Jhâtè

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mad">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>madwiki</dbname>
    <base>https://mad.wikipedia.org/wiki/Tan%C3%A8yan</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mèḍia</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Pakanḍhâ'ân</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Pangangghuy</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna pangangghuy</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipèḍia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna Wikipèḍia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bhengkek</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhengkek</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MèḍiaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna MèḍiaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Cèṭa'an</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna cèṭa'an</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Bhântowan</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhântowan</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Bhângsa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhângsa</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Pembicaraan Modul</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Acara</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Pembicaraan Acara</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Jhâtè</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300</id>
    <revision>
      <id>65431</id>
      <parentid>5459</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T01:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="894" sha1="8t3m80mm2lvsa2z2ty54bu4qxcqh2bv" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>8t3m80mm2lvsa2z2ty54bu4qxcqh2bv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65432</id>
      <parentid>65431</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T01:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="lgaz1bh7z3jjc9pecpohn2lbbaielsb" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aeng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>lgaz1bh7z3jjc9pecpohn2lbbaielsb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65433</id>
      <parentid>65432</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="7dr0lst3g57kqmkpmbkilkhwzfayn8c" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aeng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jati andi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>7dr0lst3g57kqmkpmbkilkhwzfayn8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65434</id>
      <parentid>65433</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>memperbaiki diakritik</comment>
      <origin>65434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="4re9aq7kahprf70oxsn92iwjfpekolj" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aeng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>4re9aq7kahprf70oxsn92iwjfpekolj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65435</id>
      <parentid>65434</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1663" sha1="kaqn1i9vmiqpkzq8hvpylbwtqsbheau" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aeng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>kaqn1i9vmiqpkzq8hvpylbwtqsbheau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65437</id>
      <parentid>65435</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="pzl65i2d13nzh69nwfddmzxfh20arbu" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>pzl65i2d13nzh69nwfddmzxfh20arbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65438</id>
      <parentid>65437</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>memperbaiki sumber pustaka</comment>
      <origin>65438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2117" sha1="oct6bp8w0ubuot97i1cfkdvf8g8iysr" xml:space="preserve">[[Bhengkek:Bénin-Tectona grandis (2).jpg|thumb|Bhungkana jhâtè sè ghi' ngoḍâ]]
'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>oct6bp8w0ubuot97i1cfkdvf8g8iysr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65439</id>
      <parentid>65438</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>menambah infobox</comment>
      <origin>65439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2052" sha1="5usdqvh4b5ivnz46uaczx2dbr2ho6l3" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>5usdqvh4b5ivnz46uaczx2dbr2ho6l3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65440</id>
      <parentid>65439</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="62rt8iulsfsdjvq9em88qxdv3wqo5pa" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

Biyasana, bhungkana jhâtè sè bâḍâ è prosès èghâbây bhibhit lekkas ècapo' pan-bârâmpan panyakè', è antarana panyakè' bintik ḍâun (''leaf spot disease)'' sè èsebbâbaghi bi' ''Phomopsis'' sp. , ''Colletotrichum gloeosporioides'', ''Alternaria'' sp. , bân ''Curvularia'' sp. , karat ḍâun (''leaf rust'') sè èsebbâbaghi bi' ''Olivea tectonea'', bân kolat bubuk (''powdery mildew'' ) sè èsebbâbaghi bi' ''Uncinula tectonae'' .

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>62rt8iulsfsdjvq9em88qxdv3wqo5pa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65441</id>
      <parentid>65440</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="ogwfxj7qyu0blqew9qu1p7g3s8srdq6" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

Biyasana, bhungkana jhâtè sè bâḍâ è prosès èghâbây bhibhit lekkas ècapo' pan-bârâmpan panyakè', è antarana panyakè' bintik ḍâun (''leaf spot disease)'' sè èsebbâbaghi bi' ''Phomopsis'' sp. , ''Colletotrichum gloeosporioides'', ''Alternaria'' sp. , bân ''Curvularia'' sp. , karat ḍâun (''leaf rust'') sè èsebbâbaghi bi' ''Olivea tectonea'', bân kolat bubuk (''powdery mildew'' ) sè èsebbâbaghi bi' ''Uncinula tectonae''.

== Ropana bhungkana ==
Bhungkana jhâtè rèya rajâ, kajuna bungkol loros, tègghina bisa sampè' 40 mèter. Kajuna taḍâ' ranca'en (''clear bole'') sampè'  tègghina 18-20m. Bâḍâ kèya bhungkana jhâtè sè lu'-bilu' è kennengan sè jhâtèna ta' èrabât kèn la èpatombu ḍhibi'.  Samantara jhâtè macem jhâtè bhâlimbhing anḍi' kaju sè lu'-bilu'. Dhinèng jhâtè ''pring'' akanta bhungkana perrèng sè a ''buku-buku''. Kolè' kajuna abârna coklat konèng abâk bu-abu.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>ogwfxj7qyu0blqew9qu1p7g3s8srdq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65445</id>
      <parentid>65441</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3256" sha1="831bjd5udmaommg7jyq4eobfbd1v7i2" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

Biyasana, bhungkana jhâtè sè bâḍâ è prosès èghâbây bhibhit lekkas ècapo' pan-bârâmpan panyakè', è antarana panyakè' bintik ḍâun (''leaf spot disease)'' sè èsebbâbaghi bi' ''Phomopsis'' sp. , ''Colletotrichum gloeosporioides'', ''Alternaria'' sp. , bân ''Curvularia'' sp. , karat ḍâun (''leaf rust'') sè èsebbâbaghi bi' ''Olivea tectonea'', bân kolat bubuk (''powdery mildew'' ) sè èsebbâbaghi bi' ''Uncinula tectonae''.

== Ropana bhungkana ==
Bhungkana jhâtè rèya rajâ, kajuna bungkol loros, tègghina bisa sampè' 40 mèter. Kajuna taḍâ' ranca'en (''clear bole'') sampè'  tègghina 18-20m. Bâḍâ kèya bhungkana jhâtè sè lu'-bilu' è kennengan sè jhâtèna ta' èrabât kèn la èpatombu ḍhibi'.  Samantara jhâtè macem jhâtè bhâlimbhing anḍi' kaju sè lu'-bilu'. Dhinèng jhâtè ''pring'' akanta bhungkana perrèng sè a ''buku-buku''. Kolè' kajuna abârna coklat konèng abâk bu-abu.

Kaju jhâtè (Tectona grandis sp.) bisa tombu dâddhi cè' rajâna è ḍâlem ratosan taon kalabân tèngghina 40-45 meter bân diameterra 1,8-2,4 mèter. Namong, bhungkana jhâtè sè biyasana tèngghina 9-11 mèter, kalabân diameter 0,9-1,5 mèter.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>831bjd5udmaommg7jyq4eobfbd1v7i2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65446</id>
      <parentid>65445</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3472" sha1="61ywk1m0ee4txephnrb2v77wclqpqr7" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Jhâtè''' (''Tectona grandis'') iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Bhungkana rajâ, ghlâghârâ loros, bisa tombu sampè' 30-40 m. Aḍâun lèbâr, sè ronto mon osom [[nèmor]]. Jhâtè kalonta bi' nyama ''teak'' (bhâsa Inggris). Nyama arèya sokklana ḍâri oca' ''thekku'' (തേക്ക്) è [[bhâsa Malayalam]], bhâsa è naghârâ bâgiyân Kerala è Inḍia  lao'.

Bhungkana Jhâtè bân buwâna ta' bisa èkakan, tapè ḍâunna bisa èangghuy ghâbây bhungkos otabâ bâḍḍhâna kakanan sè ta' marosak ka seḍḍhi'en. Kakanan akanta segghâ bherkat ḍâri Jhâbâ Tengga, Yogyakarta bân Jhâbâ Tèmor èbhungkos ngangghuy ḍâun jhâtè dhâddhi bisa anḍi' bâu sè khas bân ta' lekkas bâruy.

Jhâtè bisa tombu è tana mabâ otabâ tana tègghi antarana suhu 27 - 36°C. Kennengan sè palèng bhâghus ghâbây namen bhungkana jhâtè iyâ rèya tana sè pH-na 4.5 - 7 bân ta' ngemmeng bi' aèng. Jhâtè anḍi' ḍâun sè lèbâr abentu' èlips bân rajâna bisa sampè' 30 - 60cm mon la towa.

Jhâtè anḍi' laju tombuwân sè abit kalabân bhâkto perkecambahan sè mabâ (biyasana korang ḍâri 50%) mèlana sè aghâbây prosès perkembangan alami malarat bân polana jârèya ta' cokop ka'angghuy notobhi pangarep ḍâ' kaju jhâtè. Jhâtè biyasana èghâbây kalabân cara konvensional ngangghuy [[Biji|bighi]]. Namong, ka'angghuy aghâbây bhibhit sè bânnya' è bâkto sè sakonè' dhâddhi malarat polana bâgiyân lowarra bighi sè ghâli. Pan-bârâmpan cara laèn ampon èjhâjhâl kaangghuy ngatassè bâgiyân panèka akadhi megghâ bighi è ḍâlem aèng, manasaghi bighi ngangghuy apoy sè kènnè' otabâ beddhi panas, bân ètamba'aghi asam, basa, otabâ bakteri. &lt;ref name=&quot;ahuja&quot;&gt;{{en}} Ahuja MR. 1993. Micropropagations of Woody Plants. Kluwer Academic Publishers: Netherlands.&lt;/ref&gt; Namong, alternatif panèka ghi' ta' bisa ceppet ngasèllaghi jhâtè sè bânnya'.

Biyasana, bhungkana jhâtè sè bâḍâ è prosès èghâbây bhibhit lekkas ècapo' pan-bârâmpan panyakè', è antarana panyakè' bintik ḍâun (''leaf spot disease)'' sè èsebbâbaghi bi' ''Phomopsis'' sp. , ''Colletotrichum gloeosporioides'', ''Alternaria'' sp. , bân ''Curvularia'' sp. , karat ḍâun (''leaf rust'') sè èsebbâbaghi bi' ''Olivea tectonea'', bân kolat bubuk (''powdery mildew'' ) sè èsebbâbaghi bi' ''Uncinula tectonae''.

== Ropana bhungkana ==
Bhungkana jhâtè rèya rajâ, kajuna bungkol loros, tègghina bisa sampè' 40 mèter. Kajuna taḍâ' ranca'en (''clear bole'') sampè'  tègghina 18-20m. Bâḍâ kèya bhungkana jhâtè sè lu'-bilu' è kennengan sè jhâtèna ta' èrabât kèn la èpatombu ḍhibi'.  Samantara jhâtè macem jhâtè bhâlimbhing anḍi' kaju sè lu'-bilu'. Dhinèng jhâtè ''pring'' akanta bhungkana perrèng sè a ''buku-buku''. Kolè' kajuna abârna coklat konèng abâk bu-abu.

Kaju jhâtè (Tectona grandis sp.) bisa tombu dâddhi cè' rajâna è ḍâlem ratosan taon kalabân tèngghina 40-45 meter bân diameterra 1,8-2,4 mèter. Namong, bhungkana jhâtè sè biyasana tèngghina 9-11 mèter, kalabân diameter 0,9-1,5 mèter.

Kaju jhâtè sè bhaghus rèya sè anḍi' gharis bhungkol rajâ, bhungkana sè loros, bân sakone' ranca'en. Kaju jhâtè sè palèng bhâgus biyasana asalla ḍâri ka'-bhungka'an sè aomor lebbi ḍâri 80 taon.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Lamiaceae]]</text>
      <sha1>61ywk1m0ee4txephnrb2v77wclqpqr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marongghi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>467</id>
    <revision>
      <id>65442</id>
      <parentid>44572</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>menambah infobox</comment>
      <origin>65442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1634" sha1="samuh9x2or6yk3w5cj1bfly5jviks55" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Marongghi''' (''Moringa oleifera'') iyâ arèya tombuwân dâri suku Moringaceae. Tombuwân arèya èkennal kalabân nyama: limaran, moringa, ben-oil (minnya' dâri bighina), malunggay ([[Filipina]]).

Marongghi bisa lekkas tombu, omorra lanjhâng, ngembhâng salanjhânga taon, bân tahan kondisi panas ekstrim. Asalla tombuwân arèya dâri daerah tropis bân subtropis è Asia Lao'. Tombuwân arèya umum èghunaaghi ghâbây kakanan bân tambha. Bighina marongghi kiya èkaghâbây majhenning aèng skala kènè'.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana marongghi tègghina antara 7-11 mèter, bhungkana aropa kaju (''lignosus''), loros, abârna potè kotor, kolè'en tèpès, abâk kasar, ranca' aropa simpodial bân tombuna kabânnya'an loros bân tègghi. Ḍâunna marongghi anḍi' tanḍhâ aropa: majemuk, tankai lanjhâng, sosonan aseling, ana' ḍâun gasal (''imparipinnatus''), bân ḍâun bâkto ngoḍâ abârna bhiru ngoḍâ. Buwâna marongghi anyama kalèntang lanjhâng amasaghi tello', lanjhânga 20-60 cm; buwâna sè ngoḍâ abârna bhiru - mon la towa dhâddhi abârna soklat, bighina bungkol - abârna soklat abâk cèlleng, bhungkana biyasana abuwâ omor 12-18 bulân. Ramo'en abentuk tunggang, abârna potè bân bisa marajâ akanta lobak.

Bhungkana marongghi bisa èpabânnya' lèbât bighi (generatif) otabâ lèbât stèk bhungka (vègètatif). Marongghi biyasana tombu è dataran mabâ otabâ tègghi sampè' è katègghiyân 1000 mdpl, bânnya' ètamen mènangka tapal bâtes otabâ paghâr è tanèyan roma otabâ è lokkè'an.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moringaceae]]</text>
      <sha1>samuh9x2or6yk3w5cj1bfly5jviks55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nangka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>492</id>
    <revision>
      <id>65452</id>
      <parentid>64898</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="tetkfea2qbhl18zz5hw9877rbvyi99w" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae'').&lt;ref name=&quot;Jackfruit&quot; /&gt; Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>tetkfea2qbhl18zz5hw9877rbvyi99w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65453</id>
      <parentid>65452</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>perbaikan referensi</comment>
      <origin>65453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="4bvyyh4ngc5qakbe74durvj33woox5s" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>4bvyyh4ngc5qakbe74durvj33woox5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65454</id>
      <parentid>65453</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="67ihcj24pz61vzcenwwsgpa7sehhies" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>67ihcj24pz61vzcenwwsgpa7sehhies</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65455</id>
      <parentid>65454</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1220" sha1="l9dtb0h04zzrne4w4by5ingbt0q5hr0" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>l9dtb0h04zzrne4w4by5ingbt0q5hr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65456</id>
      <parentid>65455</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="toj5qys4nx2kmj3apvb61pgalcgw2si" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia.

Buwâna nangka sè massa' rassana manès bân biyasana èkaghâbây kakanan tambhâ amis. Nangka bhiru sè èbâddhâi umplung rassana lembu' bân akanta ḍhâghing saèngghâ èsebbhut &quot;ḍhâghing ghângan&quot;. 

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>toj5qys4nx2kmj3apvb61pgalcgw2si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65457</id>
      <parentid>65456</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1727" sha1="csfk87a8heql61yhvxghv8b9ypotvau" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia.

Buwâna nangka sè massa' rassana manès bân biyasana èkaghâbây kakanan tambhâ amis. Nangka bhiru sè èbâddhâi umplung rassana lembu' bân akanta ḍhâghing saèngghâ èsebbhut &quot;ḍhâghing ghângan&quot;. Nangka biyasana èghuna'aghi ḍâlem massa'an orèng Asia Tenggara bân Asia Lao'. Buwâna nangka bisa èkakan bâkto ghi' matta otabâ bâkto la massa'. Buwâna bânnya' èjhuwâl è pasar ḍâlem bentu' buwâ asli, buwv umplungan, otabâ èkaghâbây kakanan laèn akanta mi bân keripik. 

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>csfk87a8heql61yhvxghv8b9ypotvau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65458</id>
      <parentid>65457</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T06:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="9rw2kqnkk1g4m8gckdd12jao3mu2mwf" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia.

Buwâna nangka sè massa' rassana manès bân biyasana èkaghâbây kakanan tambhâ amis. Nangka bhiru sè èbâddhâi umplung rassana lembu' bân akanta ḍhâghing saèngghâ èsebbhut &quot;ḍhâghing ghângan&quot;. Nangka biyasana èghuna'aghi ḍâlem massa'an orèng Asia Tenggara bân Asia Lao'. Buwâna nangka bisa èkakan bâkto ghi' matta otabâ bâkto la massa'. Buwâna bânnya' èjhuwâl è pasar ḍâlem bentu' buwâ asli, buwv umplungan, otabâ èkaghâbây kakanan laèn akanta mi bân keripik. 

== Jhâjhârbâ'ân ==
Bhungkana nangka biyasana aokoran dheng-seddheng korang lebbi tèngghina 20 mèter, maskè sabâgiyân bâḍâ sè tèngghina sampè' 30 m. Kaju bhungkana bungkol silindris bisa anḍi' diameter sampè' 1 mèter. Sakabbhina bâgiyân bhungkana nangka bisa makalowar ghetta potè sè rekka mon è ḍhuri. 

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>9rw2kqnkk1g4m8gckdd12jao3mu2mwf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65459</id>
      <parentid>65458</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T06:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2231" sha1="oqd0k3nuisrg3721vw3rm7ybmfeejqx" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia.

Buwâna nangka sè massa' rassana manès bân biyasana èkaghâbây kakanan tambhâ amis. Nangka bhiru sè èbâddhâi umplung rassana lembu' bân akanta ḍhâghing saèngghâ èsebbhut &quot;ḍhâghing ghângan&quot;. Nangka biyasana èghuna'aghi ḍâlem massa'an orèng Asia Tenggara bân Asia Lao'. Buwâna nangka bisa èkakan bâkto ghi' matta otabâ bâkto la massa'. Buwâna bânnya' èjhuwâl è pasar ḍâlem bentu' buwâ asli, buwv umplungan, otabâ èkaghâbây kakanan laèn akanta mi bân keripik. 

== Jhâjhârbâ'ân ==
Bhungkana nangka biyasana aokoran dheng-seddheng korang lebbi tèngghina 20 mèter, maskè sabâgiyân bâḍâ sè tèngghina sampè' 30 m. Kaju bhungkana bungkol silindris bisa anḍi' diameter sampè' 1 mèter. Sakabbhina bâgiyân bhungkana nangka bisa makalowar ghetta potè sè rekka mon è ḍhuri. 

== Carana Abudu' ==
Bu-tombuwân ḍâlem gènus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa abudu' kalabân cara generatif (seksual) bân vegetatif (aseksual). 

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>oqd0k3nuisrg3721vw3rm7ybmfeejqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65460</id>
      <parentid>65459</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T06:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Carana Abudu' */</comment>
      <origin>65460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="h9o0501twx4j5m2n32q48keib05id8i" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia.

Buwâna nangka sè massa' rassana manès bân biyasana èkaghâbây kakanan tambhâ amis. Nangka bhiru sè èbâddhâi umplung rassana lembu' bân akanta ḍhâghing saèngghâ èsebbhut &quot;ḍhâghing ghângan&quot;. Nangka biyasana èghuna'aghi ḍâlem massa'an orèng Asia Tenggara bân Asia Lao'. Buwâna nangka bisa èkakan bâkto ghi' matta otabâ bâkto la massa'. Buwâna bânnya' èjhuwâl è pasar ḍâlem bentu' buwâ asli, buwv umplungan, otabâ èkaghâbây kakanan laèn akanta mi bân keripik. 

== Jhâjhârbâ'ân ==
Bhungkana nangka biyasana aokoran dheng-seddheng korang lebbi tèngghina 20 mèter, maskè sabâgiyân bâḍâ sè tèngghina sampè' 30 m. Kaju bhungkana bungkol silindris bisa anḍi' diameter sampè' 1 mèter. Sakabbhina bâgiyân bhungkana nangka bisa makalowar ghetta potè sè rekka mon è ḍhuri. 

== Carana Abudu' ==
Bu-tombuwân ḍâlem gènus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa abudu' kalabân cara generatif (seksual) bân vegetatif (aseksual).  

Cara abudu' generatif lèbât prosès panyebughân bân pembuwahan sè ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ukalabân cara generatif lèbât namen boghina.  

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>h9o0501twx4j5m2n32q48keib05id8i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65461</id>
      <parentid>65460</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T06:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Carana Abudu' */</comment>
      <origin>65461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="nwyvb6b307dsi2ffaq2ku3cnvnxuwjk" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}
[[Bhengkek:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|thumb|Nangka]]
'''Nangka''' (''Artocarpus heterophyllus'') iyâ arèya nyamana ka'-bhungka'an bân buwâna. Nangka alebbhu ka ḍâlem suku Moraceae. Nyamaè è bhâsa Inḍonèsia paḍâ bi' bhâsa Madhurâ, mènangka è [[bhâsa]] Inggris èkoca' ''jackfruit''. Nangka iyâ rèya macemma wâ'-buwâ'ân sè maso' ḍâlem bhâlâ bi' buwâ ara, dhu'arbis, bân sokon (''Moraceae''). Nangka iyâ rèya ka'-bhungka'an sè palèng rajâ, berrâ' en bisa sampè' 55 kg (120 pon), lanjhânga 90&amp;#x20;cm (35 inci), bân diameter 50&amp;#x20;cm (20 inci).

Bhungkana nangka sè towa bisa ngasèllaghi korang lebbi 200 buwâ sabbhân taon. Dhinèng bhungkana nangka sè lebbi towa bisa ngasèllaghi sampè' 500 buwâna nangka ḍâlem sataon. Nangka  rèya buwâ majemuk sè anḍi' ratosân kembhâng ''individu''. 

Bhungkana nangka bisa ètamen è tana mabâ è kennengan tropis bân bisa èobu è sakabbhina kennengan tropis è man-kamman, tamaso' è Inḍonèsia, Filipina, Sri Lanka, bân hutan hujan India, Bangladesh, Malaysia, bân Australia.

Buwâna nangka sè massa' rassana manès bân biyasana èkaghâbây kakanan tambhâ amis. Nangka bhiru sè èbâddhâi umplung rassana lembu' bân akanta ḍhâghing saèngghâ èsebbhut &quot;ḍhâghing ghângan&quot;. Nangka biyasana èghuna'aghi ḍâlem massa'an orèng Asia Tenggara bân Asia Lao'. Buwâna nangka bisa èkakan bâkto ghi' matta otabâ bâkto la massa'. Buwâna bânnya' èjhuwâl è pasar ḍâlem bentu' buwâ asli, buwv umplungan, otabâ èkaghâbây kakanan laèn akanta mi bân keripik. 

== Jhâjhârbâ'ân ==
Bhungkana nangka biyasana aokoran dheng-seddheng korang lebbi tèngghina 20 mèter, maskè sabâgiyân bâḍâ sè tèngghina sampè' 30 m. Kaju bhungkana bungkol silindris bisa anḍi' diameter sampè' 1 mèter. Sakabbhina bâgiyân bhungkana nangka bisa makalowar ghetta potè sè rekka mon è ḍhuri. 

== Carana Abudu' ==
Bu-tombuwân ḍâlem gènus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa abudu' kalabân cara generatif (seksual) bân vegetatif (aseksual).  

Cara abudu' generatif lèbât prosès panyebughân bân pembuwahan sè ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ukalabân cara generatif lèbât namen bighina. Bhungka sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (antara 5-10 taon) ka'agghuy bisa molae abuwâ.   

== Sombher ==
[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]
[[Bhângsa:Buwâ]]</text>
      <sha1>nwyvb6b307dsi2ffaq2ku3cnvnxuwjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joko Widodo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1932</id>
    <revision>
      <id>65462</id>
      <parentid>64980</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>65462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61469" sha1="mjd1754o8kxejcussu21n3x9vqzjbnz" xml:space="preserve">{{infobox orang}}

Ir. H. '''Joko Widodo''' (Madhurâ: ''ꦗꦺꦴꦏꦺꦴꦮꦶꦢꦺꦴꦢꦺꦴ'') (bhâsa Inḍonesia: [dʒɔkɔ widɔdɔ]; lahèr 21 junè 1961) panèka prèsiḍen [[Inḍonesia]] sè ngabidin sajjek tangghâl 20 Oktober 2014. È pèlè dâlem phâmilu prèsiden 2014, Jokowi dhâddhi panèka Inḍonesia partama sè benni ḍâri kalangan politik otabhâ Inḍonesia. Kapèlè dhâddhi sareng bâkkèl prèsiden Jusuf Kalla bân èpèlè polè sareng bâkkèl prèsiden Ma’ruf Amin dâlem phâmilu prèsiden 2019. Sabellumma Jokowi toman dhâddhi gubernur Jakarta sajjhek 15 Oktober 2012 sampè’ 16 Oktober 2014 è kancaèh Basuki Tjahaja Purnama mènangka bâkkèl gubernur. Sabellummah polè Jokowi toman dhâddhi Wâlli kottah Surakarta, sajjhek tangghâl 28 Julè 2005 sampè’ 1 Oktober 2012, è kancaèh ''' '''F.X. Hadi  Rudyatmo mènangka bâkkèl Wâlli kottah.&lt;ref&gt;suara merdeka, [http://www.suaramerdeka.com/harian/0505/13/slo06.htm Diingatkan, Joko Widodo Urung Tampil], aksès tangghâl 21 Ḍèsèmber 2022&lt;/ref&gt; Dutaon ajhâleni pârèodhâ kaduâna dhâddhi Wâlli kottah Surakarta, Jokowi è tunjhu’ bi’ partaiah, panèka Demokrasi Indonesia Perjuangan (PDI-P), kaangghuy asaèng ḍâlem pilkada DKI Jakarta 2012 apasangan sareng Basuki Tjahaja Purnama.

Joko  Widodo asallah ḍâri katoronan orèng sederhana, romanah toman è gusur tello kalèh è bhâktoh gi’ kèni’, tatapènah dhibi’na mampo mamarèh sakolanah nèng Fakultas Kehutanan Universitas Gadjah Mada.&lt;ref&gt;Yon Thayrun, berita satu, [http://www.beritasatu.com/mobile/hiburan/41934-jokowi-anak-tergusur-mau-jadi-gubernur.html Jokowi. Pemimpin Rakyat Berjiwa Rocker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626205042/http://www.beritasatu.com/mobile/hiburan/41934-jokowi-anak-tergusur-mau-jadi-gubernur.html |date=2012-06-26 }}, aksès tangghâl

29 Maret 2014&lt;/ref&gt; Saampona lulus, dhibi’na anegghuni propèsina dhâddhi pangosaha mèbel. Karèr politikghâ è molaèh sajjek dhâddhi Wâlli kottah Surakarta 2005. &lt;ref&gt;detiknews, [https://news.detik.com/berita/d-391254/hasil-akhir-jago-pdip-unggul-pilkada-di-solo-dan-sukoharjo Hasil Akhir, Jago PDIP Unggul Pilkada di Solo dan Sukoharjo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205192020/https://news.detik.com/berita/d-391254/hasil-akhir-jago-pdip-unggul-pilkada-di-solo-dan-sukoharjo |date=2020-12-05 }}, aksés tangghâl 6 April 2014&lt;/ref&gt;Asmana molaè è kennal nalèkana è angghâp bisa ngobe moah Surakarta dhâddhi kottah pariwisata, kottah bhudhâjâ, bân kottah bhâtèk  sè populèr.&lt;ref&gt;princeton university,[https://www.princeton.edu/successfulsocieties/content/data/policy_note/PN_id199/Policy_Note_ID199.pdf DEFUSING A VOLATILE CITY, IGNITING REFORMS: JOKO WIDODO AND SURAKARTA, INDONESIA, 2005 – 2011], aksés tangghâl 6 Aprél 2014&lt;/ref&gt; Ka tangghâl 20 Sèptèmber 2012, Jokowi bârhasèl amennanghi pilkada Jakarta 2012. Kamennangan panèka è angghâp acerminnaghi dukhungan popular kaangghuy pamimpin sè  “godhâ” bân ”bhersè”, makèh omorrah ampon lebbhi ḍâri 50 taon.

Sajjek kapèlè dhâddhi gubernur, popularètasseh sajen naè’ bân dhâddhi sorothân mèdia.&lt;ref&gt;Kate Lamb, SBSNews, [https://www.sbs.com.au/news/article/jokowi-enters-indonesias-political-race/4kriuwghg Jokowi enters Indonesia's political race], aksés tangghâl 15 Maret 2014&lt;/ref&gt; Saèngghâ, angghâl wacana kaangghuy ècalonnaghi prèsiden nèng pemilu prèsiden 2014.&lt;ref&gt;Muhammad Hasits, merdeka.com, [https://www.merdeka.com/politik/muncul-gerakan-di-facebook-memaksa-jokowi-nyapres-2014.html Muncul gerakan di Facebook memaksa Jokowi nyapres 2014,] aksés tangghâl 15 Maret 2014&lt;/ref&gt; Ètambhâh polè, hasèl survèi anunjuaghi asma Jokowi terros ungghul. Awwâllâh, katoa  umum  PDI-P   Megawati Soekarnoputri anyata’aghi je’ ta’ aparengah onèng callon prèsiden ḍâri PDI-P sampè’ salastarèna pemilu lègislatip 2014.&lt;ref&gt;Riza Harahap, ANTARANEWS,com, [https://www.antaranews.com/berita/413438/pdip-umumkan-capres-setelah-pemilu-legislatif PDIP umumkan capres setelah Pemilu Laegislatif], aksés tangghâl 15 Maret 2014&lt;/ref&gt; Nèng tangghâl 14 Maret 2014, Jokowi narèma mandat ḍâri Megawati kaanghhuy maju dhâddhi callon prèsiden, tello mèngghu sabellum lègislatip bân duarèh sabellum kampanye.&lt;ref&gt;Joe Cochrane, The New Work Times, [https://www.nytimes.com/2014/03/15/world/asia/jakarta-governor-joko-widodo.html Governor of Jakarta Receives His Party’s Nod for President], aksés tangghâl 4 Ḍésémber 2016&lt;/ref&gt;

== Bâkto kènè’ bân kalowargana ==
Joko  Widodo bhâbbhâr ḍâri lakèh binih Widjiatno Notomihardjo bân Sudjiatmi'''.''' dhibi’na aropa’aghi potra wa’towa’an bân tungsèttongah ḍâri empa’ satarètanan. dhibi’na andi’ tello’ alè’ bini’ sè asmana Iit Sriyantini, Ida Yati, bân Titik Relawati.&lt;ref&gt;Fiddy Anggriawan, okezone.com, [http://jakarta.okezone.com/read/2012/09/20/505/692389/jokowi-kenalkan-adik-dan-ibu-kandungnya-ke-publik Jokowi Kenalkan Adik dan Ibu Kandungnya ke Publik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920193221/http://jakarta.okezone.com/read/2012/09/20/505/692389/jokowi-kenalkan-adik-dan-ibu-kandungnya-ke-publik |date=2012-09-20 }},  aksés tangghâl 29 Maret 2014&lt;/ref&gt; Sanyatana Jokowi gedhuen alè’ lakèk sè asmana Joko Lukito kèn sèdhâh nalèkana è bhâkto rèmbi’. Sabellum aghântèh nyamah, Joko Widodo andi’ nyamah kèni’ Mulyono. Abanah ḍâri Karanganyar, samantara emba lakèk bân emba bini’ ḍâri dhisah Boyolali.&lt;ref&gt;Adhi M Daryono, METROTVNEWS.COM[http://news.metrotvnews.com/read/2014/05/24/245340/dihadapan-pimpinan-muhammadiyah-jokowi-bantah-anti-islam , Dihadapan Pimpinan Muhammadiyah, Jokowi Bantah Anti Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723172409/http://news.metrotvnews.com/read/2014/05/24/245340/dihadapan-pimpinan-muhammadiyah-jokowi-bantah-anti-islam |date=2015-07-23 }}, aksés tangghâl 6 Ḍésémbér 2016&lt;/ref&gt; Pandidikannah è awwâlli kalabhân maso’ SD Negeri 112 Tirtoyoso sè èkennal mènangka sakolaan pertengaan kabhâbhâ.

Kalabân mellasâh odhi’ sè èjhâlânè, dhibi’na kapaksah ka’angghuy adhâghâng, ngojèk pajung, bân dhâddhi koli pangghul ka’angghuy bhândhâh dhibi’ kaparloan sakolah bân sangoh jhâjhân pân arèna. Nalèkana orèng laèn asapèdaan ka sakolanah, dhibi’na mèlè jhâlân sokoh. Mawârisih kaahlien tokang kajhuh ḍâri abanah, dhibi’na molaè alakoh dhâddhi ngerejih nèng omor 12 taon.&lt;ref&gt;inilahcom, '''[http://metropolitan.inilah.com/read/detail/1882818/dari-bantaran-kali-menuju-dki-1 Dari Bantaran Kali Menuju DKI-1],''' aksés tangghâl 29 Maret 2014&lt;/ref&gt; Jokowi kèni’ ampon ngalamih gusuren roma tello kalèh. Panggusuren sè è alamih bhâkto gi’ kèni’ ngobe cara pèkkèrrah bân kapemimpinannah paghi’ saampona dhâddhi Wâlli kottah Surakarta bâjâ kodhu atartèppaghi pamukèman warga.&lt;ref&gt;Indah Aprilin Cahyani, Tribunnews.com, [https://www.tribunnews.com/nasional/2019/11/09/sebutan-jokowi-ternyata-dicetuskan-oleh-bernard-chene-sahabat-presiden-joko-widodo-dari-prancis Sebutan 'Jokowi' Ternyata Dicetuskan oleh Bernard Chene, Sahabat Presiden Joko Widodo dari Prancis],  aksés tangghâl 29 Maret 2014&lt;/ref&gt;

Saampona lolos SD, dhibi’na alanjuttaghi pandhidhikân nèng SMP Negeri 1 Surakarta.&lt;ref&gt;Arie Sunaryo, merdeka.com, [https://www.merdeka.com/peristiwa/sejak-smp-jokowi-sudah-dikenal-pendiam-tapi-pintar.html Sejak SMP, Jokowi sudah dikenal pendiam tapi pintar], aksés tangghâl 29 Maret 2014&lt;/ref&gt; Nalèkana dhibi’na lolos SMP, dhibi’na andi’ pangaterro ka’angghuy alanjuttaghi maso’ SMA  Negeri 1 Surakarta, namong  ennas saènghâna maso’ SMA Negeri 6 Surakarta.&lt;ref&gt;detikjateng,[https://www.detik.com/jateng/berita/d-6348259/ijazah-presiden-jokowi-digugat-sman-6-surakarta-buka-suara Ijazah Presiden Jokowi Digugat, SMAN 6 Surakarta Buka Suara,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221222003555/https://www.detik.com/jateng/berita/d-6348259/ijazah-presiden-jokowi-digugat-sman-6-surakarta-buka-suara |date=2022-12-22 }}  aksés tangghâl 29 Maret 2014&lt;/ref&gt;

Jokowi amantan sareng Iriana nèng Surakarta ka 24 Dèsèmber 1986, bân andi’ tello’ potra, panèka Gibran Rakabuming Raka (1987),  Kahiyang Ayu (1991), bân  Kaesang Pangarep (1994).&lt;ref&gt;Niken Widya Yunita, detiknews,  [https://news.detik.com/berita/d-4308158/6-kisah-cinta-jokowi-iriana-yang-belum-banyak-orang-tahu 6 Kisah Cinta Jokowi-Iriana yang Belum Banyak Orang Tahu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221221124925/https://news.detik.com/berita/d-4308158/6-kisah-cinta-jokowi-iriana-yang-belum-banyak-orang-tahu |date=2022-12-21 }}, aksés tangghâl 21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

== Bâkto kuliah bân karjâ ==
Kalabân kamampoan sè èka’andhi’, dhibi’na ètarèmah nèng jurusân kehutannan, Fakultas Kehutanan Universitas Gadjah Mada. Kasempatan panèka èghuna’aghi ka’angghuy ajhâr struktur  kajhuh, kamampaatnah, bân tèknologinah. dhibi’na berhasil mamarèh pandhidhikânna kalabân judul skripsi “Studi tentang Pola Konsumsi Kayu Lapis pada Pemakaian Akhir di Kodya Surakarta” bân ollè ghellâr Insinyur (Ir). Salaèn kuliah, dhibi’na jughân aktif dhâddhi anggota Mapala Silvagana, unit kaghiathâ sè lèbur alam nèng fakultasâ.&lt;ref&gt;Noristera Pawestri, TribunJogja.com, [https://jogja.tribunnews.com/2019/10/20/kisah-jokowi-semasa-kuliah-sosok-pendiam-disiplin-dan-ipk-di-atas-rata-rata Kisah Jokowi Semasa Kuliah: Sosok Pendiam, Disiplin dan IPK di Atas Rata-rata], aksés tangghâl 21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

Saampona lulus ka 1985, dhibi’na alakoh nèng BUMN PT Kertas Kraft Acèh,  bân è sabhâ’ nèng arèa alas Pinus Merkusi nèng ḍâtaran tègghih Gayo, Acèh tengnga. Namong dhibi’na arassah ta’ perna bân molè èntar ka binina sè pareppaan agndhung ollè pèttok bulân. dhibi’na atèkat ka’angghuy abisnis nèng biḍâng kajhuh bân alakoh nèng usahana andi’na anommah Miyono, nèng bâbâna CV Roda Jati. Ka taon 1988, bân mukkak usaha dhibi’ kalabân nyamah CV Rakabu, sè kala’ḍâri potra dâ’adâ’na. Usahana sempât Berjaya bân jughân naè’ toron karana toman ètèpo orèng messen pas ta’ èbhâjâr. Namong ka taon 1990 dhibi’na bangkit polè kalabân ènjhâman Rp 30 jutah sè èkaollè ḍâri èbunah.&lt;ref&gt;Fransiska Ria Susanti, Kristin, books google,  [https://books.google.co.id/books/about/Saya_Sujiatmi_Ibunda_Jokowi.html?id=oqBLDwAAQBAJ&amp;redir_esc=y Saya Sujiatmi, Ibunda Jokowi], aksés tangghâl  21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

Usaha panèka dhâddhi jhâlân ka’angghuy katemmoh sareng Bernard Chene, orèng kabângsaan prances, sè ahèrrah aberri’ oloken popular sampè’ samangkèn, “Jokowi”. Kalabân kajhujhurna bân lakoh kerraseh, dhibi’na ngaollè kaparcajhâân bân bhisa bârkelèlèng [[Èropa]] sè mukkak socana. Pangatoran kottah sè bhâgus nèng Èropa  dhâddhi inspirasina kaangghuy èterrapaghi nèng Solo bân manginspirasi kaangghuy maso’ dunia politik. dhibi’na terro anerrapaghina kapamèmpènan manosiawi bân mawujudkan kottah sè bersahabhât kaangghuy pânghoninah panèka daèrah Surakarta.&lt;ref&gt;Indah Aprilin Cahyani, Tribunnews.com, [https://www.tribunnews.com/nasional/2019/11/09/sebutan-jokowi-ternyata-dicetuskan-oleh-bernard-chene-sahabat-presiden-joko-widodo-dari-prancis Sebutan 'Jokowi' Ternyata Dicetuskan oleh Bernard Chene, Sahabat Presiden Joko Widodo dari Prancis], aksés tangghâl 17 Juné 2022&lt;/ref&gt;

== Politik ==

=== Wâlli kottah Surakarta ===
Nèng pilkada kottah Solo ka taon 2005, Jokowi èangka’ bi’ partai Demokrasi Inḍonesia Pârjuangan (PDI-P) bân partai Kebangkitan Bangsa (PKB) kaangghuy ajhu dhâddhi callon wâlli kottah Surakarta. dhibi’na nèng pamèlèan kasebbut kalabân prèsèntase soara bânnya’na 36,62 %. Salastarèna kapèlè, kalabân pangalaman gi’ ngodhâna, dhibi’na ngembangaghi Solo sè sabellumma jhubek tatananna bân ngadeppi panolakhân masyarakat kaangghuy èparapi. Èbâbâna kakoasanna, Solo tèbâs pangobe’en bân dhâddhi kajiân nèng Universitas dâlem bân loar Negeri. Salasèttongah panèka kamampoan komunikasi politik Jokowi sè bhidhâh ètèmbhâng kabennya’an gaya komunikasi politik pamèmpèn laèn nèng massa kenikah, sè dhâddhi kajiân risèt mahasiswa pascasarjana Universitas Inḍonesia.&lt;ref&gt;wikiwand, [https://www.wikiwand.com/id/Karier_Joko_Widodo_sebagai_Wali_Kota_Surakarta Karier Joko Widodo sebagai Wali Kota Surakarta], aksés tangghâl  21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

Èbâbâna kakoasanna, bus bhâtèk Solo Trans èkennallaghi, berbagai kawasân seperti jhâlân Slamet Riyadi bân Ngarsopuro èremajakan, bân Solo dhâddhi toan roma berbagai acara internasional.&lt;ref&gt;Blontank Poer, TheJakartaPost, [https://www.thejakartapost.com/news/2009/02/26/surakarta-its-way-being-a-mice-city.html Surakarta, on its way to being a MICE City],  aksés tangghâl  3 Ḍésémber 2016&lt;/ref&gt; Salaèn panèka, Jokowi jhugân èkennal kalabân kasemmaan dâlem merèlokasi blijjhâh sè “memanusiakan manusia”. Bherkat pancapaian panèka, ka taon 2010, dhibi’na kapèlè polè dhâddhi wâlli kottah Surakarta kalabân soara 90%. Pas taon 2012, dhibi’na ècallonnaghi bi’ PDI-P dhâddhi callon gubernur DKI Jakarta.

=== Gubernur DKI Jakarta ===
Jokowi èmènta sacara pribadi sareng Jusuf Kalla kaanghuy acallonnaghi dhâddhi gubernur DKI Jakarta nèng pilgub DKI taon 2012. Karana aropaaghi kadâr PDI parjuangan, makah Jusuf Kalla mintah dhukungan ḍâri Megawati Soekarnoputri, sè awwâllâh gik ragu. Samantara ghâpanèka, Prabowo Subianto ḍâri partai Gerinda jughân mèlobhi PDI pârjuangan sopajhâ endhâ’ adukung Jokowi kaanghuy acallon gubernur karna bhutoh 9 korsèh polè kaanghuy bisa ngajuaghi callon gubernur.&lt;ref&gt;Zulhidayat Siregar, RMOL.co, [http://www.rmol.co/news.php?id=57737 Dibenarkan, Prabowo Subianto Lobi Megawati untuk Dukung Jokowi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610220457/http://www.rmol.co/news.php?id=57737 |date=2015-06-10 }}, aksés tangghâl 23 Oktober 2013&lt;/ref&gt; Sè dhâddhi bâkkèllah, Basuki Tjahaja Purnama sè bhâkto kenika dhâddhi anggota DPR ècallonnaghi abâkkèllèh Jokowi.&lt;ref&gt;detik.com, [[:id:Basuki_Tjahaja_Purnama|Basuki Tjahaja Purnama]], aksés tangghâl  21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt; Pasangan panèka awwâllâh ta’ èungghullaghi. Hal sapanèka èabes ḍâri klèim callon partama sè pakoat bi’ lèngkaran survèi Inḍonesia  anyataaghi pasangan Fauzi Bowo bân Nachrowi Ramli bhâkal ngaollèyah kamennangan pilkada dâlem 1 poteran.&lt;ref&gt;Fabian Januarius Kuwado, KOMPAS.com, [https://megapolitan.kompas.com/read/2012/07/01/14452150/LSI.Satu.atau.Dua.Putaran.Foke-Nara.Menang LSI : Satu atau Dua Putaran, Foke-Nara Menang], aksés tangghâl 3 Ḍésémber 2016&lt;/ref&gt; Namong hasèl pilgub potaran partama ḍâri KPU mataoh Jokowi mamèmpèn kalabân 42,6% soara, samantara Fauzi Bowo nèng posisi kadue’ kalabâ soara.&lt;ref&gt;[http://www.kpujakarta.go.id/view/download_data/download/f90937e5c39e0687b40282a113375eee.pdf REKAPITULASI HASIL PERHITUNGAN SUARA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803215533/http://www.kpujakarta.go.id/view/download_data/download/f90937e5c39e0687b40282a113375eee.pdf |date=2012-08-03 }}, aksés tangghâl  21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

Pasangan panèka abelik èunggullaghi pemilukada DKI 2012 karana kasemaan Jokowi sareng Hidayat Nur Wahid èbhâkto pilkada wâlli kottah Surakarta 2010 sarta pândhukung Faisal Basri bân Alex Noerdin ḍâri hasèl survèi kabennya’an ngallè ka Jokowi.&lt;ref&gt;Haryanto SUharman, theindonesiatoday, [http://www.theindonesiatoday.com/news/politic-news/politic-photo/item/610-faisal-basri-supporters-move-to-jokowi%2C-survey-reveals.html Faisal Basri Supporters Move to Jokowi, Survey Reveals,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312022741/http://theindonesiatoday.com/news/politic-news/politic-photo/item/610-faisal-basri-supporters-move-to-jokowi,-survey-reveals.html |date=2016-03-12 }} aksés tangghâl 3 Ḍésémber 2016&lt;/ref&gt; Namong kabhâdâân tabelik nalèkanah partai-partai pândhukung callon laènnah nèng potaran partama mala nyataaghi dhukungan ka Fauzi Bowo.&lt;ref&gt;ANTARANEWS.com, [https://www.antaranews.com/ Foke optimistis menang di putaran kedua], aksés tangghâl 4 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt; Jokowi ahèrrah ollè dhukungan ḍâri pangamoka-pangamoka pântèng kadhi Misbakhun ḍâri PKS, Jusuf Kalla ḍâri Golkar, Indra J.Piliang ḍâri Golkar, sarta Romo Heri sè aropaaghi alè’ èpar Fauzi Bowo.&lt;ref&gt;merdeka.com, [https://www.merdeka.com/jakarta/pengakuan-blak-blakan-adik-ipar-foke-soal-dukungan-ke-jokowi.html Pengakuan blak-blakan adik ipar Foke soal dukungan ke Jokowi], aksés tangghâl 4 Ḍésémber 2016&lt;/ref&gt;

Partarungan politik panèka jughân nyalar ka mèdia sosial kalabân paluncuran Jasmew, pabhângonan mèdia cèntèr, sarta pamamfaathân mèdia anyar kadhi Youtube.&lt;ref&gt;M. Andi Perdana, TEMPO.co, [http://www.tempo.co/read/news/2012/08/12/230422972/Relawan-Jokowi---Ahok-Luncurkan-JASMEV Sukarelawan Jokowi-Ahok Luncurkan JASMEV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129041528/http://www.tempo.co/read/news/2012/08/12/230422972/Relawan-Jokowi---Ahok-Luncurkan-JASMEV |date=2014-11-29 }}, aksés tangghâl 4 Ḍésémber 2016&lt;/ref&gt; Potaran kadue’ jughân èbârnaèh tudingan kampanye celleng sè antara laèn bârkèsar dâlem isu SARA, isu kabakaran sè tengnget, korupsi bân politik transaksional. Ka 29 Sèptèmber 2012, KPUD DKI Jakarta anetteppaghi pasangan Jokowi bân Ahok dhâddhi gubernur bân bekkèl gubernur DKI sè anyar kaanghhuy masa bhâktèh 2012-2017 agentè’èh Fauzi Bowo-Prijanto.&lt;ref&gt;asylasy, detiknews, [https://news.detik.com/berita/d-2016018/fauzi-bowo-tak-jadi-ustad-malah-jadi-gubernur- Fauzi Bowo, Tak Jadi Ustad Malah Jadi Gubernur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221222005302/https://news.detik.com/berita/d-2016018/fauzi-bowo-tak-jadi-ustad-malah-jadi-gubernur- |date=2022-12-22 }}, aksés tangghâl 21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

==== Kabijakhân ====
Kabijakhân Jokowi salama ajabat gubernur DKI Jakarta bennya’ sè asèfat populis, kadhi kampong dèrèt, kartu Jakarta sèhat bân kartu Jakarta pèntèr. Namong bâdhâ jughân masyarakat sè bhârre’, kadhi dâlem pabeccèan saloran aèng, pangodhâdhân bus kèni’, bân stèrilisasi jalur busway.&lt;ref&gt;republika-indonesia, [https://www.nomor.net/_kodepos.php?_i=republik-indonesia&amp;id=245141 Karier Joko Widodo sebagai Gubernur DKI Jakarta], aksés tangghâl  21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt;

Nèng awwâl kalagungan, dhibi’na ngadei program bântoan sosial lèbât kartu Jakarta sèhat bân kartu Jakarta pèntèr, bân salastarèna ollè kenḍâli atas APBD, ajhâlânaghi pabeccèan saloran aèng nèng DKI Jakarta lèbât program JEDI.&lt;ref&gt;ANTARANEWS.com, [https://www.antaranews.com/berita/346355/kartu-jakarta-pintar-diluncurkan Kartu Jakarta Pintar diluncurkan,] aksés tangghâl 15 Maret 2014 &lt;/ref&gt; Brâmpan program transportasi sangkol pamarèntaan sabellumma kadhi 6 Ruas Tol bân monorèl tarhambat.&lt;ref&gt;WIKIPEDIA Ensiklopedia Bebas, [[:id:Jalan_Tol_Layang_Dalam_Kota_Jakarta|Jalan Tol Layang Dalam Kota Jakarta]], aksés tangghâl 21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt; Sabhâliggeh, dhibi’na konsèntrasi ka transpormasi massal MRT Jakarta, tèngkè’ armada TransJakarta, bân pangodhâdhân bus kèni’. Dhibi’na jughân mabhuwa’an pangallèan pangalolaan sombher daya aèng lebhât akuisi Aètra bân Palyja.&lt;ref&gt;WIKIPEDIA Ensiklopedia Bebas, [[:id:MRT_Jakarta|MRT Jakarta,]] aksés tangghâl  21 Ḍésémber 2022&lt;/ref&gt; 

Jokowi bârperran dâlem ngoranghi diskriminasi bân nèpotisme dâlem jhângjhâng karèr pangghâbâ nègèri sipil nèng DKI Jakarta lèbhât penerrapân lèlang kalaghungan. Mènangka salasèttongah dampak panèka kaplèlènah pajabhât ḍâri kalangan mènoritas sè ollè panolaghân masyarakat. Kadhieh dâlem kasus lurah Susan.&lt;ref&gt;Deti Mega Purnamasari, JakartaGlobe, [http://www.thejakartaglobe.com/news/jakarta/non-muslim-ward-chief-stays-on Non-Muslim Ward Chief Stays On], aksés tangghâl  15 Maret 2014&lt;/ref&gt; Jokowi nyata’aghi dhukungan bâgi lurah Susan.

Nèng masa pernatana polè, DKI Jakarta mabâdâ brâmpan èvent krèatif kadhi Jakarta Night Fèstival, pèsta rakyat, bân Fèstival karaton sadunnyah.&lt;ref&gt;Kompas.com, [https://travel.kompas.com/read/2013/12/04/1421599/Festival.Keraton.Sedunia.Digelar.di.Jakarta Festival Keraton Sedunia Digelar di Jakarta], aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Dhibi’na jughân mabeccè’ kabersèan lingkungan nèng Jakarta, kadhieh kalabân alarang atraksi Topèng Monyèt.

== Kaprèsidenan ==

=== Pilprès 2014 ===
Salastarènah kapèlè dhâddhi  gubernur DKI Jakarta, popularitasseh Jokowi mâlâjit bherkat rèkam jhâjakna sè bhâgus bân pâsemma’na sè mabhumè bân pragmatis, kadhieh sè tonjhu’aghi lèbhât program “blusukan” ka’angghuy nyasak kabâdâân  nèng lapangan sacara terkas.&lt;ref&gt;Waskita, Ferdinand, Tribunnews.com, [https://www.tribunnews.com/nasional/2013/10/31/jokowi-masih-merajai-survei-calon-presiden Jokowi Masih Merajai Survei Calon Presiden], aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Temmahna, Jokowi merajai survèi- survèi callon prèsiden bân manyèngghâ kandidat laènna, saèngghâ angghâl wacana kaangghuy madhâddhi callon  prèsiden.&lt;ref&gt;has, Merdeka.com, [https://www.merdeka.com/politik/muncul-gerakan-di-facebook-memaksa-jokowi-nyapres-2014.html Muncul gerakan di Facebook memaksa Jokowi nyapres 2014], aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Slama panberempan bulân wacana kasebbut dhâddhi ta’ pastèh karana pancallonan Jokowi nèng PDI-P kodhuh èpettok sareng katoa umum PDI-P Megawati Soekarnoputri, bân kodhuh èteggesèh baru bhâdhih nentoaghi callon salastarèna pamèlèan umum lègislatif nèng bulân April.&lt;ref&gt;Harahap, Riza, ANTARA News, [https://www.antaranews.com/berita/413438/pdip-umumkan-capres-setelah-pemilu-legislatif PDIP umumkan capres setelah Pemilu Legislatif], aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Namong, nèng tangghâl 14 Maret 2014, Megawati ahèrrah nyerrat terkas sorat mandate ka Jokowi kaanghuy dhâddhi callon prèsiden, bân Jokowi aparèng onèng jhâ’ saongghuna endhâ’ bân siyap ngalakonè mandate kasebbut kaanghhuy maju dhâddhi callon prèsiden Rèpublik Inḍonesia dâlem pamèlèan umum prèsiden Inḍonesia 2014. Selepas pangomoman panèka IHSG bân rupiah naè’ nilayyah, sè èkaittaghi kalabân sèntimèn positif invèstor dhâ’ka brita kasebbut.

Nèng tangghâl 19 Mèi 2014, Jokowi ngumommaghi jâ’ Jusuf Kalla bhâkal dhâddhi callon bhâkkèl prèsidenna. Pencallonan kasebbhut èdhukung sareng koalisi Partai Demokrasi Inḍonesia Perjuangan, partai NasDem, partai Kebangkitan Bhângsah, bân partai Hanura. Nèng arèh sè padâ, Jokowi bân Jusuf Kalla sacara resmi adaftar nèng komisi pamèlèyan umum.&lt;ref&gt;Akuntono, Indra, Kompas.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/05/19/1203166/Jokowi.Cawapres.Saya.Jusuf.Kalla Jokowi: Cawapres Saya Jusuf Kalla], aksès 2023-01-16.&lt;/ref&gt;

Saampona mèreng hasèl bitongan lekkas ḍâri brempan lembaga survèi, Jokowi ènyataaghi kamennangan nèng 9 Julè. Namong labânna jughân ènyataaghi kamennangan, mabingung warga Inḍonesia. Nèng 22 Julè, panbrempan jhâm sabellumah pangomoman hasèl pilprès, Prabowo mundhur ḍâri pilprès. KPU ngomommaghi kamennangan Jokowi berjhâm-jhâm abitteh.&lt;ref&gt;Maharani, Dian, Kompas.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/07/22/20574751/Ini.Hasil.Resmi.Rekapitulasi.Suara.Pilpres.2014 Ini Hasil Resmi Rekapitulasi Suara Pilpres 2014], aksès 2023-01-16.&lt;/ref&gt; KPU nyataaghi Jokowi mennang kalabân 53,155% soara (70.997.859 pamèlè), samantara Prabowo ngaollè 46,85% (62.576.444 soara), makkè kubu Prabowo nyangkal total panèka.

Salastarèna kamennanganna, Jokowi nyataaghi jhâ’ tombu nèng bâbâna rèzim Orde Baru sè otoritèr bân korup, dhibi’na ta’nyangkah seseorang kalabân latar belakang kellas bâbâ bhisa dhâddhi prèsiden. The New  York Times alaporraghi “samangkèn nika padhâh bi’ Amèrika, ghi? Bâdhâ angen Amèrika bân  nèng ka’dhintoh abâ’dhibi’ ngaandhi’ angen Inḍonesia”. Jokowi panèka prèsiden dâ’adâân sè benni berasal ḍâri militèr otabhâ èlitè politik, bân mètorot komèntator politik Salim Said, rakyat ngabes Jokowi mènangka “seseorang sè aropaaghi tatangghâ abâ’dhibi’, sè motoseh kaanghuy terjun ka dunnyah politik bân acallonnaghi dhibi’na dhâddhi prèsiden.&lt;ref&gt;Kumparan.com, [https://kumparan.com/berita-hari-ini/7-urutan-presiden-indonesia-dari-soekarno-hingga-jokowi-1yttGltHAMq/full 7 Urutan Presiden Indonesia, dari Soekarno hingga Jokowi], aksès 2023-01-16.&lt;/ref&gt;

=== Kabijakhân ===
Jokowi cèntèl masa kaprèsidennna kalabhân makaloar kartu Inḍonesia sèhat, kartu Inḍonesia pènter, bân kartu Inḍonesia sejahtera. Bhuwa’ panèka bi’ partai oposisi èangghâp kaangghuy mareddhâm samantara kanaèan arghâh BBM.&lt;ref&gt;Prabowo, Dani, KOMPASTV, [https://nasional.kompas.com/read/2014/11/18/09221121/Politisi.Gerindra.Kartu.Sakti.Jokowi.Hanya.Redam.Sementara.Dampak.Kenaikan.Harga.BBM Politisi Gerindra: &quot;Kartu Sakti&quot; Jokowi Hanya Redam Sementara Dampak Kenaikan Harga BBM], aksès 2014-11-19.&lt;/ref&gt; Jokowi èkritik polana makaloar program sè ta’ andhi’ pajung hokom bân alanggar tartèb anggaran, namong hal panèka èsangkal sareng Jusuf Kalla, kalabân alasan jhâ’ program kartu panèka saongghunah kaderderân ḍâri program sè ampon bâdâ saèngghâ anggaran panèka norok program kasebbut.&lt;ref&gt;Mukhti Ahmad, Hafidz, CNNIndonesia, [https://www.cnnindonesia.com/nasional/20141105101733-12-9755/anggaran-tiga-kartu-jokowi-dipertanyakan/ Anggaran Tiga Kartu Jokowi Dipertanyakan], aksès 2014-11-19.&lt;/ref&gt;

Molaè tangghâl 8 Novèmber, dhibi’na ngirèng panbrempan konfèrènsi tingkat tègghih, kadhi APEC, Asian Summit, bân G20. Jokowi menuai kontrovèrsi salastarènah prèsentasi èadhâ’na pangosaha nèng APEC.&lt;ref&gt;Liauw, Hindra, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/11/11/07375171/Dipuji.Jokowi.Berani.Pidato.Tanpa.Teks.di.Depan.1.500.CEO.Dunia Dipuji, Jokowi Berani Pidato Tanpa Teks di Depan 1.500 CEO Dunia], aksès 2014-12-19.&lt;/ref&gt; Sabâgiyân mèncerca prèsentasi panèka mènangka bhuwa’ ajuel naghârâ dhâ’ kapèntingan asing, samantara nèng laèn pihak pidatonah èpojhi karana èangghâp tappa’ ka sasaran, ètèmbhâng prèsiden laèn sè ghun karo aberrik ceramah sè ngambhâng. ḍâri APEC, Jokowi berhasil ngibeh komitmen invèstasi saarghâh RP 300 Triliun.

Sapabelinah ḍâri loar negeri, dhibi’na nunjuk Faisal Basri mènangka katoa tim pambarantasan mafia Migas, alantik Basuki Tjahaja Purnama mènangka gubernur DKI Jakarta, bân ngomommaghi kaongghâân BBM ḍâri Rp 6.500 dhâddhi Rp 8.500. kabijakhân panèka sempet ètoro’è dèmonstrasi nèng berbagai daèrah nèng Inḍonesia. Jokowi terro ngallèyah dana subsidi kasebbut kaanghuy pambangunan infrastruktur bân kasèhatân.&lt;ref&gt;Fikri, Rosniawanty, Tempo.co, [http://www.tempo.co/read/news/2014/11/07/058620218/Alasan-Jokowi-Berani-Naikkan-Harga-BBM Alasan Jokowi Berani Naikkan Harga BBM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214080021/http://www.tempo.co/read/news/2014/11/07/058620218/Alasan-Jokowi-Berani-Naikkan-Harga-BBM |date=2014-12-14 }}, aksès 2015-01-31.&lt;/ref&gt; Nèng bidang katasèan, Jokowi nyoro perlakuan kajâh dhâ’ orèng sè ngèco’ jhuko’ ilègal, selain mèntah kaangghuy mabâdhâ razia, dhibi’na jughân ngarep kapal sè alanggar peraturan èsèllemmaghi.&lt;ref&gt;Asril, Sabrina, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/11/18/13004411/Jokowi.Tenggelamkan.Kapal.Pencuri.Ikan. Jokowi: Tenggelamkan Kapal Pencuri Ikan!], aksès 2014-11-23.&lt;/ref&gt; Nèng bidang pertanèan, Jokowi mâgi 1099 unit traktor tanang è Subang kalabân arepphân menggenjot produksi petanè.&lt;ref&gt;Asril, Sabrina, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/12/26/11492811/Jokowi.Serahkan.1.099.Unit.Traktor.Tangan.kepada.Petani.di.Subang Jokowi Serahkan 1.099 Unit Traktor Tangan kepada Petani di Subang], aksès 2015-01-03.&lt;/ref&gt; dhibi’na jughân adorong  bâdhâna rèformasi agrarian kalabân adorong petanè ngaollè sertifikat saèngghâ ollè menggarap tana kalabân status lègal. Dhibi’na jughân adorong  hak pangoasa adhât bân pangolahan alas kaangghuy kapentèngan rakyat kalabân konsèp kaalasân sosial.

Jokowi ngaollè sambuthân anga’ bân pojhiân nalèkana anyampayaghi pidato nèng âdhâ’na peserta paringathân ka 60 taon Konfèrènsi Asia Afrika tangghâl 22 April 2015. Jokowi mator parlona merèformasi PBB bân badan intèrnasional laènna. Jokowi èangghâp bângal mengkritik lembaga prèstisius dunnyah kadhi PBB, Dana Monèntèr intèrnasional, bân bank dunnyah. Jokowi menuai kritik ḍâri peneliti Amèrika Serikat karana Jokowi èangghâp ta’ konsistèn ḍâlâm ngajek invèstor asing kaangghuy maso’ ka Inḍonesia.&lt;ref&gt;Gunawan, Indra, Ekonomi.bisnis.cim, [https://ekonomi.bisnis.com/read/20220513/12/1533025/jokowi-undang-investor-dari-amerika-serikat-ini-tantangannya-menurut-kadin Jokowi Undang Investor dari Amerika Serikat, Ini Tantangannya Menurut Kadin], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt;

Nèng bidang infrastruktur, Jokowi ampon cèntèl bânnya’ proyèk pembangunan kaangghuy mengejar kacèccèran Inḍonesia ḍâlâm sèktor  panèka, kadhieh jhâlân tol Trans-Sumatra, Tol Solo-Kertosono, pelabbhuwân Makassar, meresmikan operasional terminal Teluk Lamong mènangka bhâghiyen ḍâri Greater Surabaya Mètropolitan Port, bân samacemma.&lt;ref&gt;Riski, Petrus, voaindonesia.com,  [https://www.voaindonesia.com/a/presiden-jokowi-resmikan-pelabuhan-teluk-lamong-di-surabaya/2783173.html Presiden Jokowi Resmikan Pelabuhan Teluk Lamong di Surabaya], aksès 2015-06-04.&lt;/ref&gt;

Nèng masanah, kacatet ampon bhâdâ swasembada bherrâs, jghâghung, bhâbâng mèra, bân cabbhi, kalabân abândhingaghi angka produksi sè lebbhi rajhâh ḍâri kabhutoan. Namong tettep ètandhâi kalabân brâmpan kalè impor kaanggghuy alasân amennoèh cadangan bân kapentèngan kabhutoan bherrâs bân jghâghung khusus sè ta’bisa èsediaaghi petani. Inḍonesia.&lt;ref&gt;holik, Aichi, Beritasatu.com, [https://www.beritasatu.com/ekonomi/471651/indonesia-akhirnya-swasembada-beras-bawang-jagung-dan-cabai Indonesia Akhirnya Swasembada Beras, Bawang, Jagung, dan Cabai], aksès 2023-01-17&lt;/ref&gt;

È adhâ’, Joko Widodo ḍâlâm pabukka’an forum kerja sama èkonomi naghârâ- naghârâ Asia- Pasifik (APEC) nèng Da Nang, Viètnam, Donald Trump sacara khusus mojhi Inḍonesia mènangka conto naghârâ sè berhasil ngangka’ dhibi’ ḍâri katerpurukâ lèbhât institusi domèstik bân dèmokratis.&lt;ref&gt;malut.kemenkumham.go.id, [https://malut.kemenkumham.go.id/layanan-publik/keimigrasian/layanan-untuk-warga-negara-indonesia/apec-business-travel-card-abtc#:~:text=Asia%20Pacific%20Economic%20Cooperation%20yang,bertujuan%20membangun%20kerja%20sama%20ekonomi. APEC Business Travel Card (ABTC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117022110/https://malut.kemenkumham.go.id/layanan-publik/keimigrasian/layanan-untuk-warga-negara-indonesia/apec-business-travel-card-abtc#:~:text=Asia%20Pacific%20Economic%20Cooperation%20yang,bertujuan%20membangun%20kerja%20sama%20ekonomi. |date=2023-01-17 }}, aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt;

=== Kabijakhân nèng papua ===
Jokowi aberrik perhatian khusus bâgi Papua. Terlihat ḍâri frèkuènsi cabisen sè kabitong sanget segghut ètèmbhâng prèsiden sabellummah, bân bânnya’na pambangonan infrastruktur nèng papua. Kadhieh pambangonan pasar tradisional bân jhâlân taratas Papua.&lt;ref&gt;KOMPAS.com, [https://regional.kompas.com/read/2014/12/27/1939030/Jokowi.Penuhi.Janjinya.Membangun.Pasar.di.Papua Jokowi Penuhi Janjinya Membangun Pasar di Papua], aksès 2015-06-04.&lt;/ref&gt; Bennya’ bandara perintis èbangon otabhâ èbhânahi saèngghâ pangolatnah lebbhi bhâgus ''' '''bân kapasitassâh lebbi rajhâh. Dhibi’na jughân nerbittaghi Instruksi prèsiden (Inprès) nomer 9 taon 2017 tentang parghâncangna pambangonan kesejahteraan nèng provènsi papua bân provènsi papua bârâ’ ka 11 Dèsèmber 2017.&lt;ref&gt;REPUBLIKA.co.id, [https://republika.co.id/berita/ekonomi/makro/17/12/22/p1cq9t382-jokowi-terbitkan-inpres-percepatan-pembangunan-papua Jokowi Terbitkan Inpres Percepatan Pembangunan Papua], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt;

Cabisen ka Papua bulân Mèi 2015, Jokowi abèbassaghi 5 tahanan politik OPM bân abèbassaghi wartawan loar kaangghuy ngalakoni peliputan nèng Papua kadhi daèrah laèn nèng Inḍonesia. Jokowi beralasân jhâ’ saongghuna Inḍonesia kodhuh berpèkkèr positif bân salèng parcajâ. Kabijakhân Jokowi panèka ollè pro bân kontra, tarotama nèng kalangan DPR RI sè nyataaghi jhâ’ Kabijakhân kasebbhut kèngèng ghâbây isu Papua èpolitisir ka dunnyah loar, karana masalah Papua sè sanget sènsitif.&lt;ref&gt;Hidayat, Qur'anul, Okezone.com , [https://nasional.okezone.com/read/2015/05/12/337/1148680/pimpinan-dpr-protes-soal-jokowi-izinkan-jurnalis-asing-ke-papua Pimpinan DPR Protes soal Jokowi Izinkan Jurnalis Asing ke Papua], aksès 2015-06-04.&lt;/ref&gt;

=== Pilprès 2019 ===
Taon 2018, Jokowi ngomommaghi jhâ’ dhibi’na acallonnaghi ḍâlâm pamèlèan umum prèsiden 2019.&lt;ref&gt;antikorupsi.org, [https://antikorupsi.org/id/article/visi-misi-jokowi-maruf-vs-postur-kabinet-indonesia-maju Visi-Misi Jokowi-Ma’ruf Vs Postur Kabinet Indonesia Maju] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117022105/https://antikorupsi.org/id/article/visi-misi-jokowi-maruf-vs-postur-kabinet-indonesia-maju |date=2023-01-17 }}, aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt; Bhâkkèl prèsiden Jusuf Kalla èangghâp ta’ mennoèh syarat kaangghuy acallon polè karana bâthâsen masa jabatan sè ètantoaghi kaangghuy jabatan prèsiden bân bhâkkèl prèsiden. (Jusuf Kalla ampon ajhâlâni masa kalaghungan lèma taon dhâddhi bhâkkèl prèsiden nèng masa kaprèsidenan Susilo Bambang Yudhoyono (SBY) ḍâri 2004 kantos 2009). Spèkulasi pasèrah sè bhâkal è pèlè sareng Jokowi kaangghuy callon bhâkkèl prèsidenna pokus ka panbrempan kandidhât kamasok Mahfud MD, perna ajhâbat mentrè partahanan bân hakèm aghung Mahkamah Konstitusi.

Tangghâl 9 Agustus 2018, sacara ngejuttaghi, jhâ’ saangghuna Ma’ruf Amin sè bhâkal dhâddhi pasanganna. Mahfud èlaporraghi ampon asiapagi abâ’na kaangghuy dhâddhi callon bhâkkèl prèsiden, namong, saampona genjhâân ḍâri brempan partai koalisi pamarènta Jokowi bân tokoh-tokoh Islam sè apangaro, Ma’ruf è pèlè dhâddhi ghântèna. Jokowi mèlè Ma’ruf Amin karana pangalamanna sè loas  dâlem orosan pamarènta bân aghâma.&lt;ref&gt;W. Dewi, Sita, TheJakartaPost, [https://www.thejakartapost.com/news/2018/08/09/who-is-maruf-amin-jokowis-running-mate.html Who is Ma’ruf Amin, Jokowi’s running mate?], aksès 2018-08-09.&lt;/ref&gt;

Januari 2019, è beritakan jhâ’ saangghuna Jokowi pareppaan amempertimbangaghi pambèbashân  Abu Bakar Ba'asyir karana omor seppo bân kasèhathân ampon toron. Jhâlân panèka èanggep kontrovèrsi mènangka bhâgien ḍâri sajhân bennyakna kalakoan sè èkala’ Jokowi kaangghuy mennangaghi atèna orèng Muslim konsèrvatif jellang pamèlèan.&lt;ref&gt;Theinterpreter, [https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/indonesia-releasing-abu-bakar-ba-asyir-wrong-all-counts Indonesia: releasing Abu Bakar Ba’asyir wrong on all counts], aksès 2019-01-23.&lt;/ref&gt; Tarèkah ghâpanèka èbatallaghi nèng tangghâl 23 Januari, karana ajenjhi sacca dhâ’ka idèologi  naghârâ pancasila sè aropaaghi sala sèttongah sarat pembèbasannah.&lt;ref&gt;TheJakartaPost, [https://www.thejakartapost.com/news/2019/01/23/baasyir-early-release-plan-cancelled-state-palace.html?src=mostviewed&amp;pg=academia/2019/01/21/free-baasyir-why-now.html Ba'asyir early release plan cancelled: State Palace], aksès 2019-01-23.&lt;/ref&gt; Jokowi ampon nolak kaangghuy aparèng pandangan ka panahanan sakètar 1.000.000 Muslim Uighur ka pamarènta [[Tiongkok]] nèng kamp-kamp pandhidhikân olang nèng provènsi Xinjiang kalabân nyataaghi “sèngkok ta’ onèng ka Xinjiang” bân ta’ aparèng komèntar.&lt;ref&gt;Staff, Reuters, Reuters.com, [https://www.reuters.com/article/us-indonesia-protests-uighurs/indonesian-muslims-protest-against-chinas-treatment-of-uighurs-idUSKCN1OK195 Indonesian Muslims protest against China's treatment of Uighurs], aksès 2018-12-21.&lt;/ref&gt;

Saampona empa’ taon ajabat, tèngkat kapoashân public dhâ’ka Jokowi pagghun tèngghih, kisaran 60-70 %.&lt;ref&gt;SINDONEWS.com, [https://nasional.sindonews.com/berita/1370579/12/tingkat-kepuasan-terhadap-kinerja-jokowi-di-atas-70 Tingkat Kepuasan terhadap Kinerja Jokowi di Atas 70%], aksès 2019-04-30.&lt;/ref&gt; Hasèl bitongan lekkas anunjuaghi jhâ’ Jokowi èkèraaghi mennang pilprès kalabân soara 54%.&lt;ref&gt;newser.com, [https://www.newser.com/article/353624406dbc44ddb83c9b32f8d1de0b/indonesias-widodo-declares-victory-in-presidential-election.html Indonesia's Widodo declares victory in presidential election], aksès 2019-04-18.&lt;/ref&gt; Tatapèna, Prabowo ngeklaim jhâ’ saongghuna bitongan bi’ tim kampanyena dhibi’ anunjuaaghi jhâ’ dhibi’na ollè soara 62%.&lt;ref&gt;Radityo Priasmoro, Muhammad, Liputan6, [https://www.liputan6.com/pilpres/read/3948459/terungkap-ini-sumber-prabowo-klaim-menang-pilpres-62-persen Terungkap, Ini Sumber Prabowo Klaim Menang Pilpres 62 Persen],  aksès 2019-04-30.&lt;/ref&gt;

== Aghâma ==
Jokowi panèka orèng Islam bân acarèta jhâ dhibi’na dhâ’adhâ’na ongghe hajji ka taon 2003, bân salastarèna umro palèng sakoni’ empa’ kalè.&lt;ref&gt;Rimadi, Luqman, Liputan6, [https://www.liputan6.com/indonesia-baru/read/2054461/jokowi-tanggapi-isu-sara-semua-keluarga-saya-sudah-naik-haji Jokowi Tanggapi Isu SARA: Semua Keluarga Saya Sudah Naik Haji,]  2014-05-25.&lt;/ref&gt; Namong, para’depa’a kapèlèan umum prèsiden 2014, muncul panbrempan tudingan sè apertanyaaghi kaislamna Jokowi, saèngghâ nèng tangghâl 24 Mèi 2014 Jokowi anyataaghi jhâ’ saongghuna dhibi’na aropaaghi begien ḍâri “Islam sè rahmatan lil alamin, Islam sè odhi’ bârkatoronan bân bârkarjâ nèng naghârâ RI sè sanget negghuk UUD 45”.&lt;ref&gt;Zulfikar. Muhammad, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/05/24/1429414/.Saya.Jokowi.Bagian.dari.Islam.yang.Rahmatan.Lil.Alamin. &quot;Saya Jokowi, Bagian dari Islam yang Rahmatan Lil Alamin&quot;], aksès 2014-05-25.&lt;/ref&gt; Dhibi’na jughân nyataaghi jhâ’ saongghuna saongghuna benni begien ḍâri kalompok Islam sè “sakesokanna atèna akafirraghi tarètana dhibi’”, “nindes aghâma laèn”, “aroghân bân ahunus bheddhâng nèng tanang bân nèng lèsan”, “lèbur nyèjèraghi fustun-fustunna”, “notopè pamalèngan artana, notopè bheddhâng sè alomoran bi’ dârâ kalabân gamès bân sorbân”, otabhâ “ngibeh ayat-ayat Tuhan kaangghuy nèpo rakyat”.&lt;ref&gt;Solikhun, HANIFIYA: JURNAL STUDI AGAMA-AGAMA, [https://journal.uinsgd.ac.id/index.php/hanifiya/article/view/11487 Relevansi Konsepsi Rahmatan Lil Alamin dengan Keragaman Umat Beragama], aksès 2023-01-17&lt;/ref&gt;

== Idèologi ==
Mènangka prèsiden sè kapèlè, Jokowi nâggessaghi sèkep polotikkâ kaangghuy mèmpèn Inḍonesia kalabân kasoghiyen manossa, bhudhâjâ, bân pluralitasna sopajhâ ta’ kaèlangan ara kangghuy mânjawantahkan èssèna UUD 1945 tor ma’na Pancasila. Sèkap panèka mètorot abâ’ dhibi’na èangghâp parlo èimplikasikan bi’ tèyap pamèmpèn ka sadhâjena level pernata bhâghus èkotta sampè; skala nasional. Jokowi mèlè amaknaèh lèbhât ajhârân trisakti Bung Karno panèka berdaulat nèng bidhâng politik, berdikari nèng bidhâng èkonomi, bân berkepribadien nasional nèng bidhâng kabhudhâjâân.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Jordan, Ray, DetikNews.com,  [https://news.detik.com/berita/d-3024959/jokowi-saya-sebagai-presiden-harus-punya-ideologi-jelas Jokowi: Saya Sebagai Presiden Harus Punya Ideologi Jelas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117121250/https://news.detik.com/berita/d-3024959/jokowi-saya-sebagai-presiden-harus-punya-ideologi-jelas |date=2023-01-17 }}, aksès 2015-09-22.&lt;/ref&gt;

“sèngkok mènangka saorang prèsiden jughân kodhuh andik idèologi sè jellas, napak kenikah? Berdaulat, berdikarè bân berkepribadiân. Idèologi abâ’dhibi’ padhâ, Pancasila, tapèh cara penerapnah sè bhidhâh. Bâdâ sè lèbât blessat pangobeen rèstorasi Inḍonesia, Bâdâ sè lèbât cara-cara laèn. Saorang pamèmpèn bhâghus nèng kotta, kabupatèn, gubernur provènsi, tèngkat nasional, memèmpèn panèka kodhu  andhi’ idèologi. Kodhu bâdâ idèologina. Tanpa kenika abâ’dhibi’ ta’ andhi’ ara”.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Pangharghâân ==
Atas prèstasina, bi’ majalah tèmpo, Joko Widodo kapèlè sala sèttong ḍâri “10 tokoh 2008”. Kabhândhâren nèng majalah sè padhâ jhughân, Basuki Tjahaja  Purnama, otabhâ segghut è olok Ahok toman kapèlè jhughân dhâlem “10 tokoh 2006” atas jhâsana abhânderi layanan kasèhatân bân pandhidhikân nèng Belitung Tèmor. Ahok pas dhâddhi bhâkkèlla nèng Pilgub DKI taon 2012.&lt;ref&gt;Merdeka.com, '''[https://www.merdeka.com/profil/indonesia/b?_gl=1*idokft*_ga*MTE2ODk1NDkxNC4xNjczODgyMDgw*_ga_YV9LXF9F74*MTY3MzkzNTY3MC4yLjEuMTY3MzkzNTY3MS41OS4wLjA. PROFIL BERDASARKAN ABJAD],''' aksès 2023-01-17&lt;/ref&gt;

Jokowi jughân ollè panghargâân internasional ḍâri Kemitraan Pamarènta'an Lokal Dèmokratis Asia Tenggara (Delgosea) panèka atas kabhârhasèlna Solo ampon alakoh relokasi sèmanusiawi bân pemberdayaan dhâgângan kaki lèma'.&lt;ref&gt;Rachmayanti, Yunita, elsamara.id, [https://elsamara.id/keberhasilan-relokasi-pkl-di-solo/ Mengintip Keberhasilan Relokasi PKL di Solo], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt;

Tangghâl 12 Agustus 2011, Ahok jughân ollè panghargâân Bèntang Jasa Utama kaangghuy prèstasina mènangka kapala daèrah ngabdhiaghi dhibi’na ka rakyat.&lt;ref&gt;Ari Wibowo, Eko, Tempo.com, [http://www.tempo.co/read/news/2011/08/12/004351540/Bintang-Jasa-Ternyata-Bebani-Jokowi Bintang Jasa Ternyata Bebani Jokowi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222180842/http://www.tempo.co/read/news/2011/08/12/004351540/Bintang-Jasa-Ternyata-Bebani-Jokowi |date=2014-02-22 }}, aksès 2012-12-22.&lt;/ref&gt; Bintang Jasa Utama panèka aropaaghi panghargâân sè palèng tègghih sè èbhâghi ka warga naghârâ sipil. Ka Januari 2013, Joko Widodo ènobattaghi dhâddhi wâlli kotta palèng bhâghus ka-3 nèng dunnyah atas kaberhasillanna amèmpèn Surakarta mènangka kotta sèni bân bhudhâjâ, kotta palèng bershè ḍâri korupsi, tor kotta palèng bhâghus panataanna.&lt;ref&gt;DetikNews.com, [https://news.detik.com/berita/d-2135816/jokowi-dinobatkan-sebagai-walikota-terbaik-ketiga-dunia- Jokowi Dinobatkan Sebagai 'Walikota Terbaik Ketiga Dunia'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117121247/https://news.detik.com/berita/d-2135816/jokowi-dinobatkan-sebagai-walikota-terbaik-ketiga-dunia- |date=2023-01-17 }}, aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt; Bi’ KPK, atas kabângalla alaporraghi panbrempan bhârâng gratifikasi sè katarèma.&lt;ref&gt;Faqih, Fikri, Merdeka.com, [https://www.merdeka.com/jakarta/dapat-penghargaan-kpk-jokowi-lupa-berapa-kali-lapor-gratifikasi.html Dapat penghargaan KPK, Jokowi lupa berapa kali lapor gratifikasi], aksès 2014-03-19.&lt;/ref&gt;

Atas kamampona asosialisasi program-program pamarènta saèngghâ ollè dukungân masyarakat bennya’, dhibi’na è ganjâr mènangka Marketer Of The  Year 2012 bi’ Markplus Conference 2013, Marketing: Into Innovation and Technology.&lt;ref&gt;Lestari, Mustiana, Merdeka.com, [https://www.merdeka.com/jakarta/4-penghargaan-untuk-jokowi-selama-jadi-gubernur-dki.html 4 Penghargaan untuk Jokowi selama jadi gubernur DKI], aksès 2014-03-19.&lt;/ref&gt;

=== Tandhâh Kahormathân ===

=== Tandhâh Kahormathân Inḍonesia ===
Bintang Rèpublik  Inḍonesia Adipurnama (21 Oktober 2014). Bintang Mahaputera Adipurnama (21 Oktober 2014).&lt;ref&gt;&quot;[https://cdn.setneg.go.id/_multimedia/document/20200107/4404daftar_penerima_bintang_mahaputera_tahun_2004-sekarang.pdf Daftar WNI yang Memperoleh Tanda Kehormatan Bintang Mahaputera Tahun 2004–sekarang&quot; (PDF)]. aksès 2021-12-15.&lt;/ref&gt; Bintang saktèh (21 Oktober 2014). Bintang Dhârma (21 Oktober 2014). Bintang Gèrilya (21 Oktober 2014). Bintang jhâsa Otama (12 Agustus 2011).&lt;ref&gt;Tempo.com, [https://nasional.tempo.co/read/351458/inilah-30-nama-penerima-bintang-tanda-jasa-2011 Inilah 30 Nama Penerima Bintang Tanda Jasa 2011], aksès 2018-09-27.&lt;/ref&gt; Bintang Bhudhâjâ Parama Dhârma (21 Oktober 2014). Bintang Yudhâ Dhârma Otama (21 Oktober 2014). Bintang Kartèka Èka Paksi Otama (21 Oktober 2014). Bintang Jalasèna Otama (21 Oktober 2014). Bintang Swa Bhuwâna Paksa Otama (21 Oktober 2014). Bintang Bhayangkara Otama (21 Oktober 2014). Bintang Kamanossaan (21 Oktober 2014). Bintang Penegak Dèmokrasi Otama (21 Oktober 2014).

=== Tandhâh Kahormathân loar Negeri ===
a.  Brunèi

·       Dârjhâ Karabhât Laila Otama Sè Palèng È hormatè (DK)- 7 Fèbruari 2015.&lt;ref&gt;Seri Begawan, Bandar, [https://web.archive.org/web/20150208050214/http://www.bt.com.bn/frontpage-news-national/2015/02/08/hm-confers-state-decoration-indonesian-president THEBRUNEITIMES, HM confers state decoration on Indonesian President], aksès 2015-02-08.&lt;/ref&gt;

·       Mèdali Perayaan Èmas Soltan Brunèi- 6 Oktober 2017.

b.   [[Arab Saudi]]

·       Pangarghâân Ratoh Abdul Aziz- 12 Sèptember 2015.&lt;ref&gt;Teresia, Ananda, Tempo.com, [https://en.tempo.co/read/700069/jokowi-receives-king-abdul-azis-medal Jokowi Receives King Abdul Azis Medal],  aksès 2015-09-12.&lt;/ref&gt;

c.  Tèmor Lèstè

·       Kalong Karajhâân Ordem de Tèmor Lèstè- 26 Januari 2016.&lt;ref&gt;Angriani, Desi, Metrotvnews,com, [https://web.archive.org/web/20170305003110/http://en.metrotvnews.com/read/2016/01/26/475025/president-jokowi-receives-highest-medal-of-honour-from-timor-leste President Jokowi Receives Highest Medal of Honour from Timor Leste], aksès 2016-01-26.&lt;/ref&gt;

d.   Swèdia

·       Kasatrèa Orde Sèrafim- 22 Mèi 2017.&lt;ref&gt;Sufa, Theresia, TheJakartaPost, [https://www.thejakartapost.com/news/2017/05/22/jokowi-bestows-highest-medal-to-swedish-king.html Jokowi bestows highest medal to Swedish king], aksès 2017-06-19.&lt;/ref&gt;

e.  Afganistan

·       Mèdali Ghâzi Amanullah- 29 Januari 2018.&lt;ref&gt;Faiz Ibnu Sani, Ahmad, Tempo.com, [https://en.tempo.co/read/915281/jokowi-receives-ghazi-amanullah-medal-from-afghan-president Jokowi Receives Ghazi Amanullah Medal from Afghan President], aksès 2018-01-30.&lt;/ref&gt;

== Laèn-laèn ==

=== Ghâjâ kamèmpènna ===
Jokowi èkennal bhâdhih ghâjâ kamèmpènna sè pragmatis bân membumi. Dhibi’na “blusukan” otabhâ toron terkas ka lapangan kaanghhuy ngolatè langsung parmasalahan jhâlân kaloar sè tappa’. “Blusukan” jughân èlakoni kaanghhuy nemoè langsung warga bân kabbih. Ghâjâ sè unik panèka èjhulughi The New York Times mènangka “dèmokrasi jhâlânan”. &lt;ref&gt;Thenewworktimes, [https://www.nytimes.com/2013/09/26/world/asia/in-indonesia-a-governor-at-home-on-the-streets.html In Indonesia, a Governor at Home on the Streets, aksès] 2014-03-15.&lt;/ref&gt;Jokowi jughân èangghâp unik ḍâri pamèmpèn laènna karan ta’ songkan kaangghuy atanyah terkas ka warga bân adekettih kabbih bilè bhâdhih alancaraghi soato program. Namong, ghâjâ panèka jughân èkritik. Ompamana, katoa permakilan Daèrah Irman Gusman anyataaghi jhâ’ “blusukan” ghun matadhâ’ bhâkto bân ènergi, samantara sè kabhuto panèka kabijakhân terkas bân benni sakader interaksi.&lt;ref&gt;JPNN.com, [https://web.archive.org/web/20140606230637/http://www.jpnn.com/read/2013/10/27/197848/Ketua-DPD-Kritik-Blusukan-Ala-Jokowi-# Katua DPD Kritik Blusukan Ala Jokowi],  aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Anies Baswedan jughân anilai “blusukan ” panèka pancitraan belaka benni aparèng jhâlân kaloar.&lt;ref&gt;Sholeh, Muhammad, Merdeka.com, [https://www.merdeka.com/politik/anies-baswedan-sebut-blusukan-jokowi-cuma-pencitraan.html Anies Baswedan sebut blusukan Jokowi cuma pencitraan], aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt;

Salaèn “blusukan”. Kapamèmpènan Jokowi jughân èkaoningi transparansina. Ompamana, Joko Widodo bân Basuki Tjahaja Purnama padhâ angumummaghi bitongan ghâji bulânan bân anggârân pangaollèan bân belenjhâ Daèrah ka umum.&lt;ref&gt;Detik.com, [https://news.detik.com/berita/d-2193892/transparansi-jokowi-ini-dia-poster-apbd-2013?nd771104bcj= Transparansi Jokowi, Ini Dia Poster APBD 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117121254/https://news.detik.com/berita/d-2193892/transparansi-jokowi-ini-dia-poster-apbd-2013?nd771104bcj= |date=2023-01-17 }}, aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Dhibi’na jughân molaè sajumla program sè terkait kalabân transparansi kadhieh ''online tax, e-budgeting, e-purchasing'',  bân ''cash management system''.&lt;ref&gt;BCC News Indonesia, [https://www.bbc.com/indonesia/berita_indonesia/2014/01/140128_hague_jokowi Menlu Inggris dukung transparansi Jokowi],  aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt; Salaèn panèka, sadhâjâna rapat bân kagiathân sè èhadiri bi’ Jokowi bân Basuki èrekam bân èunggah ka akun “pèmprov DKI” è You Tube.&lt;ref&gt;Detik.com, [https://news.detik.com/berita/d-2091106/ini-alasan-jokowi-setuju-rapat-pemprov-dki-ditampilkan-di-youtube Ini Alasan Jokowi Setuju Rapat Pemprov DKI Ditampilkan di Youtube] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117121244/https://news.detik.com/berita/d-2091106/ini-alasan-jokowi-setuju-rapat-pemprov-dki-ditampilkan-di-youtube |date=2023-01-17 }}, aksès 2014-03-15.&lt;/ref&gt;

=== Ghâjâ kampanye ===
Ghâjâ ber kampanye Jokowi kaangghuy dhâddhi Gubernur DKI Jakarta nekannaghi kasemmaan lansung dâ’ masyarakat kalabân adhâteghi langsung katèmbhâng ngompolaghi orèng è lapangan.&lt;ref&gt;Revianur, Aditya, Kompas.com, [https://nasional.kompas.com/read/2012/09/24/21074915/Cara.Kampanye.Jokowi.Patut.Ditiru.di.Pemilu.2014 Cara Kampanye Jokowi Patut Ditiru di Pemilu 2014], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt; Jokowi aklaim jhâ’ dhibi’na ahindarèh pamasangan spandhuk, poster, stiker, bân balèho nèng taman kotta otabhâ jhâlân karana mètorotthâ bhâkal arosak kotta, saèngghâ dhibi’na sacara langsung mukka’ spandhuk nèng adâ’na bioskop Mègaria, jhâlân Diponegoro.&lt;ref&gt;Afifah, Riana, Kompas.com, [https://megapolitan.kompas.com/read/2012/06/25/17131228/Jokowi.Copoti.Spanduk.Saat.Kampanye Jokowi Copoti Spanduk Saat Kampanye], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt; Salama kampanye pilkada Jakarta, Jokowi jughân èkaoninghi bhâdhi klambih tak-kotakkhâ, sè mènorotthâ èbellih sèttong jhâm sabellum mangkat ka Komisi Pamèlèan Umum Daèrah bân èdhâbuaaghi abhâkkèllè “bhârna-bhârni Jakarta sè kodhu èakomodasi ”.&lt;ref&gt;Rejeki, Sri, KOMPAS.com, [https://megapolitan.kompas.com/read/2012/03/21/10573968/Mengapa.Jokowi-Ahok.Pilih.Kemeja.Kotak-kotak. Mengapa Jokowi-Ahok Pilih Kemeja Kotak-kotak?], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt;

Salasèttongah kakoathân Jokowi ḍâlâm akampanye panèka ghunaaghi media sosial. Salama kampanye pilkada Jakarta, dhibi’na aluncurraghi Jasmew otabhâ ''Jokowi Ahok Social Media Volunteer'', sè aropaaghi jâringan antar kalompok sukarèlawan tanpa bhâjâren.&lt;ref&gt;Perdana, M Andi, Tempo.com, [https://web.archive.org/web/20141129041528/http://www.tempo.co/read/news/2012/08/12/230422972/Relawan-Jokowi---Ahok-Luncurkan-JASMEV Sukarelawan Jokowi-Ahok Luncurkan JASMEV], aksès 2016-12-04.&lt;/ref&gt; Salaèn panèka, Jokowi jughân abentuk ''media center'' bân mampo mamfaattaghi Youtube mènangka bâddhâ kampanye anyar. Pihak Fauzi Bowo dhibi’ ngakoèh kaunggulnah Jokowi nèng kanal panèka.

Adhâsarraghi hasèl audit Komisi Pamèlèan Umum DKI Jakarta ka Agustus 2012, pamasoan dana kampanye pasangan Jokowi-Basuki kacatet bennya’na Rp 16.31 milyad, samantara pangaloaranna depa’ Rp 16,09 milyad. Sabegiyen bennya’ dana èalokasikan kaangghuy spandhuk, alat paraga sabennya’ Rp 2,6 milyad, dana rapat umum sabennya’ Rp 2,1 milyad. Bhândhâh iklan cètak dhibi’ sabennya’ Rp 729 jutah, samantara bhândhâh iklan radio sampè’ Rp 516 jutah. Jokowi aklaim jhâ’ sabegiyen bennya’ dana èghunaaghi kaanggghuy kampanye “modâ” kalabân sasaran rakyat kèni’. Mènangka parbhândingan, pangaloaran kampanye Fauzi Bowo kacatet sabennya’ Rp 62,57 milyad, samantara pamasokan dana kampanyena sampè’ Rp 62,63 milyad.&lt;ref&gt;Afifah, Riana, KOMPAS.com, [https://megapolitan.kompas.com/read/2012/08/03/15402886/hasil-audit-dana-kampanye-fokenara-terbesar Hasil Audit, Dana Kampanye Foke-Nara Terbesar], aksès 2023-01-17.&lt;/ref&gt;

=== Cètra Politik ===
Bhârkat kampanyena salama pamèlèyan umum gubernur DKI Jakarta 2012 sè ajhânjiyaghi “Jakarta Anyar”. Dhibi’na melejèt dhâddhi tokoh nasional sè èkennal bersè, merakyat, bân mampu mamarèh masalah.&lt;ref&gt;Schonhardt, Sara, The Global Journal, [https://theglobaljournal.net/article/view/1104/ The Meteoric Rise Of Joko Widodo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117121318/https://www.theglobaljournal.net/article/view/1104/ |date=2023-01-17 }}, aksès 2014-05-25.&lt;/ref&gt; Namong, para’ pamèlèyan umum prèsiden Inḍonesia 2014, dhughâân katerlibathân Joko widodo dhâlem kasus TransJakarta èkocak jhângghâl èlèktabilitas Joko Widodo. Laèn panèka, akèbhât ghâncarrah kampanye celleng, mètorot Saiful Mujani ''Research and Consulting'' trèn kalèburnah masyarakat dhâ’ka Jokowi toron sampè’ 8% sampè’ April 2014.&lt;ref&gt;Agustine, Irene, Solopos.com, [https://www.solopos.com/2014/05/21/jokowi-vs-prabowo-dihujani-kampanye-hitam-tingkat-kesukaan-terhadap-jokowi-turun-509077 JOKOWI VS PRABOWO : Dihujani Kampanye Hitam, Tingkat Kesukaan Terhadap Jokowi Turun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903165213/http://www.solopos.com/2014/05/21/jokowi-vs-prabowo-dihujani-kampanye-hitam-tingkat-kesukaan-terhadap-jokowi-turun-509077 |date=2017-09-03 }}, aksès 2014-05-25.&lt;/ref&gt;

== Kontrovèrsi ==
Mantan tim suksès Jokowi èsangghu tanorok dhâlem kasus busway karaten, sampè’ kaloarghâna Jokowi èsangghu narèma dana busway karaten. Namong, Jokowi abantah hal kasebbhut, bân jhâksa Aghung Basrief Arief anhâgghesaghi kasus paèka “kitak otabhâ ollè èkoca’ ta’ nyangkut kalabâ Jokowi”.&lt;ref&gt;Poskota.com, [https://poskota.co/uncategorized/udar-kesal-nama-jokowi-dicokot-terlibat-transjakarta/ Udar Kesal, Nama Jokowi “Dicokot” Terlibat Transjakarta,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230325183922/https://poskota.co/uncategorized/udar-kesal-nama-jokowi-dicokot-terlibat-transjakarta/ |date=2023-03-25 }} aksès 2014-05-25&lt;/ref&gt; Jokowi jughân èkritik karana ta’ neppathi jhânjina kaangghuy mamarèh masa jabatnah mènangka gubernur Jakarta, maskèh Jokowi dhibi’ anyataaghi bilâ dhâddhi prèsiden, bhâkal lebbhi ghâmpang Jakarta andhi’ wewenang dhâ’ ka proyèk pamarènta pusat nèng ibu kotta.&lt;ref&gt;Sadiyah, Halimatus, Republika.co.id, [https://www.republika.co.id/berita/nasional/jabodetabek-nasional/14/03/25/n2z14s-jokowi-jika-jadi-presiden-lebih-mudah-urus-transportasi Jokowi: Jika Jadi Presiden, Lebih Mudah Urus Transportasi], aksès 2014-05-25.&lt;/ref&gt; Bhâdhâ sè ngangghâp Jokowi ta’ bisa ngatasèh banjhir bân macet.&lt;ref&gt;Taufiqurrohman, Liputan6, [https://www.liputan6.com/news/read/804030/jokowi-biang-banjir-jakarta Jokowi `Biang` Banjir Jakarta?], aksès 2014-05-05&lt;/ref&gt; Angghâpen jhâ’ Jokowi ta’ bisa dhâlem ngatasèh  banjhir bân macet è Jakarta anyebabaghi populatissâ toron.&lt;ref&gt;Candra, Bobby, Tempo.com, [https://pemilu.tempo.co/read/559429/banjir-dan-macet-bikin-elektabilitas-jokowi-anjlok Banjir dan Macet Bikin Elektabilitas Jokowi Anjlok?], aksès 2014-05-05.&lt;/ref&gt; Data  ḍâri BPS jughân anunjuaghi angka kamèskènan nèng Solo ongghâ nalèkana Jokowi dhâddhi wâlli kotta Solo.&lt;ref&gt;R Ferdian, Megapolita.com, [https://www.inilah.com/menggugat-sukses-jokowi-di-solo Menggugat Sukses Jokowi di Solo],  aksès 2014-05-05.&lt;/ref&gt; Melesatthâ popularitas Jokowi jughân èkritik mènangka pangaro mèdia sè segghut anunjuaghi kabhâghusân Jokowi samantara kajhubâ’na ètotopè.&lt;ref&gt;Robekka Aritonang, Deytri, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/03/13/0029178/.Popularitas.Jokowi.Dikarbit.Media. &quot;Popularitas Jokowi Dikarbit Media&quot;], aksès 2014-05-05.&lt;/ref&gt; Salaèn panèka, Jokowi èkatèlaè nompa’ pesawat jèt nèng dhibi’na kaangghuy akampanye ḍâri Banjarmasin ka kotta Malang, sè èangghâp atentangan kalabân ghâjâ odhi’ sabiasa. Samantara panèka, ghuru besar Èkonomi Universitas Inḍonesia Taufik Bahauddin ngobhâtèrè kontrovèrsi sè kadhâddhiyen nèng pedata megawati kadhieh skandal BLBI, panjuâlhân BUMN, panjuâlhân kappal tanker VLCC pertamina bân panjuâlhân gas modâ ka Tiongkog bhâkal kaolang nèng perdata Jokowi.&lt;ref&gt;Ferri, Oscar, Liputan6, [https://www.liputan6.com/news/read/2028607/guru-besar-ekonomi-khawatir-kasus-blbi-era-megawati-bisa-terulang Guru Besar Ekonomi Khawatir Kasus BLBI Era Megawati Bisa Terulang], aksès 2014-05-05.&lt;/ref&gt;

dhibi'na bâḍâ Kontrovèrsi polè saampona  nunjhu' HM Prasetyo dhâddhi jâksa Aghung. HM Prasetyo èyangghâp ta'andhi' pangalaman sè cokop neng kajâksa'an bân èyangghâp mènangka tètèpan politik. &lt;ref&gt;Nadia Kemala Movanita, Ambaranie, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2014/11/20/18350431/Tunjuk.HM.Prasetyo.Jadi.Jaksa.Agung.Komitmen.Jokowi.Benahi.Kejaksaan.Diragukan Tunjuk HM Prasetyo Jadi Jaksa Agung, Komitmen Jokowi Benahi Kejaksaan Diragukan], aksés 2014- Novémber-17&lt;/ref&gt;

dhibi'na jughân èyangghâp ta' konsistèn karana ngangka' Airlangga Hartarto, katoa umum partai Golkar dhâddhi Menteri Perindustrian, saampona awwâllâ mènta Menteri ka'angghuy ta' arangkep jabatan.&lt;ref&gt;Ihsanuddin, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2018/01/17/13082141/diizinkan-rangkap-jabatan-oleh-jokowi-ini-reaksi-airlangga-hartarto Diizinkan Rangkap Jabatan oleh Jokowi, Ini Reaksi Airlangga Hartarto,] aksés 2023-01-22.&lt;/ref&gt; sabellumma Puan Maharani jughân ajabat Ketua DPP PDIP kabidhâ bhâkto saat ajabat Menteri Koordinator Pengembangan Manossa bân Kabudhâjhâ'ân.

kamunculna asma Jokowi neng soal ujiân Nasional bân kadhâtengna Jokowi ka kampus ITB jughân dhâddhi kontrovèrsi karana ènilai mènangka tinḍâkân politisasi.

Neng masa kaprèsidènna, Jokowi jughân nuay kecamatan salastarèna sala nyebhut kotta kalahirna prèsidèn RI partama Ir. Soekarno ḍâlem pidatona neng alun-alun kotta Blitar tangghâl 1 Junè 2015. Jokowi nyebbhut Soekarno bhâbbhâr neng Blitar, namong mènangka sejarah Soekarno èlahèrraghi  neng jhâlân Pandean, Peneleh, Surabaya. brempan kritik èalamattaghi ka bhâbhânna kadhi Setneg bân Tim Komunikasi Prèsidèn akibat aberri' &quot;bahan sè sala&quot; ka Prèsidèn.&lt;ref&gt;Galih, Bayu, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2016/06/06/10534211/surabaya.atau.blitar.politisasi.terkait.kota.kelahiran.soekarno. Surabaya atau Blitar, Politisasi Terkait Kota Kelahiran Soekarno...,] aksés 2015- Juné-04.&lt;/ref&gt;

Jokowi ollè kontrovèrsi polè bân protès luas ḍâri brempan èlèmèn masyarakat nalèkana ngajuaghi callon tunggal Kapolri Komisaris Jenderal Polisi Budi Gunawan ka DPR neng partengahan Januari 2015. Budi èyangghâp callon Kapolri sè &quot;ta' bârsè&quot; sareng publik bân toman dhâddhi ajudan mantan Prèsidèn Megawati Soekarnoputri sè èyangghâp mènangka politik &quot;beles jhâsa&quot;. Saarèh sabellumma èsahkan dhâddhi callon Kapolri bi' DPR, Budi Gunawan dhâddhi tersangka bi' KPK atas kasus dughâân  rèkenning ghendut. Prèsidèn Jokowi motossaghi ka'angghuy nunda pelantikan mènangka Kapolri sampè' prosès hokomma lastarè tor nunjhu' Wakapolri Komjen Pol Badrodin Haiti ka'angghuy alaksana'aghi tugas kasaarènna Kapolri. ahèrra Badrodin Haiti resmi èlantik dhâddhi Kapolri bi' Prèsidèn Jokowi ka tangghâl 17 April 2015, tor èghântè Tito Karnavian, samantara Budi Gunawan bâḍâ neng posisi Kepala BIN.&lt;ref&gt;Asril, Sabrina, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2015/04/17/09274001/Dilantik.Jokowi.Badrodin.Haiti.Resmi.Jadi.Kapolri Dilantik Jokowi, Badrodin Haiti Resmi Jadi Kapolri], Aksés 2015-06-14.&lt;/ref&gt;

Prèsidèn Jokowi  jughân ollè keccaman kerras salastarèna nandatangani paraturan Prèsidèn tentang ongghâna obeng Muka Mobil Pongghâbâ. Jokowi ngako ta' onèng Perpres sè tandatangani bân ahèrra paraturan kasebbhut ècabut. Namong ngaollè gelle'en ''&quot;I Don't Read What I Sign&quot;''.&lt;ref&gt;Asril, Sabrina, KOMPAS.com, [https://nasional.kompas.com/read/2015/04/06/15311651/Mensesneg.Presiden.Jokowi.Cabut.Perpres.Uang.Muka.Mobil.Pejabat Mensesneg: Presiden Jokowi Cabut Perpres Uang Muka Mobil Pejabat,] aksés 2015-06-04.&lt;/ref&gt;

== Pamberita'an congocoh ==
Karana aropa'aghi pamèmpèn sè muncul neng masa mara'na mèdia sosial, Joko Widodo aropa'ahi salasèttongah tokoh sè segghut èserrang kalabân pamberita'an congocoh, kadhi'eh andhi' orèng seppo Tionghoa, non-Muslim, katoronna PKI, mantoh ngandung neng loar kabin, bân laènna.

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>mjd1754o8kxejcussu21n3x9vqzjbnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bhâko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11957</id>
    <revision>
      <id>65443</id>
      <parentid>43509</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>menambah infobox</comment>
      <origin>65443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="154ceyxf4u75vskni0jf83e1sr9revv" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Bhâko''' otabâ '''tambhâko''' èngghi panèka kelompok bu-tombuwân ḍâri genus ''Nicotia'' sè ḍâunna biasa èghunaaghi dhâddhi bahan otama ḍâlem lalakon arokok. Bhâsa Inḍonesia ''tembakau'' (bhàko) panèka serapan ḍâri kat &quot;tobacco&quot; ḍâri bhâsa [[Spanyol]] sè èangghep kalabân asalla lema. 

Bhâko engghi panèka proḍuk pertanian musèman sè tak masok ḍá' komoditas pangan, tapè masok komoditas perkebunan. Proḍuk panèka èdá'âr bânni kaangghuy kakanan tapè kaangghuy ngissè'è  bâkto laggâng otabâ &quot;hiburan&quot; , panèka mènangka bahan otama rokok bân cerutu. Bhâko jughân bisa èkaèl. Èssena mètabolit sekunder sè bânynya' jughân aberri' manfaat kaangghuy pestisida bân bahan otamana obat.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://student.britannica.com/comptons/article-208929/tobacco |title=Salinan arsip |access-date=2009-09-02 |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415074210/http://student.britannica.com/comptons/article-208929/tobacco |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

Bhâko ampon abit èghunaaghi dhâddhi entheogen è Amèrika. Kaḍâtengan bhângsa [[Eropa]] ḍâ' Amerika ḍâja dhâddhi sabâb populèrra perdâghângan bhâko otamana kaangghuy obat sè matenang. Kapopulèran panèka dhâddhi sabâb tombuna ekonomi [[Amerika Serikat]] bâgiyân lao'. Salastarèna perrang tarètan Amerika Serikat, aobâna permintaan bân tenaga lako nyebâb'aghi perkembangan industri roko'. Produk anyar panèka kalabân santa' beddhâr dhâddhi  bâsèro-bâsèro bhâko kantos kadhâddhiyân kontroversi ilmiah è pertengngaan abad ka-20.

==Sombher==</text>
      <sha1>154ceyxf4u75vskni0jf83e1sr9revv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65444</id>
      <parentid>65443</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>menambah infobox dan pranala dalam</comment>
      <origin>65444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1369" sha1="ojphff3mf2b2zol7sty7ci59vqs4yem" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Bhâko''' otabâ '''tambhâko''' èngghi panèka kelompok bu-tombuwân ḍâri genus ''Nicotia'' sè ḍâunna biasa èghunaaghi dhâddhi bahan otama ḍâlem lalakon arokok. Bhâsa [[Inḍonèsia|Inḍonesia]] ''tembakau'' (bhàko) panèka serapan ḍâri kat &quot;tobacco&quot; ḍâri bhâsa [[Spanyol]] sè èangghep kalabân asalla lema. 

Bhâko engghi panèka proḍuk pertanian musèman sè tak masok ḍá' komoditas pangan, tapè masok komoditas perkebunan. Proḍuk panèka èdá'âr bânni kaangghuy kakanan tapè kaangghuy ngissè'è  bâkto laggâng otabâ &quot;hiburan&quot; , panèka mènangka bahan otama rokok bân cerutu. Bhâko jughân bisa èkaèl. Èssena mètabolit sekunder sè bânynya' jughân aberri' manfaat kaangghuy pestisida bân bahan otamana obat.

Bhâko ampon abit èghunaaghi dhâddhi entheogen è Amèrika. Kaḍâtengan bhângsa [[Èropa]] ḍâ' Amerika ḍâja dhâddhi sabâb populèrra perdâghângan bhâko otamana kaangghuy obat sè matenang. Kapopulèran panèka dhâddhi sabâb tombuna ekonomi [[Amerika Serikat]] bâgiyân lao'. Salastarèna perrang tarètan Amerika Serikat, aobâna permintaan bân tenaga lako nyebâb'aghi perkembangan industri roko'. Produk anyar panèka kalabân santa' beddhâr dhâddhi  bâsèro-bâsèro bhâko kantos kadhâddhiyân kontroversi ilmiah è pertengngaan abad ka-20.

==Sombher==</text>
      <sha1>ojphff3mf2b2zol7sty7ci59vqs4yem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65448</id>
      <parentid>65444</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="9lq1l36umau9wld1ckbdf9jehykpk5c" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Bhâko''' otabâ '''tambhâko''' èngghi panèka kelompok bu-tombuwân ḍâri genus ''Nicotia'' sè ḍâunna biasa èghunaaghi dhâddhi bahan otama ḍâlem lalakon arokok. Bhâsa [[Inḍonèsia|Inḍonesia]] ''tembakau'' (bhàko) panèka serapan ḍâri kat &quot;tobacco&quot; ḍâri bhâsa [[Spanyol]] sè èangghep kalabân asalla lema. 

Bhâko engghi panèka proḍuk pertanian musèman sè tak masok ḍá' komoditas pangan, tapè masok komoditas perkebunan. Proḍuk panèka èdá'âr bânni kaangghuy kakanan tapè kaangghuy ngissè'è  bâkto laggâng otabâ &quot;hiburan&quot; , panèka mènangka bahan otama rokok bân cerutu. Bhâko jughân bisa èkaèl. Èssena mètabolit sekunder sè bânynya' jughân aberri' manfaat kaangghuy pestisida bân bahan otamana obat.

Bhâko ampon abit èghunaaghi dhâddhi entheogen è Amèrika. Kaḍâtengan bhângsa [[Èropa]] ḍâ' Amerika ḍâja dhâddhi sabâb populèrra perdâghângan bhâko otamana kaangghuy obat sè matenang. Kapopulèran panèka dhâddhi sabâb tombuna ekonomi [[Amerika Serikat]] bâgiyân lao'. Salastarèna perrang tarètan Amerika Serikat, aobâna permintaan bân tenaga lako nyebâb'aghi perkembangan industri roko'. Produk anyar panèka kalabân santa' beddhâr dhâddhi  bâsèro-bâsèro bhâko kantos kadhâddhiyân kontroversi ilmiah è pertengngaan abad ka-20.

== Etimologi ==
Oca' bhâko asalla ḍâri oca' [[Bhâsa Spanyol|Spanyol]] &quot;tabaco&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Juni 2021 |title=Awal Mula Kehadiran Tembakau, Si 'Emas Hijau' Indonesia |url=https://www.goodnewsfromindonesia.id/2021/06/03/awal-mula-kehadiran-tembakau-si-emas-hijau-indonesia |access-date=1 September 2021 |website=www.goodnewsfromindonesia.id |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Namong, asal-usullâ oca' &quot;tabaco&quot; ghi' èperdebataghi sareng [[Entomologi|para ahli etnomologi]] . &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gately |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=x41jVocj05EC&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA33&amp;dq=etymology+tobacco&amp;hl=en |title=Tobacco: A Cultural History of How an Exotic Plant Seduced Civilization |date=2007 |publisher=Grove Press |isbn=978-0-8021-9848-8 |location=New York |pages=33 |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Oca' panèka èyangghep mènangka [[Kata serapan|oca' enjhaman]] ḍâri [[Bahasa Guarani|bhâsa Guarani]], sè èmaksod iyâ rèya tabung sè èghunaaghi kaangghuy aroko' bubuk bhâko sè èghunaaghi sareng [[Suku Indian|orèng Indian]] [[Haiti]] bân èghâbây ḍâri tolangnga [[tapir]].

==Sombher==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>9lq1l36umau9wld1ckbdf9jehykpk5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65449</id>
      <parentid>65448</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2717" sha1="bgp4mzdjsc6excym04dw7a52dek0qi1" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Bhâko''' otabâ '''tambhâko''' èngghi panèka kelompok bu-tombuwân ḍâri genus ''Nicotia'' sè ḍâunna biasa èghunaaghi dhâddhi bahan otama ḍâlem lalakon arokok. Bhâsa [[Inḍonèsia|Inḍonesia]] ''tembakau'' (bhàko) panèka serapan ḍâri kat &quot;tobacco&quot; ḍâri bhâsa [[Spanyol]] sè èangghep kalabân asalla lema. 

Bhâko engghi panèka proḍuk pertanian musèman sè tak masok ḍá' komoditas pangan, tapè masok komoditas perkebunan. Proḍuk panèka èdá'âr bânni kaangghuy kakanan tapè kaangghuy ngissè'è  bâkto laggâng otabâ &quot;hiburan&quot; , panèka mènangka bahan otama rokok bân cerutu. Bhâko jughân bisa èkaèl. Èssena mètabolit sekunder sè bânynya' jughân aberri' manfaat kaangghuy pestisida bân bahan otamana obat.

Bhâko ampon abit èghunaaghi dhâddhi entheogen è Amèrika. Kaḍâtengan bhângsa [[Èropa]] ḍâ' Amerika ḍâja dhâddhi sabâb populèrra perdâghângan bhâko otamana kaangghuy obat sè matenang. Kapopulèran panèka dhâddhi sabâb tombuna ekonomi [[Amerika Serikat]] bâgiyân lao'. Salastarèna perrang tarètan Amerika Serikat, aobâna permintaan bân tenaga lako nyebâb'aghi perkembangan industri roko'. Produk anyar panèka kalabân santa' beddhâr dhâddhi  bâsèro-bâsèro bhâko kantos kadhâddhiyân kontroversi ilmiah è pertengngaan abad ka-20.

== Etimologi ==
Oca' bhâko asalla ḍâri oca' [[Bhâsa Spanyol|Spanyol]] &quot;tabaco&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Juni 2021 |title=Awal Mula Kehadiran Tembakau, Si 'Emas Hijau' Indonesia |url=https://www.goodnewsfromindonesia.id/2021/06/03/awal-mula-kehadiran-tembakau-si-emas-hijau-indonesia |access-date=1 September 2021 |website=www.goodnewsfromindonesia.id |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Namong, asal-usullâ oca' &quot;tabaco&quot; ghi' èperdebataghi sareng para ahli etnomologi . &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gately |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=x41jVocj05EC&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA33&amp;dq=etymology+tobacco&amp;hl=en |title=Tobacco: A Cultural History of How an Exotic Plant Seduced Civilization |date=2007 |publisher=Grove Press |isbn=978-0-8021-9848-8 |location=New York |pages=33 |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Oca' panèka èyangghep mènangka oca' enjhaman ḍâri bhâsa Guarani, sè èmaksod iyâ rèya tabung sè èghunaaghi kaangghuy aroko' bubuk bhâko sè èghunaaghi sareng [[Suku Indian|orèng Indian]] [[Haiti]] bân èghâbây ḍâri tolangnga [[tapir]]. Pèkkèran panèka èsèsuaikan sareng oca'en Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés sè ngoca' jhâ' &quot;tabaco&quot; panèka pipa sè abhângon akanta horop Y kaangghuy èserrop okossâ bhâko, è bâkto dâun bako sè èghunaaghi èsebbhut ''cohiba'' .

==Sombher==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>bgp4mzdjsc6excym04dw7a52dek0qi1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65450</id>
      <parentid>65449</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2770" sha1="k3rbtcuclf701ke9xmovwzvludr0ugz" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Bhâko''' otabâ '''tambhâko''' èngghi panèka kelompok bu-tombuwân ḍâri genus ''Nicotia'' sè ḍâunna biasa èghunaaghi dhâddhi bahan otama ḍâlem lalakon arokok. Bhâsa [[Inḍonèsia|Inḍonesia]] ''tembakau'' (bhàko) panèka serapan ḍâri kat &quot;tobacco&quot; ḍâri bhâsa [[Spanyol]] sè èangghep kalabân asalla lema. È Madhurâ, bhâko èsebbhut mènangka emmas bhiru. 

Bhâko engghi panèka proḍuk pertanian musèman sè tak masok ḍá' komoditas pangan, tapè masok komoditas perkebunan. Proḍuk panèka èdá'âr bânni kaangghuy kakanan tapè kaangghuy ngissè'è  bâkto laggâng otabâ &quot;hiburan&quot; , panèka mènangka bahan otama rokok bân cerutu. Bhâko jughân bisa èkaèl. Èssena mètabolit sekunder sè bânynya' jughân aberri' manfaat kaangghuy pestisida bân bahan otamana obat.

Bhâko ampon abit èghunaaghi dhâddhi entheogen è Amèrika. Kaḍâtengan bhângsa [[Èropa]] ḍâ' Amerika ḍâja dhâddhi sabâb populèrra perdâghângan bhâko otamana kaangghuy obat sè matenang. Kapopulèran panèka dhâddhi sabâb tombuna ekonomi [[Amerika Serikat]] bâgiyân lao'. Salastarèna perrang tarètan Amerika Serikat, aobâna permintaan bân tenaga lako nyebâb'aghi perkembangan industri roko'. Produk anyar panèka kalabân santa' beddhâr dhâddhi  bâsèro-bâsèro bhâko kantos kadhâddhiyân kontroversi ilmiah è pertengngaan abad ka-20.

== Etimologi ==
Oca' bhâko asalla ḍâri oca' [[Bhâsa Spanyol|Spanyol]] &quot;tabaco&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Juni 2021 |title=Awal Mula Kehadiran Tembakau, Si 'Emas Hijau' Indonesia |url=https://www.goodnewsfromindonesia.id/2021/06/03/awal-mula-kehadiran-tembakau-si-emas-hijau-indonesia |access-date=1 September 2021 |website=www.goodnewsfromindonesia.id |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Namong, asal-usullâ oca' &quot;tabaco&quot; ghi' èperdebataghi sareng para ahli etnomologi . &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gately |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=x41jVocj05EC&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA33&amp;dq=etymology+tobacco&amp;hl=en |title=Tobacco: A Cultural History of How an Exotic Plant Seduced Civilization |date=2007 |publisher=Grove Press |isbn=978-0-8021-9848-8 |location=New York |pages=33 |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Oca' panèka èyangghep mènangka oca' enjhaman ḍâri bhâsa Guarani, sè èmaksod iyâ rèya tabung sè èghunaaghi kaangghuy aroko' bubuk bhâko sè èghunaaghi sareng [[Suku Indian|orèng Indian]] [[Haiti]] bân èghâbây ḍâri tolangnga [[tapir]]. Pèkkèran panèka èsèsuaikan sareng oca'en Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés sè ngoca' jhâ' &quot;tabaco&quot; panèka pipa sè abhângon akanta horop Y kaangghuy èserrop okossâ bhâko, è bâkto dâun bako sè èghunaaghi èsebbhut ''cohiba'' .

==Sombher==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>k3rbtcuclf701ke9xmovwzvludr0ugz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65451</id>
      <parentid>65450</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T05:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3072" sha1="kwo443f09owypzvahbgyido29envcd3" xml:space="preserve">{{infobox spesies}}

'''Bhâko''' otabâ '''tambhâko''' èngghi panèka kelompok bu-tombuwân ḍâri genus ''Nicotia'' sè ḍâunna biasa èghunaaghi dhâddhi bahan otama ḍâlem lalakon arokok. Bhâsa [[Inḍonèsia|Inḍonesia]] ''tembakau'' (bhàko) panèka serapan ḍâri kat &quot;tobacco&quot; ḍâri bhâsa [[Spanyol]] sè èangghep kalabân asalla lema. È Madhurâ, bhâko èsebbhut mènangka emmas bhiru. 

Bhâko engghi panèka proḍuk pertanian musèman sè tak masok ḍá' komoditas pangan, tapè masok komoditas perkebunan. Proḍuk panèka èdá'âr bânni kaangghuy kakanan tapè kaangghuy ngissè'è  bâkto laggâng otabâ &quot;hiburan&quot; , panèka mènangka bahan otama rokok bân cerutu. Bhâko jughân bisa èkaèl. Èssena mètabolit sekunder sè bânynya' jughân aberri' manfaat kaangghuy pestisida bân bahan otamana obat.

Bhâko ampon abit èghunaaghi dhâddhi entheogen è Amèrika. Kaḍâtengan bhângsa [[Èropa]] ḍâ' Amerika ḍâja dhâddhi sabâb populèrra perdâghângan bhâko otamana kaangghuy obat sè matenang. Kapopulèran panèka dhâddhi sabâb tombuna ekonomi [[Amerika Serikat]] bâgiyân lao'. Salastarèna perrang tarètan Amerika Serikat, aobâna permintaan bân tenaga lako nyebâb'aghi perkembangan industri roko'. Produk anyar panèka kalabân santa' beddhâr dhâddhi  bâsèro-bâsèro bhâko kantos kadhâddhiyân kontroversi ilmiah è pertengngaan abad ka-20.

== Etimologi ==
Oca' bhâko asalla ḍâri oca' [[Bhâsa Spanyol|Spanyol]] &quot;tabaco&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Juni 2021 |title=Awal Mula Kehadiran Tembakau, Si 'Emas Hijau' Indonesia |url=https://www.goodnewsfromindonesia.id/2021/06/03/awal-mula-kehadiran-tembakau-si-emas-hijau-indonesia |access-date=1 September 2021 |website=www.goodnewsfromindonesia.id |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Namong, asal-usullâ oca' &quot;tabaco&quot; ghi' èperdebataghi sareng para ahli etnomologi . &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gately |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=x41jVocj05EC&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA33&amp;dq=etymology+tobacco&amp;hl=en |title=Tobacco: A Cultural History of How an Exotic Plant Seduced Civilization |date=2007 |publisher=Grove Press |isbn=978-0-8021-9848-8 |location=New York |pages=33 |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Oca' panèka èyangghep mènangka oca' enjhaman ḍâri bhâsa Guarani, sè èmaksod iyâ rèya tabung sè èghunaaghi kaangghuy aroko' bubuk bhâko sè èghunaaghi sareng [[Suku Indian|orèng Indian]] [[Haiti]] bân èghâbây ḍâri tolangnga [[tapir]]. Pèkkèran panèka èsèsuaikan sareng oca'en Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés sè ngoca' jhâ' &quot;tabaco&quot; panèka pipa sè abhângon akanta horop Y kaangghuy èserrop okossâ bhâko, è bâkto dâun bako sè èghunaaghi èsebbhut ''cohiba''.

== Deskripsi ==
Tombuwân bhâko panèka tombuwân taonan, sanajân ''[[Nicotiana tabacum|Nicotiana var fruticosa]]'' panèka [[Tumbuhan menahun|tombuwân abadi]] . Tengghina bhâko acem-macem taghântong ḍâri spèsies bân è dimmah ètanem, kalabân variètas sè palèng tèngghi sampe' 12 soko.

==Sombher==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>kwo443f09owypzvahbgyido29envcd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soetran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19368</id>
    <revision>
      <id>65447</id>
      <parentid>65429</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfiyah Rizzy Afdiquni</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <origin>65447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24925" sha1="hevqnavxeurgg95t9rxfb6wa86sxxs0" xml:space="preserve">{{infobox orang}}

[[Brigadir Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (HOR) (Purn.) '''Soetran''' (EBI: '''Sutran''', 5 April 1921 – 1 Juli 1987) iyâ arèya tokoh militèr bân politisi [[Inḍonèsia]] sè dhâddhi Bupati Trènggalè' ḍâri taon 1968 sampè' 1975 bân Gubernur Irian Jaya ḍâri taon 1975 sampè' 1981. &lt;ref&gt;Junaedi, Didi. [https://books.google.co.id/books?hl=id&amp;lr=&amp;id=p216CgAAQBAJ&amp;oi=fnd&amp;pg=PA97&amp;dq=info:PuSPXvz4BxwJ:scholar.google.com/&amp;ots=mfIQ59rO3G&amp;sig=NPeC1zS7Awpt7i1L5RTbTokdk-s&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Pahlawan-pahlawan Indonesia sepanjang masa]. IndonesiaTera, 2014. Diaksès 2026-06-09. &lt;/ref&gt;

Lahèr è [[Kabhupatèn Siḍoarjo|Siḍoarjo]], Soetran ambu ḍâri [[Sakola'an|sakola]] ḍhâsar è kellas 4 bân alako sakabbhina kalakowan. Neng taon 1942, Soetran maso' ka ḍâlem organisasi [[Pembèla Tanah Air]] (PETA) kalabân pangkat ''budancho'' (akadhi [[Sersan|sèrsan]]). Samarèna [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia|kamardhika'an Inḍonèsia]], Soetran maso' [[Tentara Nasional Indonesia|Tentara Nasional Inḍonèsia]] (TNI), bân dhâddhi Komandan Distrik Militèr (Dandim) è Mèrauke bân [[Kabhupatèn Trènggalèk|Trènggalè']]. Soetran ngaollè jabatan politik sè kapèsân è bâkto la èpèlè mènangka Bupati Trènggalè' neng taon 1968. Sala sèttong karakteristik kepemimpinanna iyâ arèya sistem komando sè èkala' bi' pamarènta ḍaèra. Karja sè palèng rajâ Soetran dhâddhi bupati iyâ arèya madhâddhi Trènggalè' mènangka pusat cengkè sa-[[Jhâbâ Tèmor]]. Soetran jhughân ngosollaghi ''tembokisasi'' (pembangunan gheḍḍhung) bân [[reboisasi]] è Trènggalè' ka'angghuy mabhâghus oḍi' rakyat Trènggalè'. Soetran dhâddhi bupati polè ka'angghuy sè kaḍuwâ' neng taon 1973, bân Trènggalè' narèma penghargaan Parasamya Purnakarya Nugraha mènangka kabupatèn sè palèng bhâghus neng taon 1974.

Polana karjâna saè, Soetran dhâddhi Gubernur Irian Jaya è taon 1975. Soetran nerrapaghi program wâjib namen cengkè sè èwâjibaghi ka orèng bân instansi è Irian Jaya ka'angghuy namen cengkè. Polana program kasebbhut, Soetran èkoca' mènangka &quot;Gubernur Cengkè&quot;. Maskè ḍâiyyâ, program kasebbhut gagal polana ru-kabhuru, ta' tao carana namen cengkè, bân kèrèman cengkè ḍâri Trènggalè' maskè ghita' èettès, bân korangnga sosialisasi program. Propènsi kasebbhut jhughân ngalamè ḍuwâ' kalè lènḍhu è taon 1976. Soetran ambu dhâddhi gubernur è taon 1981, ra-kèra empa' bulân lebbi abit ḍâri sè èrencana'aghi. Samarèna ambu ḍâri jabatân gubernur, Soetran neptep è [[Kottha Sorbhâjâ|Sorbhâjâ]] bân adhingghâl omor è taon 1987. 

== Bâkto kènè' bân karjâ militèr ==
Soetran èlahèrraghi è tangghâl 5 April 1921 è Dhisa Cangkring, Sidoarjo, ḍâri kalowarga rèng tanè. Polana kabâḍâ'en eppa'en sè buta, Soetran ambu asakola è bangku kellas 4 sakola ḍhâsar (SD) bân molaè nyarè kalakowan. Soetran molaè alakonè pan-bârâmpan macem kalakowan, akadhi mènangka tanè, penampil è hajatân, bân pemaèn ludruk kalèlèng. 

È taon 1942, penjajahan Jeppang è Inḍonèsia, Soetran ajâlânè saloka militèr è Renseitai, akademi militèr sè èbângun bi' tentara Jeppang. Soetran kantos dhâddhi angghuta satuan [[Pembèla Tanah Air]] samarèna lulus bân ngaollè pangkat ''budancho'' (setara kalabân [[Sersan|sèrsan).]] Samarèna Inḍonèsia mardhika, Soetran agabung ka ḍâlem Badan Keamanan Rakyat (cikal bakal [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]]) bân ètempataghi mènangka komandan sèksi neng Batalion Tjipto sajjhâ' tangghâl 17 Sèptèmber 1945.&lt;ref&gt;Bachtiar, Harsya W. (1988). [https://books.google.co.id/books?id=IyQgAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y Siapa dia? Perwira Tinggi Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat (TNI-AD).] Jakarta. hlm. 417. [[:id:Istimewa:Sumber_buku/9789794281000|ISBN 9789794281000]]. Diaksès 2026-06-10. &lt;/ref&gt;

Samarèna [[Revolusi Nasional Indonesia|Rèvolusi Nasional Inḍonèsia]] la marè neng taon 1949, Soetran noro' Latihan Persamaan Perwira bân lulus dhâddhi Lètnan sèttong neng taon 1950. Soetran kantos noro' pan bârâmpan pendidikân militèr laènna, è antarana Pendidikan Persiapan Untuk Perwira è [[Kabhupatèn Jhembher|Jember]] (lulus 1956) bân Kursus Perwira Lanjutân Satu è [[Kottha Banḍung|Banḍung]] (lulus 1957). 

Neng taon 1958, Soetran dhâddhi Bhâkkèl komandan Batalyon Infanteri 511 kalabân pangkat Lètnan sèttong. Empa' taon kantos, pangkatdhâ èpaongghâ ka kaptèn bân Soetran dhâddhi komandan Batalyon Infanteri 511. Korang ḍâri sataon kantos, neng taon 1963, Soetran èpangallè ka [[Papua (Wilayah Indonesia)|Irian Jaya]] bân dhâddhi komandan distrik militèr (Dandim) è Tanah Merah, Boven Digoel. Neng taon 1967, Soetran abâli èpangallè ka Jhâbâ Tèmor, dhâddhi Dandim Trènggalè'. Soetran jhughân narèma kenaikan pangkat dhâddhi mayor.&lt;ref&gt;Ariyanto, Danny Rizky. [https://repository.um.ac.id/54813/ Biografi Soetran (1921-1987)]. Diss. Universitas Negeri Malang, 2015. Diaksès 2026-06-10. &lt;/ref&gt; 

Neng ahèr masa jabatanna dhâddhi Gubernur Irian Jaya taon 1980, Soetran narèma kenaikan pangkat kehormatân ḍâri kolonèl dhâddhi [[Brigadir Jenderal|brigadir jènderal.]]

== Bupati Trènggalè' ==

=== Penamenan cengkè ===
Soetran èlantik dhâddhi Bupati Trènggalè' neng tangghâl 3 Oktobèr 1968, aghântè'aghi Moeladi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Rahayu, Endah (27 Juli 2005). [https://data.kompas.id/ &quot;Trenggalek &quot;Wiwitan lan Wibawa&quot;&quot;]. Kompas. hlm. 9. Diarsipkan dari versi aslinya tanggal 15 Desember 2020. Diaksès 2026-06-12. &lt;/ref&gt;. Sabellunna Soetran tojhu' neng korsè bupati, Trènggalè' èkennal mènangka daèrah sè miskèn bân segghut ngalamè mosèm nèmor lanjhâng sè nyebabaghi kakerrèngan neng daèrah kasebbhut. [[Gaplèk]], kananan utama penduduk Trènggalè', ta' bisa ètamen bân èpolong mon ghi' musèm nèmor.  

Soetran molaè nyarè solusi ka'angghuy masala kakerrèngan samarèna Soetran negghu' jabatân dhâddhi Bupati Trènggalè'. È bâbâna Soetran, pamarènta daèrah Trènggalè' anḍi' usaha ka'angghuy nyarè komoditas sè anḍi' nèlay tèngghi sè sesuai kalabân lahan rakyat. Samarèna nemmo jhâ' cengkè aropa'aghi taneman sè palèng cocok ka'angghuy ḍaèra kasebbhut, Soetran molaè nè'-sakonè' maksa penduduk Trènggalè' ka'angghuy namen cengkè.  

Panamenan cengkè kasebbhut abuwâ'aghi hasèl nè'-sakonnè' è bâkto samarena èmolaè. Tana Trènggalè' sè tandus èobâ dhâddhi tana sè bhiru kalabân cengkè bân kabupatèn kasebbhut dhâddhi pusat produksi cengkè è Jhâbâ Tèmor. Maskè'epon perkebunan cengkè ghun 16,21% ḍâri sakabbina lowas tana sè bâḍâ, produksi cengkè nambâ pendapatân masyarakat Trènggalè' ra-kèra 21 miliar rupiah per taon. Wilayah Trènggalè' kantos dhâddhi idèntik kalabân cengkè, bân penduduk è ḍissa kantos ghun ngandâllaghi cengkè mènangka tong-sèttongnga sombher penghasilân. 

Donald K. Emmerson, seorang peneliti politik, anḍi' pendapat jhâ' keberhasilân pembangunan Trènggalè' è bâbâna pamarèntana Soetran polana sistem kepemimpinan komando sè èanut. Emmerson anḍi' pendapat jhâ' Soetran anḍi' tanggung jawab penuh ḍâ' prosès pembangunan è wilayah kasebbhut bân ajâlânaghi pamarènta ḍaèrah mènangka perpanjangan tanganna dhibi'.

=== Tembokisasi bân rèboisasi ===
Sabellunna penunjukkânna dhâddhi bupati, kantor-kantor pamarènta bân militèr ghi' aghuna'aghi gubuk sè rèyot. Soetran anḍi' usaha ka'angghuy mabhâghus kabâḍâ'ân rèya lèbât konsèp tembokisasi. Konsèp sè èkoca'aghi kasebbhut ngajhâ' orèng Trènggalè' ka'angghuy abângun gheḍḍhung è sakètar romana bâng-sèbânga. Sampe' taon 1972, hampèr sakabbhina roma è Trènggalè' la anḍi' gheddhung. 

Salaèn program tembokisasi, Soetran jhughân nyoro rèboisasi è Trènggalè'. Soetran nyoro orèng ka Trènggalè' jhâ' &quot;ta' ollè sajengkal tana sè kosong ḍâri tamenan&quot;. Soetran terro ajâgâ Trènggalè' aman ḍâri bencana kakerrèngan sè lanjhâng bân abâghi tambâ'ân pèssè ka Kabupatèn ḍâri èkspor kaju-kaju akadhi pinus, jâtè, bân akasia.

=== Nyama Trènggalè' aobâ ===
Neng taon 1971, kalabân alasan ka'angghuy ngobâ citra jhubâ' Trènggalè', Soetran ngosollaghi nyama Trènggalè' dhâddhi Trenggalèh. Mènorot Soetran, oca' sè ahèrrè bi' suku oca' -ek ḍâlem bhâsa Jhâbâ anḍi' konotasi sè jhubâ' (conto: jelek/elek, kemenyek, tekek). Soetran ngoca' jhâ' nyama Trènggalè' segghut èkaghâbây bahan èjèk bi' orèng Jhâbâ mènangka singkatân ḍâri terang enggone wong elek (jellas-jellas tempattâ orèng jhubâ') dhâddhi Trenggalih, kalabân singkatânna Terang Ing Galih (terrang è atè sadhâjâ). 

Bânnya' pejabat Trènggalè' sè nolak rencana Soetran kasebbhut. Mereka anḍi' pendapat jhâ' paobâ'en nyama parlo prosès administratif bân birokratik sè cè' malaratdhâ. Maskè ollè tentangan, Soetran tettep ajhâlânaghi rencana bân nèng taon sè padá Soetran abântuk tim sè menginvèstigasi asal-usul nyama Trènggalè', kamunculân sè tartolès awwâl ḍâri nyama Trènggalè', bân kemungkinan anyamaè ulang Trènggalè' kalabân arujuk ka kamunculân sè awwâl ḍâri nyamana. Proyèk rèya tettep èjâlânnaghi pan-bârâmpan taon samarèna Soetran ningghâllaghi jabatân bupati Trènggalè'. Tim kasebbhut berhasil nemmo bân adokumèntasi'aghi awwâl mola berdirina Trènggalè' bân kamunculân awwâl nyama Trènggalè'. Namong, tim kasebbhut nolak usulân ka'angghuy ngobâ nyama Trènggalè'.

=== Parasamya Purnakarya Nugraha ===
Polana èyangghep suksès mènangka Bupati Trènggalè' lèbât program namen cengkè, Soetran èpèlè polè mènangka bupati ghâbây pèriode kaduwâ' è taon 1973. È taon 1974, Kabupatèn Trènggalè' narèma pangarghâ'ân `dâri Prèsidèn [[Soeharto]] sè aropa'aghi Parasamya Purnakarya Nugraha,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; sèttong pangarghâ'ân ghâbây Bupati/Provinsi kalabân hasèl pembangonan sè palèng bhâgus è bâkto pâlaksanaan Rencana Pembangonan Lèma Taon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jackson |first=Karl D. |url=https://books.google.co.id/books?id=ktP7qHLI8gcC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=id#v=onepage&amp;q=Soetran&amp;f=false |title=Political Power and Communications in Indonesia |last2=Pye |first2=Lucian W. |date=1980-01-01 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04205-6 |language=en}}&lt;/ref&gt; Pengaarghâ'ân panèka ètarèma sareng Gubernur Jhâbâ Tèmor [[Mohammad Noer]] ḍâri Prèsidèn Soeharto è sèttong upacara sè èlaksana'aghi è tangghâl 21 Agustus 1974 è Stadion Tambaksari.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Noer |first=Mohammad |url=https://books.google.co.id/books?id=qC9wAAAAMAAJ |title=Pamong mengabdi desa: biografi Mohammad Noer |last2=Siahaan |first2=Hotman |date=1997 |publisher=Yayasan Keluarga Bhakti dan Surabaya Post |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Gubernur Irian Jaya ==
[[Bhengkek:Soetran with regents from Irian Jaya.jpg|jmpl|Presiden Soeharto mèrri' Parasamya Purnakarya Nugraha ka'angghuy Trenggalek ḍâ' Gubernur Jâbâ Tèmor, Mohammad Noer.]]
Sa'amponna dhâdhhi bhupatè Trenggalek duwâ' periode, Soetran ètunjuk sareng Menteri Dâlem Negeri Amirmachmud ka'anggghuy dhâddhi Gubernur [[Papua (Wilayah Indonesia)|Irian Jaya]].Soetran èpadhâddhi pejabat gubernur è tangghâl 31 April 1975, ghâbây gântèna Acub Zainal.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-06-08 |website=data.kompas.id |language=en}}&lt;/ref&gt; Masa jabatana sè dhâddhi penjabat gubernur lamarè tèppa' èpon èlantik dhâddhi gubernur definitif è tangghâl 12 Agustus 1975.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19369617 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073232/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19369617 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-06-08 |website=KompasData |language=en}}&lt;/ref&gt; Masa jabatanna koḍu marè è tangghâl 4 Sèptèmber 1980, tapè polana sobung gântèna gubernur,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19484777 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073233/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19484777 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-06-08 |website=KompasData |language=en}}&lt;/ref&gt; masa jabatanna èpaterros sampè' 20 Jânuwari 1981.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EsvVB-Z85GcC&amp;pg=RA7-PA14 |title=Mimbar |date=1980 |publisher=Departemen Dalam Negeri |language=id}}&lt;/ref&gt;

=== '''Wajib Nanem Cengkè''' ===
[[Bhengkek:Minister of Internal Affairs handing over the project list to Governor Soetran.jpg|jmpl|Soetran (kanan) menerima DIP Proyek pambangonan Nasional ka'angghuy Provinsi Irian Jaya ḍâri Menteri Ḍâlem Negeri Amirmachmud.]]
Sa'amponna dhâddhi penjabat gubernur Irian Jaya, Soetran molay nerapaghi program sè ampon èpon lakoni è Trenggalek kabit pètto' taon. È tangghâl 20 Mèi 1975, Soetran mencanangkan program Wâjib nanem Cengkè (WTC).&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Administrator |date=1976-12-11 |title=Lain trenggalek, lain di sini |url=https://majalah.tempo.co/read/daerah/70670/lain-trenggalek-lain-di-sini |access-date=2026-06-08 |work=Tempo |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Soetran berpendapat cengkè bisa mèrri' hasèl sè rajâ ḍâ' penghasèlana ḍaèra Irian Jaya. Polana program kasebhut, Soetran èolok &quot;Gubernur Cengkè&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Griapon |first=Alexander |url=https://books.google.co.id/books?id=R-NRAQAAMAAJ&amp;redir_esc=y |title=Lembaga musyawarah adat: 10 tahun terakhir dari 30 tahun awal pemerintahan propinsi di tanah Papua |date=2010 |publisher=Kerjasama Penerbit Arika dengan Pemerintah Kabupaten Jayapura |isbn=978-602-95705-3-3 |language=id}}&lt;/ref&gt;

Mènorot èssèna komando sè èpakaloar Soetran, satèyap kopala kalowarga è Irian Jaya è kenning wâjib namen. kalowarga sè oḍi' è dhisa koḍu namen cengkè palèng sakonnè' 20 bhungka, kalowarga sè oḍi' è pèngghir kottha koḍu namen 5—10, bân kalowarga sè oḍi' è kottha koḍu namen palèng sakonnè' 5 bhungka. Kantor-kantor, sakola, asrama, kennenga ibâdâ, bân pramuka jhughân èwajibaghi ka'angghuy namen cengkè. salaèn ḍâri namen skala kènni' sareng penduduk, Soetran jhughân manaddhek kebbhun cengkè sè èkalola sareng pamarènta kabupatèn bân provinsi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |last=Administrator |date=1976-12-11 |title=Lain trenggalek, lain di sini |url=https://majalah.tempo.co/read/daerah/70670/lain-trenggalek-lain-di-sini |access-date=2026-06-08 |work=Tempo |language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Pan-bârâmpan arè sa'amponna program èmolaè, Soetran nyo'on pèssè ḍâri Prèsidèn Soeharto. Parnyo'onanna èkabbhuli, bân Soeharto aberri' hibah atahap sebânnya' 250 juta rupia è tangghâl 20 Novèmber 1975, kalabân 50 juta rupia èberri'i è taon partama. Rencanana Soetran melleya nè-binèna cengkè ka Trènggalè' sè arghâna 35 juta rupia.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Namong, ta' abit sa'ampona èmolaè, proyèk panèka ennas. È dâlem tanam cengkeh sè èlaksanaaghi sareng [[Pegawai negeri sipil|PNS]] è Kantor Gubernur Irian Jaya, namong ra-kèra 10% ḍâri bibit cengkè sè bisa ètamen è taon partama. Orèng ahli pertanian nyata'aghi jhâ' ka ennasân panèka polana instruksi Soetran sè agher bân PNS sè ghita' ngartè carana namen cengkè. Alasan laènna èngghi panèka Soetran ampon alanggar dekrit Mentri Pertanian sè anyata'aghi jhâ' nè-binèna cengkè coma bisa è impor ḍâri empa' kennangan: [[Selokaton, Sukorejo, Kendal|Selokaton]], Branggah Banaran, Bogor, bân Maluku. Kapotosanna Soetran ka'angguy mamaso' nè-binèna cengkè ḍâri Trènggalè' èyangghâp sala raje sabhâb nè-binèna cengkè ḍâri Trènggalè' ghita' toman èteliti kalayakanna.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Julius Ary Mollet, paneliti ḍâri [[Universitas Cenderawasih|Universitas Cendrawasih]], nyala'aghi ka ennasân Soetran è sosialisasi sè korang ka masyarakat. Mènorot Julius, masyarakat dhâddhi ta' segghân sè molonga bân nyuwâllâ cengkè polana koranga sosialisasi tentang kaontonga ḍâri namen cengkè.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-06-29 |website=data.kompas.id |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa'ampona Soetran toron dâri kalaghungan Gubernur Irian Jaya, penerussa, [[Busiri Suryowinoto]], atanya kabijaghân Wâjib Namen Cengkè-na. Busiri aghântè'è program Soetran kalabân namen tanaman kakanan, polana èparcajâ cengkè ta' cocok ghâbây wilaya Irian Jaya.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Administrator |date=1981-01-24 |title=Busiri, setelah soetran  busiri, setelah soetran |url=https://majalah.tempo.co/read/daerah/48872/busiri-setelah-soetran-busiri-setelah-soetran |access-date=2026-06-29 |work=Tempo |language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

=== Lènḍhu Irian Jaya ===
È bâkto pamarènta'ana Soetran, Provinsi Irian Jaya èkenning duwâ' lènḍhu kalabân berturut-turut. lènḍhu sè kabidhân, è tangghâl 26 Juniè 1976 bân okoranna 7,1 [[Skala Richter]], alangsong selama saminggu. Akibatâ, 12 kampong rajâ è [[Lembah Baliem]] è nyata'aghi èlang. Kecamatan [[Kurima, Yahukimo|Kurima]], [[Okbibab, Paghunongan Bintang|Okbibab]], bân Oksibil, Sè sakabbhina bâḍâ è Kabupatèn Jayawijaya, sakabbhina ancor polana lènḍhu. Sampè' kalabân tangghâl 5 Juli 1976, 369 orèng tèmmu sèdhâ bân 5.001 orèng ènyata'aghi èlang.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Juli 1976 {{!}} 00.00 WIB |title=Ujian Berat Buat Soetran |url=https://www.tempo.co/politik/ujian-berat-buat-soetran-1094390 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt; 

Samarèna lènḍhu kasebbhut, para penyintas èevakuasi bân ètampong ḍâlem kamp pangungsiân.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-07-06 |website=data.kompas.id |language=en}}&lt;/ref&gt; Seorang pejabat pamarènta'an nghâmbhâraghi kondisi è kamp pangungsiân kasebhut kalabân &quot;marèngès bân tako' &quot;. Sèkrètaris Daerah Irian Jaya, Syarifuddin Harahap, ngèrèmaghi sejumlah radiogram ḍâ' departemen bân perusahaan è Irian Jaya bân mènta mereka ka'angghuy ngèrèmaghi bântowan. Prèsidèn Soeharto nangghâpi kalabân marènta lembaga pamarènta'an ka'angghuy abento' suatu satuan tugas ka'angghuy ngaḍhepi lèndhu kasebhut. bântowan kabidhân sè èberri' èbâghi ḍâ' penyintas sè terisolasi bân klaparan abento' sak [[Sabbhrâng longghâ|obi]] sè è paghâgghâr ḍâri odârâ. Tapè, sejumlah obi sèttong sak ancor polana sak la ancor. È tangghâl 3 Juli, pamarènta [[Papua Nugini|Papua Nugin]]&lt;nowiki/&gt;i abânto proses nyarè bân penyelamatan ḍâlem bento' sebuah pesawat [[Cessna]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Juli 1976 {{!}} 00.00 WIB |title=Ujian Berat Buat Soetran |url=https://www.tempo.co/politik/ujian-berat-buat-soetran-1094390 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt;

Soetran terbang ḍâ' Jakarta è tangghâl 10 Juli ka'angghuy abahas masalah kasebhut kalabân Prèsidèn Soeharto.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-07-06 |website=data.kompas.id |language=en}}&lt;/ref&gt; Soeharto mherri' bântowan sebesar 100 juta rupiya ka'angghuy nangani cobhâ'ân kasebhut bân nyata'aghi jhâ' lenḍhu panèka chobâ'ân nasional.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19237898 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073235/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19237898 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-07-06 |website=KompasData |language=en}}&lt;/ref&gt;

Soetran mengeluhkan laona bhântowana pamerènta ḍâ' chobâ'ân alam kasebhut. È tangghâl 19 Juli, Soetran nyampè'aghi ta' puwasa Soetran kalabân penanganan pamarènta pusat ḍâ' chobâ'ân kasebhut. Ta' puwas polana satgas sè èbènto' sareng pamarènta pusat ghilok dhik ḍâteng.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-07-06 |website=data.kompas.id |language=en}}&lt;/ref&gt; Èpon jhughân ngoca' jhâ' sampè' kalabân tangghâl 19 Juli, coma 2 dokter bân 10 perabât sè bâḍâ è kennanga chobâ'ân.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19372490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073254/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19372490 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-07-06 |website=KompasData |language=en}}&lt;/ref&gt; Ḍâlem sebuah pertemuana kalabân Soeharto, Soetran jhughân mengkritisi korangan bhântowana pesawat bân medis sè èberri' sareng pamarènta pusat.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19461819 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073250/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19461819 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-07-06 |website=KompasData |language=en}}&lt;/ref&gt;

Menurut Kantor Koordinasi Orosan Penanggulangan Chobâ'ân Perserikatan Bhângsa-Bhângsa (UNDRO), sampè' kalabân tangghâl 30 Sèptèmber, ra kèra sèttong satengga juta dolar AS ampon èbherri' sareng organisasi ḍâri cem macem naghârâ ka'angghuy nanganaghi chobâ'ân è Irian Jaya. UNDRO ngèra'aghi pamarènta mataḍâ' setidaknya 10 èbu dolar satiyap bulâna ka'angghuy maghâgghâr obi ḍâri oḍârâ.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=4 Desember 1976 {{!}} 00.00 WIB |title=Pindah Atau Tidak ? |url=https://www.tempo.co/politik/pindah-atau-tidak--1093573 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt;

[[Lènḍhu|Lèndhu]] sè kaduwâ' è bulân November 1976. Lèndhu kasebhut berdampak ḍâ' [[Ghunong Jayawijaya|paghunongan Jayawijaya]], bân ra kèra 110 orèng seḍhâ polana lèndhu kasebhut. Lèndhu sè nomer duwâ'  andi' skala sè lebbhi kecil bân narèma lebbhi dhiddi' peliputan ḍâri media.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Atokar kalabân Elias Paprindey ===
[[Elias Paprindey]], panèka birokrat asli [[Papua]], ètoddhu sareng Soetran dhâddhi bâkkèl gubernur ngântè [[Jan Mamoribo]] sè sèḍhâ è tangghâl 19 Oktober 1976.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tempo |title=Keputusan Presiden Indonesia Nomor 32/M Tahun 1977 |url=https://perpustakaan.bappenas.go.id/lontar/file?file=digital%2F148437-%5B_Konten_%5D-KEPRES%20NO.%2032-M%20TAHUN%201977.PDF |access-date=2026-07-06 |archive-date=2021-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111055809/https://perpustakaan.bappenas.go.id/lontar/file?file=digital%2F148437-%5B_Konten_%5D-KEPRES%20NO.%2032-M%20TAHUN%201977.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa'ampona dhâddhi bâkkèl Gubernur, Paprindey molay atokar kalabân Soetran mengenai proses pembangonan è Irian Jaya.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Agustus 1979 {{!}} 00.00 WIB |title=Irian Jaya, 10 Tahun Kemudian |url=https://www.tempo.co/politik/irian-jaya-10-tahun-kemudian-1086208 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt; Paprindey kemudian menuduh jabatan bâkkèl gubernur &quot;tak lebbhi ḍâri simbol belaka&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1980-11-29 |title=Dari Wagub Sampai Trikora |url=https://www.tempo.co/politik/dari-wagub-sampai-trikora-1083071 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt; Bâkto ètanya sareng wartawan ''[[Tèmpo|Tempo]]'' Widi Yarmanto mengenai atokaran kasebhut, Soetran ta' ngako hal kasebhut bân nyata'aghi jhâ' &quot;Hubungan lako [kami] pagghun bhâghus [bân] kalakoan [kami pagghun] bhânjhur.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Agustus 1979 {{!}} 00.00 WIB |title=Sesungguhnya Tak Ada Apa-apa |url=https://www.tempo.co/politik/sesungguhnya-tak-ada-apa-apa-1086206 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt;

Lamun berita atokaran kashebut èkataoè penduduk, PNS penduduk asli Irian Jaya molay ngungkapaghin katako'ana mereka kalabân pamarènta daerah. Orèng panglako negeri nyata'aghi &quot;Lamun keadaan èḍinna' dèyye to', lebbhi bhâghus kami ḍâ' [[Papua Nugini|PNG]] bhâin.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Agustus 1979 {{!}} 00.00 WIB |title=Irian Jaya, 10 Tahun Kemudian |url=https://www.tempo.co/politik/irian-jaya-10-tahun-kemudian-1086208 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;

[[Bhângsa:Gubernur Papua]]
[[Bhângsa:Tokoh TNI]]
[[Bhângsa:Bupati Trenggalek]]
[[Bhângsa:Kalahèran 1921]]
[[Bhângsa:Sèḍhâ 1987]]
[[Bhângsa:Sèḍhâ omur 66]]</text>
      <sha1>hevqnavxeurgg95t9rxfb6wa86sxxs0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bhângsa:Ras kocèng langka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19570</id>
    <revision>
      <id>65436</id>
      <parentid>65393</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T02:14:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hainisyaf</username>
        <id>2647</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Ras kocèng]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>65436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="bbvxn5l3rsw9rem5ozf87g2atepm0px" xml:space="preserve">Ras kocèng langka

[[Bhângsa:Ras kocèng]]</text>
      <sha1>bbvxn5l3rsw9rem5ozf87g2atepm0px</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Achraf Hakimi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19584</id>
    <revision>
      <id>65430</id>
      <timestamp>2026-08-03T14:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azura1269</username>
        <id>2978</id>
      </contributor>
      <comment>←Membuat halaman berisi '[[Bhengkek:FC Salzburg gegen Paris Saint-Germain UEFA Champions League 58.jpg|jmpl|Hakimi amaèen ka'angghuy Paris Saint-Germain taon 2024]] '''Achraf Hakimi Mouh''' lahèr 4 Nopèmber 1998 iya arèya pemain bal profesiional Maroko sè amaèn mènangka bek ka'angghuy klub Ligue 1 Paris Saint-Germain bân tim nasional Maroko.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=REAL MADRID C.F. - ERROR |url=https://www.realmadrid.com/en-US |access-date=2026-08-03 |website=www.realmadrid.com}}&lt;/...'</comment>
      <origin>65430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6580" sha1="kfic5901kiyamc97aom8ut4n1e4v457" xml:space="preserve">[[Bhengkek:FC Salzburg gegen Paris Saint-Germain UEFA Champions League 58.jpg|jmpl|Hakimi amaèen ka'angghuy Paris Saint-Germain taon 2024]]
'''Achraf Hakimi Mouh''' lahèr 4 Nopèmber 1998 iya arèya pemain bal profesiional Maroko sè amaèn mènangka bek ka'angghuy klub Ligue 1 Paris Saint-Germain bân tim nasional Maroko.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=REAL MADRID C.F. - ERROR |url=https://www.realmadrid.com/en-US |access-date=2026-08-03 |website=www.realmadrid.com}}&lt;/ref&gt;

== Koḍi'ân Awwâl ==
Hakimi lahèr tangghâl 4 Nopèmber 1998 è Madrid, Spanyol, ḍâri orèng towa Maroko. Ramana, Mohamed, aropa'aghi orèng dhâghâng, bân èbhuna, Saida, alako mènangka ibu rumah tangga. Hakmi rajâ è Getafe, sè aropa'aghi bâgiyân Dâri Komunitas Madrid, bân kalowargana ngaḍḍhebbhi tangtangan ekonomi.

== Statistik Karirra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Penampilan bân golla menorot klub, musèm bân kompetisi
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mosèm
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Piala nasional
! colspan=&quot;2&quot; |Eropa
! colspan=&quot;2&quot; |Laènna
! colspan=&quot;2&quot; |Total
|-
!Divisi
!Tampil
!Gol
!Tampil
!Gol
!Tampil
!Gol
!Tampil
!Gol
!Tampil
!Gol
|-
|Real Madrid Castilla
|2016–17
|Segunda División B
|28
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|28
|1
|-
|Real Madrid
|2017–18
|La Liga
|9
|2
|5
|0
|2
|0
|1
|0
|17
|2
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Borussia Dortmund (pinjaman)
|2018–19
|Bundesliga
|21
|2
|2
|1
|5
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|28
|3
|-
|2019–20
|Bundesliga
|33
|5
|3
|0
|8
|4
|1
|0
|45
|9
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!54
!7
!5
!1
!13
!4
!1
!0
!73
!12
|-
|Inter Milan
|2020–21
|Serie A
|37
|7
|3
|0
|5
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|45
|7
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Paris Saint-Germain
|2021–22
|Ligue 1
|32
|4
|0
|0
|8
|0
|1
|0
|41
|4
|-
|2022–23
|Ligue 1
|28
|5
|2
|0
|8
|0
|1
|0
|39
|5
|-
|2023–24
|Ligue 1
|25
|4
|3
|0
|11
|1
|1
|0
|40
|5
|-
|2024–25
|Ligue 1
|25
|4
|5
|1
|17
|4
|7
|2
|54
|11
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!110
!17
!10
!1
!44
!5
!10
!2
!174
!25
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Total karier
!237
!34
!23
!2
!64
!9
!12
!2
!336
!47
|}

== Prestasi ==
'''Real Madrid Castilla'''

* Copa del Rey Juvenil: 2017&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CRÓNICA {{!}} El Real Madrid gana el derbi final y alza la Copa del Rey Juvenil {{!}} rfef.es |url=http://www.rfef.es/noticias/cronica-final-copa-rey-juvenil-2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111185136/http://www.rfef.es/noticias/cronica-final-copa-rey-juvenil-2017 |archive-date=2017-11-11 |access-date=2026-08-03 |website=www.rfef.es |language=es}}&lt;/ref&gt;

'''Real Madrid'''

* Liga Champions UEFA: 2017–18&lt;ref&gt;{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Real Madrid 3-1 Liverpool: UEFA Champions League 2017/18 Final |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2021711--real-madrid-vs-liverpool/ |access-date=2026-08-03 |website=UEFA.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Piala Super UEFA: 2017&lt;ref&gt;{{Cite web |last=UEFA.com |title=Real Madrid vs Man Utd {{!}} Line-ups {{!}} UEFA Super Cup 2017 Final |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/match/2022539--real-madrid-vs-man-utd/lineups/ |access-date=2026-08-03 |website=UEFA.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Piala Dunia Antarklub FIFA: 2017&lt;ref&gt;{{Cite web |last=FIFA.com |title=FIFA Club World Cup UAE 2017 - Matches - Real Madrid CF-Grêmio FBPA - FIFA.com |url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=279805/match=300398163/report.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718234532/https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=279805/match=300398163/report.html |archive-date=2018-07-18 |access-date=2026-08-03 |website=FIFA.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
* Piala Super Spanyol: 2017&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RFEF |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&amp;CodActa=42775 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170818142217/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&amp;CodActa=42775 |archive-date=2017-08-18 |access-date=2026-08-03 |website=actas.rfef.es}}&lt;/ref&gt;

'''Borussia Dortmund'''

* Piala Super DFL: 2019&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BVB gegen FC Bayern - Der Spielbericht zum Supercup |url=https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/supercup-borussia-dortmund-fc-bayern-munchen-spielbericht-5996 |access-date=2026-08-03 |website=bundesliga.de - die offizielle Webseite der Bundesliga |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bundesliga {{!}} official website |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811115030/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga |archive-date=2019-08-11 |access-date=2026-08-03 |website=bundesliga.com - the official Bundesliga website |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''Inter Milan'''

* Serie A: 2020–21&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Inter end Juventus' stranglehold on Serie A title |url=https://www.espn.com/soccer/internazionale/story/4374169/inter-end-juventus-serie-a-dominance-with-first-title-in-11-years |access-date=2026-08-03 |work=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''Paris Saint-Germain'''

* Liga Champions UEFA: 2024–25
* Ligue 1: 2021–22,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bosher |first=Luke |last2=Whitehead |first2=Jacob |date=2022-08-31 |title=PSG crowned Ligue 1 champions after Messi secures draw against Lens |url=https://www.nytimes.com/athletic/4179531/2022/04/22/psg-crowned-ligue-1-champions-after-messi-secures-draw-against-lens/ |access-date=2026-08-03 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 2022–23&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Eurosport is not available in your region |url=https://www.eurosport.fr/geoblocking.shtml |access-date=2026-08-03 |website=www.eurosport.fr}}&lt;/ref&gt;
* Piala Super Prancis: 2022&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A final, lots of goals and a trophy: a great start to the season! |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/a-final-lots-of-goals-and-a-trophy-a-great-start-to-the-season-match-report-paris-saint-germain-trophee-des-champions-psg-nantes |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814123500/https://en.psg.fr/teams/first-team/content/a-final-lots-of-goals-and-a-trophy-a-great-start-to-the-season-match-report-paris-saint-germain-trophee-des-champions-psg-nantes |archive-date=2022-08-14 |access-date=2026-08-03 |website=EN.PSG.FR |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
* Liga Champions UEFA: 2025-26&lt;ref&gt;{{Cite news |title=PSG-Inter Milan : revivez l’éclatante victoire des Parisiens en finale de la Ligue des champions |url=https://www.lemonde.fr/sport/live/2025/05/31/en-direct-psg-inter-milan-suivez-la-finale-de-la-ligue-des-champions_6609501_3242.html |access-date=2026-08-03 |work=Le Monde.fr |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;</text>
      <sha1>kfic5901kiyamc97aom8ut4n1e4v457</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra</title>
    <ns>3</ns>
    <id>19585</id>
    <revision>
      <id>65463</id>
      <timestamp>2026-08-04T09:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi */ bagian baru</comment>
      <origin>65463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="55y9tiwvrrf41u4ci4xaac230jhz23g" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)</text>
      <sha1>55y9tiwvrrf41u4ci4xaac230jhz23g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65464</id>
      <parentid>65463</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura */ bagian baru</comment>
      <origin>65464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1680" sha1="hjc43fj0vo350qvdkljr6xqvhp2eucz" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)</text>
      <sha1>hjc43fj0vo350qvdkljr6xqvhp2eucz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65465</id>
      <parentid>65464</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) */ bagian baru</comment>
      <origin>65465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="bojdydrotisjroc35ns3pxmk4o0q2fj" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)

== Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) ==


G: ma' abit sèngko' ta' nemmonen bâ'ân

M: kaulâ anglo pak, namong mangkènpon pèndhânan. 

G:bâri' sèngko' ngatèla bâ'nâ èntar ka Pajagâlân.

M: èngghi lerres, kaulâ mapak emba, ngobângi lolo è mongging laokna terminal. 

G:ca'na bâ'na sakèk, ma'ghi' bisa è paksa nompak sapèda? 

M: ènggi è paksa'aghi mapak emba, lantaran è kèndhel ghabidhi gellâ.

G: bi' sengko' è sangghu lècek

M: bhunten kaulâ ta' lècek, manabi korang ngaghali parèksani ka Hamdi. 

Guru: ye ella, cokop.

M : enggi [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.27 (WIB)</text>
      <sha1>bojdydrotisjroc35ns3pxmk4o0q2fj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65466</id>
      <parentid>65465</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bu-dhâbu Morèt sareng ghuru */ bagian baru</comment>
      <origin>65466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="dycgnbxy1bec48ldk8gjwwmprjf8i35" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)

== Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) ==


G: ma' abit sèngko' ta' nemmonen bâ'ân

M: kaulâ anglo pak, namong mangkènpon pèndhânan. 

G:bâri' sèngko' ngatèla bâ'nâ èntar ka Pajagâlân.

M: èngghi lerres, kaulâ mapak emba, ngobângi lolo è mongging laokna terminal. 

G:ca'na bâ'na sakèk, ma'ghi' bisa è paksa nompak sapèda? 

M: ènggi è paksa'aghi mapak emba, lantaran è kèndhel ghabidhi gellâ.

G: bi' sengko' è sangghu lècek

M: bhunten kaulâ ta' lècek, manabi korang ngaghali parèksani ka Hamdi. 

Guru: ye ella, cokop.

M : enggi [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.27 (WIB)

== Bu-dhâbu Morèt sareng ghuru ==


M:Assalamualaikum.... 

G: Waalaikumsalam.... Dhika, Nak? 

M: ènggi pak, ghi' bhuru ka èbhâr nyabis amarghâ rèkong a sakola . 

G: èngghi,.. Maddhâ larès  longgu ghu'ento

M: engghi pak. 

G: kadhi napè, Padâ saèyan emma'na bân eppa'na dhika? 

M:engggi, bèrkat dhu'aepon panjennenggan. 

G: Neko bâdâ biddhâng, maddhâ pondhut jhâ' dus-todus. O.., neko bâdâ tambulla, maddhâ teddha

M: engghi, nyo'on parèng ka'dinto. 

G: dhâgghi' malem dika ta' osa pleman, kèlem ghu' ento. 

M:mator sakalangkong pak, abdhina bânnya' tangghungan, sareng ta' amet ngènepbhâ ka eppa'.

G : diggal mon ta' rekong, pola lan- bilan bai. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.28 (WIB)</text>
      <sha1>dycgnbxy1bec48ldk8gjwwmprjf8i35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65467</id>
      <parentid>65466</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* Caretana pak halim nyoro morèt mondhut spidol e kantor. */ bagian baru</comment>
      <origin>65467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="g2gfnw1wee6t9n7c1bvaeq5pl192z2t" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)

== Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) ==


G: ma' abit sèngko' ta' nemmonen bâ'ân

M: kaulâ anglo pak, namong mangkènpon pèndhânan. 

G:bâri' sèngko' ngatèla bâ'nâ èntar ka Pajagâlân.

M: èngghi lerres, kaulâ mapak emba, ngobângi lolo è mongging laokna terminal. 

G:ca'na bâ'na sakèk, ma'ghi' bisa è paksa nompak sapèda? 

M: ènggi è paksa'aghi mapak emba, lantaran è kèndhel ghabidhi gellâ.

G: bi' sengko' è sangghu lècek

M: bhunten kaulâ ta' lècek, manabi korang ngaghali parèksani ka Hamdi. 

Guru: ye ella, cokop.

M : enggi [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.27 (WIB)

== Bu-dhâbu Morèt sareng ghuru ==


M:Assalamualaikum.... 

G: Waalaikumsalam.... Dhika, Nak? 

M: ènggi pak, ghi' bhuru ka èbhâr nyabis amarghâ rèkong a sakola . 

G: èngghi,.. Maddhâ larès  longgu ghu'ento

M: engghi pak. 

G: kadhi napè, Padâ saèyan emma'na bân eppa'na dhika? 

M:engggi, bèrkat dhu'aepon panjennenggan. 

G: Neko bâdâ biddhâng, maddhâ pondhut jhâ' dus-todus. O.., neko bâdâ tambulla, maddhâ teddha

M: engghi, nyo'on parèng ka'dinto. 

G: dhâgghi' malem dika ta' osa pleman, kèlem ghu' ento. 

M:mator sakalangkong pak, abdhina bânnya' tangghungan, sareng ta' amet ngènepbhâ ka eppa'.

G : diggal mon ta' rekong, pola lan- bilan bai. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.28 (WIB)

== Caretana pak halim nyoro morèt  mondhut spidol e kantor. ==


G: nak, kala'aghi spidol bân tas è kantor  budi ya. 

M: èngghi ka' dinto, é pondhut aghina sareng abdhina. 

G: otabâ, tanya ka ibu Nurul. 

M: èngghi ka'dinto. 

.... 

M: Bu, abdina epakon sareng pak Halim mondhut spidol sareng tas, dhâbuna epakon atanya ka ajunan. 

G.N: ntos lu, lagghi' èkala'a

M: Cangkolang abdina bu. 

G: iyya' la etemmu nak. 

M: Matorsakalangkong bu. 

.. 

M: ka'dinto Pak, kadhiya bâdâ kosokana polè pak?

G: enjâ' tadâ', sakalangkong iyya. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.29 (WIB)</text>
      <sha1>g2gfnw1wee6t9n7c1bvaeq5pl192z2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65468</id>
      <parentid>65467</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bidhana Oca' ka aba' tor Oca' ka Oreng se lebbi Molja */ bagian baru</comment>
      <origin>65468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="i7dte4ebh5bqa7p3nstjswfnr79o0w6" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)

== Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) ==


G: ma' abit sèngko' ta' nemmonen bâ'ân

M: kaulâ anglo pak, namong mangkènpon pèndhânan. 

G:bâri' sèngko' ngatèla bâ'nâ èntar ka Pajagâlân.

M: èngghi lerres, kaulâ mapak emba, ngobângi lolo è mongging laokna terminal. 

G:ca'na bâ'na sakèk, ma'ghi' bisa è paksa nompak sapèda? 

M: ènggi è paksa'aghi mapak emba, lantaran è kèndhel ghabidhi gellâ.

G: bi' sengko' è sangghu lècek

M: bhunten kaulâ ta' lècek, manabi korang ngaghali parèksani ka Hamdi. 

Guru: ye ella, cokop.

M : enggi [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.27 (WIB)

== Bu-dhâbu Morèt sareng ghuru ==


M:Assalamualaikum.... 

G: Waalaikumsalam.... Dhika, Nak? 

M: ènggi pak, ghi' bhuru ka èbhâr nyabis amarghâ rèkong a sakola . 

G: èngghi,.. Maddhâ larès  longgu ghu'ento

M: engghi pak. 

G: kadhi napè, Padâ saèyan emma'na bân eppa'na dhika? 

M:engggi, bèrkat dhu'aepon panjennenggan. 

G: Neko bâdâ biddhâng, maddhâ pondhut jhâ' dus-todus. O.., neko bâdâ tambulla, maddhâ teddha

M: engghi, nyo'on parèng ka'dinto. 

G: dhâgghi' malem dika ta' osa pleman, kèlem ghu' ento. 

M:mator sakalangkong pak, abdhina bânnya' tangghungan, sareng ta' amet ngènepbhâ ka eppa'.

G : diggal mon ta' rekong, pola lan- bilan bai. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.28 (WIB)

== Caretana pak halim nyoro morèt  mondhut spidol e kantor. ==


G: nak, kala'aghi spidol bân tas è kantor  budi ya. 

M: èngghi ka' dinto, é pondhut aghina sareng abdhina. 

G: otabâ, tanya ka ibu Nurul. 

M: èngghi ka'dinto. 

.... 

M: Bu, abdina epakon sareng pak Halim mondhut spidol sareng tas, dhâbuna epakon atanya ka ajunan. 

G.N: ntos lu, lagghi' èkala'a

M: Cangkolang abdina bu. 

G: iyya' la etemmu nak. 

M: Matorsakalangkong bu. 

.. 

M: ka'dinto Pak, kadhiya bâdâ kosokana polè pak?

G: enjâ' tadâ', sakalangkong iyya. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.29 (WIB)

== Bidhana Oca' ka aba' tor Oca' ka Oreng se lebbi Molja ==


Sengko' ngakan

Kaulâ neddhâ

Sampèyan adhâ'âr


Sengko' molè 

Kaulâ pleman

Sampèyan bhubhâr/ghubâr


Sèngko' tao

Kaulâ onèng

Sampeyan ngaghâli


Sèngko' sakè'

Kaulâ anglo

Sampeyan songkan


Sèngko' ngabâs

Kaulâ nèngale

Sampeyan  ngoladhi


Tang mata

Tèngal kaulâ 

Socana sampyan.  [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.31 (WIB)</text>
      <sha1>i7dte4ebh5bqa7p3nstjswfnr79o0w6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65469</id>
      <parentid>65468</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jajarbaan ondhagga Bhasa Madura */ bagian baru</comment>
      <origin>65469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5693" sha1="fxcztguh35w5wsztmnrfseiz1fbmtft" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)

== Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) ==


G: ma' abit sèngko' ta' nemmonen bâ'ân

M: kaulâ anglo pak, namong mangkènpon pèndhânan. 

G:bâri' sèngko' ngatèla bâ'nâ èntar ka Pajagâlân.

M: èngghi lerres, kaulâ mapak emba, ngobângi lolo è mongging laokna terminal. 

G:ca'na bâ'na sakèk, ma'ghi' bisa è paksa nompak sapèda? 

M: ènggi è paksa'aghi mapak emba, lantaran è kèndhel ghabidhi gellâ.

G: bi' sengko' è sangghu lècek

M: bhunten kaulâ ta' lècek, manabi korang ngaghali parèksani ka Hamdi. 

Guru: ye ella, cokop.

M : enggi [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.27 (WIB)

== Bu-dhâbu Morèt sareng ghuru ==


M:Assalamualaikum.... 

G: Waalaikumsalam.... Dhika, Nak? 

M: ènggi pak, ghi' bhuru ka èbhâr nyabis amarghâ rèkong a sakola . 

G: èngghi,.. Maddhâ larès  longgu ghu'ento

M: engghi pak. 

G: kadhi napè, Padâ saèyan emma'na bân eppa'na dhika? 

M:engggi, bèrkat dhu'aepon panjennenggan. 

G: Neko bâdâ biddhâng, maddhâ pondhut jhâ' dus-todus. O.., neko bâdâ tambulla, maddhâ teddha

M: engghi, nyo'on parèng ka'dinto. 

G: dhâgghi' malem dika ta' osa pleman, kèlem ghu' ento. 

M:mator sakalangkong pak, abdhina bânnya' tangghungan, sareng ta' amet ngènepbhâ ka eppa'.

G : diggal mon ta' rekong, pola lan- bilan bai. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.28 (WIB)

== Caretana pak halim nyoro morèt  mondhut spidol e kantor. ==


G: nak, kala'aghi spidol bân tas è kantor  budi ya. 

M: èngghi ka' dinto, é pondhut aghina sareng abdhina. 

G: otabâ, tanya ka ibu Nurul. 

M: èngghi ka'dinto. 

.... 

M: Bu, abdina epakon sareng pak Halim mondhut spidol sareng tas, dhâbuna epakon atanya ka ajunan. 

G.N: ntos lu, lagghi' èkala'a

M: Cangkolang abdina bu. 

G: iyya' la etemmu nak. 

M: Matorsakalangkong bu. 

.. 

M: ka'dinto Pak, kadhiya bâdâ kosokana polè pak?

G: enjâ' tadâ', sakalangkong iyya. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.29 (WIB)

== Bidhana Oca' ka aba' tor Oca' ka Oreng se lebbi Molja ==


Sengko' ngakan

Kaulâ neddhâ

Sampèyan adhâ'âr


Sengko' molè 

Kaulâ pleman

Sampèyan bhubhâr/ghubâr


Sèngko' tao

Kaulâ onèng

Sampeyan ngaghâli


Sèngko' sakè'

Kaulâ anglo

Sampeyan songkan


Sèngko' ngabâs

Kaulâ nèngale

Sampeyan  ngoladhi


Tang mata

Tèngal kaulâ 

Socana sampyan.  [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.31 (WIB)

== Jajarbaan ondhagga Bhasa Madura ==

Bhâsa camporan engghi panéka bhâsa andâp è campor sareng oca' tengga'an otabâ bhâsa tèngghi. 

1.Ghuru ka bekkas morèddha. 

2. Kyaè ka bekkas santrèna. 

3.Majhádi' ka ponakana

4.Sakanca'an se ampon abit ta' tapangghi. 

5. Mattoa ka mantona. 

Menangka conto. Ali bekkas ghuruna Amin. Ngabidhi apèsa, ta' onèng apangghi. 

Morèd: saè ka'dhinto, pak ghuru? 

Ghuru:  engghi, Alhandulillah... Pasèra panjènnenggan? 

M: Abdhina morèddhâ, Pak.  Ta' mabi abhâsa. Pak ghuru ta' emot ka abdhina se toju' è bangku budhi sè sèrrèng è pakon ngosot papan ka'issa' pak. 

G: o.. Iya, sèngko' molaè enga'. bâ'na bâdâ è dimma satèa.

M: abdhina bâdâ è kandhângan.

G: compo'na rajina ye? 

M: engghi,  compo'na robhiyâ kaulâ pak. 

G:ba'na ngastanè apa satèya nak? 

M: abdhina alako ngajâr pak, langkong tello taon. Panjènnenggan ngastanè ponapa è ka'dinto?

G: sèngkok nantos emba nak. 

M: agungèpon mèyos ka ka'dimma? 

G: èntar ka pangajiân NU nak. 

M: engghi. Cangkolang kaulâ, nyo'ona edhi plèmana dhimèn. Assalamualaikum.

G:Waalaikumsalam.  [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.33 (WIB)</text>
      <sha1>fxcztguh35w5wsztmnrfseiz1fbmtft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65470</id>
      <parentid>65469</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T09:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>/* (dialog) Carena klebun kolor sareng bekas klebun abhâ'rembhâk addhuwân tembhung. */ bagian baru</comment>
      <origin>65470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6490" sha1="rzffflur351vxrimxc2yr1pcuwmxnal" xml:space="preserve">==  Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’	: Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret	: Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’	: Sakek apa bekna, bing?

Moret	: Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’	: Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret	: Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’	: Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman	: Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’	: Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’	: Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir	: Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’	: Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir	: Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli

Ghuru bine	: Engghi mator sakalangkong berta epon Kyai [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.23 (WIB)

== contoh berdoa didalam kelas menggunakan bahasa Madura ==

Sabellunepon pangajhârân ekabhidi, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, maos dhu'a ekabhidi. (Basmalah)

Mator sakalangkong

Sabellunepon pangajhârân è pongkasè, ngirèng areng-sareng maos dhu'a, malar-mandhâr bâbulângan sè ampon è modhi è daddia'aghina tambâ'ân elmu sè aghuna otabâ sè amamfa'at, dhu'a è kabidhi. 

(Hamdalah) 

Mator sakalangkong [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.26 (WIB)

== Don-candon Ghuru (G) bân Morèt (M) ==


G: ma' abit sèngko' ta' nemmonen bâ'ân

M: kaulâ anglo pak, namong mangkènpon pèndhânan. 

G:bâri' sèngko' ngatèla bâ'nâ èntar ka Pajagâlân.

M: èngghi lerres, kaulâ mapak emba, ngobângi lolo è mongging laokna terminal. 

G:ca'na bâ'na sakèk, ma'ghi' bisa è paksa nompak sapèda? 

M: ènggi è paksa'aghi mapak emba, lantaran è kèndhel ghabidhi gellâ.

G: bi' sengko' è sangghu lècek

M: bhunten kaulâ ta' lècek, manabi korang ngaghali parèksani ka Hamdi. 

Guru: ye ella, cokop.

M : enggi [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.27 (WIB)

== Bu-dhâbu Morèt sareng ghuru ==


M:Assalamualaikum.... 

G: Waalaikumsalam.... Dhika, Nak? 

M: ènggi pak, ghi' bhuru ka èbhâr nyabis amarghâ rèkong a sakola . 

G: èngghi,.. Maddhâ larès  longgu ghu'ento

M: engghi pak. 

G: kadhi napè, Padâ saèyan emma'na bân eppa'na dhika? 

M:engggi, bèrkat dhu'aepon panjennenggan. 

G: Neko bâdâ biddhâng, maddhâ pondhut jhâ' dus-todus. O.., neko bâdâ tambulla, maddhâ teddha

M: engghi, nyo'on parèng ka'dinto. 

G: dhâgghi' malem dika ta' osa pleman, kèlem ghu' ento. 

M:mator sakalangkong pak, abdhina bânnya' tangghungan, sareng ta' amet ngènepbhâ ka eppa'.

G : diggal mon ta' rekong, pola lan- bilan bai. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.28 (WIB)

== Caretana pak halim nyoro morèt  mondhut spidol e kantor. ==


G: nak, kala'aghi spidol bân tas è kantor  budi ya. 

M: èngghi ka' dinto, é pondhut aghina sareng abdhina. 

G: otabâ, tanya ka ibu Nurul. 

M: èngghi ka'dinto. 

.... 

M: Bu, abdina epakon sareng pak Halim mondhut spidol sareng tas, dhâbuna epakon atanya ka ajunan. 

G.N: ntos lu, lagghi' èkala'a

M: Cangkolang abdina bu. 

G: iyya' la etemmu nak. 

M: Matorsakalangkong bu. 

.. 

M: ka'dinto Pak, kadhiya bâdâ kosokana polè pak?

G: enjâ' tadâ', sakalangkong iyya. [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.29 (WIB)

== Bidhana Oca' ka aba' tor Oca' ka Oreng se lebbi Molja ==


Sengko' ngakan

Kaulâ neddhâ

Sampèyan adhâ'âr


Sengko' molè 

Kaulâ pleman

Sampèyan bhubhâr/ghubâr


Sèngko' tao

Kaulâ onèng

Sampeyan ngaghâli


Sèngko' sakè'

Kaulâ anglo

Sampeyan songkan


Sèngko' ngabâs

Kaulâ nèngale

Sampeyan  ngoladhi


Tang mata

Tèngal kaulâ 

Socana sampyan.  [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.31 (WIB)

== Jajarbaan ondhagga Bhasa Madura ==

Bhâsa camporan engghi panéka bhâsa andâp è campor sareng oca' tengga'an otabâ bhâsa tèngghi. 

1.Ghuru ka bekkas morèddha. 

2. Kyaè ka bekkas santrèna. 

3.Majhádi' ka ponakana

4.Sakanca'an se ampon abit ta' tapangghi. 

5. Mattoa ka mantona. 

Menangka conto. Ali bekkas ghuruna Amin. Ngabidhi apèsa, ta' onèng apangghi. 

Morèd: saè ka'dhinto, pak ghuru? 

Ghuru:  engghi, Alhandulillah... Pasèra panjènnenggan? 

M: Abdhina morèddhâ, Pak.  Ta' mabi abhâsa. Pak ghuru ta' emot ka abdhina se toju' è bangku budhi sè sèrrèng è pakon ngosot papan ka'issa' pak. 

G: o.. Iya, sèngko' molaè enga'. bâ'na bâdâ è dimma satèa.

M: abdhina bâdâ è kandhângan.

G: compo'na rajina ye? 

M: engghi,  compo'na robhiyâ kaulâ pak. 

G:ba'na ngastanè apa satèya nak? 

M: abdhina alako ngajâr pak, langkong tello taon. Panjènnenggan ngastanè ponapa è ka'dinto?

G: sèngkok nantos emba nak. 

M: agungèpon mèyos ka ka'dimma? 

G: èntar ka pangajiân NU nak. 

M: engghi. Cangkolang kaulâ, nyo'ona edhi plèmana dhimèn. Assalamualaikum.

G:Waalaikumsalam.  [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.33 (WIB)

== (dialog) Carena klebun kolor sareng bekas klebun  abhâ'rembhâk addhuwân tembhung. ==


A: pak, abdhina bhâdi mabâdâ'â addhuwân tembhung è dhisa kaulâ, namong sobung moso'epon sè paddhâ. Manabi kasokan abdhina terro ngatorranna maghâr sarè panjennenggan é addhuwa  sareng  maghâr sarè bhadhân kaulâ, saenggha kengèng bhâdân kaulâ è èdhini. 

B: kaulâ ngèdinna, namong lagghu' ka'dinto bâdâ panyemprotan rengghè' è dhisa. Manabi ahad se bhâkal dâteng isya'allah saè. 

A: engghi saè, bhâdhân kalâ matora dhâ' ca-kanca. 

B: engghi saè sambung  lebât HP manabi ampon sama rambhâ.

A:engghi, mator sakalangkong.  [[Pangangghuy:Muhlis Adiputra|Muhlis Adiputra]] ([[Pakanḍhâ'ânna pangangghuy:Muhlis Adiputra|kanḍhâ]]) 4 Agustus 2026 16.34 (WIB)</text>
      <sha1>rzffflur351vxrimxc2yr1pcuwmxnal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pangangghuy:Muhlis Adiputra</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19586</id>
    <revision>
      <id>65471</id>
      <timestamp>2026-08-04T09:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhlis Adiputra</username>
        <id>5446</id>
      </contributor>
      <comment>←Membuat halaman berisi ' == Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==   Ghuru bine’ : Ba’na meta’ masok be’erik bing?  Moret : Abdhina anglo be’erik Bu  Ghuru bine’ : Sakek apa bekna, bing?  Moret : Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu  Ghuru bine’ : Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?  Moret : Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?  Ghuru bine’ : Deggik Ibu gik a...'</comment>
      <origin>65471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="6ukkg2zdewoihv4rg9nw08nvqai844t" xml:space="preserve">
== Asa - gassa Ondhak basa Andhap, Tengnga’an, Tenggi ==


Ghuru bine’ : Ba’na meta’ masok be’erik bing?

Moret : Abdhina anglo be’erik Bu

Ghuru bine’ : Sakek apa bekna, bing?

Moret : Abdhina panas Bu, kengeng samangken ampon sae Bu

Ghuru bine’ : Alhamdulillah, bisa norok ulangan semester sampe’ mare ye bing?

Moret : Engghi Bu!. Ka’dinto nyo’on petanya, lastare ulangan semester prai sanapa are enggi Bu?

Ghuru bine’ : Deggik Ibu gik atanya’a ka Kyae Anom otaba Kyae IIr (Kepsek/Wakasek)

Dhepak Kantor

Isman : Nis, dhika gik ajuwal nasek tono gi? Bula ngobenganna settong lagguna gi!

Ghuru bine’ : Engghi Pak Isman

Katemmo Kepsek/Wakasek

Ghuru bine’ : Ka’dinto badan kaule nyo’ona petanya ka panjennengngan Kyae Iir

Kyai Iir : Engghi Bu, ponapa gi?

Ghuru bine’ : Ka’dinto prai sakola tanggal saponapa engghi Kyai?

Kyai Iir : Prai Sakola genika emolae tanggal 23-14 Juli</text>
      <sha1>6ukkg2zdewoihv4rg9nw08nvqai844t</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>