Wikipedia madwiki https://mad.wikipedia.org/wiki/Tan%C3%A8yan MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Mèḍia Spesial Pakanḍhâ'ân Pangangghuy Pakanḍhâ'ânna pangangghuy Wikipèḍia Pakanḍhâ'ânna Wikipèḍia Bhengkek Pakanḍhâ'ânna bhengkek MèḍiaWiki Pakanḍhâ'ânna MèḍiaWiki Cèṭa'an Pakanḍhâ'ânna cèṭa'an Bhântowan Pakanḍhâ'ânna bhântowan Bhângsa Pakanḍhâ'ânna bhângsa TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 10 7887 65632 27370 2026-08-12T13:51:53Z CommonsDelinker 24 Replacing Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg with [[File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This flag of Afghanistan w 65632 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Afganistan | flag alias = Flag of Taliban.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg | flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928a=Flag of Afghanistan (1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg | flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg | flag alias-1992a = Flag of Afghanistan (1992).svg | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-2001).svg | flag alias-1996 = Flag of Taliban (original).svg | flag alias-1997 = Flag of Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2001-2002).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg | flag alias-2003 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2004 = Flag of Afghanistan (2004-2013).svg | flag alias-2013 = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | flag alias-2021 = Flag of Taliban.svg | flag alias-football = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | link alias-army = Afghan National Army | flag alias-naval=Flag of the Afghan National Police (English).svg | link alias-naval = Afghan National Police | flag alias-air force=Flag of the Afghan Air Force.svg | link alias-air force = Afghan Air Force <noinclude> | var1 = 1880 | var2 = 1901 | var3 = 1919 | var4 = 1921 | var5 = 1927 | var6 = 1928a | var7 = 1928 | var8 = 1929 | var9 = 1929a | var10 = 1931 | var11 = 1974 | var12 = 1978 | var13 = 1978a | var14 = 1980 | var15 = 1987 | var16 = 1992a | var17 = 1992 | var18 = 1996 | var19 = 1997 | var20 = 2001 | var21 = 2002 | var22 = 2003 | var23 = 2004 | var24 = 2013 | var25 = 2021 | var26 = football | redir1 = AFG | redir2 = Afghanistan </noinclude> | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} }}<noinclude></noinclude> 205yvvx5r1g303bz7nbeenkddrweai7 10 9079 65633 29826 2026-08-12T13:51:57Z CommonsDelinker 24 Replacing Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg with [[File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This flag of Afghanistan w 65633 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Keamiran Afganistan | shortname alias = Afganistan | flag alias = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1709 = Black flag.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1709 | var2 = 1880 | var3 = 1901 | related1 = Afganistan | related2 = Kerajaan Afganistan | related3 = Keamiran Afganistan (1929) | related4 = Republik Afganistan | related5 = Republik Demokratik Afganistan | related6 = Negara Islam Afganistan | related7 = Keamiran Islam Afganistan | related8 = Negara Islam Transisi Afganistan | related9 = Republik Islam Afganistan | cat = Afganistan, Keamiran </noinclude> }} rdv2t4uhfhf8sxxhypwqabusyd7d51f 0 19368 65634 65631 2026-08-13T00:12:17Z Alfiyah Rizzy Afdiquni 9 /* Lènḍhu Irian Jaya */ memperbaiki diakritik 65634 wikitext text/x-wiki {{infobox orang}} [[Brigadir Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (HOR) (Purn.) '''Soetran''' (EBI: '''Sutran''', 5 April 1921 – 1 Juli 1987) iyâ arèya tokoh militèr bân politisi [[Inḍonèsia]] sè dhâddhi Bupati Trènggalè' ḍâri taon 1968 sampè' 1975 bân Gubernur Irian Jaya ḍâri taon 1975 sampè' 1981. <ref>Junaedi, Didi. [https://books.google.co.id/books?hl=id&lr=&id=p216CgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA97&dq=info:PuSPXvz4BxwJ:scholar.google.com/&ots=mfIQ59rO3G&sig=NPeC1zS7Awpt7i1L5RTbTokdk-s&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Pahlawan-pahlawan Indonesia sepanjang masa]. IndonesiaTera, 2014. Diaksès 2026-06-09. </ref> Lahèr è [[Kabhupatèn Siḍoarjo|Siḍoarjo]], Soetran ambu ḍâri [[Sakola'an|sakola]] ḍhâsar è kellas 4 bân alako sakabbhina kalakowan. Neng taon 1942, Soetran maso' ka ḍâlem organisasi [[Pembèla Tanah Air]] (PETA) kalabân pangkat ''budancho'' (akadhi [[Sersan|sèrsan]]). Samarèna [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia|kamardhika'an Inḍonèsia]], Soetran maso' [[Tentara Nasional Indonesia|Tentara Nasional Inḍonèsia]] (TNI), bân dhâddhi Komandan Distrik Militèr (Dandim) è Mèrauke bân [[Kabhupatèn Trènggalèk|Trènggalè']]. Soetran ngaollè jabatan politik sè kapèsân è bâkto la èpèlè mènangka Bupati Trènggalè' neng taon 1968. Sala sèttong karakteristik kepemimpinanna iyâ arèya sistem komando sè èkala' bi' pamarènta ḍaèra. Karja sè palèng rajâ Soetran dhâddhi bupati iyâ arèya madhâddhi Trènggalè' mènangka pusat cengkè sa-[[Jhâbâ Tèmor]]. Soetran jhughân ngosollaghi ''tembokisasi'' (pembangunan gheḍḍhung) bân [[reboisasi]] è Trènggalè' ka'angghuy mabhâghus oḍi' rakyat Trènggalè'. Soetran dhâddhi bupati polè ka'angghuy sè kaḍuwâ' neng taon 1973, bân Trènggalè' narèma penghargaan Parasamya Purnakarya Nugraha mènangka kabupatèn sè palèng bhâghus neng taon 1974.7 Polana karjâna saè, Soetran dhâddhi Gubernur Irian Jaya è taon 1975. Soetran nerrapaghi program wâjib namen cengkè sè èwâjibaghi ka orèng bân instansi è Irian Jaya ka'angghuy namen cengkè. Polana program kasebbhut, Soetran èkoca' mènangka "Gubernur Cengkè". Maskè ḍâiyyâ, program kasebbhut gagal polana ru-kabhuru, ta' tao carana namen cengkè, bân kèrèman cengkè ḍâri Trènggalè' maskè ghita' èettès, bân korangnga sosialisasi program. Propènsi kasebbhut jhughân ngalamè ḍuwâ' kalè lènḍhu è taon 1976. Soetran ambu dhâddhi gubernur è taon 1981, ra-kèra empa' bulân lebbi abit ḍâri sè èrencana'aghi. Samarèna ambu ḍâri jabatân gubernur, Soetran neptep è [[Kottha Sorbhâjâ|Sorbhâjâ]] bân adhingghâl omor è taon 1987. == Bâkto kènè' bân karjâ militèr == Soetran èlahèrraghi è tangghâl 5 April 1921 è Dhisa Cangkring, Sidoarjo, ḍâri kalowarga rèng tanè. Polana kabâḍâ'en eppa'en sè buta, Soetran ambu asakola è bangku kellas 4 sakola ḍhâsar (SD) bân molaè nyarè kalakowan. Soetran molaè alakonè pan-bârâmpan macem kalakowan, akadhi mènangka tanè, penampil è hajatân, bân pemaèn ludruk kalèlèng. È taon 1942, penjajahan Jeppang è Inḍonèsia, Soetran ajâlânè saloka militèr è Renseitai, akademi militèr sè èbângun bi' tentara Jeppang. Soetran kantos dhâddhi angghuta satuan [[Pembèla Tanah Air]] samarèna lulus bân ngaollè pangkat ''budancho'' (setara kalabân [[Sersan|sèrsan).]] Samarèna Inḍonèsia mardhika, Soetran agabung ka ḍâlem Badan Keamanan Rakyat (cikal bakal [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]]) bân ètempataghi mènangka komandan sèksi neng Batalion Tjipto sajjhâ' tangghâl 17 Sèptèmber 1945.<ref>Bachtiar, Harsya W. (1988). [https://books.google.co.id/books?id=IyQgAAAAMAAJ&redir_esc=y Siapa dia? Perwira Tinggi Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat (TNI-AD).] Jakarta. hlm. 417. [[:id:Istimewa:Sumber_buku/9789794281000|ISBN 9789794281000]]. Diaksès 2026-06-10. </ref> Samarèna [[Revolusi Nasional Indonesia|Rèvolusi Nasional Inḍonèsia]] la marè neng taon 1949, Soetran noro' Latihan Persamaan Perwira bân lulus dhâddhi Lètnan sèttong neng taon 1950. Soetran kantos noro' pan bârâmpan pendidikân militèr laènna, è antarana Pendidikan Persiapan Untuk Perwira è [[Kabhupatèn Jhembher|Jember]] (lulus 1956) bân Kursus Perwira Lanjutân Satu è [[Kottha Banḍung|Banḍung]] (lulus 1957). Neng taon 1958, Soetran dhâddhi Bhâkkèl komandan Batalyon Infanteri 511 kalabân pangkat Lètnan sèttong. Empa' taon kantos, pangkatdhâ èpaongghâ ka kaptèn bân Soetran dhâddhi komandan Batalyon Infanteri 511. Korang ḍâri sataon kantos, neng taon 1963, Soetran èpangallè ka [[Papua (Wilayah Indonesia)|Irian Jaya]] bân dhâddhi komandan distrik militèr (Dandim) è Tanah Merah, Boven Digoel. Neng taon 1967, Soetran abâli èpangallè ka Jhâbâ Tèmor, dhâddhi Dandim Trènggalè'. Soetran jhughân narèma kenaikan pangkat dhâddhi mayor.<ref>Ariyanto, Danny Rizky. [https://repository.um.ac.id/54813/ Biografi Soetran (1921-1987)]. Diss. Universitas Negeri Malang, 2015. Diaksès 2026-06-10. </ref> Neng ahèr masa jabatanna dhâddhi Gubernur Irian Jaya taon 1980, Soetran narèma kenaikan pangkat kehormatân ḍâri kolonèl dhâddhi [[Brigadir Jenderal|brigadir jènderal.]] == Bupati Trènggalè' == === Penamenan cengkè === Soetran èlantik dhâddhi Bupati Trènggalè' neng tangghâl 3 Oktobèr 1968, aghântè'aghi Moeladi<ref name=":1">Rahayu, Endah (27 Juli 2005). [https://data.kompas.id/ "Trenggalek "Wiwitan lan Wibawa""]. Kompas. hlm. 9. Diarsipkan dari versi aslinya tanggal 15 Desember 2020. Diaksès 2026-06-12. </ref>. Sabellunna Soetran tojhu' neng korsè bupati, Trènggalè' èkennal mènangka daèrah sè miskèn bân segghut ngalamè mosèm nèmor lanjhâng sè nyebabaghi kakerrèngan neng daèrah kasebbhut. [[Gaplèk]], kananan utama penduduk Trènggalè', ta' bisa ètamen bân èpolong mon ghi' musèm nèmor. Soetran molaè nyarè solusi ka'angghuy masala kakerrèngan samarèna Soetran negghu' jabatân dhâddhi Bupati Trènggalè'. È bâbâna Soetran, pamarènta daèrah Trènggalè' anḍi' usaha ka'angghuy nyarè komoditas sè anḍi' nèlay tèngghi sè sesuai kalabân lahan rakyat. Samarèna nemmo jhâ' cengkè aropa'aghi taneman sè palèng cocok ka'angghuy ḍaèra kasebbhut, Soetran molaè nè'-sakonè' maksa penduduk Trènggalè' ka'angghuy namen cengkè. Panamenan cengkè kasebbhut abuwâ'aghi hasèl nè'-sakonnè' è bâkto samarena èmolaè. Tana Trènggalè' sè tandus èobâ dhâddhi tana sè bhiru kalabân cengkè bân kabupatèn kasebbhut dhâddhi pusat produksi cengkè è Jhâbâ Tèmor. Maskè'epon perkebunan cengkè ghun 16,21% ḍâri sakabbina lowas tana sè bâḍâ, produksi cengkè nambâ pendapatân masyarakat Trènggalè' ra-kèra 21 miliar rupiah per taon. Wilayah Trènggalè' kantos dhâddhi idèntik kalabân cengkè, bân penduduk è ḍissa kantos ghun ngandâllaghi cengkè mènangka tong-sèttongnga sombher penghasilân. Donald K. Emmerson, seorang peneliti politik, anḍi' pendapat jhâ' keberhasilân pembangunan Trènggalè' è bâbâna pamarèntana Soetran polana sistem kepemimpinan komando sè èanut. Emmerson anḍi' pendapat jhâ' Soetran anḍi' tanggung jawab penuh ḍâ' prosès pembangunan è wilayah kasebbhut bân ajâlânaghi pamarènta ḍaèrah mènangka perpanjangan tanganna dhibi'. === Tembokisasi bân rèboisasi === Sabellunna penunjukkânna dhâddhi bupati, kantor-kantor pamarènta bân militèr ghi' aghuna'aghi gubuk sè rèyot. Soetran anḍi' usaha ka'angghuy mabhâghus kabâḍâ'ân rèya lèbât konsèp tembokisasi. Konsèp sè èkoca'aghi kasebbhut ngajhâ' orèng Trènggalè' ka'angghuy abângun gheḍḍhung è sakètar romana bâng-sèbânga. Sampe' taon 1972, hampèr sakabbhina roma è Trènggalè' la anḍi' gheddhung. Salaèn program tembokisasi, [[Soetran]] jhughân nyoro rèboisasi è Trènggalè'. Soetran nyoro orèng ka Trènggalè' jhâ' "ta' ollè sajengkal tana sè kosong ḍâri tamenan". Soetran terro ajâgâ Trènggalè' aman ḍâri bencana kakerrèngan sè lanjhâng bân abâghi tambâ'ân pèssè ka Kabupatèn ḍâri èkspor kaju-kaju akadhi [[pinus]], [[jhâtè]], bân [[akasia]]. === Nyama Trènggalè' aobâ === Neng taon 1971, kalabân alasan ka'angghuy ngobâ citra jhubâ' Trènggalè', Soetran ngosollaghi nyama Trènggalè' dhâddhi Trenggalèh. Mènorot Soetran, oca' sè ahèrrè bi' suku oca' -ek ḍâlem bhâsa Jhâbâ anḍi' konotasi sè jhubâ' (conto: jelek/elek, kemenyek, tekek). Soetran ngoca' jhâ' nyama Trènggalè' segghut èkaghâbây bahan èjèk bi' orèng Jhâbâ mènangka singkatân ḍâri terang enggone wong elek (jellas-jellas tempattâ orèng jhubâ') dhâddhi Trenggalih, kalabân singkatânna Terang Ing Galih (terrang è atè sadhâjâ). Bânnya' pejabat Trènggalè' sè nolak rencana Soetran kasebbhut. Mereka anḍi' pendapat jhâ' paobâ'en nyama parlo prosès administratif bân birokratik sè cè' malaratdhâ. Maskè ollè tentangan, Soetran tettep ajhâlânaghi rencana bân nèng taon sè padá Soetran abântuk tim sè menginvèstigasi asal-usul nyama Trènggalè', kamunculân sè tartolès awwâl ḍâri nyama Trènggalè', bân kemungkinan anyamaè ulang Trènggalè' kalabân arujuk ka kamunculân sè awwâl ḍâri nyamana. Proyèk rèya tettep èjâlânnaghi pan-bârâmpan taon samarèna Soetran ningghâllaghi jabatân bupati Trènggalè'. Tim kasebbhut berhasil nemmo bân adokumèntasi'aghi awwâl mola berdirina Trènggalè' bân kamunculân awwâl nyama Trènggalè'. Namong, tim kasebbhut nolak usulân ka'angghuy ngobâ nyama Trènggalè'. === Parasamya Purnakarya Nugraha === Polana èyangghep suksès mènangka Bupati Trènggalè' lèbât program namen cengkè, Soetran èpèlè polè mènangka bupati ghâbây pèriode kaduwâ' è taon 1973. È taon 1974, Kabupatèn Trènggalè' narèma pangarghâ'ân `dâri Prèsidèn [[Soeharto]] sè aropa'aghi [[Parasamya Purnakarya Nugraha]],<ref name=":1" /> sèttong pangarghâ'ân ghâbây Bupati/Provinsi kalabân hasèl pembangonan sè palèng bhâgus è bâkto pâlaksanaan Rencana Pembangonan Lèma Taon.<ref>{{Cite book |last=Jackson |first=Karl D. |url=https://books.google.co.id/books?id=ktP7qHLI8gcC&printsec=frontcover&hl=id#v=onepage&q=Soetran&f=false |title=Political Power and Communications in Indonesia |last2=Pye |first2=Lucian W. |date=1980-01-01 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04205-6 |language=en}}</ref> Pengaarghâ'ân panèka ètarèma sareng Gubernur Jhâbâ Tèmor [[Mohammad Noer]] ḍâri Prèsidèn Soeharto è sèttong upacara sè èlaksana'aghi è tangghâl 21 Agustus 1974 è Stadion Tambaksari.<ref>{{Cite book |last=Noer |first=Mohammad |url=https://books.google.co.id/books?id=qC9wAAAAMAAJ |title=Pamong mengabdi desa: biografi Mohammad Noer |last2=Siahaan |first2=Hotman |date=1997 |publisher=Yayasan Keluarga Bhakti dan Surabaya Post |language=id}}</ref> == Gubernur Irian Jaya == [[Bhengkek:Soetran with regents from Irian Jaya.jpg|jmpl|Presiden Soeharto mèrri' Parasamya Purnakarya Nugraha ka'angghuy Trenggalek ḍâ' Gubernur Jâbâ Tèmor, Mohammad Noer.]] Sa'amponna dhâdhhi bhupatè Trenggalek duwâ' periode, Soetran ètunjuk sareng Menteri Dâlem Negeri Amirmachmud ka'anggghuy dhâddhi Gubernur [[Papua (Wilayah Indonesia)|Irian Jaya]].Soetran èpadhâddhi pejabat gubernur è tangghâl 31 April 1975, ghâbây gântèna Acub Zainal.<ref>{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-06-08 |website=data.kompas.id |language=en}}</ref> Masa jabatana sè dhâddhi penjabat gubernur lamarè tèppa' èpon èlantik dhâddhi gubernur definitif è tangghâl 12 Agustus 1975. Bâkto jabatanna koḍu marè è tangghâl 4 Sèptèmber 1980, tapè polana sobung gântèna gubernur,<ref>{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19484777 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073233/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19484777 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-06-08 |website=KompasData |language=en}}</ref> masa jabatanna èpaterros sampè' 20 Jânuwari 1981.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EsvVB-Z85GcC&pg=RA7-PA14 |title=Mimbar |date=1980 |publisher=Departemen Dalam Negeri |language=id}}</ref> === '''Wajib Nanem Cengkè''' === [[Bhengkek:Minister of Internal Affairs handing over the project list to Governor Soetran.jpg|jmpl|Soetran (kanan) menerima DIP Proyek pambangonan Nasional ka'angghuy Provinsi Irian Jaya ḍâri Menteri Ḍâlem Negeri Amirmachmud.]] Sa'amponna dhâddhi penjabat gubernur Irian Jaya, Soetran molay nerapaghi program sè ampon èpon lakoni è Trenggalek kabit pètto' taon. È tangghâl 20 Mèi 1975, Soetran mencanangkan program Wâjib nanem Cengkè (WTC).<ref>{{Cite news |last=Administrator |date=1976-12-11 |title=Lain trenggalek, lain di sini |url=https://majalah.tempo.co/read/daerah/70670/lain-trenggalek-lain-di-sini |access-date=2026-06-08 |work=Tempo |language=id-ID}}</ref> Soetran berpendapat cengkè bisa mèrri' hasèl sè rajâ ḍâ' penghasèlana ḍaèra Irian Jaya. Polana program kasebhut, Soetran èolok "Gubernur Cengkè".<ref>{{Cite book |last=Griapon |first=Alexander |url=https://books.google.co.id/books?id=R-NRAQAAMAAJ&redir_esc=y |title=Lembaga musyawarah adat: 10 tahun terakhir dari 30 tahun awal pemerintahan propinsi di tanah Papua |date=2010 |publisher=Kerjasama Penerbit Arika dengan Pemerintah Kabupaten Jayapura |isbn=978-602-95705-3-3 |language=id}}</ref> Mènorot èssèna komando sè èpakaloar Soetran, satèyap kopala kalowarga è Irian Jaya è kenning wâjib namen. kalowarga sè oḍi' è dhisa koḍu namen cengkè palèng sakonnè' 20 bhungka, kalowarga sè oḍi' è pèngghir kottha koḍu namen 5—10, bân kalowarga sè oḍi' è kottha koḍu namen palèng sakonnè' 5 bhungka. Kantor-kantor, sakola, asrama, kennenga ibâdâ, bân pramuka jhughân èwajibaghi ka'angghuy namen cengkè. salaèn ḍâri namen skala kènni' sareng penduduk, Soetran jhughân manaddhek kebbhun cengkè sè èkalola sareng pamarènta kabupatèn bân provinsi.<ref name=":0">{{Cite news |last=Administrator |date=1976-12-11 |title=Lain trenggalek, lain di sini |url=https://majalah.tempo.co/read/daerah/70670/lain-trenggalek-lain-di-sini |access-date=2026-06-08 |work=Tempo |language=id-ID}}</ref> Pan-bârâmpan arè sa'amponna program èmolaè, Soetran nyo'on pèssè ḍâri Prèsidèn Soeharto. Parnyo'onanna èkabbhuli, bân Soeharto aberri' hibah atahap sebânnya' 250 juta rupia è tangghâl 20 Novèmber 1975, kalabân 50 juta rupia èberri'i è taon partama. Rencanana Soetran melleya nè-binèna cengkè ka Trènggalè' sè arghâna 35 juta rupia.<ref name=":0" /> Namong, ta' abit sa'ampona èmolaè, proyèk panèka ennas. È dâlem tanam cengkeh sè èlaksanaaghi sareng [[Pegawai negeri sipil|PNS]] è Kantor Gubernur Irian Jaya, namong ra-kèra 10% ḍâri bibit cengkè sè bisa ètamen è taon partama. Orèng ahli pertanian nyata'aghi jhâ' ka ennasân panèka polana instruksi Soetran sè agher bân PNS sè ghita' ngartè carana namen cengkè. Alasan laènna èngghi panèka Soetran ampon alanggar dekrit Mentri Pertanian sè anyata'aghi jhâ' nè-binèna cengkè coma bisa è impor ḍâri empa' kennangan: [[Selokaton, Sukorejo, Kendal|Selokaton]], Branggah Banaran, Bogor, bân Maluku. Kapotosanna Soetran ka'angguy mamaso' nè-binèna cengkè ḍâri Trènggalè' èyangghâp sala raje sabhâb nè-binèna cengkè ḍâri Trènggalè' ghita' toman èteliti kalayakanna.<ref name=":0" /> Julius Ary Mollet, paneliti ḍâri [[Universitas Cenderawasih|Universitas Cendrawasih]], nyala'aghi ka ennasân Soetran è sosialisasi sè korang ka masyarakat. Mènorot Julius, masyarakat dhâddhi ta' segghân sè molonga bân nyuwâllâ cengkè polana koranga sosialisasi tentang kaontonga ḍâri namen cengkè.<ref>{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-06-29 |website=data.kompas.id |language=en}}</ref> Sa'ampona Soetran toron dâri kalaghungan Gubernur Irian Jaya, penerussa, [[Busiri Suryowinoto]], atanya kabijaghân Wâjib Namen Cengkè-na. Busiri aghântè'è program Soetran kalabân namen tanaman kakanan, polana èparcajâ cengkè ta' cocok ghâbây wilaya Irian Jaya.<ref>{{Cite news |last=Administrator |date=1981-01-24 |title=Busiri, setelah soetran busiri, setelah soetran |url=https://majalah.tempo.co/read/daerah/48872/busiri-setelah-soetran-busiri-setelah-soetran |access-date=2026-06-29 |work=Tempo |language=id-ID}}</ref> === Lènḍhu Irian Jaya === È bâkto pamarènta'ana Soetran, Provinsi Irian Jaya ècapo' lènḍhu ḍukalè. Lènḍhu sè kabidhân, è tangghâl 26 Junè 1976 bân okoranna 7,1 [[Skala Richter]], abiddhâ samènggu. Bâḍâ 12 kampong rajâ è [[Lembah Baliem]] sampè' èlang. Kacamadhân [[Kurima, Yahukimo|Kurima]], [[Okbibab, Paghunongan Bintang|Okbibab]], bân Oksibil, sè sakabbhina bâḍâ è Kabupatèn Jayawijaya aropa'aghi ancor. Sampè' tangghâl 5 Juli 1976, 369 orèng sèdhâ bân 5.001 orèng ènyata'aghi èlang.<ref>{{Cite web |date=17 Juli 1976 {{!}} 00.00 WIB |title=Ujian Berat Buat Soetran |url=https://www.tempo.co/politik/ujian-berat-buat-soetran-1094390 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> Samarèna [[lènḍhu]] kasebbhut, rèng-orèng maso' ka ḍâlem kamp pangungsiân.<ref>{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-07-06 |website=data.kompas.id |language=en}}</ref> Èsebbhutaghi bi' pejabat jhâ' kamp pangungsiân "marèngès bân nako'aghi." Sèkrètaris Daerah Irian Jaya, Syarifuddin Harahap, ngèrèmaghi [[Raḍiogram|radiogram]] ḍâ' departemen bân perusahaan è Irian Jaya bân mènta ka'angghuy ngèrèmaghi bhântowan. Prèsidèn Soeharto marènta lembaga pamarènta'an ka'angghuy maḍḍhek satuan tugas ka'angghuy lènḍhu kasebhut. Bhântowan kabhidhân sè èberri' èbâghi ḍâ' orèng sè terisolasi bân lapar aropa'aghi [[Sabbhrâng longghâ|obhi]] sè èpaghâgghâr ḍâri langngè'. Namong, bâḍâ obhi sè ancor. È tangghâl 3 Juli, Pamarènta [[Papua Nugini|Papua Nugin]]<nowiki/>i abhânto nyarè bân lèbât pesawat [[Cessna]].<ref>{{Cite web |date=17 Juli 1976 {{!}} 00.00 WIB |title=Ujian Berat Buat Soetran |url=https://www.tempo.co/politik/ujian-berat-buat-soetran-1094390 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> Soetran terbang ḍâ' Jakarta è tangghâl 10 Juli ka'angghuy abahas masalah kasebhut kalabân Prèsidèn Soeharto.<ref>{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-07-06 |website=data.kompas.id |language=en}}</ref> Soeharto mherri' bântowan sebesar 100 juta rupiya ka'angghuy nangani cobhâ'ân kasebhut bân nyata'aghi jhâ' lenḍhu panèka chobâ'ân nasional.<ref>{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19237898 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073235/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19237898 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-07-06 |website=KompasData |language=en}}</ref> Soetran mengeluhkan laona bhântowana pamerènta ḍâ' chobâ'ân alam kasebhut. È tangghâl 19 Juli, Soetran nyampè'aghi ta' puwasa Soetran kalabân penanganan pamarènta pusat ḍâ' chobâ'ân kasebhut. Ta' puwas polana satgas sè èbènto' sareng pamarènta pusat ghilok dhik ḍâteng.<ref>{{Cite web |title=KompasData |url=https://data.kompas.id/ |access-date=2026-07-06 |website=data.kompas.id |language=en}}</ref> Èpon jhughân ngoca' jhâ' sampè' kalabân tangghâl 19 Juli, coma 2 dokter bân 10 perabât sè bâḍâ è kennanga chobâ'ân. Ḍâlem sebuah pertemuana kalabân Soeharto, Soetran jhughân mengkritisi korangan bhântowana pesawat bân medis sè èberri' sareng pamarènta pusat.<ref>{{Cite web |last=PT Kompas Media Nusantara |title=KompasData |url=http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19461819 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073250/http://www.kompasdata.id/Search/News?ref=http://www.kompasdata.id/Search/NewsDetail/19461819 |archive-date=2020-12-15 |access-date=2026-07-06 |website=KompasData |language=en}}</ref> Menurut Kantor Koordinasi Orosan Penanggulangan Chobâ'ân Perserikatan Bhângsa-Bhângsa (UNDRO), sampè' kalabân tangghâl 30 Sèptèmber, ra kèra sèttong satengga juta dolar AS ampon èbherri' sareng organisasi ḍâri cem macem naghârâ ka'angghuy nanganaghi chobâ'ân è Irian Jaya. UNDRO ngèra'aghi pamarènta mataḍâ' setidaknya 10 èbu dolar satiyap bulâna ka'angghuy maghâgghâr obi ḍâri oḍârâ.<ref name=":2">{{Cite web |date=4 Desember 1976 {{!}} 00.00 WIB |title=Pindah Atau Tidak ? |url=https://www.tempo.co/politik/pindah-atau-tidak--1093573 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> [[Lènḍhu|Lèndhu]] sè kaduwâ' è bulân November 1976. Lèndhu kasebhut berdampak ḍâ' [[Ghunong Jayawijaya|paghunongan Jayawijaya]], bân ra kèra 110 orèng seḍhâ polana lèndhu kasebhut. Lèndhu sè nomer duwâ' andi' skala sè lebbhi kecil bân narèma lebbhi dhiddi' peliputan ḍâri media.<ref name=":2" /> === Atokar bi' Elias Paprindey === [[Elias Paprindey]], panèka birokrat asli [[Papua]], èpèlè Soetran dhâddhi bâkkèl gubernur aghântè'èn [[Jan Mamoribo]] sè sèḍhâ è tangghâl 19 Oktober 1976.<ref>{{Cite web |last=Tempo |title=Keputusan Presiden Indonesia Nomor 32/M Tahun 1977 |url=https://perpustakaan.bappenas.go.id/lontar/file?file=digital%2F148437-%5B_Konten_%5D-KEPRES%20NO.%2032-M%20TAHUN%201977.PDF |access-date=2026-07-06 |archive-date=2021-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111055809/https://perpustakaan.bappenas.go.id/lontar/file?file=digital%2F148437-%5B_Konten_%5D-KEPRES%20NO.%2032-M%20TAHUN%201977.PDF |url-status=dead }}</ref> Sa'ampona dhâddhi bâkkèl Gubernur, Paprindey molay atokar kalabân Soetran parkara pembangunan è Irian Jaya.<ref>{{Cite web |date=11 Agustus 1979 {{!}} 00.00 WIB |title=Irian Jaya, 10 Tahun Kemudian |url=https://www.tempo.co/politik/irian-jaya-10-tahun-kemudian-1086208 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> Paprindey ngoca' jhâ' bâkkèl Gubernur "ta' lebbi ḍâri simbol".<ref>{{Cite web |date=1980-11-29 |title=Dari Wagub Sampai Trikora |url=https://www.tempo.co/politik/dari-wagub-sampai-trikora-1083071 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> Bâkto ètanya sareng wartawan ''[[Tèmpo|Tempo]]'' Widi Yarmanto, Soetran ta' ngako hal kasebbhut bân nyata'aghi jhâ' pagghun bhâghus."<ref>{{Cite web |date=11 Agustus 1979 {{!}} 00.00 WIB |title=Sesungguhnya Tak Ada Apa-apa |url=https://www.tempo.co/politik/sesungguhnya-tak-ada-apa-apa-1086206 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> Lamon berta atokaran kasebbut èkataoè rèng bânnya', PNS asli Irian Jaya tako' ka pamarènta ḍaèra. Orèng PNS nyata'aghi "Mon pagghun ḍâ' iyyâ, lebbi bhâghus ngallè ḍâ' [[Papua Nugini|PNG]] bhâin."<ref>{{Cite web |date=11 Agustus 1979 {{!}} 00.00 WIB |title=Irian Jaya, 10 Tahun Kemudian |url=https://www.tempo.co/politik/irian-jaya-10-tahun-kemudian-1086208 |access-date=2026-07-06 |website=Tempo |language=id}}</ref> == Sombher == <references /> [[Bhângsa:Gubernur Papua]] [[Bhângsa:Tokoh TNI]] [[Bhângsa:Bupati Trenggalek]] [[Bhângsa:Kalahèran 1921]] [[Bhângsa:Sèḍhâ 1987]] [[Bhângsa:Sèḍhâ omur 66]] 08fnrnl49dz64lp835d7349xc7g3dto 0 19575 65636 65412 2026-08-13T00:29:06Z Alfiyah Rizzy Afdiquni 9 removed [[Category:Kapoloân Songennep]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 65636 wikitext text/x-wiki '''Polo Raas''' ([[Bhâsa Madhurâ|Madhurâ]]: ''Polo Ra'as''; [[Abjad Pèghu|Péghu]]: ڤَولَو راءأس) iya' arèya polo è antarana pettèkang polo-polo è bun tèmor [[Polo Madhurâ|Polo Madhuraâ]]. Sacara administratif, polo rèya tamaso' wilayah [[Ra'as, Songennep|Kacamatan Raas]], [[Kabupaten Sumenep|Kabupatèn Songennep]], [[Jhâbâ Tèmor]]. Polo Raas arèya pusat administratif Kacamatan Raas, sè jhughân ngeliputi polo-polo kènni' è bun ḍâjâ bân tèmor Polo Raas. oiteaq4cmgt048bjttfslf2bgi4aaq4 65637 65636 2026-08-13T00:29:26Z Alfiyah Rizzy Afdiquni 9 added [[Category:Kapolowan Songennep]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 65637 wikitext text/x-wiki '''Polo Raas''' ([[Bhâsa Madhurâ|Madhurâ]]: ''Polo Ra'as''; [[Abjad Pèghu|Péghu]]: ڤَولَو راءأس) iya' arèya polo è antarana pettèkang polo-polo è bun tèmor [[Polo Madhurâ|Polo Madhuraâ]]. Sacara administratif, polo rèya tamaso' wilayah [[Ra'as, Songennep|Kacamatan Raas]], [[Kabupaten Sumenep|Kabupatèn Songennep]], [[Jhâbâ Tèmor]]. Polo Raas arèya pusat administratif Kacamatan Raas, sè jhughân ngeliputi polo-polo kènni' è bun ḍâjâ bân tèmor Polo Raas. [[Bhângsa:Kapolowan Songennep]] 9m13r8rrtmzimkxdddn6sdrh3zj86cn 65638 65637 2026-08-13T01:28:38Z Alfiyah Rizzy Afdiquni 9 Alfiyah Rizzy Afdiquni ngallèyaghi kaca [[Polo Raas]] ka [[Polo Ra'as]] tanpa aghâbây pangallèyan 65637 wikitext text/x-wiki '''Polo Raas''' ([[Bhâsa Madhurâ|Madhurâ]]: ''Polo Ra'as''; [[Abjad Pèghu|Péghu]]: ڤَولَو راءأس) iya' arèya polo è antarana pettèkang polo-polo è bun tèmor [[Polo Madhurâ|Polo Madhuraâ]]. Sacara administratif, polo rèya tamaso' wilayah [[Ra'as, Songennep|Kacamatan Raas]], [[Kabupaten Sumenep|Kabupatèn Songennep]], [[Jhâbâ Tèmor]]. Polo Raas arèya pusat administratif Kacamatan Raas, sè jhughân ngeliputi polo-polo kènni' è bun ḍâjâ bân tèmor Polo Raas. [[Bhângsa:Kapolowan Songennep]] 9m13r8rrtmzimkxdddn6sdrh3zj86cn 14 19576 65635 65413 2026-08-13T00:28:08Z Alfiyah Rizzy Afdiquni 9 Alfiyah Rizzy Afdiquni ngallèyaghi kaca [[Bhângsa:Kapoloân Songennep]] ka [[Bhângsa:Kapolowan Songennep]] tanpa aghâbây pangallèyan 65413 wikitext text/x-wiki Kapoloân Songennep i6q5xg4c6jbpfmoseuo1w4ndmgouly5