
| successor         = 
| website           = {{flag|Philippines}} - {{URL|https://mrearthofficial.website3.me/|Mister Earth}}&lt;br&gt;{{flag|ຊິລີ}} - {{URL|https://www.facebook.com/misterearthint|Mister Earth International}}
| leader_title      = 
| leader_name       = 
| imagesize         = 
}}

'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທ''' (ອັງກິດ: Mister Earth) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ ແລະ ເວທີຜູ້ນຳເຍົາວະຊົນດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນໂດຍອົງການ Mister Earth Pageant (MEP), Inc. ຮ່ວມກັບ AGN Events Production (ເດີມຄື Lancelot Entertainment Production) ເຊິ່ງກໍ່ຕັ້ງໂດຍAllan &quot;Lance&quot; G. Navoa ເມື່ອວັນທີ [[4 ເມສາ]] 2004 ຢູ່ [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ]] ເພື່ອຮ່ວມສະຫຼອງວັນໂລກ (Earth Day).

'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ''' (ອັງກິດ: Mister Earth International) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2023. ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄົນປັດຈຸບັນຄື ໂຈນາທານ ລິລໂຢ ເບເກີ ຈາກປະເທດຊີລີ.

== ມິສເຕີເອີຣ໌ທ ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ຟີລິບປິນ ==
{{Infobox pageant
| name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທ
| original_name     = Mister Earth
| logo              = 
| logosize          = 
| image             = 
| caption           = ໂລໂກ້
| type              = [[ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະດັບສາກົນ]]
| franchise_holder  = AGN Events Production
| organization      = MISTER EARTH PAGEANT, INC.
| headquarters      = [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]]
| pageant_region    = 
| region_represented= 
| qualification     = 
| first             = 2004
| recent            = 
| last              = 
| current_titleholder = 
| titleholder_represents = 
| language          = ພາສາອັງກິດ
| leader_title1     = ປະທານ
| leader_name1      = 
| leader_title2     = 
| leader_name2      = 
| leader_title3     = 
| leader_name3      = 
| leader_title4     = 
| leader_name4      = 
| predecessor       = 
| successor         = 
| website           = {{URL|https://mrearthofficial.website3.me/|Mister Earth}}
| leader_title      = ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ
| leader_name       = ອາລັນ &quot;ແລນສ໌&quot; ຈີ. ນາໂວອາ (Allan &quot;Lance&quot; G. Navoa)
| imagesize         = 
}}'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທ''' (ອັງກິດ: Mister Earth) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ ແລະ ເວທີຜູ້ນຳເຍົາວະຊົນດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນໂດຍອົງການ Mister Earth Pageant (MEP), Inc. ຮ່ວມກັບ AGN Events Production (ເດີມຄື Lancelot Entertainment Production) ເຊິ່ງກໍ່ຕັ້ງໂດຍAllan &quot;Lance&quot; G. Navoa ເມື່ອວັນທີ [[4 ເມສາ]] 2004 ຢູ່ [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ]] ເພື່ອຮ່ວມສະຫຼອງວັນໂລກ (Earth Day).

ການປະກວດນີ້ມຸ່ງເນັ້ນການສົ່ງເສີມ ເປົ້າໝາຍການພັດທະນາທີ່ຍືນຍົງ 17 ປະການຂອງ[[ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ]] (UN Sustainable Development Goals - SDGs) ໂດຍສະເພາະການປົກປ້ອງ ແລະ ສ້າງຈິດສຳນຶກດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ໂດຍບໍ່ໄດ້ມຸ່ງເນັ້ນພຽງແຕ່ຮູບຮ່າງໜ້າຕາ ແຕ່ຍັງຄັດເລືອກຜູ້ທີ່ມີພາວະຜູ້ນຳ, ທັກສະການສື່ສານ ແລະ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນໃນການອະນຸລັກທຳມະຊາດ.

=== ກເກນການຕັດສິນ ===
* '''ການຕັດສິນຮອບທຳອິດ (Initial Judging):''' ປະເມີນຈາກການມີສ່ວນຮ່ວມໃນກິດຈະກຳ, ການອົບຮົມອອນໄລນ໌, ການປະເມີນຂໍ້ລິເລີ່ມດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ (EIA), ການເປີດຕົວຕໍ່ສື່ມວນຊົນ, ຄວາມສາມາດພິເສດ, ກິດຈະກຳຈິດອາສາ, ການປູກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ລະບຽບວິນັຍ.
* '''ການນຳສະເໜີ LEAP (Leadership and Environmental Action Plan):''' ການສຳພາດ ແລະ ນຳສະເໜີແຜນງານປະຕິບັດການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ພາວະຜູ້ນຳຕໍ່ໜ້າຄະນະກຳມະການ.
* '''ການຕັດສິນຮອບສຸດທ້າຍ (Final Judging):''' ປະເມີນຈາກການແຫ່ງກາຍໃນຮອບ Eco-Creative Costume (ຊຸດສິ່ງແວດລ້ອມສ້າງສັນ), Resort Wear, Swimwear, Formal Wear ແລະ ການຕອບຄຳຖາມ (Final Q&amp;A).

== ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 80%; text-align:center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |ຄັ້ງທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ປີ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;200&quot; |ມິສເຕີເອີຣ໌ທ
! colspan=&quot;4&quot; |ຮອງຊະນະເລີດ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;150&quot; |ສະຖານທີ່
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;120&quot; |ວັນທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ
|-
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Air
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Water
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Fire
! width=&quot;180&quot; |Mister Earth Eco-Tourism
|-
| 1 || 2018/2022 || Carlo Roslinda&lt;br&gt;{{flag|Philippines}} || Kaustubh Gavhane&lt;br&gt;{{flag|India}} || Jesus Everardo Telez&lt;br&gt;{{flag|Mexico}} || Nick Kevin Biapa &lt;br&gt;{{flag|Cameroon}} || {{N/A|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} || [[ມະນິລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] || 22 ເມສາ 2018 || 15–20
|-
| 2 || 2023/2025 || Hoang Van Thai&lt;br&gt;{{flag|Vietnam}} || Jomari Cacatian Cabusao&lt;br&gt;{{flag|Philippines|name=ຟີລິບປິນຕອນເໜືອ}}|| Phone Pyae Win Shein&lt;br&gt;{{flag|Myanmar}} || Nazsh Abdul&lt;br&gt;{{flag|Malaysia}} || Philip B. Tuyod&lt;br&gt;{{flag|Philippines|name=ຟີລິບປິນຕອນໃຕ້}}|| [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] (ອອນໄລນ໌) || 18 ກຸມພາ 2025 || 20–30
|}

== ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຜູ້ຖືກຳມະສິດ — ໂດຍ ຊີລີ ==
{{Infobox pageant
| name              = ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ
| original_name     = Mister Earth International
| logo              = 
| logosize          = 
| image             = 
| caption           = 
| type              = [[ລາຍການປະກວດຄວາມງາມ|ການປະກວດຊາຍງາມລະດັບນານາຊາດ]]
| franchise_holder  = 
| organization      = 
| headquarters      = 
| pageant_region    = 
| region_represented= 
| qualification     = 
| first             = 2023
| recent            = 
| last              = 
| current_titleholder = 
| titleholder_represents = 
| language          = ພາສາອັງກິດ, ພາສາແອສປາໂຍນ
| leader_title1     = ປະທານ
| leader_name1      = ແຊນດີ ເລອອນ (Sandy Leon)
| leader_title2     = 
| leader_name2      = 
| predecessor       = 
| successor         = 
| website           = {{URL|https://www.facebook.com/misterearthint|Mister Earth International}}
| leader_title      = 
| leader_name       = 
| imagesize         = 
}}

'''ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ''' (ອັງກິດ: Mister Earth International) ເປັນການປະກວດຄວາມງາມຊາຍລະດັບນານາຊາດ ຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2023. ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄົນປັດຈຸບັນຄື ໂຈນາທານ ລິລໂຢ ເບເກີ ຈາກປະເທດຊີລີ.

== ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 80%; text-align:center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |ຄັ້ງທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ປີ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;200&quot; |ມິສເຕີເອີຣ໌ທອິນເຕີເນຊັນແນລ
! colspan=&quot;3&quot; |ຮອງຊະນະເລີດ
! rowspan=&quot;2&quot; |ສະຖານທີ່
! rowspan=&quot;2&quot; |ວັນທີ
! rowspan=&quot;2&quot; |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ
|-
! Mister Earth Water !! Mister Earth Air !! Mister Earth Fire 
|-
| 1 || 2023 || Lucas Bovi&lt;br&gt;{{BRA}}|| Santiago Rodas&lt;br&gt;{{flag|ປາຣາກວັຍ}}|| Steven Aponte&lt;br&gt;{{VEN}}|| Alejandro Carrion&lt;br&gt;{{flag|ຄິວບາ}}|| ມາຣາໄຄໂບ, [[ປະເທດເວເນຊູເອລາ|ເວເນຊູເອລາ]]|| 19 ສິງຫາ || 13
|-
| 2 || 2024 || Nathaniel Tiu&lt;br&gt;{{flag|Philippines}} || Diego Gonzalez Arguedas&lt;br&gt;{{CRI}}|| Iván Andrés Morejón&lt;br&gt;{{flag|ເອກວາດໍ}}|| Kidanny Flores Guzmán&lt;br&gt;{{flag|Puerto Rico}} || ຊານຕາ ມາຣ໌ຕາ, [[ປະເທດໂກລົມບີ|ໂກລົມບີ]]|| 17 ສິງຫາ || 21
|-
| 3 || 2025 || Jonathan Lillo Bequer&lt;br&gt;{{flag|Chile}} || Yefferson Velásquez&lt;br&gt;{{flag|ເປຣູ}} || Rafael Jácome&lt;br&gt;{{flag|Colombia}} || Jesus Daniel Hernández&lt;br&gt;{{flag|Puerto Rico}} || ໂບໂກຕາ, [[ປະເທດໂກລົມບີ|ໂກລົມບີ]] || 29 ສິງຫາ || 20
|}
== ເພີ່ມເຕີມ ==
*[[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]]

== ອ້າງອີງ ==
{{reflist}}

== ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ ==
&lt;noinclude&gt;
[[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ]]
[[ໝວດ:ການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ]]
[[ໝວດ:ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e3judmo71suu7frgv3fd73a9mql9bsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25368</id>
    <redirect title="ມິສເຕີເອີຣ໌ທ" />
    <revision>
      <id>130489</id>
      <timestamp>2026-08-26T17:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The Miss GEE</username>
        <id>22326</id>
      </contributor>
      <comment>The Miss GEE ຍ້າຍໜ້າ [[ມິສເຕີ ເອີຣ໌ທ]] ໄປ [[ມິສເຕີເອີຣ໌ທ]]</comment>
      <origin>130489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="i0rk2ggokudgpw55wbe0nz5gec6so10" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ມິສເຕີເອີຣ໌ທ]]</text>
      <sha1>i0rk2ggokudgpw55wbe0nz5gec6so10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ໜິວໄຫຼ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25369</id>
    <revision>
      <id>130498</id>
      <timestamp>2026-08-27T09:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khomphoi28</username>
        <id>15846</id>
      </contributor>
      <comment>ສ້າງໜ້າດ້ວຍ &quot;{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ຮູບເງົາ | name           = ໜິວໄຫຼ | image          = ໂປສເຕີຮູບເງົາ ໜິວໄຫຼ.png | alt            =  | caption        = ໂປສເຕີຮູບເງົາ | native_name    = {{Infobox Chinese/Chinese|child=yes|hide=no|header=none|s=牛来|t=牛來|p=Niú Lái}} | director       = ຊິນ ຢວີເໝີງ | writer         = ຊຸນ ລີ້ຟາງ...&quot;</comment>
      <origin>130498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27478" sha1="0khhldkartiojfxj31luv1l8k6dnbv2" xml:space="preserve">{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ຮູບເງົາ
| name           = ໜິວໄຫຼ
| image          = ໂປສເຕີຮູບເງົາ ໜິວໄຫຼ.png
| alt            = 
| caption        = ໂປສເຕີຮູບເງົາ
| native_name    = {{Infobox Chinese/Chinese|child=yes|hide=no|header=none|s=牛来|t=牛來|p=Niú Lái}}
| director       = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| writer         = ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| producer       = ຊິນ ຢວີເໝີງ&lt;br&gt;ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| starring       = ຊິນ ຢວີເໝີງ &lt;br&gt;ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| cinematography = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| editing        = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| music          = ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| animator       = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| studio         = ສື່ຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະພາບວັດທະນະທຳຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ
| distributor    = ທຽນຈິນຢາມາຊາກິຟິມ
| released       = 5 ສິງຫາ ຄ.ສ. 2026
| runtime        = 86 ນາທີ
| country        = ຈີນ
| language       = ຈີນກາງ
| budget         = 
| gross          = 51.63 ລ້ານ[[ຢວນ]]
}}

'''''ໜິວໄຫຼ''''' ({{lang-zh|c=牛来|p=Niú Lái}}) ເປັນຮູບເງົາ[[ແອນິເມຊັນ]]ຈີນເມື່ອປີ ຄ.ສ 2026 ກຳກັບໂດຍ ຊິນ ຢວີເໝີງ ແລະ ຂຽນບົດໂດຍ ຊຸນ ລີ້ຟາງ. ຮູບເງົາຜະລິດໂດຍບໍລິສັດ ສື່ຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະພາບວັດທະນະທຳຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ ຈຳກັດ ຊຶ່ງເດີມເປັນບໍລິສັດ[[ມັນທະນະສິລະປະ]] ແລະ ການຕົກແຕ່ງພາຍໃນ. ຮູບເງົາຈັດຈຳໜ່າຍໂດຍບໍລິສັດ ທຽນຈິນຢາມາຊາກິຟິມ ຈຳກັດ.

ແມ່ນວ່າລາຍໄດ້ຈາກການສາຍຮູບເງົາໃນໄລຍະທຳອິດ ຈະຍັງບໍ່ດີປານໃດ ໂດຍເຮັດລາຍໄດ້ບໍ່ເທົ່າໃດພັນ[[ຢວນ]] ແຕ່ຮູບເງົາພັດມີຊື່ສຽງຂຶ້ນມາກະທັນຫັນຈາກການເປັນແອນິເມຊັນຄຸນນະພາບຕໍ່າ ຄຳລໍ້ລຽນທີ່ຮູບເງົາໄດ້ຮັບພັດເຮັດໃຫ້ຮູບເງົາກາຍເປັນ[[ປາກົດການໄວຣັລ]]ໃນ[[ອິນເຕີເນັດໃນປະເທດຈີນ|ສື່ສັງຄົມຈີນ]] ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ຮູບເງົາກາຍເປັນ[[ຜົນງາກພິກຄວາມຄາດໝາຍ]]ທີ່ເຮັດລາຍໄດ້ຫຼາຍລ້ານຢວນໃນບັອກອັອຟຟິດ.

== ການສ້າງ ==
''ໜິວໄຫຼ'' ກຳກັບໂດຍ ຊິນ ຢວີເໝີງ ([[ພາສາຈີນ|ຈີນ]]: 信雨萌) ແລະ ຂຽນບົດໂດຍ ຊຸນ ລີ້ຟາງ ([[ພາສາຈີນ|ຈີນ]]: 孙丽芳) ເປັນກຸ່ມຜູ້ສ້າງສອງແມ່ລູກ ທັງສອງເປັນສະມາຊິກກຸ່ມ ແລະ [[ການພາກສຽງ|ຜູ້ພາກສຽງ]]ພຽງສອງຄົນໃນການເຮັດແອນິເມຊັນ&lt;ref name=&quot;Zhu&quot;&gt;{{cite web |last=Zhu |first=Jiazhang |date=15 August 2026 |title=《牛來》｜國產動畫災難級畫質及無厘頭劇情惹議 10日票房7700元 |url=https://www.hk01.com/大國小事/60380237/牛來-國產動畫災難級畫質及無厘頭劇情惹議-10日票房7700元 |website=[[HK01]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815043845/https://www.hk01.com/大國小事/60380237/牛來-國產動畫災難級畫質及無厘頭劇情惹議-10日票房7700元 |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Deng&quot;&gt;{{cite news |last=Deng |first=Bo |date=14 August 2026 |title=动画片《牛来》被指&quot;灾难级画质&quot;，上映9天票房未过万，剧组仅导演和编剧两人，网友边吐槽边说&quot;想看&quot; |url=https://news.ifeng.com/c/8vaT7tvW53p |work=[[Phoenix Television]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815045216/https://news.ifeng.com/c/8vaT7tvW53p |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ''ໜິວໄຫຼ'' ເປັນຮູບເງົາເລື່ອງທຳອິດທີ່ຊິນ ຢວີເໝີງ ຮ່ວມສ້າງ ແລະ ຊຸນ ລີ້ຟາງຮຽນຮູ້ການຂຽນບົດດ້ວຍຕົນເອງ.&lt;ref name=&quot;Yasmin&quot; /&gt; ທັງສອງໃຊ້ເວລາປະມານ 3 ຫາ 4 ເດືອນໃນການພັດທະນາຕົວລະຄອນ.&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot;&gt;{{cite news |date=18 August 2026 |title=《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头 |work=[[Phoenix Television]] |language=zh |url=https://news.ifeng.com/c/8vfnx21nWH6 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;ຊຸນ ລີ້ຟາງຂຽນດົນຕີປະກອບ ແລະ ຮ້ອງເພງປະກອບຮູບເງົາ.&lt;ref name=&quot;Zhong&quot;&gt;{{cite web |last=Zhong |first=Han |date=15 August 2026 |title=大巧若拙还是抽象猎奇？电影《牛来》反向登顶 |url=https://www.shobserver.cn/staticsg/res/html/web/newsDetail.html?id=1160528 |website=[[Shangguan News]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815173947/https://www.shobserver.cn/staticsg/res/html/web/newsDetail.html?id=1160528 |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot; /&gt;

ຊິນ ຢວີເໝີງ ເປັນຜູ້ແທນທາງກົດໝາຍຂອງບໍລິສັດ ສື່ຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະພາບວັດທະນະທຳຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ ຈຳກັດ (大连璟园文化影视传媒有限公司 ''ຕ້າຫຼຽນຈິ່ຝ-ຢວຽນເຫວີນຮວາຫຍິງຊືສວານເໝີຍໂຢວຊຽນກົງຊື'') ສ່ວນຊຸນ ລີ້ຟາງເປັນເຈົ້າໜ້າທີ່ການເງິນຂອງບໍລິສັດດຽວກັນ.&lt;ref name=&quot;Deng&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HeadlineDaily&quot; /&gt; ບໍລິສັດນີ້ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ ຄ.ສ. 2016 ໃນຊື່ບໍລິສັດ ວິສະວະກຳຕົກແຕ່ງຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ ຈຳກັດ (大连璟园装饰工程有限公司 ''ຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນຈວາງຊືກົງເສີງໂຢ້ວຊຽນກົງຊື'') ມຸ່ງເນັ້ນໃນດ້ານການມັນທະນະສິລະປະ ແລະ ການຕົກແຕ່ງພາຍໃນກ່ອນຈະປ່ຽນການຈົດທະບຽນທຸລະກິດເປັນບໍລິສັດຜະລິດສື່ໃນເດືອນກໍລະກົດປີ ຄ.ສ. 2021.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Wei |first=Shunshun |date=14 August 2026 |editor-last=Ye |editor-first=Xiaoying |title=电影《牛来》上映9天票房未过万 出品方前身是装修公司 |url=https://www.ctdsb.net/c1716_202608/2830822.html |website=Jimu News |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815050535/https://www.ctdsb.net/c1716_202608/2830822.html |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ຊິນ ຢວີເໝີງ ເລີ່ມຄວາມຄິດການສ້າງຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ເມື່ອປີ ຄ.ສ 2021 ແລະ ເລືອກທີ່ຈະໃຫ້ຮູບເງົາມີເນື້ອເລື່ອງກ່ຽວກັບງົວ ເນື່ອງຈາກພໍ່ຂອງ ຊິນ ຢວີເໝີງ ເກີດໃນປີ[[ສະລູ]] ແລະ ປີ 2021 ກໍເປັນປີສະລູເຊັ່ນກັນ.&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot; /&gt; ການຜະລິດຮູບເງົາໃຊ້ເວລາ 5 ປີ&lt;ref name=&quot;Ma&quot;&gt;{{cite news |editor-last=Ma |editor-first=Yidong |date=16 August 2026 |title=票房超550万元，《牛来》成今年国产动画票房第10名 |work=[[Phoenix Television]] |language=zh |url=https://finance.ifeng.com/c/8vdoRakgacD |archive-url= |archive-date= }}&lt;/ref&gt; ແລະ ມີທຶນສ້າງບໍ່ເທົ່າໃດພັນ[[ຢວນ]]&lt;ref name=&quot;牛來電影「爛到極致」狂吸網民二創打卡　票房破1100萬遭急下架&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2026 |title=牛來 電影「爛到極致」狂吸網民二創打卡 票房破1100萬遭急下架 |work=[[HK01]] |language=zh |url=https://www.hk01.com/電影/60380458/牛來電影--爛到極致-狂吸網民二創打卡-票房破1100萬遭急下架 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ຊິນ ຢວີເໝີງ ແລະ ຊຸນ ລີ້ຟາງຊື້ຮາດແວມືສອງທາງອອນລາຍ ເນື່ອງຈາກຮາດແວໃໝ່ມີລາຄາແພງເກີນໄປ&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Yasmin&quot;&gt;{{cite news |last=Yasmin |first=Shahana |date=18 August 2026 |title=Director of 'bizarre' Chinese film Niu Lai says creators didn't want to let precision get in way of story |work=[[The Independent]] |language=en |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/films/news/niu-lai-chinese-viral-film-xin-yumeng-b3034860.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818165417/https://www.the-independent.com/arts-entertainment/films/news/niu-lai-chinese-viral-film-xin-yumeng-b3034860.html |archive-date=18 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[ສະເກັດອັງ]]ຊຶ່ງເປັນໂປຣແກຣມສ້າງແບບຈຳລອງທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳ ຖືກນຳມາໃຊ້ໃນການສ້າງແອນິເມຊັນແທນທີ່ຈະໃຊ້ຊອບແວແອນິເມຊັນສະເພາະທາງ.&lt;ref name=&quot;Power&quot;&gt;{{cite news |last=Power |first=Ed |date=20 August 2026 |title=The 'unbelievably terrible' no-budget film making millions in China |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2026/08/20/unbelievably-terrible-no-budget-film-china/}}&lt;/ref&gt;

== ການສາຍ ==
[[ສຳນັກບໍລິຫານຮູບເງົາແຫ່ງປະເທດຈີນ]]ອອກໃບອະນຸຍາດສາຍຮູບເງົາສາທາລະນະສຳລັບຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ເມື່ອວັນທີ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ. 2569&lt;ref name=&quot;Teng&quot;&gt;{{cite news |last=Teng |first=Chao |date=15 August 2026 |title=《牛来》靠&quot;抽象&quot;出圈：有观众驱车30公里只为见证&quot;历史&quot; |work=[[The Beijing News]] |url=https://www.bjnews.com.cn/detail/1786783512168828.html#:~:text=%E4%B8%80%E5%9C%BA%E6%A2%A6%E3%80%82-,%E3%80%8A%E7%89%9B%E6%9D%A5%E3%80%8B%E7%9A%84%E5%8F%91%E8%A1%8C%E9%80%9A%E7%9F%A5%E5%8F%8A%E7%94%B5%E5%BD%B1%E5%85%AC%E6%98%A0%E8%AE%B8%E5%8F%AF%E8%AF%81%E3%80%82,-%E3%80%8A%E7%89%9B%E6%9D%A5%E3%80%8B%E7%9A%84 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260816142049/https://www.bjnews.com.cn/detail/1786783512168828.html |archive-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ບໍ່ມີການລົນນະລົງປະຊາສຳພັນໃດໆສຳລັບຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ລວມເຖິງບໍ່ມີ[[ຮູບເງົາຕົວຢ່າງ]] ຫຼື ການຖະແຫຼງຂ່າວໃດໆໂຄສະນາດຽວຂອງຮູບເງົາມີພຽງໂປສເຕີຮູບເງົາໜຶ່ງແຜ່ນໃຊ້[[ພາບແຕ້ມມຶກ]]ແບບດັ້ງເດີມ&lt;ref name=&quot;FTVNews&quot; /&gt; ພະນັກງານໂຮງຮູບເງົາບໍ່ມີໂປສເຕີປະຊາສຳພັນຕາມຄວນ ແລະ ພະນັກງານບາງຄົນຕ້ອງແຕ້ມໃບໂປສເຕີຮູບເງົາດ້ວຍຕົນເອງ.&lt;ref name=&quot;Ewe&quot;&gt;{{cite news |last=Ewe |first=Koh |date=17 August 2026 |title=Movie that went viral for terrible animation becomes China box office hit |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g4r0mrmlpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817215114/https://www.bbc.com/news/articles/c4g4r0mrmlpo |archive-date=17 August 2026 |access-date=17 August 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ບໍລິສັດ ທຽນຈິນຢາມາຊາກິຟິມ ຈຳກັດ&lt;ref name=&quot;电影《牛来》豆瓣开分5.9&quot;&gt;{{cite news |date=19 August 2026 |script-title=zh:电影《牛来》豆瓣开分5.9 |language=zh |work=[[Phoenix Television]] |url=https://finance.ifeng.com/c/8vimdS1jYrK |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820022704/https://finance.ifeng.com/c/8vimdS1jYrK |archive-date=20 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຊຶ່ງເປັນຜູ້ຈັດຈຳໜ່າຍຮູບເງົາ ໄດ້ຮັບຄຳແນະນຳບໍ່ໃຫ້ປ່ອຍສາຍຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ເນື່ອງຈາກມີຄຸນນະພາບຕໍ່າ ແຕ່ບໍລິສັດເລືອກທີ່ຈະປ່ອຍສາຍເນື່ອງຈາກບໍລິສັດບໍລິຫານໂດຍໝູ່ຂອງ ຊິນ ຢວີເໝີງ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hawkins |first=Amy |date=17 August 2026 |title='Bad in every aspect': low-tech animation Niu Lai trounces the Odyssey at Chinese box office |language=en |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/17/niu-lai-derided-animated-film-challenges-blockbusters-at-chinese-box-office |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818020220/https://www.theguardian.com/world/2026/aug/17/niu-lai-derided-animated-film-challenges-blockbusters-at-chinese-box-office |archive-date=18 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຮູບເງົາອອກສາຍໃນໂຮງຮູບເງົາ 245 ແຫ່ງ&lt;ref name=&quot;HeadlineDaily&quot; /&gt; ໃນວັນທີ 5 ສິງຫາ ຄ.ສ 2026&lt;ref name=&quot;Kong&quot;&gt;{{cite news |last=Kong |first=Xiaoping |date=15 August 2026 |title=影院反向加场，《牛来》总票房已怒破10万 |url=https://www.yangtse.com/news/yysp/202608/t20260815_382922.html |newspaper=[[Yangtse Evening Post]] |language=zh |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ກ່ອນຈະຫຼຸດເຫຼືອພຽງ 4 ແຫ່ງໃນວັນທີ 14 ສິງຫາ&lt;ref name=&quot;HeadlineDaily&quot;&gt;{{cite news |date=15 August 2026 |script-title=zh:《牛來》國產動畫10日票房僅¥7,705 網民諷「聽過的人已後悔」 |language=zh |work=[[Headline Daily]] |url=https://www.stheadline.com/china-topics/3604406/牛來國產動畫10日票房僅7705-網民諷聽過的人已後悔 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815043517/https://www.stheadline.com/china-topics/3604406/牛來國產動畫10日票房僅7705-網民諷聽過的人已後悔 |archive-date=15 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຈຳນວນຮອບສາຍຕໍ່ມື້ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກ 21 ຮອບໃນວັນທີ 14 ສິງຫາ ເປັນ 359 ຮອບໃນວັນທີ 15 ສິງຫາ.&lt;ref name=&quot;Teng&quot; /&gt;

== ຜົນຕອບຮັບ ==

=== ບັອກອັອຟຟິດ ===
''ໜິວໄຫຼ'' ເຮັດລາຍໄດ້ 7,169 ຢວນ ({{To USD|7169|China|year=}} ໂດລາສະຫະລັດ) ຈາກຜູ້ຊົມ 236 ຄົນໃນໄລຍະ 9 ມື້ທຳອິດການສາຍ&lt;ref name=&quot;FTVNews&quot;&gt;{{cite news |date=14 August 2026 |title=中國電影《牛來》畫面超災難！「粗糙3D＋穿模卡頓」9天票房僅7169元創新低 |url=https://www.ftvnews.com.tw/news/detail/2026814W0733 |work=[[FTV News]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815041351/https://www.ftvnews.com.tw/news/detail/2026814W0733 |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ແຕ່ຫຼັງຈາກຮູບເງົາຖືກລໍ້ລຽນຢ່າງໜັກໃນສື່ສັງຄົມ ຮູບເງົາກໍເຮັດລາຍໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 100,000 ຢວນ ຈາກການຈຳໜ່າຍບັດຊົມຮູບເງົາລ່ວງໜ້າ ລວມເຖິງ 46,000 ຢວນ ເມື່ອວັນທີ 15 ສິງຫາ&lt;ref name=&quot;Zhu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kong&quot; /&gt; ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ຮູບເງົາເຮັດລາຍໄດ້ກະທັນຫັນຫຼາຍລ້ານຢວນໃນບັອກອັອຟຟິດໃນມື້ຖັດມາ&lt;ref name=&quot;Zhong&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=15 August 2026 |title=China Film's Sales Soar as Online Scorn Attracts Curious Viewers |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-08-15/china-film-s-sales-soar-as-online-scorn-attracts-curious-viewers |work=[[Bloomberg News]] |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຮູບເງົາເຮັດລາຍໄດ້ລວມ 51.63 ລ້ານຢວນ ({{Formatnum:{{To USD|51630000|China|year=}}}} ໂດລາສະຫະລັດ) ໃນບັອກອັອຟຟິດ.&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=zh:牛来 |url=https://www.maoyan.com/films/1455644 |website=maoyan.com |language=zh |publisher=[[Tianjin Maoyan Weiying Culture Media]] |access-date=2026-08-16}}&lt;/ref&gt; ຮູບເງົາຕິດອັນດັບຮູບເງົາແອນິເມຊັນໃນປະເທດຈີນທີ່ເຮັດລາຍໄດ້ສູງສຸດ 10 ອັນດັບທຳອິດໃນປີ 2026&lt;ref name=&quot;Ma&quot; /&gt; ແລະ ເປັນໜຶ່ງໃນຮູບເງົາທີ່ໄດ້ຜົນຕອບແທນຈາກການລົງທຶນສູງທີ່ສຸດ&lt;ref name=&quot;牛來電影「爛到極致」狂吸網民二創打卡　票房破1100萬遭急下架&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Scott |first=Ryan |date=20 August 2026 |title=Obsession Has Been Dethroned As The Most Profitable Movie Ever At The Box Office |language=en |work=[[/Film]] |url=https://www.slashfilm.com/2241102/obsession-dethroned-most-profitable-movie-box-office-niu-lai/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820221035/https://www.slashfilm.com/2241102/obsession-dethroned-most-profitable-movie-box-office-niu-lai/ |archive-date=20 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[ບໍລິສັດ ສື່ວັດທະນະທຳ ທຽນຈິນເມົາຢຽນເວີຍຢິງ ຈຳກັດ]] (天津猫眼微影文化传媒有限公司 ''ທຽນຈິນເມົາຢຽນເວີຍຢິງເຫວິນຮວາສວານເໝີຍໂຢ້ວຊຽນກົງຊື'') ຊຶ່ງເປັນບໍລິສັດຈຳໜ່າຍບັດຊົມຮູບເງົາ ປະມານການວ່າຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ຈະເຮັດເງິນໄດ້ 133–135 ລ້ານຢວນ.&lt;ref name=&quot;电影《牛来》豆瓣开分5.9&quot; /&gt;

=== ຄຳວິຈານ ===
[[ເອຟທີວີນິວ]]ຕັ້ງຂໍ້ສັງເກດວ່າຜູ້ຊົມຈຳນວນຫຼາຍພົບຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຮຸນແຮງລະຫວ່າງພາບແຕ້ມມຶກທີ່ໃຊ້ໃນໂປສເຕີຮູບເງົາກັບ[[ພາບທີ່ສ້າງໂດຍຄອມພິວເຕີ]]ຄຸນນະພາບຕໍ່າທີ່ໃຊ້ໃນຮູບເງົາ&lt;ref name=&quot;FTVNews&quot; /&gt; 

''ໜິວໄຫຼ'' ໄດ້ຮັບການລະບຸວ່າເປັນ[[ຮູບເງົາເກີນວິໄສ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Chapman |first=Wilson |date=21 August 2026 |title='Niu Lai,' the $200 Chinese Animated Film Taking Social Media by Storm, Might Be 'The Room' for a New Generation |language=en |work=[[IndieWire]] |url=https://www.indiewire.com/features/commentary/niu-lai-review-chinese-animated-movie-terrible-1235212156/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822014152/https://www.indiewire.com/features/commentary/niu-lai-review-chinese-animated-movie-terrible-1235212156/ |archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 August 2026 |title=Chinese Animated Indie 'Niu Lai' Goes from Butt of Jokes to Box-Office Champ |language=en |work=[[Animation Magazine]] |url=https://www.animationmagazine.net/2026/08/chinese-animated-indie-niu-lai-goes-from-butt-of-jokes-to-box-office-champ/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822014218/https://www.animationmagazine.net/2026/08/chinese-animated-indie-niu-lai-goes-from-butt-of-jokes-to-box-office-champ/ |archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[ບີບີຊີ]]ຕັ້ງຂໍ້ສັງເກດວ່າຜູ້ໃຊ້ສື່ສັງຄົມມັກແອນິເມຊັນຄຸນນະພາບຕໍ່າສ້າງໂດຍມະນຸດຫຼາຍກວ່າ[[ສິລະປະປັນຍາປະດິດ]].&lt;ref name=&quot;Ewe&quot; /&gt; ໂຈວ ເຊີງວາຍ (周圣崴) ຜູ້ກຳກັບສິລະປະແອນິເມຊັນປຽບທຽບຄວາມນິຍົມຂອງ ''ໜິວໄຫຼ'' ກັບຮູບເງົາ ''[[ເດິຣັອກກີເຮີເຣີພິກເຈີໂຊ]]'' (ຄ.ສ. 1975) ແລະ ''[[ເດິ ຣູມ]]'' (ຄ.ສ. 2003)&lt;ref&gt;{{cite news |last=He |first=Tao |date=15 August 2026 |title=深度 这么糙的《牛来》为什么能公映？听专业人士详解 |work=[[The Paper (newspaper)|The Paper]] |url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_33788939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260816155207/https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_33788939 |archive-date=16 August 2026 |access-date=17 August 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ไรอัน รา]] (Ryan Ra) ນັກວິຈານຮູບເງົາຂຽນວ່າການອອກແບບຕົວລະຄອນ ແລະ ແອນິເມຊັນທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມແບບແຜນເອີ້ນສຽງມ່ວນຫົວຈາກຜູ້ຊົມ&lt;ref&gt;{{cite news |last=Ra |first=Ryan |date=18 August 2026 |title=《牛來》觀影實錄 |work=[[HK Film Blog]] |url=https://www.hkfilmblog.com/archives/112437 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818170151/https://www.hkfilmblog.com/archives/112437 |archive-date=18 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ລີລີ ກົວ (Lily Kuo) ຂຽນໃນໜັງສືພິມ''[[ເດິນິວຢອກທາມ]]'' ວ່າເນື້ອເລື່ອງຂອງຮູບເງົານັ້ນຊວນສັບສົນມຶນງົງ ແລະ ແອນິເມຊັນກໍທຽບໄດ້ກັບງານນຳສະເໜີຈາກໂປຣແກຣມ[[ໄມໂຄຣຊອບ ພາວເວີພອຍ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kuo |first=Lily |date=20 August 2026 |title=Bad Plot, Worse Graphics: Chinese Moviegoers Flock to a Low-Budget Hit |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/08/20/world/asia/niu-lai-chinese-movie-box-office.html}}&lt;/ref&gt; ເອັດ ພາວເວີ (Ed Power) ຂຽນໃນໜັງສືພິມ ''[[ເດີເດລີເທລິກຣາຟ]]'' ປຽບທຽບແອນິເມຊັນຂອງຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ກັບ[[ມິວສິກວິດີໂອ]]ຂອງເພງ &quot;[[ມັນນີຟໍນັອດທິງ]]&quot; (Money for Nothing) ໂດຍວົງ[[ດຣາຍສະເຕຣດສ໌]]&lt;ref name=&quot;Power&quot; /&gt; {{ill|ເຢັນນີ ຊຶນຄາ|de|Jenni Zylka}} (Jenni Zylka) ນັກວິຈານຮູບເງົາວິຈານວ່າບົດສົນທະນາໃນຮູບເງົາລົມໄປເລື້ອຍ ສຽງພາກບໍ່ກົງກັບການເໜັງປາກຂອງຕົວລະຄອນ ແລະ ປຽບທຽບຕົວແບບຂອງງົວກັບ ''[[ເທເລທັບບີ້ສ໌]]''&lt;ref name=&quot;Deutsche Welle&quot;&gt;{{cite news |date=15 August 2026 |script-title=zh:《牛来》爆红：年轻人的反AI狂欢 |trans-title=Niu Lai goes viral: young people's anti-AI revelry |language=zh |work=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/zh/牛来票房奇迹反ai审丑狂欢/a-78460923 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823033900/https://www.dw.com/zh/牛来票房奇迹反ai审丑狂欢/a-78460923 |archive-date=23 August 2026}}&lt;/ref&gt;
 
ໜັງສືພິມ ''[[ຊິນຈິງເປົ້າ]]'' (新京报) ວິຈານ ''ໜິວໄຫຼ'' ວ່າຫຼຸດລະດັບຄວາມຄາດຫວັງຕໍ່ຮູບເງົາທີ່ສ້າງອອກມາບໍ່ດີ ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ໂຮງຮູບເງົາຢຸດການສາຍຮູບເງົາເລື່ອງນີ້&lt;ref name=&quot;Ewe&quot; /&gt; ຊຸຍ ຈິ່ງຊວຽນ (崔景宣) ຜູ້ກຳກັບຂອງຮູບເງົາເລື່ອງ ''ສວຽນເສີງຈຸຍຈວີ'' (全城追缉; ຄ.ສ. 2026) ກ່າວວ່າ ''ໜິວໄຫຼ'' ນັ້ນ &quot;ຈີກຜ້າປິດຂອງລັບຜືນສຸດທ້າຍຂອງວົງການຮູບເງົາຈີນໄປແລ້ວ&quot;&lt;ref name=&quot;Deutsche Welle&quot; /&gt;

== ອ້າງອີງ ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ}}

== ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ ==
*{{Douban|38581618}}
*{{IMDb title|tt44146991}}

[[ໝວດ:ຮູບເງົາຈີນທີ່ອອກສາຍໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາເປີດຕົວຜູ້ກຳກັບໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາຄອມພິວເຕີແອນິເມຊັນຈີນ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົານອກກະແສ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາພາສາຈີນກາງ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາກ່ຽວກັບຄວາມຝັນ]]
[[ໝວດ:ອິນເຕີເນັດມີມໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາແອນິເມຊັນກ່ຽວກັບງົວ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາແອນິເມຊັນກ່ຽວກັບສັດເວົ້າໄດ້]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາທີ່ອອກສາຍໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]</text>
      <sha1>0khhldkartiojfxj31luv1l8k6dnbv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>130501</id>
      <parentid>130498</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T09:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khomphoi28</username>
        <id>15846</id>
      </contributor>
      <origin>130501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27478" sha1="fn2soybr18x0kjxuuncpi3jfpstlw9s" xml:space="preserve">{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ຮູບເງົາ
| name           = ໜິວໄຫຼ
| image          = ໂປສເຕີຮູບເງົາ ໜິວໄຫຼ.png
| alt            = 
| caption        = ໂປສເຕີຮູບເງົາ
| native_name    = {{Infobox Chinese/Chinese|child=yes|hide=no|header=none|s=牛来|t=牛來|p=Niú Lái}}
| director       = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| writer         = ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| producer       = ຊິນ ຢວີເໝີງ&lt;br&gt;ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| starring       = ຊິນ ຢວີເໝີງ &lt;br&gt;ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| cinematography = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| editing        = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| music          = ຊຸນ ລີ້ຟາງ
| animator       = ຊິນ ຢວີເໝີງ
| studio         = ສື່ຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະພາບວັດທະນະທຳຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ
| distributor    = ທຽນຈິນຢາມາຊາກິຟິມ
| released       = 5 ສິງຫາ ຄ.ສ. 2026
| runtime        = 86 ນາທີ
| country        = ຈີນ
| language       = ຈີນກາງ
| budget         = 
| gross          = 51.63 ລ້ານ[[ຢວນ]]
}}

'''''ໜິວໄຫຼ''''' ({{lang-zh|c=牛来|p=Niú Lái}}) ເປັນຮູບເງົາ[[ແອນິເມຊັນ]]ຈີນເມື່ອປີ ຄ.ສ 2026 ກຳກັບໂດຍ ຊິນ ຢວີເໝີງ ແລະ ຂຽນບົດໂດຍ ຊຸນ ລີ້ຟາງ. ຮູບເງົາຜະລິດໂດຍບໍລິສັດ ສື່ຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະພາບວັດທະນະທຳຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ ຈຳກັດ ຊຶ່ງເດີມເປັນບໍລິສັດ[[ມັນທະນະສິລະປະ]] ແລະ ການຕົກແຕ່ງພາຍໃນ. ຮູບເງົາຈັດຈຳໜ່າຍໂດຍບໍລິສັດ ທຽນຈິນຢາມາຊາກິຟິມ ຈຳກັດ.

ແມ່ນວ່າລາຍໄດ້ຈາກການສາຍຮູບເງົາໃນໄລຍະທຳອິດ ຈະຍັງບໍ່ດີປານໃດ ໂດຍເຮັດລາຍໄດ້ບໍ່ເທົ່າໃດພັນ[[ຢວນ]] ແຕ່ຮູບເງົາພັດມີຊື່ສຽງຂຶ້ນມາກະທັນຫັນຈາກການເປັນແອນິເມຊັນຄຸນນະພາບຕໍ່າ ຄຳລໍ້ລຽນທີ່ຮູບເງົາໄດ້ຮັບພັດເຮັດໃຫ້ຮູບເງົາກາຍເປັນ[[ປາກົດການໄວຣັລ]]ໃນ[[ອິນເຕີເນັດໃນປະເທດຈີນ|ສື່ສັງຄົມຈີນ]] ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ຮູບເງົາກາຍເປັນ[[ຜົນງາກພິກຄວາມຄາດໝາຍ]]ທີ່ເຮັດລາຍໄດ້ຫຼາຍລ້ານຢວນໃນບັອກອັອຟຟິດ.

== ການສ້າງ ==
''ໜິວໄຫຼ'' ກຳກັບໂດຍ ຊິນ ຢວີເໝີງ ([[ພາສາຈີນ|ຈີນ]]: 信雨萌) ແລະ ຂຽນບົດໂດຍ ຊຸນ ລີ້ຟາງ ([[ພາສາຈີນ|ຈີນ]]: 孙丽芳) ເປັນກຸ່ມຜູ້ສ້າງສອງແມ່ລູກ ທັງສອງເປັນສະມາຊິກກຸ່ມ ແລະ [[ການພາກສຽງ|ຜູ້ພາກສຽງ]]ພຽງສອງຄົນໃນການເຮັດແອນິເມຊັນ&lt;ref name=&quot;Zhu&quot;&gt;{{cite web |last=Zhu |first=Jiazhang |date=15 August 2026 |title=《牛來》｜國產動畫災難級畫質及無厘頭劇情惹議 10日票房7700元 |url=https://www.hk01.com/大國小事/60380237/牛來-國產動畫災難級畫質及無厘頭劇情惹議-10日票房7700元 |website=[[HK01]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815043845/https://www.hk01.com/大國小事/60380237/牛來-國產動畫災難級畫質及無厘頭劇情惹議-10日票房7700元 |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Deng&quot;&gt;{{cite news |last=Deng |first=Bo |date=14 August 2026 |title=动画片《牛来》被指&quot;灾难级画质&quot;，上映9天票房未过万，剧组仅导演和编剧两人，网友边吐槽边说&quot;想看&quot; |url=https://news.ifeng.com/c/8vaT7tvW53p |work=[[Phoenix Television]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815045216/https://news.ifeng.com/c/8vaT7tvW53p |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ''ໜິວໄຫຼ'' ເປັນຮູບເງົາເລື່ອງທຳອິດທີ່ຊິນ ຢວີເໝີງ ຮ່ວມສ້າງ ແລະ ຊຸນ ລີ້ຟາງຮຽນຮູ້ການຂຽນບົດດ້ວຍຕົນເອງ.&lt;ref name=&quot;Yasmin&quot; /&gt; ທັງສອງໃຊ້ເວລາປະມານ 3 ຫາ 4 ເດືອນໃນການພັດທະນາຕົວລະຄອນ.&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot;&gt;{{cite news |date=18 August 2026 |title=《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头 |work=[[Phoenix Television]] |language=zh |url=https://news.ifeng.com/c/8vfnx21nWH6 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;ຊຸນ ລີ້ຟາງຂຽນດົນຕີປະກອບ ແລະ ຮ້ອງເພງປະກອບຮູບເງົາ.&lt;ref name=&quot;Zhong&quot;&gt;{{cite web |last=Zhong |first=Han |date=15 August 2026 |title=大巧若拙还是抽象猎奇？电影《牛来》反向登顶 |url=https://www.shobserver.cn/staticsg/res/html/web/newsDetail.html?id=1160528 |website=[[Shangguan News]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815173947/https://www.shobserver.cn/staticsg/res/html/web/newsDetail.html?id=1160528 |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot; /&gt;

ຊິນ ຢວີເໝີງ ເປັນຜູ້ແທນທາງກົດໝາຍຂອງບໍລິສັດ ສື່ຮູບເງົາ ແລະ ໂທລະພາບວັດທະນະທຳຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ ຈຳກັດ (大连璟园文化影视传媒有限公司 ''ຕ້າຫຼຽນຈິ່ຝ-ຢວຽນເຫວີນຮວາຫຍິງຊືສວານເໝີຍໂຢວຊຽນກົງຊື'') ສ່ວນຊຸນ ລີ້ຟາງເປັນເຈົ້າໜ້າທີ່ການເງິນຂອງບໍລິສັດດຽວກັນ.&lt;ref name=&quot;Deng&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HeadlineDaily&quot; /&gt; ບໍລິສັດນີ້ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ ຄ.ສ. 2016 ໃນຊື່ບໍລິສັດ ວິສະວະກຳຕົກແຕ່ງຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນ ຈຳກັດ (大连璟园装饰工程有限公司 ''ຕ້າຫຼຽນຈິ່ງ-ຢວຽນຈວາງຊືກົງເສີງໂຢ້ວຊຽນກົງຊື'') ມຸ່ງເນັ້ນໃນດ້ານການມັນທະນະສິລະປະ ແລະ ການຕົກແຕ່ງພາຍໃນກ່ອນຈະປ່ຽນການຈົດທະບຽນທຸລະກິດເປັນບໍລິສັດຜະລິດສື່ໃນເດືອນກໍລະກົດປີ ຄ.ສ. 2021.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Wei |first=Shunshun |date=14 August 2026 |editor-last=Ye |editor-first=Xiaoying |title=电影《牛来》上映9天票房未过万 出品方前身是装修公司 |url=https://www.ctdsb.net/c1716_202608/2830822.html |website=Jimu News |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815050535/https://www.ctdsb.net/c1716_202608/2830822.html |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ຊິນ ຢວີເໝີງ ເລີ່ມຄວາມຄິດການສ້າງຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ເມື່ອປີ ຄ.ສ 2021 ແລະ ເລືອກທີ່ຈະໃຫ້ຮູບເງົາມີເນື້ອເລື່ອງກ່ຽວກັບງົວ ເນື່ອງຈາກພໍ່ຂອງ ຊິນ ຢວີເໝີງ ເກີດໃນປີ[[ສະລູ]] ແລະ ປີ 2021 ກໍເປັນປີສະລູເຊັ່ນກັນ.&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot; /&gt; ການຜະລິດຮູບເງົາໃຊ້ເວລາ 5 ປີ&lt;ref name=&quot;Ma&quot;&gt;{{cite news |editor-last=Ma |editor-first=Yidong |date=16 August 2026 |title=票房超550万元，《牛来》成今年国产动画票房第10名 |work=[[Phoenix Television]] |language=zh |url=https://finance.ifeng.com/c/8vdoRakgacD |archive-url= |archive-date= }}&lt;/ref&gt; ແລະ ມີທຶນສ້າງບໍ່ເທົ່າໃດພັນ[[ຢວນ]]&lt;ref name=&quot;牛來電影「爛到極致」狂吸網民二創打卡　票房破1100萬遭急下架&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2026 |title=牛來 電影「爛到極致」狂吸網民二創打卡 票房破1100萬遭急下架 |work=[[HK01]] |language=zh |url=https://www.hk01.com/電影/60380458/牛來電影--爛到極致-狂吸網民二創打卡-票房破1100萬遭急下架 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ຊິນ ຢວີເໝີງ ແລະ ຊຸນ ລີ້ຟາງຊື້ຮາດແວມືສອງທາງອອນລາຍ ເນື່ອງຈາກຮາດແວໃໝ່ມີລາຄາແພງເກີນໄປ&lt;ref name=&quot;《牛来》导演：用的二手设备，母亲完成谱曲，曾多次有放弃念头&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Yasmin&quot;&gt;{{cite news |last=Yasmin |first=Shahana |date=18 August 2026 |title=Director of 'bizarre' Chinese film Niu Lai says creators didn't want to let precision get in way of story |work=[[The Independent]] |language=en |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/films/news/niu-lai-chinese-viral-film-xin-yumeng-b3034860.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818165417/https://www.the-independent.com/arts-entertainment/films/news/niu-lai-chinese-viral-film-xin-yumeng-b3034860.html |archive-date=18 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[ສະເກັດອັບ]]ຊຶ່ງເປັນໂປຣແກຣມສ້າງແບບຈຳລອງທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳ ຖືກນຳມາໃຊ້ໃນການສ້າງແອນິເມຊັນແທນທີ່ຈະໃຊ້ຊອບແວແອນິເມຊັນສະເພາະທາງ.&lt;ref name=&quot;Power&quot;&gt;{{cite news |last=Power |first=Ed |date=20 August 2026 |title=The 'unbelievably terrible' no-budget film making millions in China |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2026/08/20/unbelievably-terrible-no-budget-film-china/}}&lt;/ref&gt;

== ການສາຍ ==
[[ສຳນັກບໍລິຫານຮູບເງົາແຫ່ງປະເທດຈີນ]]ອອກໃບອະນຸຍາດສາຍຮູບເງົາສາທາລະນະສຳລັບຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ເມື່ອວັນທີ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ. 2569&lt;ref name=&quot;Teng&quot;&gt;{{cite news |last=Teng |first=Chao |date=15 August 2026 |title=《牛来》靠&quot;抽象&quot;出圈：有观众驱车30公里只为见证&quot;历史&quot; |work=[[The Beijing News]] |url=https://www.bjnews.com.cn/detail/1786783512168828.html#:~:text=%E4%B8%80%E5%9C%BA%E6%A2%A6%E3%80%82-,%E3%80%8A%E7%89%9B%E6%9D%A5%E3%80%8B%E7%9A%84%E5%8F%91%E8%A1%8C%E9%80%9A%E7%9F%A5%E5%8F%8A%E7%94%B5%E5%BD%B1%E5%85%AC%E6%98%A0%E8%AE%B8%E5%8F%AF%E8%AF%81%E3%80%82,-%E3%80%8A%E7%89%9B%E6%9D%A5%E3%80%8B%E7%9A%84 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260816142049/https://www.bjnews.com.cn/detail/1786783512168828.html |archive-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ບໍ່ມີການລົນນະລົງປະຊາສຳພັນໃດໆສຳລັບຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ລວມເຖິງບໍ່ມີ[[ຮູບເງົາຕົວຢ່າງ]] ຫຼື ການຖະແຫຼງຂ່າວໃດໆໂຄສະນາດຽວຂອງຮູບເງົາມີພຽງໂປສເຕີຮູບເງົາໜຶ່ງແຜ່ນໃຊ້[[ພາບແຕ້ມມຶກ]]ແບບດັ້ງເດີມ&lt;ref name=&quot;FTVNews&quot; /&gt; ພະນັກງານໂຮງຮູບເງົາບໍ່ມີໂປສເຕີປະຊາສຳພັນຕາມຄວນ ແລະ ພະນັກງານບາງຄົນຕ້ອງແຕ້ມໃບໂປສເຕີຮູບເງົາດ້ວຍຕົນເອງ.&lt;ref name=&quot;Ewe&quot;&gt;{{cite news |last=Ewe |first=Koh |date=17 August 2026 |title=Movie that went viral for terrible animation becomes China box office hit |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g4r0mrmlpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817215114/https://www.bbc.com/news/articles/c4g4r0mrmlpo |archive-date=17 August 2026 |access-date=17 August 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ບໍລິສັດ ທຽນຈິນຢາມາຊາກິຟິມ ຈຳກັດ&lt;ref name=&quot;电影《牛来》豆瓣开分5.9&quot;&gt;{{cite news |date=19 August 2026 |script-title=zh:电影《牛来》豆瓣开分5.9 |language=zh |work=[[Phoenix Television]] |url=https://finance.ifeng.com/c/8vimdS1jYrK |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820022704/https://finance.ifeng.com/c/8vimdS1jYrK |archive-date=20 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຊຶ່ງເປັນຜູ້ຈັດຈຳໜ່າຍຮູບເງົາ ໄດ້ຮັບຄຳແນະນຳບໍ່ໃຫ້ປ່ອຍສາຍຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ເນື່ອງຈາກມີຄຸນນະພາບຕໍ່າ ແຕ່ບໍລິສັດເລືອກທີ່ຈະປ່ອຍສາຍເນື່ອງຈາກບໍລິສັດບໍລິຫານໂດຍໝູ່ຂອງ ຊິນ ຢວີເໝີງ.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hawkins |first=Amy |date=17 August 2026 |title='Bad in every aspect': low-tech animation Niu Lai trounces the Odyssey at Chinese box office |language=en |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/17/niu-lai-derided-animated-film-challenges-blockbusters-at-chinese-box-office |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818020220/https://www.theguardian.com/world/2026/aug/17/niu-lai-derided-animated-film-challenges-blockbusters-at-chinese-box-office |archive-date=18 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຮູບເງົາອອກສາຍໃນໂຮງຮູບເງົາ 245 ແຫ່ງ&lt;ref name=&quot;HeadlineDaily&quot; /&gt; ໃນວັນທີ 5 ສິງຫາ ຄ.ສ 2026&lt;ref name=&quot;Kong&quot;&gt;{{cite news |last=Kong |first=Xiaoping |date=15 August 2026 |title=影院反向加场，《牛来》总票房已怒破10万 |url=https://www.yangtse.com/news/yysp/202608/t20260815_382922.html |newspaper=[[Yangtse Evening Post]] |language=zh |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ກ່ອນຈະຫຼຸດເຫຼືອພຽງ 4 ແຫ່ງໃນວັນທີ 14 ສິງຫາ&lt;ref name=&quot;HeadlineDaily&quot;&gt;{{cite news |date=15 August 2026 |script-title=zh:《牛來》國產動畫10日票房僅¥7,705 網民諷「聽過的人已後悔」 |language=zh |work=[[Headline Daily]] |url=https://www.stheadline.com/china-topics/3604406/牛來國產動畫10日票房僅7705-網民諷聽過的人已後悔 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815043517/https://www.stheadline.com/china-topics/3604406/牛來國產動畫10日票房僅7705-網民諷聽過的人已後悔 |archive-date=15 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຈຳນວນຮອບສາຍຕໍ່ມື້ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກ 21 ຮອບໃນວັນທີ 14 ສິງຫາ ເປັນ 359 ຮອບໃນວັນທີ 15 ສິງຫາ.&lt;ref name=&quot;Teng&quot; /&gt;

== ຜົນຕອບຮັບ ==

=== ບັອກອັອຟຟິດ ===
''ໜິວໄຫຼ'' ເຮັດລາຍໄດ້ 7,169 ຢວນ ({{To USD|7169|China|year=}} ໂດລາສະຫະລັດ) ຈາກຜູ້ຊົມ 236 ຄົນໃນໄລຍະ 9 ມື້ທຳອິດການສາຍ&lt;ref name=&quot;FTVNews&quot;&gt;{{cite news |date=14 August 2026 |title=中國電影《牛來》畫面超災難！「粗糙3D＋穿模卡頓」9天票房僅7169元創新低 |url=https://www.ftvnews.com.tw/news/detail/2026814W0733 |work=[[FTV News]] |language=zh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815041351/https://www.ftvnews.com.tw/news/detail/2026814W0733 |archive-date=15 August 2026 |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ແຕ່ຫຼັງຈາກຮູບເງົາຖືກລໍ້ລຽນຢ່າງໜັກໃນສື່ສັງຄົມ ຮູບເງົາກໍເຮັດລາຍໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 100,000 ຢວນ ຈາກການຈຳໜ່າຍບັດຊົມຮູບເງົາລ່ວງໜ້າ ລວມເຖິງ 46,000 ຢວນ ເມື່ອວັນທີ 15 ສິງຫາ&lt;ref name=&quot;Zhu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kong&quot; /&gt; ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ຮູບເງົາເຮັດລາຍໄດ້ກະທັນຫັນຫຼາຍລ້ານຢວນໃນບັອກອັອຟຟິດໃນມື້ຖັດມາ&lt;ref name=&quot;Zhong&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=15 August 2026 |title=China Film's Sales Soar as Online Scorn Attracts Curious Viewers |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-08-15/china-film-s-sales-soar-as-online-scorn-attracts-curious-viewers |work=[[Bloomberg News]] |access-date=16 August 2026}}&lt;/ref&gt; ຮູບເງົາເຮັດລາຍໄດ້ລວມ 51.63 ລ້ານຢວນ ({{Formatnum:{{To USD|51630000|China|year=}}}} ໂດລາສະຫະລັດ) ໃນບັອກອັອຟຟິດ.&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=zh:牛来 |url=https://www.maoyan.com/films/1455644 |website=maoyan.com |language=zh |publisher=[[Tianjin Maoyan Weiying Culture Media]] |access-date=2026-08-16}}&lt;/ref&gt; ຮູບເງົາຕິດອັນດັບຮູບເງົາແອນິເມຊັນໃນປະເທດຈີນທີ່ເຮັດລາຍໄດ້ສູງສຸດ 10 ອັນດັບທຳອິດໃນປີ 2026&lt;ref name=&quot;Ma&quot; /&gt; ແລະ ເປັນໜຶ່ງໃນຮູບເງົາທີ່ໄດ້ຜົນຕອບແທນຈາກການລົງທຶນສູງທີ່ສຸດ&lt;ref name=&quot;牛來電影「爛到極致」狂吸網民二創打卡　票房破1100萬遭急下架&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Scott |first=Ryan |date=20 August 2026 |title=Obsession Has Been Dethroned As The Most Profitable Movie Ever At The Box Office |language=en |work=[[/Film]] |url=https://www.slashfilm.com/2241102/obsession-dethroned-most-profitable-movie-box-office-niu-lai/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820221035/https://www.slashfilm.com/2241102/obsession-dethroned-most-profitable-movie-box-office-niu-lai/ |archive-date=20 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[ບໍລິສັດ ສື່ວັດທະນະທຳ ທຽນຈິນເມົາຢຽນເວີຍຢິງ ຈຳກັດ]] (天津猫眼微影文化传媒有限公司 ''ທຽນຈິນເມົາຢຽນເວີຍຢິງເຫວິນຮວາສວານເໝີຍໂຢ້ວຊຽນກົງຊື'') ຊຶ່ງເປັນບໍລິສັດຈຳໜ່າຍບັດຊົມຮູບເງົາ ປະມານການວ່າຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ຈະເຮັດເງິນໄດ້ 133–135 ລ້ານຢວນ.&lt;ref name=&quot;电影《牛来》豆瓣开分5.9&quot; /&gt;

=== ຄຳວິຈານ ===
[[ເອຟທີວີນິວ]]ຕັ້ງຂໍ້ສັງເກດວ່າຜູ້ຊົມຈຳນວນຫຼາຍພົບຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຮຸນແຮງລະຫວ່າງພາບແຕ້ມມຶກທີ່ໃຊ້ໃນໂປສເຕີຮູບເງົາກັບ[[ພາບທີ່ສ້າງໂດຍຄອມພິວເຕີ]]ຄຸນນະພາບຕໍ່າທີ່ໃຊ້ໃນຮູບເງົາ&lt;ref name=&quot;FTVNews&quot; /&gt; 

''ໜິວໄຫຼ'' ໄດ້ຮັບການລະບຸວ່າເປັນ[[ຮູບເງົາເກີນວິໄສ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Chapman |first=Wilson |date=21 August 2026 |title='Niu Lai,' the $200 Chinese Animated Film Taking Social Media by Storm, Might Be 'The Room' for a New Generation |language=en |work=[[IndieWire]] |url=https://www.indiewire.com/features/commentary/niu-lai-review-chinese-animated-movie-terrible-1235212156/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822014152/https://www.indiewire.com/features/commentary/niu-lai-review-chinese-animated-movie-terrible-1235212156/ |archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 August 2026 |title=Chinese Animated Indie 'Niu Lai' Goes from Butt of Jokes to Box-Office Champ |language=en |work=[[Animation Magazine]] |url=https://www.animationmagazine.net/2026/08/chinese-animated-indie-niu-lai-goes-from-butt-of-jokes-to-box-office-champ/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822014218/https://www.animationmagazine.net/2026/08/chinese-animated-indie-niu-lai-goes-from-butt-of-jokes-to-box-office-champ/ |archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[ບີບີຊີ]]ຕັ້ງຂໍ້ສັງເກດວ່າຜູ້ໃຊ້ສື່ສັງຄົມມັກແອນິເມຊັນຄຸນນະພາບຕໍ່າສ້າງໂດຍມະນຸດຫຼາຍກວ່າ[[ສິລະປະປັນຍາປະດິດ]].&lt;ref name=&quot;Ewe&quot; /&gt; ໂຈວ ເຊີງວາຍ (周圣崴) ຜູ້ກຳກັບສິລະປະແອນິເມຊັນປຽບທຽບຄວາມນິຍົມຂອງ ''ໜິວໄຫຼ'' ກັບຮູບເງົາ ''[[ເດິຣັອກກີເຮີເຣີພິກເຈີໂຊ]]'' (ຄ.ສ. 1975) ແລະ ''[[ເດິ ຣູມ]]'' (ຄ.ສ. 2003)&lt;ref&gt;{{cite news |last=He |first=Tao |date=15 August 2026 |title=深度 这么糙的《牛来》为什么能公映？听专业人士详解 |work=[[The Paper (newspaper)|The Paper]] |url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_33788939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260816155207/https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_33788939 |archive-date=16 August 2026 |access-date=17 August 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ไรอัน รา]] (Ryan Ra) ນັກວິຈານຮູບເງົາຂຽນວ່າການອອກແບບຕົວລະຄອນ ແລະ ແອນິເມຊັນທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມແບບແຜນເອີ້ນສຽງມ່ວນຫົວຈາກຜູ້ຊົມ&lt;ref&gt;{{cite news |last=Ra |first=Ryan |date=18 August 2026 |title=《牛來》觀影實錄 |work=[[HK Film Blog]] |url=https://www.hkfilmblog.com/archives/112437 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818170151/https://www.hkfilmblog.com/archives/112437 |archive-date=18 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ລີລີ ກົວ (Lily Kuo) ຂຽນໃນໜັງສືພິມ''[[ເດິນິວຢອກທາມ]]'' ວ່າເນື້ອເລື່ອງຂອງຮູບເງົານັ້ນຊວນສັບສົນມຶນງົງ ແລະ ແອນິເມຊັນກໍທຽບໄດ້ກັບງານນຳສະເໜີຈາກໂປຣແກຣມ[[ໄມໂຄຣຊອບ ພາວເວີພອຍ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kuo |first=Lily |date=20 August 2026 |title=Bad Plot, Worse Graphics: Chinese Moviegoers Flock to a Low-Budget Hit |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2026/08/20/world/asia/niu-lai-chinese-movie-box-office.html}}&lt;/ref&gt; ເອັດ ພາວເວີ (Ed Power) ຂຽນໃນໜັງສືພິມ ''[[ເດີເດລີເທລິກຣາຟ]]'' ປຽບທຽບແອນິເມຊັນຂອງຮູບເງົາ ''ໜິວໄຫຼ'' ກັບ[[ມິວສິກວິດີໂອ]]ຂອງເພງ &quot;[[ມັນນີຟໍນັອດທິງ]]&quot; (Money for Nothing) ໂດຍວົງ[[ດຣາຍສະເຕຣດສ໌]]&lt;ref name=&quot;Power&quot; /&gt; {{ill|ເຢັນນີ ຊຶນຄາ|de|Jenni Zylka}} (Jenni Zylka) ນັກວິຈານຮູບເງົາວິຈານວ່າບົດສົນທະນາໃນຮູບເງົາລົມໄປເລື້ອຍ ສຽງພາກບໍ່ກົງກັບການເໜັງປາກຂອງຕົວລະຄອນ ແລະ ປຽບທຽບຕົວແບບຂອງງົວກັບ ''[[ເທເລທັບບີ້ສ໌]]''&lt;ref name=&quot;Deutsche Welle&quot;&gt;{{cite news |date=15 August 2026 |script-title=zh:《牛来》爆红：年轻人的反AI狂欢 |trans-title=Niu Lai goes viral: young people's anti-AI revelry |language=zh |work=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/zh/牛来票房奇迹反ai审丑狂欢/a-78460923 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823033900/https://www.dw.com/zh/牛来票房奇迹反ai审丑狂欢/a-78460923 |archive-date=23 August 2026}}&lt;/ref&gt;
 
ໜັງສືພິມ ''[[ຊິນຈິງເປົ້າ]]'' (新京报) ວິຈານ ''ໜິວໄຫຼ'' ວ່າຫຼຸດລະດັບຄວາມຄາດຫວັງຕໍ່ຮູບເງົາທີ່ສ້າງອອກມາບໍ່ດີ ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ໂຮງຮູບເງົາຢຸດການສາຍຮູບເງົາເລື່ອງນີ້&lt;ref name=&quot;Ewe&quot; /&gt; ຊຸຍ ຈິ່ງຊວຽນ (崔景宣) ຜູ້ກຳກັບຂອງຮູບເງົາເລື່ອງ ''ສວຽນເສີງຈຸຍຈວີ'' (全城追缉; ຄ.ສ. 2026) ກ່າວວ່າ ''ໜິວໄຫຼ'' ນັ້ນ &quot;ຈີກຜ້າປິດຂອງລັບຜືນສຸດທ້າຍຂອງວົງການຮູບເງົາຈີນໄປແລ້ວ&quot;&lt;ref name=&quot;Deutsche Welle&quot; /&gt;

== ອ້າງອີງ ==
{{ລາຍການອ້າງອີງ}}

== ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ ==
*{{Douban|38581618}}
*{{IMDb title|tt44146991}}

[[ໝວດ:ຮູບເງົາຈີນທີ່ອອກສາຍໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາເປີດຕົວຜູ້ກຳກັບໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາຄອມພິວເຕີແອນິເມຊັນຈີນ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົານອກກະແສ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາພາສາຈີນກາງ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາກ່ຽວກັບຄວາມຝັນ]]
[[ໝວດ:ອິນເຕີເນັດມີມໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາແອນິເມຊັນກ່ຽວກັບງົວ]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາແອນິເມຊັນກ່ຽວກັບສັດເວົ້າໄດ້]]
[[ໝວດ:ຮູບເງົາທີ່ອອກສາຍໃນປີ ຄ.ສ. 2026]]</text>
      <sha1>fn2soybr18x0kjxuuncpi3jfpstlw9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niu Lai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25370</id>
    <redirect title="ໜິວໄຫຼ" />
    <revision>
      <id>130499</id>
      <timestamp>2026-08-27T09:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khomphoi28</username>
        <id>15846</id>
      </contributor>
      <comment>ພວມໂອນໄປ ຫາ [[ໜິວໄຫຼ]]</comment>
      <origin>130499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="bhq9csmj8nv1lm2pqvia11rjpki98w5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ໜິວໄຫຼ]]</text>
      <sha1>bhq9csmj8nv1lm2pqvia11rjpki98w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ແມ່ແບບ:To USD</title>
    <ns>10</ns>
    <id>25371</id>
    <revision>
      <id>130500</id>
      <timestamp>2026-08-27T09:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khomphoi28</username>
        <id>15846</id>
      </contributor>
      <comment>ສ້າງໜ້າດ້ວຍ &quot;&lt;includeonly&gt;{{#ifexpr:{{To USD/CurrencyCheck|{{{2}}}|{{{3|{{{cur|}}}}}}}}                     |{{#switch:{{{2}}}                             |India|IND={{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}} &gt; 1969 and {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}} &lt; 2021                                                 |{{#expr:({{{1}}}/ {{INRConvert/HistoricalRate|USD|{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}}}} )round{{#ifeq:{{{round}}}|yes|0|{{{r|2}}}}}}}...&quot;</comment>
      <origin>130500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5381" sha1="elukxn6eyoq12buj7letq73i7wzp1ik" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#ifexpr:{{To USD/CurrencyCheck|{{{2}}}|{{{3|{{{cur|}}}}}}}}
                    |{{#switch:{{{2}}}
                            |India|IND={{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}} &gt; 1969 and {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}} &lt; 2021
                                                |{{#expr:({{{1}}}/ {{INRConvert/HistoricalRate|USD|{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}}}} )round{{#ifeq:{{{round}}}|yes|0|{{{r|2}}}}}}}
                                                |{{To USD/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2020}} | round = {{{round|}}} | r = {{{r|2}}} }}}}
                            |United States|USA={{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &gt; 1933
                                                        |{{#expr:({{{1}}}/ 1.00 )round{{#ifeq:{{{round}}}|yes|0|{{{r|2}}}}}}}
                                                        | &lt;big&gt;{{red|Undefined year &quot;{{{year}}}&quot;}}&lt;/big&gt;[[Category:Pages using an undefined year in Template:To USD]]}}
                            |Kosovo|UVK&lt;!-- Unilateral Euro adoption --&gt;
                            |Montenegro|MNE&lt;!-- Unilateral Euro adoption --&gt;
                            |Andorra|AND&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
                            |Monaco|MON&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
                            |San Marino|SMR&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
                            |Vatican City|VAT&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
                            |Austria|AUT
                            |Belgium|BEL
                            |Cyprus|CYP
                            |Donetsk People's Republic|DPR
                            |Estonia|EST
                            |Finland|FIN
                            |France|FRA
                            |Germany|DEU
                            |Greece|GRC
                            |Italy|ITA
                            |Ireland|IRL
                            |Latvia|LVA
                            |Lithuania|LTU
                            |Luxembourg|LUX
                            |Malta|MLT
                            |Netherlands|NLD
                            |Portugal|PRT
                            |Slovakia|SVK
                            |Slovenia|SVN
                            |Spain|ESP
                            ={{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &gt;= {{To EUR/data/start|{{{2}}}}} and {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &lt; 2022
                                    |{{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &lt; {{EuroYieldYear|{{{2|}}}}}
                                              |{{#switch:{{{3|{{{cur|}}}}}}
                                                        |={{#if:{{ReplacedByEuro|{{{2}}}}}
                                                            |{{#invoke:Math|divide|{{To EUR/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{{year|}}} | r = 15 }}|{{To EUR/General | 1 | USA | year = {{{year|}}} | r = 15 }}| round = {{{round|}}} | precision = {{{r|2}}} }}
                                                            |{{To USD/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{{year|}}} | round = {{{round|}}} | r = {{{r|2}}} }}}}
                                                        |EUR={{#invoke:Math|divide|{{{1}}}|{{To EUR/General | 1 | USA | year = {{{year|}}} | r = 15 }}| round = {{{round|}}} | precision = {{{r|2}}} }}
                                                        |#default={{#invoke:Math|divide|{{To EUR/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{{year|}}} | r = 15 }}|{{To EUR/General | 1 | USA | year = {{{year|}}} | r = 15 }}| round = {{{round|}}} | precision = {{{r|2}}} }}}}}}
                                              {{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &gt;= {{EuroYieldYear|{{{2|}}}}}
                                                       |{{#ifeq:{{{3|{{{cur|}}}}}}||
                                                                {{#invoke:Math|divide|{{{1}}}|{{To EUR/General | 1 | USA | year = {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} | r = 15 }}| round = {{{round|}}} | precision = {{{r|2}}} }}
                                                               |{{#invoke:Math|divide|{{#expr:{{{1}}} / {{FixedEuroRate|{{{3|{{{cur|}}}}}}}}}}|{{To EUR/General | 1 | USA | year = {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} | r = 15 }}| round = {{{round|}}} | precision = {{{r|2}}} }}}}}}
                                    |{{To USD/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{{year|}}} | round = {{{round|}}} | r = {{{r|2}}} }}}}
                            |Euro Area|EMU|EUR
                            ={{#ifexpr:{{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &gt;= {{To EUR/data/start|USA}} and {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} &lt; 2022
                                    |{{#invoke:Math|divide|{{{1}}}|{{To EUR/General | 1 | USA | year = {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} | r = 15 }}| round = {{{round|}}} | precision = {{{r|2}}} }}
                                    |{{To USD/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{{year|}}} | round = {{{round|}}} | r = {{{r|2}}} }}}}
                            |#default= {{To USD/General | {{{1}}} | {{{2}}} | year = {{#if:{{{year|}}}|{{{year}}}|2021}} | round = {{{round|}}} | r = {{{r|2}}} }}}}
                    |&lt;big&gt;{{red|Wrong currency &quot;{{{3|{{{cur}}}}}}&quot; for {{{2}}}}}&lt;/big&gt;[[Category:Pages using a wrong currency in Template:To USD]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>elukxn6eyoq12buj7letq73i7wzp1ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ແມ່ແບບ:To USD/CurrencyCheck</title>
    <ns>10</ns>
    <id>25372</id>
    <revision>
      <id>130502</id>
      <timestamp>2026-08-27T09:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khomphoi28</username>
        <id>15846</id>
      </contributor>
      <comment>ສ້າງໜ້າດ້ວຍ &quot;&lt;includeonly&gt;{{#switch:{{{1}}} |Kosovo|UVK={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Unilateral Euro adoption --&gt; |Montenegro|MNE={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Unilateral Euro adoption --&gt; |Andorra|AND={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt; |Monaco|MON={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt; |San Marino|SMR={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt; |V...&quot;</comment>
      <origin>130502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1935" sha1="hn2l9zdtdynn6yicc797anwaguq91bt" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch:{{{1}}}
|Kosovo|UVK={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Unilateral Euro adoption --&gt;
|Montenegro|MNE={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Unilateral Euro adoption --&gt;
|Andorra|AND={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
|Monaco|MON={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
|San Marino|SMR={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
|Vatican City|VAT={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}&lt;!-- Euro monetary agreement --&gt;
|Austria|AUT={{#switch:{{{2|}}}|EUR|ATS|=1|#default=0}}
|Belgium|BEL={{#switch:{{{2|}}}|EUR|BEF|=1|#default=0}}
|Cyprus|CYP={{#switch:{{{2|}}}|EUR|CYP|=1|#default=0}}
|Estonia|EST={{#switch:{{{2|}}}|EUR|EEK|=1|#default=0}}
|Finland|FIN={{#switch:{{{2|}}}|EUR|FIM|=1|#default=0}}
|France|FRA={{#switch:{{{2|}}}|EUR|FRF|=1|#default=0}}
|Germany|DEU={{#switch:{{{2|}}}|EUR|DEM|=1|#default=0}}
|Greece|GRC={{#switch:{{{2|}}}|EUR|GRD|=1|#default=0}}
|Italy|ITA={{#switch:{{{2|}}}|EUR|ITL|=1|#default=0}}
|Ireland|IRL={{#switch:{{{2|}}}|EUR|IEP|=1|#default=0}}
|Latvia|LVA={{#switch:{{{2|}}}|EUR|LVL|=1|#default=0}}
|Lithuania|LTU={{#switch:{{{2|}}}|EUR|LTL|=1|#default=0}}
|Luxembourg|LUX={{#switch:{{{2|}}}|EUR|LUF|=1|#default=0}}
|Malta|MLT={{#switch:{{{2|}}}|EUR|MTL|=1|#default=0}}
|Netherlands|NLD={{#switch:{{{2|}}}|EUR|NLG|=1|#default=0}}
|Portugal|PRT={{#switch:{{{2|}}}|EUR|PTE|=1|#default=0}}
|Slovakia|SVK={{#switch:{{{2|}}}|EUR|SKK|=1|#default=0}}
|Slovenia|SVN={{#switch:{{{2|}}}|EUR|SIT|=1|#default=0}}
|Spain|ESP={{#switch:{{{2|}}}|EUR|ESP|=1|#default=0}}
|Euro Area|EMU|EUR={{#switch:{{{2|}}}|EUR|=1|#default=0}}
|Donetsk People's Republic|DPR={{#switch:{{{2|}}}|RUB|=1|#default=0}}
|India|IND={{#switch:{{{2|}}}|INR|=1|#default=0}}
|United States|USA={{#switch:{{{2|}}}|USD|=1|#default=0}}
|#default={{#if:{{{2|}}}|0|1}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hn2l9zdtdynn6yicc797anwaguq91bt</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>