विकिपिडिया maiwiki https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter मेडिया विशेष वार्ता प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता फाइल फाइल वार्ता मेडियाविकि मेडियाविकि वार्ता आकृति आकृति वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्ता Event Event talk बिहार 0 1342 280184 279984 2026-09-20T17:56:16Z JyotiTheLightHouse 17831 अपमानजनक सामग्री को हटाया 280184 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = बिहार<br />Bihar | native_name = <!--Please do not add any Indic script to this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy.--> | type = [[भारतक राज्यसभ|राज्य]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Great Buddha Statue, Bodh Gaya.jpg | photo2a = Rajgir - 028 Bathing Pool at foot of Hill (9245042360).jpg | photo2b = Nalanda University India ruins.jpg | photo4a = | spacing = 2 | position = center | size = 250 | border = 0 | color = white | foot_montage = घड़ीक सूइया घुमबाक दिशा मे शीर्ष सँ: [[बोधगया]]अवस्थित महान बुद्ध मूर्ति, प्राचीन [[नालन्दा|नालन्दा विश्वविद्यालय]]क भग्नावशेष सभ, [[मिथिला (क्षेत्र)|मिथिला क्षेत्र]]क [[मिथिला चित्रकला]], [[राजगीर]]मे [[बसन्त ओ ग्रीष्म ऋतु]]मे ब्रह्मकुण्ड }} | image_blank_emblem = Seal of Bihar.svg | blank_emblem_type = प्रतीक चिन्ह | blank_emblem_size = 100px | image_map = IN-BR.svg | map_alt = | map_caption = [[भारत]]क नक्शा मे बिहार राज्य | coordinates = {{coord|25.4|85.1|region:IN-BR_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = Patna | coordinates_footnotes = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flagu|भारत}} | established_title1 = स्थापना | established_date1 = 22 मार्च 1912<br />([[बिहार दिवस]]) | established_title2 = प्रदेश दर्जा | established_date2 = 26 जनवरी 1950 | parts_type = [[भारतक जिला सभ|जिला]] | parts_style = para | p1 = [[बिहारक जिलासभ|38]] | seat_type = राजधानी | seat = [[पटना]] | seat1_type = पैघ शहर | seat1 = [[पटना]] | government_footnotes = | leader_title = गवर्नर | leader_name = [[आरिफ मोहम्मद खान]] | leader_title1 = [[बिहारक मुख्यमन्त्री लोकनि|मुख्यमन्त्री]] | leader_name1 = [[नीतीश कुमार]] ([[जनता दल (युनाइटेड)|जदयू]]) | leader_title2 = [[बिहारक उप-मुख्यमन्त्री सभ|उप मुख्यमन्त्री]] | leader_name2 = [[सम्राट चौधरी]] ([[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]])<br>[[विजय कुमार सिन्हा]]([[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]) | leader_title3 = विधानसभा | leader_name3 = [[द्वि-सदनात्मक]] <br /> विधानसभा ओ विधान परिषद 75 <br /> विधान सभा 243 | leader_title4 = [[भारतक उच्च अदालत|उच्च अदालत]] | leader_name4 = [[पटना उच्च न्यायालय]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=BiharProfile>{{cite web |title=State Profile |url=http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |website=Government of Bihar |access-date=27 September 2017}}</ref> | area_total_km2 = 94,163 | area_note = | area_rank = 13म | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="GOI_2001">{{cite web|title = census of india|url = http://www.censusindia.gov.in/|work=[[Census of India 2001]]|publisher=[[Government of India]]|date = 27 May 2002|accessdate = 14 April 2007| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070403123745/http://www.censusindia.gov.in/| archivedate= 3 April 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> | population_total = 103,804,637 | population_as_of = 2011 | population_rank = तेसर | population_density_km2 = 1,102 | population_note = | population_demonym = [[बिहार-वासी, लोकवाचिक-|बिहारी]] | postal_code_type = पिन | postal_code = | timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | demographics_type1 = जिडिपी {{nobold|(2016-17)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web |title=Bihar Budget Analysis 2018–19 |url=http://www.prsindia.org/uploads/media/State%20Budget%202018-19/State%20Budget%20Analysis%20-%20Bihar%202018.pdf |website=PRS Legislative Research |accessdate=24 June 2018 |archive-date=16 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416201206/http://www.prsindia.org/uploads/media/State%20Budget%202018-19/State%20Budget%20Analysis%20-%20Bihar%202018.pdf |dead-url=yes }}</ref> | demographics1_title1 = कूल | demographics1_info1 = {{INRConvert|3.32|lc}} | demographics1_title2 = प्रति व्यक्ति आय | demographics1_info2 = {{INRConvert|29178}} | blank_name_sec2 = [[मानव विकास सूचकाङ्क|एचडिआई]] {{nobold|(2017)}} | blank_info_sec2 = {{increase}} 0.566<ref name="snhdi-gdl">{{cite web |title=Sub-national HDI - Area Database |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |website=Global Data Lab |publisher=Institute for Management Research, Radboud University |accessdate=25 September 2018 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> ({{color|#fc0|मध्यम}}) · 36म | blank1_name_sec2 = [[भारतमे साक्षरता|साक्षरता]] {{nobold|(2011)}} | blank1_info_sec2 = 63.82%<ref name="Census2011Literacy">{{cite report |chapter=6 – State of Literacy |title=Provisional Population Totals – India |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter6.pdf |pages=108. 111 |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=22 August 2018}}</ref> | blank2_name_sec2 = [[मानव लैङ्गिक अनुपात|लैङ्गिक अनुपात]] {{nobold|(2011)}} | blank2_info_sec2 = 918 [[महिला|♀]]/1000 [[पुरुष|♂]]<ref name="pc-census2011">{{cite web |title=Census 2011 (Final Data) - Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban) |url=http://planningcommission.gov.in/data/datatable/data_2312/DatabookDec2014%20307.pdf |website=planningcommission.gov.in |publisher=Planning Commission, Government of India |accessdate=3 October 2018}}</ref> | demographics_type2 = भाषासभ | demographics2_title1 = आधिकारिक | demographics2_info1 = [[हिन्दी]]<ref name=CSDOffLang1950>{{cite web |title=The Bihar Official Language Act, 1950 |url=http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |date=1950 |website=Cabinet Secretariat Department, Government of Bihar |format=PDF |accessdate=9 April 2015 |archive-date=13 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |dead-url=yes }}</ref> | demographics2_title2 = अन्य सूचीकृत | demographics2_info2 = [[मैथिली भाषा|मैथिली]],<ref name="mha.nic.in">{{Cite web |url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |title=Archived copy |access-date=28 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |archive-date=5 March 2016 |dead-url=yes}}</ref> [[उर्दू]] (5 जिलामे)<ref name=Benedikter2009>{{cite book |last=Benedikter |first=Thomas |title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India |url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89&lpg=PA89 |date=2009 |page=89 |location=Münster |publisher=[[LIT Verlag]] |isbn=978-3-643-10231-7 |accessdate=10 April 2015}}</ref> | area_code_type = [[UN/LOCODE]] | area_code = INBR | registration_plate = BR | website = {{url|gov.bih.nic.in}} }} '''बिहार''' [[भारत]] क एक प्रशासनिक [[भारतक राज्य/राज्य]] थीक । अहि राज्यक [[राजधानी]] आ' सभ सँ पैघ नगर [[पटना]] थीक । बिहारक उत्तर मे [[नेपाल]], पूर्व मे [[पश्चिम बङ्गाल]], पश्चिम मे [[उत्तर प्रदेश]] आ' दक्षिण मे [[झारखण्ड]] अवस्थित अछि । 'बिहार'नाम केरि व्युत्पत्ति सम्भवत: बौद्ध 'विहार' सं अपभ्रंश बनि 'बिहार' शब्द बनल मान्य होइत अछि। ई क्षेत्र [[गङ्गा नदी]] आ सहायक नदी सभक उपजाऊ मैदान मे बसल अछि । प्राचीन काल मे विशाल साम्राज्यक गढ़ रहल ई प्रदेश, वर्तमान मे देशक अर्थव्यवस्थाक [1] सभ सँ पिछड़ल योगदान करयवला राजकीय इकाई मे सं एक थीक । सन 1936 मे पुर्वी प्रान्त सं ओडिशा आ' आओर 2000मे झारखण्डक अलग भ' गेला सँ अहि राज्य केँ प्राकृतिक खनिज संपदा सं वंचित होमय पड़ल । सम्प्रति ई राज्य कृषि, शिल्प, कौशल, वाणिकी, वाणिज्य, मध्यम ओ लघु उद्योग सं अपन श्रम, सहशीलता ओ मेधाक दम पर प्रगति क' रहल अछि । देशक प्रतिष्ठित परीक्षा, यथा- आई आई टी, आधुनिक चिकित्सा विज्ञान, प्रबंधन आ' यूपीएससी सन बहुविध परीक्षणक बाद चयन मे हरेक बेर अहि पष्ठभूमिक विद्यार्थी बिहारक मान-सम्मान बढ़बैत रहैत छैथ। हिनका सभक निष्ठा आ' गौरवशाली इतिहास बिहारक एक बेर पुन: सुन्दर आ' सुशील बनयताह । क्षेत्रफलक दृष्टि सँ, आब 2000क बाद ई भारतक 12म पैघगर राज्य भ' गेल अछि। [[इतिहास]] मुख्य लेख: बिहारक इतिहास- देस भरि मे प्राचीन काल मे कतेक रास राज्य किंवा 'विश' वा 'जनपद' छल जाहि मे मिथिला ओ मगध प्रसिद्ध छल । जकर ऐतिहासिक राजधानी - राजगीर छल, जे पुर्व मे नाम 'राजगृह' नाम सं प्रसिद्ध छल । बिहारक आधुनिक राजधानी पटनाक पुरनका नाम पाटलिपुत्र थीक । मगध-सम्राज्य केर महा प्रतापी राजा जरासंध छलाह। [[प्राचीन काल]] मुख्य लेख: बिहारक प्राचीन इतिहास गंगाक उत्तर भाग मे नवपाषाण युग (लगभग 2500-1345 ईसा पूर्व) सँ एकटा पुरातात्विक साक्ष्य अछि। बिहारक क्षेत्र जेना-मगध, मिथिला, वज्जि आओर अंग- धार्मिक ग्रंथ आ' प्राचीन भारतक महाकाव्य सभ मे वर्णित अछि। [[File:Maurya Empire c.260 BCE.png|thumb|बिहार , अशोक साम्राज्य 260 ईशापूर्व ]] मिथिला मे पहिनुक बेर 'इंडो-आर्यन' लोक सभ कें विदेह साम्राज्यक स्थापना केलाक बाद आप्रवासी सं निवासीक मान्यता देल गेल । वैदिक काल (c. 1100-500 B.C.) मे विदेह, कुरु आ पांचालक क्षेत्र संग दक्षिण एशियाक प्रमुख राजनीतिक आओर सांस्कृतिक केंद्र मे सं एक बनि गेल छल । विदेह साम्राज्यक राजा एतय 'जनक' कहबैत छलाह । मिथिलाक जनकक पुत्री छलीह-सीता जनिक बाल्मीकि द्वारा लिखल गेल हिंदू महाकाव्य -रामायण मे भगवान रामक सहधर्मिनीक रूप मे वर्णन अछि । बाद मे विदेह राज्यक 'वाजिशि' नगर मे अपन राजधानी छल जे वज्जि संघ मे शामिल भ' गेल, मिथिले मे स्थित अछि । वज्जि ल'ग एकटा गणतान्त्रिक {Republican} राज्य छल जतय राजाक निर्वाचन प्रजा सभक बहुमत सँ भेल छल । जैन धर्म आ' बौद्ध धर्म सँ संबंधित ग्रंथ सं प्राप्त जानकारीक अनुसार पर, वज्जिक 6ठम शताब्दी ईसा पूर्व सँ गणराज्यक रूप मे स्थापित कयल गेल छल, गौतम बुद्धक जन्म सँ पहिनहि 563 ईसा पूर्व मे, ई दुनियाक पहिल गणतंत्र छल। जैनधर्मक अंतिम तीर्थंकर भगवान महावीरक जन्म वैशाली मे भेल छल। [[आधुनिक-पश्चिम]] पश्चिम बिहारक क्षेत्र मे मगध 1000 बरसक लेल भारत मे शक्ति, शिक्षा आ संस्कृतिक केंद्र बनल। 684 ईसा पूर्व मे स्थापित हर्यंक वंश, राजगढ़ (आधुनिक राजगीर) नगर सँ मगध पर शासन केलनि । अहि वंशक दुइ गोट प्रसिद्ध राजा बिंबिसार आ हुनकर बेटा अजातशत्रु छल, जे अपनहि 'पिता' के सिंहासन पर बैसबाक लेल कैद क' लेने छलाह । अजातशत्रु पाटलिपुत्र नगरक स्थापना केलथि जे बाद मे मगधक राजधानी बनि गेल । हर्यक-वंशक पश्चात शिशुनाग वंशक शासनकाल आयल । बाद मे नंदवंश बंगाल सँ पंजाब धरि पसरल विशाल साम्राज्य पर शासन केलनि। छोट-छोट राज्य सभ मान्य पहिनुक एकीकृत [[भारतक पहिल साम्राज्य]]- मौर्य साम्राज्य द्वारा नंदवंशक चलाओल रीति बदलि देल गेल छल । मौर्य साम्राज्यक राजधानी आ बौद्ध-धर्मक प्रवर्तनक अहि क्षेत्रक सज़जता ओ मौलिक-लोकप्रियताक कारण अक्षुण्ण बनल रहल छल जे आधुनिक प्रान्त- 'बिहार' बना' देलक। 325 ईसा पूर्व मे मगध सँ उत्पन्न मौर्य- साम्राज्यक चंद्रगुप्त-मौर्य स्थापित केने छलाह, जनिकर मगध मे जन्म भेल छलानि । हिनक राजधानी पाटलिपुत्र (आधुनिक पटना) मे छलानि। मौर्य सम्राट- अशोक, जे पाटलिपुत्र (पटना) मे जनमल छलाह, ओ दुनियाक इतिहास मे सभ सं पैघ शासक मानल जाइत छैथ। 240 ई• मे मगध मे उत्पन्न गुप्त-साम्राज्यक विज्ञान, गणित, खगोल विज्ञान, वाणिज्य, धर्म आ भारतीय दर्शन मे भारतक स्वर्ण युग कहल जाइत अछि । 11 वीं शताब्दी मे चोल-वंश केरि राजेंद्र चोल- प्रथम द्वारा बिहार आ' बंगाल पर आक्रमण कयल गेल छल। [[मध्यकाल]] मुख्य लेख: बिहारक मध्यकालीन इतिहास मगध मे बौद्ध धर्म मुहम्मद-बिन-बख्तियार खिलजीक आक्रमणक कारण अवनति भ' गेल, ओहि समय नालंदा ओ विक्रमशिला केर प्रसिद्ध विश्वविद्यालय के विनष्ट क' देल गेल । ई लांछन लगाओल गेल कि 12 वीं शताब्दी मे कतोक हजार बौद्ध-भिक्षुक हत्या भेल छल । डी.एन. झा सुझाव दैत छथि, ई घटना वर्चस्वक लेल लड़ाई मे बौद्ध अनुयायी ओ ब्राह्मण लोकनिक मध्य मतभेदक परिणति भ' सकैत छल । 1540 मे, सासाराम केर शेरशाह सूरी महानक, सम्राट हुमायूंक मुगल सेना के हरा' के मुगल साम्राज्य सं उत्तर भारत किछु क्षेत्र ल' लेने छलाह । शेरशाह अपन राजधानी दिल्ली के बनौलथि आ' 11 वीं शताब्दी सँ ल' क' 20 वीं शताब्दी धरि, मिथिला पर विभिन्न स्वदेशीय राजवंश सभ शासन केलाह। अहि में सँ क्रमश:- कर्नाट, कुषाण, शुंग, अनवर राजवंश, 'निमि' 'रघु'वंशी आ' आधुनिक काल मे राज-दरभंगा । अहि कालावधिक दौरान मिथिलाक राजधानी दरभंगा मे स्थानांतरित कयल गेल छल। [[आधुनिक काल]] मुख्य लेख: बिहारक आधुनिक oblivious of state-of the art equipment available world-wide. 1857 केर प्रथम 'सिपाही-विद्रोह' मे बिहारक बाबू कुंवर सिंहक महत्वपूर्ण भूमिका छल । 1905 मे बंगालक विभाजन केर फलस्वरूप 'बिहार' नामक राज्य अस्तित्व मे आओल । 1936 मे उड़ीसा अहि सँ अलग क' देल गेल । स्वतंत्रता-संग्रामक समय बिहार मे 'चंपारण-आन्दोलन' अंग्रेजक खिलाफ विद्रोह करबा' मे अग्रगण्य घटना सभ मे सं गनल जाइत अछि। स्वतंत्रताक बाद बिहारक एक बेर फेर बंटबारा भेल आ' 15 नवंबर 2000 के झारखंड राज्यक अहि सँ अलग क' देल गेल । 'भारत छोड़ो आंदोलन' मे बिहारक अहम भूमिका अछि । [[भौगोलिक स्थिति]] मुख्य लेख: बिहारक भूगोल उत्तर भारत मे 24°20'10" ~ 27°31'15" उत्तरी अक्षांश आ' 83°19'50" ~ 88°17'40" पूर्वी देशांतरक मध्य बिहार एकगोट बहुभाषी राज्य थीक । राज्यक कुल क्षेत्रफल 94,163 वर्ग किलोमीटर अछि; जाहि मे 92,257.51 वर्ग किलोमीटर ग्रामीण क्षेत्र अछि । झारखंड केर अलग भ' गेलाक बाद बिहारक भूमि मुख्यतः नदीक दुनु तक समांतर स्थित मैदान आ कृषि-योग्य समतल भूमि अछि । गंगाक पूर्वी मैदान मे स्थित अहि राज्यक औसत ऊँचाई 173फीट अछि । भौगोलिक दृष्टिकोण सं बिहारक तीन प्राकृतिक भू-भाग मे बाँटल जा' - उत्तरक पर्वतीय आ' तराई भाग, मध्यक विशाल मैदान आ दक्षिणक पठारी कंकड़-पाथरवला क्षेत्र। उत्तरक पर्वतीय प्रदेश सोमेश्वर श्रेणीक हिस्सा अछि। अहि श्रेणीक औसत ऊंचाई 455 मीटर अछि परन्तु एकर सभ सं उच्च शिखर 874 मीटरक अछि। सोमेश्वर श्रेणी केर दक्षिण मे तराई क्षेत्र अछि। मध्यवर्ती विशाल मैदान बिहारक 95% भाग अछि। गंगा नदी राज्यक लगभग मध्य भाग बहैत अछि । उत्तर बिहार बागमती, कोशी, बूढी- गंडक, गंडक, घाघराक समतल मैदान अछि । सोन, पुनपुन, फल्गु तथा किऊल नदी बिहार मे दक्षिण सँ गंगा मे मिलैत अछि। [[भाषा ओ संस्कृति]] हिन्दी, मैथिली, भोजपुरी, मगही, [अंगिका, वज्जिका]कऽ संग उर्दु प्रमुख भाषा ओ बोली थीक । बिहारक संस्कृति भोजपुर, मगध, अंग, मिथिला आ वज्जी संस्कृतिक मिश्रण अछि। ==इतिहास== ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== {{भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रक राजधानीसभ}} {{बिहार}} [[श्रेणी:भारतक राज्यसभ]] carizxlbdmdoe97xgpp7w8s21c8h89g 280193 280184 2026-09-21T10:17:15Z Biplab Anand 8 सुधार 280193 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = बिहार<br />Bihar | native_name = <!--Please do not add any Indic script to this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy.--> | type = [[भारतक राज्यसभ|राज्य]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Great Buddha Statue, Bodh Gaya.jpg | photo2a = Rajgir - 028 Bathing Pool at foot of Hill (9245042360).jpg | photo2b = Nalanda University India ruins.jpg | photo4a = | spacing = 2 | position = center | size = 250 | border = 0 | color = white | foot_montage = घड़ीक सूइया घुमबाक दिशा मे शीर्ष सँ: [[बोधगया]]अवस्थित महान बुद्ध मूर्ति, प्राचीन [[नालन्दा|नालन्दा विश्वविद्यालय]]क भग्नावशेष सभ, [[मिथिला (क्षेत्र)|मिथिला क्षेत्र]]क [[मिथिला चित्रकला]], [[राजगीर]]मे [[बसन्त ओ ग्रीष्म ऋतु]]मे ब्रह्मकुण्ड }} | image_blank_emblem = Seal of Bihar.svg | blank_emblem_type = प्रतीक चिन्ह | blank_emblem_size = 100px | image_map = IN-BR.svg | map_alt = | map_caption = [[भारत]]क नक्शा मे बिहार राज्य | coordinates = {{coord|25.4|85.1|region:IN-BR_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = Patna | coordinates_footnotes = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flagu|भारत}} | established_title1 = स्थापना | established_date1 = 22 मार्च 1912<br />([[बिहार दिवस]]) | established_title2 = प्रदेश दर्जा | established_date2 = 26 जनवरी 1950 | parts_type = [[भारतक जिला सभ|जिला]] | parts_style = para | p1 = [[बिहारक जिलासभ|38]] | seat_type = राजधानी | seat = [[पटना]] | seat1_type = पैघ शहर | seat1 = [[पटना]] | government_footnotes = | leader_title = गवर्नर | leader_name = [[आरिफ मोहम्मद खान]] | leader_title1 = [[बिहारक मुख्यमन्त्री लोकनि|मुख्यमन्त्री]] | leader_name1 = [[नीतीश कुमार]] ([[जनता दल (युनाइटेड)|जदयू]]) | leader_title2 = [[बिहारक उप-मुख्यमन्त्री सभ|उप मुख्यमन्त्री]] | leader_name2 = [[सम्राट चौधरी]] ([[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]])<br>[[विजय कुमार सिन्हा]]([[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]) | leader_title3 = विधानसभा | leader_name3 = [[द्वि-सदनात्मक]] <br /> विधानसभा ओ विधान परिषद 75 <br /> विधान सभा 243 | leader_title4 = [[भारतक उच्च अदालत|उच्च अदालत]] | leader_name4 = [[पटना उच्च न्यायालय]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=BiharProfile>{{cite web |title=State Profile |url=http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |website=Government of Bihar |access-date=27 September 2017}}</ref> | area_total_km2 = 94,163 | area_note = | area_rank = 13म | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="GOI_2001">{{cite web|title = census of india|url = http://www.censusindia.gov.in/|work=[[Census of India 2001]]|publisher=[[Government of India]]|date = 27 May 2002|accessdate = 14 April 2007| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070403123745/http://www.censusindia.gov.in/| archivedate= 3 April 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> | population_total = 103,804,637 | population_as_of = 2011 | population_rank = तेसर | population_density_km2 = 1,102 | population_note = | population_demonym = [[बिहार-वासी, लोकवाचिक-|बिहारी]] | postal_code_type = पिन | postal_code = | timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | demographics_type1 = जिडिपी {{nobold|(2016-17)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web |title=Bihar Budget Analysis 2018–19 |url=http://www.prsindia.org/uploads/media/State%20Budget%202018-19/State%20Budget%20Analysis%20-%20Bihar%202018.pdf |website=PRS Legislative Research |accessdate=24 June 2018 |archive-date=16 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416201206/http://www.prsindia.org/uploads/media/State%20Budget%202018-19/State%20Budget%20Analysis%20-%20Bihar%202018.pdf |dead-url=yes }}</ref> | demographics1_title1 = कूल | demographics1_info1 = {{INRConvert|3.32|lc}} | demographics1_title2 = प्रति व्यक्ति आय | demographics1_info2 = {{INRConvert|29178}} | blank_name_sec2 = [[मानव विकास सूचकाङ्क|एचडिआई]] {{nobold|(2017)}} | blank_info_sec2 = {{increase}} 0.566<ref name="snhdi-gdl">{{cite web |title=Sub-national HDI - Area Database |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |website=Global Data Lab |publisher=Institute for Management Research, Radboud University |accessdate=25 September 2018 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> ({{color|#fc0|मध्यम}}) · 36म | blank1_name_sec2 = [[भारतमे साक्षरता|साक्षरता]] {{nobold|(2011)}} | blank1_info_sec2 = 63.82%<ref name="Census2011Literacy">{{cite report |chapter=6 – State of Literacy |title=Provisional Population Totals – India |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter6.pdf |pages=108. 111 |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=22 August 2018}}</ref> | blank2_name_sec2 = [[मानव लैङ्गिक अनुपात|लैङ्गिक अनुपात]] {{nobold|(2011)}} | blank2_info_sec2 = 918 [[महिला|♀]]/1000 [[पुरुष|♂]]<ref name="pc-census2011">{{cite web |title=Census 2011 (Final Data) - Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban) |url=http://planningcommission.gov.in/data/datatable/data_2312/DatabookDec2014%20307.pdf |website=planningcommission.gov.in |publisher=Planning Commission, Government of India |accessdate=3 October 2018}}</ref> | demographics_type2 = भाषासभ | demographics2_title1 = आधिकारिक | demographics2_info1 = [[हिन्दी]]<ref name=CSDOffLang1950>{{cite web |title=The Bihar Official Language Act, 1950 |url=http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |date=1950 |website=Cabinet Secretariat Department, Government of Bihar |format=PDF |accessdate=9 April 2015 |archive-date=13 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |dead-url=yes }}</ref> | demographics2_title2 = अन्य सूचीकृत | demographics2_info2 = [[मैथिली भाषा|मैथिली]],<ref name="mha.nic.in">{{Cite web |url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |title=Archived copy |access-date=28 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |archive-date=5 March 2016 |dead-url=yes}}</ref> [[उर्दू]] (5 जिलामे)<ref name=Benedikter2009>{{cite book |last=Benedikter |first=Thomas |title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India |url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89&lpg=PA89 |date=2009 |page=89 |location=Münster |publisher=[[LIT Verlag]] |isbn=978-3-643-10231-7 |accessdate=10 April 2015}}</ref> | area_code_type = [[UN/LOCODE]] | area_code = INBR | registration_plate = BR | website = {{url|gov.bih.nic.in}} }} '''बिहार''' [[भारत]]क एक प्रशासनिक [[भारतक राज्य]] छी। एहि राज्यक [[राजधानी]] आ सभसँ पैघ नगर [[पटना]] छी। बिहारक उत्तरमे [[नेपाल]], पूर्वमे [[पश्चिम बङ्गाल]], पश्चिममे [[उत्तर प्रदेश]] आ दक्षिणमे [[झारखण्ड]] अवस्थित अछि। बिहार नाम केर व्युत्पत्ति सम्भवत: बौद्ध विहारसँ अपभ्रंश बनि बिहार शब्द बनल मान्य होइत अछि। ई क्षेत्र [[गङ्गा नदी]] आ सहायक नदी सभक उपजाऊ मैदानमे बसल अछि। प्राचीन कालमे विशाल साम्राज्यक गढ़ रहल ई प्रदेश, वर्तमानमे देशक अर्थव्यवस्थाक सभसँ पिछड़ल योगदान करयवला राजकीय इकाईमे सँ एक छी। सन 1936 मे पुर्वी प्रान्त सं ओडिशा आ' आओर 2000मे झारखण्डक अलग भ' गेला सँ अहि राज्य केँ प्राकृतिक खनिज संपदा सं वंचित होमय पड़ल । सम्प्रति ई राज्य कृषि, शिल्प, कौशल, वाणिकी, वाणिज्य, मध्यम ओ लघु उद्योग सं अपन श्रम, सहशीलता ओ मेधाक दम पर प्रगति क' रहल अछि । देशक प्रतिष्ठित परीक्षा, यथा- आई आई टी, आधुनिक चिकित्सा विज्ञान, प्रबंधन आ' यूपीएससी सन बहुविध परीक्षणक बाद चयन मे हरेक बेर अहि पष्ठभूमिक विद्यार्थी बिहारक मान-सम्मान बढ़बैत रहैत छैथ। हिनका सभक निष्ठा आ' गौरवशाली इतिहास बिहारक एक बेर पुन: सुन्दर आ' सुशील बनयताह । क्षेत्रफलक दृष्टि सँ, आब 2000क बाद ई भारतक 12म पैघगर राज्य भ' गेल अछि। [[इतिहास]] मुख्य लेख: बिहारक इतिहास- देस भरि मे प्राचीन काल मे कतेक रास राज्य किंवा 'विश' वा 'जनपद' छल जाहि मे मिथिला ओ मगध प्रसिद्ध छल । जकर ऐतिहासिक राजधानी - राजगीर छल, जे पुर्व मे नाम 'राजगृह' नाम सं प्रसिद्ध छल । बिहारक आधुनिक राजधानी पटनाक पुरनका नाम पाटलिपुत्र थीक । मगध-सम्राज्य केर महा प्रतापी राजा जरासंध छलाह। [[प्राचीन काल]] मुख्य लेख: बिहारक प्राचीन इतिहास गंगाक उत्तर भाग मे नवपाषाण युग (लगभग 2500-1345 ईसा पूर्व) सँ एकटा पुरातात्विक साक्ष्य अछि। बिहारक क्षेत्र जेना-मगध, मिथिला, वज्जि आओर अंग- धार्मिक ग्रंथ आ' प्राचीन भारतक महाकाव्य सभ मे वर्णित अछि। [[File:Maurya Empire c.260 BCE.png|thumb|बिहार , अशोक साम्राज्य 260 ईशापूर्व ]] मिथिला मे पहिनुक बेर 'इंडो-आर्यन' लोक सभ कें विदेह साम्राज्यक स्थापना केलाक बाद आप्रवासी सं निवासीक मान्यता देल गेल । वैदिक काल (c. 1100-500 B.C.) मे विदेह, कुरु आ पांचालक क्षेत्र संग दक्षिण एशियाक प्रमुख राजनीतिक आओर सांस्कृतिक केंद्र मे सं एक बनि गेल छल । विदेह साम्राज्यक राजा एतय 'जनक' कहबैत छलाह । मिथिलाक जनकक पुत्री छलीह-सीता जनिक बाल्मीकि द्वारा लिखल गेल हिंदू महाकाव्य -रामायण मे भगवान रामक सहधर्मिनीक रूप मे वर्णन अछि । बाद मे विदेह राज्यक 'वाजिशि' नगर मे अपन राजधानी छल जे वज्जि संघ मे शामिल भ' गेल, मिथिले मे स्थित अछि । वज्जि ल'ग एकटा गणतान्त्रिक {Republican} राज्य छल जतय राजाक निर्वाचन प्रजा सभक बहुमत सँ भेल छल । जैन धर्म आ' बौद्ध धर्म सँ संबंधित ग्रंथ सं प्राप्त जानकारीक अनुसार पर, वज्जिक 6ठम शताब्दी ईसा पूर्व सँ गणराज्यक रूप मे स्थापित कयल गेल छल, गौतम बुद्धक जन्म सँ पहिनहि 563 ईसा पूर्व मे, ई दुनियाक पहिल गणतंत्र छल। जैनधर्मक अंतिम तीर्थंकर भगवान महावीरक जन्म वैशाली मे भेल छल। [[आधुनिक-पश्चिम]] पश्चिम बिहारक क्षेत्र मे मगध 1000 बरसक लेल भारत मे शक्ति, शिक्षा आ संस्कृतिक केंद्र बनल। 684 ईसा पूर्व मे स्थापित हर्यंक वंश, राजगढ़ (आधुनिक राजगीर) नगर सँ मगध पर शासन केलनि । अहि वंशक दुइ गोट प्रसिद्ध राजा बिंबिसार आ हुनकर बेटा अजातशत्रु छल, जे अपनहि 'पिता' के सिंहासन पर बैसबाक लेल कैद क' लेने छलाह । अजातशत्रु पाटलिपुत्र नगरक स्थापना केलथि जे बाद मे मगधक राजधानी बनि गेल । हर्यक-वंशक पश्चात शिशुनाग वंशक शासनकाल आयल । बाद मे नंदवंश बंगाल सँ पंजाब धरि पसरल विशाल साम्राज्य पर शासन केलनि। छोट-छोट राज्य सभ मान्य पहिनुक एकीकृत [[भारतक पहिल साम्राज्य]]- मौर्य साम्राज्य द्वारा नंदवंशक चलाओल रीति बदलि देल गेल छल । मौर्य साम्राज्यक राजधानी आ बौद्ध-धर्मक प्रवर्तनक अहि क्षेत्रक सज़जता ओ मौलिक-लोकप्रियताक कारण अक्षुण्ण बनल रहल छल जे आधुनिक प्रान्त- 'बिहार' बना' देलक। 325 ईसा पूर्व मे मगध सँ उत्पन्न मौर्य- साम्राज्यक चंद्रगुप्त-मौर्य स्थापित केने छलाह, जनिकर मगध मे जन्म भेल छलानि । हिनक राजधानी पाटलिपुत्र (आधुनिक पटना) मे छलानि। मौर्य सम्राट- अशोक, जे पाटलिपुत्र (पटना) मे जनमल छलाह, ओ दुनियाक इतिहास मे सभ सं पैघ शासक मानल जाइत छैथ। 240 ई• मे मगध मे उत्पन्न गुप्त-साम्राज्यक विज्ञान, गणित, खगोल विज्ञान, वाणिज्य, धर्म आ भारतीय दर्शन मे भारतक स्वर्ण युग कहल जाइत अछि । 11 वीं शताब्दी मे चोल-वंश केरि राजेंद्र चोल- प्रथम द्वारा बिहार आ' बंगाल पर आक्रमण कयल गेल छल। [[मध्यकाल]] मुख्य लेख: बिहारक मध्यकालीन इतिहास मगध मे बौद्ध धर्म मुहम्मद-बिन-बख्तियार खिलजीक आक्रमणक कारण अवनति भ' गेल, ओहि समय नालंदा ओ विक्रमशिला केर प्रसिद्ध विश्वविद्यालय के विनष्ट क' देल गेल । ई लांछन लगाओल गेल कि 12 वीं शताब्दी मे कतोक हजार बौद्ध-भिक्षुक हत्या भेल छल । डी.एन. झा सुझाव दैत छथि, ई घटना वर्चस्वक लेल लड़ाई मे बौद्ध अनुयायी ओ ब्राह्मण लोकनिक मध्य मतभेदक परिणति भ' सकैत छल । 1540 मे, सासाराम केर शेरशाह सूरी महानक, सम्राट हुमायूंक मुगल सेना के हरा' के मुगल साम्राज्य सं उत्तर भारत किछु क्षेत्र ल' लेने छलाह । शेरशाह अपन राजधानी दिल्ली के बनौलथि आ' 11 वीं शताब्दी सँ ल' क' 20 वीं शताब्दी धरि, मिथिला पर विभिन्न स्वदेशीय राजवंश सभ शासन केलाह। अहि में सँ क्रमश:- कर्नाट, कुषाण, शुंग, अनवर राजवंश, 'निमि' 'रघु'वंशी आ' आधुनिक काल मे राज-दरभंगा । अहि कालावधिक दौरान मिथिलाक राजधानी दरभंगा मे स्थानांतरित कयल गेल छल। [[आधुनिक काल]] मुख्य लेख: बिहारक आधुनिक oblivious of state-of the art equipment available world-wide. 1857 केर प्रथम 'सिपाही-विद्रोह' मे बिहारक बाबू कुंवर सिंहक महत्वपूर्ण भूमिका छल । 1905 मे बंगालक विभाजन केर फलस्वरूप 'बिहार' नामक राज्य अस्तित्व मे आओल । 1936 मे उड़ीसा अहि सँ अलग क' देल गेल । स्वतंत्रता-संग्रामक समय बिहार मे 'चंपारण-आन्दोलन' अंग्रेजक खिलाफ विद्रोह करबा' मे अग्रगण्य घटना सभ मे सं गनल जाइत अछि। स्वतंत्रताक बाद बिहारक एक बेर फेर बंटबारा भेल आ' 15 नवंबर 2000 के झारखंड राज्यक अहि सँ अलग क' देल गेल । 'भारत छोड़ो आंदोलन' मे बिहारक अहम भूमिका अछि । [[भौगोलिक स्थिति]] मुख्य लेख: बिहारक भूगोल उत्तर भारत मे 24°20'10" ~ 27°31'15" उत्तरी अक्षांश आ' 83°19'50" ~ 88°17'40" पूर्वी देशांतरक मध्य बिहार एकगोट बहुभाषी राज्य थीक । राज्यक कुल क्षेत्रफल 94,163 वर्ग किलोमीटर अछि; जाहि मे 92,257.51 वर्ग किलोमीटर ग्रामीण क्षेत्र अछि । झारखंड केर अलग भ' गेलाक बाद बिहारक भूमि मुख्यतः नदीक दुनु तक समांतर स्थित मैदान आ कृषि-योग्य समतल भूमि अछि । गंगाक पूर्वी मैदान मे स्थित अहि राज्यक औसत ऊँचाई 173फीट अछि । भौगोलिक दृष्टिकोण सं बिहारक तीन प्राकृतिक भू-भाग मे बाँटल जा' - उत्तरक पर्वतीय आ' तराई भाग, मध्यक विशाल मैदान आ दक्षिणक पठारी कंकड़-पाथरवला क्षेत्र। उत्तरक पर्वतीय प्रदेश सोमेश्वर श्रेणीक हिस्सा अछि। अहि श्रेणीक औसत ऊंचाई 455 मीटर अछि परन्तु एकर सभ सं उच्च शिखर 874 मीटरक अछि। सोमेश्वर श्रेणी केर दक्षिण मे तराई क्षेत्र अछि। मध्यवर्ती विशाल मैदान बिहारक 95% भाग अछि। गंगा नदी राज्यक लगभग मध्य भाग बहैत अछि । उत्तर बिहार बागमती, कोशी, बूढी- गंडक, गंडक, घाघराक समतल मैदान अछि । सोन, पुनपुन, फल्गु तथा किऊल नदी बिहार मे दक्षिण सँ गंगा मे मिलैत अछि। [[भाषा ओ संस्कृति]] हिन्दी, मैथिली, भोजपुरी, मगही, [अंगिका, वज्जिका]कऽ संग उर्दु प्रमुख भाषा ओ बोली थीक । बिहारक संस्कृति भोजपुर, मगध, अंग, मिथिला आ वज्जी संस्कृतिक मिश्रण अछि। ==इतिहास== ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== {{भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रक राजधानीसभ}} {{बिहार}} [[श्रेणी:भारतक राज्यसभ]] jycqspr7gmyyhs0zg3gdc2fj161z3v2 280194 280193 2026-09-21T10:17:36Z Biplab Anand 8 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280194 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = बिहार<br />Bihar | native_name = <!--Please do not add any Indic script to this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy.--> | type = [[भारतक राज्यसभ|राज्य]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Great Buddha Statue, Bodh Gaya.jpg | photo2a = Rajgir - 028 Bathing Pool at foot of Hill (9245042360).jpg | photo2b = Nalanda University India ruins.jpg | photo4a = | spacing = 2 | position = center | size = 250 | border = 0 | color = white | foot_montage = घड़ीक सूइया घुमबाक दिशा मे शीर्ष सँ: [[बोधगया]]अवस्थित महान बुद्ध मूर्ति, प्राचीन [[नालन्दा|नालन्दा विश्वविद्यालय]]क भग्नावशेष सभ, [[मिथिला (क्षेत्र)|मिथिला क्षेत्र]]क [[मिथिला चित्रकला]], [[राजगीर]]मे [[बसन्त ओ ग्रीष्म ऋतु]]मे ब्रह्मकुण्ड }} | image_blank_emblem = Seal of Bihar.svg | blank_emblem_type = प्रतीक चिन्ह | blank_emblem_size = 100px | image_map = IN-BR.svg | map_alt = | map_caption = [[भारत]]क नक्शा मे बिहार राज्य | coordinates = {{coord|25.4|85.1|region:IN-BR_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = Patna | coordinates_footnotes = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flagu|भारत}} | established_title1 = स्थापना | established_date1 = 22 मार्च 1912<br />([[बिहार दिवस]]) | established_title2 = प्रदेश दर्जा | established_date2 = 26 जनवरी 1950 | parts_type = [[भारतक जिला सभ|जिला]] | parts_style = para | p1 = [[बिहारक जिलासभ|38]] | seat_type = राजधानी | seat = [[पटना]] | seat1_type = पैघ शहर | seat1 = [[पटना]] | government_footnotes = | leader_title = गवर्नर | leader_name = [[आरिफ मोहम्मद खान]] | leader_title1 = [[बिहारक मुख्यमन्त्री लोकनि|मुख्यमन्त्री]] | leader_name1 = [[नीतीश कुमार]] ([[जनता दल (युनाइटेड)|जदयू]]) | leader_title2 = [[बिहारक उप-मुख्यमन्त्री सभ|उप मुख्यमन्त्री]] | leader_name2 = [[सम्राट चौधरी]] ([[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]])<br>[[विजय कुमार सिन्हा]]([[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]) | leader_title3 = विधानसभा | leader_name3 = [[द्वि-सदनात्मक]] <br /> विधानसभा ओ विधान परिषद 75 <br /> विधान सभा 243 | leader_title4 = [[भारतक उच्च अदालत|उच्च अदालत]] | leader_name4 = [[पटना उच्च न्यायालय]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=BiharProfile>{{cite web |title=State Profile |url=http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |website=Government of Bihar |access-date=27 September 2017}}</ref> | area_total_km2 = 94,163 | area_note = | area_rank = 13म | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="GOI_2001">{{cite web|title = census of india|url = http://www.censusindia.gov.in/|work=[[Census of India 2001]]|publisher=[[Government of India]]|date = 27 May 2002|accessdate = 14 April 2007| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070403123745/http://www.censusindia.gov.in/| archivedate= 3 April 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> | population_total = 103,804,637 | population_as_of = 2011 | population_rank = तेसर | population_density_km2 = 1,102 | population_note = | population_demonym = [[बिहार-वासी, लोकवाचिक-|बिहारी]] | postal_code_type = पिन | postal_code = | timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | demographics_type1 = जिडिपी {{nobold|(2016-17)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{cite web |title=Bihar Budget Analysis 2018–19 |url=http://www.prsindia.org/uploads/media/State%20Budget%202018-19/State%20Budget%20Analysis%20-%20Bihar%202018.pdf |website=PRS Legislative Research |accessdate=24 June 2018 |archive-date=16 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416201206/http://www.prsindia.org/uploads/media/State%20Budget%202018-19/State%20Budget%20Analysis%20-%20Bihar%202018.pdf |dead-url=yes }}</ref> | demographics1_title1 = कूल | demographics1_info1 = {{INRConvert|3.32|lc}} | demographics1_title2 = प्रति व्यक्ति आय | demographics1_info2 = {{INRConvert|29178}} | blank_name_sec2 = [[मानव विकास सूचकाङ्क|एचडिआई]] {{nobold|(2017)}} | blank_info_sec2 = {{increase}} 0.566<ref name="snhdi-gdl">{{cite web |title=Sub-national HDI - Area Database |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |website=Global Data Lab |publisher=Institute for Management Research, Radboud University |accessdate=25 September 2018 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> ({{color|#fc0|मध्यम}}) · 36म | blank1_name_sec2 = [[भारतमे साक्षरता|साक्षरता]] {{nobold|(2011)}} | blank1_info_sec2 = 63.82%<ref name="Census2011Literacy">{{cite report |chapter=6 – State of Literacy |title=Provisional Population Totals – India |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter6.pdf |pages=108. 111 |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=22 August 2018}}</ref> | blank2_name_sec2 = [[मानव लैङ्गिक अनुपात|लैङ्गिक अनुपात]] {{nobold|(2011)}} | blank2_info_sec2 = 918 [[महिला|♀]]/1000 [[पुरुष|♂]]<ref name="pc-census2011">{{cite web |title=Census 2011 (Final Data) - Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban) |url=http://planningcommission.gov.in/data/datatable/data_2312/DatabookDec2014%20307.pdf |website=planningcommission.gov.in |publisher=Planning Commission, Government of India |accessdate=3 October 2018}}</ref> | demographics_type2 = भाषासभ | demographics2_title1 = आधिकारिक | demographics2_info1 = [[हिन्दी]]<ref name=CSDOffLang1950>{{cite web |title=The Bihar Official Language Act, 1950 |url=http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |date=1950 |website=Cabinet Secretariat Department, Government of Bihar |format=PDF |accessdate=9 April 2015 |archive-date=13 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |dead-url=yes }}</ref> | demographics2_title2 = अन्य सूचीकृत | demographics2_info2 = [[मैथिली भाषा|मैथिली]],<ref name="mha.nic.in">{{Cite web |url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |title=Archived copy |access-date=28 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |archive-date=5 March 2016 |dead-url=yes}}</ref> [[उर्दू]] (5 जिलामे)<ref name=Benedikter2009>{{cite book |last=Benedikter |first=Thomas |title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India |url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89&lpg=PA89 |date=2009 |page=89 |location=Münster |publisher=[[LIT Verlag]] |isbn=978-3-643-10231-7 |accessdate=10 April 2015}}</ref> | area_code_type = [[UN/LOCODE]] | area_code = INBR | registration_plate = BR | website = {{url|gov.bih.nic.in}} }} '''बिहार''' [[भारत]]क एक प्रशासनिक [[भारतक राज्य]] छी। एहि राज्यक [[राजधानी]] आ सभसँ पैघ नगर [[पटना]] छी। बिहारक उत्तरमे [[नेपाल]], पूर्वमे [[पश्चिम बङ्गाल]], पश्चिममे [[उत्तर प्रदेश]] आ दक्षिणमे [[झारखण्ड]] अवस्थित अछि। बिहार नाम केर व्युत्पत्ति सम्भवत: बौद्ध विहारसँ अपभ्रंश बनि बिहार शब्द बनल मान्य होइत अछि। ई क्षेत्र [[गङ्गा नदी]] आ सहायक नदी सभक उपजाऊ मैदानमे बसल अछि। प्राचीन कालमे विशाल साम्राज्यक गढ़ रहल ई प्रदेश, वर्तमानमे देशक अर्थव्यवस्थाक सभसँ पिछड़ल योगदान करयवला राजकीय इकाईमे सँ एक छी। सन 1936 मे पुर्वी प्रान्त सं ओडिशा आ' आओर 2000मे झारखण्डक अलग भ' गेला सँ अहि राज्य केँ प्राकृतिक खनिज संपदा सं वंचित होमय पड़ल । सम्प्रति ई राज्य कृषि, शिल्प, कौशल, वाणिकी, वाणिज्य, मध्यम ओ लघु उद्योग सं अपन श्रम, सहशीलता ओ मेधाक दम पर प्रगति क' रहल अछि । देशक प्रतिष्ठित परीक्षा, यथा- आई आई टी, आधुनिक चिकित्सा विज्ञान, प्रबंधन आ' यूपीएससी सन बहुविध परीक्षणक बाद चयन मे हरेक बेर अहि पष्ठभूमिक विद्यार्थी बिहारक मान-सम्मान बढ़बैत रहैत छैथ। हिनका सभक निष्ठा आ' गौरवशाली इतिहास बिहारक एक बेर पुन: सुन्दर आ' सुशील बनयताह । क्षेत्रफलक दृष्टि सँ, आब 2000क बाद ई भारतक 12म पैघगर राज्य भ' गेल अछि। [[इतिहास]] मुख्य लेख: बिहारक इतिहास- देस भरि मे प्राचीन काल मे कतेक रास राज्य किंवा 'विश' वा 'जनपद' छल जाहि मे मिथिला ओ मगध प्रसिद्ध छल । जकर ऐतिहासिक राजधानी - राजगीर छल, जे पुर्व मे नाम 'राजगृह' नाम सं प्रसिद्ध छल । बिहारक आधुनिक राजधानी पटनाक पुरनका नाम पाटलिपुत्र थीक । मगध-सम्राज्य केर महा प्रतापी राजा जरासंध छलाह। [[प्राचीन काल]] मुख्य लेख: बिहारक प्राचीन इतिहास गंगाक उत्तर भाग मे नवपाषाण युग (लगभग 2500-1345 ईसा पूर्व) सँ एकटा पुरातात्विक साक्ष्य अछि। बिहारक क्षेत्र जेना-मगध, मिथिला, वज्जि आओर अंग- धार्मिक ग्रंथ आ' प्राचीन भारतक महाकाव्य सभ मे वर्णित अछि। [[File:Maurya Empire c.260 BCE.png|thumb|बिहार , अशोक साम्राज्य 260 ईशापूर्व ]] मिथिला मे पहिनुक बेर 'इंडो-आर्यन' लोक सभ कें विदेह साम्राज्यक स्थापना केलाक बाद आप्रवासी सं निवासीक मान्यता देल गेल । वैदिक काल (c. 1100-500 B.C.) मे विदेह, कुरु आ पांचालक क्षेत्र संग दक्षिण एशियाक प्रमुख राजनीतिक आओर सांस्कृतिक केंद्र मे सं एक बनि गेल छल । विदेह साम्राज्यक राजा एतय 'जनक' कहबैत छलाह । मिथिलाक जनकक पुत्री छलीह-सीता जनिक बाल्मीकि द्वारा लिखल गेल हिंदू महाकाव्य -रामायण मे भगवान रामक सहधर्मिनीक रूप मे वर्णन अछि । बाद मे विदेह राज्यक 'वाजिशि' नगर मे अपन राजधानी छल जे वज्जि संघ मे शामिल भ' गेल, मिथिले मे स्थित अछि । वज्जि ल'ग एकटा गणतान्त्रिक {Republican} राज्य छल जतय राजाक निर्वाचन प्रजा सभक बहुमत सँ भेल छल । जैन धर्म आ' बौद्ध धर्म सँ संबंधित ग्रंथ सं प्राप्त जानकारीक अनुसार पर, वज्जिक 6ठम शताब्दी ईसा पूर्व सँ गणराज्यक रूप मे स्थापित कयल गेल छल, गौतम बुद्धक जन्म सँ पहिनहि 563 ईसा पूर्व मे, ई दुनियाक पहिल गणतंत्र छल। जैनधर्मक अंतिम तीर्थंकर भगवान महावीरक जन्म वैशाली मे भेल छल। [[आधुनिक-पश्चिम]] पश्चिम बिहारक क्षेत्र मे मगध 1000 बरसक लेल भारत मे शक्ति, शिक्षा आ संस्कृतिक केंद्र बनल। 684 ईसा पूर्व मे स्थापित हर्यंक वंश, राजगढ़ (आधुनिक राजगीर) नगर सँ मगध पर शासन केलनि । अहि वंशक दुइ गोट प्रसिद्ध राजा बिंबिसार आ हुनकर बेटा अजातशत्रु छल, जे अपनहि 'पिता' के सिंहासन पर बैसबाक लेल कैद क' लेने छलाह । अजातशत्रु पाटलिपुत्र नगरक स्थापना केलथि जे बाद मे मगधक राजधानी बनि गेल । हर्यक-वंशक पश्चात शिशुनाग वंशक शासनकाल आयल । बाद मे नंदवंश बंगाल सँ पंजाब धरि पसरल विशाल साम्राज्य पर शासन केलनि। छोट-छोट राज्य सभ मान्य पहिनुक एकीकृत [[भारतक पहिल साम्राज्य]]- मौर्य साम्राज्य द्वारा नंदवंशक चलाओल रीति बदलि देल गेल छल । मौर्य साम्राज्यक राजधानी आ बौद्ध-धर्मक प्रवर्तनक अहि क्षेत्रक सज़जता ओ मौलिक-लोकप्रियताक कारण अक्षुण्ण बनल रहल छल जे आधुनिक प्रान्त- 'बिहार' बना' देलक। 325 ईसा पूर्व मे मगध सँ उत्पन्न मौर्य- साम्राज्यक चंद्रगुप्त-मौर्य स्थापित केने छलाह, जनिकर मगध मे जन्म भेल छलानि । हिनक राजधानी पाटलिपुत्र (आधुनिक पटना) मे छलानि। मौर्य सम्राट- अशोक, जे पाटलिपुत्र (पटना) मे जनमल छलाह, ओ दुनियाक इतिहास मे सभ सं पैघ शासक मानल जाइत छैथ। 240 ई• मे मगध मे उत्पन्न गुप्त-साम्राज्यक विज्ञान, गणित, खगोल विज्ञान, वाणिज्य, धर्म आ भारतीय दर्शन मे भारतक स्वर्ण युग कहल जाइत अछि । 11 वीं शताब्दी मे चोल-वंश केरि राजेंद्र चोल- प्रथम द्वारा बिहार आ' बंगाल पर आक्रमण कयल गेल छल। [[मध्यकाल]] मुख्य लेख: बिहारक मध्यकालीन इतिहास मगध मे बौद्ध धर्म मुहम्मद-बिन-बख्तियार खिलजीक आक्रमणक कारण अवनति भ' गेल, ओहि समय नालंदा ओ विक्रमशिला केर प्रसिद्ध विश्वविद्यालय के विनष्ट क' देल गेल । ई लांछन लगाओल गेल कि 12 वीं शताब्दी मे कतोक हजार बौद्ध-भिक्षुक हत्या भेल छल । डी.एन. झा सुझाव दैत छथि, ई घटना वर्चस्वक लेल लड़ाई मे बौद्ध अनुयायी ओ ब्राह्मण लोकनिक मध्य मतभेदक परिणति भ' सकैत छल । 1540 मे, सासाराम केर शेरशाह सूरी महानक, सम्राट हुमायूंक मुगल सेना के हरा' के मुगल साम्राज्य सं उत्तर भारत किछु क्षेत्र ल' लेने छलाह । शेरशाह अपन राजधानी दिल्ली के बनौलथि आ' 11 वीं शताब्दी सँ ल' क' 20 वीं शताब्दी धरि, मिथिला पर विभिन्न स्वदेशीय राजवंश सभ शासन केलाह। अहि में सँ क्रमश:- कर्नाट, कुषाण, शुंग, अनवर राजवंश, 'निमि' 'रघु'वंशी आ' आधुनिक काल मे राज-दरभंगा । अहि कालावधिक दौरान मिथिलाक राजधानी दरभंगा मे स्थानांतरित कयल गेल छल। [[आधुनिक काल]] मुख्य लेख: बिहारक आधुनिक oblivious of state-of the art equipment available world-wide. 1857 केर प्रथम 'सिपाही-विद्रोह' मे बिहारक बाबू कुंवर सिंहक महत्वपूर्ण भूमिका छल । 1905 मे बंगालक विभाजन केर फलस्वरूप 'बिहार' नामक राज्य अस्तित्व मे आओल । 1936 मे उड़ीसा अहि सँ अलग क' देल गेल । स्वतंत्रता-संग्रामक समय बिहार मे 'चंपारण-आन्दोलन' अंग्रेजक खिलाफ विद्रोह करबा' मे अग्रगण्य घटना सभ मे सं गनल जाइत अछि। स्वतंत्रताक बाद बिहारक एक बेर फेर बंटबारा भेल आ' 15 नवंबर 2000 के झारखंड राज्यक अहि सँ अलग क' देल गेल । 'भारत छोड़ो आंदोलन' मे बिहारक अहम भूमिका अछि । [[भौगोलिक स्थिति]] मुख्य लेख: बिहारक भूगोल उत्तर भारत मे 24°20'10" ~ 27°31'15" उत्तरी अक्षांश आ' 83°19'50" ~ 88°17'40" पूर्वी देशांतरक मध्य बिहार एकगोट बहुभाषी राज्य थीक । राज्यक कुल क्षेत्रफल 94,163 वर्ग किलोमीटर अछि; जाहि मे 92,257.51 वर्ग किलोमीटर ग्रामीण क्षेत्र अछि । झारखंड केर अलग भ' गेलाक बाद बिहारक भूमि मुख्यतः नदीक दुनु तक समांतर स्थित मैदान आ कृषि-योग्य समतल भूमि अछि । गंगाक पूर्वी मैदान मे स्थित अहि राज्यक औसत ऊँचाई 173फीट अछि । भौगोलिक दृष्टिकोण सं बिहारक तीन प्राकृतिक भू-भाग मे बाँटल जा' - उत्तरक पर्वतीय आ' तराई भाग, मध्यक विशाल मैदान आ दक्षिणक पठारी कंकड़-पाथरवला क्षेत्र। उत्तरक पर्वतीय प्रदेश सोमेश्वर श्रेणीक हिस्सा अछि। अहि श्रेणीक औसत ऊंचाई 455 मीटर अछि परन्तु एकर सभ सं उच्च शिखर 874 मीटरक अछि। सोमेश्वर श्रेणी केर दक्षिण मे तराई क्षेत्र अछि। मध्यवर्ती विशाल मैदान बिहारक 95% भाग अछि। गंगा नदी राज्यक लगभग मध्य भाग बहैत अछि । उत्तर बिहार बागमती, कोशी, बूढी- गंडक, गंडक, घाघराक समतल मैदान अछि । सोन, पुनपुन, फल्गु तथा किऊल नदी बिहार मे दक्षिण सँ गंगा मे मिलैत अछि। [[भाषा ओ संस्कृति]] हिन्दी, मैथिली, भोजपुरी, मगही, [अंगिका, वज्जिका]कऽ संग उर्दु प्रमुख भाषा ओ बोली थीक । बिहारक संस्कृति भोजपुर, मगध, अंग, मिथिला आ वज्जी संस्कृतिक मिश्रण अछि। ==इतिहास== ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== {{भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रक राजधानीसभ}} {{बिहार}} [[श्रेणी:भारतक राज्यसभ]] [[श्रेणी:बिहार]] el3oqn9qi9imd2hl62z8nur0ytylw4n आलिया भट्ट 0 4213 280186 277719 2026-09-21T10:12:35Z Biplab Anand 8 Synced 7 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280186 wikitext text/x-wiki {{Featured article}} {{Infobox person | name = आलिया भट्ट<br/>Alia Bhatt | image = Alia Bhatt at Berlinale 2022 Ausschnitt.jpg | caption = सन् २०२२ मे एक कार्यक्रममे भट्ट | birth_date = {{birth date and age |df=yes|1993|3|15}} | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | nationality = [[संयुक्त अधिराज्य|ब्रिटिश]]<ref name="BritishCitizen">{{cite news|last1=Singh|first1=Prashant|title=Alia Bhatt can't vote in 2014, encourages youth to cast their votes|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/alia-bhatt-can-t-vote-in-2014-encourages-youth-to-cast-their-votes/story-O0cEnVn13dMi85tnQIiJmK.html|work=Hindustan Times|accessdate=5 June 2016|date=3 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160713192416/http://www.hindustantimes.com/entertainment/alia-bhatt-can-t-vote-in-2014-encourages-youth-to-cast-their-votes/story-O0cEnVn13dMi85tnQIiJmK.html|archivedate=13 July 2016}}</ref> | occupation = {{hlist|अभिनेत्री|गायिका}} | other_names = |years_active = २०१२–वर्तमान | parents = [[महेश भट्ट]]<br/> [[सोनी रज्दान]] | relatives = देखी [[हिन्दी चलचित्र परिवारसभक सूची#भट्ट परिवार|भट्ट परिवार]] | awards = [[आलिया भट्टद्वारा प्राप्त पुरस्कार आ नामाङ्कनसभक सूची|पूर्ण सूची]] | signature = Alai-bhatt-tranperent-signature.png | signature_size = 100px }} '''आलिया भट्ट''' ({{IPAc-en|ˈ|ɑː|l|iː|ə|_|ˈ|b|ɑː|t}}; जन्म १५ मार्च १९९३) एक [[ब्रिटिश भारतीय]] चलचित्र अभिनेत्री आ गायिका छी। ओ मुख्य रूप सँ [[बलिउड]] चलचित्र क्षेत्रमे काज करैत अछि। [[हिन्दी चलचित्र परिवारसभक सूची#भट्ट परिवार|भट्ट परिवार]]<nowiki/>मे जन्मल, ओ चलचित्र निर्माता [[महेश भट्ट]] आ अभिनेत्री [[सोनी राजदान]]<nowiki/>क पुत्री छी। सन् १९९९ कऽ रोमाञ्चक हिन्दी चलचित्र [[सङ्घर्ष (१९९९ चलचित्र)|सङ्घर्ष]]<nowiki/>मे बाल कलाकारक रूपमे अपन अभिनयक पदार्पण केलाक बाद, भट्ट [[करण जोहर]]<nowiki/>क प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाट्य [[स्टुडेन्ट अफ द इअर]] (२०१२) मे अपन पहिल प्रमुख भूमिका केनए छल, जे आलियाक [[फिल्मफेयर उत्कृष्ट नव महिला कलाकारक लेल पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार]]<nowiki/>क नामाङ्कन दिआबऽमे सफल रहल छल। भट्ट बलिउडक बहुत रास व्यावसायिक रूप सँ सफल चलचित्रसभमे महिला नेतृत्वक भूमिका केनए अछि, जाहिमे प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाट्य [[टु स्टेट्स (चलचित्र)|टु स्टेट्स]], प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य [[हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया]], नाट्य [[कपूर एण्ड सन्स]], युगल चलचित्र [[डियर जिन्दगी]], आ प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य [[बद्रीनाथ की दुल्हनिया]] शामिल अछि। हुनका सडक नाट्य [[हाईवे (२०१४ हिन्दी चलचित्र)|हाईवे]] (२०१४), जे हुनका [[ सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीके फिल्मफेयर पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर समीक्षक पुरस्कार]]<nowiki/>क उपाधि दिएनए छल, आ अपराध नाट्य [[उडता पञ्जाब]] (२०१६), जे हुनका [[फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक फिल्मफेयर पुरस्कार]] उपाधि दिएनए छल। ओ दुनू चलचित्रमे आलिया भावनात्मक रूपसँ गहन चरित्रक चित्रणक लेल समीक्षकद्वारा प्रशंसा कएल गेल। चलचित्रसभमे अभिनय छोड़ि, आलिया महिलासभक लेल अपन स्वयं केर कपड़ासभक स्टोर खोलनए अछि आ कपडा ब्रांड एड-ए-मम्मा, एगो पारिस्थितिकी पहल, कोएक्जिस्ट, आरू एगो प्रोडक्शन कंपनी, एटरनल सनशाइन प्रोडक्शन्स शुरू करलकै । ओ विभिन्न चैरिटी के समर्थन करैत छथि, आ एकटा निवेशक आ प्रमुख ब्रांड एन्डोर्सर छथि । ओ अपन सातटा फिल्मी गीत गाबि चुकल छथि, जाहि मे 2014 मे एकल गीत "समझवन अनप्लग्ड" सेहो शामिल अछि आ मञ्च शो आ साङ्गीतिक कार्यक्रममे भाग लेनए अछि।भट्ट क विवाह अभिनेता रणबीर कपूर स भेल अछि, जिनका स हुनकर एकटा बेटी अछि। ==जीवन आ व्यवसाय== ===प्रारम्भिक जीवन आ चलचित्र पदार्पण=== {{main|हिन्दी चलचित्र परिवारसभक सूची#भट्ट परिवार|l1=भट्ट परिवार}} [[File:SOTY Cast Starbucks opening.jpg|thumbnail|left|२०१२ मे [[स्टूडेन्ट अफ द इयर]]क प्रचारक समय [[सिद्धार्थ मल्होत्रा ]] (बायाँ) आ [[वरुण धवन]] (दायाँ) क साथ आलिया भट्ट]] भट्टक जन्म १५ मार्च १९९३ मे,<ref>{{cite news|last=Sharma|first=Sarika|title=Alia Bhatt celebrates birthday shooting for ‘Humpty Sharma Ki Dulhania’|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/alia-bhatt-celebrates-birthday-shooting-for-humpty-sharma-ki-dulhania/|accessdate=15 March 2014|work=The Indian Express|date=15 March 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Saxena|first=Kashika|title=I am sometimes retarded, sometimes composed: Alia Bhatt|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/I-am-sometimes-retarded-sometimes-composed-Alia-Bhatt/articleshow/23967163.cms|accessdate=15 March 2014|newspaper=The Times of India|date=11 October 2013}}</ref> भारतीय चलचित्र निर्देशक [[महेश भट्ट]] आ अभिनेत्री [[सोनी रज्दान]]क लेल भेल छल । हुनकर पिता [[गुजराती लोक|गुजराती]] मूलक छी<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=I have great reverence for women: Mahesh Bhatt|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-have-great-reverence-for-women-Mahesh-Bhatt/articleshow/18006519.cms?referral=PM|work=Times of India|accessdate=8 March 2014|date=14 January 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Varma|first=Lipika (13 April 2014)|title=State of affairs: Arjun Kapoor and Alia Bhatt|url=http://www.deccanchronicle.com/140413/entertainment-bollywood/article/state-affairs-arjun-kapoor-and-alia-bhatt|work=Deccan Chronicle|accessdate=16 April 2014}}</ref> आ हुनकर माता [[कश्मीरी पण्डित|कश्मीरी]] आ [[जर्मन लोक|जर्मन]] वंशक छी ।<ref>{{cite web|last=Shedde|first=Meenakshi (17 Februar 2014)|title=Berlin diary: Alia Bhatt’s family connection to the German city|url=http://www.firstpost.com/bollywood/berlin-diary-alia-bhatts-berlin-connection-even-before-highway-1393603.html|work=Firstpost|accessdate=8 March 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Dubey|first=Bharati (12 February 2014)|title=Alia Bhatt's German roots|url=http://www.mid-day.com/articles/alia-bhatts-german-roots/15089076|work=Mid-Day|accessdate=8 March 2014|archive-date=5 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305080227/http://www.mid-day.com/articles/alia-bhatts-german-roots/15089076|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|last=Dutta|first=Pradeep (30 January 2001)|title=I’ll voice the worries of Kashmiri Pandits’|url=http://expressindia.indianexpress.com/news/ie/daily/20010130/ian30059.html|work=Indian Express|accessdate=8 March 2014}}</ref> निदेशक [[नानाभाई भट्ट]] हुनकर दादा छी । हुनकर एक बडकी बहिन, शाहीन (जन्म १९८८)<ref>{{cite web|last=Sharma |first=Neha (2 May 2010) |title=Another Bhatt on the block |url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/another-bhatt-on-the-block/article1-538439.aspx |work=Hindustan Times |accessdate=29 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140317053438/http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/another-bhatt-on-the-block/article1-538439.aspx |archivedate=17 March 2014 }}</ref> आ दु अर्ध-सहोदर, [[पूजा भट्ट]] आ [[राहुल भट्ट]] छी । अभिनेता [[इमरान हाशमी]] आ निर्देशक [[मोहित सूरी]] हुनकर फुफेरा भाई छी, जबकि निर्माता [[मुकेश भट्ट]] हुनकर चाचा छी ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/The-Saraansh-of-Mahesh-Bhatts-life/articleshow/34774326.cms |title=The Saraansh of Mahesh Bhatt's life |work=The Times of India |date=18 January 2003 |author=Anubha Sawhney |accessdate=1 August 2012}}</ref> भट्ट अपन प्रारम्भिक शिक्षा मुम्बईक [[जमनाबाई नरसी स्कूल]]सँ केलक ।<ref>{{cite web |url= http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Alia-Bhatt-Lesser-known-facts/criphotostory/47565521.cms|title= Alia bhatt lesser Known facts |work=The Times of India}}</ref> भट्टक पहिल अभिनयक भूमिका [[सङ्घर्ष (१९९९ चलचित्र)|सङ्घर्ष]] (१९९९) मे एक बाल कलाकारक रूपमे छल, जाहिमे [[अक्षय कुमार]] आ [[प्रीति जिन्टा]] अभिनीत अछि, जहाँ ओ जिन्टाक चरित्रक छोट संस्करणक भूमिका निभाने छल ।<ref name=Debut>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/alia-bhatts-silver-screen-debut/1/197880.html |title=Alia Bhatt's silver screen debut |location=New Delhi |work=[[India Today]] |last1=Joshi |first1=Sonali |last2=Varma |first2=Lipika |date= 28 May 2012 |accessdate= 1 August 2012}}</ref> २०१२ मे [[करण जोहर]]क [[स्टुडेन्ट अफ द इअर]]क साथ [[सिद्धार्थ मल्होत्रा]] ​​आ [[वरुण धवन]]क साथ हुनकर पहिल प्रमुख भूमिका छल ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }}</ref> ओ एक अत्याधुनिक किशोर लडकी, शानया सिङ्घानियाक भूमिका निभाने छल, जे धवनक चरित्रक साथ सम्बन्धमे छी, लेकिन मल्होत्रा​​द्वारा निभाएल चरित्रद्वारा आकर्षित अछि । [[बलिउड हङ्गामा]]क [[तरण आदर्श]] हुनकर प्रदर्शनक बारेमे लिखने अछि, "आलियाक भूमिका [[कभी खुशी कभी गम]]मे [[करीना कपूर]]क याद दिलाने अछि । स्टाइलिश, उत्तम दर्जाक, चाँदीक चम्मचक साथ जन्मेल, ओ कोई छी जे सिर्फ अपन कपडा आ ब्याग नै दिखाने अछि, बल्कि हुनकर धन सेहो दिखाने अछि । बेहद प्रकाशक, आलिया सुपर आश्वस्त पदार्पण केनए अछि ।"<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/541770 |title=Student of the Year (2012) &#124; Hindi Movie Critic Review By Taran Adarsh |publisher=Bollywood Hungama}}</ref> [[हिन्दुस्तान टाइम्स]]क [[अनुपमा चोपडा]] सेहो कपूरक चरित्रक साथ समानताक उल्लेख केने, लेकिन ओ कहने छल कि हुनकर प्रदर्शन "हत्यारा रवैया बिना" छल ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Student-of-the-Year/Article1-947305.aspx |title=Anupama Chopra's review: Student of the Year |work=Hindustan Times |last=Chopra |first=Anupama |authorlink=Anupama Chopra |date=19 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020082525/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Student-of-the-Year/Article1-947305.aspx |archivedate=20 October 2012 }}</ref> स्टुडेन्ट अफ द इअर बक्स अफिस पर {{INRConvert|960|m}} कमाई केने छल । ==फिल्मोग्राफी== {{see also|आलिया भट्टद्वारा प्राप्त पुरस्कार आ नामाङ्कनसभक सूची}} ===चलचित्रसभ=== {| class="wikitable" |+सङ्केत | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्र अखन धरि प्रदर्सित नै भेल अछि}} | प्रदर्शित नै भेल चलचित्र जनाएत |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|चलचित्र ! scope="col"|भूमिका ! class="unsortable" scope="col"|टिप्पणी |- |१९९९ !scope="row"|''[[सङ्घर्ष (१९९९ चलचित्र)|सङ्घर्ष]]'' | छोटकी रीत ओबेराय | विशेष उपस्थिति |- | २०१२ !scope="row"|''[[स्टुडेन्ट अफ द इअर]]'' | शानया सिङ्घानिया | नामाङ्कित—[[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार]] |- | २०१४ !scope="row" |''[[हाईवे (२०१४ हिन्दी चलचित्र)|हाईवे]]'' | वीरा त्रिपाठी | [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर समीक्षक पुरस्कार]]<br />नामाङ्कित—[[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार]] |- | २०१४ !scope="row" |''[[टु स्टेट्स (चलचित्र)|टु स्टेट्स]]'' | अनन्या स्वामीनाथन | |- | २०१४ ! scope="row"|''[[हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया]]'' | काव्या प्रताप सिंह | |- | २०१४ !scope="row" |''गोइङ्ग होम'' | स्वयम् | छोट चलचित्र |- | २०१४ ! scope="row"|''[[अग्ली (चलचित्र)|अग्ली]]'' | छोटकी शालिनी | आंशिक उपस्थिति<ref>{{cite web|title=Ugly (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/549888|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=3 January 2015}}</ref> |- | २०१५ ! scope="row"|''[[शानदार]]'' | आलिया अरोडा | |- | २०१६ ! scope="row" |''[[कपूर एण्ड सन्स]]'' | टिया मलिक | |- | २०१६ ! scope="row"|''[[उडता पञ्जाब]]'' | मेरी जेन | सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार |- | २०१६ ! scope="row"|''[[ए दिल है मुश्किल]]'' | डीजे | आंशिक उपस्थिति |- | २०१६ ! scope="row"|''[[डियर जिन्दगी]]'' | कायरा | नामाङ्कित—सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार |- | २०१७ ! scope="row"|''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया]]'' | वैदेही त्रिवेदी | नामाङ्कित—सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार |- | २०१८ ! scope="row"|''[[वेलकम टु न्युयोर्क (२०१८ चलचित्र)|वेलकम टु न्युयोर्क]]'' | स्वयम् | आंशिक उपस्थिति |- | २०१८ ! scope="row" |''[[राजी]]'' | सेहमत खान | सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार<br/>नामाङ्कित—सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल फिल्मफेयर समीक्षक पुरस्कार |- | २०१८ ! scope="row" |''[[जीरो (२०१८ चलचित्र)|जीरो]]'' | स्वयम् | विशेष उपस्तिथि<ref>{{cite news|last=Lohana|first=Avinash|url=http://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/dwarf-srk-serenades-his-lovely-ladies-again/articleshow/60916407.cms|title='Dwarf' SRK serenades his lovely ladies again|work=Pune Mirror|date=3 October 2017|accessdate=11 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029175920/http://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/dwarf-srk-serenades-his-lovely-ladies-again/articleshow/60916407.cms|archivedate=29 October 2017}}</ref> |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गली बोय]]'' | सफीना फिरदौसी | |- | २०१९ ! scope="row"|''[[कलङ्क]]'' | रूप चौधरी | |- | २०१९ ! scope="row"|''[[स्टुडेन्ट अफ द इअर २]]'' | अज्ञात | "द हुक-अप सन्ग" गीतमे विशेष उपस्थिति <ref>{{cite news|author=Coutinho, Natasha|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatt-tiger-shroff-shoot-for-hook-up-song-in-student-of-the-year-2/articleshow/69065339.cms|title=Alia Bhatt, Tiger Shroff shoot for 'hook-up' song in Student of the Year 2|work=Mumbai Mirror|date=27 April 2019|accessdate=27 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427024801/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatt-tiger-shroff-shoot-for-hook-up-song-in-student-of-the-year-2/articleshow/69065339.cms|archive-date=27 April 2019|dead-url=no}}</ref> |- | २०२० ! scope="row"|''[[सडक २]]'' | आर्या देसाई/मीशा वर्मा | छायांकन<ref>{{cite news|title= ‘Sadak 2’: Alia Bhatt kick-starts the shooting of the much-awaited sequel|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/sadak-2-alia-bhatt-kick-starts-the-shooting-of-the-much-awaited-sequel/articleshow/69388030.cms|work=The Times of India|accessdate=18 May 2019}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''[[ब्रह्मास्त्र (चलचित्र)|ब्रह्मास्त्र]]'' {{dagger|alt=चलचित्र अखन धरि प्रदर्सित नै भेल अछि}} | ईशा | छायांकन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/brahmastra-ranbir-kapoor-alia-bhatt-begin-shooting-today/articleshow/63055136.cms|title='Brahmastra': Ranbir Kapoor, Alia Bhatt begin shooting today|date=24 February 2018|work=The Times of India|accessdate=25 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180225031920/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/brahmastra-ranbir-kapoor-alia-bhatt-begin-shooting-today/articleshow/63055136.cms|archivedate=25 February 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/after-first-glimpse-of-brahmastra-ayan-mukerji-reveals-on-screen-names-of-alia-bhatt-and-ranbir-kapoor/376540|title=After first glimpse of Brahmastra, Ayan Mukerji reveals on-screen names of Alia Bhatt and Ranbir Kapoor|publisher=Times Now|accessdate=4 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044512/https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/after-first-glimpse-of-brahmastra-ayan-mukerji-reveals-on-screen-names-of-alia-bhatt-and-ranbir-kapoor/376540|archive-date=6 March 2019|dead-url=no}}</ref> |- |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' {{dagger|alt=चलचित्र अखन धरि प्रदर्सित नै भेल अछि}} | सीता |[[तेलुगु सिनेमा|तेलुगु सिनेमा]]; छायांकन |- |} ===म्यूजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="text-align: margin;" |- !वर्ष !गीत !कलाकार !{{Tooltip|Ref|Reference}} |- |२०१९ ! scope="row"|"प्रादा" |द दूरबीन <small>(श्रेया शर्माक साथ)</small> |<ref>{{cite news|accessdate=13 August 2019|date=13 August 2019|author=Mukherjee, Madhureeta|title=Prada full song out: Alia Bhatt sizzles like never-before with The Doorbeen boys|url=https://www.mid-day.com/articles/prada-full-song-out-alia-bhatt-sizzles-like-never-before-with-the-doorbeen-boys/21531168|work=Mid Day|archive-date=13 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813064237/https://www.mid-day.com/articles/prada-full-song-out-alia-bhatt-sizzles-like-never-before-with-the-doorbeen-boys/21531168|dead-url=yes}}</ref> |} ==डिस्कोग्राफी== {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! ट्र्याक ! बर्ष ! एल्बम ! class="unsortable" | {{Tooltip|Ref(s)|Reference}} |- !scope="row"| ""सूहा साहा" | rowspan="2" | २०१४ | ''[[हाईवे (साउन्डट्र्याक)|हाईवे]]'' | <ref>{{cite web|title=Highway (Original Motion Picture Soundtrack)|url=https://itunes.apple.com/in/album/highway-original-motion-picture-soundtrack/1116181230|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=7 February 2014|accessdate=7 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/highway-original-motion-picture-soundtrack/1116181230|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"| "[[समझावाँ|समझावाँ अनप्लग्ड]]" | ''[[हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया#साउन्डट्र्याक|हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया]]'' | <ref>{{cite web|title=Samjhawan (Unplugged by Alia Bhatt) [From "Humpty Sharma Ki Dulhania"] - Single|url=https://itunes.apple.com/in/album/samjhawan-unplugged-by-alia-bhatt-from-humpty-sharma/895407623|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=7 July 2014|accessdate=7 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/samjhawan-unplugged-by-alia-bhatt-from-humpty-sharma/895407623|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"| "इक कुडी (क्लब मिक्स)" | rowspan="3" | २०१६ | ''[[उडता पञ्जाब#सङ्गीत|उडता पञ्जाब]]'' | <ref>{{cite web|title=Ikk Kudi (Club Mix) [From "Udta Punjab"] - Single|url=https://itunes.apple.com/us/album/ikk-kudi-club-mix-from-udta-punjab-single/1124931755|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=17 June 2016|accessdate=7 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/us/album/ikk-kudi-club-mix-from-udta-punjab-single/1124931755|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"| "लव यू जिन्दगी (क्लब मिक्स)" | rowspan="2" |''[[डियर जिन्दगी#साउन्डट्र्याक|डियर जिन्दगी]]'' | <ref name="dzitunes">{{cite web|title=Dear Zindagi (Original Motion Picture Soundtrack)|url=https://itunes.apple.com/in/album/dear-zindagi-original-motion-picture-soundtrack/1176102020|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=17 June 2016|accessdate=7 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/dear-zindagi-original-motion-picture-soundtrack/1176102020|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"|"ए जिन्दगी गले लगा ले – २" | <ref name="dzitunes"/> |- !scope="row"|"हमसफर (आलियाक संस्करण)" | २०१७ | ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया#साउन्डट्र्याक|बद्रीनाथ की दुल्हनिया]]'' |<ref>{{cite web|title=Humsafar (Alia's Version) [From "Badrinath Ki Dulhania"] - Single|url=https://itunes.apple.com/in/album/humsafar-alias-version-from-badrinath-ki-dulhania-single/1213794893|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=9 March 2017|accessdate=7 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/humsafar-alias-version-from-badrinath-ki-dulhania-single/1213794893|archivedate=8 February 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{Reflist|30em}} ==बाह्य जडीसभ== <!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only --> {{Commons category|Alia Bhatt|आलिया भट्ट}} * {{Twitter|aliaa08}} * {{imdb name|1017633}} {{Navboxes |title = आलिया भट्टक लेल पुरस्कार |list= {{FilmfareAwardBestActress}} {{FilmfareCriticsAwardBestActress}} {{IIFAAwardBestActress}} {{ScreenAwardBestActress}} {{ZeeCineAwardBestActorFemale}} }} [[श्रेणी:सन् १९९३ मे जन्म]] [[श्रेणी:जीवित लोक]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:भट्ट परिवार]] [[श्रेणी:गुजराती लोकसभ]] [[श्रेणी:कश्मीरी लोकसभ]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेतासभ]] [[श्रेणी:भारतीय मुसलमानसभ]] [[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलसभ]] [[श्रेणी:तेलुगु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार विजेतासभ]] [[श्रेणी:ब्रिटिश महिला मोडलसभ]] [[श्रेणी:ब्रिटिश चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:भारतीय मूलक ब्रिटिश लोकसभ]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्व गायकसभ]] [[श्रेणी:जी सिने अवार्ड्स विजेतासभ]] jc7yefncrk9umtdzt67vyttwvnyffxx अन्नपूर्ण हिमालय 0 5381 280195 243553 2026-09-21T11:56:01Z Ziv 15212 ([[c:GR|GR]]) [[File:Reflection of Annapurna I.jpg]] → [[File:Reflection of Annapurna South.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · Annapurna I is further right 280195 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = अन्नपूर्ण</br>Annapurna | photo = Reflection of Annapurna South.jpg | photo_caption = अन्नपूर्ण हिमालय | elevation_m = 8091 | parent_peak = [[चोयु]] | elevation_ref = <br /><small>[[विश्वक पैग पर्वतसभ|१०म् क्रम]]</small> | prominence_m = 2984 | prominence_ref = <ref>{{cite peakbagger|pid=10621|title=Annapurna|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web| url= http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html| title= Nepal/Sikkim/Bhutan Ultra-Prominences| publisher= peaklist.org| accessdate= 2009-01-12| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081225145550/http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html| archivedate= 2008-12-25| deadurl= no}}</ref><br /><small>[[:en:List of peaks by prominence|९४म् क्रम]]</small> | listing = [[आठ हजारी]]<br />[[मुख्य शिखर|अल्ट्रा]] | location = [[गण्डकी प्रदेश]], [[नेपाल]] | range = [[हिमालय]] | map = Nepal | region_code= NP | map_caption = नेपाल | label_position = right | lat_d = 28 | lat_m = 35 | lat_s = 46 | lat_NS = N | long_d= 83 | long_m= 49 | long_s= 13 | long_EW= E | coordinates_ref = | first_ascent = ३ जुन १९५०<br />[[मौरिस हर्जोग]] आ [[लुइस लाचेनल]]<br />(पहिल ठण्डी सफल आरोहण ३ फरबरी १९८७ [[जर्जी कुकुज्का]] आ [[आर्टुर हाजेर]]) | easiest_route = हिम/हिमक पहाड }} '''अन्नपूर्ण''' हिमालय समूह [[हिमालय]]मे अवस्थित [[नेपाल]]क उत्तर-मध्यमे रहल हिमालय छी। एहि समूहमे रहल एक हिमालयकें उचाई {{convert|8000|m|ft}} अछि तहिना एहन आओर तेरह टा हिमालयक उचाई {{convert|7000|m|ft}} अछि आ सोलह सँ बेसी हिमालयकें उचाई {{convert|6000|m|ft}} अछि।<ref>{{Cite journal|author=H. Adams Carter| title=Classification of the Himalaya|journal=American Alpine Journal|volume=27|issue=59|pages=127–9|year=1985|url=http://c498469.r69.cf2.rackcdn.com/1985/109_carter_himalaya_aaj1985.pdf|accessdate=2011-05-01}}</ref> ई हिमालय समूह {{convert|55|km|mi}} पैग अछि। एकर पश्चिमी भागमे [[कालीगण्डकी खोंच]] आ पुरबमे [[मर्स्याङ्दी नदी]] तथा दक्षिण भागमे [[पोखरा उपत्यका]] सँ सीमाबद्ध अछि। ई हिमालय समूहकें पश्चिम दिशाक अन्तिममे [[अन्नपूर्ण अभयारण्य]] नामक उच्च बेसिन रहल अछि। '''अन्नपूर्ण प्रथम''' हिमालय विश्वक दशम् उच्च आ नेपालक नवम् उच्च हिमालय अछि जकर उचाई {{convert|8091|m|ft}} अछि। == भूगोल == अन्नपूर्ण हिमालय समूहमे ६ [[स्थलाकृतिक प्रमुखता|प्रसिद्ध]] शिखर अछि जकर उचाई {{convert|7200|m|ft|-1|abbr=on}} अछि। {| border=0 |- |अन्नपूर्ण प्रथम (मुख्य) ||८,०९१ मी ||(२६,५४५&nbsp;फिट) <small>[[विश्वक उच हिमालयसभ|१०म् क्रम]]; [[भौगोलिक विशेषता|विशेषता]]=२,९८४ मी</small> ||{{Coord|28.595|N|83.819|E|type:mountain_region:NP|name=Annapurna I}} |- |अन्नपूर्ण दोसर ||७,९३७ मी ||(२६,०४०&nbsp;फिट) <small>[[विश्वक उच हिमालयसभ|१६म् क्रम]]; [[भौगोलिक विशेषता|विशेषता]]=२,४३७ मी</small> ||{{Coord|28.539|N|84.137|E|type:mountain_region:NP|name=Annapurna II}} |- |अन्नपूर्ण तेसर ||७,५५५ मी ||(२४,७८६&nbsp;फिट) <small>[[विश्वक उच हिमालयसभ|४२म् क्रम]]; [[भौगोलिक विशेषता|विशेषता]]=७०३ मी</small> ||{{Coord|28.585|N|84.000|E|type:mountain_region:NP|name=Annapurna III}} |- |अन्नपूर्ण चारिम ||७,५२५ मी ||(२४,६८८&nbsp;फिट) ||{{Coord|28.539|N|84.087|E|type:mountain_region:NP|name=Annapurna IV}} |- |गङ्गापूर्ण ||७,४५५ मी ||(२४,४५७&nbsp;फिट) <small>[[विश्वक उच हिमालयसभ|५९म् क्रम]]; [[भौगोलिक विशेषता|विशेषता]]=५६३ मी</small> ||{{Coord|28.606|N|83.965|E|type:mountain_region:NP|name=Gangapurna}} |- |अन्नपूर्ण दक्षिण ||७,२१९ मी ||(२३,६८४&nbsp;फिट) <small>[[विश्वक उच हिमालयसभ|१०१म् क्रम]]; [[भौगोलिक विशेषता|विशेषता]]=७७५ मी</small> ||{{Coord|28.518|N|83.806|E|type:mountain_region:NP|name=Annapurna South}} |} अन्नपूर्ण हिमालयकें कम [[स्थलाकृतिक प्रमुखता|प्रसिद्ध]] आ दोसर शिखरसभ: * [[अन्नपूर्ण प्रथम केन्द्रीय]] {{convert|8051|m|0|abbr=on}} * [[अन्नपूर्ण प्रथम उत्तर]] {{convert|8010|m|0|abbr=on}} * अन्नपूर्ण फन्ग {{convert|7647|m|0|abbr=on}} * खन्गसर खन्ग {{convert|7485|m|0|abbr=on}} * तरके खन्ग {{convert|7202|m|0|abbr=on}} * लचेनल शिखर {{convert|7140|m|0|abbr=on}} * [[तिलिचो शिखर]] {{convert|7135|m|0|abbr=on}} * [[नीलगिरि हिमाल]] North {{convert|7061|m|0|abbr=on}}, Central {{convert|6940|m|0|abbr=on}} and South {{convert|6839|m|0|abbr=on}} * [[माछापुच्छ्रे हिमालय|माछापुच्छ्रे]] {{convert|6993|m|0|abbr=on}} * [[हिउँचुली]] {{convert|6441|m|0|abbr=on}} * गंधर्बा चुल {{convert|6248|m|0|abbr=on}} ==आरोहण इतिहास== ==आरोहण मार्ग== ==इतिहास== {{-}} ==चित्र दीर्घा== <gallery mode=packed> File:Annapurna and Machhapucchre seen from Ghandruk.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna Base Camp with snow.jpg|अन्नपूर्ण दक्षिणी धार File:Annapurna conservaion area2016.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna from poon hill.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna I and Himchuli as seen from Sarankot.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna range 1.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna Range and Bandipur.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna Revealing.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna South as seen from Poonhill.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna Southa, Fishtail and Annapurna Range from the Australian Camp.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna Uphill.jpg|अन्नपूर्ण File:Annapurna(Full of food) South!!.jpg|अन्नपूर्ण File:Annpurna from MBC.jpg|अन्नपूर्ण </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीसभ == {{reflist}} == बाह्य जडीसभ == {{Commonscat|Annapurna Himal|अन्नपूर्ण हिमालय}} == एहो सभ देखी == {{आठ-हजारी}} [[श्रेणी:नेपालक पर्वतसभ]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलसभ]] [[श्रेणी:नेपाल]] 4wqvvcmm5ak2m3tajdvh9ota92hr1l2 आकृति:मुख्य चित्र/२०१६-०७-०५ 10 11861 280196 85792 2026-09-21T11:56:03Z Ziv 15212 ([[c:GR|GR]]) [[File:Reflection of Annapurna I.jpg]] → [[File:Reflection of Annapurna South.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · Annapurna I is further right 280196 wikitext text/x-wiki {{मुख्य चित्र frame | image = Reflection of Annapurna South.jpg }} {{मुख्य चित्र विवरण |चित्र विवरण = '''अन्नपूर्ण हिमालय''' क छायाँ पानिमे । |सम्बन्धित पन्ना = अन्नपूर्ण हिमालय |फोटोग्राफर = [[:commons:User:MarijaGrujovska|मारिया ग्रुजोस्का]] |तिथि = ३१ मई २०१६ |वर्ग = |महिना = जुलाई }} gxyx2ch9xikzqhdur27rab0nj7dpsu0 कियारा आडवाणी 0 12700 280190 267509 2026-09-21T10:14:08Z Biplab Anand 8 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280190 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी</br>Kiara Advani | image = Kiara Advani walked the ramp at the Lakme Fashion Week 2018 (07) (cropped).jpg | caption = एक कार्यक्रममे आडवाणी | parents = गेनेवीवे जाफरी (माता)<br>जगदीप आडवाणी (पिता) | relatives = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref>{{cite news |title=Kiara Advani shares pic from birthday party but rumoured boyfriend Sidharth Malhotra already posted it yesterday |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-shares-pic-from-birthday-party-but-rumoured-boyfriend-sidharth-malhotra-already-posted-it-yesterday/story-8Iovwr6Gk8psHyrb5saFLL.html |access-date=19 October 2020 |work=Hindustan Times |date=1 August 2020}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | height = | ethnicity = | yearsactive = सन् २०१४– वर्तमान | nationality = [[भारत|भारतीय]] | occupation = अभिनेत्री }} '''कियारा आडवानी''' (जन्म '''आलिया आडवानी'''; ८ मार्च १९९२)<ref>{{cite web|title=Kiara Advani Biography|trans-title=किरारा आडवानी की जीवनी |url=http://youthdevelopers.com/fugly-actress-kiara-advani-biography-marriage/|publisher=यूथ डेवलपर्स |date=१० मई २०१४|language=अंग्रेजी|accessdate=३ जून २०१४}}</ref><ref>{{cite web|last1=सिंह|first1=प्रशान्त|date=२ जून २०१४|title=Salman Khan ensures Bollywood doesn't get another Alia|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/salman-khan-ensures-bollywood-doesn-t-get-another-alia/article1-1225187.aspx|website=हिन्दुस्तान टाइम्स|accessdate=३ जून २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140603043246/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/salman-khan-ensures-bollywood-doesn-t-get-another-alia/article1-1225187.aspx|dead-url=yes}}</ref> भारतीय अभिनेत्री छी जे [[बलिउड]] चलचित्र उद्योगमे काज करैत अछि। ओ अपन अभिनय जीवनक सुरुवात फगली नामक चलचित्रसँ केनए अछि।<ref>{{cite web|title=सलमान ने बदला आलिया का नाम |url=http://www.bbc.co.uk/hindi/entertainment/2014/06/140603_salman_alia_kirara_pkp.shtml |date=३ जून २०१४|accessdate=३ जून २०१४|publisher=बीबीसी हिन्दी }}</ref><ref>{{cite web|url=http://midtown.patch.com/groups/announcements/p/kiara-advani-signed-opposite-mohit-marwah-by-akshay-kumar-in-fugly|title=Kiara Advani Signed Opposite Mohit Marwah by Akshay Kumar in Fugly|trans-title=|publisher=मिडटाउन पैच|date=१२ अगस्त २०१३|accessdate=३ जून २०१४|author=संजय शाह|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140511023248/http://midtown.patch.com/groups/announcements/p/kiara-advani-signed-opposite-mohit-marwah-by-akshay-kumar-in-fugly|url-status=dead}}</ref> व्यावसायिक रूपमे औषत रहलाक बादो हुनकर अभिनयक सराहना कएल गेल छल । == जीवनी == कियारा आडवाणीक जन्म ८ मार्च १९९२ मे व्यवसायी जगदीप आडवाणी आ अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीक घरमे भेल छल। ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रसभ जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि}} |चलचित्रसभक प्रदर्शन करैत जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| बर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका !scope="col"| नोटसभ |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी सिंह रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | rowspan="2" |२०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]क खण्ड; [[नेटफ्लिक्स]] चलचित्र |- ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |rowspan="2"|[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] चलचित्र |- |rowspan="4"|२०१९ !scope=row|''[[विनया विधेय रामा]]'' | सीता |- ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो|| |- ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[गुड न्यूज (२०१९ चलचित्र)|गुड न्यूज]]'' {{dagger}} |मोनिका डिसूजा |पोस्ट-प्रोडक्शन<ref>{{cite news|url=https://twitter.com/DharmaMovies/status/1068356864608362496|title=Dharma Productions on Twitter|date=30 November 2018|work=Twitter|access-date=30 November 2018}}</ref> |- | rowspan="4" |२०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |गीता वर्मा |फिल्माङ्कन<ref name="indiatoday.in">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/akshay-kumar-and-raghava-lawrence-begin-shooting-of-kanchana-hindi-remake-lakshmi-1509243-2019-04-24|title= Akshay Kumar and Raghava Lawrence begin shooting of Kanchana Hindi remake Lakshmi|date=30 November 2018|work=India Today|access-date=26 April 2019}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | डिम्पल चीमा |फिल्माङ्कन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} | इन्दु |फिल्माङ्कन<ref name="indiatoday.in"/> |- |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| बर्ष ! scope="col"| कलाकार !सह-कलाकार ! scope="col" class="unsortable" | {{Tooltip|सन्दर्भ|सन्दर्भ}} |- ! scope="row"| ''उर्वशी'' | २०१८ | [[यो यो हनी सिंह]] | [[शाहिद कपूर]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== {{Commons category|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{Facebook|TheKiaraAdvani|कियारा आडवाणी}} * {{Twitter|TheKiaraAdvani|कियारा आडवाणी}} ==एहो सभ देखी== [[श्रेणी:सन् १९९२ मे जन्म]] [[श्रेणी:जीवित लोक]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:तेलुगु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:सन् १९९१ मे जन्म]] rcz87lhlu2grm64x9gqa3ytoar2tjaw 280191 280190 2026-09-21T10:14:19Z Biplab Anand 8 [[WP:HC|HotCat]] द्वारा [[श्रेणी:सन् १९९२ मे जन्म]] मेटाएल गएल 280191 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी</br>Kiara Advani | image = Kiara Advani walked the ramp at the Lakme Fashion Week 2018 (07) (cropped).jpg | caption = एक कार्यक्रममे आडवाणी | parents = गेनेवीवे जाफरी (माता)<br>जगदीप आडवाणी (पिता) | relatives = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref>{{cite news |title=Kiara Advani shares pic from birthday party but rumoured boyfriend Sidharth Malhotra already posted it yesterday |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-shares-pic-from-birthday-party-but-rumoured-boyfriend-sidharth-malhotra-already-posted-it-yesterday/story-8Iovwr6Gk8psHyrb5saFLL.html |access-date=19 October 2020 |work=Hindustan Times |date=1 August 2020}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | height = | ethnicity = | yearsactive = सन् २०१४– वर्तमान | nationality = [[भारत|भारतीय]] | occupation = अभिनेत्री }} '''कियारा आडवानी''' (जन्म '''आलिया आडवानी'''; ८ मार्च १९९२)<ref>{{cite web|title=Kiara Advani Biography|trans-title=किरारा आडवानी की जीवनी |url=http://youthdevelopers.com/fugly-actress-kiara-advani-biography-marriage/|publisher=यूथ डेवलपर्स |date=१० मई २०१४|language=अंग्रेजी|accessdate=३ जून २०१४}}</ref><ref>{{cite web|last1=सिंह|first1=प्रशान्त|date=२ जून २०१४|title=Salman Khan ensures Bollywood doesn't get another Alia|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/salman-khan-ensures-bollywood-doesn-t-get-another-alia/article1-1225187.aspx|website=हिन्दुस्तान टाइम्स|accessdate=३ जून २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140603043246/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/salman-khan-ensures-bollywood-doesn-t-get-another-alia/article1-1225187.aspx|dead-url=yes}}</ref> भारतीय अभिनेत्री छी जे [[बलिउड]] चलचित्र उद्योगमे काज करैत अछि। ओ अपन अभिनय जीवनक सुरुवात फगली नामक चलचित्रसँ केनए अछि।<ref>{{cite web|title=सलमान ने बदला आलिया का नाम |url=http://www.bbc.co.uk/hindi/entertainment/2014/06/140603_salman_alia_kirara_pkp.shtml |date=३ जून २०१४|accessdate=३ जून २०१४|publisher=बीबीसी हिन्दी }}</ref><ref>{{cite web|url=http://midtown.patch.com/groups/announcements/p/kiara-advani-signed-opposite-mohit-marwah-by-akshay-kumar-in-fugly|title=Kiara Advani Signed Opposite Mohit Marwah by Akshay Kumar in Fugly|trans-title=|publisher=मिडटाउन पैच|date=१२ अगस्त २०१३|accessdate=३ जून २०१४|author=संजय शाह|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140511023248/http://midtown.patch.com/groups/announcements/p/kiara-advani-signed-opposite-mohit-marwah-by-akshay-kumar-in-fugly|url-status=dead}}</ref> व्यावसायिक रूपमे औषत रहलाक बादो हुनकर अभिनयक सराहना कएल गेल छल । == जीवनी == कियारा आडवाणीक जन्म ८ मार्च १९९२ मे व्यवसायी जगदीप आडवाणी आ अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीक घरमे भेल छल। ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रसभ जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि}} |चलचित्रसभक प्रदर्शन करैत जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| बर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका !scope="col"| नोटसभ |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी सिंह रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | rowspan="2" |२०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]क खण्ड; [[नेटफ्लिक्स]] चलचित्र |- ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |rowspan="2"|[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] चलचित्र |- |rowspan="4"|२०१९ !scope=row|''[[विनया विधेय रामा]]'' | सीता |- ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो|| |- ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[गुड न्यूज (२०१९ चलचित्र)|गुड न्यूज]]'' {{dagger}} |मोनिका डिसूजा |पोस्ट-प्रोडक्शन<ref>{{cite news|url=https://twitter.com/DharmaMovies/status/1068356864608362496|title=Dharma Productions on Twitter|date=30 November 2018|work=Twitter|access-date=30 November 2018}}</ref> |- | rowspan="4" |२०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |गीता वर्मा |फिल्माङ्कन<ref name="indiatoday.in">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/akshay-kumar-and-raghava-lawrence-begin-shooting-of-kanchana-hindi-remake-lakshmi-1509243-2019-04-24|title= Akshay Kumar and Raghava Lawrence begin shooting of Kanchana Hindi remake Lakshmi|date=30 November 2018|work=India Today|access-date=26 April 2019}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | डिम्पल चीमा |फिल्माङ्कन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} | इन्दु |फिल्माङ्कन<ref name="indiatoday.in"/> |- |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| बर्ष ! scope="col"| कलाकार !सह-कलाकार ! scope="col" class="unsortable" | {{Tooltip|सन्दर्भ|सन्दर्भ}} |- ! scope="row"| ''उर्वशी'' | २०१८ | [[यो यो हनी सिंह]] | [[शाहिद कपूर]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== {{Commons category|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{Facebook|TheKiaraAdvani|कियारा आडवाणी}} * {{Twitter|TheKiaraAdvani|कियारा आडवाणी}} ==एहो सभ देखी== [[श्रेणी:जीवित लोक]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:तेलुगु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:सन् १९९१ मे जन्म]] pm3lliucr8dm4h1f86u6oc0ahpaclwx किम शर्मा 0 14563 280192 244018 2026-09-21T10:14:33Z Biplab Anand 8 Synced 3 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280192 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = किम शर्मा </br>Kim Sharma | image = Kim Sharma at Baba Siddique 2019 Iftaar party.jpg | caption = शर्मा, सन् २०१९ मे | birth_name = | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|1980|01|21}} | birth_place = [[अहमदनगर]], भारत | spouse = | occupation = अभिनेत्री आ मोडल | yearsactive = सन् २००० - वर्तमान }} '''किम मिसेल शर्मा'''<ref>[http://epaper.timesofindia.com/Default/Scripting/ArchiveView.asp?Daily=TOIBG&AppName=1&login=default&Enter=true&Skin=TOI&GZ=T&BaseHref=TOIBG%2F2007%2F12%2F25&Page=13 1]</ref> एक [[बलिउड]] अभिनेत्री<ref>{{cite news|title=Kim Sharma: New vegan on the block|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-12/news-interviews/28205180_1_vegetarian-diet-kim-sharma-bollywood-stars|accessdate=11 June 2010|newspaper=[[Times of India]]|date=12 August 2009|archive-date=13 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113154535/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-12/news-interviews/28205180_1_vegetarian-diet-kim-sharma-bollywood-stars|dead-url=yes}}</ref> आ मोडल छी। ==जीवनी== ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== {{Commonscat|Kim Sharma|किम शर्मा}} * {{IMDb name|0788881}} ==एहो सभ देखी== {{IIFA AwardBestFemaleDebut}} {{Authority control}} [[श्रेणी:सन् १९८० मे जन्म]] [[श्रेणी:जीवित लोक]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलसभ]] [[श्रेणी:भारतीय टेलिभिजन अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय भारतीय चलचित्र एकेडेमी पुरस्कार विजेतासभ]] [[श्रेणी:हिन्दी टेलिभिजन अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:तेलुगु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:उर्दु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] 9otzm12s421sl8o2u7nnssx3ivxwnno आकृति:मुख्य चित्र/२०१६-०९-२७ 10 15217 280197 101571 2026-09-21T11:56:04Z Ziv 15212 ([[c:GR|GR]]) [[File:Reflection of Annapurna I.jpg]] → [[File:Reflection of Annapurna South.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · Annapurna I is further right 280197 wikitext text/x-wiki {{मुख्य चित्र frame | image = Reflection of Annapurna South.jpg|Reflection of Annapurna I }} {{मुख्य चित्र विवरण |चित्र विवरण = अन्नपूर्ण हिमालयके साफ पाईनमें देखल छाया ... |सम्बन्धित पन्ना = विकी लभ्स अर्थ नेपाल २०१६ |फोटोग्राफर = [[User:MarijaGrujovska|MarijaGrujovska]] |तिथि = ३ [[मे]] २०१६ |वर्ग = प्रकृती |महिना = सितम्बर }} i2a6cxqfhfol49xacifggvzum24w2ul किरण खेर 0 22744 280189 222478 2026-09-21T10:13:51Z Biplab Anand 8 Synced 10 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280189 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Kiron kher colors indian telly awards.jpg | name = किरण खेर</br>Kiron kher | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1955|6|14|df=y}} | birth_name = किरण ठाकुर सिंह | othername = | birth_place = [[पञ्जाब (भारत)|पञ्जाब]], [[भारत]]<ref>http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4775</ref><ref>{{Cite web |url=http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4775 |title=Archived copy |access-date=5 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510150538/http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4775 |archive-date=10 May 2019}}</ref> | occupation = अभिनेत्री | religion = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | office = [[लोक सभा सदस्य]] | term_start = सन् २०१४ मई १६ | term_end = | predecessor = [[पवन कुमार बन्सल]] | successor = पदासिन | majority = ६९,६४२ (१५.४०%) | spouse = {{marriage | गौतम बेरी|1979|1985|reason=divorced}}<br />{{marriage| [[अनुपम खेर]] | 1985}} | children = [[सिकन्दर खेर]] (बेटा) | constituency = [[चण्डीगढ़ (लोक सभा संसदीय क्षेत्र)|चण्डीगढ़]] }} '''किरण खेर''' एक भारतीय [[अभिनेत्री]] आ [[राजनीतिज्ञ]] छी। वर्तमानमे ओ [[चण्डीगढ़]] संसदीय क्षेत्रसँ लोक सभा सांसद छी। ओ भारतीय अभिनेता [[अनुपम खेर]]क [[पत्नी]] छी। सन् २०१४ मे लोकसभा चुनावमे हिस्सा लैत समय किरण खेर सक्रिय राजनीतिमे कदम राखलक। [[भाजपा]]क टिकट पर ओ चण्डीगढ़सँ चुनाव लड़लक आ कांग्रेस उम्मेदवार [[पवन कुमार बन्सल]] आ [[आम आदमी पार्टी]]क उम्मेदवार आ बलिउड अभिनेत्री [[गुल पनाग]] केर हराए चुनावमे जीत प्राप्त केलक । ==जीवनी== ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==एहो सभ देखी== {{सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार}} [[श्रेणी:सन् १९५५ मे जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (भारत) विजेतासभ]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेतासभ]] [[श्रेणी:भारतीय टेलिभिजन अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:पञ्जाबी लोक]] [[श्रेणी:भारतीय जनता पार्टीक राजनीतिज्ञसभ]] [[श्रेणी:लोक सभाक महिला सदस्यसभ]] [[श्रेणी:बङ्गाली चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:हिन्दी टेलिभिजन अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:मलयालम चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:पञ्जाबी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:उर्दु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक लेल राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार विजेतासभ]] [[श्रेणी:१६हम लोक सभा सदस्यसभ]] [[श्रेणी:१७हम लोक सभा सदस्यसभ]] [[श्रेणी:भारतीय मञ्च अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:जीवित लोक]] dz5si5tqhsu8ial4gl1unjybi88yipa किरत भट्टल 0 33306 280188 217685 2026-09-21T10:13:36Z Biplab Anand 8 Synced 3 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280188 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = किरत भट्टल<br>Kirat Bhattal | image = Kirat bhattal.jpg | imagesize= | height = ५ फिट ६ इञ्च | death_date = | birth_name = '''किरत भट्टल''' | othername = किकी | notable role = | birth_place = [[मोनरोभिया]], [[लाइबेरिया]] | yearsactive = २००५-हालधरि | occupation = अभिनेत्री | influenced = | website = }} '''किरत भट्टल''' (जन्म २६ जनवरी, [[लाइबेरिया]]क मोनोरोभिया), एक दक्षिण भारतीय चलचित्र [[अभिनेत्री]] छी ।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2006/10/07/stories/2006100700450803.htm|title=Arya, a gun-runner|last=Pillai|first=Sreedhar|date=7 October 2006|work=[[The Hindu]]|accessdate=21 February 2012}}</ref> ओ अपन जीवनक व्यावसायिक सुरुवात मोडलिङ सँ केनए छल । हिनका किरत, किकी आदि नामसँ सेहो चिनहल जाएत अछि । ओ सन् २०१४ नवम्बर ४ मे अभिनेता तथा भिजे गौरव कपूर सङ्ग विआह केलक । ==जीवनी== किरतक जन्म [[लाइबेरिया]]मे भेल छल मुदा हिनकर परिवार [[चण्डीगढ]], [[पञ्जाब, भारत|पञ्जाब]] सँ रहल अछि ।<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/The-kudis-of-Punjab-flock-South/articleshow/18379514.cms</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== * {{IMDb name|2486169|किरत}} ==एहो सभ देखी== [[श्रेणी:जीवनी]] [[श्रेणी:जीवित लोक]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:कन्नड चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:तमिल चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:तेलुगु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] kv4noiqp058i9495qqapap9iu62rbd5 किरन जुनेजा 0 34543 280187 216287 2026-09-21T10:13:22Z Biplab Anand 8 Synced 4 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 280187 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = किरन जुनेजा<br>Kiran Juneja | image = Kiran_Juneja_at_Engagement_ceremony_of_Arjun_Hitkari_with_Gayatri(1)_(cropped).jpg | imagesize = | caption = किरन जुनेजा एक जयमाला उत्सवमे | birth_name = | birth_date = | birth_place = नयाँ दिल्ली | othername = किरन जुनेजा सिप्पी | yearsactive = १९८७-वर्तमान | spouse = [[रमेश सिप्पी]] | website = | notable role = | occupation = [[अभिनेत्री]], [[चित्रकार]], [[चलचित्र निर्माता|निर्मात्री]], [[टेलिभिजन प्रस्तोता]], [[शिक्षाविद्द]] }} '''किरन जुनेजा''' एक भारतीय [[अभिनेत्री]], [[चित्रकार]], [[चलचित्र निर्माता|निर्मात्री]], [[टेलिभिजन प्रस्तोता]] आ [[शिक्षाशास्त्री|शिक्षाविद्द]] छी। ओ विशेषत: भारतीय चलचित्र उद्योग [[बलिउड]]क चलचित्रसभमे अभिनय करैत अछि। ओ लोकप्रिय आ प्रसिद्ध चलचित्र निर्देशक [[रमेश सिप्पी]]कें दोसर धर्मपत्नी छी।<ref>{{Cite web |url=https://www.bhaskar.com/news/ENT-BOL-meet-ramesh-sippys-wife-kiran-juneja-news-hindi-5547835-PHO.html |title=ये हैं 'शोले' के डायरेक्टर की दूसरी पत्नी, 26 साल से निभा रहे एक-दूजे का साथ |date=2017-03-10 |website=Dainik Bhaskar |language=हिन्दी |access-date=2019-03-10}}</ref> ओ [[भारत]]क राजधानी [[दिल्ली]]कें पञ्जाब बाग क्षेत्र सँ सम्बन्धित अछि आ हुनकर पिता एक डाक्टर छी।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2004/05/10/stories/2004051000600300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040713043425/http://www.hindu.com/mp/2004/05/10/stories/2004051000600300.htm |dead-url=yes |archive-date=13 July 2004 |title=Old flame |date=10 May 2004 |work=The Hindu |location=Chennai, India}}</ref> ==टेलिभिजन करियर== सन् १९८४ मे ओ एक भारतीय-इटालियन चलचित्र '''शाहिन''' मे मुख्य कलाकारक रुपमे अपन अभिनय जीवनक आरम्भ केनए छल ओकर बाद ओ राजश्री फिल्म्सक धारावाहिक '''पेइङ्ग गेस्ट''' मे अभिनय केलक आ ओकर बाद [[शेखर सुमन]]क सङ्ग '''वाह जनाब''' धारावाहिकमे अभिनय केनए छल। ओकर बाद ओ बहुत रास धारावाहिकमे काज केनए छल जहिमे '''ये जो हैं जिन्दगी''', '''किस्मत''', '''जुनून''', '''सिद्धी''', ''' बन्जारा गेस्ट हाउस''', '''माउथ फुल अफ स्काई''', '''वक्त की रफ्तार''', ''' स्वाभिमान''', '''गाथा''', '''पालचिन''', '''तेरे घर के सामने''', '''कमान्डर''', '''कोलोनल''', '''तेरे मेरे सपने''', '''सुराग''', '''कुछ लभ कुछ मस्ती''', '''कोई दिल मे हैं''' आ '''सिन्दुर तेरे नाम का''' छी । हुनकाद्वारा अभिनित [[महाभारत (१९८८ टिभी धारावाहिक)|महाभारत]] धारावाहिकमे कएल गेल गङ्गा नामक भूमिकाक लेल हुनका लोकप्रियता प्राप्त भेल छल।<ref>{{Cite web |url=http://thewirehindi.com/15718/indian-tv-serial-buniyaad-based-on-india-pakistan-partition/ |title=बुनियाद: वो धारावाहिक जिसने विभाजन की विभीषिका को बख़ूबी बयां किया |last=खन्ना |first=अमित |date=2018-08-15 |website=The Wire - Hindi |language=हिन्दी |access-date=2019-03-10}}</ref> ==चित्रकार== ==फिल्मोग्राफी== सन् १९८७ मे बलिउड चलचित्र 'बुनियाद' सँ चलचित्र दुनियामे प्रवेश केनिहार किरन ओकर बाद लम्बा अन्तरालक बाद चलचित्र दुनियामे पुनरागमन केलक। सन् १९९५ मे प्रदर्शित भेल चलचित्र 'जमाना दीवाना' मे शालिनी श्रीवास्तवक भूमिका केनए छल। ओकर बाद सन् २००५ मे बलिउडक चर्चित चलचित्र 'बन्टी और बबली' मे रानी मुखर्जीकें माएकें भूमिका केनए छल। ओकर बाद सन् २००६ मे हिन्दी चलचित्र 'क्रिस' मे प्रियंका चोपडाकें माएकें भूमिका केनए छल। तहिना सन् २००७ मे चलचित्र 'मेरिगोल्ड' मे मिस राजपुतकें भूमिका केनए छल। सन् २००७ मे चर्चित बलिउड चलचित्र 'जब वी मेट' मे मिस ढिल्लोकें भूमिका केनए छल। ओकर बाद सन् २००८ मे मधुर भण्डारकरद्वारा निर्देशित चलचित्र 'फ्यासन' मे सेहो हुनकर अभिनयकें आलोचकसभद्वारा सराहल गेल छल। ओकर बाद सन् २०१० मे यसराज ब्यानरक चलचित्र 'बदमास कम्पनी' ओ अभिनय केलक जहिमे [[शाहिद कपूर]] आ [[अनुष्का शर्मा]] मुख्य भूमिकामे छल। हिनकाद्वारा अभिनय कएल गेल अन्तिम बलिउड चलचित्र 'सही धन्धे गलत बन्दे' छल जे सन् २०११ मे प्रदर्शित कएल गेल छल। ==सन्दर्भ सामग्रीसभ== {{reflist}} ==बाह्य जडीसभ== ==एहो सभ देखी== [[श्रेणी:जीवनी]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:सन् १९६४ मे जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:भारतीय टेलिभिजन अभिनेत्रीसभ]] [[श्रेणी:जीवित लोक]] 4to71ctczixrguxe9rhfosm5ijyeghs देङ सियाओपिङ्ग 0 44591 280183 256295 2026-09-20T16:52:51Z CommonsDelinker 608 Removing [[:c:File:Signature_of_Deng_Xiaoping_19840126.svg|Signature_of_Deng_Xiaoping_19840126.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: 该文件是对邓小平书法作品的直接原样复制。由于是二维平面作品的直接复制,全景自由(FoP)豁免 280183 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | native_name = {{nobold|邓小平}} | native_name_lang = zh-Hans-CN | image = Deng Xiaoping at the arrival ceremony for the Vice Premier of China (cropped).jpg | caption = Deng during [[Visit by Deng Xiaoping to the United States|a visit to the US]] in 1979 | office = [[Central Advisory Commission|Chairman of the Central Advisory Commission]] | 1blankname = {{nowrap|General Secretary}} | 1namedata = {{plainlist| *[[Hu Yaobang]] *Zhao Ziyang (acting)}} | president = [[Li Xiannian]] | premier = [[Zhao Ziyang]] | deputy = {{plainlist| *[[Bo Yibo]] *[[Xu Shiyou]] *[[Tan Zhenlin]] *[[Li Weihan]] *[[Wang Zhen (general)|Wang Zhen]] *[[Song Renqiong]]}} | term_start = 13 September 1982 | term_end = 2 November 1987 | predecessor = ''Office established'' | successor = [[Chen Yun]] | office1 = [[Chairman of the Central Military Commission (China)|Chairman of the Central Military Commission]] | 1blankname1 = {{nowrap|General Secretary}} | 1namedata1 = {{plainlist| *Hu Yaobang *Zhao Ziyang *Jiang Zemin }} | deputy1 = {{plainlist| *[[Ye Jianying]] *Zhao Ziyang *[[Yang Shangkun]] *[[Liu Bocheng]] *[[Nie Rongzhen]] *[[Xu Xiangqian]] }} | term1 = {{longitem|'''Party Commission''': {{avoid wrap|{{nowrap|28 June 1981}} – {{nowrap|9 November 1989}}}}}} | predecessor1 = [[Hua Guofeng]] | successor1 = [[Jiang Zemin]] | term2 = {{longitem|'''State Commission''': {{avoid wrap|{{nowrap|6 June 1983}} – {{nowrap|19 March 1990}}}}}} | predecessor2 = ''Office established'' | successor2 = Jiang Zemin | order3 = 3rd | office3 = Chairman of the Chinese People's Political Consultative Conference | term_start3 = 8 March 1978 | term_end3 = 18 June 1983 | predecessor3 = [[Zhou Enlai]] (until 1976) | successor3 = [[Deng Yingchao]] {{Collapsed infobox section begin|Additional positions}} | office4 = [[Secretariat of the Chinese Communist Party|Secretary-General of the Central Secretariat]] | term_start4 = 13 September 1956 | term_end4 = 25 March 1967 | 1blankname4 = {{nowrap|Party Chairman}} | 1namedata4 = [[Mao Zedong]] | predecessor4 = ''Office established'' | successor4 = Hu Yaobang (from 1980) | office5 = [[Chief of the General Staff of the People's Liberation Army|Chief of the General Staff of the {{nowrap|People's Liberation Army}}]] | term_start5 = 5 January 1975 | term_end5 = 7 April 1976 | predecessor5 = [[Huang Yongsheng]] (until 1971) | successor5 = ''Himself'' (from 1977) | term_start6 = 7 July 1977 | term_end6 = 2 March 1980 | predecessor6 = ''Himself'' (until 1976) | successor6 = [[Yang Dezhi]] | office7 = [[Ministry of Finance of the People's Republic of China|Minister of Finance]] | term_start7 = 18 September 1953 | term_end7 = 19 June 1954 | premier7 = Zhou Enlai | predecessor7 = Bo Yibo | successor7 = Li Xiannian {{Collapsed infobox section end}} | birth_date = Deng Xiansheng (鄧先勝) {{birth date|1904|08|22|df=y}} | birth_place = [[Guang'an]], [[Sichuan]], [[Qing dynasty|China]] | death_date = {{death date and age|1997|2|19|1904|8|22|df=y}} | death_place = [[Beijing]], [[China]] | party = [[Chinese Communist Party|Chinese Communist]] (from 1924) | spouse = {{plainlist| *{{marriage|Zhang Xiyuan (张锡瑗)|1928|1929|end=d}} *{{marriage|{{ill|v=ib|Jin Weiying|lt=Jin Weiying (金维映)|zh|金维映}}|1931|1939}} *{{marriage|[[Zhuo Lin]] (卓琳)|1939}}}} | children = {{plainlist| *6, including: *[[Deng Pufang]] *[[Deng Nan]] *[[Deng Rong]]}} | relatives = [[Deng Zhuodi]] (grandson) <!-- Military service -->| allegiance = People's Republic of China | branch = {{tree list}} *[[Chinese Red Army]] *[[Eighth Route Army]] *[[People's Liberation Army]] {{tree list/end}} | serviceyears = {{indented plainlist| *1929–1952 (in the {{enum|Chinese Red Army|Eighth Route Army|{{abbr|PLA|People's Liberation Army}}}}) *1975–1980 (in the PLA)}} | rank = {{indented plainlist| *[[Political Commissar]] (1929–1952) *[[Chief of the General Staff]] (1975–1976, 1977–1980) *Chairman, Central Military Commission of China}} | unit = {{indented plainlist| *Chinese Red Army *Eighth Route Army *[[Second Field Army]] *[[People's Liberation Army General Staff Department]]}} | battles = {{indented plainlist| *[[Chinese Civil War]] *[[Second Sino-Japanese War]]}} | mawards = | signature = | footnotes = {{collapsible list | titlestyle = background-color:#FCF; text-align:center; | title = Central institution membership | bullets = on | 1975–1976, 1977–1987: [[10th Politburo of the Chinese Communist Party|10th]], [[11th Politburo of the Chinese Communist Party|11th]], [[12th Politburo of the Chinese Communist Party|12th]] [[Politburo Standing Committee of the Chinese Communist Party|Politburo Standing Committee]] | 1956–1967: [[8th Politburo of the Chinese Communist Party|8th]] Politburo Standing Committee | 1975–1976, 1977–1987: 10th, 11th, 12th [[Politburo of the Chinese Communist Party|Politburo]] | 1956–1967: 8th Politburo | 1945–1967, 1973–1976, 1977–1987: [[7th Central Committee of the Chinese Communist Party|7th]], [[8th Central Committee of the Chinese Communist Party|8th]], [[10th Central Committee of the Chinese Communist Party|10th]], [[11th Central Committee of the Chinese Communist Party|11th]], [[12th Central Committee of the Chinese Communist Party|12th]] [[Central Committee of the Chinese Communist Party|Central Committee]] | 1954–1967, 1973–1976, 1977–1989: 8th, 10th, 11th, 12th, 13th [[Central Military Commission (China)|Central Military Commission]] | 1978–1997: [[5th National People's Congress|5th]], [[6th National People's Congress|6th]], [[7th National People's Congress|7th]], [[8th National People's Congress]] | 1959–1964: [[2nd National People's Congress]] }} ---- {{collapsible list |titlestyle = background-color:#FCF; text-align:center; |title = Other political offices held |bullets = on | 1977–1982: [[Vice Chairman of the Chinese Communist Party|Vice Chairman]], Central Committee | 1977–1980: 1st-ranked [[Vice Premier of the People's Republic of China|Vice Premier]] | 1975–1976: Vice Chairman, Central Committee | 1975–1976: 1st-ranked Vice Premier | 1973–1975: Vice Premier | 1964–1965: Head, [[Organization Department of the Chinese Communist Party|Organization Department]] | 1954–1967: Vice Premier | 1953–1954: Director, Office of Communications }} ---- {{collapsible list |titlestyle = background-color:#FCF; text-align:center; |title = Military offices held |bullets = on | 1977–1981: Vice Chairman, Central Military Commission | 1975–1976: Vice Chairman, Central Military Commission | 1954–1967: Vice Chairman, [[National Defense Commission of the People's Republic of China|National Defense Commission]] }} <div style="text-align: center;">'''[[Paramount leader|Paramount Leader of<br />the People's Republic of China]]'''<br /> {{flatlist| * {{big|'''←'''}} [[Hua Guofeng]] * [[Jiang Zemin]] {{big|'''→'''}} }} </div> | website = {{URL|http://www.gov.cn/test/2007-11/21/content_811765.htm|{{in lang|zh-Hans-CN|cap=yes}}}} }} '''डेंग जिओपिंग'''{{efn|{{IPAc-en|ˈ|d|ʌ|ŋ|_|ʃ|aʊ|ˈ|p|ɪ|ŋ}}, {{IPAc-en|alsoUK| ˈ|d|ɛ|ŋ|_|-|,_|-|_|ˈ|s|j|aʊ|p|ɪ|ŋ}};<ref>{{वेब के उद्धरण |शीर्षक=डेंग जिओपिंग |url= https://www.collinsdictionary.com/amp/english/deng-xiaoping |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604031142/https://www.collinsdictionary. com/amp/english/deng-xiaoping |archive-date=4 जून 2019 |access-date=8 मार्च 2019 |website=[[कोलिन्स अंग्रेजी शब्दकोश]] |publisher=[[हार्परकोलिन्स]]}}</ref>< ref>{{Cite web |title=डेंग जिओपिंग |url=https://hi.oxforddictionaries.com/definition/us/deng_xiaoping |url-स्थिति=मृत |आर्काइव-url=https://web.archive.org/ web/20190604031146/https://hi.oxforddictionaries.com/definition/us/deng_xiaoping |archive-date=4 जून 2019 }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (अमेरिका) आ {{उद्धरण विश्वकोश |url=http://www.lexico.com/ परिभाषा/डेंग+जियाओपिंग |आर्काइव-url=https://web.archive.org/web/20190308000000/http://www.lexico.com/definition/डेंग+जियाओपिंग |url-स्थिति=मृत |आर्काइव-तिथि= 2019-03-08 |title=Deng Xiaoping |dictionary=[[लेक्सिको|ऑक्सफोर्ड शब्दकोश]] यूके अंग्रेजी शब्दकोश |publisher=[[ऑक्सफोर्ड विश्वविद्यालय प्रेस]]}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster| टेंग ह्सियाओ-p'ing |access-date=8 मार्च 2019}}</ref> {{lang-zh|s=邓小平|t=|p=Dèng Xiǎopíng}}; also [[चीनी के रोमनीकरण|रोमनीकरण]] परंपरागत रूप से '''टेंग ह्सियाओ-प'इंग''' के रूप में;<ref>{{Cite web |date=अगस्त 1976 |title=माओ के अंतिम हुर्रा: टेंग ह्सियाओ के खिलाफ अभियान- पिंग |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP79T00889A000800030001-8.pdf |आर्काइव-url=https://web.archive.org/web/20210413100236/https://www. cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP79T00889A000800030001-8.pdf |archive-date=13 अप्रैल 2021 |वेबसाइट=[[सीआईए]]}}</ref> जन्म '''Xiansheng''' ({{lang| zh|先圣}})। {{परिवार के नाम के व्याख्या|[[डेंग (चीनी उपनाम)|डेंग]]|lang=चीनी}}}} (22 अगस्त 1904 – 19 फरवरी 1997) एक चीनी क्रांतिकारी आ राज्यकर्त्ता छल जे [[परमॉमाउंट लीडर]] के रूप में सेवा केलक। के [[चीन जनगणराज्य]] (पीआरसी) दिसम्बर १९७८ से नवम्बर १९८९ तक के बाद [[चीनी कम्युनिस्ट पार्टी]] [[चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के अध्यक्ष|अध्यक्ष]] [[माओत्से तुंग]] के [[ माओत्से तुंग|1976 में मृत्यु]] के मृत्यु आरू राज्य अंतिम संस्कार, डेंग धीरे-धीरे सर्वोच्च सत्ता में उठलै आरू चीन के नेतृत्व करलकै एक श्रृंखला के माध्यम स॑ [[चीनी आर्थिक सुधार|दूरगामी बाजार-अर्थव्यवस्था सुधार]] जेकरा स॑ हुनका "आर्किटेक्ट" के रूप म॑ प्रतिष्ठा मिललै आधुनिक चीन के".<ref>{{Cite news |last=Faison |first=सेठ |date=20 फरवरी 1997 |title=डेंग जिओपिंग 92 साल के उम्र में मृत है; आधुनिक चीन के आर्किटेक्ट |language=en-US |work=[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]] |url=https://www.nytimes.com/1997/02/20/world/deng-xiaoping-is-dead- at-92-architect-of-modern-china.html |url-status=live |access-date=19 अप्रैल 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170123203613/http:// www.nytimes.com/1997/02/20/world/deng-xiaoping-is-dead-at-92-architect-of-modern-china.html |archive-date=23 जनवरी 2017 |issn=0362-4331} }</ref> के अनुसार [[किंग राजवंश]] के अंत में [[सिचुआन]] में जन्मल डेंग किशोरावस्था में 1921 में फ्रांस चलि गेलाह, जतय ओ काज केलनि आ पढ़ाई केलनि ; आबै वाला सालऽ म॑ [[व्लादिमीर लेनिन]] केरऽ [[मार्क्सवाद–लेनिनवाद|सिद्धांत]] के प्रति आकर्षित होय गेलै, आरू १९२४ म॑ चीनी कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) म॑ शामिल होय गेलै । १९२६ केरऽ शुरूआत म॑ डेंग राजनीति विज्ञान केरऽ पढ़ाई लेली मास्को गेलऽ छेलै, चीन वापसी प॑ [[चीनी लाल सेना|लाल सेना]] केरऽ [[राजनीतिक आयुक्त|आयुक्त]] बनलै । 1929 के अंत के पास, डेंग न॑ [[गुआंगक्सी]] म॑ स्थानीय लाल सेना के विद्रोह के नेतृत्व करलकै । १९३१ म॑ माओ केरऽ समर्थन के कारण पार्टी के भीतर हुनका पदावनत करी देलऽ गेलै, लेकिन [[जुन्यी सम्मेलन]] के दौरान हुनका फेरू प्रोमोट करलऽ गेलै । डेंग पूरा [[चीनी गृहयुद्ध]] (१९२७-१९४९) के दौरान एक महत्वपूर्ण हस्ती छेलै, जेकरा म॑ [[लंबा मार्च]] (१९३४-१९३५) के दौरान आरू [[द्वितीय चीन-जापानी युद्ध|जापानी]] के खिलाफ लड़ै म॑ भी शामिल छेलै । (1937-1945)। ओ, [[लियू बोचेंग]] आ [[चेन यी (मार्शल)|चेन यी]] नवगठित [[जन मुक्ति सेना]] (पीएलए) के नेतृत्व में पूर्व [[कुओमितांग]] राजधानी [[नानजिंग]] में प्रवेश केलनि। गृहयुद्ध के अंतिम खिंचाव के दौरान। १ अक्टूबर १९४९ क॑ चीन केरऽ जनगणराज्य केरऽ घोषणा के बाद डेंग न॑ [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|तिब्बत]] आरू दक्षिण-पश्चिमी चीन म॑ क्षेत्रीय पार्टी प्रमुख के रूप म॑ काम करलकै, जेकरा स॑ ई क्षेत्र म॑ पार्टी केरऽ नियंत्रण क॑ मजबूत करै के काम करलऽ गेलै । १९५२ म॑ बीजिंग वापस आबी क॑ [[चीन जनगणराज्य केरऽ राज्य परिषद|राज्य परिषद]] म॑ केंद्रीय पद प॑ रहलै । १९५५ म॑ जब॑ पीएलए न॑ रूसी शैली के सैन्य रैंक अपनालकै त॑ डेंग क॑ [[चीन केरऽ जनगणराज्य केरऽ मार्शल|मार्शल]] के पद के प्रस्ताव देलऽ गेलै, जेकरा वू अस्वीकार करी देलकै । अध्यक्ष माओत्सेतुंग के अधीन पार्टी के [[चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के सचिवालय|महासचिव]] के रूप में, और 1950 के दशक के दौरान प्रीमियर [[झोउ एनलाई]] के अधीन [[चीन जनगणराज्य के उपप्रधानमंत्री|उपप्रधानमंत्री]] के रूप में, डेंग न॑ माओ केरऽ नेतृत्व म॑ [[दक्षिणवादी विरोधी अभियान]] के अध्यक्षता करलकै, आरू विनाशकारी [[ग्रेट लीप फॉरवर्ड]] (१९५८-१९६०) के बाद चीन केरऽ [[सात हजार कार्यकर्ता सम्मेलन|आर्थिक पुनर्निर्माण]] म॑ अहम भूमिका निभैलकै । लेकिन, हुनकऽ दक्षिणपंथी राजनीतिक आरू आर्थिक रुखऽ के कारण अंततः हुनका माओ के पक्ष स॑ बाहर होय गेलै, आरू [[सांस्कृतिक क्रांति]] (१९६६-१९७६) के दौरान दू बार शुद्धिकरण के निशाना पर आबी गेलै । सितम्बर १९७६ म॑ माओ केरऽ निधन के बाद, डेंग न॑ अपनऽ चुनलऽ उत्तराधिकारी [[हुआ गुओफेंग]] क॑ पछाड़ी म॑ छोड़लकै, आरू [[चीनी कम्युनिस्ट पार्टी केरऽ ११ वीं केंद्रीय समिति केरऽ तीसरा पूर्ण सत्र|के ३ पूर्ण सत्र के दौरान चीन केरऽ [[सर्वोच्च नेता]] बनलै the 11th Central Committee]] in December 1978. माओ द्वारा आर्केस्ट्रा करलऽ गेलऽ संस्थागत अव्यवस्था आरू साम्यवाद स॑ मोहभंग स॑ ग्रस्त देश के विरासत म॑ मिलला के बाद, जे पिछला दशकऽ के अराजक राजनीतिक आंदोलन के परिणामस्वरूप छेलै, डेंग आरू हुनकऽ सहयोगी न॑ ''[[बोलुआन फनझेंग ]]'' कार्यक्रम। अन्य बातऽ के अलावा ई कार्यक्रम म॑ सीसीपी केरऽ दिग्गज नेतृत्व के साथ-साथ लाखों अन्य लोगऽ क॑ भी पुनर्स्थापित करै के कोशिश करलऽ गेलै जेकरा प॑ सांस्कृतिक क्रांति के दौरान प्रताड़ित करलऽ गेलऽ छेलै, आरू धीरे-धीरे देश क॑ फेर स॑ व्यवस्था म॑ लानै के कोशिश करलऽ गेलै । 1977 स॑ 1979 केरऽ शुरूआत तलक वू [[राष्ट्रीय कॉलेज प्रवेश परीक्षा]] क॑ दोबारा शुरू करलकै जे दस साल स॑ नै होय रहलऽ छेलै, आरू [[सुधार आरू खुलना|सुधार आरू खुलना]] कार्यक्रम शुरू करलकै जेकरा म॑ बाजार पूंजीवाद के तत्वऽ के परिचय देलऽ गेलै चीनी अर्थव्यवस्था के लिये। एहि मे [[चीन के विशेष आर्थिक क्षेत्र|विशेष आर्थिक क्षेत्र]], जेना [[शेन्ज़ेन]] के नामकरण शामिल छल. एखनो [[चीन-सोवियत विभाजन]] में उलझल जे 1960 के दशक के दौरान शुरू भेल छल, डेंग के चीन एक महीना के [[चीन-वियतनाम युद्ध|वियतनाम के संग युद्ध]] लड़लक. १ जनवरी १९७९ क॑ पीआरसी [[चीन–संयुक्त राज्य अमेरिका केरऽ संबंध|आधिकारिक रूप स॑ स्थापित कूटनीतिक संबंध]] अमेरिका के साथ वर्षो के पूर्वाभ्यास के बाद, आरू डेंग चीन केरऽ [[डेंग जिओपिंग केरऽ अमेरिका केरऽ दौरा|प्रथम सर्वोच्च नेता बनलै अमेरिका घुमबाक लेल]]। अगस्त १९८० म॑ डेंग न॑ एक [[चीन जनगणराज्य केरऽ इतिहास#राजनीतिक सुधार|राजनीतिक सुधारऽ के श्रृंखला]] शुरू करलकै, जेकरा म॑ राज्य केरऽ अधिकारियऽ लेली संवैधानिक [[अवधि सीमा]] निर्धारित करलऽ गेलै आरू अन्य व्यवस्थित संशोधन, जेकरा [ [1978 चीन के जनगणराज्य के संविधान|देश के तीसरे संविधान]] (1982). 1980 के दशक में, डेंग न॑ चीन केरऽ कथित [[मानव अतिजनसंख्या|अतिजनसंख्या संकट]] स॑ निपटै लेली [[एक-बच्चा नीति]] के वकालत करलकै, चीन केरऽ [[अनिवार्य शिक्षा#चीन|नौ साल केरऽ अनिवार्य शिक्षा]] के स्थापना म॑ मदद करलकै, शुरू करलऽ गेलै विज्ञान आरू प्रौद्योगिकी के लेलऽ [[863 कार्यक्रम]] क॑, आरू पीएलए केरऽ आकार दस लाख कम करी देलकै । डेंग न॑ [[हांगकांग]] आरू [[मकाऊ]] केरऽ शासन लेली [[एक देश, दू सिस्टम]] सिद्धांत के प्रस्ताव भी देलकै, साथ ही साथ [[ताइवान]] के साथ भविष्य म॑ एकीकरण के प्रस्ताव भी देलकै । डेंग केरऽ कार्यकाल म॑ हुनकऽ संरक्षक [[हु याओबांग]] आरू [[झाओ जियांग]] पार्टी आरू सरकार केरऽ प्रमुख छेलै, लेकिन बाद म॑ दोनों क॑ सत्ता स॑ बेदखल करी देलऽ गेलै । डेंग न॑ नवंबर १९८९ म॑ अपनऽ सब आधिकारिक पदऽ स॑ इस्तीफा द॑ देलकै, जेकरऽ बाद [[१९८९ तियानमेन स्क्वायर विरोध|तियानमेन स्क्वायर म॑ विरोध प्रदर्शन के विस्फोट] । डेंग आरू हुनकऽ सहयोगी देशऽ द्वारा करलऽ गेलऽ सुधार न॑ चीन क॑ धीरे-धीरे एक [[नियोजित अर्थव्यवस्था]] आरू [[माओवाद|माओवादी विचारधारा]] स॑ दूर करी देलकै, ओकरा विदेशी निवेश आरू तकनीक लेली खोललकै, आरू ओकरऽ विशाल श्रम शक्ति क॑ [[ चीन म॑ वैश्वीकरण|वैश्विक बाजार]], जेकरा स॑ एक अरब लोगऽ क॑ गरीबी स॑ ऊपर उठैलऽ गेलै आरू चीन क॑ दुनिया केरऽ सबसें तेजी स॑ बढ़ै वाला अर्थव्यवस्था म॑ बदली देलऽ गेलै ।<ref>{{Cite news |last=Denmark |first=Abraham |title=40 years ago , डेंग जिओपिंग चीन बदलि देलक — आ दुनिया |language=en-US |newspaper=[[द वाशिंगटन पोस्ट]] |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/12/ 19/40-वर्ष-पहिले-डेंग-क्सियाओपिंग-बदलल-चीन-आ-दुनिया/ |url-status=live |access-date=19 अप्रैल 2021 |archive-url=https://web.archive.org /web/20190508043643/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/12/19/40-वर्ष-पूर्व-डेंग-क्सियाओपिंग-बदल-चीन-और-दुनिया/ | archive-date=8 मई 2019 |issn=0190-8286}}</ref> डेंग आरू हुनकऽ चुनलऽ उत्तराधिकारी [[जियांग जेमिन]] आरू [[हु जिंताओ]] न॑ चीन क॑ [[जीडीपी के अनुसार देशऽ के सूची ( nominal)|नाममात्र सकल घरेलू उत्पाद द्वारा दुनिया केरऽ दोसरऽ सबसें बड़ऽ अर्थव्यवस्था]] न॑ २०१० म॑ ।<ref>{{Cite web |date=16 अगस्त २०१० |title=चीन न॑ जापान क॑ पछाड़ी म॑ छोड़ी क॑ दुनिया केरऽ दोसरऽ सबसें बड़ऽ अर्थव्यवस्था |url=http://www. theguardian.com/business/2010/aug/16/%E0%A4%9A%E0%A5%80%E0%A4%A8-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612191236/http://https/ |archive-date=2022-06-12 |access-date=12 जून 2022 |वेबसाइट=द गार्जियन |dead-url=no }}</ref><ref>{{Cite news |last=बारबोजा |first=डेविड |date=16 अगस्त 2010 |title=चीन न॑ जापान क॑ दोसरऽ सबसें बड़ऽ अर्थव्यवस्था के रूप म॑ पारित करी देलकै |language=en-US |work=द न्यूयॉर्क टाइम्स | url=https://www.nytimes.com/2010/08/16/business/global/16yuan.html |url-status=live |पहुंच-तिथि=12 जून 2022 |आर्काइव-url=https://web. archive.org/web/20210411041855/https://www.nytimes.com/2010/08/16/business/global/16yuan.html |archive-date=11 अप्रैल 2021 |issn=0362-4331}}</ref > अंततः हुनका [[समाजवादी विचारधारा]] क॑ [[मुक्त उद्यम]] के साथ जोड़ै वाला सोच केरऽ एगो नया ब्रांड के "आर्किटेक्ट" के रूप म॑ विशेषता देलऽ गेलै, जेकरा "[[चीनी विशेषता वाला समाजवाद]]" (जेकरा अब॑ [[डेंग जिओपिंग के नाम स॑ जानलऽ जाय छै) नाम देलऽ गेलै सिद्धांत]]). कभियो या त पीआरसी के [[चीन जनगणराज्य के राष्ट्रपति के सूची|राज्य प्रमुख]] या [[चीन जनगणराज्य के प्रधानमंत्री के सूची|सरकार के प्रमुख]] के रूप में पद पर रहने के बावजूद न ही [[ चीनी कम्युनिस्ट पार्टी केरऽ नेता|सीसीपी केरऽ प्रमुख]], डेंग क॑ आम तौर प॑ [[चीनी नेतृत्व केरऽ पीढ़ियऽ|सीसीपी केरऽ दूसरऽ पीढ़ी केरऽ नेतृत्व]] केरऽ "[[नेतृत्व कोर|कोर]]" के रूप म॑ देखलऽ जाय छै, जेकरऽ दर्जा भीतर निहित छै [[चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के संविधान|पार्टी के संविधान]].<ref>{{Cite web |title=चीन कम्युनिस्ट पार्टी के संविधान |url=http://www.xinhuanet.com//english/download/ चीन_के_कम्युनिस्ट_पार्टी_के_संविधान.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026032331/http://www.xinhuanet.com//english/download/चीन_के_कम्युनिस्ट_पार्टी_के_संविधान.pdf |आर्काइव-तिथि =26 अक्टूबर 2021 |access-date=18 फरवरी 2021 |publisher=[[Xinhuanet]]}}</ref> डेंग क॑ [[वर्ष केरऽ समय व्यक्ति|''समय'' वर्ष केरऽ व्यक्ति]] के लेलऽ नामित करलऽ गेलऽ छेलै 1978 आरू 1985.<ref>{{Cite magazine |date=1 जनवरी 1979 |title=वर्ष केरऽ आदमी: टेंग ह्सियाओ-प'इंग: एक नया चीन के दृष्टि |url=http://content.time.com/ समय/कवर/0,16641,19790101,00.html |url-status=live |magazine=[[समय (पत्रिका)|समय]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419041030 /http://content.time.com/time/covers/0,16641,19790101,00.html |archive-date=19 अप्रैल 2021 |access-date=19 अप्रैल 2021}}</ref><ref>{ {Cite पत्रिका |date=6 जनवरी 1986 |title=वर्ष के आदमी: डेंग जिओपिंग |url=http://content.time.com/time/covers/0,16641,19860106,00.html |url-status= live |magazine=समय |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209202013/http://content.time.com/time/covers/0,16641,19860106,00.html |archive- date=9 December 2019 |access-date=19 April 2021}}</ref> 1989 केरऽ तियानमेन स्क्वायर विरोध प्रदर्शन प॑ सैन्य दमन के आदेश दै के कारण हुनकऽ आलोचना करलऽ गेलै, फिर भी हुनकऽ [[डेंग जिओपिंग केरऽ... दक्षिणी दौरा|1992 के दक्षिणी दौरा]] के साथ-साथ 1997 में [[हांगकांग के हस्तान्तरण|हांगकांग के चीनी नियंत्रण में वापसी]] और 1999 में [[मकाऊ पर संप्रभुता के हस्तांतरण|मकाऊ के वापसी]] | == प्रारंभिक जीवन एवं परिवार == [[File:Student Deng Xiaoping in France.jpg|thumb|left|Deng Xiaoping at age 16, studying in France (1921)]] डेंग के पूर्वज के पता [[मेक्सियन जिला|जियिंग काउंटी]] (अब मेक्सियन के रूप में नामित), [[गुआंगडोंग]],<ref name="Asiawind.com">{{Cite web |date=29 दिसम्बर 1997 |title=सिचुआन प्रांत में हक्का के आगमन |url=http://www.asiawind.com/pub/forum/fhakka/mhonarc/msg00475.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101104074554/http://www.asiawind.com/pub/forum/fhakka/mhonarc/msg00475.html |archive-date=2010-11-04 |access-date=13 मार्च 2010 |प्रकाशक=Asiawind .com |dead-url= }}</ref> [[हक्का लोग]] के लेलऽ एगो प्रमुख पैतृक क्षेत्र छेलै, आरू सिचुआन म॑ कई पीढ़ी स॑ बसलऽ छेलै ।<ref>{{Cite web |date=14 जनवरी २००८ |title=लुओदाई, एक हक्कानी सिचुआन प्रांत के शहर |url=http://www.gov.cn/english/2008-01/14/content_857292.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190913005651/http://www.gov.cn/english/2008-01/14/content_857292.htm |archive-date=2019-09-13 |access-date=14 मई 2010 |publisher=GOV.cn |dead-url=yes }}</ ref> डेंग के बेटी [[डेंग रोंग]] न॑ ''माय फादर डेंग जिओपिंग'' ({{lang|zh-hans|我的父亲邓小平}}) पुस्तक म॑ लिखलकै कि हुनकऽ वंशज संभवतः, लेकिन निश्चित रूप स॑ नै, हक्का छेलै । सिचुआन मूल रूप स॑ डेंग वंश केरऽ उत्पत्ति छेलै जब॑ तलक कि [[मिंग राजवंश]] के दौरान ओकरा म॑ स॑ एक क॑ गुआंगडोंग म॑ अधिकारी के रूप म॑ काम प॑ नै रखलऽ गेलै, लेकिन जब॑ [[किंग राजवंश]] न॑ १६७१ म॑ जनसंख्या बढ़ाबै के योजना बनयलकऽ छेलै, त॑ वू वापस सिचुआन। डेंग के जन्म [[गुआंग'आन जिला]], [[गुआंग'आन]] में 22 अगस्त 1904 को [[सिचुआन]] प्रांत में हुआ था।<ref name="Dai2009">{{Cite book |last=Yingcong Dai |url=https://books.google.com/books?id=DYHfVVAAf_kC&pg=PA25 |title=सिचुआन सीमा और तिब्बत: प्रारंभिक किंग में शाही रणनीति |प्रकाशक=वाशिंगटन प्रेस विश्वविद्यालय |वर्ष=2009 |isbn=978- 0-295-98952-5 |पृष्ठ=25– |पहुंच-तिथि=20 जुलाई 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128154047/https://books.google.com/books ?id=DYHfVVAAf_kC&pg=PA25 |archive-date=28 नवम्बर 2016 |url-status=जीवित }}</ref> डेंग केरऽ पिता डेंग वेनमिंग एगो मध्य स्तरीय जमीन मालिक छेलै जे सिचुआन केरऽ [[चेंगदू]] म॑ कानून आरू राजनीति विज्ञान विश्वविद्यालय म॑ पढ़लऽ छेलै । ओ स्थानीय रूप सँ प्रमुख छलाह।{{sfn|यांग|1997|pp=11-12}} हुनकर माँ, उपनाम दान, डेंग के जीवन के प्रारंभिक अवस्था में मरि गेल छलीह, जाहि में डेंग, हुनकर तीन भाई आ तीन बहिन छोड़ि गेलीह।<ref>{{Cite web |title=डेंग जिओपिंग – बचपन |url=http://www.china.org.cn/english/features/dengxiaoping/103417.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521115349/http://www.china.org.cn/english/features/dengxiaoping/103417.htm |archive-date=2022-05-21 |access-date=14 मई 2010 |प्रकाशक=China.org. cn |dead-url= }}</ref> पांच साल के उम्र में डेंग के पारंपरिक चीनी शैली के निजी प्राथमिक विद्यालय में भेजल गेल छल, ओकर बाद सात साल के उम्र में एकटा बेसी आधुनिक प्राथमिक स्कूल में भेजल गेल छल. डेंग केरऽ पहिलऽ पत्नी, जे मास्को केरऽ हुनकऽ स्कूली साथी म॑ स॑ एगो छेली, हुनकऽ पहिलऽ बच्चा, एगो बच्ची के जन्म के कुछ दिन बाद २४ साल के उम्र म॑ ही मौत होय गेलै, जेकरऽ भी मौत होय गेलै । हुनकऽ दोसरऽ पत्नी जिन वेइयिंग न॑ १९३३ म॑ डेंग प॑ राजनीतिक हमला के बाद हुनका छोड़ी देलकै ।हुनकरऽ तेसरऽ पत्नी [[झुओ लिन]] [[युन्नान]] म॑ एगो उद्योगपति के बेटी छेली । ओ १९३८ मे कम्युनिस्ट पार्टी के सदस्य बनलीह, आ एक साल बाद [[यान'] में माओ के गुफा के निवास के सामने डेंग सं विवाह केलनि. हुनका सब के पांच बच्चा छेलै: तीन बेटी (डेंग लिन, [[डेंग नान]] आरू डेंग रोंग) आरू दू बेटा ([[डेंग पुफांग]] आरू डेंग ज़िफांग) । डेंग 86 वर्षक उम्र मे धूम्रपान छोड़ि देलनि।<ref name="UPI 1991 e838">{{cite web | title=डेंग जिओपिंग सिगरेट छोड़ दिया | website=यूपीआई | date=1 अप्रैल 1991 | url=https://www.upi.com/amp/Archives/1991/04/01/डेंग-जियाओपिंग-धूम्रपान छोड़ि देलक/6011670482000/ | access-date=23 अक्टूबर 2023}}</ref> 44hjza3qtyvsipwg113js4swrp5yx3d प्रयोगकर्ता वार्ता:JyotiTheLightHouse 3 49240 280185 2026-09-20T17:56:23Z मैथिली विकिपिडिया स्वागतम 1653 नव प्रयोगकर्तासभके वार्ता पृष्ठमे [[आकृति:स्वागतम|स्वागतम सन्देश]] भेजल गेल 280185 wikitext text/x-wiki {{आकृति:स्वागतम|realName=|name=JyotiTheLightHouse}} -- [[प्रयोगकर्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|मैथिली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|वार्ता]]) २३:४१, २० सितम्बर २०२६ (+0545) 3fnhuq8yn27xm3ttbjz8rgedtg6wd5f