Sokon

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mad">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>madwiki</dbname>
    <base>https://mad.wikipedia.org/wiki/Tan%C3%A8yan</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mèḍia</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Pakanḍhâ'ân</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Pangangghuy</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna pangangghuy</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipèḍia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna Wikipèḍia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bhengkek</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhengkek</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MèḍiaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna MèḍiaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Cèṭa'an</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna cèṭa'an</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Bhântowan</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhântowan</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Bhângsa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhângsa</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Pembicaraan Modul</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Acara</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Pembicaraan Acara</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Sokon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>648</id>
    <revision>
      <id>65995</id>
      <parentid>65882</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galeri */ mengalihkan ke bahasa madura</comment>
      <origin>65995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2770" sha1="6z81vrpdxfe84ex63uqoeke6uxqe0m8" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>6z81vrpdxfe84ex63uqoeke6uxqe0m8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65996</id>
      <parentid>65995</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="f26pd7tiutbq6q9bf7felyyf2kkj4ht" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>f26pd7tiutbq6q9bf7felyyf2kkj4ht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65997</id>
      <parentid>65996</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jhâjhârbhâ'ân */</comment>
      <origin>65997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3499" sha1="00c932eusv0zetz8edh1bhz52p6qryz" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>00c932eusv0zetz8edh1bhz52p6qryz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65998</id>
      <parentid>65997</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4277" sha1="nyyqu5w9uom21lpvekf6bsrk2zjh3f9" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>nyyqu5w9uom21lpvekf6bsrk2zjh3f9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65999</id>
      <parentid>65998</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>65999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4559" sha1="0tb9rny272clr5oad61dvc19252z8mx" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>0tb9rny272clr5oad61dvc19252z8mx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66000</id>
      <parentid>65999</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5208" sha1="c3hxmje79cpb86fx8kitl92z08qtzh4" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

== Kabina ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/cokop sèttong kembhâng).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>c3hxmje79cpb86fx8kitl92z08qtzh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66002</id>
      <parentid>66000</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T02:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6326" sha1="bvvme0qnj6t5eq9gedmy93dod8vuddp" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

== Kabina ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/cokop sèttong kembhâng).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>bvvme0qnj6t5eq9gedmy93dod8vuddp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66003</id>
      <parentid>66002</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T02:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kabina */</comment>
      <origin>66003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6339" sha1="2yaprxedouwm7y8ssd9qx0uwq5jbxf9" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/cokop sèttong kembhâng).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>2yaprxedouwm7y8ssd9qx0uwq5jbxf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66004</id>
      <parentid>66003</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T02:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6618" sha1="akszmbfkdkekrkchlo4lxd58q6u73sn" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/cokop sèttong kembhâng).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>akszmbfkdkekrkchlo4lxd58q6u73sn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66007</id>
      <parentid>66004</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T02:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jhâjhârbhâ'ân */</comment>
      <origin>66007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7653" sha1="is8ul8gzmizju54x6p0brw0dyqa9d4r" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/cokop sèttong kembhâng).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generaatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>is8ul8gzmizju54x6p0brw0dyqa9d4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66009</id>
      <parentid>66007</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T03:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kabina (Reproduksi) */</comment>
      <origin>66009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8543" sha1="ld4912pu7dmn0e0cyxpjws8p65l3b7r" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/cokop sèttong kembhâng).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>ld4912pu7dmn0e0cyxpjws8p65l3b7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66010</id>
      <parentid>66009</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T03:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kabina (Reproduksi) */</comment>
      <origin>66010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="a7xl7fgvrr8yn6crgcdgp433uho7nzs" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/ ta' akabin).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>a7xl7fgvrr8yn6crgcdgp433uho7nzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66012</id>
      <parentid>66010</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T03:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9044" sha1="qfpzjoayx5wlpu0qygbtnt2mgf09b7e" xml:space="preserve">[[Bhengkek:ARS breadfruit49.jpg|thumb|Buwâ Sokon]]
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/ ta' akabin).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

=== Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus ===
Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus sè palèng èkennal iyâ rèya tombuwân nangkadak, hasèl ḍâri kabin silang tombuwân nangka binè' (Artocarpus heterophyllus) bi' tombuwân cempedak lakè' (Artocarpus integer). Hasèl ḍâri kabin silang rèya biyasana dhâddhi tatombuwân varietas unggul sè macampo kaotama'an ḍâri 2 bhungka asalla, akanta buwâ sè lebbi produktif, rassana sè manès, bâu sè ta' cè' nyergv'en, bân ghetta sè lebbi sakonè'.
== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>qfpzjoayx5wlpu0qygbtnt2mgf09b7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66013</id>
      <parentid>66012</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T03:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9052" sha1="lpsypid4ktv5k27x6wc5ulubf4phqe3" xml:space="preserve">{{Infobox spesies}}
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/ ta' akabin).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

=== Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus ===
Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus sè palèng èkennal iyâ rèya tombuwân nangkadak, hasèl ḍâri kabin silang tombuwân nangka binè' (Artocarpus heterophyllus) bi' tombuwân cempedak lakè' (Artocarpus integer). Hasèl ḍâri kabin silang rèya biyasana dhâddhi tatombuwân varietas unggul sè macampo kaotama'an ḍâri 2 bhungka asalla, akanta buwâ sè lebbi produktif, rassana sè manès, bâu sè ta' cè' nyergv'en, bân ghetta sè lebbi sakonè'.
== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
Berkas:ARS breadfruit49.jpg|Buwâ Sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>lpsypid4ktv5k27x6wc5ulubf4phqe3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66016</id>
      <parentid>66013</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T04:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9545" sha1="m1uwd66hqd77l1snolrz575i1sg7l57" xml:space="preserve">{{Infobox spesies}}
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/ ta' akabin).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

=== Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus ===
Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus sè palèng èkennal iyâ rèya tombuwân nangkadak, hasèl ḍâri kabin silang tombuwân nangka binè' (Artocarpus heterophyllus) bi' tombuwân cempedak lakè' (Artocarpus integer). Hasèl ḍâri kabin silang rèya biyasana dhâddhi tatombuwân varietas unggul sè macampo kaotama'an ḍâri 2 bhungka asalla, akanta buwâ sè lebbi produktif, rassana sè manès, bâu sè ta' cè' nyergv'en, bân ghetta sè lebbi sakonè'.

== Hasèl bân kaghuna'anna ==
Buwâna sokon iyâ rèya kakanan sè dhâddhi sombher karbohidrat è pan-brâmpan polo è da'èra tropis, otamana è Psifik bân Asia Tenggara. SOkon bisa èmassa' langsung otabâ ètong-potong dâllu. Biyasana âmassa' kalabân cara èkokos, èghuring, èsangngar, otabâ ètono. Buwâna sokon sè èmassa'a bisa èpotong tèpès bân èpakerrèng kalabân cara èjemmor mata'arè otabâ ngangghuy tomang, sa'èngghâ bisa èsèmpen ḍâlem bâkto sè abit.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
Berkas:ARS breadfruit49.jpg|Buwâ Sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>m1uwd66hqd77l1snolrz575i1sg7l57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66017</id>
      <parentid>66016</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T04:17:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <origin>66017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9900" sha1="rceed0vu23wfiikjeqfacei6ror7gft" xml:space="preserve">{{Infobox spesies}}
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/ ta' akabin).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

=== Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus ===
Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus sè palèng èkennal iyâ rèya tombuwân nangkadak, hasèl ḍâri kabin silang tombuwân nangka binè' (Artocarpus heterophyllus) bi' tombuwân cempedak lakè' (Artocarpus integer). Hasèl ḍâri kabin silang rèya biyasana dhâddhi tatombuwân varietas unggul sè macampo kaotama'an ḍâri 2 bhungka asalla, akanta buwâ sè lebbi produktif, rassana sè manès, bâu sè ta' cè' nyergv'en, bân ghetta sè lebbi sakonè'.

== Hasèl bân kaghuna'anna ==
Buwâna sokon iyâ rèya kakanan sè dhâddhi sombher karbohidrat è pan-brâmpan polo è da'èra tropis, otamana è Psifik bân Asia Tenggara. SOkon bisa èmassa' langsung otabâ ètong-potong dâllu. Biyasana âmassa' kalabân cara èkokos, èghuring, èsangngar, otabâ ètono. Buwâna sokon sè èmassa'a bisa èpotong tèpès bân èpakerrèng kalabân cara èjemmor mata'arè otabâ ngangghuy tomang, sa'èngghâ bisa èsèmpen ḍâlem bâkto sè abit.

È polo Pasifik, kalebbiyân molong buwâ sokon bhâkal èfèrmèntasi pan-brâmpan minggu kalabân cara èpendem ḍâlem lobâng è tana, sa'èngghâ aobâ dhâddhi akanta kèju sè bisa èsèmpen abit, bergizi bân bisa èpadhâddhi samacemma rotè pangghâng. Sokon bisa kèya èpadhâddhi krèpè' klabân cara èkerra' pès-tèpès bân èghuring.

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
Berkas:ARS breadfruit49.jpg|Buwâ Sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>rceed0vu23wfiikjeqfacei6ror7gft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66018</id>
      <parentid>66017</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T04:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukjsly</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hasèl bân kaghuna'anna */</comment>
      <origin>66018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10165" sha1="tlabk5u5zqpr6392iw44pf64u7jpvf6" xml:space="preserve">{{Infobox spesies}}
'''Sokon''' (''Artocarpus altilis'') iyâ arèya nyamana bhungka sè andi' buwâ. Tamenan arèya  tamaso' ka dâlem famili ''Moraceae.'' Buwâna sokon arèya tak andi' bighi bân bâdâ bàgiyan sè lembu', ènga' roti mon la marè è massak . Mangkana rèng-orèng Èropa onèngga ka buwâ rèya &quot;buwâ roti&quot; otâbâ ''breadfruit'' ( [[:id:Bahasa Inggris|Ingg]].) bân ''broodvrucht'' ( [[:id:Bahasa Belanda|Bld.]]). Tamenan arèya èkoca' kèya '''timbul''', '''kulur''' (Sunda), otâbâ '''kluwih''' (Jhâbâ), '''kulu''' (Aceh), '''kalawi''' (Minang), '''bakara'''' (Makasar), bân '''sukun''' (Indonesia). Kolèk buwâna aberna ijo kakonèngan.

Tamenan rèya biasana bisa tèngghi ra-kèra 30 meter, makkè bâdâ sè coma bellâsân meter. Asal-usulla tamenan rèya ra-kèra dâri Kepulauan Nusantara ka Papua. Ra-kèra jâmânna padhâgângan ahèr Kerajaan Majapahit, sokon nyalamber dâri Pulau Jhâbâ ka Pulau Maluku. Penjajahan bhângsa Èropa aghâbhây sokon nyalamber kadimmah-dimmah.

== Jhâjhârbhâ'ân ==
Bhungkana sokon biyasana anḍi' bhungka sè tèngghi bisa sampè' 30 mèter. Maskè biyasana mon è ḍhisa tèngghina coma bellâsân mèter. Hasèl ḍâri klonning biyasana bhungkana pèndek bân aranca' mabâ. Bhungka kajuna rajâ bân loros sampè' 8 mèter.

Ca'-ranca'en ta' rapet, loros ka pèngghir bân ḍâunna jâ-rajâ sè tombuna atè-ghântè. Lèbâr ḍâunna 20-40 x 20-60 cm, menyirip, abâk ghâli akanta kolè', abârna bhiru ḍâun sè ngernyap è bun attassâ, abâk beddhâng, kasar bân anḍi' lu-bulu alos è bun bâbâ ḍâunna. Konco'en atotop bi' ḍâun sè lebbi rajâ aropana kerucut. Sakabbhina bâgiyân bhungkana bisa makalowar ghetta potè (lateks) mon èlokaè.

Kembânga bâḍâ è seddhi'en ḍâun, è konco'en ranca'. Kembhâng lakè' aropa ènga' kol-tokol lanjhâng sè aghântong, lanjhânga ra-kèra 15-25 cm, bhârnana bhiru ngoḍâ bân aobâ konèng mon la massa', serbuk sarina abârna konèng bân ghâmpang èabbher bi' angèn. Kembhâng binè' majemuk ropana bungkol otabâ abâk loncong rakèra 5-7 x 8-10 cm sè abârna bhiru ḍâun. Buwâ majemuk iyâ rèya hasèl ḍâri kembhâng binè' majemuk sè diamâterra 10-30 cm. Buwâ sè bâḍâ bighina èkoca' kolor iyâ rèya kolè' buwâna abârna bhiru ḍâun, anḍi' duri-duri lemmes sè pèndâ' è lowarra. Buwâ sè taḍâ' bighina èsebbhut sokon biyasana kolè' buwâna abârna bhiru abâk konèng bân durina akanta masaghi 4 otabâ masaghi 6 è kolè'en.

Bighina kolor ropana bungkol abâk pèppa' sampè' abâk masaghi, abârna soklat, ra-kèra 2,5 cm, bân èbhundhu' bi' kolè' kembhânga. Dhinèng buwâna sokon ta' ngasèllaghi bhighi bân bhundhu'en kembhânga è bun attas acampo sajân rajâ dhâddhi ḍhâghing buwâna sokon.

Rèngkessâ, cara reproduksi generatif otabâ vegetatif aberri' kaghâmpangan ḍâlem mabânnya' ka'-bhungka'an ḍâlem spesies Artocarpus, bân cara  vegetatif lebbi segghut èangghuy kalabân tojjhuwân komersial amarghâ hasèlla sè lebbi lekkas bân pagghun (konsisten).

== Kabina (Reproduksi) ==
Ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akanta nangka, sokon, bân cempedak) bisa akabin ngangghuy 2 cara; iyâ rèya akabin kalabân cara generatif (seksual/akabin kembhâng lakè'-binè') bân cara vegetatif (aseksual/ ta' akabin).

Cara akabin generatif bhuto prosès makabin (penyerbukan) sè pas ngasèllaghi bighi. Bhungkana nangka (Artocarpus heterophyllus) bân cempedak (Artocarpus integer) biyasana anḍi' bighi bân bisa èpabânnya' ngangghuy cara generatif lèbât namen bighina. Ka'-bhungka'an sè asalla ḍâri bighi biyasana bhuto bâkto lebbi abit (ra-kèra 5-10 taon) sopajâ bisa ngasellaghi buwâ.

Cara kabin (mabânnya' bhungka/ reproduksi) sè vegetatif ta' ngangghuy bighi, tapè ngangghuy bâgiyân ka'-bhungka'ânna (akanta ramo', bhungka kaju, otabâ ḍâun) ka'agghuy madhâddhi bhungka anyar. Cara rèya bisa madhâddhi bhungka sè anyar anḍi' tanḍhâ genetik sè paḍâ bi' bhungka asalla bân bisa lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ ètembhâng cara kabin generatif. Sokon (Artocarpus altilis) iyâ rèya conto palèng omom cara akabin alami kalabân ngangghuy tunas vegetatif è ramo'en. Buwâna sokon asèpat parthenocarpic (taḍâ' bighina), sa'engghâ mabânnya' bhungka kalabân cara generatif abâk malarat. Cara vegetatif akanta stek ramo', stek konco'en ḍâun bân stek bhungka sè segghut ekalako ḍâ' bhungkana sokon bân nangka ghâbây mabânnya' bhungkana. Cara okulasi otabâ cangkok segghut èangghuy kèya, otamana ḍâ' bhungkana nangka, ka'angghuy maceppet ngasèllaghi bân molong buwâna bân mapagghun sèpat akanta bhungka asalla. Cara okulasi tamaso' cara anyar (''modern'') sè palèng segghut èangghuy ka'angghuy mabânnya' ka-bhungka'an otamana ḍâ' bhungkana sokon.

Cara generatif ḍâ' tatombuwân genus Artocarpus (tamaso' nangka, sokon, bân cempedak) iyâ rèya makabin otabâ matemmo kembhâng lakè' (serbuk sari) bân kembhâng binè' (putik) lèbât penyerbukan, sè laju ngasèllaghi bighi. Tatombuwân Artocarpus, kembhâng lakè' bân kembhâng binè' en apèsa ḍâlem sèttong bhungka (monoecious). Panyerbukan biyasana èbhânto bi' angèn otabâ kèbân akanta nyarowan otabâ ghâpper. Samarèna panyerbukan, pas proses pembuahan (tatemmona kembhâng lakè' bân kembhâng binè') sè ngasèllaghi bighi bân buwâ. Bighi sè bâḍâ è ḍâlem buwâ sè la massa' laju ètamen dhâddhi bhibhit anyar. Bhibhit sè èhasèllaghi ḍâri cara generatif biyasana tombu kalabân ramo' sè kowat bân jheg-jheg, bân bhuto bâkto lebbi abit ghâbây bisa ngasèllaghi buwâ. Salaèn jârèya, tombuwân ḍâri cara generatif biyasana sèpat tombuwân sè è anḍi' lebbi acem-macem ta' malolo paḍâ akanta bhungka asalla (korbhina) sè bhâghus polana bâḍâ segregasi genetik.

Ka'angghuy mancèng tombuna kembhâng è ka'-bhungka'an ḍâlem genus Artocarpus (akantanangka, cempedak, bân sokon), cara sè biyasa bân teppa' iyâ rèya ngangghuy emmès (pupuk) sè aèssè fosfat (P) bân kalium (K) sè tègghi bân cara atanè sè teppa'. Ngetto' ranca' sè produktif otabâ cè lebbhâ'en bisa mangallè ènergi ḍâlem tatombuwân sopajâ lebbi ceppet ngasèllaghi buwâ bân kembhâng. Salaèn jârèya, pastè'aghi tatombuwânna èsèram bi' aeng sè cokop, amarghâ korangnga aeng bisa adhâddhiaghi rontona kembhâng bân buwâ. Jâgâ kèya kabâḍâ'ân tanana sopajâ tetep landhu bân berri' nutrisi tana sè cokop. Tana sè sèhat bisa adhâddhiaghi tamennan bisa tombu kalabân optimal tamaso' tombuna kembhâng. Jhâ' loppa kèya ka'angghuy ajâgâ tatombuwân ḍâri hama bân panyakè' sè bisa aganggu ḍâ' proses tombuna kembhâng bân buwâ.

=== Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus ===
Kabin silang ḍâlem genus Artocarpus sè palèng èkennal iyâ rèya tombuwân nangkadak, hasèl ḍâri kabin silang tombuwân nangka binè' (Artocarpus heterophyllus) bi' tombuwân cempedak lakè' (Artocarpus integer). Hasèl ḍâri kabin silang rèya biyasana dhâddhi tatombuwân varietas unggul sè macampo kaotama'an ḍâri 2 bhungka asalla, akanta buwâ sè lebbi produktif, rassana sè manès, bâu sè ta' cè' nyergv'en, bân ghetta sè lebbi sakonè'.

== Hasèl bân kaghuna'anna ==
Buwâna sokon iyâ rèya kakanan sè dhâddhi sombher karbohidrat è pan-brâmpan polo è da'èra tropis, otamana è Psifik bân Asia Tenggara. SOkon bisa èmassa' langsung otabâ ètong-potong dâllu. Biyasana âmassa' kalabân cara èkokos, èghuring, èsangngar, otabâ ètono. Buwâna sokon sè èmassa'a bisa èpotong tèpès bân èpakerrèng kalabân cara èjemmor mata'arè otabâ ngangghuy tomang, sa'èngghâ bisa èsèmpen ḍâlem bâkto sè abit.

È polo Pasifik, kalebbiyân molong buwâ sokon bhâkal èfèrmèntasi pan-brâmpan minggu kalabân cara èpendem ḍâlem lobâng è tana, sa'èngghâ aobâ dhâddhi akanta kèju sè bisa èsèmpen abit, bergizi bân bisa èpadhâddhi samacemma rotè pangghâng. Sokon bisa kèya èpadhâddhi krèpè' klabân cara èkerra' pès-tèpès bân èghuring.

Sokon bisa ngasèllaghi buwâ sampè' 200 bigghi' sabbhân bhungka. Bhân-sabbhân buwâna berrâ'en bisa sampè' 400-1200 gr, tapè bâḍâ kèya macem varietas sokon sè berrâ'en buwâna bisa sampè' 5 kg. Okoran energina antara 470-670 kJ sabbhân 100 gram. 

== Pamanpaatan è Masyarakat ==
Buwâ sokon arèya sombher karbohidrat è è daèrah tropis, aotama è Kepulauan [[:id:Samudra Pasifik|Pasifik]] bân [[:id:Asia Tenggara|Asia Tenggara]]. Buwâ sokon kennèng è massak bhuto otâbâ è potongː è kokos, è ghuring, è sangngar, bân è tono. Buwâ sokon kennèng ê ghâbhây karèpè', caranaː buwâna è res-èrès tèpès terros è ghuring. Buwâ sè marè è kerrèngngaghi kennèng è ghâbhây teppong. Dâunna kennèng è ghunaaghi ghâbhây pakan kèbàn. Kolè' bhungkana lambâ ê ghâbhây bahan kalambhi. Ghettana è ghunaaghi ghâbhây nambhel parao. Kajuna bhungka arèya kennèng kaghâbhây pakakas bân parao.

== Ghâmbhâr ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Berkas:+ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦭꦃ+sukun dibelah-2019.jpg|Sokon èpoka
Berkas:Buah Sukun.jpg|Buwâna sokon ngoḍâ
Berkas:ꦏꦿꦶꦥꦶꦏ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ - keripik sukun - pilangsari 2019 01.jpg|Kerêpê' sokon
Berkas:-ꦮꦺꦴꦃ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦠꦼꦁ-Buah sukun masak-2019.jpg|Buwâna sokon sê massa'
Berkas:-ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ ꦉꦧꦸꦱ꧀-Sukun Rebus-2019.jpg|Sokon towap
Berkas:&quot;+arya+&quot; Artocarpus altilis tree ꦮꦸꦠ꧀ ꦱꦸꦏꦸꦤ꧀ krucuk 2019 01 0.jpg|Bhungkana sokon
Berkas:Artocarpus altilis 麵包樹 20210412100900 01.jpg|Kembhânga sokon
Berkas:ARS breadfruit49.jpg|Buwâ Sokon
&lt;/gallery&gt;

== Sombher ==

* Smith, N.J.H, J.T. Williams, D.L. Plucknett, and J.P. Talbot. 1992. ''Tropical Forest and Their Crops''. Cornell Univ., Ithaca.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta.

[[Bhângsa:Totombuwân]]
[[Bhângsa:Moraceae]]</text>
      <sha1>tlabk5u5zqpr6392iw44pf64u7jpvf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Partai Buruh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19661</id>
    <revision>
      <id>66001</id>
      <parentid>65938</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T01:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="eu2giu3mvjem3jisuxqittrjz0h03oz" xml:space="preserve">
'''Partai Buruh''' iyâ arèya sala sèttong partai politik Indonesia sè asalla èpajhâghâ è tangghâl 28 Agustus 1998. Partai Buruh arèya toman noro' pèlèyan omom taon 1999, 2004, bân 2009. Sajjhek dhâddhi partai politik, partai rèya ngangghuy tello' nyama sè dhâ-bhidhâ,iyâ arèya Partai Buruh Nasional (ènyataaghi è tangghâl 28 Agustus 1998), Partai Buruh Sosial Demokrat (ènyataaghi è tangghâl 1 Mèi 2003), bân Partai Buruh (ènyataaghi è taon 2008).

È taon 2021, hasèl inisiatif ḍâri sarèkat-sarèkat buruh nasional, partai buruh ngalamin transformasi dâddhi Partai Buruh kalabân identitas sè bhidhâ.

== Sajhârâ ==

=== Pamaddhekghân ===
Partai Buruh èpaddhek mènangka Partai Buruh Nasional (PBN) sareng para aktivis ḍâri Serikat Buruh Makmur Indonesia (SBSI), sè èkatowaè sareng Muchtar Pakpahan, Tohap Simanungkalit, bân salaènna. Partai Buruh Nasional èpaddhek è bâbâna partai-partai buruh laènna, è antarana Partai Buruh Indonesia (PPI), Partai Solidaritas Buruh Seluruh Indonesia (PSPSI), bân Partai Solidaritas Buruh (PSP). Namong, bhidhâ kalabân tello' partai buruh laènna sè adhâsar ka sarèkat Pekerja Seluruh Indonesia (SPSI), PBN èpaddek adhâsar ka sarèkat SBSI sè sèpatdhâ padhibi'.

=== Pèlèyan Omom 1999 ===
È pèlèyan omom taon 1999, partai rèya ajhâlân kalabân nyama Partai Buruh Nasional (PBN) bân èparèng nomer sowara 37. È pèlèyan omom jârèya, PBN ngaollè 0,13% ḍâri sowara nasional bân ta' mennang korsè è DPR (DPR RI). Tapè, è bâgiyân daèrah, PBN mennang pan-bârâmpan korsè è propinsi Nusa Tenggara Timor.

=== Pèlèyan Omom 2004 ===
Mènorot peraturan KPU, PBN ènyata'aghi polè mènangka Partai Buruh Demokrat Sosial (PBSD) è tangghâl 1 Mèi 2003.

È pèlèyan prèsidèn 2004, PBSD nolongè pasangan Amien Rais–Siswono Yudo Husodo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Juni 2004 {{!}} 16.09 WIB |title=Ketua Umum PBSD Bantah Mundurnya 42 Kader Partai |url=https://www.tempo.co/arsip/ketua-umum-pbsd-bantah-mundurnya-42-kader-partai-2009212 |access-date=2026-09-12 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>eu2giu3mvjem3jisuxqittrjz0h03oz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66005</id>
      <parentid>66001</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T02:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3298" sha1="3rbsxvp11tqtspu629i9v0ilj91n96h" xml:space="preserve">
'''Partai Buruh''' iyâ arèya sala sèttong partai politik Indonesia sè asalla èpajhâghâ è tangghâl 28 Agustus 1998. Partai Buruh arèya toman noro' pèlèyan omom taon 1999, 2004, bân 2009. Sajjhek dhâddhi partai politik, partai rèya ngangghuy tello' nyama sè dhâ-bhidhâ,iyâ arèya Partai Buruh Nasional (ènyataaghi è tangghâl 28 Agustus 1998), Partai Buruh Sosial Demokrat (ènyataaghi è tangghâl 1 Mèi 2003), bân Partai Buruh (ènyataaghi è taon 2008).

È taon 2021, hasèl inisiatif ḍâri sarèkat-sarèkat buruh nasional, partai buruh ngalamin transformasi dâddhi Partai Buruh kalabân identitas sè bhidhâ.

== Sajhârâ ==

=== Pamaddhekghân ===
Partai Buruh èpaddhek mènangka Partai Buruh Nasional (PBN) sareng para aktivis ḍâri Serikat Buruh Makmur Indonesia (SBSI), sè èkatowaè sareng Muchtar Pakpahan, Tohap Simanungkalit, bân salaènna. Partai Buruh Nasional èpaddhek è bâbâna partai-partai buruh laènna, è antarana Partai Buruh Indonesia (PPI), Partai Solidaritas Buruh Seluruh Indonesia (PSPSI), bân Partai Solidaritas Buruh (PSP). Namong, bhidhâ kalabân tello' partai buruh laènna sè adhâsar ka sarèkat Pekerja Seluruh Indonesia (SPSI), PBN èpaddek adhâsar ka sarèkat SBSI sè sèpatdhâ padhibi'.

=== Pèlèyan Omom 1999 ===
È pèlèyan omom taon 1999, partai rèya ajhâlân kalabân nyama Partai Buruh Nasional (PBN) bân èparèng nomer sowara 37. È pèlèyan omom jârèya, PBN ngaollè 0,13% ḍâri sowara nasional bân ta' mennang korsè è DPR (DPR RI). Tapè, è bâgiyân daèrah, PBN mennang pan-bârâmpan korsè è propinsi Nusa Tenggara Timor.

=== Pèlèyan Omom 2004 ===
Mènorot peraturan KPU, PBN ènyata'aghi polè mènangka Partai Buruh Demokrat Sosial (PBSD) è tangghâl 1 Mèi 2003.

È pèlèyan prèsidèn 2004, PBSD nolongè pasangan Amien Rais–Siswono Yudo Husodo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Juni 2004 {{!}} 16.09 WIB |title=Ketua Umum PBSD Bantah Mundurnya 42 Kader Partai |url=https://www.tempo.co/arsip/ketua-umum-pbsd-bantah-mundurnya-42-kader-partai-2009212 |access-date=2026-09-12 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt;

È pèlèyan prèsidèn 2004, Partai Buruh Sosial Demokrat nomer 2 ollè 0,56% sowara nasional. PBSD kala ḍâlem ngaollè korsè è DPR RI tapè ngaollè jumla 78 kursè DPRD è sakabbhina Inḍonèsia (8 kursè è DPRD Propinsi bân 70 kursè è DPRD Kabhupatèn/Kotta).

Kakoadhâan otama PBSD bâḍâ è lowar Polo Jhâbâ, hosossa è Papua Bârâ' (7,65% sowara kaangghuy pèlèyan DPRD Propinsi), Papua (3,11% sowara kaangghuy pèlèyan DPRD Propinsi), bân Somattra Ḍâjâ (1,98% sowara kaangghuy pèlèyan DPRD Propinsi).

È bâgiyân kabhupatèn/kotta, kakowadhân PBSD sè palèng bhâghus bâḍâ è Kabhupatèn Kaimana, Papua Bârâ' (29,38% ḍâri sowara ghâbây pèlèyan dewan legislatif kabupaten); Kabhupatèn Pegunungan Bintang, Papua (12,13% sowara kaangghuy pèlèyan dewan legislatif kabupaten); bân Kabhupatèn Sorong Lao', Papua Bârâ' (11,41% ḍâri sowara ghâbây pèlèyan dewan legislatif kabupaten).

È lowar Papua, konsentrasi suara PBSD bâdâ è Somattra (Somattra Ḍâjâ, Riau, Bengkulu, bân Kapoloan Riau), Kalimantan Bârâ', bân Nusa Tenggara Timur. PBSD ta' ollè korsè skalè è Polo Jâbâ.

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3rbsxvp11tqtspu629i9v0ilj91n96h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juana Rouco Buela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19670</id>
    <revision>
      <id>65988</id>
      <timestamp>2026-09-11T12:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <comment>←Membuat halaman berisi ''''Juana Rouco Buela''' (19 April 1889 – 31 Oktober 1969) panèka aktivis buruh, aktivis anarkis, wartawan, bân organisator buruh sè aktif è Argentina bân Uruguay. Juana èkennal polana nuro' ḍâlem ''gerakan anarko-sindikal Río de la Plata'' bân perjuanganna kaangghuy èmansipasi bâbinè' sè alakoh.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-08 |title=Quién fue Juana Rouco Buela, figura central del anarquismo feminista |url=https://museoroca.cultura.gob.ar/notici...'</comment>
      <origin>65988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="690" sha1="ttevylovx7pkuieyb3o1ggnvofwqvy1" xml:space="preserve">'''Juana Rouco Buela''' (19 April 1889 – 31 Oktober 1969) panèka aktivis buruh, aktivis anarkis, wartawan, bân organisator buruh sè aktif è Argentina bân Uruguay. Juana èkennal polana nuro' ḍâlem ''gerakan anarko-sindikal Río de la Plata'' bân perjuanganna kaangghuy èmansipasi bâbinè' sè alakoh.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-08 |title=Quién fue Juana Rouco Buela, figura central del anarquismo feminista |url=https://museoroca.cultura.gob.ar/noticia/quien-fue-juana-rouco-buela-figura-central-del-anarquismo-y-luchadora-incansable-por-los-derechos-de-las-mujeres/ |access-date=2026-09-11 |website=Museo Roca - Instituto de Investigaciones Históricas |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>ttevylovx7pkuieyb3o1ggnvofwqvy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65989</id>
      <parentid>65988</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Buruh]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>65989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="710" sha1="r742mydh882tu5uye5bwsj63w69lcyh" xml:space="preserve">'''Juana Rouco Buela''' (19 April 1889 – 31 Oktober 1969) panèka aktivis buruh, aktivis anarkis, wartawan, bân organisator buruh sè aktif è Argentina bân Uruguay. Juana èkennal polana nuro' ḍâlem ''gerakan anarko-sindikal Río de la Plata'' bân perjuanganna kaangghuy èmansipasi bâbinè' sè alakoh.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-08 |title=Quién fue Juana Rouco Buela, figura central del anarquismo feminista |url=https://museoroca.cultura.gob.ar/noticia/quien-fue-juana-rouco-buela-figura-central-del-anarquismo-y-luchadora-incansable-por-los-derechos-de-las-mujeres/ |access-date=2026-09-11 |website=Museo Roca - Instituto de Investigaciones Históricas |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Bhângsa:Buruh]]</text>
      <sha1>r742mydh882tu5uye5bwsj63w69lcyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65990</id>
      <parentid>65989</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <origin>65990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="1ycoac5krn2xwgs723b084sx68oaojs" xml:space="preserve">'''Juana Rouco Buela''' (19 April 1889 – 31 Oktober 1969) panèka aktivis buruh, aktivis anarkis, wartawan, bân organisator buruh sè aktif è Argentina bân Uruguay. Juana èkennal polana nuro' ḍâlem ''gerakan anarko-sindikal Río de la Plata'' bân perjuanganna kaangghuy èmansipasi bâbinè' sè alakoh.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-03-08 |title=Quién fue Juana Rouco Buela, figura central del anarquismo feminista |url=https://museoroca.cultura.gob.ar/noticia/quien-fue-juana-rouco-buela-figura-central-del-anarquismo-y-luchadora-incansable-por-los-derechos-de-las-mujeres/ |access-date=2026-09-11 |website=Museo Roca - Instituto de Investigaciones Históricas |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Kaoḍi'ân awwâl ==
Rouco Buela lahèr è Madrid ḍâri keluarga sè bhâjheng alakoh. Eppa’na sèḍhâ e bâkto ghi’ ngodhâ, èbhuna alako ḍhâddi tokang jhâu'. È taon 1900, Juana apinda ka Argèntina bân amolaè ajhâr maca bân nolès sacara ''otodidak''.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=ROUCO BUELA, Juana – {{!}} Diccionario Biográfico de las Izquierdas Latinoamericanas |url=https://diccionario.cedinci.org/rouco-buela-juana/ |access-date=2026-09-11 |website=diccionario.cedinci.org}}&lt;/ref&gt;

È bâkto aomor 15 taon, Juana nuro' dèmonstrasi 1 Mèi 1904 è Buenos Aires, sè ètoro' sareng ''Federasi Pekerja Daèrah Argentina (FORA)''. Aksi dèmo panèka langsung marèh kalabân ''represi polisi''.

== Aktivisme buruh ==
È taon 1907, Rouco Buela, èbhârengi Virginia Bolten, María Collazo, Teresa Caporaletti, bân aktivis laènna, aghâbây Centro Femenino Anarquista. Organisasi panèka adorong ḍâ' para bâbinè'an sè dhâddi buruh è ḍâlem gerakan anarkis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

È taon sè padâ, Juana noro' pemogokan penyewa è Buenos Aires sè nuro' nentang kaangghuy ongghâna arghâ sèwa bân kondisi perumahan buruh. Juana atugas mènangka sala sèttong pembicara è ḍâlem gerakan kasebbhut. Pamarènta ujuk-ujuk adèportasi Juana ḍâri Argentina è awwâl taon 1908 metorot Hukum Residency.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Saellana ḍepâ' è Eropa, Rouco Buela abâli ka wilayah Río de la Plata. È taon 1909, Juana neng-neng è Montevideo bân abhânto ngembangaghi koran La Nueva Senda, sè abhâhas eksploitasi buruh, panḍhiḍhighân, ''anarkisme'', bân emansipasi bâbinè'an.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Buruh]]</text>
      <sha1>1ycoac5krn2xwgs723b084sx68oaojs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65991</id>
      <parentid>65990</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aktivisme buruh */</comment>
      <origin>65991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="8kc42avi64nftbrpj1bxh12tvxhtdr3" xml:space="preserve">{{Infobox orang}}

'''Juana Rouco Buela''' (19 April 1889 – 31 Oktober 1969) panèka aktivis buruh, aktivis anarkis, wartawan, bân organisator buruh sè aktif è Argentina bân Uruguay. Juana èkennal polana nuro' ḍâlem ''gerakan anarko-sindikal Río de la Plata'' bân perjuanganna kaangghuy èmansipasi bâbinè' sè alakoh.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-03-08 |title=Quién fue Juana Rouco Buela, figura central del anarquismo feminista |url=https://museoroca.cultura.gob.ar/noticia/quien-fue-juana-rouco-buela-figura-central-del-anarquismo-y-luchadora-incansable-por-los-derechos-de-las-mujeres/ |access-date=2026-09-11 |website=Museo Roca - Instituto de Investigaciones Históricas |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Kaoḍi'ân awwâl ==
Rouco Buela lahèr è Madrid ḍâri keluarga sè bhâjheng alakoh. Eppa’na sèḍhâ e bâkto ghi’ ngodhâ, èbhuna alako ḍhâddi tokang jhâu'. È taon 1900, Juana apinda ka Argèntina bân amolaè ajhâr maca bân nolès sacara ''otodidak''.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=ROUCO BUELA, Juana – {{!}} Diccionario Biográfico de las Izquierdas Latinoamericanas |url=https://diccionario.cedinci.org/rouco-buela-juana/ |access-date=2026-09-11 |website=diccionario.cedinci.org}}&lt;/ref&gt;

È bâkto aomor 15 taon, Juana nuro' dèmonstrasi 1 Mèi 1904 è Buenos Aires, sè ètoro' sareng ''Federasi Pekerja Daèrah Argentina (FORA)''. Aksi dèmo panèka langsung marèh kalabân ''represi polisi''.

== Aktivisme buruh ==
È taon 1907, Rouco Buela, èbhârengi Virginia Bolten, María Collazo, Teresa Caporaletti, bân aktivis laènna, aghâbây Centro Femenino Anarquista. Organisasi panèka adorong ḍâ' para bâbinè'an sè dhâddi buruh è ḍâlem gerakan anarkis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

È taon sè padâ, Juana noro' pemogokan penyewa è Buenos Aires sè nuro' nentang kaangghuy ongghâna arghâ sèwa bân kondisi perumahan buruh. Juana atugas mènangka sala sèttong pembicara è ḍâlem gerakan kasebbhut. Pamarènta ujuk-ujuk adèportasi Juana ḍâri Argentina è awwâl taon 1908 metorot Hukum Residency.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Saellana ḍepâ' è Eropa, Rouco Buela abâli ka wilayah Río de la Plata. È taon 1909, Juana neng-neng è Montevideo bân abhânto ngembangaghi koran La Nueva Senda, sè abhâhas eksploitasi buruh, panḍhiḍhighân, ''anarkisme'', bân emansipasi bâbinè'an.

== ''Nuestra Tribuna'' ==
È taon 1922, Rouco Buela maḍḍhek bân mimpin Nuestra Tribuna, koran anarkis sè ètolès bân èjhâlânaghi sareng bâbinè'an. Publikasi panèka wâl-awwâlâ è paterbi' è Necochea, saterrossa è Tandil bân Buenos Aires. Tello polo sanga' edisi è terbi'aghi è antarana taon 1922 bân 1925.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AmericaLee · Desarrollo AméricaLee |url=https://americalee.cedinci.org/s/americalee/item/5238 |access-date=2026-09-11 |website=americalee.cedinci.org}}&lt;/ref&gt;

Nuestra Tribuna abâhas lalakon, panḍhiḍhighân, ''maternitas'', ''anti-militarisme'', sastra, bân èmansipasi bâbinè'an.

È taon 1964, Rouco Buela nerbi'aghi otobiografi Historia de un ideal vivido por una mujer. Juana sèḍhâ è Buenos Aires è tangghâl 31 Oktober 1969.

== Sombher ==
[[Bhângsa:Buruh]]</text>
      <sha1>8kc42avi64nftbrpj1bxh12tvxhtdr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mary McDowell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19671</id>
    <revision>
      <id>65992</id>
      <timestamp>2026-09-11T13:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <comment>←Membuat halaman berisi '{{Infobox orang}}  '''Mary Eliza McDowell''' (30 November 1854 – 14 Oktober 1936) panèka ''reformator'' sosial Amerika, aktivis buruh, bân ''pekerja sosial'' sè èkennal polana karjâna è gerakan pemukiman Chicago bân polana usahana kaangghuy maèlang kondisi tokang lakoh/buruh. Mary mimpin Universitas ''Chicago Settlement'' è area industri ''Back of the Yards'' è ḍâlem pan-bârâmpan dhâsawârsa bân aropaaghi sala sèttong sè maḍḍegghi Liga Se...'</comment>
      <origin>65992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1142" sha1="rqibgx311qly36cyhaahy2ptck15n2o" xml:space="preserve">{{Infobox orang}}

'''Mary Eliza McDowell''' (30 November 1854 – 14 Oktober 1936) panèka ''reformator'' sosial Amerika, aktivis buruh, bân ''pekerja sosial'' sè èkennal polana karjâna è gerakan pemukiman Chicago bân polana usahana kaangghuy maèlang kondisi tokang lakoh/buruh. Mary mimpin Universitas ''Chicago Settlement'' è area industri ''Back of the Yards'' è ḍâlem pan-bârâmpan dhâsawârsa bân aropaaghi sala sèttong sè maḍḍegghi Liga Serikat Buruh Wanita Nasional. McDowell sacara rang-terrangan adukung orèng buruh industri jâgâl bân pamuḍhu'ân ḍhâghing è ḍâlem bhân-sabbhân aksi buruh, bân adorong ḍâ' panyelidighân pamarèntah ḍâlem hal opa bân kabâḍâ'ân lalakona bhâbinè' bân na'-kana'.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Taylor |first=Lea D. |date=1954-03 |title=The Social Settlement and Civic Responsibility-The Life Work of Mary McDowell and Graham Taylor |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/639505 |journal=Social Service Review |publisher=The University of Chicago Press |volume=28 |issue=1 |pages=31–40 |doi=10.1086/639505}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>rqibgx311qly36cyhaahy2ptck15n2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65993</id>
      <parentid>65992</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sombher */</comment>
      <origin>65993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="df19nr5ox82c9qwaaklhirlcmhoqhwl" xml:space="preserve">{{Infobox orang}}

'''Mary Eliza McDowell''' (30 November 1854 – 14 Oktober 1936) panèka ''reformator'' sosial Amerika, aktivis buruh, bân ''pekerja sosial'' sè èkennal polana karjâna è gerakan pemukiman Chicago bân polana usahana kaangghuy maèlang kondisi tokang lakoh/buruh. Mary mimpin Universitas ''Chicago Settlement'' è area industri ''Back of the Yards'' è ḍâlem pan-bârâmpan dhâsawârsa bân aropaaghi sala sèttong sè maḍḍegghi Liga Serikat Buruh Wanita Nasional. McDowell sacara rang-terrangan adukung orèng buruh industri jâgâl bân pamunḍhu'ân ḍhâghing è ḍâlem bhân-sabbhân aksi buruh, bân adorong ḍâ' panyelidighân pamarèntah ḍâlem hal opa bân kabâḍâ'ân lalakona bhâbinè' bân na'-kana'.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Taylor |first=Lea D. |date=1954-03 |title=The Social Settlement and Civic Responsibility-The Life Work of Mary McDowell and Graham Taylor |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/639505 |journal=Social Service Review |publisher=The University of Chicago Press |volume=28 |issue=1 |pages=31–40 |doi=10.1086/639505}}&lt;/ref&gt;

== Kaoḍi'ân awwâl ==
McDowell lahèr è Cincinnati, Ohio, è tangghâl 30 Nopèmber 1854. Mary apinda abhâreng kalowargana ka Chicago è taon 1870. È bâkto ghi' ngoḍâ, Mary nuro' ḍâlem kegiaḍhân pandhidhighân bân reformasi sosial, è antarana kegiaḍhân sè bâḍâ hubunganna sareng ''Woman's Christian Temperance Union''.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Saellana nuro' pelatihan ''Taman kana-kanak'', McDowell alako è Hull House, pusat perumahan sosial sè èjhâlânaghi sareng Jane Addams. Pangalamanna kasebbhut ngennalaghi ḍâ' masalah kemiskinan è kottah, kondisi keluarga imigran, bân kaoḍi'ân buruh industri è Chicago.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Universitas Chicago Settlement ==
È taon 1894, McDowell ètunju' kaangghuya mimpin program sosial sè èpamaḍḍhek sareng  Christian Union ḍâri Universitas Chicago è lingkungan ''Back of the Yards'', semma' kalabân industri jâgâl bân pamunḍhu'ân ḍhâghingChicago.

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>df19nr5ox82c9qwaaklhirlcmhoqhwl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65994</id>
      <parentid>65993</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ichi Ocha</username>
        <id>3826</id>
      </contributor>
      <origin>65994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3145" sha1="n4nh2qjrc6i5xwoe6prjf0azg9avzzw" xml:space="preserve">{{Infobox orang}}

'''Mary Eliza McDowell''' (30 November 1854 – 14 Oktober 1936) panèka ''reformator'' sosial Amerika, aktivis buruh, bân ''pekerja sosial'' sè èkennal polana karjâna è gerakan pemukiman Chicago bân polana usahana kaangghuy maèlang kondisi tokang lakoh/buruh. Mary mimpin Universitas ''Chicago Settlement'' è area industri ''Back of the Yards'' è ḍâlem pan-bârâmpan dhâsawârsa bân aropaaghi sala sèttong sè maḍḍegghi Liga Serikat Buruh Wanita Nasional. McDowell sacara rang-terrangan adukung orèng buruh industri jâgâl bân pamunḍhu'ân ḍhâghing è ḍâlem bhân-sabbhân aksi buruh, bân adorong ḍâ' panyelidighân pamarèntah ḍâlem hal opa bân kabâḍâ'ân lalakona bhâbinè' bân na'-kana'.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Taylor |first=Lea D. |date=1954-03 |title=The Social Settlement and Civic Responsibility-The Life Work of Mary McDowell and Graham Taylor |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/639505 |journal=Social Service Review |publisher=The University of Chicago Press |volume=28 |issue=1 |pages=31–40 |doi=10.1086/639505}}&lt;/ref&gt;

== Kaoḍi'ân awwâl ==
McDowell lahèr è Cincinnati, Ohio, è tangghâl 30 Nopèmber 1854. Mary apinda abhâreng kalowargana ka Chicago è taon 1870. È bâkto ghi' ngoḍâ, Mary nuro' ḍâlem kegiaḍhân pandhidhighân bân reformasi sosial, è antarana kegiaḍhân sè bâḍâ hubunganna sareng ''Woman's Christian Temperance Union''.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Saellana nuro' pelatihan ''Taman kana-kanak'', McDowell alako è Hull House, pusat perumahan sosial sè èjhâlânaghi sareng Jane Addams. Pangalamanna kasebbhut ngennalaghi ḍâ' masalah kamiskinan è kottah, kondisi kalowarga imigran, bân kaoḍi'ân buruh industri è Chicago.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Universitas Chicago Settlement ==
È taon 1894, McDowell ètunju' kaangghuya mimpin program sosial sè èpamaḍḍhek sareng  Christian Union ḍâri Universitas Chicago è lingkungan ''Back of the Yards'', semma' kalabân industri jâgâl bân pamunḍhu'ân ḍhâghingChicago.

Area panèka kennengnganna bânnya' kalowarga imigran Èropa sè alako è industri è sèḍḍi'na Union Stock Yards. È bâbâna pimpinan McDowell, Universitas Chicago Settlement nyaḍiyâaghi kellas bhâsa Inggris bân kewarganegaraan, panḍhiḍhighân na'-kana', kegiaḍhân bâbinè'an, parawaḍhân kasehaḍhân, bân bânnya' layanan sosial kaangghuy masyarakat è sekitarra.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

McDowell mimpin pemukiman kasebbhut rakèra polowan taon. Keterlibaḍhânna aḍhâḍḍhiyaghi MacDowell pemahamanna tentang hubungan antarana opa, jhâm, kasehaḍhân, perumahan, bân kualitas oḍi' keluarga kelas buruh.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Secret |first=Mary |last2=Bryant |first2=Nita |last3=Cummings |first3=Cory |date=2017-07 |title=Teaching an Interdisciplinary Graduate-Level Methods Course in an Openly-Networked Connected Learning Environment: A Glass Half-Full |url=https://doi.org/10.9743/jeo.2017.14.2.9 |journal=Journal of Educators Online |volume=14 |issue=2 |doi=10.9743/jeo.2017.14.2.9 |issn=1547-500X}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>n4nh2qjrc6i5xwoe6prjf0azg9avzzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thamrin Mosii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19672</id>
    <revision>
      <id>66006</id>
      <timestamp>2026-09-12T02:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <comment>men</comment>
      <origin>66006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="thj8r7q5ehbiz5cedhzg0owrjbhvzjw" xml:space="preserve">'''Thamrin Mosii''' iyâ arèya sala sèttong pendiri Konfederasi Serikat Buruh Indonesia (KSPI). Dhibi'na sorang legenda sarèkat buruh sè maabâli gerakan buruh Indonesia samarèna masa presiden Suharto. Salaèn dhâddhi pendiri bân prèsidèn ḍâ'-aḍâ' KSPI, Thamrin Mosii polè aropaaghi pendiri bân mantan prèsidèn sarèkat buruh Federasi Serikat Pekerja Logam Indonesia (FSPMI).

Thamrin èkennal mènangka pangator sè ta' sukses; èpon abhânto kaangghuy mabângun gerakan serikat buruh sè kuat è Indonesia, sè èdorong sareng komitmen kaangghuy abhâla bân alindhungi buruh. Thamrin Mosii dhibi' alako mènangka buruh è PT Panasonic Manufacturing Indonesia molaè taon 1971 kantos 2002. È perusahaan, èpon maddek serikat buruh lokal bân molaè karir è gerakan buruh, akhèrra dhâddhi Ketua serikat pabrik Panasonic è taon 1978.</text>
      <sha1>thj8r7q5ehbiz5cedhzg0owrjbhvzjw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66008</id>
      <parentid>66006</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T02:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="0f2som6yr5orsxtfryymu8ce5dd60vl" xml:space="preserve">'''Thamrin Mosii''' iyâ arèya sala sèttong pendiri Konfederasi Serikat Buruh Indonesia (KSPI). Dhibi'na sorang legenda sarèkat buruh sè maabâli gerakan buruh Indonesia samarèna masa presiden Suharto. Salaèn dhâddhi pendiri bân prèsidèn ḍâ'-aḍâ' KSPI, Thamrin Mosii polè aropaaghi pendiri bân mantan prèsidèn sarèkat buruh Federasi Serikat Pekerja Logam Indonesia (FSPMI).

Thamrin èkennal mènangka pangator sè sanget kowât; dhibi'na abhânto kaangghuy maddhek gerakan serikat buruh sè kowat è [[Inḍonèsia]], kalabân komitmen kaangghuy alabân bân ajâghâ buruh. Thamrin Mosii toman alako mènangka buruh è PT Panasonic Manufacturing [[Inḍonèsia|Indonesia]] molaè taon 1971 sampè' 2002. È perusahaan jârèyaThamrin maddhek serikat buruh lokal bân molaè a karir è gerakan buruh, ahèrra dhâddhi Katowa serikat pabrik Panasonic è taon 1978.

Mosii rèya pamèmpèn buruh sè cè' bijaksana sè salanjhângnga ajâgâ visi sè jhârna' è sabbhân parjuangan bân pagghun èkomitmen ḍâ' gerakan sarèkat buruh. Dhibi'na majhâghâ akar rumput sè koko bân ngator serikat lèbât sistem keanggotaan bân sombhângan. Thamrin Mosii anḍi' filosofi jhâ' saonnghuna serikat buruh kodhu demokratis, mandiri, bân perwakilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=tvnyaburuh |date=2021-07-18 |title=INI 3 TOKOH PENDIRI~ ORGANISASI SERIKAT BURUH BESAR DI INDONESIA - Tvnya Buruh Indonesia |url=https://tvnyaburuh.com/video/ini-3-tokoh-pendiri-organisasi-serikat-buruh-besar-di-indonesia/ |access-date=2026-09-12 |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>0f2som6yr5orsxtfryymu8ce5dd60vl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66011</id>
      <parentid>66008</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T03:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1590" sha1="6sv9xdf4nezd6pkn98nc7ti6w9csoue" xml:space="preserve">'''Thamrin Mosii''' iyâ arèya sala sèttong pendiri Konfederasi Serikat Buruh Indonesia (KSPI). Dhibi'na sorang legenda sarèkat buruh sè maabâli gerakan buruh Indonesia samarèna masa presiden Suharto. Salaèn dhâddhi pendiri bân prèsidèn ḍâ'-aḍâ' KSPI, Thamrin Mosii polè aropaaghi pendiri bân mantan prèsidèn sarèkat buruh Federasi Serikat Pekerja Logam Indonesia (FSPMI).

Thamrin èkennal mènangka pangator sè sanget kowât; dhibi'na abhânto kaangghuy maddhek gerakan serikat buruh sè kowat è [[Inḍonèsia]], kalabân komitmen kaangghuy alabân bân ajâghâ buruh. Thamrin Mosii toman alako mènangka buruh è PT Panasonic Manufacturing [[Inḍonèsia|Inḍonesia]] molaè taon 1971 sampè' 2002. È perusahaan jârèyaThamrin maddhek serikat buruh lokal bân molaè a karir è gerakan buruh, ahèrra dhâddhi Katowa serikat pabrik Panasonic è taon 1978.

Mosii rèya pamèmpèn buruh sè cè' bijaksana sè salanjhângnga ajâgâ visi sè jhârna' è sabbhân parjuangan bân pagghun èkomitmen ḍâ' gerakan sarèkat buruh. Dhibi'na majhâghâ akar rumput sè koko bân ngator serikat lèbât sistem keanggotaan bân sombhângan. Thamrin Mosii anḍi' filosofi jhâ' saonnghuna serikat buruh kodhu demokratis, mandiri, bân perwakilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=tvnyaburuh |date=2021-07-18 |title=INI 3 TOKOH PENDIRI~ ORGANISASI SERIKAT BURUH BESAR DI INDONESIA - Tvnya Buruh Indonesia |url=https://tvnyaburuh.com/video/ini-3-tokoh-pendiri-organisasi-serikat-buruh-besar-di-indonesia/ |access-date=2026-09-12 |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>6sv9xdf4nezd6pkn98nc7ti6w9csoue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dian Septi Trisnanti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19673</id>
    <revision>
      <id>66014</id>
      <timestamp>2026-09-12T03:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <comment>←Membuat halaman berisi ''''Dian Septi Trisnanti''' iyâ arèya aktivis buruh [[Inḍonèsia]], penyelenggara serikat buruh, wartawan, bân pendukung hak-hak bâbinè'an. Dhibi'na èkennal polana terlibat sareng Federasi Buruh Lintas Pabrik (FBLP) bân Federasi Serikat Pekerja Bersatu Indonesia (FSBPI), bân media komunitas buruh binè' Marsinah FM bân Marsinah.id. Karjâna èfokusaghi bânnya' ḍâ' organisasi buruh, hak-hak buruh bâbinè'an, kekerasan berbasis gender è kennengngan...'</comment>
      <origin>66014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2077" sha1="pidgz5vd8h11hkx3cotfgrg9tucornb" xml:space="preserve">'''Dian Septi Trisnanti''' iyâ arèya aktivis buruh [[Inḍonèsia]], penyelenggara serikat buruh, wartawan, bân pendukung hak-hak bâbinè'an. Dhibi'na èkennal polana terlibat sareng Federasi Buruh Lintas Pabrik (FBLP) bân Federasi Serikat Pekerja Bersatu Indonesia (FSBPI), bân media komunitas buruh binè' Marsinah FM bân Marsinah.id. Karjâna èfokusaghi bânnya' ḍâ' organisasi buruh, hak-hak buruh bâbinè'an, kekerasan berbasis gender è kennengngan alako, bân masalah terkait bâjârân.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Afriandita |first=Zahfa Putri |title=Menjaga Nama Marsinah Tetap Hidup, Kisah Keteguhan Dian Septi Trisnanti - RRI.co.id |url=https://rri.co.id/features/2401365/menjaga-nama-marsinah-tetap-hidup-kisah-keteguhan-dian-septi-trisnanti |access-date=2026-09-12 |website=rri.co.id - Portal berita terpercaya |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Trisnanti |first=Dian Septi |date=2025-12-23 |title=Building Collective Power: Key Methods in Labour Organising |url=https://labourreview.org/key-methods-in-labour-organising/ |access-date=2026-09-12 |website=Asian Labour Review |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Karjâ ==
Dian amolaè karjâ mènangka wartawan radio è taon 2006. Dhibi'na jhughân aktif è Alliance of Independent Journalists (AJI) Yogyakarta. Pangalamanna è bâgiyân media sè asambung otabâ ahubungan ḍâ' kalakowan pangatoran buruh bân peamajuwân media sè abâhas masalah buruh binè'.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

È dâlem gerakan buruh, Dian terlibat sareng Federasi Pekerja Lintas Pabrik (FBLP). Dhibi'na atugas mènangka Sekretaris Jenderal FBLP ḍâri taon 2009 sampè' 2021. Organisasi Jârèya segghut mabâḍâ pateppa'an è dâlem ngator buruh, è antarana buruh binè' è wilayah industri.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Samarèna FBLP aobâ dhâddhi Federasi Serikat Buruh Persatuan Indonesia (FSBPI), Dian dhâddhi Katowa FSBPI è taon 2021 sampè' 2023. Samarèna masa jabatan jârèya, Dian pagghun terlibat dâlem masalah perburuhan bân media sè èfokusaghi ḍâ' buruh binè'.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>pidgz5vd8h11hkx3cotfgrg9tucornb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66015</id>
      <parentid>66014</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T03:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3114" sha1="8snmqgvewbvlwfto3sbg8uobb2tw0zn" xml:space="preserve">'''Dian Septi Trisnanti''' iyâ arèya aktivis buruh [[Inḍonèsia]], penyelenggara serikat buruh, wartawan, bân pendukung hak-hak bâbinè'an. Dhibi'na èkennal polana terlibat sareng Federasi Buruh Lintas Pabrik (FBLP) bân Federasi Serikat Pekerja Bersatu Indonesia (FSBPI), bân media komunitas buruh binè' Marsinah FM bân Marsinah.id. Karjâna èfokusaghi bânnya' ḍâ' organisasi buruh, hak-hak buruh bâbinè'an, kekerasan berbasis gender è kennengngan alako, bân masalah terkait bâjârân.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Afriandita |first=Zahfa Putri |title=Menjaga Nama Marsinah Tetap Hidup, Kisah Keteguhan Dian Septi Trisnanti - RRI.co.id |url=https://rri.co.id/features/2401365/menjaga-nama-marsinah-tetap-hidup-kisah-keteguhan-dian-septi-trisnanti |access-date=2026-09-12 |website=rri.co.id - Portal berita terpercaya |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Trisnanti |first=Dian Septi |date=2025-12-23 |title=Building Collective Power: Key Methods in Labour Organising |url=https://labourreview.org/key-methods-in-labour-organising/ |access-date=2026-09-12 |website=Asian Labour Review |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Karjâ ==
Dian amolaè karjâ mènangka wartawan radio è taon 2006. Dhibi'na jhughân aktif è Alliance of Independent Journalists (AJI) Yogyakarta. Pangalamanna è bâgiyân media sè asambung otabâ ahubungan ḍâ' kalakowan pangatoran buruh bân peamajuwân media sè abâhas masalah buruh binè'.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

È dâlem gerakan buruh, Dian terlibat sareng Federasi Pekerja Lintas Pabrik (FBLP). Dhibi'na atugas mènangka Sekretaris Jenderal FBLP ḍâri taon 2009 sampè' 2021. Organisasi Jârèya segghut mabâḍâ pateppa'an è dâlem ngator buruh, è antarana buruh binè' è wilayah industri.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Samarèna FBLP aobâ dhâddhi Federasi Serikat Buruh Persatuan Indonesia (FSBPI), Dian dhâddhi Katowa FSBPI è taon 2021 sampè' 2023. Samarèna masa jabatan jârèya, Dian pagghun terlibat dâlem masalah perburuhan bân media sè èfokusaghi ḍâ' buruh binè'.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Pangatoran buruh binè' ==
Ḍâlem kagiyâtdhân serikat pekerja, Dian noro' ḍâlem ngator buruh binè' bân kampanye kabâḍâ'ân kerrèng bân hak buruh. Masalah sè bâḍâ ḍâlem gerakan buruh bâbinè'an è KBN Cakung è antarana pelecehan seksual, hak-hak bersalin, hubungan lako, bân perlindungan buruh bâbinè'an.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Mahardhika |first=Perempuan |title=Penelitian Kekerasan Berbasis Gender2017 |url=https://mahardhika.org/wp-content/uploads/2018/12/Penelitian-Kekerasan-Berbasis-Gender2017-1.pdf |access-date=12-September-2026 |website=Perempuan Mahardhika}}&lt;/ref&gt;

Panalè'tèghân taon 2017 sareng Perempuan Mahardhika parkara buruh garmen binè' è KBN Cakung èfokusaghi ḍâ' ḍuwâ' masalah: iyâ arèya pelecehan seksual è kennengngan alako bân pamennoan hak-hak bersalin. Panalè'tèghân jârèya jhughân ajellasaghi pangalaman buruh binè' sè ngadhebbi kekerasan berbasis gender bân kamalaratdhân è ḍâlem ngaollè perlindungan è kennengngan alako.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>8snmqgvewbvlwfto3sbg8uobb2tw0zn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucy Parsons</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19674</id>
    <revision>
      <id>66019</id>
      <timestamp>2026-09-12T04:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <comment>menambah artikel baru</comment>
      <origin>66019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4153" sha1="a2mzy3c9td6johvap6zdvbzi9584nf3" xml:space="preserve">{{infobox orang}}

'''Lucy Eldine Gonzalez Parsons''' (lahèr kalabân nyama '''Lucia Carter'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Hunter |first=Tera W. |date=2018-01-12 |title=Review {{!}} Latina heroine or black radical? The complicated story of Lucy Parsons. |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/latina-heroine-or-black-radical-the-complicated-story-of-lucy-parsons/2018/01/10/2126da90-dead-11e7-8679-a9728984779c_story.html |access-date=2026-09-12 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; è taon 1851 – 7 Maret 1942) iyâ arèya sorang organisator buruh, sosialis radikal, bân anarko-komunis Amerika. Dhibi'na èkennal mènangka orator sè kowat. Parsons maso' ka gerakan radikal samarèna akabin sareng editor koran Albert Parsons bân ngallèna ḍâri Texas ka Chicago, è dhissa' Parsons jhughân kontribusi ḍâ' koran terkenal sè èèdit sareng Albert, ''The Alarm.''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lucy Parsons: Woman of Will {{!}} Industrial Workers of the World |url=https://www.iww.org/history/biography/LucyParsons/1 |archive-url=http://web.archive.org/web/20200325214357/https://www.iww.org/history/biography/LucyParsons/1 |archive-date=2020-03-25 |access-date=2026-09-12 |website=www.iww.org |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Jones |first=Jacqueline |title=Goddess of anarchy: the life and times of Lucy Parsons, American radical |date=2017 |publisher=Basic Books |isbn=978-0-465-07899-8 |edition=First Edition |location=New York}}&lt;/ref&gt;

Samarèna kalakowan lakèna è taon 1887 sè ahubungan bân kadhâddhiyân otabâ paristiwa Haymarket, Parsons terros dhâddhi aktivis radikal Amerika sè èkennal, dhâddhi sala sèttong pamaddhek Pekerja Industri sa dunnya bân angghuta politik laènna.

== Kaoḍi'ânna ==

=== Ghi' ngoḍâna ===
Lucy Parsons èlahèrraghi kalabân nyama Lucia Carter è Virginia è taon 1851.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Embu'na sorang buḍâ' ḍâri katoronan Afrika sè èkaanḍi' orèng lakè' kolè' potè sè anyama Tolliver, sè kamongkinan eppa'na Lucy.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; È bâkto Perrang Saudara, è taon 1863, Tolliver bân orèng-orèng sè èperbudak ngallè ka Waco, Texas.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-03-20 |title=“Learn the Use of Explosives!”: On Jacqueline Jones’s “Goddess of Anarchy: The Life and Times of Lucy Parsons, American Radical” |url=https://lareviewofbooks.org/article/learn-the-use-of-explosives-on-jacqueline-joness-goddess-of-anarchy-the-life-and-times-of-lucy-parsons-american-radical |access-date=2026-09-12 |website=Los Angeles Review of Books}}&lt;/ref&gt;

Sakone' sè èkataoè kaoḍi'na samarèna ngallè ka Texas. Dhibi'na alako mènangka tokang jhâi' bân tokang massa' ghâbây pan-bârâmpan kalowarga kolè' potè.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parsons toman akabin sareng Oliver Gathing, sorang bekkas buḍâ', sabellunna taon 1870. Ḍâri hubungan jârèya, dhibi'na anḍi' ana' sè matè è bâkto rèmbi'. È taon 1871, dhibi'na akabin sareng Albert Parsons, sorang bekkas prajurit Konfederasi. Parsons bân Albert Parsons tapaksa buru ḍâri Texas ka Ḍâjâ è taon 1873 polana orèng sakètar sè ta' toleran ḍâ' parkabinan paḍâ rassa. È parjhâlânan rèya, Parsons ngobâ nyamana dâddhi Lucy. Pasangan jârèya nettep è Chicago, Illinois.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Jessie Carney |url=https://books.google.co.id/books?id=ssMBzqrUpjwC&amp;pg=PA514&amp;dq=%22lucy+parsons%22+%22oliver+gathing%22&amp;redir_esc=y&amp;hl=id#v=onepage&amp;q=%22lucy%20parsons%22%20%22oliver%20gathing%22&amp;f=false |title=Notable Black American Women |date=1992 |publisher=VNR AG |isbn=978-0-8103-9177-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gay |first=Kathlyn |url=https://books.google.co.id/books?id=sTu47pGfD84C&amp;pg=PA474&amp;dq=%22lucy+parsons%22+%22oliver+gathing%22&amp;redir_esc=y&amp;hl=id#v=onepage&amp;q=%22lucy%20parsons%22%20%22oliver%20gathing%22&amp;f=false |title=American Dissidents: An Encyclopedia of Activists, Subversives, and Prisoners of Conscience [2 volumes]: An Encyclopedia of Activists, Subversives, and Prisoners of Conscience |date=2011-12-12 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-59884-765-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>a2mzy3c9td6johvap6zdvbzi9584nf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clara Zetkin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19675</id>
    <revision>
      <id>66020</id>
      <timestamp>2026-09-12T05:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <comment>←Membuat halaman berisi '{{infobox orang}} '''Clara Zetkin''' iyâ arèya sorang ahli teori Marxis, aktivis komunis, bân pendukung hak-hak bâbinè'an.&lt;ref&gt;Zetkin,Clara. [https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/de/recherche/kataloge-datenbanken/biographische-datenbanken/clara-zetkin?ID=5462 &quot;Biographische Angaben aus dem Handbuch der Deutschen Kommunisten:&quot;]. bundesstiftung-aufarbeitung. Èaksès tangghâl 12-09-2026.&lt;/ref&gt; Sampè' taon 1917, dhibi'na aktif è Partai Sosial Demokrat...'</comment>
      <origin>66020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2563" sha1="nf3t7nio219fi0f2kongxc8s4m41p86" xml:space="preserve">{{infobox orang}}
'''Clara Zetkin''' iyâ arèya sorang ahli teori Marxis, aktivis komunis, bân pendukung hak-hak bâbinè'an.&lt;ref&gt;Zetkin,Clara. [https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/de/recherche/kataloge-datenbanken/biographische-datenbanken/clara-zetkin?ID=5462 &quot;Biographische Angaben aus dem Handbuch der Deutschen Kommunisten:&quot;]. bundesstiftung-aufarbeitung. Èaksès tangghâl 12-09-2026.&lt;/ref&gt; Sampè' taon 1917, dhibi'na aktif è Partai Sosial Demokrat Jerman.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schüller |first=Elke |date=2009-01-13 |title=Clara Zetkin {{!}} Frauenbewegung |url=https://www.bpb.de/themen/gender-diversitaet/frauenbewegung/35316/clara-zetkin/ |access-date=2026-09-12 |website=bpb.de |language=de}}&lt;/ref&gt; Samarèna jârèya, dhibi'na noro' Partai Demokrat Sosial Independen Jerman (USPD) bân lèbâng kacèr jhâuna, Liga Spartacus. Liga jârèya pas dhâddhi Partai Komunis Jerman (KPD), sè èbâkkèlè bi' Clara è Reichstag ḍâri taon 1920 sampè' 1933.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Badia |first=Gilbert |url=https://books.google.co.id/books/about/Clara_Zetkin_f%C3%A9ministe_sans_fronti%C3%A8res.html?id=XzUFAQAAIAAJ&amp;redir_esc=y |title=Clara Zetkin, féministe sans frontières |date=1993 |publisher=Editions ouvrières |isbn=978-2-7082-3008-8 |language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Haḍiyâ Anumerta ==

* Zetkin èsèmpen è pessè dhâlubâng sapolo mark bân karènningan dupolo mark Republik Demokratik Jerman (GDR) (Jèrman Tèmor).
* Samarèna taon 1949, sabbhân kotta rajâ è GDR andi' lorong sè ènyamaè kalabân nyamana.

* È taon 1954, GDR maddek ''Medali Clara Zetkin'' (Clara-Zetkin-Medaille).
* È taon 1955, dewan kota Leipzig maddhek kennengngan rekreasi anyar è semma'na pusat kotta sè èsebbhut &quot;Clara-Zetkin-Park&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Clara-Zetkin-Park - Stadt Leipzig |url=https://www.leipzig.de/leben-in-leipzig/natur-und-umwelt/parks-waelder-und-friedhoefe/parks-und-gruenanlagen/clara-zetkin-park |archive-url=http://web.archive.org/web/20260107011722/https://www.leipzig.de/leben-in-leipzig/natur-und-umwelt/parks-waelder-und-friedhoefe/parks-und-gruenanlagen/clara-zetkin-park |archive-date=2026-01-07 |access-date=2026-09-12 |website=www.leipzig.de |language=de}}&lt;/ref&gt;
* È taon 1967, arca Clara Zetkin, sè èokèr sareng seniman Walter Arnold, èpaddhek è Johannapark, Leipzig, kaangghuy maènga' arè lahèrra sè kapèng 110.
* È taon 1987, GDR makalowar perangko pos sè bâdâ gambarra Clara Zetkin.
* Molaè taon 2011, partai Die Linke Jerman materbi' &quot;Clara-Zetkin-Frauenpreis [de]&quot;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nf3t7nio219fi0f2kongxc8s4m41p86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66021</id>
      <parentid>66020</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T05:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="iodwaxdrdtkwq44v1hzikzzue3a511z" xml:space="preserve">{{infobox orang}}
'''Clara Zetkin''' iyâ arèya sorang ahli teori Marxis, aktivis komunis, bân pendukung hak-hak bâbinè'an.&lt;ref&gt;Zetkin,Clara. [https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/de/recherche/kataloge-datenbanken/biographische-datenbanken/clara-zetkin?ID=5462 &quot;Biographische Angaben aus dem Handbuch der Deutschen Kommunisten:&quot;]. bundesstiftung-aufarbeitung. Èaksès tangghâl 12-09-2026.&lt;/ref&gt; Sampè' taon 1917, dhibi'na aktif è Partai Sosial Demokrat Jerman.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schüller |first=Elke |date=2009-01-13 |title=Clara Zetkin {{!}} Frauenbewegung |url=https://www.bpb.de/themen/gender-diversitaet/frauenbewegung/35316/clara-zetkin/ |access-date=2026-09-12 |website=bpb.de |language=de}}&lt;/ref&gt; Samarèna jârèya, dhibi'na noro' Partai Demokrat Sosial Independen Jerman (USPD) bân lèbâng kacèr jhâuna, Liga Spartacus. Liga jârèya pas dhâddhi Partai Komunis Jerman (KPD), sè èbâkkèlè bi' Clara è Reichstag ḍâri taon 1920 sampè' 1933.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Badia |first=Gilbert |url=https://books.google.co.id/books/about/Clara_Zetkin_f%C3%A9ministe_sans_fronti%C3%A8res.html?id=XzUFAQAAIAAJ&amp;redir_esc=y |title=Clara Zetkin, féministe sans frontières |date=1993 |publisher=Editions ouvrières |isbn=978-2-7082-3008-8 |language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Karja ==
Tolèsan Otama: Bibliografi Clara Zatkin

== Haḍiyâ Anumerta ==

* Zetkin èsèmpen è pessè dhâlubâng sapolo mark bân karènningan dupolo mark Republik Demokratik Jerman (GDR) (Jèrman Tèmor).
* Samarèna taon 1949, sabbhân kotta rajâ è GDR andi' lorong sè ènyamaè kalabân nyamana.

* È taon 1954, GDR maddek ''Medali Clara Zetkin'' (Clara-Zetkin-Medaille).
* È taon 1955, dewan kota Leipzig maddhek kennengngan rekreasi anyar è semma'na pusat kotta sè èsebbhut &quot;Clara-Zetkin-Park&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Clara-Zetkin-Park - Stadt Leipzig |url=https://www.leipzig.de/leben-in-leipzig/natur-und-umwelt/parks-waelder-und-friedhoefe/parks-und-gruenanlagen/clara-zetkin-park |archive-url=http://web.archive.org/web/20260107011722/https://www.leipzig.de/leben-in-leipzig/natur-und-umwelt/parks-waelder-und-friedhoefe/parks-und-gruenanlagen/clara-zetkin-park |archive-date=2026-01-07 |access-date=2026-09-12 |website=www.leipzig.de |language=de}}&lt;/ref&gt;
* È taon 1967, arca Clara Zetkin, sè èokèr sareng seniman Walter Arnold, èpaddhek è Johannapark, Leipzig, kaangghuy maènga' arè lahèrra sè kapèng 110.
* È taon 1987, GDR makalowar perangko pos sè bâdâ gambarra Clara Zetkin.
* Molaè taon 2011, partai Die Linke Jerman materbi' &quot;Clara-Zetkin-Frauenpreis [de]&quot;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>iodwaxdrdtkwq44v1hzikzzue3a511z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>66022</id>
      <parentid>66021</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T05:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alfinlutvianaaa</username>
        <id>1710</id>
      </contributor>
      <origin>66022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="lgrpw8hbuwt7zcpg0n7l1oiux3lockd" xml:space="preserve">{{infobox orang}}
'''Clara Zetkin''' iyâ arèya sorang ahli teori Marxis, aktivis komunis, bân pendukung hak-hak bâbinè'an.&lt;ref&gt;Zetkin,Clara. [https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/de/recherche/kataloge-datenbanken/biographische-datenbanken/clara-zetkin?ID=5462 &quot;Biographische Angaben aus dem Handbuch der Deutschen Kommunisten:&quot;]. bundesstiftung-aufarbeitung. Èaksès tangghâl 12-09-2026.&lt;/ref&gt; Sampè' taon 1917, dhibi'na aktif è Partai Sosial Demokrat Jerman.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schüller |first=Elke |date=2009-01-13 |title=Clara Zetkin {{!}} Frauenbewegung |url=https://www.bpb.de/themen/gender-diversitaet/frauenbewegung/35316/clara-zetkin/ |access-date=2026-09-12 |website=bpb.de |language=de}}&lt;/ref&gt; Samarèna jârèya, dhibi'na noro' Partai Demokrat Sosial Independen Jerman (USPD) bân lèbâng kacèr jhâuna, Liga Spartacus. Liga jârèya pas dhâddhi Partai Komunis Jerman (KPD), sè èbâkkèlè bi' Clara è Reichstag ḍâri taon 1920 sampè' 1933.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Badia |first=Gilbert |url=https://books.google.co.id/books/about/Clara_Zetkin_f%C3%A9ministe_sans_fronti%C3%A8res.html?id=XzUFAQAAIAAJ&amp;redir_esc=y |title=Clara Zetkin, féministe sans frontières |date=1993 |publisher=Editions ouvrières |isbn=978-2-7082-3008-8 |language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Karjâ ==
Tolèsan Otama: Bibliografi Clara Zatkin

== Haḍiyâ Anumerta ==

* Zetkin èsèmpen è pessè dhâlubâng sapolo mark bân karènningan dupolo mark Republik Demokratik Jerman (GDR) (Jèrman Tèmor).
* Samarèna taon 1949, sabbhân kotta rajâ è GDR andi' lorong sè ènyamaè kalabân nyamana.

* È taon 1954, GDR maddek ''Medali Clara Zetkin'' (Clara-Zetkin-Medaille).
* È taon 1955, dewan kota Leipzig maddhek kennengngan rekreasi anyar è semma'na pusat kotta sè èsebbhut &quot;Clara-Zetkin-Park&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Clara-Zetkin-Park - Stadt Leipzig |url=https://www.leipzig.de/leben-in-leipzig/natur-und-umwelt/parks-waelder-und-friedhoefe/parks-und-gruenanlagen/clara-zetkin-park |archive-url=http://web.archive.org/web/20260107011722/https://www.leipzig.de/leben-in-leipzig/natur-und-umwelt/parks-waelder-und-friedhoefe/parks-und-gruenanlagen/clara-zetkin-park |archive-date=2026-01-07 |access-date=2026-09-12 |website=www.leipzig.de |language=de}}&lt;/ref&gt;
* È taon 1967, arca Clara Zetkin, sè èokèr sareng seniman Walter Arnold, èpaddhek è Johannapark, Leipzig, kaangghuy maènga' arè lahèrra sè kapèng 110.
* È taon 1987, GDR makalowar perangko pos sè bâdâ gambarra Clara Zetkin.
* Molaè taon 2011, partai Die Linke Jerman materbi' &quot;Clara-Zetkin-Frauenpreis [de]&quot;

== Sombher ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>lgrpw8hbuwt7zcpg0n7l1oiux3lockd</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>