विकिपिडिया
maiwiki
https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
मेडिया
विशेष
वार्ता
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपिडिया
विकिपिडिया वार्ता
फाइल
फाइल वार्ता
मेडियाविकि
मेडियाविकि वार्ता
आकृति
आकृति वार्ता
मद्दत
मद्दत वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
मोड्युल
मोड्युल वार्ता
Event
Event talk
अफगानिस्तान
0
142
280416
243560
2026-09-25T23:51:26Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280416
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
|native_name = अफगानिस्तान इस्लामिक गणतन्त्र
|conventional_long_name = <span style="line-height:1.33em;"><big>جمهوری اسلامی افغانستان </big><br /><small>({{lang-fa|{{unicode|जोम्हूरी-ये इस्लामी-ये अफगानिस्तान}}}})</small></big><br /><big> د افغانستان اسلامي جمهوریت </big><br /><small>({{lang-ps|{{unicode|द अफगानिस्तान इस्लामि जम्हूरियत}}}})</small></span>
|common_name = अफगानिस्तान
|image_flag = Flag of Afghanistan.svg
|image_coat =
|national_motto =
|image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg
|image_map2 = Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg
|national_anthem = ''[[अफगानिस्तानक राष्ट्रगान]]''<br /><center></center>
|official_languages = [[पश्तो]], [[फारसी]]
|demonym = [[अफगान]]
|capital = [[काबुल]]
|latd=34 |latm=31 |latNS=N |longd=69 |longm=08 |longEW=E
|largest_city = [[काबुल]]
|government_type = [[इस्लामिक गणराज्य]]
|leader_title1 = [[अफगानिस्तानक राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
|leader_title2 = [[अफगानिस्तानक प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
|leader_name1 = [[अशरफ गनी अहमदजई]]
|leader_name2 = [[अब्दुल्ला अब्दुल्ला]]
|leader_title3 =
|leader_name3 =
|leader_title4 = [[अफगानिस्तानक मुख्य न्यायाधीश|मुख्य न्यायाधीश]]
|leader_name4 =
|area_rank = ४१अम
|area_magnitude = 1_E11
|area_km2 = 647500<ref name="Area and administrative Population">[http://cso.gov.af/en Central Statistics Organization of Afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624043601/http://cso.gov.af/en/ |date=2014-06-24 }}: [http://cso.gov.af/en/page/4722/2012-2-13 Statistical Yearbook 2012–2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140117152609/http://cso.gov.af/en/page/4722/2012-2-13 |date=2014-01-17 }}: [http://cso.gov.af/Content/files/Area%20and%20Administrative%20and%20Population.pdf Area and administrative Population] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150909113852/http://cso.gov.af/Content/files/Area%20and%20Administrative%20and%20Population.pdf |date=2015-09-09 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151217003632/http://cso.gov.af/en |date=2015-12-17 }}</ref>
|area_sq_mi = 251772
|percent_water = ०
|population_estimate = ३२,७३८,३७६
|population_estimate_year = २००८
|population_estimate_rank = ३७अम
|population_census = १३,०५१,३५८
|population_census_year = १९७९
|population_density = ४६
|population_densitymi² = ११९
|population_density_rank = १५०अम
|GDP_PPP_year = २००८
|GDP_PPP = $२१.३४० बिलियन<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=103&pr.y=16&sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C672%2C914%2C962%2C612%2C674%2C614%2C676%2C311%2C548%2C213%2C556%2C911%2C678%2C912%2C867%2C313%2C682%2C419%2C684%2C513%2C273%2C316%2C868%2C913%2C921%2C339%2C948%2C638%2C943%2C514%2C686%2C218%2C688%2C963%2C518%2C616%2C728%2C223%2C558%2C516%2C278%2C918%2C692%2C748%2C694%2C618%2C449%2C624%2C564%2C522%2C565%2C622%2C283%2C626%2C853%2C628%2C288%2C228%2C293%2C924%2C566%2C233%2C964%2C632%2C453%2C636%2C968%2C634%2C922%2C238%2C714%2C662%2C862%2C960%2C716%2C611%2C456%2C321%2C722%2C243%2C942%2C248%2C718%2C469%2C724%2C253%2C813%2C642%2C199%2C643%2C733%2C644%2C524%2C819%2C361%2C646%2C362%2C648%2C364%2C915%2C732%2C652%2C366%2C328%2C734%2C258%2C463%2C656%2C923%2C654%2C738%2C336%2C578%2C263%2C537%2C268%2C742%2C944%2C866%2C534%2C369%2C536%2C744%2C429%2C186%2C433%2C925%2C343%2C869%2C439%2C746%2C916%2C926%2C664%2C466%2C826%2C298%2C967%2C927%2C443%2C846%2C917%2C299%2C544%2C582%2C446%2C474%2C666%2C754%2C668%2C698&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |accessdate=26 April 2014}}</ref>
|GDP_PPP_rank = ९६अम
|GDP_PPP_per_capita = $७५८
|GDP_PPP_per_capita_rank = १७२अम
|HDI_year = २००७
|HDI = ०.३४५
|HDI_rank = १७४
|HDI_category = <font color="#e0584e">निम्न</font>
|sovereignty_type = [[अफगानिस्तानक इतिहास|स्थापना]]
|established_event1 = [[दुर्रानी साम्राज्य|पहिल अफगानी राज्य]]
|established_date1 = अक्टुबर १७४७
|established_event2 = संयुक्त अधिराज्यसँ [[रावलपिंडन् समझौता|स्वतन्त्रता]]
|established_date2 = १९ अगस्त १९१९
|currency = [[अफगान अफगानी|अफगानी]]
|currency_code = AFN
|country_code = AFG
|time_zone = D†
|utc_offset = +४:३०
|cctld = [[.af]]
|calling_code = ९३
|footnote1 =
}}
'''अफगानिस्तान''' {{IPAc-en|audio=En-us-Afghanistan.ogg|æ|f|ˈ|ɡ|æ|n|ɨ|s|t|æ|n}} ([[Pashto language|Pashto]]/[[Dari language|Dari]]: {{nq|افغانستان}}, ''Afġānistān''), आधिकारिक रुपमे '''अफगानिस्तान इस्लामिक गणतन्त्र''' दक्षिणी मध्य एसियामे अवस्थित एक देश छी, जे चारो दिस सँ जमीन सँ घेरल अछि ।<ref name="Factbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |title=Afghanistan |work=The World Factbook |publisher=CIA |accessdate=5 September 2015 |archive-date=20 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |dead-url=yes }}</ref> प्रायः एकर गिनती मध्य एसियाक देशसभमे होएत अछि पर देशमे लगातार चलि रहल सङ्घर्षसभक कारण एकरा कहियो मध्य पूर्व त कहियो दक्षिण एसिया सँ जोडि देनए छल । एकर पूर्वमे [[पाकिस्तान]], उत्तर पूर्वमे [[भारत]] तथा [[चीन]], उत्तरमे [[ताजिकिस्तान]], [[कजाख्स्तान]] तथा [[तुर्कमेनिस्तान]] तथा पश्चिममे [[ईरान]] अछि ।
==इतिहास==
==जनसङ्ख्या==
==भूगोल==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Sister project links|voy=Afghanistan|Afghanistan|s=Wikisource:Afghanistan|display=अफगानिस्तान}}
==एहो सभ देखी==
{{एसियाक देशसभ}}
[[श्रेणी:दक्षिण एसियाली देशसभ]]
[[श्रेणी:एसियाक देशसभ]]
dauu8yxhbciimcazajdn8sm3dcdc1yz
खमेर भाषा
0
345
280426
274798
2026-09-26T00:43:41Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280426
wikitext
text/x-wiki
{{आधार}}
'''खमेर''' (ភាសាខ្មែរ), या कम्बोडियाली भाषा, [[खमेर जाति]]क भाषा छी। ई [[कम्बोडिया]]क अधिकारिक भाषा सेहो छी। [[भियतनामी भाषा]]क बाद ई सर्वाधिक बोलल जाइवला [[एस्ट्रो-एशियाली भाषासभ|एस्ट्रो-एशियाली भाषा]] (Austroasiatic language) छी। [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] आ [[बौद्ध धर्म]]क कारण खमेर भाषा पर [[संस्कृत]] आ [[पालि]]क गहिर प्रभाव अछि।
== एहो सभ देखी==
*[[खमेर लिपि]]
==बाह्य जडीसभ==
* [http://sealang.net/mk/khmeric.htm SEAlang Project: Mon-Khmer languages. The Khmeric Branch]
* [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=91043 Ethnologue entry on Khmer]
* [http://code.google.com/p/khmer-dictionary-tools/ Dictionary and SpellChecker] open sourced and collaborative project based on [[Chuon Nath]] Khmer Dictionary
* [http://www.sbbic.org/en/install-khmer-unicode-windows How to install Khmer script on a Windows computer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223082011/http://www.sbbic.org/en/install-khmer-unicode-windows |date=2010-02-23 }}
* ''[http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=75&menu=004 Khmer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180926150134/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=75&menu=004 |date=2018-09-26 }}'' at [https://web.archive.org/web/20060720065425/http://www.pavelicpapers.com/documents/odpor/index.html UCLA Language Materials project]
* [https://web.archive.org/web/20110821053921/http://dict.ant.com.kh/dictionaries/ Online Khmer & English dictionary]
* [http://dictionary.tovnah.com/ Khmer Online Dictionaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170105154206/http://www.dictionary.tovnah.com/ |date=2017-01-05 }}
* [http://www.sihanoukville-cambodia.com/about-sihanoukville/language.html Small primer on the Khmer language]
[[श्रेणी:विश्वक भाषासभ]]
pp97bdg17vhmnd8t13oad2wmm169w7c
अमिताभ बच्चन
0
4154
280417
278695
2026-09-25T23:52:56Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280417
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अमिताभ बच्चन <br>Amitabh Bachchan
| image = Amitabh Bachchan December 2013.png
| image_size =
| caption = बच्चन सन् २०१३ में
| birth_name = {{nowrap|अमिताभ हरिवंश राय बच्चन}}
| birth_date = {{Birth date and age|1942|10|11|df=yes}}
| birth_place = [[इलाहाबाद]], [[भारत]]
| residence = प्रतीक्षा, [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| alma_mater = [[शेरवुड कलेज]], [[नैनीताल]]<br>[[किरोरी मल कलेज]], [[दिल्ली विश्वविद्यालय]]<ref>{{ cite news|title=Alumni meet at Kirori Mal College|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/delhi/Alumni-meet-at-Kirori-Mal-College/articleshow/5615636.cms|newspaper=[[The Times of India]]|date=February 26, 2010 }}</ref>
| occupation = अभिनेता, निर्माता, गायक, टेलिभिजन प्रस्तोता
| years_active = १९६९-वर्तमान
| spouse = [[जया बच्चन|जया भादुरी]] (१९७३-वर्तमान)
| children = {{unbulleted list|[[अभिषेक बच्चन]]|श्वेता नन्दा}}
| parents = [[हरिवंश राय बच्चन]]<br/>[[तेजी बच्चन]]
| awards = [[पद्म विभूषण]] २०१५<ref>{{cite news|title=Padma Awards 2015|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=114952|accessdate=26 January 2015|agency=Press Information Bureau, Government of India|date=January 25, 2015}}</ref>
| website = {{URL|srbachchan.tumblr.com}}
| signature = Amitabhbachchanji signature.svg
| ethnicity =
| religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]]
}}
'''अमिताभ बच्चन''' (जन्म-११ अक्टूबर) बालिवुडके सबसँ लोकप्रिय अभिनेता छथि । १९७०क दशक मे अमिताभ बड़ लोकप्रिय होयबाक कारण ओ भारतीय सिनेमाक इतिहास मे सर्वप्रमुख व्यक्तित्व बनि गेलाह । बच्चन अपन कैरियर मे अनेक पुरस्कार जीतने छथि, जाहि मे तीन गोट राष्ट्रीय फ़िल्म पुरस्कार ओ बारह फ़िल्म-फ़ेयर पुरस्कार सेहो शामिल अछि । हुनकर नाम सर्वाधिक सर्वश्रेष्ठ अभिनेता फिल्मफेयर अवार्डक रिकार्ड मे रहल अछि ।
[[इलाहाबाद]], [[उत्तर प्रदेश]],मे जनमल अमिताभ बच्चन [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]] [[कायस्थ]] परिवार सं अछि । हुनक पिता, डॉ॰ [[हरिवंश राय बच्चन]] प्रसिद्ध [[हिन्दी]] साहित्यकार छलाह, आ हुनक माय तेजी बच्चन [[करांची]]के [[सिख]] परिवार सं संबन्ध रखैत छलीह ।<ref>{{cite web|url=http://www.sugandh.com/seema/amitabhji/stardust.html|title=www.sugandh.com/seema/amitabhji/stardust.html<!--INSERT TITLE-->}}</ref>
== आरम्भिक जीवन ==
[[इलाहाबाद]], [[उत्तर प्रदेश]], मे जनमल अमिताभ बच्चन [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]] [[कायस्थ]] परिवार सं सम्बन्ध राखथि अछि । हुनक पिता, डॉ॰ [[हरिवंश राय बच्चन]] प्रसिद्ध [[हिन्दी]] कवि छलाह, आ' हुनकर माय तेजी बच्चन [[कराची]]के [[सिख]] परिवार सं सम्बन्ध रखैत छलीह ।<ref>{{cite web|url=http://www.sugandh.com/seema/amitabhji/stardust.html|title=www.sugandh.com/seema/amitabhji/stardust.html<!--INSERT TषंITLE-->}}</ref> आरंभ मे बच्चनक नाम इन्कलाब राखल छल जे कि भारतीय स्वतन्त्रता संग्रामक समय मे प्रयोग कएल गेल छल संगहि ई नाम प्रेरित वाक्यांश [[इंकलाब जिंदाबाद]] सं लेल गेल छल किन्तु तत्पश्चात हुनकर नाम पुन: अमिताभ राखल गेल जकर अर्थ थीक, "एहन प्रकाश जे कहियो नै मिझबय"। यद्यपि हुनक अन्तिम नाम [[श्रीवास्तव]] छल तत्पश्चात हुनक बाबुजी अहि उपनाम के अपन कृति सभ मे प्रकाशित करौने छलाह ओ 'बच्चन' नाम सं उद्धृत केने छलाह । ई हुनक अन्तिम नाम छल जाहि सं हुनकर चलचित्र सभ आ' सभ लौकिक प्रयोजन सभक लेल उपयोग कएल गेल। आब ई नाम हुनकर समस्त परिवारीजन सभक उपनाम बनि गेल अछि ।
अमिताभ, स्व० हरिवंश राय बच्चनजी केरि दुइ पुत्र मे ज्येष्ठ छथि । हुनकर दोसर पुत्रक नाम अजिताभ थीक । हुनक माय के रंगमंच वा अभिनय मे अत्यधिक रुचि छल आर हुनका चलचित्र मे सेहो भूमिका-निर्वाह करबाक प्रस्ताव कएल गेल किन्तु हुनका गृहणी बनल रहब नीक लगलनि । अमिताभक करियरक चयन मे हुनकर मायक सेहो कुछ सहयोग छल कारण ओ सभ सदति अहि बात पर जोर देने छलीह जे हुनका बहुविध चर्चित रहि अभिनय रंगमंच के अपन करियर बनाबहि पड़़त ।<ref name="AB and his parents">{{cite web | title=Reviews on: To Be or Not To Be Amitabh Bachchan - Khalid Mohamed|url=http://www.mouthshut.com/review/To_Be_or_Not_To_Be_Amitabh_Bachchan_-_Khalid_Mohamed-72513-1.html|date=[[April 13]], [[2005]]|accessdate=2007-03-11}}</ref> अमिताभजी केरि साहित्यकार बाबुजी केरि देहांत २००३ मे भेल छल और हुनक मायक [[२१ दिसम्बर]] [[सन् २००७|२००७]] मे भेल छल । <ref>{{cite web|title=Teji Bachchan passes away|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=2078579f-853d-48ae-b826-eeee479169e2&ParentID=d5c75cbf-62a5-49eb-a016-0cf71383854b&&Headline=Big+B%27s+mother+Teji+Bachchan+is+no+more|publisher=[[Hindustan Times]]|author=Khan, Alifiya|accessdate=2007-12-22|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105215329/https://www.hindustantimes.com/|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{cite web|title=Teji Bachchan passes away|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=2078579f-853d-48ae-b826-eeee479169e2&ParentID=d5c75cbf-62a5-49eb-a016-0cf71383854b&&Headline=Big+B%27s+mother+Teji+Bachchan+is+no+more|publisher=[[Hindustan Times]]|author=Khan, Alifiya|accessdate=2007-12-22|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105215329/https://www.hindustantimes.com/|dead-url=yes}}</ref>
महानायक अमिताभ दुइ बेर एम.ए.क उपाधि प्राप्त केने छथि । [[मास्टर अफ आर्ट्स (स्नातकोत्तर)|मास्टर अफ आर्ट्स]] (स्नातकोत्तर) [[इलाहाबाद]] के [[ज्ञान प्रबोधिनी]] केर [[बायज हाई स्कूल]] (बीएचएस) तदुपरान्त [[नैनीताल]] के [[सिंहवुड कालेज]] मे अध्ययनरत छलाह जतय कला संकाय मे प्रवेश भेटल । अमिताभ ओकर बादक शिक्षाक लेल [[दिल्ली विश्वविद्यालय]] केरि [[किरोड़ीमल कालेज]] गेल जतय हुनका [[विज्ञान स्नातक]] के उपाधि भेटलन्हि । अपन आयुक दोसर ओ तेसर दशक मे बच्चन अभिनय मे करियर प्रारंभ करबा' लेल [[कलकत्ता]] केरि एक शिपिंग फर्म - बर्ड एण्ड कंपनी मे भंडारपाल-सह~ मधयवर्ती [[ब्रोकर]] नौकरी छोड़ि देने छलाह ।
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{reflist}}
== बाह्य जडीसभ ==
* [http://hindi.webdunia.com/entertainment/film/amitabhbachchan/ अमिताभ बच्चन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120235216/http://hindi.webdunia.com/entertainment/film/amitabhbachchan/ |date=2011-11-20 }} अमिताभ बच्चन कऽ बारेमें सम्पूर्ण जानकारी
* [http://www.bhaskar.com/article/GUJ-amitabh-bacchan-photo-gallery-2494104.html अमिताभ बच्चनके जीवन कऽ कहानी सुनु तस्वीर सं...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111113224208/http://www.bhaskar.com/article/GUJ-amitabh-bacchan-photo-gallery-2494104.html |date=2011-11-13 }}
* [http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/10529367.cms अमिताभ बच्चन भारत रत्नक असली हकदार छी: ठाकरे] (नवभारत टाइम्स)
* [http://filmkahani.com/2010-06-08-19-16-59/amitabh-bachhan.html अमिताभ बच्चन कऽ जीवनी]
* [https://web.archive.org/web/20111011151608/http://www.livehindustan.com//news/entertainment/entertainmentnews/article1-amitabh-bachchan-28-28-195436.html आवाजके जादू से राज कायम अमिताभ]
{{Commonscat|Amitabh Bachchan|अमिताभ बच्चन}}
{{Authority control}}
==एहो सभ देखु==
{{बलिउड अभिनेतासभ}}
{{FilmfareAwardBestActor}}
{{FilmfareAwardBestSupportingActor}}
{{FilmfareLifetimeAchivementAward}}
[[श्रेणी:सन् १९४२ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:विकिथन-१ में बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेतासभ]]
[[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेतासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष गायकसभ]]
[[श्रेणी:बलिउड पार्श्व गायकसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय टेलिभिजन प्रस्तोतासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय हिन्दूसभ]]
[[श्रेणी:पद्म विभूषण धारकसभ]]
[[श्रेणी:दादासाहेब फाल्के पुरस्कार विजेतासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र निर्मातासभ]]
[[श्रेणी:पद्म भूषण धारकसभ]]
[[श्रेणी:पद्मश्री धारकसभ]]
bqhucbr9v6jwk9sjmn5rhy363m0kmde
चेल्सी फुटबल क्लब
0
4448
280429
268259
2026-09-26T00:55:34Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280429
wikitext
text/x-wiki
{{आधार}}
{{Infobox football club
| clubname = चेल्सी
| image = [[फाइल:Chelsea_FC.png|190px]]
| fullname = चेल्सी फुटबल क्लब
| nickname = ''द पेन्सनर्स''<br />''द ब्लुज''
| founded = १० मार्च १९०५<ref name="teamhistory">{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0, 10268,00.html|title=Team History – Introduction |publisher=Chelsea F.C. official website|accessdate=11 मई 2011}}</ref>
| ground = [[स्टैमफोर्ड ब्रिज (स्टेडियम)|स्टैमफोर्ड ब्रिज]],<br/>[[लण्डन]]
| capacity = ४१,८३७<ref name="capacity">{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/page/ClubInfo/0, 10268,00.html|title=Club Information |publisher=Chelsea F.C. official website|accessdate=23 फ़रवरी 2012}}</ref>
| chairman = ब्रुस बक
| owner = [[रोमन अब्रमविछ्]]<ref name="takeover">{{cite news |title=Russian businessman buys Chelsea |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3036838.stm |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=2 July 2003 |accessdate=11 February 2007 }}</ref>
| manager = [[जोसे मोउरिन्हो]]
| league = [[प्रीमियर लीग]]
| season =
| position =
| current =
| website = http://www.chelseafc.com/
| pattern_la1 = _chelsea2425h
| pattern_b1 = _chelsea2425h
| pattern_ra1 = _chelsea2425h
| pattern_sh1 = _chelsea2425h
| pattern_so1 = _chelsea2425h
| leftarm1 = 0040D0
| body1 = 0040D0
| rightarm1 = 0040D0
| shorts1 = 0040D0
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _chelsea2425a
| pattern_b2 = _chelsea2425a
| pattern_ra2 = _chelsea2425a
| pattern_sh2 = _chelsea2425a
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FEEEEE
| body2 = FEEEEE
| rightarm2 = FEEEEE
| shorts2 = FEEEEE
| socks2 = FEEEEE
| pattern_la3 = _chelsea2425t
| pattern_b3 = _chelsea2425t
| pattern_ra3 = _chelsea2425t
| pattern_sh3 = _chelsea2425t
| pattern_so3 =
| leftarm3 = 181818
| body3 = 181818
| rightarm3 = 181818
| shorts3 = 181818
| socks3 = 181818
}}
'''चेल्सी फुटबल क्लब''', एक प्रसिद्ध अंग्रेजी फुटबल क्लब छी,<ref name="attendance">{{cite web | url=http://nufc.com/2011-12html/attendance-all-time.html | title=All Time League Attendance Records | accessdate=8 November 2013 | date=22 May 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111003541/http://nufc.com/2011-12html/attendance-all-time.html | archivedate=11 January 2012 | dead-url=no }}</ref><ref name="Forbes List">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=http://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref><ref name="BBC - Forbes">{{cite news |title=Manchester United still the world's richest football club – Forbes |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17769654 |work=BBC News |publisher=British Broadcasting Corporation |date=19 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> जे [[इंग्ल्याण्ड]] के [[लण्डन]] नगर, में स्थित अछि। ए क्लबक घरेलू मैदान [[स्टैमफोर्ड ब्रिज (स्टेडियम)|स्टैमफोर्ड ब्रिज]] छी, इ क्लब वर्तमान में प्रीमियर लीग में खेलैत अछि।
{{-}}
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{reflist}}
== बाह्य जडीसभ ==
{{Commonscat|Chelsea F.C.|चेल्सी फुटबल क्लब}}
* [http://www.chelseafc.com/ चेल्सी फुटबल क्लबक आधिकारिक साइट]
* [https://www.facebook.com/ChelseaFC चेल्सी फुटबल क्लबक फेसबुक]
* [https://twitter.com/chelseafc चेल्सी फुटबल क्लबक ट्विटर]
* [http://instagram.com/chelseafc/ चेल्सी फुटबल क्लबक इन्स्टग्रम]
* [https://web.archive.org/web/20120507213424/http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.overview.html/chelsea चेल्सी फुटबल क्लबक] प्रीमियर लीग पर
* [http://www.bbc.com/sport/football/teams/chelsea चेल्सी फुटबल क्लबक] बीबीसी पर
[[श्रेणी:इङ्ल्यान्डक फुटबल क्लबसभ]]
a3go0pqg22vo24zl2f5ka5t25w1eg1e
सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियम
0
4801
280461
280355
2026-09-26T03:19:44Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280461
wikitext
text/x-wiki
{{आधार}}
{{Infobox stadium
<!-- PLEASE READ THIS BEFORE CHANGING ANY OF THE FOLLOWING "stadium name", "nickname" or "former names" PARAMETERS: The stadium name is in a process of transition and commonly referred to by its original name (City of Manchester Stadium), its sponsorship name (Etihad Stadium/The Etihad), and nicknames (Eastlands, CoMS). It is Wikipedia practice to use a long-standing and article title in preference to one based on a new or transitory sponsored stadium name – see "article renaming" discussion on Talk Page for further details.-->
| stadium_name = सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियम
| logo_image =
| image = [[File:Mcfc stad pano.jpg|300px]]<br/>'''यूईएफए श्रेणी ४ स्टेडियम'''<ref>{{Cite web |url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Stadium&Security/01/48/48/85/1484885_DOWNLOAD.pdf |title=Archive copy |access-date=2015-05-12 |archive-date=2011-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904173610/http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Stadium%26Security/01/48/48/85/1484885_DOWNLOAD.pdf |dead-url=yes}}</ref>
| location = [[म्यानचेस्टर]]<br />[[इंग्ल्याण्ड]]
| broke_ground = १२ दिसंबर १९९९<ref name="foundation stone">
{{Cite news
| url=http://www.independent.co.uk/sport/city-of-manchester-stadium-the-wembley-rescuers-1132001.html
| title=City of Manchester Stadium: The Wembley rescuers
| last=Hubbard | first=Alan
| newspaper=The Independent
| publisher=Independent Print Limited
| location=London
| date=12 December 1999
| accessdate=7 January 2008
| quote=... the foundation stone was laid for the nation's other super stadium for the millennium. The Prime Minister, Tony Blair, did the honours in Manchester on Monday.
}}</ref>
| opened = २५ जुलाई २००२
| renovated =
| expanded = २००२–२००३
| closed =
| demolished =
| owner = म्यानचेस्टर सिटी काउन्सिल
| operator = [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब]]
| surface = घास
| main_contractors =
| construction_cost = £ ११,२०,००,००० <ref name="naming rights">
{{Cite news
| url=http://www.guardian.co.uk/football/2011/oct/04/manchester-city-council-stadium-naming-rights?
| title=Manchester City to pay council £2m a year for stadium naming rights
| last=Conn | first=David
|work=The Guardian
| publisher=Guardian News and Media
| location=London
| date=4 October 2011
| accessdate=12 November 2011
}}</ref>
| architect = अरूप समूह
| structural engineer = अरूप समूह
| seating_capacity = ४७,८०५ <ref name="max capacity">
{{Cite news
| url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8843970/Manchester-City-plan-for-bigger-stadium.html
| title=Manchester City plan for bigger stadium
| last=White | first=Duncan
| work=The Telegraph
| publisher=Telegraph Media Group Limited
| location=London
| date=22 October 2011
| accessdate=29 November 2011
| quote=The Etihad Stadium's capacity is currently 47,805
}}</ref> <br/>४५,५०० – यूईएफए मैच<ref>{{Cite news |title=Champions League: Manchester City's Roberto Mancini urges caution ahead of momentous match against Napoli |last=Smith |first=Rory |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8760841/Champions-League-Manchester-Citys-Roberto-Mancini-urges-caution-ahead-of-momentous-match-against-Napoli.html |newspaper=The Telegraph |date=13 September 2011 |accessdate=10 June 2012}}</ref>
| suites = ६८
| record_attendance =
| dimensions = १०५ X ६८ मीटर<br />(११५ X ७५ गज)<ref name="stadium stats">{{cite web
| url=http://www.mcfc.co.uk/News/American-Pre-season-tour/2011/Dublin-Super-Cup-Stadium-comparisons
| title=Dublin Super Cup: Aviva Stadium v CoMS
| last=Clayton
| first=David
| work=mcfc.co.uk
| publisher=(Manchester City Football Club)
| date=24 June 2011
| accessdate=4 July 2011
| archive-date=18 September 2012
| archive-url=https://web.archive.org/web/20120918105839/http://www.mcfc.co.uk/News/American-Pre-season-tour/2011/Dublin-Super-Cup-Stadium-comparisons
| dead-url=yes
}}</ref>
| tenants = [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब]]
}}
'''सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियम''', इ [[इंग्ल्याण्ड]] के [[म्यानचेस्टर]] नगर, में स्थित एक फुटबल स्टेडियम छी। इ [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर सिटी]] कें घरेलू मैदान छी, जे में ४७,८०५ लोकनि के बैसै के क्षमता अछि।<ref name="max capacity"/><ref name="stadium stats"/> प्रायोजन कारणों से, इका '''"इतिहाद स्टेडियम"''' के रूप में भी जाना जावत छी।<ref name="renaming">
{{Cite news
| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/14080388.stm
| title=Manchester City strike deal to rename Eastlands
|work=BBC Sport
| date=8 July 2011
| accessdate=13 November 2011
| quote=Manchester City have confirmed the City of Manchester Stadium will be renamed the Etihad Stadium after signing a 10-year deal with the airline.
}}</ref>
{{-}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{कॉमन्स|City of Manchester Stadium|सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियम}}
*[http://www.cityofmanchesterstadium.co.uk/ सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियमक आधिकारिक साइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023051119/http://www.cityofmanchesterstadium.co.uk/ |date=2011-10-23 }}
*[http://www.mcfc.co.uk/ सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियम क्लबक आधिकारिक साइट]
*[http://www.flickr.com/search/?q=City%20of%20Manchester%20Stadium&w=all सिटी अफ म्यानचेस्टर स्टेडियमक] फ्लिकर तस्वीर
*[http://www.arup.com/_assets/_download/download71.pdf स्टेडियम डिजाइन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327124708/http://www.arup.com/_assets/_download/download71.pdf |date=2014-03-27 }}
*[https://web.archive.org/web/20120330074151/http://www.arup.com/_assets/_download/download153.PDF स्टेडियम डिजाइन]
*[http://www.youtube.com/watch?v=2JZRCk4o46I भविष्यक डिजाइनक लेल यूट्यूब भिडियो]
[[श्रेणी:इंग्ल्याण्ड के फुटबल स्टेडियम]]
e3hde72q482o1jkc7rkjg6h0l6fkk5w
भोजपुर नगरपालिका
0
7011
280443
265459
2026-09-26T02:24:36Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280443
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info -->
|name = भोजपुर नगरपालिका
|other_name = Bhojpur, Nepal
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[नगरपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline = Bhojpur,_Nepal.jpg
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामें भोजपुर नगरपालिका अवस्थित क्षेत्र
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालके अञ्चलसभ|अञ्चल]]
|subdivision_name1 = [[कोशी अञ्चल|कोशी]]
|subdivision_type2 = [[नेपालके जिलासभ| जिला]]
|subdivision_name2 = [[भोजपुर जिला, नेपाल|भोजपुर]]
<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|established_title = <!-- Settled -->
|established_date =
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_total_sq_mi =
<!-- Population -->
|population_as_of = १९९१
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 5823
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2_title = Religions
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +5:45
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd= 27.10
|longd= 87.3
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code = ५७,०००
|area_code = ०२९
|blank_name =
|blank_info =
|website =
|footnotes =
}}
'''भोजपुर नगरपालिका''' ({{en|Bhojpur Municipality}}) [[नेपाल]]क [[कोशी प्रदेश]]क [[भोजपुर जिला, नेपाल|भोजपुर]]क एक [[नगरपालिका]] छी। '''भोजपुर नगरपालिका''' [[भोजपुर जिला, नेपाल|भोजपुर]]मे अवस्थित नगरपालिका छी। ई नगरपालिका वि.सं. २०६८ साओन १ सँ लागू भऽ बनाइएल अछि। एकरा नगरपालिका घोषणा करैत काल भोजपुर, बोखिम, टक्सार आ भैसीपंखा गाउँ विकास समितिसभ समावेश कएल गेल अछि। आर्थिक वर्ष वि.सं. २०६८/६९ कऽ बजेटद्वारा राष्ट्रमे ४१ नव नगरपालिका वृद्धि करैत काल भोजपुरकेँ सेहो नगरपालिका बनाएल गेल छल।
==जनसंख्या==
नेपालक सन् १९९१ के जनगणना अनुसार भोजपुर नगरपालिकाक जनसंख्या ५,८२३ अछि।<ref>{{Cite web |url=http://cbs.gov.np/ |title=Central Bureau of Statistics (CBS) |access-date=2015-10-12 |archive-date=2018-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913185300/http://cbs.gov.np/ |url-status=dead }}</ref>
==जिलागत निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत {{pagename}} कऽ नक्सा==
[[निर्वाचन आयोग (नेपाल)]] द्वारा निर्धारण कएल गेल, जिलागत निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत {{pagename}} कऽ नक्सा नीचा देल गेल अछि।
<ref>[http://http://www.election.gov.np/election/en/district-wise-constituency-map-154.html निर्वाचन आयोग नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618151357/http://http/ |date=2014-06-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812131119/http://http//www.billboard.com/artist/311949/muse/chart/ |date=2007-08-12 }}, निर्वाचन आयोग नेपाल कऽ आधिकारिक वेबसाइटमे उपलब्ध नक्सा.</ref>
==बाह्य जडीसभ==
* [http://lgcdp.gov.np/home/map-center.php नेपालक नक्सामे अवस्थित क्षेत्रसभ]
* [http://un.org.np/ नेपाल जानकारी संस्थामे देखु]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==एहो सभ देखी==
* [[नेपाल]]
* [[नेपालक प्रदेशसभ]]
* [[नेपालके जिलासभ]]
{{भोजपुर जिलाक नगरपालिका आ गाविससभ}}
[[श्रेणी:विकिथन-१ में बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:नेपालक जिलासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक नगरपालिकासभ]]
[[श्रेणी:भोजपुर जिलाक गाविससभ]]
8re5pw09f7m8ldhpqp27ublde8ckrpn
कैलाश सत्यार्थी
0
8960
280424
269198
2026-09-26T00:39:44Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280424
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox person
|name = कैलाश सत्यार्थी<br>Kailash Satyarthi
|image = Kailash Satyarthi March 2015.jpg
|caption = कैलाश सत्यार्थी
|birth_date = {{Birth date and age|1954|01|11}}
|birth_place = [[विदिशा]], [[मध्य प्रदेश]], [[भारत]]
|nationality = [[भारतीय]]
|religion = [[हिन्दु]]
|education = [[सम्राट अशोक प्रौद्योगिकी संस्थान]], [[विदिशा]]<ref name="TOI Kailash2">{{cite news
| url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Who-is-Kailash-Satyarthi/articleshow/44771656.cms
| title = 'Who is Kailash Satyarthi?'
| author = TNN
| publisher = [[द टाइम्स अफ इन्डिया]]
| date = 2014-10-10
| accessdate = 2014-10-10
}}</ref>
|occupation = [[बाल अधिकार]] कार्यकर्ता, प्रारम्भिक बाल शिक्षा कार्यकर्ता<ref name="TOI Kailash2"/>
|awards = द अचेनर अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति पुरस्कार, [[जर्मनी]] (१९९४)<br />रोबर्ट यफ कैनेडी मानवाधिकार पुरस्कार (१९९५)<br />इतालवी सीनेटक पदक (२००७)<br />अल्फोन्सो कोमिन अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार (२००८) <br />लोकतन्त्रक रक्षक पुरस्कार (२००९)<br />[[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] (२०१४)<ref name="">{{cite blog
| url = http://kailashsatyarthi.net/blog/?page_id=7
| title = 'Brief Profile - Kailash Satyarthi'
| author = kailashsatyarthi.net
| publisher =
| date = 2014-10-10
| accessdate = 2014-10-10
| archive-date = 2014-10-12
| archive-url = https://web.archive.org/web/20141012115825/http://kailashsatyarthi.net/blog/?page_id=7
| url-status = dead
}}</ref>
|relatives =
|known for = [[सक्रियतावाद]]क लेल
|website= [http://www.kailashsatyarthi.net/ kailashsatyarthi.net]
}}
'''कैलाश सत्यार्थी''' (जन्म: ११ जनवरी १९५४) एक [[भारतीय]] [[बाल अधिकार]] कार्यकर्ता आ [[बाल-श्रम]]क विरुद्ध पक्षधर छी। ओ सन् १९८० मे [[बचपन बचाओ आन्दोलन]]क स्थापना केनए छल जकर बादसँ ओ विश्व भरिक १४४ देशक ८३,००० सँ अधिक बच्चासभ क अधिकार रक्षाक लेल कार्य कऽ चुकल अछि। सत्यार्थीक मानवीय काजक कारणसँ सन् १९९९ मे [[अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्घ]]द्वारा बाल श्रमक निकृष्टतम श्रेणीसभ पर सन्धीसँ १८२क अङ्गीकृत कएल गेल, जे आब दुनियाभरिक सरकार क लेल एहि क्षेत्रमे एक प्रमुख मार्गनिर्देशक छी।
कैलाश सत्यार्थीक कार्यक लेल हुनका विभिन्न राष्ट्रिय आ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान आओर पुरस्कारद्वारा सम्मानित कएल गेल अछि। सन् २०१४ मे हुनका आ [[पाकिस्तान]]क [[नारी शिक्षा]] कार्यकर्ता [[मलाला युसुफजई]]क सम्मिलित रूपसँ [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान कएल गेल छल।<ref>[http://navbharattimes.indiatimes.com/india/Know-about-nobel-prize-winner-kailash-satyarthi/articleshow/44772125.cms जानु शान्तिक नोबेल जितल कैलाश सत्यार्थीक]</ref>
==परिचय==
[[भारत]]क [[मध्य प्रदेश]]क [[विदिशा]]मे जन्म भेल कैलाश सत्यार्थी 'बचपन बचाओ आन्दोलन' चलबैत अछि। ओ पेशासँ [[विद्युत इन्जिनियर|विद्युत इन्जिनियर]] छी मुदा ओ २६ वर्षक उमरसँ करियर छोड़ि बच्चासभक लेल काम करऽ लेल शुरू कऽ देनए छल। एहि समय ओ 'ग्लोबल मार्च अगेन्स्ट चाइल्ड लेबर' (बाल श्रमक विरुद्ध वैश्विक अभियान)क अध्यक्ष सेहो छी।<ref>[http://navbharattimes.indiatimes.com/india/Know-about-nobel-prize-winner-kailash-satyarthi/articleshow/44772125.cms जानु शान्तिक नोबेल जितल कैलाश सत्यार्थीक]</ref>
वर्तमान समयमे सत्यार्थी [[नयाँ दिल्ली]]मे रहैत अछि। कैलाश सत्यार्थीक परिवारमे हुनकर पत्नी सुमेधा, पुत्र, पुत्रवधू तथा पुत्री अछि। सामाजिक कार्य अतिरिक्त ओ एक बढिया पाकशास्त्री सेहो छी।
==पुरस्कार एवम सम्मान==
[[File:Saptari LDO Komal Prasad meets Kailash Satyarthi.JPG|thumb|कैलाश सत्यार्थी [[राजविराज]], सप्तरीमे]]
* २०१५ :हार्वर्ड विश्वविद्यालयक प्रतिष्ठित पुरस्कार 'ह्युमेनीटेरियन पुरस्कार'सँ सम्मानित। ई पुरस्कार प्राप्त केनिहार पहिल भारतीय।<ref>http://www.jagran.com/news/world-nobel-laureate-kailash-satyarthi-gets-prestigious-harvard-prize-13043103.html</ref>
* २०१४ : [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]]
* २००९ : डिफेन्डर्स आफ डेमोक्रेसी पुरस्कार (अमेरिका)
* २००८ : अल्फांसो कोमिन अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार (स्पेन)
* २००७ : इटलीक सिनेटक स्वर्ण पदक
* २००७ : अमेरिकाक स्टेट विभागद्वारा 'आधुनिक दासताक समाप्त करबाक लेल कार्यरत नायक' क सम्मान
* २००६ : फ्रीडम पुरस्कार (US)
* २००२ : वालेनबर्ग मेडल (मिशिगन विश्वविद्यालयद्वारा प्रदत्त)
* १९९८ : गोल्डेन फ्लैग पुरस्कार (नीदरलैण्ड्स)
* १९९५ : रबर्ट एफ केनेडी मानव अधिकार पुरस्कार (अमेरिका)
* १९९५ : ट्रम्पेटर पुरस्कार (अमेरिका)
* १९९३ : अशोक फेलो चुनल गेल। (अमेरिका)
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाहरी जडीसभ==
{{wikiquote}}
*[https://web.archive.org/web/20160305095051/http://www.himanshushekhar.in/%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B9%E0%A5%88/ अभी भी सङ्घर्ष जारी है]
*[http://naidunia.jagran.com/national-kailash-satyarthi-and-malala-yousafzai-win-the-nobel-peace-prize-202012 कैलाश सत्यार्थी व मलाला युसुफजई को मिला शांति नोबेल पुरस्कार] (नईदुनिया)
* {{Official website|http://www.kailashsatyarthi.net/}}
* {{Twitter|k_satyarthi|कैलाश सत्यार्थी}}
*[http://me.scientificworld.in/2014/10/kailash-satyarthi.html नोबेल पुरस्कार विजेता कैलाश सत्यार्थी की प्रेरणाप्रद जीवनी।]
{{२०१४ नोबेल पुरस्कार विजेतासभ}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय नोबेल पुरस्कार विजेतासभ]]
[[श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेतासभ]]
s0m3np9o7bdd5jbyi4i4kbhwpkwg663
२३ अप्रैल
0
10000
280471
246642
2026-09-26T03:42:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280471
wikitext
text/x-wiki
{{Calendar}}
{{day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|23 april|२३ अप्रैल}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/23 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [https://web.archive.org/web/20210313130027/https://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/April_23 क्यानेडेली इतिहासमे आई]
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:अप्रैल]]
6e35eatncvko510rnm7adfi6plvybvu
२९ अप्रैल
0
10006
280472
246654
2026-09-26T03:43:20Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280472
wikitext
text/x-wiki
{{Calendar}}
{{day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|29 april|२९ अप्रैल}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/29 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [https://web.archive.org/web/20210506111741/https://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/April_29 क्यानेडेली इतिहासमे आई]
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:अप्रैल]]
1mqq6i40ongow1n11g8yzhvx7pe4o4p
३० अप्रैल
0
10007
280473
267030
2026-09-26T03:43:32Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280473
wikitext
text/x-wiki
{{Calendar}}
{{day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|30 april|३० अप्रैल}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/30 बिबिसी: अहि दिनमे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217201010/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/30 |date=2007-02-17 }}
* [https://web.archive.org/web/20210506064128/https://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/April_30 क्यानेडेली इतिहासमे आई]
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:अप्रैल]]
jep5w8srzm606vytyoi81z0b9szubcl
१० फरबरी
0
10158
280465
247420
2026-09-26T03:36:35Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280465
wikitext
text/x-wiki
<br />
{{Calendar}}
{{Day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|10 February|१० फरबरी}}
* [https://web.archive.org/web/20070313011149/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/10 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_10 क्यानेडेली इतिहासमे आई]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:फरबरी]]
[[श्रेणी:क्यालेन्डर]]
jlci16el87bgbku3ykf6tczx6z1f8ob
१२ फरबरी
0
10160
280466
247441
2026-09-26T03:37:08Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280466
wikitext
text/x-wiki
<br />
{{Calendar}}
{{Day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|12 February|१२ फरबरी}}
* [https://web.archive.org/web/20070219135207/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/12 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_12 क्यानेडेली इतिहासमे आई]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:फरबरी]]
[[श्रेणी:क्यालेन्डर]]
kni548pkkvn9zlq5qtadspiwiyonji1
१३ फरबरी
0
10161
280467
247451
2026-09-26T03:37:15Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280467
wikitext
text/x-wiki
<br />
{{Calendar}}
{{Day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|13 February|१३ फरबरी}}
* [https://web.archive.org/web/20070316031931/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/13 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_13 क्यानेडेली इतिहासमे आई]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:फरबरी]]
[[श्रेणी:क्यालेन्डर]]
325pmfq5zxa87o6r8byi67r87xodofw
१४ फरबरी
0
10162
280468
247461
2026-09-26T03:38:04Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280468
wikitext
text/x-wiki
<br />
{{Calendar}}
{{Day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|14 February|१४ फरबरी}}
* [https://web.archive.org/web/20070218065555/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/14 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_14 क्यानेडेली इतिहासमे आई]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:फरबरी]]
[[श्रेणी:क्यालेन्डर]]
sdn9e89hw9h472sql5gzr8k4zejxd1n
१५ फरबरी
0
10163
280469
247472
2026-09-26T03:38:47Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280469
wikitext
text/x-wiki
<br />
{{Calendar}}
{{Day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|15 February|१५ फरबरी}}
* [https://web.archive.org/web/20070305123234/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/15 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_15 क्यानेडेली इतिहासमे आई] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201118230059/https://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_15 |date=2020-11-18 }}
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:फरबरी]]
[[श्रेणी:क्यालेन्डर]]
by3yq8dmce3r3tvhkwp8vil0tm3ggl0
१६ फरबरी
0
10164
280470
247482
2026-09-26T03:39:28Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280470
wikitext
text/x-wiki
<br />
{{Calendar}}
{{Day}}
== प्रमुख घटनासभ ==
== जन्म ==
== निधन ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|16 February|१६ फरबरी}}
* [https://web.archive.org/web/20080407183355/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/16 बिबिसी: अहि दिनमे]
* [http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_16 क्यानेडेली इतिहासमे आई] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318025739/http://canadachannel.ca/todayincanadianhistory/index.php/February_16 |date=2021-03-18 }}
{{साल के महिना सभ}}
[[श्रेणी:फरबरी]]
[[श्रेणी:क्यालेन्डर]]
pq3mqwoiyhylgol3pxyjkc987zrpme4
एलिजाबेथ द्वितीय
0
11045
280421
279638
2026-09-26T00:23:45Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280421
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = एलिजाबेथ द्वितीय
| image = Elizabeth II greets NASA GSFC employees, May 8, 2007 edit.jpg
| succession =
{{longitem |padding-top:0.2em
| {{nowrap|[[संयुक्त अधिराज्यको राजशाही|संयुक्त अधिराज्यक रानी]] तथा}}
{{Collapsible list |title=अन्य [[राष्ट्रमण्डल क्षेत्र]]सभ |titlestyle=background:transparent;text-align:left;padding-left:1.0em;
| <hr/>
{{Aligned table |fullwidth=on |cols=2 |class=nowrap |style=line-height:1.2em;
|col1style=padding-right:0.5em;
| '''[[संयुक्त अधिराज्य]]''' | १९५२–{{smaller|हाल}}
| '''[[कनाडाक राजशाही|कनाडा]]''' | १९५२–{{smaller|हाल}}
| '''[[अस्ट्रेलियाक राजशाही|अस्ट्रेलिया]]''' | १९५२–{{smaller|हाल}}
| '''[[न्युजिल्याण्डक राजशाही|न्यू जील्याण्ड]]''' | १९५२–{{smaller|हाल}}
| [[पाकिस्तान उपनिवेश|पाकिस्तान]] | १९५२-५६
| [[दक्षिण अफ्रिक संघ|दक्षिण अफ्रिका]] | १९५२-६१
| [[सेलोन उपनिवेश|सेलोन]] | १९५२-७२
| [[घाना (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|घाना]] | १९५७-६०
| [[नाइजेरिया संघ (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|नाइजेरिया]] | १९६०-६३
| [[सेरा लियोन (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|सेरा लियोन]] | १९६१-७१
| [[टाङ्गनयीका]] | १९६१-६२
| '''[[जमैका राजशाही|जमैका]]''' | १९६२–{{smaller|हाल}}
| [[ट्रिनिडाड आ टोबागो (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|ट्रिनिडाड र टोबागो]] | १९६२-७६
| [[युगान्डा (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|युगान्डा]] | १९६२-६३
| [[केन्या (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|केन्या]] | १९६३-६४
| [[मलावी (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|मलावी]] | १९६४-६६
| [[माल्टा राज्य|माल्टा]] | १९६४-७४
| [[जाम्बिया (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|जाम्बिया]] | १९६५-७०
| [[गुयना (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|गुयना]] | १९६६-७०
| '''[[बार्बाडोस राजशाही|बार्बाडोस]]''' | १९६६–{{smaller|हाल}}
| [[मौरिसस (राष्ट्रमण्डल क्षेत्र)|मौरिसस]] | १९६८-९२
| [[फिजी उपनिवेश|फिजी]] | १९७०-८७
| '''[[बहामस राजशाही|बहामस]]''' | १९७३–{{smaller|हाल}}
| '''[[ग्रिनाडा राजशाही|ग्रिनाडा]]''' | १९७४–{{smaller|हाल}}
| '''[[पपुवा न्युगिनी राजशाही|पपुवा न्युगिनी]]''' | १९७५–{{smaller|हाल}}
| '''[[सोलोमन द्वीप राजशाही|सोलोमन द्वीप]]''' | १९७८–{{smaller|हाल}}
| '''[[टुभालु राजशाही|टुभालु]]''' | १९७८–{{smaller|हाल}}
| '''[[सेन्ट लुसिया राजशाही|सेन्ट लुसिया]]''' | १९७९–{{smaller|हाल}}
| {{longitem|line-height:1.1em|'''[[सेन्ट भिन्सेन्ट र ग्रेनाडाइन्स राजशाही|सेन्ट भिन्सेन्ट<br/>र ग्रेनाडाइन्स]]'''}} | १९७९–{{smaller|हाल}}
| '''[[बेलिज राजशाही|बेलिज]]''' | १९८१–{{smaller|हाल}}
| '''[[एन्टिगुर आ बर्बुडा राजशाही|एन्टिगुर आ बर्बुडा]]''' | १९८१–{{smaller|हाल}}
| '''[[सेन्ट किट्स आ नेभिस राजशाही|सेन्ट किट्स आ नेभिस]]''' | १९८३–{{smaller|हाल}}
}} }} }}
| reign = {{nowrap|६ फरबरी १९५२–{{smaller|हाल}}}}
| cor-type = [[:en:Coronation of Queen Elizabeth II|राज्याभिषेक]]
| coronation = २ जुन १९५३
| predecessor = [[जर्ज छठम]]
| suc-type = स्पष्ट सन्तान
| successor = [[चार्ल्स, वेल्सक राजकुमार]]
| reg-type = {{nowrap|प्रधानमन्त्री{{nbsp|2}}}}
| regent = [[:en:List of Prime Ministers of Queen Elizabeth II|''सूची देखी'']]
| spouse = {{longitem|{{marriage|[[:en:Prince Philip, Duke of Edinburgh|प्रिन्स फिलिप]]|20 November 1947}}}}
| issue-link = #Issue
| issue = {{startplainlist}}
* [[चार्ल्स, वेल्सक राजकुमार]]
* [[एन्ने, राजशाही राजकुमारी]]
* {{longitem|[[प्रिन्स एन्ड्रयु, योर्कक ड्युक]]}}
* {{longitem|[[प्रिन्स एडवार्ड, वेसेक्सक अर्ल]]}}
{{endplainlist}}
| full name = एलिजाबेथ अलेकजेन्ड्रा मेरी
| house = [[:en:House of Windsor|विन्डसर]]
| father = [[जर्ज छठम]]
| mother = [[:en:Queen Elizabeth The Queen Mother|एलिजाबेथ बोवेस-ल्योन]]
| birth_date = {{birth date and age|1926|4|21|df=y}}
| birth_place = {{longitem|class=nowrap |[[लण्डन]], [[इङ्ल्यान्ड]],<br/>[[संयुक्त अधिराज्य]]}}
| death_date =
| death_place =
| religion =
|signature = Elizabeth II signature 1952.svg
}}
'''एलिजाबेथ द्वितीय''' <small>'''({{lang-en|Elizabeth II}})'''</small> (एलिजाबेथ अलेकजेन्ड्रा मेरी, जन्म: २१ अप्रैल १९२६) राष्ट्रमण्डल क्षेत्रक ५३ राष्ट्रसभमेसँ १६ स्वतन्त्र सार्वभौमिक देशसभक संबैधानिक प्रमुख छी । ओ ब्रिटिश महारानीक रुपमामे तथा चर्च अफ इङ्ल्यान्डक सर्वोच्च गभर्नर छी ।
एलिजाबेथके निजी रूपसँ घरेमे शिक्षित कएल गएल छल ।<ref>Lacey, p. 56; Nicolson, p. 433; Pimlott, pp. 14–16</ref>
==प्रारम्भिक जीवन==
[[File:Queen Elizabeth II 1929.jpg|thumb|right|alt=Elizabeth as a thoughtful-looking toddler with curly, fair hair|राजकुमारी एलिजाबेथ ३, १९२९ मे]]
एलिजाबेथक जन्म २१ अप्रैल १९२६ के ०२:४० (जीएमटी)मे हुनकर दादा जर्ज पाँचमक शासनकालमे भएल छल । हुनकर बाबु राजकुमार एल्बर्ट (बादमे राजा जर्ज VI), राजाक दोसर पुत्री छी । हुनकर माँ, एलिजाबेथ, योर्कक डचेज (बादमे रानी एलिजाबेथ) छी ।
==विवाह आ परिवार==
==राज्याभिषेक==
==रजत जयन्ती==
==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
<!--{{Spoken Wikipedia|En-Elizabeth II-article.ogg|२३ जून २०१४}}-->
*[https://web.archive.org/web/20130609145048/http://www.royal.gov.uk/hmthequeen/hmthequeen.aspx आधिकारिक ब्रिटिश वेबसाइट]
*[http://canadiancrown.gc.ca/eng/1396028084480 आधिकारिक क्यानीडियाई वेबसाइट]
*{{IMDb name|id=0703070|name=Queen Elizabeth II}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
apzsn48z1dxg4gkp2b8n9bmes2ji776
भारतक जिलासभक सूची
0
12050
280442
280017
2026-09-26T02:18:56Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280442
wikitext
text/x-wiki
{{काम जारी}}
{{अनुवाद}}
{{Infobox subdivision type
|name = जिला
|alt_name =
|native_name = जिला, जनपद
|alt_name1 =
|map = [[File:India district map (de-facto).svg|290px]]
|category = दोसर तह प्रशासनिक क्षेत्र
|territory = [[भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रसभ]]
|upper_unit =
|start_date =
|start_date1 =
|start_date2 =
|legislation_begin =
|legislation_begin1 =
|legislation_begin2 =
|legislation_end =
|legislation_end1 =
|legislation_end2 =
|end_date =
|end_date1 =
|end_date2 =
|current_number = ६८३ (२०१४)
|number_date = २०१४
|type =
|type1 =
|type2 =
|population_range = बेसी: [[ठाने जिला|ठाने]], [[महाराष्ट्र]]—१,१०,६०,१४८ (२०११ जनगणना)<br/>कम: [[दिबाङ उपत्यका जिला|दिबाङ]], [[अरुणाचल प्रदेश]]—८,००४ (२०११ जनगणना)
|area_range = पेग: [[कच्छ जिला|कच्छ]], [[गुजरात]]—{{convert|17,626|sqmi|km2|abbr=on}}<br/>छोट: [[माहे जिला|माहे]], [[पुदुचेरी]]—{{convert|3.36|sqmi|km2|abbr=on}}
|government = जिला प्रशासन
|subdivision = [[तहसिल]], तालुका, मण्डल
|subdivision1 = ब्लक
}}
एक '''[[जिला]]''' (''zilā'') [[भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रसभ]]क एक प्रशासनिक भाग छी । जिलाकुल फेर उप-भागवनमे या सिधा [[तालुका|तालुकवन]]मे बँटल होएत अछि । [[भारतक जनगणना २०११]]मे २४० सँ बढि अखन {{As of|2016}} भारतमे कूल ६८६ जिला अछि ।<ref>{{cite news |last=Shaikh |first=Zeeshan |title=Muslims 20%+ in 86 districts, 50%+ in 19 |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/muslims-20-in-86-districts-50-in-19/ |date=3 September 2014 |newspaper=[[The Indian Express]] |access-date=31 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-07-03/news/64068428_1_secc-caste-census-the-census|title=Socio Economic and Caste Census paints grim rural picture, to help improve social schemes|access-date=2015-07-14|archive-date=2015-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714141704/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-07-03/news/64068428_1_secc-caste-census-the-census|url-status=dead}}</ref><ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india/paper2_4.pdf</ref>
जिला वनसभक क्षेत्रमे निम्न अधिकारी आबैत अछि:
* [[उप-आयुक्त]] या [[जिला अधिकारी]], जे प्रशासन आ कर-सङ्ग्रहक प्रभारी होएत अछि ।
* [[पुलिस अधीक्षक]] या [[पुलिस उपायुक्त]], [[भारतीय पुलिस सेवा]]क अधिकारी, जे विधि-विधान पालन हेतु जिम्मेवार होएत अछि ।
* [[उप वन-संरक्षक]], जे [[भारतीय वन सेवा]]क अधिकारी, जिलाक वन क्षेत्र, वन-जीवन आ प्राकृतिक पर्यावरण खातिर जिम्मेदार होएत अछि ।
निम्नमे सँ प्रत्येक अधिकारीके अधीन राज्य सरकारक उपयुक्त शाखावनक अधिकारी होएत अछि ।
अधिकतर जिलावनक एगो जिला मुख्यालय होएत अछि, जेकर नाम प्रायः जिलाक नाम पर होएत अछि । कुछ जिलावनमे ऐना नै भ सकै अछि, जेना [[बिहार]] राज्य क जिला [[सारण]]क मुख्यालय [[छपरा]] छी ।<ref>[http://mumbaicity.gov.in Official site of Mumbai City Collectorate (A district)]</ref>
[[पुदुचेरी]] राज्यक [[माहे जिला|माहे]] भारतक क्षेत्रफलक आधारमे सब सँ छोट (९ किमी<sup>२</sup>) जिला छी आ [[गुजरात]] राज्यक [[कच्छ जिला]] सब सँ पैग (४५,६५२ किमी<sup>२</sup>) जिला छी ।
==झलक==
{| width="75%"
|-
|
{| class="wikitable sortable"
|+ हर प्रदेश या केन्द्र शाषित प्रदेशक जिला सङ्ख्या
|-
! bgcolor=#99CCFF | नक्सा कुञ्जी
! bgcolor=#99CCFF | प्रदेश या केन्द्र शाषित प्रदेश (इटालिकमे)''
! bgcolor=#99CCFF | जिला सङ्ख्या
|-
| १ || [[आन्ध्र प्रदेशक जिलासभ|आन्ध्र प्रदेश]] || १३
|-
| २ || [[अरुणाचल प्रदेशक जिलासभ|अरुणाचल प्रदेश]] || २०
|-
| ३ || [[असमके जिलासभ|असम]] || ३४
|-
| ४ || [[बिहारक जिलासभ|बिहार]] || ३८
|-
| ५ || [[छत्तिसगढक जिलासभ|छत्तिसगढ]] || २७
|-
| ६ || [[गोआके जिलासभ|गोआ]] || २
|-
| ७ || [[गुजरातक जिलासभ|गुजरात]] || ३३
|-
| ८ || [[हरियाणाक जिलासभ|हरियाणा]] || २१
|-
| ९ || [[हिमाचल प्रदेशक जिलासभ|हिमाचल प्रदेश]] || १२
|-
| १० || [[जम्मू आ कश्मिरक जिलासभ|जम्मू आ कश्मिर]] || २२
|-
| ११ || [[झारखण्डक जिलासभ|झारखण्ड]] || २४
|-
| १२ || [[कर्नाटकक जिलासभ|कर्नाटक]] || ३०
|-
| १३ || [[केरलक जिलासभ|केरल]] || १४
|-
| १४ || [[मध्य प्रदेशक जिलासभ|मध्य प्रदेश]] || ५१
|-
| १५ || [[महाराष्ट्रक जिलासभ|महाराष्ट्र]] || ३६
|-
| १६ || [[मणिपुरक जिलासभ|मणिपुर]] || ९
|-
| १७ || [[मेघालयक जिलासभ|मेघालय]] || ११
|-
| १८ || [[मिजोरमक जिलासभ|मिजोरम]] || ८
|-
| १९ || [[नागाल्यान्डक जिलासभ|नागाल्यान्ड]] || ११
|-
| २० || [[ओडिशाक जिलासभ|ओडिशा]] || ३०
|-
| २१ || [[पञ्जाब, भारतक जिलासभ|पञ्जाब]] || २२
|-
| २२ || [[राजस्थानक जिलासभ|राजस्थान]] || ३३
|-
| २३ || [[सिक्किमक जिलासभ|सिक्किम]] || ४
|-
| २४ || [[तमिलनाडुक जिलासभ|तमिलनाडु]] || ३२
|-
| २५ || [[त्रिपुराक जिलासभ|त्रिपुरा]] || ८
|-
| २६ || [[उत्तर प्रदेशक जिलासभ|उत्तर प्रदेश]] || ७५<ref><http://upgov.nic.in/upmap.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130211121815/http://upgov.nic.in/upmap.aspx |date=2013-02-11 }} /></ref>
|-
| २७ || [[उत्तरखण्डक जिलासभ|उत्तरखण्ड]] || १३
|-
| २८ || [[पश्चिम बङ्गालक जिलासभ|पश्चिम बङ्गाल]] || २०
|-
| २९ || [[तेलङ्गनाक जिलासभ|तेलङ्गना]] || १०
|-
| क || ''[[अन्डमान आ निकोबार द्वीपक जिलासभ|अन्डमान आ निकोबार]]'' || ३
|-
| ख || ''[[चण्डीगढ]]'' || १
|-
| ग || ''[[दादरा आ नगर हवेली]]'' || १
|-
| घ || ''[[दमन आ दिउक जिलासभ|दमन आ दिउ]]'' || २
|-
| ङ || ''[[लक्षद्वीप]]'' || १
|-
| च || ''[[दिल्लीक जिलासभ|सङ्घीय राजधानी दिल्ली]]'' || ११
|-
| छ || ''[[पुदुचेरीक जिलासभ|पुदुचेरी]]'' || ५
|-
! ३६ !! कूल !! ६८६
|}
| valign="top" width="300px" | [[File:India-states-numbered.svg|thumb| [[भारतक प्रदेश आ सङ्घीय राज्यसभ ]], सूची अनुसार क्रम]]
|}
==Ambiguous names==
The names of the 686 districts are mostly unique. There are some exceptions:
* Within India 7 district names are ambiguous, representing 14 districts:
**[[Aurangabad district, Bihar]] & [[Aurangabad district, Maharashtra]]
**[[Bijapur district, Chhattisgarh]] & [[Bijapur district, Karnataka]]
**[[Bilaspur district, Chhattisgarh]] & [[Bilaspur district, Himachal Pradesh]]
**[[Hamirpur district, Himachal Pradesh]] & [[Hamirpur district, Uttar Pradesh]]
**[[Pratapgarh district, Rajasthan]] & [[Pratapgarh district, Uttar Pradesh]]
**[[Balrampur district, Chhattisgarh]] & [[Balrampur district|Balrampur district, Uttar Pradesh]].
* Outside of India, but within South Asia, there are 7 districts:
**[[Bhojpur district, India|Bhojpur district, Bihar]] shares a name with ''[[Bhojpur District, Nepal]]''
**[[Daman district, India]] shares a name with ''[[Daman District, Afghanistan]]''
**[[Ghaziabad district, India|Ghaziabad District, Uttar Pradesh]] shares a name with ''[[Ghaziabad District, Kunar|Ghaziabad District, Afghanistan]]''
**[[Gopalganj district, India|Gopalganj district, Bihar]] shares a name with [[Gopalganj District, Bangladesh]]
**[[Hyderabad district, India|Hyderabad district]], [[Telangana]] shares a name with ''[[Hyderabad District, Pakistan]]''
**[[Lalitpur district, India|Lalitpur district, Uttar Pradesh]] shares a name with ''[[Lalitpur District, Nepal]]''
**[[Poonch district, India|Poonch district, Jammu and Kashmir]], shares a name with ''[[Poonch District, Pakistan]]'' (the two were, prior to Partition, '''one''' district – which got split by the [[Line of Control]], so since then the two parts have been administered separately)
* Outside of South Asia entirely, there are 2 districts:
**[[Mansa district, India|Mansa district, Punjab]], with [[Mansa District, Zambia]]
** Dhar district, India with Dhar District, Yemen.
The following tables list the population details of various states. The columns include the [[hierarchical administrative subdivision codes]],<ref name=distcodes>{{cite web
|url = https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf
|format=PDF
|title = NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2
|pages = 5–10
|publisher = [[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India
|date = 2004-08-18
|accessdate = 2008-11-24
}}</ref> the district name, district headquarters, 2011 census population,<ref name=censusdist2011>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census | publisher = [[2011 census of India]] | accessdate = 2012-12-27}}</ref> area in square kilometres, and the population density per square kilometre.<ref name=censusdist2011/>
==अन्डमान आ निकोबार द्वीपसमूह==
{{see also|अन्डमान आ निकोबार द्वीपसमूहक जिलासभ}}
{|class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''<ref name=distcodes/>
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जानघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''<ref name=censusdist2011/>
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[निकोबार जिला|निकोबार]]|| [[कार निकोबार]]|| ३६,८१९ || १,८४१ || २०
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[उत्तर आ मध्य अन्डमान जिला|उत्तर आ मध्य अन्डमान]]|| [[मायाबुन्देर]]|| १,०५,५३९ || ३,२२७ || ३२
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[दक्षिण अन्डमान जिला|दक्षिण अन्डमान]]|| [[पोर्ट ब्लेयर]]|| २,३७,५८६ || ३,१८१ || ८०
|}
==आन्ध्र प्रदेश==
{{see also|आन्ध्र प्रदेशक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''<ref name=distcodes/>
| '''जिला'''<ref name=censusdist2011/>
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[अनन्तपुर जिला|अनन्तपुर]]|| [[अनन्तपुर, आन्ध्र प्रदेश|अनन्तपुर]]|| align=right | 4,083,315|| align=right | 19,130|| align=right | 213|| http://www.anantapuramu.ap.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[चित्तूर जिला|चित्तूर]]|| [[चित्तूर]]|| align=right | 4,170,468|| align=right | 15,152|| align=right | 275||http://www.chittoor.ap.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EG|| [[पूर्व गोदावरी जिला|पूर्व गोदावरी]]|| [[काकिनाडा]]|| align=right | 5,151,549|| align=right | 10,807|| align=right | 477||http://eastgodavari.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[गुन्टुर जिला|गुन्टुर]]|| [[गुन्टुर]]|| align=right | 4,889,230|| align=right | 11,391|| align=right | 429||http://guntur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CU|| [[कडपा जिला|कडपा]]|| [[कडपा]]|| align=right | 2,884,524|| align=right | 15,359|| align=right | 188||http://kadapa.ap.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619003548/http://kadapa.ap.nic.in/ |date=2018-06-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[कृष्णा जिला|कृष्णा]]|| [[मछलीपट्टनम]]|| align=right | 4,529,009|| align=right | 8,727|| align=right | 519||http://krishna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[कुर्नूल जिला|कुर्नूल]]|| [[कुर्नूल]]|| align=right | 4,046,601|| align=right | 17,658|| align=right | 229||http://www.kurnool.ap.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015173515/http://www.kurnool.ap.gov.in/ |date=2016-10-15 }}
|-bgcolor=#F4F9FF
| PR|| [[प्रकाशम जिला|प्रकाशम]]|| [[ओङ्गोल]]|| align=right | 3,392,764|| align=right | 17,626|| align=right | 192||http://www.prakasam.ap.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161006025525/http://www.prakasam.ap.gov.in/ |date=2016-10-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NE|| [[श्री पोट्टी श्री रामुलु नेल्लोर जिला|श्री पोट्टी श्री रामुलु नेल्लोर]]|| [[नेल्लोर]] || align=right | 2,966,082|| align=right | 13,076|| align=right | 227||http://nellore.ap.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120527220707/http://nellore.ap.nic.in/ |date=2012-05-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[श्रीकाकुलम जिला|श्रीकाकुलम]]|| [[श्रीकाकुलम]]|| align=right | 2,699,471|| align=right | 5,837|| align=right | 462||http://srikakulam.ap.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013031252/http://srikakulam.ap.nic.in/ |date=2016-10-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VS|| [[विशाखापट्टनम जिला|विशाखापट्टनम]]|| [[विशाखापट्टनम]]|| align=right | 4,288,113|| align=right | 11,161|| align=right | 384||http://visakhapatnam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VZ|| [[विजयनगरम जिला|विजयनगरम]]|| [[विजयनगरम]]|| align=right | 2,342,868|| align=right | 6,539|| align=right | 358||http://vizianagaram.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WG|| [[पच्छिम गोदावरी जिला|पच्छिम गोदावरी]]|| [[एलुरू]]|| align=right | 3,934,782|| align=right | 7,742|| align=right | 508||http://www.westgodavari.org/
|}
==अरुणाचल प्रदेश==
{{see also|अरुणाचल प्रदेशक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''<ref name=distcodes/>
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AJ|| [[अन्जाव जिला|अन्जाव]]|| [[हवाई, भारत|हवाई]]|| align=right | 21,089|| align=right | 6,190|| align=right | 3|| http://lohit.nic.in/anjaw.htm
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[चेङ्गलङ जिला|चेङ्गलङ]]|| [[चेङ्गलङ]]|| align=right | 147,951|| align=right | 4,662|| align=right | 32 || http://changlang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[दिबाङ घाटी जिला|दिबाङ घाटी]]|| [[आनिनी]]|| align=right | 7,948|| align=right | 9,129|| align=right | 1 || http://dibang.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| EK|| [[पूर्व कमेङ जिला|पूर्व कमेङ]]|| [[सेप्पा]]|| align=right | 78,413|| align=right | 4,134|| align=right | 19 || http://eastkameng.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ES|| [[पूर्व सियाङ जिला|पूर्व सियाङ]]|| [[पासिघाट]]|| align=right | 99,019|| align=right | 3,603|| align=right | 27 || http://eastsiang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
||| [[क्रा दादी जिला|क्रा दादी]]|| [[जमिन (अरुणाचल प्रदेश)|जमिन]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[कुरुङ कुमे जिला|कुरुङ कुमे]]|| [[कोलोरियाङ]]|| align=right | 89,717|| align=right | 6,040|| align=right | 15|| http://kurungkumey.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EL|| [[लोहित जिला|लोहित]]|| [[तेजु]]|| align=right | 145,538|| align=right | 2,402|| align=right | 28 || http://lohit.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LD|| [[लोङ्गदियाङ जिला|लोङ्गदियाङ]]|| [[लोङ्गदियाङ]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DV|| [[निचली दिबाङ घाटी जिला|निचली दिबाङ घाटी]]|| [[आनिनी]]|| align=right | 53,986|| align=right | 3,900|| align=right | 14 || http://roing.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LB|| [[निचली सुबनसिरी जिला|निचली सुबनसिरी]]|| [[जिरो]]|| align=right | 82,839|| align=right | 3,508|| align=right | 24 || http://lowersubansiri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
||| [[नामसाई जिला|नामसाई]]|| [[नामसाई जिला, अरुणाचल प्रदेश|नामसाई]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[पपुमपारे जिला|पपुमपारे]]|| [[युपिया]]|| align=right | 176,385|| align=right | 2,875|| align=right | 51 || http://papumpare.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
||| [[सियाङ जिला|सियाङ]]|| [[पाङ्गिन]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| TA|| [[तवाङ जिला|तवाङ]]|| [[तवाङ सहर]]|| align=right | 49,950|| align=right | 2,085|| align=right | 23 || http://tawang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[तिरप जिला|तिरप]]|| [[खोन्सा]]|| align=right | 111,997|| align=right | 2,362|| align=right | 47 || http://tirap.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| US|| [[ऊपरी सियाङ जिला|ऊपरी सियाङ]]|| [[यिङ्गकियोङ]]|| align=right | 35,289 || align=right | 6,188 || align=right | 5 || http://uppersiang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UB|| [[उपरी सुबनसिरी जिला|उपरी सुबनसिरी]]|| [[दापोरिजो]]|| align=right | 83,205|| align=right | 7,032|| align=right | 12 ||http://uppersubansiri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WK|| [[पच्छिम कामेङ जिला|पच्छिम कामेङ]]|| [[बोमदिला]]|| align=right | 87,013|| align=right | 7,422|| align=right | 12 || http://westkameng.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[पच्छिम सियाङ जिला|पच्छिम सियाङ]]|| [[अलोङ, अरुणाचल प्रदेश|अलोङ]]|| align=right | 112,272 || align=right | 8,325 || align=right | 23 || http://westsiang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|}
==असम==
{{See also|असमक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| BK|| [[बक्सा जिला|बक्सा]]|| [[मुशलपुर]]|| align=right | 953,773|| align=right | 2,008|| align=right | 475||http://baksa.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[बारपेटा जिला|बारपेटा]]|| [[बारपेटा]]|| align=right | 1,693,190|| align=right | 3,245|| align=right | 632||http://barpeta.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BO|| [[बङ्गाइगाँव जिला|बङ्गाइगाँव]]|| [[बङ्गाइगाँव]]|| align=right | 732,639|| align=right | 1,724|| align=right | 425||http://bongaigaon.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829083245/http://bongaigaon.gov.in/ |date=2011-08-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CA|| [[कछर जिला|कछर]]|| [[सिल्चर]]|| align=right | 1,736,319|| align=right | 3,786|| align=right | 459||http://cachar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[चिराङ जिला|चिराङ]]|| [[काजलगावँ]]|| align=right | 481,818|| align=right | 1,975|| align=right | 244||http://chirang.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130228015310/http://chirang.gov.in/ |date=2013-02-28 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[दाराङ जिला|दाराङ]]|| [[मङ्गलदोई]]|| align=right | 908,090|| align=right | 1,849|| align=right | 491||http://darrang.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DM|| [[धेमाजी जिला|धेमाजी]]|| [[धेमाजी]]|| align=right | 688,077|| align=right | 3,237|| align=right | 213||http://dhemaji.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DB|| [[धुबरी जिला|धुबरी]]|| [[धुबरी]]|| align=right | 1,948,632|| align=right | 2,838|| align=right | 683||http://dhubri.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[डिब्रुगढ जिला|डिब्रुगढ]]|| [[डिब्रुगढ]]|| align=right | 1,327,748|| align=right | 3,381|| align=right | 393||http://dibrugarh.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118131217/http://dibrugarh.gov.in/ |date=2021-01-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NC|| [[दिमा हसाव जिला|दिमा हसाव]]|| [[हाफलोङ]]|| align=right | 213,529|| align=right | 4,888|| align=right | 44||http://nchills.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191003023706/http://nchills.gov.in/ |date=2019-10-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| GP|| [[गोवालपारा जिला|गोवालपारा]]|| [[गोवालपारा]]|| align=right | 1,008,959|| align=right | 1,824|| align=right | 553|| http://goalpara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GG|| [[गोलाघाट जिला|गोलाघाट]]|| [[गोलाघाट]]|| align=right | 1,058,674|| align=right | 3,502|| align=right | 302|| http://golaghat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[हैलाकान्डी जिला|हैलाकान्डी]]|| [[हैलाकान्डी]]|| align=right | 659,260|| align=right | 1,327|| align=right | 497|| http://hailakandi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JO|| [[जोरहाट जिला|जोरहाट]]|| [[जोरहाट]]|| align=right | 1,091,295|| align=right | 2,851|| align=right | 383||http://jorhat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[कामरूप जिला|कामरूप]]|| [[गोरोइमारी]]|| align=right | 1,517,202|| align=right | 3,480|| align=right | 436||http://kamrup.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KM|| [[कामरूप महानगर जिला|कामरूप महानगर]]|| [[गुवाहाटी]]|| align=right | 1,260,419|| align=right | 627|| align=right | 2,010||http://kamrupmetro.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[कार्बी आङ्गलोङ जिला|कार्बी आङ्गलोङ]]|| [[दिफु]]|| align=right | 965,280|| align=right | 10,434|| align=right | 93||http://karbianglong.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031174011/http://karbianglong.gov.in/ |date=2014-10-31 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[करीमगञ्ज जिला|करीमगञ्ज]]|| [[करीमगञ्ज]]|| align=right | 1,217,002|| align=right | 1,809|| align=right | 673||http://karimganj.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019002458/http://karimganj.gov.in/ |date=2014-10-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[कोकराझार जिला|कोकराझार]]|| [[कोकराझार]]|| align=right | 886,999|| align=right | 3,129|| align=right | 280||http://kokrajhar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[लखीमपुर जिला|लखीमपुर]]|| [[उत्तर लखीमपुर]]|| align=right | 1,040,644|| align=right | 2,277|| align=right | 457||http://lakhimpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[मरिगांव जिला|मरिगांव]]|| [[मरिगांव]]|| align=right | 957,853|| align=right | 1,704|| align=right | 618||http://morigaon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG|| [[नगांव जिला|नगांव]]|| [[नगांव]]|| align=right | 2,826,006|| align=right | 3,831|| align=right | 711||http://nagaon.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127083327/http://nagaon.gov.in/ |date=2021-01-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NL|| [[नलबाडी जिला|नलबाडी]]|| [[नलबाडी]]|| align=right | 769,919|| align=right | 1,009|| align=right | 763||http://nalbari.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[शिवसागर जिला|शिवसागर]]|| [[शिबसागर]]|| align=right | 1,150,253|| align=right | 2,668|| align=right | 431||http://sivasagar.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[सोनितपुर जिला|सोनितपुर]]|| [[तेजपुर]]|| align=right | 1,925,975|| align=right | 5,324|| align=right | 365||http://sonitpur.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[तिनसुकिया जिला|तिनसुकिया]]|| [[तिनसुकिया]]|| align=right | 1,316,948|| align=right | 3,790|| align=right | 347||http://tinsukia.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[उदलगुडी जिला|उदलगुडी]]|| [[उदलगुडी]]|| align=right | 832,769|| align=right | 1,676|| align=right | 497||http://udalguri.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[विश्वनाथ जिला|विश्वनाथ]]<ref name='new districts Assam'>On August 15, 2015, five new districts were formed in [[Assam]], taking the total number of districts from 27 to 32. The five new districts are Biswanath (carved out of [[Sonitpur district|Sonitpur]]), Charaideo (of [[Sivasagar district|Sivasagar]]), Hojai (of [[Nagaon district|Nagaon]]), South Salmara-Mankachar (of [[Dhubri district|Dhubri]]) and West Karbi Anglong (of [[Karbi Anglong district|Karbi Anglong]]). Hence these districts did not exist during census 2011.</ref> || [[विश्वनाथ चारिआली]]|| align=right | || | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[चराइदेव जिला|चराइदेव]]<ref name='new districts Assam'/> || [[सोनाई]] || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[होजाई जिला|होजाई]] <ref name='new districts Assam'/> || [[होजाई]] || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[दक्षिण सलमारा-मनकछर जिला|दक्षिण सलमारा-मनकछर]]<ref name='new districts Assam'/> || [[हतसिङ्गिमारी]] || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[पश्चिम कार्बी आङ्गलोङ जिला|पश्चिम कार्बी आङ्गलोङ]] <ref name='new districts Assam'/> || [[हामरेन]] || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[पूर्व कामरूप जिला|पूर्व कामरूप]] || [[दिसपुर]] || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[दक्षिण कामरूप जिला|दक्षिण कामरूप]] || [[पलसबारी]] || align=right | || align=right | || align=right | ||
|}
==बिहार==
{{See also|बिहारक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#00FF00
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AR|| [[अररिया जिला|अररिया]]|| [[अररिया]]|| align=right | 2,806,200|| align=right | 2,829|| align=right | 992||http://araria.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| AR|| [[अरवल जिला|अरवल]]|| [[अरवल]]|| align=right | 700,843|| align=right | 638|| align=right | 1,098||http://arwal.bih.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AU|| [[औरङ्गाबाद जिला, बिहार|औरङ्गाबाद]]|| [[औरङ्गाबाद, बिहार|औरङ्गाबाद]]|| align=right | 2,511,243|| align=right | 3,303|| align=right | 760||http://aurangabad.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[बाँका जिला|बाँका]]|| [[बाँका, बिहार|बाँका]]|| align=right | 2,029,339|| align=right | 3,018|| align=right | 672||http://banka.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BE|| [[बेगुसराय जिला|बेगुसराय]]|| [[बेगुसराय]]|| align=right | 2,954,367|| align=right | 1,917|| align=right | 1,540||http://begusarai.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BG|| [[भागलपुर जिला|भागलपुर]]|| [[भागलपुर]]|| align=right | 3,032,226|| align=right | 2,569|| align=right | 1,180||http://bhagalpur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BJ||[[भोजपुर जिला, भारत|भोजपुर]]|| [[आरा]]|| align=right | 2,720,155|| align=right | 2,473|| align=right | 1,136||http://bhojpur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[बक्सर जिला|बक्सर]]|| [[बक्सर]]|| align=right | 1,707,643|| align=right | 1,624|| align=right | 1,003||http://buxar.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[दड़िभङ्गा जिला|दड़िभङ्गा]]|| [[दड़िभङ्गा]]|| align=right | 3,921,971|| align=right | 2,278|| align=right | 1,721||http://darbhanga.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| EC|| [[पूर्व चम्पारण जिला|पूर्व चम्पारण]]|| [[मोतिहारी]]|| align=right | 5,082,868|| align=right | 3,969|| align=right | 1,281||http://eastchamparan.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[गया जिला|गया]]|| [[गया, भारत|गया]]|| align=right | 4,379,383|| align=right | 4,978|| align=right | 880||http://gaya.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| GO|| [[गोपालगञ्ज जिला, भारत|गोपालगञ्ज]]|| [[गोपालगञ्ज, बिहार|गोपालगञ्ज]]|| align=right | 2,558,037|| align=right | 2,033|| align=right | 1,258||http://gopalganj.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[जमुई जिला|जमुई]]|| [[जमुई]]|| align=right | 1,756,078|| align=right | 3,099|| align=right | 567||http://jamui.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818201023/http://jamui.bih.nic.in/ |date=2011-08-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JE|| [[जेहानाबाद जिला|जेहानाबाद]]|| [[जेहानाबाद]]|| align=right | 1,124,176|| align=right | 1,569|| align=right | 1,206||http://Jehanabad.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KM|| [[कैमुर जिला|कैमुर]]|| [[भबुवा]]|| align=right | 1,626,900|| align=right | 3,363|| align=right | 488||http://kaimur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[कटिहार जिला|कटिहार]]|| [[कटिहार]]|| align=right | 3,068,149|| align=right | 3,056|| align=right | 1,004||http://katihar.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[खगडिया जिला|खगडिया]]|| [[खगडिया]]|| align=right | 1,657,599|| align=right | 1,486|| align=right | 1,115||http://khagaria.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KI|| [[किशनगञ्ज जिला|किशनगञ्ज]]|| [[किशनगञ्ज]]|| align=right | 1,690,948|| align=right | 1,884|| align=right | 898||http://kishanganj.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[लखिसराय जिला|लखिसराय]]|| [[लखिसराय]]|| align=right | 1,000,717|| align=right | 1,229|| align=right | 815||http://lakhisarai.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MP|| [[मधेपुरा जिला|मधेपुरा]]|| [[मधेपुरा]]|| align=right | 1,994,618|| align=right | 1,787|| align=right | 1,116||http://madhepura.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MB|| [[मधुबनी जिला|मधुबनी]]|| [[मधुबनी, भारत|मधुबनी]]|| align=right | 4,476,044|| align=right | 3,501|| align=right | 1,279||http://madhubani.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MG|| [[मुङ्गेर जिला|मुङ्गेर]]|| [[मुङ्गेर]]|| align=right | 1,359,054|| align=right | 1,419|| align=right | 958||http://munger.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219044930/http://www.munger.bih.nic.in/ |date=2015-12-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MZ|| [[मुझफ्फरपुर जिला|मुझफ्फरपुर]]|| [[मुझफ्फरपुर]]|| align=right | 4,778,610|| align=right | 3,173|| align=right | 1,506||http://muzaffarpur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| NL|| [[नालन्दा जिला|नालन्दा]]|| [[बिहार शरिफ]]|| align=right | 2,872,523|| align=right | 2,354|| align=right | 1,220||http://nalanda.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| NW|| [[नवादा जिला|नवादा]]|| [[नवादा]]|| align=right | 2,216,653|| align=right | 2,492|| align=right | 889||http://nawada.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[पटना जिला|पटना]]|| [[पटना]]|| align=right | 5,772,804|| align=right | 3,202|| align=right | 1,803||http://patna.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228012237/http://patna.bih.nic.in/ |date=2011-02-28 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[पुर्णिया जिला|पुर्णिया]]|| [[पुर्णिया]]|| align=right | 3,273,127|| align=right | 3,228|| align=right | 1,014||http://purnea.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| RO|| [[रोहतास जिला|रोहतास]]|| [[सासाराम]]|| align=right | 2,962,593|| align=right | 3,850|| align=right | 763||http://rohtas.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[सहरसा जिला|सहरसा]]|| [[सहरसा]]|| align=right | 1,897,102|| align=right | 1,702|| align=right | 1,125||http://saharsa.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SM|| [[समस्तीपुर जिला|समस्तीपुर]]|| [[समस्तीपुर]]|| align=right | 4,254,782|| align=right | 2,905|| align=right | 1,465||http://samastipur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[सारन जिला|सारन]]|| [[छपरा]]|| align=right | 3,943,098|| align=right | 2,641|| align=right | 1,493||http://saran.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SP|| [[शेखपुरा जिला|शेखपुरा]]|| [[शेखपुरा]]|| align=right | 634,927|| align=right | 689|| align=right | 922||http://sheikhpura.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[शिवहर जिला|शिवहर]]|| [[शिवहर]]|| align=right | 656,916|| align=right | 443|| align=right | 1,882||http://sheohar.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[सीतामढी जिला|सीतामढी]]|| [[सीतामढी]]|| align=right | 3,419,622|| align=right | 2,199|| align=right | 1,491||https://web.archive.org/web/20180720032153/http://sitamarhi.bih.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SW|| [[सिवान जिला|सिवान]]|| [[सिवान, बिहार|सिवान]]|| align=right | 3,318,176|| align=right | 2,219|| align=right | 1,495||http://siwan.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SU|| [[सुपौल जिला|सुपौल]]|| [[सुपौल]]|| align=right | 2,228,397|| align=right | 2,410|| align=right | 919||http://supaul.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| VA|| [[वैशाली जिला|वैशाली]]|| [[हाजिपुर]]|| align=right | 3,495,021|| align=right | 2,036|| align=right | 1,717||http://vaishali.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| WC|| [[पश्चिम चम्पारण जिला|पश्चिम चम्पारण]]|| [[बेत्तिया]]|| align=right |3,935,042|| align=right | 5,229|| align=right | 753||http://westchamparan.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
|}
==चण्डीगढ==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[चण्डीगढ जिला|चण्डीगढ]]|| [[चण्डीगढ]]|| align=right | १०,५४,६८६|| align=right | ११४|| align=right | ९,२५२
|}
==छत्तिसगढ==
{{see also|छत्तिसगढक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[बालोद जिला|बालोद]]|| [[बालोद]]|| align=right | 826,165|| align=right | 3,527|| align=right | 234||http://balod.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[बलोदा बजार जिला|भालोदा बजार]]|| [[बलोदा बजार]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[बलरामपुर जिला, छत्तिसगढ|बलरामपुर]]|| [[बलरामपुर, छत्तिसगढ|बलरामपुर]] || align=right | 598,855|| align=right | 3,806|| align=right | 157||http://balrampur.info/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[बस्तर जिला|बस्तर]]|| [[जगदालपुर]]|| align=right | 1,302,253|| align=right | 4,030|| align=right | 87||http://bastar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020406145058/http://bastar.nic.in/ |date=2002-04-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[बेमेतारा जिला|बेमेतारा]]|| [[बेमेतारा]]|| align=right | 197,035|| align=right | 2,855|| align=right | 69||http://bemetara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BJ|| [[बिजापुर जिला, छत्तिसगढ|बिजापुर]]|| [[बिजापुर, छत्तिसगढ|बिजापुर]]|| align=right | 229,832|| align=right | 6,562|| align=right | 35||http://www.bijapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514062653/http://www.bijapur.nic.in/ |date=2019-05-14 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[बिलासपुर जिला, छत्तिसगढ|बिलासपुर]]|| [[बिलासपुर, छत्तिसगढ|बिलासपुर]]|| align=right | 1,961,922|| align=right | 5,818|| align=right | 337||http://bilaspur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[दन्तेवाडा जिला|दन्तेवाडा]]|| [[दन्तेवाडा]]|| align=right | 533,638|| align=right | 3,411|| align=right | 59||http://dantewada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[धमतरी जिला|धमतरी]]|| [[धमतरी]]|| align=right | 799,199|| align=right | 2,029|| align=right | 394||http://dhamtari.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DU|| [[दुर्ग जिला|दुर्ग]]|| [[दुर्ग]]|| align=right | 3,343,079|| align=right | 8,542|| align=right | 391||http://durg.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[गरियाबन्द जिला|गरियाबन्द]]|| [[गरियाबन्द]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| JC|| [[जांजगीर-चाम्पा जिला|जांजगीर-चाम्पा]]|| [[नाइला जांजगीर]]|| align=right | 1,620,632|| align=right | 3,848|| align=right | 421||http://janjgirchampa.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[जशपुर जिला|जशपुर]]|| [[जशपुर नगर]]|| align=right | 852,043|| align=right | 5,825|| align=right | 146||http://jashpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KW|| [[कबिरधाम जिला|कबिरधाम]] (पहिने कवर्धा)|| [[कवर्धा]]|| align=right | 584,667|| align=right | 4,237|| align=right | 195||http://kawardha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[कांकेर जिला|कांकेर]]|| [[कांकेर]]|| align=right | 748,593|| align=right | 6,513|| align=right | 115||http://kanker.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[कोन्दागावँ जिला|कोन्दागावँ]]|| [[कोन्दागावँ]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| KB|| [[कोरबा जिला|कोरबा]]|| [[कोरबा, छात्तिसगढ|कोरबा]]|| align=right | 1,206,563|| align=right | 6,615|| align=right | 183||http://korba.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211002149/http://korba.nic.in/ |date=2005-12-11 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KJ|| [[कोरिया जिला|कोरिया]]|| [[बैकुण्ठपुर, कोरिया|बैकुण्ठपुर]]|| align=right | 659,039|| align=right | 6,578|| align=right | 100||http://koriya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102213143/http://koriya.nic.in/ |date=2006-01-02 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[महासमुन्द जिला|महासमुन्द]]|| [[महासमुन्द]]|| align=right | 1,032,275|| align=right | 4,779|| align=right | 216||http://mahasamund.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[मुङ्गेली जिला|मुङ्गेली]]|| [[मुङ्गेली]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| NR|| [[नारायणपुर जिला|नारायणपुर]]|| [[नारायणपुर सहर|नारायणपुर]]|| align=right | 140,206|| align=right | 6,640|| align=right | 20||http://narayanpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RG|| [[रायगढ जिला|रायगढ]]|| [[रायगढ]]|| align=right | 1,493,627|| align=right | 7,068|| align=right | 211||http://raigarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307064830/http://raigarh.nic.in/ |date=2005-03-07 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RP|| [[रायपुर जिला|रायपुर]]|| [[रायपुर, छत्तिसगढ|रायपुर]]|| align=right | 4,062,160|| align=right | 13,083|| align=right | 310||http://raipur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RN|| [[राजनान्दगावँ जिला|राजनान्दगावँ]]|| [[राजनान्दगावँ]]|| align=right | 1,537,520|| align=right | 8,062|| align=right | 191||http://rajnandgaon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK|| [[सुकमा जिला|सुकमा]]|| [[सुकमा]]|| align=right |249,000|| align=right| 5,636 || align=right | 49||http://dantewada.gov.in/Sukma.html/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[सुरजपुर जिला|सुरजपुर]]|| [[सुरजपुर]] || align=right | 660,280|| align=right | 6,787|| align=right | 150||http://surajpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[सरगुजा जिला|सरगुजा]]|| [[सरगुजा]] || align=right | 420,661|| align=right | 3,265|| align=right | 150||http://surguja.nic.in/
|}
==दादरा आर नगर हवेली==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| DN || [[दादरा आर नगर हवेली]]|| [[सिलवासा]]|| align=right | ३,४२,८५३ || align=right | ७०४ || align=right | ६९८
|}
==दमन आर दिउ==
{{See also|दमन आर दिउक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA || [[दमन जिला, भारत|दमन]]|| [[दमन, दमन आर दिउ|दमन]]|| align=right | १,९०,८५५ || align=right | ७२ || align=right | २,६५१
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI || [[दिउ जिला|दिउ]]|| [[दिउ, भारत|दिउ]]|| align=right | ५२,०५६ || align=right | ४० || align=right | १,३०१
|}
==दिल्ली==
{{see also|दिल्लीक जिलासभक सूची}}
{| class="wikitable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black; background-color:#F4F9FF"
|-
! style="background-color:#99CCFF"|कोड
! style="background-color:#99CCFF"|जिला
! style="background-color:#99CCFF"|मुख्यालय
! style="background-color:#99CCFF"|जनसङ्ख्या <br> (२०११)
! style="background-color:#99CCFF"|क्षेत्रफल <br> (किमी<sup>२</sup>)
! style="background-color:#99CCFF"|जनघनत्व <br> (/किमी<sup>२</sup>)
! style="background-color:#99CCFF"|आधिकारिक वेबसाइट
|-
| align=center| CD
| [[मध्य दिल्ली जिला|मध्य दिल्ली]]
| [[दरियागञ्ज]]
| align=right| 578,671
| align=right| 25
| align=right| 23,149
| http://dccentral.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center| ED
| [[पूर्वी दिल्ली जिला|पूर्वी दिल्ली]]
| [[प्रीत विहार]]
| align=right| 1,707,725
| align=right| 440
| align=right| 26,683
| http://dceast.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center| ND
| [[नयाँ दिल्ली जिला|नयाँ दिल्ली]]
| [[कनाट प्लेस, नयाँ दिल्ली|कनाट प्लेस]]
| align=right| 133,713
| align=right| 22
| align=right| 3,820
| http://dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center| NO
| [[उत्तर दिल्ली जिला|उत्तर दिल्ली]]
| [[सदर बाजार, दिल्ली|सदर बाजार]]
| align=right| 883,418
| align=right| 59
| align=right| 14,973
| http://dcnorth.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center| NE
| [[उत्तर पूर्वी दिल्ली जिला|उत्तर पूर्वी दिल्ली]]
| [[शाहदरा]]
| align=right| 2,240,749
| align=right| 52
| align=right| 37,346
| http://dcnortheast.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center| NW
| [[उत्तर पश्चिम दिल्ली जिला|उत्तर पश्चिम दिल्ली]]
| [[कन्झावाला]]
| align=right| 3,651,261
| align=right| 130
| align=right| 8,298
| http://dcnorthwest.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center|
| [[शाहदरा जिला]]
| [[शाहदरा]]
|
|
|
|
|-
| align=center| SD
| [[दक्षिण दिल्ली जिला|दक्षिण दिल्ली]]
| [[साकेत]]
| align=right| 2,733,752
| align=right| 250
| align=right| 10,935
| http://dcsouth.delhigovt.nic.in/
|-
| align=center|
| [[दक्षिण पूर्वी दिल्ली जिला|दक्षिण पूर्व दिल्ली]]
| [[डिफेन्स कलोनी]]
|
|
|
|
|-
| align=center| SW
| [[दक्षिण पश्चिम दिल्ली जिला|दक्षिण पश्चिम दिल्ली]]
| [[वसन्त विहार]]
| align=right| 2,292,363
| align=right| 395
| align=right| 5,445
| http://dcsouthwest.delhigovt.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130715211719/http://dcsouthwest.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-15 }}
|-
| align=center| WD
| [[पश्चिम दिल्ली जिला|पश्चिम दिल्ली]]
| [[राजौरी गार्डन]]
| align=right| 2,531,583
| align=right| 112
| align=right| 19,625
| http://dcwestrev.delhigovt.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103184838/http://dcwestrev.delhigovt.nic.in/ |date=2007-01-03 }}
|}
==गोवा==
{{see also|गोवाक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG || [[उत्तर गोवा जिला|उत्तर गोवा]]|| [[पणजी]]|| align=right | ८,१७,७६१|| align=right | १,७३६ || align=right | ४७१ ||http://northgoa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219223718/http://northgoa.nic.in/ |date=2011-12-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SG|| [[दक्षिण गोवा जिला|दक्षिण गोवा]]|| [[मडगावँ]]|| align=right | ६,३९,९६२ || align=right | १,९६६ || align=right | ३२६ ||http://southgoa.nic.in/
|}
==गुजरात==
{{see also|गुजरातक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''<ref name=distcodes/>
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AH || [[अहमदाबाद जिला|अहमदाबाद]] || [[अहमदाबाद]] || align=right | 7,208,200 || align=right | 8,707 || align=right | 890 ||http://ahmedabad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040510233723/http://www.ahmedabad.gujarat.gov.in/ |date=2004-05-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM || [[अमरेली जिला|अमरेली]] || [[अमरेली]] || align=right | 1,513,614 || align=right | 6,760 || align=right | 205 ||http://amreli.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318143126/http://www.amreli.gujarat.gov.in/ |date=2004-03-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN || [[आनन्द जिला|आनन्द]] || [[आनन्द, गुजरात|आनन्द]] || align=right | 2,090,276 || align=right | 2,942 || align=right | 711 ||http://anand.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506053212/http://www.anand.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AR || [[अरवल्ली जिला|अरवल्ली]] || [[मोदासा]] ||align=right | 1,051,746 || align=right | 3,217 ||align=right | 327 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| BK || [[बनासकाँठा जिला|बनासकाँठा]] || [[पालनपुर]] || align=right | 3,116,045 || align=right | 12,703|| align=right | 290 ||http://banaskantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520081946/http://banaskantha.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR || [[भरूच जिला|भरूच]] || [[भरूच]] || align=right | 1,550,822 || align=right | 6,524 || align=right | 238 ||http://bharuch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410030430/http://bharuch.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BV || [[भावनगर जिला|भावनगर]] || [[भावनगर]] || align=right | 2,877,961 || align=right | 11,155 || align=right | 288 ||http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427204858/http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[बोटाद जिला|बोटाद]] || [[बोटाद]] ||align="right"| 656,005 ||align="right"|2,564 ||align="right"|256 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[छोटा उदयपुर जिला|छोटा उदयपुर]] || [[छोटा उदयपुर]] ||align="right"|1,071,831 ||align="right"|3,237 ||align="right"| 331||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA || [[दाहोद जिला|दाहोद]] || [[दाहोद]] || align=right | 2,126,558 || align=right | 3,642 || align=right | 582 ||http://dahod.gujarat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DG || [[डाङ जिला, भारत|डाङ]] || [[अहवा]] || align=right | 226,769 || align=right | 1,764 || align=right | 129 ||http://dangs.gujarat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[देवभूमि द्वारका जिला|देवभूमि द्वारका]] || [[खम्भालिया]] ||align="right"|752,484 ||align="right"| 5,684||align="right"|132 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA || [[गान्धीनगर जिला|गान्धीनगर]] || [[गान्धीनगर]] || align=right | 1,387,478 || align=right | 649 || align=right | 660 ||http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093434/http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[गिर सोमनाथ जिला|गिर सोमनाथ]] || [[वेरावल]] || align = "right" |1,217,477 || align = "right" |3,754 || align = "right" | 324 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA || [[जामनगर जिला|जामनगर]] || [[जामनगर]] || align=right | 2,159,130 || align=right | 14,125 || align=right | 153 ||http://jamnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419235354/http://jamnagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JU || [[जुनागढ जिला|जुनागढ]] || [[जुनागढ]] || align=right | 2,742,291 || align=right | 8,839 || align=right | 310 ||http://junagadh.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093445/http://junagadh.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH || [[खेडा जिला|खेडा]] || [[नादियाद]] || align=right | 2,298,934 || align=right | 4,215 || align=right | 541 ||http://kheda.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108211549/http://kheda.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA || [[कच्छ जिला|कच्छ]] || [[भुज]] || align=right | 2,090,313 || align=right | 45,652 || align=right | 46 ||http://kutch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101004708/http://kutch.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MH || [[महिसागर जिला|महिसागर]] || [[लुनावडा]] || align = "right" | 994,624 || align = "right" |2,500 || align = "right " |398 ||http://mahisagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150517114425/http://mahisagar.gujarat.gov.in/ |date=2015-05-17 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA || [[मेहसाना जिला|मेहसाना]] || [[मेहसाना]] || align=right | 2,027,727 || align=right | 4,386 || align=right | 462 ||http://mehsana.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420143952/http://mehsana.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[मोरबी जिला|मोरबी]] || [[मोरबी]] ||align="right"|960,329 ||align="right"|4,871 ||align="right"|197 ||http://morbi.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093510/http://morbi.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NR || [[नर्मदा जिला|नर्मदा]] || [[राजपिप्ला]] || align=right | 590,379 || align=right | 2,749 || align=right | 214 ||http://narmada.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025194843/http://narmada.gujarat.gov.in/ |date=2020-10-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NV || [[नवसारी जिला|नवसारी]] || [[नवसारी]] || align=right | 1,330,711 || align=right | 2,211 || align=right | 602 ||http://navsari.gujarat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PM || [[पञ्चमहल जिला|पञ्चमहल]] || [[गोधरा]] || align=right | 2,388,267 || align=right | 5,219 || align=right | 458 ||http://panchmahals.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811070417/http://panchmahals.gujarat.gov.in/ |date=2010-08-11 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA || [[पाटन जिला|पाटन]] || [[पाटन, गुजरात|पाटन]] || align=right | 1,342,746 || align=right | 5,738 || align=right | 234 ||http://patan.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093528/http://patan.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PO || [[पोरबन्दर जिला|पोरबन्दर]] || [[पोरबन्दर]] || align=right | 586,062 || align=right | 2,294 || align=right | 255 ||http://porbandar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103042254/http://porbandar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA || [[राजकोट जिला|राजकोट]] || [[राजकोट]] || align=right | 3,157,676 || align=right | 11,203 || align=right | 282||http://rajkot.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101124450/http://rajkot.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK || [[साबरकाँठा जिला|साबरकाँठा]] || [[हिमतनगर]] || align=right | 2,427,346 || align=right | 7,390 || align=right | 328 ||http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913162613/http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ |date=2011-09-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST || [[सुरत जिला|सुरत]] || [[सुरत]] || align=right | 4,996,391 || align=right | 4,327 || align=right | 653||http://surat.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093545/http://surat.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN || [[सुरेन्द्रनगर जिला|सुरेन्द्रनगर]] || [[सुरेन्द्रनगर सिटी|सुरेन्द्रनगर]] || align=right | 1,755,873 || align=right | 10,489 || align=right | 167 ||http://surendranagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109203040/http://surendranagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TA || [[तापी जिला|तापी]] || [[व्यारा]] || align=right | 806,489 || align=right | 3,435 || align=right | 249|| http://tapidp.gujarat.gov.in/Tapi/english/index.htm
|- bgcolor=#F4F9FF
| VD || [[वडोदरा जिला|वडोदरा]] || [[वडोदरा]] || align=right | 3,639,775 || align=right | 7,794 || align=right | 467||http://vadodara.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093559/http://vadodara.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VL || [[वलसाड जिला|वलसाड]] || [[वलसाड]] || align=right | 1,703,068 || align=right | 3,034 || align=right | 561 ||http://valsad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093604/http://valsad.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|}
==हरियाणा==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM|| [[Ambala district|Ambala]]|| [[Ambala]]|| align=right | 1,136,784|| align=right | 1,569|| align=right | 722||http://ambala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012221438/http://ambala.nic.in/ |date=2007-10-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bhiwani district|Bhiwani]]|| [[Bhiwani]]|| align=right | 1,629,109|| align=right | 5,140|| align=right | 341||http://bhiwani.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163314/http://bhiwani.nic.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| FR|| [[Faridabad district|Faridabad]]|| [[Faridabad]]|| align=right | 1,798,954|| align=right | 783|| align=right | 2,298||http://faridabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FT|| [[Fatehabad district|Fatehabad]]|| [[Fatehabad, Haryana|Fatehabad]]|| align=right | 941,522|| align=right | 2,538|| align=right | 371||http://fatehabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gurgaon district|Gurgaon]]|| [[Gurgaon]]|| align=right | 1,514,085|| align=right | 2,760|| align=right | 1,241||http://gurgaon.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| HI|| [[Hisar (district)|Hissar]]|| [[Hisar (city)|Hissar]]|| align=right | 1,742,815|| align=right | 3,788|| align=right | 438||http://hisar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jhajjar district|Jhajjar]]|| [[Jhajjar]]|| align=right | 956,907|| align=right | 1,868|| align=right | 522||http://jhajjar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JI|| [[Jind district|Jind]]|| [[Jind]]|| align=right | 1,332,042|| align=right | 2,702|| align=right | 493||http://jind.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Kaithal district|Kaithal]]|| [[Kaithal]]|| align=right | 1,072,861|| align=right | 2,799|| align=right | 467||http://kaithal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Karnal district|Karnal]]|| [[Karnal]]|| align=right | 1,506,323|| align=right | 2,471|| align=right | 598||http://karnal.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415152944/http://karnal.nic.in/ |date=2009-04-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kurukshetra district|Kurukshetra]]|| [[Kurukshetra]]|| align=right | 964,231|| align=right | 1,530|| align=right | 630||http://kurukshetra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahendragarh district|Mahendragarh]]|| [[Narnaul]]|| align=right | 921,680|| align=right | 1,900|| align=right | 485||http://mahendragarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MW|| [[Mewat district|Mewat]]|| [[Nuh (city)|Nuh]]|| align=right | 1,089,406|| align=right | 1,765 || align=right | 729 ||http://mewat.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PW || [[Palwal district|Palwal]]|| [[Palwal]]|| align=right | 1,040,493|| align=right | 1,367|| align=right | 761||http://palwal.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PK|| [[Panchkula district|Panchkula]]|| [[Panchkula]]|| align=right | 558,890|| align=right | 816|| align=right | 622||http://panchkula.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PP|| [[Panipat district|Panipat]]|| [[Panipat]]|| align=right | 1,202,811|| align=right | 1,250|| align=right | 949||http://panipat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RE|| [[Rewari district|Rewari]]|| [[Rewari]]|| align=right | 896,129|| align=right | 1,559|| align=right | 562||http://rewari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://rewari.nic.in/ |date=2007-07-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RO|| [[Rohtak district|Rohtak]]|| [[Rohtak]]|| align=right | 1,058,683|| align=right | 1,668|| align=right | 607||http://rohtak.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209215206/http://rohtak.nic.in/ |date=2009-02-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sirsa district|Sirsa]]|| [[Sirsa, Haryana|Sirsa]]|| align=right | 1,295,114|| align=right | 4,276|| align=right | 303||http://sirsa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232326/http://sirsa.nic.in/ |date=2018-04-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SNP|| [[Sonipat district|Sonipat]]|| [[Sonipat]]|| align=right | 1,480,080|| align=right | 2,260|| align=right | 697||http://sonepat.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| YN|| [[Yamuna Nagar district|Yamuna Nagar]]|| [[Yamuna Nagar]]|| align=right | 1,214,162|| align=right | 1,756|| align=right | 687 ||http://yamunanagar.nic.in/
|}
==हिमाचल प्रदेश==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bilaspur district, Himachal Pradesh|Bilaspur]]|| [[Bilaspur, Himachal Pradesh|Bilaspur]]|| align=right | 382,056|| align=right | 1,167|| align=right | 327||http://hpbilaspur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chamba district|Chamba]]|| [[Chamba, Himachal Pradesh|Chamba]]|| align=right | 518,844|| align=right | 6,528|| align=right | 80||http://hpchamba.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Hamirpur district, Himachal Pradesh|Hamirpur]]|| [[Hamirpur, Himachal Pradesh|Hamirpur]]|| align=right | 454,293|| align=right | 1,118|| align=right | 406||http://hphamirpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Kangra district|Kangra]]|| [[Dharamshala, Himachal Pradesh|Dharamshala]]|| align=right | 1,507,223|| align=right | 5,739|| align=right | 263||http://hpkangra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KI|| [[Kinnaur district|Kinnaur]]|| [[Reckong Peo]]|| align=right | 84,298|| align=right | 6,401|| align=right | 13||http://hpkinnaur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kullu district|Kullu]]|| [[Kullu]]|| align=right | 437,474|| align=right | 5,503|| align=right | 79||http://hpkullu.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LS|| [[Lahaul and Spiti district|Lahaul and Spiti]]|| [[Keylong]]|| align=right | 31,528|| align=right | 13,835|| align=right | 2||http://hplahaulspiti.gov.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mandi district|Mandi]]|| [[Mandi district|Mandi]]|| align=right | 999,518|| align=right | 3,950|| align=right | 253||http://hpmandi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Shimla district|Shimla]]|| [[Shimla]]|| align=right | 813,384|| align=right | 5,131|| align=right | 159||http://hpshimla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sirmaur district|Sirmaur]]|| [[Nahan]]|| align=right | 530,164|| align=right | 2,825|| align=right | 188||http://hpsirmaur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Solan district|Solan]]|| [[Solan]]|| align=right | 576,670|| align=right | 1,936|| align=right | 298||http://hpsolan.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UNA|| [[Una district|Una]]|| [[Una, Himachal Pradesh|Una]]|| align=right | 521,057|| align=right | 1,540|| align=right | 328||http://hpuna.nic.in/
|}
==जम्मू आ कश्मीर==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[Anantnag district|Anantnag]]|| [[Anantnag]]|| align=right | 1,070,144 || align=right | 2853 || align=right | 375 ||http://anantnag.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|BPR ||[[Bandipora district|Bandipora]]||[[Bandipore]]|| align=right | 385,099 || align=right | 3,010|| align=right | 128||http://bandipore.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Baramulla district|Baramulla]]|| [[Baramulla]]|| align=right | 1,015,503 || align=right | 3329 || align=right | 305||http://baramulla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Badgam district|Badgam]]|| [[Badgam]]|| align=right | 735,753 || align=right | 1406 || align=right | 537 || http://budgam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DO|| [[Doda district|Doda]]|| [[Doda]]|| align=right | 409,576 || align=right | 11,691|| align=right | 79||http://doda.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GB||[[Ganderbal district|Ganderbal]] || [[Ganderbal]] || align=right | 297,003 || align=right | 258|| align=right | 1,151||http://ganderbal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jammu district|Jammu]]|| [[Jammu]]|| align=right | 1,526,406|| align=right | 3,097|| align=right | 596||http://jammu.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Kargil district|Kargil]] || [[Kargil town|Kargil]]|| align=right | 143,388 || align=right | 14,036|| align=right | 10 ||http://kargil.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Kathua district|Kathua]]|| [[Kathua]]|| align=right | 615,711 || align=right | 2,651|| align=right | 232||http://kathua.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KW|| [[Kishtwar district|Kishtwar]] ||[[Kishtwar]]|| align=right | 231,037 || align=right | 1848|| align=right | 125||http://kishtwar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KG|| [[Kulgam district|Kulgam]]|| [[Kulgam]] || align=right | 422,786 || align=right | 457|| align=right | 925||http://kulgam.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kupwara district|Kupwara]]|| [[Kupwara]] || align=right | 875,564|| align=right | 2,379|| align=right | 368||http://kupwara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LE|| [[Leh district|Leh]]|| [[Leh]]|| align=right | 147,104 || align=right | 45,110|| align=right | 3||http://leh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PO|| [[Poonch district, India|Poonch]]|| [[Poonch]]|| align=right | 476,820 || align=right | 1,674|| align=right | 285||http://poonch.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Pulwama district|Pulwama]]|| [[Pulwama]]|| align=right | 570,060 || align=right | 1,398|| align=right | 598||http://pulwama.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Rajauri district|Rajouri]]|| [[Rajouri]]|| align=right | 619,266 || align=right | 2,630|| align=right | 235||http://rajouri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RB|| [[Ramban district|Ramban]]|| [[Ramban (Jammu and Kashmir)|Ramban]]|| align=right | 283,313 || align=right | 1,330 || align=right | 213||http://ramban.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RS|| [[Reasi district|Reasi]] || [[Reasi]] || align=right | 314,714 || align=right | 1710 || align=right | 184 || http://reasi.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SB|| [[Samba district|Samba]]|| [[Samba, Jammu|Samba]]|| align=right | 318,611|| align=right | 913 || align=right | 318||http://samba.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|SH|| [[Shopian district|Shopian]] || [[Shupiyan]] || align=right | 265,960 || align=right | 312 || align=right | 852 ||http://shopian.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Srinagar district|Srinagar]]|| [[Srinagar]]|| align=right | 1,269,751 || align=right | 2,228|| align=right | 703||http://srinagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Udhampur district|Udhampur]]|| [[Udhampur]]|| align=right | 555,357 || align=right | 4,550|| align=right | 211||http://udhampur.gov.in/
|}
==झारखण्ड==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| BO|| [[Bokaro district|Bokaro]]|| [[Bokaro Steel City|Bokaro]]|| align=right | 2,061,918 || align=right | 2,861|| align=right | 716 || http://bokaro.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chatra district|Chatra]]|| [[Chatra]]|| align=right | 1,042,304 || align=right | 3,700|| align=right | 275 || http://chatra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Deoghar district|Deoghar]]|| [[Deoghar]]|| align=right | 1,491,879|| align=right | 2,479|| align=right | 602 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhanbad district|Dhanbad]]|| [[Dhanbad]]|| align=right | 2,682,662|| align=right | 2,075|| align=right | 1,284 || http://dhanbad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DU|| [[Dumka district|Dumka]]|| [[Dumka]]|| align=right | 1,321,096 || align=right | 4,404 || align=right | 300 || http://dumka.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ES|| [[East Singhbhum district|East Singhbhum]]|| [[Jamshedpur]]|| align=right | 2,291,032 || align=right | 3,533|| align=right | 648 || http://jamshedpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Garhwa district|Garhwa]]|| [[Garhwa]]|| align=right | 1,322,387 || align=right | 4,064|| align=right | 327 || http://garhwa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GI|| [[Giridih district|Giridih]]|| [[Giridih]]|| align=right | 2,445,203|| align=right | 4,887|| align=right | 497 || http://giridih.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GO|| [[Godda district|Godda]]|| [[Godda]]|| align=right | 1,311,382|| align=right | 2,110|| align=right | 622 || http://godda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gumla district|Gumla]]|| [[Gumla]]|| align=right | 1,025,656 || align=right | 5327|| align=right | 193 || http://gumla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Hazaribagh district|Hazaribag]]|| [[Hazaribagh|Hazaribag]]|| align=right | 1,734,005 || align=right | 4,302 || align=right | 403 ||http://hazaribag.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA || [[Jamtara district|Jamtara]]|| [[Jamtara]]|| align=right | 790,207 || align=right | 1,802 || align=right | 439 || http://jamtara.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khunti district|Khunti]]|| [[Khunti]]|| align=right | 530,299 || align=right | 2,467 || align=right | 215 || http://khunti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Koderma district|Koderma]]|| [[Koderma]]|| align=right | 717,169 || align=right | 1,312|| align=right | 427 || http://koderma.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Latehar district|Latehar]]|| [[Latehar]]|| align=right | 725,673 || align=right | 3,630 || align=right | 200 || http://latehar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LO|| [[Lohardaga district|Lohardaga]]|| [[Lohardaga]]|| align=right | 461,738|| align=right | 1,494|| align=right | 310 || http://lohardaga.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PK|| [[Pakur district|Pakur]]|| [[Pakur]]|| align=right | 899,200 || align=right | 1,805|| align=right | 498 || http://pakur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PL|| [[Palamu district|Palamu]]|| [[Daltonganj]]|| align=right | 1,936,319 || align=right | 5,082|| align=right | 381 || http://palamu.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RM|| [[Ramgarh district|Ramgarh]]|| [[Ramgarh, Jharkhand|Ramgarh]]|| align=right | 949,159 || align=right | 1,212|| align=right | 684 || http://ramgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Ranchi district|Ranchi]]|| [[Ranchi]]|| align=right | 2,912,022|| align=right | 7,974|| align=right | 557 || http://ranchi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Sahebganj district|Sahibganj]]|| [[Sahebganj]]|| align=right | 1,150,038 || align=right | 1,599|| align=right | 719 || http://sahibganj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK|| [[Seraikela Kharsawan district|Seraikela Kharsawan]]|| [[Seraikela]] || align=right | 1,063,458|| align=right | 2,725|| align=right | 390 || http://seraikela.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI || [[Simdega district|Simdega]]|| [[Simdega]]|| align=right | 599,813 || align=right | 3,750 || align=right | 160 || http://simdega.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[West Singhbhum district|West Singhbhum]]|| [[Chaibasa]]|| align=right | 1,501,619|| align=right | 7,186 || align=right | 209 || http://chaibasa.nic.in/
|}
==कर्नाटका==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''Population (2012)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| BK|| [[Bagalkot district|Bagalkot]]|| [[Bagalkot]]|| align=right | 1,890,826 || align=right | 6,583|| align=right | 288 ||http://www.bagalkot.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072308/http://www.bagalkot.nic.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Bellary district|Bellary]]|| [[Bellary]]|| align=right | 2,532,383 || align=right | 8,439|| align=right | 300 ||http://www.bellary.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072307/http://www.bellary.nic.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BG|| [[Belgaum district|Belgaum]]|| [[Belgaum]]|| align=right | 4,778,439 || align=right | 13,415|| align=right | 356 ||http://www.belgaum.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630210052/http://www.belgaum.nic.in/ |date=2015-06-30 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bangalore Rural district|Bangalore Rural]]|| [[Bangalore]]|| align=right | 987,257|| align=right | 2,239 || align=right | 441 ||http://www.bangalorerural.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331110239/http://www.bangalorerural.nic.in/ |date=2019-03-31 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[Bangalore Urban district|Bangalore Urban]]|| [[Bangalore]]|| align=right | 9,588,910|| align=right | 2,190|| align=right | 4,378||http://bangaloreurban.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116153217/http://bangaloreurban.nic.in/ |date=2007-11-16 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Bidar district|Bidar]]|| [[Bidar]]|| align=right | 1,700,018 || align=right | 5,448|| align=right | 312 ||http://www.bidar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CJ|| [[Chamarajanagar district|Chamarajnagar]]|| [[Chamarajanagar]]|| align=right | 1,020,962|| align=right | 5,102|| align=right | 200 ||http://chamrajnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CK|| [[Chikkaballapur district|Chikkaballapur]] || [[Chikkaballapur]] || align=right | 1,254,377 || align=right | 4,208 || align=right | 298||http://www.chikballapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190310100553/http://www.chikballapur.nic.in/ |date=2019-03-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CK|| [[Chikkamagaluru district|Chikkamagaluru]]|| [[Chikmagalur]]|| align=right | 1,137,753 || align=right | 7,201|| align=right | 158|| http://chickmagalur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[Chitradurga district|Chitradurga]]|| [[Chitradurga]]|| align=right | 1,660,378 || align=right | 8,437|| align=right | 197 ||http://www.chitradurga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315120849/http://www.chitradurga.nic.in/ |date=2019-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DK|| [[Dakshina Kannada]]|| [[Mangalore]]|| align=right | 2,083,625 || align=right | 4,559|| align=right | 457 ||http://www.dk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315220959/http://www.dk.nic.in/ |date=2019-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Davanagere district|Davanagere]]|| [[Davangere]]|| align=right | 1,946,905 || align=right | 5,926|| align=right | 329 ||http://www.davanagere.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517105317/http://davanagere.nic.in/ |date=2018-05-17 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dharwad district|Dharwad]]|| [[Dharwad]]|| align=right | 1,846,993 || align=right | 4,265|| align=right | 434 ||http://www.dharwad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Gadag district|Gadag]]|| [[Gadag-Betageri]]|| align=right | 1,065,235 || align=right | 4,651|| align=right | 229||http://gadag.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HS|| [[Hassan district|Hassan]]|| [[Hassan, Karnataka|Hassan]]|| align=right | 1,776,221 || align=right | 6,814|| align=right | 261 ||http://www.hassan.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HV|| [[Haveri district|Haveri]]|| [[Haveri]]|| align=right | 1,598,506 || align=right | 4,825|| align=right | 331 ||http://haveri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gulbarga district|Gulbarga]]|| [[Gulbarga]]|| align=right | 2,564,892 || align=right | 10,990 || align=right | 233 ||http://www.gulbarga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910164747/http://www.gulbarga.nic.in/ |date=2019-09-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KD|| [[Kodagu district|Kodagu]]|| [[Madikeri]]|| align=right | 554,762 || align=right | 4,102|| align=right | 135 ||http://www.kodagu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315175025/http://www.kodagu.nic.in/ |date=2019-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KL|| [[Kolar district|Kolar]]|| [[Kolar]]|| align=right | 1,540,231 || align=right | 4,012 || align=right | 384 ||http://kolar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KP|| [[Koppal district|Koppal]]|| [[Koppal]]|| align=right | 1,391,292 || align=right | 5,565 || align=right | 250 ||http://www.koppal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mandya district|Mandya]]|| [[Mandya]]|| align=right | 1,808,680 || align=right | 4,961|| align=right | 365 ||http://www.mandya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312035834/http://www.mandya.nic.in/ |date=2019-03-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MY|| [[Mysore district|Mysore]]|| [[Mysore]]|| align=right | 2,994,744|| align=right | 6,854|| align=right | 437 ||http://www.mysore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810052646/http://www.mysore.nic.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Raichur district|Raichur]]|| [[Raichur]]|| align=right | 1,924,773 || align=right | 6,839|| align=right | 228 ||http://www.raichur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RM|| [[Ramanagara district|Ramanagara]] || [[Ramanagara]] || align=right | 1,082,739 || align=right | 3,573 || align=right | 303 || http://www.ramanagaracity.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721161719/http://www.ramanagaracity.gov.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Shimoga district|Shimoga]]|| [[Shimoga]]|| align=right | 1,755,512 || align=right | 8,495|| align=right | 207 ||http://www.shimoga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513041244/http://shimoga.nic.in/ |date=2012-05-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TU|| [[Tumkur district|Tumkur]]|| [[Tumkur]]|| align=right | 2,681,449 || align=right | 10,598|| align=right | 253 ||http://www.tumkur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320013636/http://www.tumkur.nic.in/ |date=2019-03-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Udupi district|Udupi]]|| [[Udupi]]|| align=right | 1,177,908 || align=right | 3,879|| align=right | 304 || http://udupi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UK|| [[Uttara Kannada]]|| [[Karwar]]|| align=right | 1,353,299|| align=right | 10,291|| align=right | 132||http://uttarakannada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BJ|| [[Bijapur district, Karnataka|Vijayapura]]|| [[Bijapur, Karnataka|Vijayapura]]|| align=right | 2,175,102 || align=right | 10,517|| align=right | 207 ||http://www.bijapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514062653/http://www.bijapur.nic.in/ |date=2019-05-14 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| YG|| [[Yadgir district|Yadgir]] || [[Yadgir]] || align=right | 1,172,985 || align=right | 5,225 || align=right | 224 ||http://www.yadgir.nic.in/
|}
==केरला==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Alappuzha district|Alappuzha]]|| [[Alappuzha]]||align=right| 2,121,943 ||align=right| 1,414 ||align=right| 1,501 ||http://www.alappuzha.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180525195417/http://alappuzha.nic.in/ |date=2018-05-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ER|| [[Ernakulam district|Ernakulam]]|| [[Kakkanad]]||align=right| 3,279,860 ||align=right| 2,951 ||align=right| 1,069 || http://ernakulam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ID|| [[Idukki district|Idukki]]|| [[Painavu]]||align=right| 1,107,453 ||align=right| 4,479 ||align=right| 254 || http://idukki.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KN|| [[Kannur district|Kannur]]|| [[Kannur]]||align=right| 2,525,637 ||align=right| 2,966 ||align=right| 852 || http://kannur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KS|| [[Kasaragod district|Kasaragod]]|| [[Kasaragod]]||align=right| 1,302,600 ||align=right| 1,992 ||align=right| 654 ||http://kasargod.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KL|| [[Kollam district|Kollam]]|| [[Kollam]]||align=right| 2,629,703 ||align=right| 2,498 ||align=right| 1,056 || http://kollam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Kottayam district|Kottayam]]|| [[Kottayam]]||align=right| 1,979,384 ||align=right| 2,203 ||align=right| 896 || http://kottayam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KZ|| [[Kozhikode district|Kozhikode]]|| [[Kozhikode]]||align=right| 3,089,543 ||align=right| 2,345||align=right| 1,318 ||http://kozhikode.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Malappuram district|Malappuram]]|| [[Malappuram]]||align=right| 4,110,956 ||align=right| 3,550||align=right| 1,058 ||http://malappuram.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PL|| [[Palakkad district|Palakkad]]|| [[Palakkad]]||align=right| 2,810,892 ||align=right| 4,480||align=right| 627 ||http://palakkad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PT|| [[Pathanamthitta]]|| [[Pathanamthitta]]||align=right| 1,195,537 ||align=right| 2,462 ||align=right| 453 ||http://pathanamthitta.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TS|| [[Thrissur district|Thrissur]]|| [[Thrissur]]||align=right| 3,110,327 ||align=right| 3,032||align=right| 1,026 ||http://thrissur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TV|| [[Thiruvananthapuram]]|| [[Thiruvananthapuram]]||align=right| 3,307,284 ||align=right| 2,192||align=right| 1,509 ||http://www.trivandrum.gov.in// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003725/http://www.trivandrum.gov.in// |date=2018-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| WA|| [[Wayanad district|Wayanad]]|| [[Kalpetta]]||align=right| 816,558 ||align=right| 2,131 ||align=right| 383 || http://wayanad.nic.in/
|}
==लक्षद्वीप==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| LD || [[Lakshadweep]]|| [[Kavaratti]]|| align=right | 64,429 || align=right | 32 || align=right | 2,013 |||http://www.lakshadweep.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520000022/http://www.lakshadweep.gov.in/ |date=2018-05-20 }}
|}
==मध्य प्रदेश==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|-bgcolor=#F4F9FF
| AG|| [[आगर मालवा जिला|आगर मालवा]]|| [[आगर, भारत|आगर]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Alirajpur district|Alirajpur]]|| [[Alirajpur]]|| align=right | 728,677 || align=right | 3,182 || align=right | 229 |||http://alirajpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AP|| [[Anuppur district|Anuppur]]|| [[Anuppur]]|| align=right | 749,521 || align=right | 3,747 || align=right | 200 || http://anuppur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AS|| [[Ashok Nagar district|Ashok Nagar]]|| [[Ashok Nagar]]|| align=right | 844,979 || align=right | 4,674 || align=right | 181 ||| http://ashoknagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Balaghat district|Balaghat]]|| [[Balaghat]]|| align=right | 1,701,156 || align=right | 9,229|| align=right | 184 || http://balaghat.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Barwani district|Barwani]]|| [[Barwani]]|| align=right | 1,385,659 || align=right | 5,432|| align=right | 256 || http://barwani.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BE|| [[Betul district|Betul]]|| [[Betul, Madhya Pradesh|Betul]]|| align=right | 1,575,247 || align=right | 10,043|| align=right | 157 || http://betul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Bhind district|Bhind]]|| [[Bhind]]|| align=right | 1,703,562 || align=right | 4,459|| align=right | 382 || http://bhind.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BP|| [[Bhopal district|Bhopal]]|| [[Bhopal]]|| align=right | 2,368,145 || align=right | 2,772|| align=right | 854 || http://bhopal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU || [[Burhanpur district|Burhanpur]]|| [[Burhanpur, Madhya Pradesh|Burhanpur]]|| align=right | 756,993 || align=right | 3,427 || align=right | 221 || http://burhanpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[Chhatarpur district|Chhatarpur]]|| [[Chhatarpur]]|| align=right | 1,762,857 || align=right | 8,687|| align=right | 203 || http://chhatarpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CN|| [[Chhindwara district|Chhindwara]]|| [[Chhindwara]]|| align=right | 2,090,306 || align=right | 11,815|| align=right | 177 || http://chhindwara.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DM|| [[Damoh district|Damoh]]|| [[Damoh]]|| align=right | 1,263,703 || align=right | 7,306 || align=right | 173 || http://damoh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DT|| [[Datia district|Datia]]|| [[Datia]]|| align=right | 786,375 || align=right | 2,694 || align=right | 292 || http://datia.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Dewas district|Dewas]]|| [[Dewas]]|| align=right | 1,563,107 || align=right | 7,020 || align=right | 223 || http://dewas.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhar district|Dhar]]|| [[Dhar]]|| align=right | 2,184,672 || align=right | 8,153 || align=right | 268 || http://dhar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dindori district|Dindori]]|| [[Dindori, Madhya Pradesh|Dindori]]|| align=right | 704,218 || align=right | 7,427 || align=right | 94 || http://dindori.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Guna district|Guna]]|| [[Guna, India|Guna]]|| align=right | 1,240,938 || align=right | 6,485 || align=right | 194 || http://guna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GW|| [[Gwalior district|Gwalior]]|| [[Gwalior]]|| align=right | 2,030,543 || align=right | 5,465 || align=right | 445 || http://gwalior.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Harda district|Harda]]|| [[Harda]]|| align=right | 570,302 || align=right | 3,339 || align=right | 171 || http://harda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HO|| [[Hoshangabad district|Hoshangabad]]|| [[Hoshangabad]]|| align=right | 1,240,975 || align=right | 6,698 || align=right | 185 || http://hoshangabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| IN|| [[Indore district|Indore]]|| [[Indore]]|| align=right | 3,272,335 || align=right | 3,898 || align=right | 839 || http://www.indore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jabalpur district|Jabalpur]]|| [[Jabalpur]]|| align=right | 2,460,714 || align=right | 5,210 || align=right | 472 || http://jabalpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jhabua district|Jhabua]]|| [[Jhabua]]|| align=right | 1,024,091 || align=right | 6,782 || align=right | 285 || http://jhabua.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Katni district|Katni]]|| [[Katni]]|| align=right | 1,291,684 || align=right | 4,947 || align=right | 261 || http://katni.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EN|| [[Khandwa district|Khandwa]] (East Nimar)|| [[Khandwa]]|| align=right | 1,309,443 || align=right | 7,349 || align=right | 178 || http://khandwa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WN|| [[Khargone district|Khargone]] (West Nimar)|| [[Khargone]]|| align=right | 1,872,413 || align=right | 8,010 || align=right | 233 || http://khargone.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ML|| [[Mandla district|Mandla]]|| [[Mandla]]|| align=right | 1,053,522 || align=right | 5,805 || align=right | 182 || http://mandla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MS|| [[Mandsaur district|Mandsaur]]|| [[Mandsaur]]|| align=right | 1,339,832 || align=right | 5,530 || align=right | 242 || http://mandsaur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MO|| [[Morena district|Morena]]|| [[Morena, India|Morena]]|| align=right | 1,965,137 || align=right | 4,991 || align=right | 394 || http://morena.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Narsinghpur district|Narsinghpur]]|| [[Narsinghpur]]|| align=right | 1,092,141 || align=right | 5,133 || align=right | 213 || http://narsinghpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NE|| [[Neemuch district|Neemuch]]|| [[Neemuch]]|| align=right | 825,958 || align=right | 4,267 || align=right | 194 || http://neemuch.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Panna district|Panna]]|| [[Panna, India|Panna]]|| align=right | 1,016,028 || align=right | 7,135 || align=right | 142 || http://panna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RS|| [[Raisen district|Raisen]]|| [[Raisen]]|| align=right | 1,331,699 || align=right | 8,466 || align=right | 157 || http://raisen.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RG|| [[Rajgarh district|Rajgarh]]|| [[Rajgarh, Madhya Pradesh|Rajgarh]]|| align=right | 1,546,541 || align=right | 6,143 || align=right | 251 || http://rajgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RL|| [[Ratlam district|Ratlam]]|| [[Ratlam]]|| align=right | 1,454,483 || align=right | 4,861 || align=right | 299 || http://ratlam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RE|| [[Rewa district|Rewa]]|| [[Rewa, India|Rewa]]|| align=right | 2,363,744 || align=right | 6,314 || align=right | 374 || http://rewa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SG|| [[Sagar district|Sagar]]|| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]|| align=right | 2,378,295 || align=right | 10,252 || align=right | 272 || http://sagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[Satna district|Satna]]|| [[Satna]]|| align=right | 2,228,619 || align=right | 7,502 || align=right | 297 || http://satna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Sehore district|Sehore]]|| [[Sehore]]|| align=right | 1,311,008 || align=right | 6,578 || align=right | 199 || http://sehore.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Seoni district|Seoni]]|| [[Seoni]]|| align=right | 1,378,876 || align=right | 8,758 || align=right | 157 || http://seoni.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Shahdol district|Shahdol]]|| [[Shahdol]]|| align=right | 1,064,989 || align=right | 6,205 || align=right | 172 || http://shahdol.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[Shajapur district|Shajapur]]|| [[Shajapur]]|| align=right | 1,512,353 || align=right | 6,196 || align=right | 244 || http://shajapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SP|| [[Sheopur district|Sheopur]]|| [[Sheopur]]|| align=right | 687,952 || align=right | 6,585 || align=right | 104 || http://sheopur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SV|| [[Shivpuri district|Shivpuri]]|| [[Shivpuri]]|| align=right | 1,725,818 || align=right | 10,290 || align=right | 168 || http://shivpuri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sidhi district|Sidhi]]|| [[Sidhi]]|| align=right | 1,126,515 || align=right | 10,520 || align=right | 232 || http://sidhi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN|| [[Singrauli district|Singrauli]]|| [[Waidhan]]|| align=right | 1,178,132 || align=right | 5,672 || align=right | 208 || http://singrauli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[Tikamgarh district|Tikamgarh]]|| [[Tikamgarh]]|| align=right | 1,444,920 || align=right | 5,055 || align=right | 286 || http://tikamgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UJ|| [[Ujjain district|Ujjain]]|| [[Ujjain]]|| align=right | 1,986,597 || align=right | 6,091 || align=right | 356 || http://ujjain.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UM|| [[Umaria district|Umaria]]|| [[Umaria]]|| align=right | 643,579 || align=right | 4,062 || align=right | 158 || http://umaria.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VI|| [[Vidisha district|Vidisha]]|| [[Vidisha]]|| align=right | 1,458,212 || align=right | 7,362|| align=right | 198 || http://vidisha.nic.in/
|}
==महाराष्ट्र==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AH|| [[Ahmednagar district|Ahmednagar]]|| [[Ahmednagar]]|| align=right | 4,543,083 || align=right | 17,048 || align=right | 266 || http://ahmednagar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AK|| [[Akola district|Akola]]|| [[Akola]]|| align=right | 1,818,617 || align=right | 5,429 || align=right | 321 || http://akola.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM|| [[Amravati district|Amravati]]|| [[Amravati]]|| align=right | 2,887,826 || align=right | 12,235 || align=right | 237 || http://amravati.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AU|| [[Aurangabad district, Maharashtra|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]]|| align=right | 3,695,928 || align=right | 10,107 || align=right | 365 || http://aurangabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Beed district|Beed]]|| [[Beed]]|| align=right | 2,585,962 || align=right | 10,693 || align=right | 242 || http://beed.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bhandara district|Bhandara]]|| [[Bhandara]]|| align=right | 1,198,810 || align=right | 3,890 || align=right | 293 || http://bhandara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[Buldhana district|Buldhana]]|| [[Buldhana]]|| align=right | 2,588,039 || align=right | 9,661 || align=right | 268 || http://buldhana.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chandrapur district|Chandrapur]]|| [[Chandrapur]]|| align=right | 2,194,262 || align=right | 11,443 || align=right | 192 || http://chanda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhule district|Dhule]]|| [[Dhule]]|| align=right | 2,048,781 || align=right | 8,095 || align=right | 285 || http://dhule.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Gadchiroli district|Gadchiroli]]|| [[Gadchiroli]]|| align=right | 1,071,795 || align=right | 14,412 || align=right | 74 || http://gadchiroli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GO|| [[Gondia district|Gondia]]|| [[Gondia]]|| align=right | 1,322,331 || align=right | 5,431 || align=right | 253 || http://gondia.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HI|| [[Hingoli district|Hingoli]]|| [[Hingoli]]|| align=right | 1,178,973 || align=right | 4,526 || align=right | 244 || http://hingoli.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JG|| [[Jalgaon district|Jalgaon]]|| [[Jalgaon]]|| align=right | 4,224,442 || align=right | 11,765 || align=right | 359 || http://jalgaon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JN|| [[Jalna district|Jalna]]|| [[Jalna, Maharashtra|Jalna]]|| align=right | 1,958,483 || align=right | 7,718 || align=right | 255 || http://jalna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kolhapur district|Kolhapur]]|| [[Kolhapur]]|| align=right | 3,874,015 || align=right | 7,685 || align=right | 504 || http://kolhapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Latur district|Latur]]|| [[Latur]]|| align=right | 2,455,543 || align=right | 7,157|| align=right | 343 || http://latur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MC|| [[Mumbai City]]|| —|| align=right | 3,145,966 || align=right | 69 || align=right | 20,038 || http://mumbaicity.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MU|| [[Mumbai Suburban district|Mumbai suburban]]|| [[Bandra]] (East)|| align=right | 9,332,481 || align=right | 369 || align=right | 20,925 || http://mumbaisuburban.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ND|| [[Nanded district|Nanded]]|| [[Nanded]]|| align=right | 3,356,566 || align=right | 10,528 || align=right | 319 || http://nanded.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NB|| [[Nandurbar district|Nandurbar]]|| [[Nandurbar]]|| align=right | 1,646,177 || align=right | 5,055 || align=right | 276 || http://nandurbar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG|| [[Nagpur district|Nagpur]]|| [[Nagpur]]|| align=right | 4,653,171 || align=right | 9,892 || align=right | 470 || http://nagpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NS|| [[Nashik district|Nashik]]|| [[Nashik]]|| align=right | 6,109,052 || align=right | 15,539 || align=right | 393 || http://nashik.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| OS|| [[Osmanabad district|Osmanabad]]|| [[Osmanabad]]|| align=right | 1,660,311 || align=right | 7,569 || align=right | 219 || http://osmanabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| - || [[Palghar district|Palghar]]|| [[Palghar]]|| align=right | - || align=right | - || align=right | - || -
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Parbhani district|Parbhani]]|| [[Parbhani]]|| align=right | 1,835,982 || align=right | 6,511 || align=right | 295 || http://parbhani.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Pune district|Pune]]|| [[Pune]]|| align=right | 9,426,959|| align=right | 15,643 || align=right | 603 || http://pune.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RG|| [[Raigad district|Raigad]]|| [[Alibag]]|| align=right | 2,635,394 || align=right | 7,152 || align=right | 368 || http://raigad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RT|| [[Ratnagiri district|Ratnagiri]]|| [[Ratnagiri]]|| align=right | 1,612,672 || align=right | 8,208 || align=right | 196 || http://ratnagiri.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN|| [[Sangli district|Sangli]]|| [[Sangli]]|| align=right | 2,820,575 || align=right | 8,572 || align=right | 329 || http://sangli.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[Satara district|Satara]]|| [[Satara (city)|Satara]]|| align=right | 3,003,922 || align=right | 10,475 || align=right | 287 || http://satara.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113130255/http://satara.gov.in/ |date=2020-11-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sindhudurg district|Sindhudurg]]|| [[Oros]]|| align=right | 848,868 || align=right | 5,207 || align=right | 163 || http://sindhudurg.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Solapur district|Solapur]]|| [[Solapur]]|| align=right | 4,315,527 || align=right | 14,895 || align=right | 290 || http://solapur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TH|| [[Thane district|Thane]]|| [[Thane]]|| align=right | 11,060,148 || align=right | 9,558 || align=right | 1,157 || http://thane.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WR|| [[Wardha district|Wardha]]|| [[Wardha]]|| align=right | 1,296,157 || align=right | 6,309 || align=right | 205 || http://wardha.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[Washim district|Washim]]|| [[Washim]]|| align=right | 1,196,714 || align=right | 5,155 || align=right | 244 || http://washim.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| YA|| [[Yavatmal district|Yavatmal]]|| [[Yavatmal]]|| align=right | 2,775,457 || align=right | 13,582 || align=right | 204 || http://yavatmal.nic.in/
|}
==मणिपुर==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bishnupur district|Bishnupur]]|| [[Bishnupur, Manipur|Bishnupur]]|| align=right | 240,363 || align=right | 496 || align=right | 485 ||http://ukhrul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CC|| [[Churachandpur district|Churachandpur]]|| [[Churachandpur]]|| align=right | 271,274 || align=right | 4,574 || align=right | 59 ||http://churachandpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CD|| [[Chandel district|Chandel]]|| [[Chandel district|Chandel]]|| align=right | 144,028 || align=right | 3,317 || align=right | 43 ||http://chandel.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EI|| [[Imphal East district|Imphal East]]|| [[Porompat]]|| align=right | 452,661 || align=right | 710 || align=right | 638 || http://imphaleast.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SE|| [[Senapati district|Senapati]]|| [[Senapati]]|| align=right | 354,972 || align=right | 3,269 || align=right | 109 ||http://Senapati.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TA|| [[Tamenglong district|Tamenglong]]|| [[Tamenglong]]|| align=right | 140,143 || align=right | 4,391 || align=right | 32 ||http://tamenglong.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TH|| [[Thoubal district|Thoubal]]|| [[Thoubal]]|| align=right | 420,517 || align=right | 514 || align=right | 818 ||http://thoubal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UK|| [[Ukhrul district|Ukhrul]]|| [[Ukhrul]]|| align=right | 183,115 || align=right | 4,547 || align=right | 40 ||http://ukhrul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WI|| [[Imphal West district|Imphal West]]|| [[Lamphelpat]]|| align=right | 514,683 || align=right | 519 || align=right | 992 || http://imphalwest.nic.in/
|}
==मेघालय==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| EG|| [[East Garo Hills]]|| [[Williamnagar]]|| align=right | 317,618 || align=right | 2,603 || align=right | 121 ||http://eastgarohills.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615020254/http://eastgarohills.nic.in/ |date=2008-06-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| EK|| [[East Khasi Hills]]|| [[Shillong]]|| align=right | 824,059 || align=right | 2,752 || align=right | 292 ||http://eastkhasihills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[East Jaintia Hills]] || [[Khleihriat]]|| align=right | 122,436 || align=right | 2,115 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[North Garo Hills]] || [[Resubelpara]]|| align=right | 118,325 || align=right | 1,113 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| RB|| [[Ri-Bhoi|Ri Bhoi]]|| [[Nongpoh]]|| align=right | 258,380 || align=right | 2,378 || align=right | 109 ||http://ribhoi.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SG|| [[South Garo Hills]]|| [[Baghmara, India|Baghmara]]|| align=right | 142,574 || align=right | 1,850 || align=right | 77 ||http://southgarohills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[South West Garo Hills]]|| [[Ampati]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[South West Khasi Hills]]|| [[Mawkyrwat]]|| align=right | 110,152 || align=right | 1,341 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| WG|| [[West Jaintia Hills]]|| [[Jowai]]|| align=right | 270,352 || align=right | 1,693 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| WG|| [[West Garo Hills]]|| [[Tura, India|Tura]]|| align=right | 642,923 || align=right | 3,714 || align=right | 173 ||http://westgarohills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WK|| [[West Khasi Hills]]|| [[Nongstoin]]|| align=right | 385,601 || align=right | 5,247 || align=right | 73 ||http://westkhasihills.gov.in/
|}
==मिजोरम==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AI|| [[Aizawl district|Aizawl]]|| [[Aizawl]]|| align=right | 404,054 || align=right | 3,577 || align=right | 113 ||http://aizawl.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Champhai district|Champhai]]|| [[Champhai]]|| align=right | 125,370 || align=right | 3,168|| align=right | 39 ||http://champhai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kolasib district|Kolasib]]|| [[Kolasib]]|| align=right | 83,054 || align=right | 1,386 || align=right | 60 ||http://kolasib.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Lawngtlai district|Lawngtlai]]|| [[Lawngtlai]]|| align=right | 117,444 || align=right | 2,519 || align=right | 46 ||http://lawngtlai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LU|| [[Lunglei district|Lunglei]]|| [[Lunglei]]|| align=right | 154,094 || align=right | 4,572 || align=right | 34 ||http://lunglei.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mamit district|Mamit]]|| [[Mamit]]|| align=right | 85,757 || align=right | 2,967 || align=right | 28 ||http://mamit.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Saiha district|Saiha]]|| [[Saiha]]|| align=right | 56,366 || align=right | 1,414 || align=right | 40 ||http://saiha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SE|| [[Serchhip district|Serchhip]]|| [[Serchhip]]|| align=right | 64,875 || align=right | 1,424 || align=right | 46 ||http://serchhip.nic.in/
|}
==नागाल्याण्ड==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dimapur district|Dimapur]]|| [[Dimapur]]|| align=right | 379,769 || align=right | 926 || align=right | 410 ||http://dimapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KI|| [[Kiphire district|Kiphire]]|| [[Kiphire]]|| align=right | 74,033 || align=right | 1,255 || align=right | 66 || http://kiphire.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kohima district|Kohima]]|| [[Kohima]]|| align=right | 270,063 || align=right | 1,041 || align=right | 213 ||http://kohima.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LO || [[Longleng district|Longleng]]|| [[Longleng]]|| align=right | 50,593 || align=right | 885 || align=right | 89 ||http://kohima.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MK|| [[Mokokchung district|Mokokchung]]|| [[Mokokchung]]|| align=right | 193,171 || align=right | 1,615 || align=right | 120 ||http://mokokchung.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MN|| [[Mon district|Mon]]|| [[Mon, India|Mon]]|| align=right | 259,604|| align=right | 1,786 || align=right | 145 ||http://mon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PE|| [[Peren district|Peren]]|| [[Peren]]|| align=right | 163,294 || align=right | 2,300 || align=right | 55 || http://peren-district.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PH|| [[Phek district|Phek]]|| [[Phek]]|| align=right | 163,294 || align=right | 2,026 || align=right | 81 ||http://phek.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TU|| [[Tuensang district|Tuensang]]|| [[Tuensang]]|| align=right | 414,801|| align=right | 4,228 || align=right | 98||http://tuensang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WO|| [[Wokha district|Wokha]]|| [[Wokha]]|| align=right | 166,239 || align=right | 1,628 || align=right | 120 ||http://wokha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ZU|| [[Zunheboto district|Zunheboto]]|| [[Zunheboto]]|| align=right | 141,014 || align=right | 1,255 || align=right | 112 ||http://zunheboto.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|}
==ओडिशा==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[Angul district|Angul]]|| [[Angul]]|| align=right | 1,271,703 || align=right | 6,347 || align=right | 199 ||http://angul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Boudh district|Boudh]] (Bauda)|| [[Boudh]]|| align=right | 439,917 || align=right | 4,289 || align=right | 142 ||http://boudh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bhadrak district|Bhadrak]]|| [[Bhadrak]]|| align=right | 1,506,522 || align=right | 2,788 || align=right | 601 ||http://bhadrak.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Balangir district|Balangir]] || [[Balangir]]|| align=right | 1,648,574 || align=right | 6,552 || align=right | 251 ||http://balangir.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bargarh district|Bargarh]] (Baragarh)|| [[Bargarh]]|| align=right | 1,478,833 || align=right | 5,832 || align=right | 253 ||http://bargarh.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BW|| [[Balasore district|Balasore]] || [[Balasore]]|| align=right | 2,317,419 || align=right | 3,706 || align=right | 609 ||http://baleswar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CU|| [[Cuttack district|Cuttack]]|| [[Cuttack]]|| align=right | 2,618,708 || align=right | 3,915|| align=right | 666 ||http://cuttack.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Debagarh district|Debagarh]] (Deogarh)|| [[Debagarh]]|| align=right | 312,164 || align=right | 2,781 || align=right | 106 ||http://deogarh.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhenkanal district|Dhenkanal]]|| [[Dhenkanal, India|Dhenkanal]]|| align=right | 1,192,948 || align=right | 4,597 || align=right | 268 ||http://dhenkanal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GN|| [[Ganjam]]|| [[Chhatrapur]]|| align=right | 3,520,151|| align=right | 8,033|| align=right | 429 || http://ganjam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GP|| [[Gajapati district|Gajapati]]|| [[Paralakhemundi]]|| align=right | 575,880|| align=right | 3,056 || align=right | 133 ||http://gajapati.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jharsuguda district|Jharsuguda]]|| [[Jharsuguda]]|| align=right | 579,499|| align=right | 2,202 || align=right | 274 ||http://jharsuguda.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JP|| [[Jajpur district|Jajpur]] || [[Panikoili]]|| align=right | 1,826,275|| align=right | 2,885 || align=right | 630 ||http://jajpur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JS|| [[Jagatsinghpur district|Jagatsinghpur]]|| [[Jagatsinghpur]]|| align=right | 1,136,604|| align=right | 1,759|| align=right | 681 ||http://www.jagatsinghpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khordha district|Khordha]]|| [[Khordha]]|| align=right | 2,246,341 || align=right | 2,888 || align=right | 799 ||http://khordha.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KJ|| [[Kendujhar district|Kendujhar]] (Keonjhar)|| [[Kendujhar]]|| align=right | 1,802,777 || align=right | 8,336 || align=right | 217 ||http://kendujhar.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KL|| [[Kalahandi district|Kalahandi]]|| [[Bhawanipatna]]|| align=right | 1,573,054 || align=right | 8,197 || align=right | 199 || http://kalahandi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KN|| [[Kandhamal district|Kandhamal]]|| [[Phulbani]]|| align=right | 731,952|| align=right | 6,004 || align=right | 91 || http://kandhamal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Koraput district|Koraput]]|| [[Koraput]]|| align=right | 1,376,934 || align=right | 8,534 || align=right | 156 ||http://koraput.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KP|| [[Kendrapara district|Kendrapara]]|| [[Kendrapara]]|| align=right | 1,439,891 || align=right | 2,546 || align=right | 545 ||http://kendrapara.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| ML|| [[Malkangiri district|Malkangiri]]|| [[Malkangiri]]|| align=right | 612,727 || align=right | 6,115 || align=right | 106 ||http://malkangiri.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MY|| [[Mayurbhanj district|Mayurbhanj]]|| [[Baripada]]|| align=right | 2,513,895 || align=right | 10,418 || align=right | 241 || http://mayurbhanj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NB|| [[Nabarangpur district|Nabarangpur]]|| [[Nabarangpur]]|| align=right | 1,218,762 || align=right | 5,135 || align=right | 230 ||http://nabarangpur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| NU|| [[Nuapada district|Nuapada]]|| [[Nuapada]]|| align=right | 606,490 || align=right | 3,408 || align=right | 157 ||http://www.nuapada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NY|| [[Nayagarh district|Nayagarh]]|| [[Nayagarh]]|| align=right | 962,215 || align=right | 3,954 || align=right | 247 ||http://www.nayagarh.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Puri district|Puri]]|| [[Puri]]|| align=right | 1,697,983 || align=right | 3,055 || align=right | 488 ||http://puri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Rayagada district|Rayagada]]|| [[Rayagada]]|| align=right | 961,959 || align=right | 7,585 || align=right | 136 ||http://rayagada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Sambalpur district|Sambalpur]]|| [[Sambalpur]]|| align=right | 1,044,410 || align=right | 6,702 || align=right | 158 ||http://sambalpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Subarnapur district|Subarnapur]] (Sonepur)|| [[Sonepur, Orissa|Subarnapur]]|| align=right | 652,107 || align=right | 2,284 || align=right | 279 ||http://subarnapur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SU|| [[Sundargarh district|Sundargarh]] || [[Sundargarh]]|| align=right | 2,080,664 || align=right | 9,942 || align=right | 214 || http://sundergarh.nic.in/
|}
==पुदुच्चेरी==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karaikal district|Karaikal]]|| [[Karaikal]] || align=right | 200,314 || align=right | 160 || align=right | 1,252 ||http://Karaikal.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahe district|Mahe]]|| [[Mahé, India|Mahé]] || align=right | 41,934 || align=right | 9 || align=right | 4,659 ||http://mahe.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PO|| [[Pondicherry district|Pondicherry]]|| [[Pondicherry (city)|Pondicherry]] || align=right | 946,600 || align=right | 293 || align=right | 3,231 ||http://puducherry.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| YA|| [[Yanam district|Yanam]]|| [[Yanam, Pondicherry|Yanam]] || align=right | 55,616 || align=right | 17 || align=right | 3,272 ||http://yanam.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050130000201/http://yanam.nic.in/ |date=2005-01-30 }}
|}
==पञ्जाब==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM|| [[Amritsar district|Amritsar]]|| [[Amritsar]]|| align=right | 2,490,891 || align=right | 2,673 || align=right | 932 || http://amritsar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BNL|| [[Barnala district|Barnala]]|| [[Barnala]]|| align=right | 596,294 || align=right | 1,423 || align=right | 419 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Bathinda district|Bathinda]]|| [[Bathinda]]|| align=right | 1,388,859 || align=right | 3,355 || align=right | 414 || http://bathinda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FI|| [[Firozpur district|Firozpur]]|| [[Firozpur]]|| align=right | 2,026,831 || align=right | 5,334 || align=right | 380 || http://ferozepur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FR|| [[Faridkot district|Faridkot]]|| [[Faridkot, Punjab|Faridkot]]|| align=right | 618,008 || align=right | 1,472 || align=right | 424 || http://faridkot.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FT|| [[Fatehgarh Sahib district|Fatehgarh Sahib]]|| [[Fatehgarh Sahib]]|| align=right | 599,814 || align=right | 1,180 || align=right | 508 || http://fatehgarhsahib.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FA|| [[Fazilka district|Fazilka]]<ref name="auto">Fazilka district was formed in 2011, no data in census 2011 on this district</ref>|| [[Fazilka]]|| align=right | —|| align=right | - || align=right | —|| http://fazilka.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gurdaspur district|Gurdaspur]]|| [[Gurdaspur]]|| align=right | 2,299,026 || align=right | 3,542 || align=right | 649 || http://gurdaspur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HO|| [[Hoshiarpur district|Hoshiarpur]]|| [[Hoshiarpur]]|| align=right | 1,582,793 || align=right | 3,397 || align=right | 466 || http://hoshiarpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jalandhar district|Jalandhar]]|| [[Jalandhar]]|| align=right | 2,181,753 || align=right | 2,625 || align=right | 831 || http://jalandhar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Kapurthala district|Kapurthala]]|| [[Kapurthala]]|| align=right | 817,668 || align=right | 1,646 || align=right | 501 || http://kapurthala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819073139/http://kapurthala.nic.in/ |date=2010-08-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| LU|| [[Ludhiana district|Ludhiana]]|| [[Ludhiana]]|| align=right | 3,487,882 || align=right | 3,744 || align=right | 975 || http://ludhiana.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mansa district, India|Mansa]]|| [[Mansa, Punjab|Mansa]]|| align=right | 768,808 || align=right | 2,174 || align=right | 350 || http://mansa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MO|| [[Moga district|Moga]]|| [[Moga, Punjab|Moga]]|| align=right | 992,289 || align=right | 2,235 || align=right | 444 || http://moga.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MU|| [[Sri Muktsar Sahib district|Sri Muktsar Sahib]]|| [[Sri Muktsar Sahib]]|| align=right | 902,702 || align=right | 2,596|| align=right | 348 || http://muktsar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Pathankot district|Pathankot]]|| [[Pathankot]]|| align=right | 1,998,464|| align=right | || align=right | 398|| http://Pathankot.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Patiala district|Patiala]]|| [[Patiala]]|| align=right | 2,892,282 || align=right | 3,175 || align=right | 596 || http://patiala.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RU|| [[Rupnagar district|Rupnagar]]|| [[Rupnagar]]|| align=right | 683,349 || align=right | 1,400 || align=right | 488 || http://rupnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SAS|| [[Sahibzada Ajit Singh Nagar district|Sahibzada Ajit Singh Nagar]]|| [[Ajitgarh]]|| align=right | 986,147 || align=right | 1,188 || align=right | 830 || http://www.sasnagar.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810092358/http://www.sasnagar.gov.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Sangrur district|Sangrur]]|| [[Sangrur]]|| align=right | 1,654,408 || align=right | 3,685 || align=right | 449 || http://sangrur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|PB || [[Shahid Bhagat Singh Nagar district|Shahid Bhagat Singh Nagar]]|| [[Nawanshahr]]|| align=right | 614,362 || align=right | 1,283 || align=right | 479 || http://nawanshahr.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TT|| [[Tarn Taran district|Tarn Taran]]|| [[Tarn Taran Sahib]]|| align=right | 1,120,070 || align=right | 2,414 || align=right | 464 ||
|}
==राजस्थान==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AJ|| [[ अजमेर जिल्ला|अजमेर]]|| [[अजमेर]]|| align=right | २,५८४,९१३ || align=right | ८,४८१ || align=right | ३०५ ||http://ajmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209203540/http://ajmer.nic.in/ |date=2015-02-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[ अलवर जिल्ला|अलवर]]|| [[अलवर]]|| align=right | ३,६७१,९९९ || align=right | ८,३८० || align=right | ४३८ ||http://alwar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030422/http://alwar.nic.in/ |date=2012-08-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[बिकानेर जिल्ला|बिकानेर]]|| [[बिकानेर]]|| align=right | २,३६७,७४५ || align=right | २७,२४४ || align=right | ७८ ||http://bikaner.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BM|| [[बाड़मेर जिल्ला|बाड़मेर]]|| [[बाड़मेर, राजस्थान|बाड़मेर]]|| align=right | २,६०४,४५३ || align=right | २८,३८७ || align=right | ९२ ||http://barmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218154347/http://barmer.nic.in/ |date=2014-12-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[बांसवाड़ा जिल्ला|बांसवाड़ा]]|| [[बांसवाड़ा]]|| align=right | १,७९८,१९४ || align=right | ५,०३७ || align=right | ३९९ ||http://banswara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112210213/http://banswara.nic.in/ |date=2015-01-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BP|| [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]]|| [[भरतपुर, भारत|भरतपुर]]|| align=right | २,५४९,१२१ || align=right | ५,०६६ || align=right | ५०३ ||http://bharatpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512184953/http://bharatpur.nic.in/ |date=2013-05-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[बरण जिल्ला|बरण]]|| [[बरण, Rajasthan|बरण ]]|| align=right | १,२२३,९२१ || align=right | ६,९५५ || align=right | १७५ ||https://web.archive.org/web/20090425203918/http://baran.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[बुंदी जिल्ला|बुंदी]]|| [[बुंदी]]|| align=right | १,११३,७३५ || align=right | ५,५५० || align=right | १९३ || http://bundi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501203724/http://bundi.nic.in/ |date=2009-05-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BW|| [[भिलवाड़ा जिल्ला|भिलवाड़ा]]|| [[भिलवाड़ा]]|| align=right | २,४१०,४५९ || align=right | १०,४५५ || align=right | २३० ||http://bhilwara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508053201/http://bhilwara.nic.in/ |date=2009-05-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CR|| [[चुरू जिल्ला|चुरू]]|| [[चुरू]]|| align=right | २,०४१,१७२ || align=right | १६,८३० || align=right | १४८ ||http://churu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206042050/http://churu.nic.in/ |date=2012-02-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[चित्तौड़गढ़ जिल्ला|चित्तौड़गढ़]]|| [[चित्तौड़गढ़]]|| align=right | १,५४४,३९२ || align=right | १०,८५६ || align=right | १९३ ||http://chittorgarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231429/http://chittorgarh.nic.in/ |date=2009-04-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[दौसा जिल्ला|दौसा]]|| [[दौसा]]|| align=right | १,६३७,२२६ || align=right | ३,४२९|| align=right | ४७६ ||http://dausa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131224345/http://dausa.nic.in/ |date=2008-01-31 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[ढोलपुर जिल्ला|ढोलपुर]]|| [[ढोलपुर]]|| align=right | १,२०७,२९३ || align=right | ३,०८४ || align=right | ३९८ ||http://dholpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050829124718/http://dholpur.nic.in/ |date=2005-08-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DU|| [[डुॅगड़पुर जिल्ला|डुॅगड़पुर]]|| [[डुॅगड़पुर]]|| align=right | १,३८८,९०६ || align=right | ३,७७१ || align=right | ३६८||http://dungapur.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[गंगानगर जिल्ला|गंगानगर]]|| [[गंगानगर]]|| align=right | १,९६९,५२०|| align=right | १०,९९०|| align=right | १७९ ||http://ganganagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119115934/http://ganganagar.nic.in/ |date=2012-01-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[हनुमानगढ़ जिल्ला|हनुमानगढ़]]|| [[हनुमानगढ़]]|| align=right | १,७७९,६५० || align=right | ९,६७० || align=right | १८४ ||http://hanumangarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429195052/http://hanumangarh.nic.in/ |date=2009-04-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JJ|| [[झुन्झुनू जिल्ला|झुन्झुनू]]|| [[झुन्झुनू]]|| align=right | २,१३९,६५८ || align=right | ५,९२८ || align=right | ३६१ ||http://jhunjhunu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223160948/http://jhunjhunu.nic.in/ |date=2012-02-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JL|| [[जालौर जिल्ला|जालौर]]|| [[जालौर]]|| align=right | १,८३०,१५१ || align=right | १०,६४० || align=right | १७२ ||http://jalore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007100206/http://jalore.nic.in/ |date=2011-10-07 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JO|| [[जोधपुर जिल्ला|जोधपुर]]|| [[जोधपुर]]|| align=right | ३,६८५,६८१ || align=right | २२,८५० || align=right | १६१ ||http://jodhpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523045929/http://jodhpur.nic.in/ |date=2013-05-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JP|| [[जयपुर जिल्ला|जयपुर]]|| [[जयपुर]]|| align=right | ६,६६३,९७१ || align=right | ११,१५२ || align=right | ५९८ ||http://jaipur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100942/http://jaipur.nic.in/ |date=2005-11-05 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JS|| [[जैसलमेर जिल्ला|जैसलमेर]]|| [[जैसलमेर]]|| align=right | ६७२,००८ || align=right | ३८,४०१ || align=right | १७ ||http://jaisalmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231232/http://jaisalmer.nic.in/ |date=2009-04-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JW|| [[झलावर जिल्ला|झलावर]]|| [[झलावर]]|| align=right | १,४११,३२७ || align=right | ६,२१९ || align=right | २२७ ||http://jhalawar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052547/http://www.jhalawar.nic.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[करौली जिल्ला|करौली]]|| [[करौली]]|| align=right | १,४५८,४५४ || align=right | ५,५३० || align=right | २६४ ||http://karauli.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052542/http://www.karauli.nic.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[कोटा जिल्ला|कोटा]]|| [[कोटा, राजस्थान|कोटा]]|| align=right | १,९५०,४९१ || align=right | ५,४४६ || align=right | ३७४ ||http://kota.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121015/http://kota.nic.in/ |date=2009-05-04 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[नागौर जिल्ला|नागौर]]|| [[नागौर]]|| align=right | ३,३०९,२३४ || align=right | १७,७१८ || align=right | १८७ ||http://nagaur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203231308/http://nagaur.nic.in/ |date=2007-12-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[पाली जिल्ला|पाली]]|| [[पाली, राजस्थान|पाली]]|| align=right | २,०३८,५३३ || align=right | १२,३८७ || align=right | १६५ ||http://pali.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215332/http://pali.nic.in/ |date=2015-01-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PG|| [[प्रतापगढ़ जिल्ला (राजस्थान)|प्रतापगढ़]]|| [[प्रतापगढ़, राजस्थान|प्रतापगढ़]]|| align=right | ८६८,२३१ || align=right | ४,११२|| align=right | २११ ||http://pratapgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[राजसमंद जिल्ला|राजसमंद]]|| [[राजसमंद]]|| align=right | १,१५८,२८३ || align=right | ३,८५३ || align=right | ३०२ ||http://rajsamand.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205060304/http://rajsamand.nic.in/ |date=2007-02-05 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK|| [[सीकर जिल्ला|सीकर]]|| [[सीकर]]|| align=right | २,६७७,७३७ || align=right | ७,७३२|| align=right | ३४६ ||http://sikar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223201444/http://sikar.nic.in/ |date=2012-02-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SM|| [[सवाईमाधोपुर जिल्ला|सवाईमाधोपुर]]|| [[सवाईमाधोपुर]]|| align=right | १,३३८,११४ || align=right | ४,५०० || align=right | २५७ ||http://sawaimadhopur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520123107/http://sawaimadhopur.nic.in/ |date=2013-05-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[सिरोही जिल्ला|सिरोही]]|| [[सिरोही]]|| align=right | १,०३७,१८५ || align=right | ५,१३६ || align=right | २०२ ||http://sirohi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401082647/http://sirohi.nic.in/ |date=2013-04-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TO|| [[टोंक जिल्ला|टोंक]]|| [[टोंक, भारत|टोंक]]|| align=right | १,४२१,७११ || align=right | ७,१९४ || align=right | १९८ ||http://tonk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052537/http://www.tonk.nic.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]]|| [[उदयपुर]]|| align=right | ३,०६७,५४९ || align=right | १३,४३० || align=right | २४२ ||http://udaipur.nic.in/
|}
==सिक्किम==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| ES|| [[East Sikkim]]|| [[Gangtok]]|| align=right | 281,293 || align=right | 954 || align=right | 295 ||http://esikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205320/http://esikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NS|| [[North Sikkim]]|| [[Mangan, India|Mangan]]|| align=right | 43,354 || align=right | 4,226 || align=right | 10 ||http://nsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://nsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SS|| [[South Sikkim]]|| [[Namchi]]|| align=right | 146,742 || align=right | 750 || align=right | 196 ||http://ssikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://ssikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[West Sikkim]]|| [[Geyzing]]|| align=right | 136,299 || align=right | 1,166 || align=right | 117 ||http://wsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://wsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|}
==तमिल नाडु==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AY|| [[Ariyalur district|Ariyalur]]|| [[Ariyalur]]|| align=right | 752,481 || align=right | 3,208 || align=right | 387 || http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102195707/http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ |date=2009-11-02 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chennai district|Chennai]]|| [[Chennai]] (Madras)|| align=right | 4,681,087 || align=right | 174 || align=right | 26,903 || http://www.chennai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011354/http://www.chennai.tn.nic.in/ |date=2011-04-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CO|| [[Coimbatore district|Coimbatore]]|| [[Coimbatore]]|| align=right | 3,472,578 || align=right | 7,469 || align=right | 748 || http://www.coimbatore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830025750/http://www.coimbatore.tn.nic.in/ |date=2005-08-30 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CU|| [[Cuddalore district|Cuddalore]]|| [[Cuddalore]]|| align=right | 2,600,880 || align=right | 3,999 || align=right | 702 || http://www.cuddalore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060201235923/http://www.cuddalore.tn.nic.in/ |date=2006-02-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dharmapuri district|Dharmapuri]]|| [[Dharmapuri]]|| align=right | 1,502,900 || align=right | 4,532 || align=right | 332 || http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721174824/http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dindigul district|Dindigul]]|| [[Dindigul]]|| align=right | 2,161,367 || align=right | 6,058 || align=right | 357 || http://www.dindigul.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/ |date=2018-12-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ER|| [[Erode district|Erode]]|| [[Erode]]|| align=right | 2,259,608 || align=right | 5,714 || align=right | 397 || http://erode.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KC|| [[Kanchipuram district|Kanchipuram]]|| [[Kanchipuram]]|| align=right | 3,990,897 || align=right | 4,433 || align=right | 927 || http://www.kanchi.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908064506/http://www.kanchi.tn.nic.in/ |date=2017-09-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[Kanyakumari district|Kanyakumari]]|| [[Nagercoil]]|| align=right | 2,863,178|| align=right | 1,685 || align=right | 1,106 || http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125193622/http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ |date=2021-01-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karur district|Karur]]|| [[Karur]]|| align=right | 1,076,588 || align=right | 2,901 || align=right | 371 || http://karur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Krishnagiri district|Krishnagiri]]|| [[Krishnagiri]]|| align=right | 1,883,731 || align=right | 5,086 || align=right | 370 || http://krishnagiri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Madurai district|Madurai]]|| [[Madurai]]|| align=right | 3,991,038 || align=right | 3,676 || align=right | 823 || http://www.madurai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321120205/http://www.madurai.tn.nic.in/ |date=2019-03-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG|| [[Nagapattinam district|Nagapattinam]]|| [[Nagapattinam]]|| align=right | 1,614,069 || align=right | 2,716 || align=right | 668|| http://www.nagapattinam.tn.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NI|| [[Nilgiris district|Nilgiris]]|| [[Ooty|Udagamandalam (Ootacamund/Ooty)]]|| align=right | 735,071 || align=right | 2,549 || align=right | 288 || http://nilgiris.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NM|| [[Namakkal district|Namakkal]]|| [[Namakkal]]|| align=right | 1,721,179 || align=right | 3,429 || align=right | 506 || http://namakkal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PE|| [[Perambalur district|Perambalur]]|| [[Perambalur]]|| align=right | 564,511 || align=right | 1,752 || align=right | 323 || http://www.perambalur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813070309/http://www.perambalur.tn.nic.in/ |date=2006-08-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Pudukkottai district|Pudukkottai]]|| [[Pudukkottai]]|| align=right | 1,918,725 || align=right | 4,651 || align=right | 348 || http://pudukkottai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Ramanathapuram district|Ramanathapuram]]|| [[Ramanathapuram]]|| align=right | 1,337,560 || align=right | 4,123 || align=right | 320 || http://ramanathapuram.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Salem district|Salem]]|| [[Salem, Tamil Nadu|Salem]]|| align=right | 3,480,008 || align=right | 5,245 || align=right | 663 || http://salem.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sivaganga district|Sivaganga]]|| [[Sivaganga]]|| align=right | 1,341,250 || align=right | 4,086 || align=right | 324 || http://sivaganga.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TP|| [[Tirupur district|Tirupur]]|| [[Tirupur]]|| align=right | 2,471,222 || align=right | 5,106 || align=right | 476 || http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212230043/http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ |date=2009-02-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TC|| [[Tiruchirappalli district|Tiruchirappalli]]|| [[Tiruchirappalli]]|| align=right | 2,713,858 || align=right | 4,407 || align=right | 602|| http://tiruchirappalli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TH|| [[Theni district|Theni]]|| [[Theni]]|| align=right | 1,243,684 || align=right | 3,066 || align=right | 433 || http://www.theni.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810180551/http://www.theni.tn.nic.in/ |date=2006-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[Tirunelveli district|Tirunelveli]]|| [[Tirunelveli]]|| align=right | 3,072,880 || align=right | 6,703 || align=right | 458 || http://www.nellai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180704012421/http://www.nellai.tn.nic.in/ |date=2018-07-04 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TJ|| [[Thanjavur district|Thanjavur]]|| [[Thanjavur]]|| align=right | 2,402,781 || align=right | 3,397 || align=right | 691 || http://thanjavur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TK|| [[Thoothukudi district|Thoothukudi]]|| [[Thoothukudi]] (Tuticorin)|| align=right | 1,738,376 || align=right | 4,594 || align=right | 378 || http://thoothukudi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TL|| [[Tiruvallur district|Tiruvallur]]|| [[Tiruvallur]]|| align=right | 3,725,697 || align=right | 3,424 || align=right | 1,049 || http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022602/http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ |date=2011-07-16 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TR|| [[Tiruvarur district|Tiruvarur]]|| [[Tiruvarur]]|| align=right | 1,268,094 || align=right | 2,377 || align=right | 533 || http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113073936/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ |date=2006-01-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TV|| [[Tiruvannamalai district|Tiruvannamalai]]|| [[Tiruvannaamalai]]|| align=right | 2,468,965 || align=right | 6,191 || align=right | 399|| http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924193702/http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ |date=2011-09-24 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VE|| [[Vellore district|Vellore]]|| [[Vellore]]|| align=right | 3,928,106 || align=right | 6,077 || align=right | 646 || http://vellore.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VL|| [[Viluppuram district|Viluppuram]]|| [[Viluppuram]]|| align=right | 3,463,284 || align=right | 7,190 || align=right | 462 || http://www.viluppuram.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808053020/http://www.viluppuram.tn.nic.in/ |date=2006-08-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VR|| [[Virudhunagar district|Virudhunagar]]|| [[Virudhunagar]]|| align=right | 1,943,309 || align=right | 3,446 || align=right | 454 || http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514153823/http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ |date=2019-05-14 }}
|}
==तेलङ्गाना==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AD|| [[Adilabad district|Adilabad]]|| [[Adilabad]]|| align=right | 2,737,738|| align=right | 16,105|| align=right | 170|| http://adilabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HY||[[Hyderabad district, India|Hyderabad]]|| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]|| align=right | 4,010,238|| align=right | 217|| align=right | 18,480 ||http://hyderabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karimnagar district|Karimnagar]]|| [[Karimnagar]]|| align=right | 3,811,738|| align=right | 11,823|| align=right | 322||http://karimnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khammam district|Khammam]]|| [[Khammam]]|| align=right | 2,798,214|| align=right | 16,029|| align=right | 175||http://khammam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahbubnagar district|Mahbubnagar]]|| [[Mahbubnagar]]|| align=right | 4,042,191|| align=right | 18,432|| align=right | 219||http://mahabubnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ME|| [[Medak district|Medak]]|| [[Sangareddi]]|| align=right | 3,031,877|| align=right | 9,699|| align=right | 313||http://medak.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nalgonda district|Nalgonda]]|| [[Nalgonda]]|| align=right | 3,483,648|| align=right | 14,240|| align=right | 245||http://nalgonda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NI|| [[Nizamabad district|Nizamabad]]|| [[Nizamabad, Andhra Pradesh|Nizamabad]]|| align=right | 2,552,073|| align=right | 7,956|| align=right | 321||http://nizamabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Ranga Reddy district|Ranga Reddy]]|| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]|| align=right | 5,296,396|| align=right | 7,493|| align=right | 707||http://rangareddy.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WA|| [[Warangal district|Warangal]]|| [[Warangal]]|| align=right | 3,522,644|| align=right | 12,846|| align=right | 274||http://warangal.nic.in/
|}
==त्रिपुरा==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhalai district|Dhalai]]|| [[Ambassa]]|| align=right | 377,988 || align=right | 2,400 || align=right | 157 ||http://dhalai.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GM|| [[Gomati district|Gomati]]|| [[Udaipur, Tripura]]|| align=right | 4,36,868 || align=right | 1522.8 || align=right | 287 ||http://gomati.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khowai district|Khowai]]<ref name="auto1">Khowai district of Tripura did not exist during census 2011.</ref>|| [[Khowai]]|| align=right | 3,27,391 || align=right | 1005.67 || align=right | 326 ||http://khowai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NT|| [[North Tripura district|North Tripura]]|| [[Dharmanagar]]|| align=right | 4,15,946 || align=right | 1444.5 || align=right | 288 ||http://northtripura.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SP|| [[Sepahijala district|Sepahijala]]<ref name="auto2">Sepahijala district of Tripura did not exist during census 2011.</ref>|| [[Bishramganj]]|| align=right | 4,84,233 || align=right | 1044.78 || align=right | 463 ||http://sepahijala.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[South Tripura district|South Tripura]]|| [[Belonia, India|Belonia]]|| align=right | 4,33,737 || align=right | 1534.2 || align=right | 283 ||http://southtripura.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UK|| [[Unakoti district|Unokoti]]| [[Kailashahar]]|| align=right | 2,77,335 || align=right | 591.93 || align=right | 469 ||http://unakoti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WT|| [[West Tripura district|West Tripura]]|| [[Agartala]]|| align=right | 9,17,534 || align=right | 942.55 || align=right | 973 ||http://westtripura.nic.in/
|}
==उत्तर प्रदेश==
{{see also|उत्तर प्रदेशक जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''<ref name=distcodes/>
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''<ref name=censusdist2011/>
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AG|| [[आगरा जिला|आगरा]]|| [[आगरा]]|| align=right | 4,380,793 || align=right | 4,027 || align=right | 1,084 ||http://agra.nic.in/def.asp
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[अलीगढ जिला|अलीगढ]]|| [[अलीगढ, उत्तर प्रदेश|अलीगढ]]|| align=right | 3,673,849 || align=right | 3,747 || align=right | 1,007 ||http://aligarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AH|| [[इलाहाबाद जिला|इलाहाबाद]]|| [[इलाहाबाद]]|| align=right | 5,959,798|| align=right | 5,481 || align=right | 1,087 ||http://allahabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[अम्बेडकर नगर जिला|अम्बेडकर नगर]]|| [[अकबरपुर, अम्बेडकर नगर|अकबरपुर]]|| align=right | 2,398,709 || align=right | 2,372 || align=right | 1,021 ||http://ambedkarnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CS|| [[अमेठी जिला|अमेठी (छत्रपति साहुजी महराज नगर)]]<ref name="auto4">[[छत्रपति साहुजी महराज जिला]] did not exist during census 2011.</ref> || [[गौरीगञ्ज]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| JP|| [[अमरोहा जिला|अमरोहा (ज्योतिबा फुले नगर)]]|| [[अमरोहा]]|| align=right | 1,838,771 || align=right | 2,321 || align=right | 818 ||http://jpnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312173025/http://jpnagar.nic.in/ |date=2016-03-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AU|| [[औरैया जिला|औरैया]]|| [[औरैया]]|| align=right | 1,372,287 || align=right | 2,051 || align=right | 681 ||http://auraya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906234458/http://auraya.nic.in/ |date=2007-09-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AZ|| [[आजमगढ जिला|आजमगढ]]|| [[आजमगढ]]|| align=right | 4,616,509 || align=right | 4,053 || align=right | 1,139 ||http://azamgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BG|| [[बागपत जिला|बागपत]]|| [[बागपत]]|| align=right | 1,302,156 || align=right | 1,345 || align=right | 986 ||http://bagpat.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[बहराइच जिला|बहराइच]]|| [[बहराइच]]|| align=right | 2,384,239|| align=right | 4,926 || align=right | 415||http://behraich.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206030259/http://behraich.nic.in/ |date=2007-02-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[बलिया जिला|बलिया]]|| [[बलिया]]|| align=right | 3,223,642 || align=right | 2,981 || align=right | 1,081 ||http://ballia.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BP|| [[बलरामपुर जिला|बलरामपुर]]|| [[बलरामपुर]]|| align=right | 2,149,066 || align=right | 3,349 || align=right | 642 ||http://balrampur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[बान्दा जिला|बान्दा]]|| [[बान्दा, उत्तर प्रदेश|बान्दा]]|| align=right | 1,799,541 || align=right | 4,413 || align=right | 404 ||http://banda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BB|| [[बाराबङ्की जिला|बाराबङ्की]]|| [[बाराबङ्की सिटी|बाराबङ्की]]|| align=right | 3,257,983 || align=right | 3,825 || align=right | 739 ||http://barabanki.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[बरेली जिला|बरेली]]|| [[बरेली]]|| align=right | 4,465,344 || align=right | 4,120 || align=right | 1,084 ||http://bareilly.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BS|| [[बस्ती जिला|बस्ती]]|| [[बस्ती, उत्तर प्रदेश|बस्ती]]|| align=right | 2,461,056 || align=right | 2,687 || align=right | 916 ||http://basti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[बिजनौर जिला|बिजनौर]]|| [[बिजनौर]]|| align=right | 3,683,896 || align=right | 4,561 || align=right | 808 ||http://bijnor.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[बदायूं जिला|बदायूं]]|| [[बदायूं]]|| align=right | 3,712,738 || align=right | 5,168 || align=right | 718 ||http://badaun.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163216/http://badaun.nic.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[बुलन्दशहर जिला|बुलन्दशहर]]|| [[बुलन्दशहर]]|| align=right | 3,498,507 || align=right | 3,719 || align=right | 788 ||http://bulandshahar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CD|| [[चन्दौली जिला|चन्दौली]]|| [[चन्दौली]]|| align=right | 1,952,713 || align=right | 2,554 || align=right | 768 ||http://chandauli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[चित्रकूट जिला|चित्रकूट]]|| [[चित्रकूट धाम (कार्वी)|चित्रकूट]]|| align=right | 990,626 || align=right | 3,202 || align=right | 315 ||http://chitrakoot.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[देवरिया जिला|देवरिया]]|| [[देवरिया, उत्तर प्रदेश|देवरिया]]|| align=right | 3,098,637 || align=right | 2,535 || align=right | 1,220 ||http://deoria.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ET|| [[एटा जिला|एटा]]|| [[एटा]]|| align=right | 1,761,152 || align=right | 2,456 || align=right | 717 ||http://etah.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EW|| [[इटावा जिला|इटावा]]|| [[इटावा]]|| align=right | 1,579,160 || align=right | 2,287 || align=right | 683 ||http://etawah.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FZ|| [[फैजाबाद जिला|फैजाबाद]]|| [[फैजाबाद]]|| align=right | 2,468,371 || align=right | 2,765 || align=right | 1,054 ||http://faizabad.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903122813/http://faizabad.nic.in/ |date=2011-09-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| FR|| [[फर्रुखाबाद जिला|फर्रुखाबाद]]|| [[फतेहगढ]]|| align=right | 1,887,577 || align=right | 2,279 || align=right | 865 ||http://farrukhabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FT|| [[फतेहपुर जिला|फतेहपुर]]|| [[फतेहपुर, उत्तर प्रदेश|फतेहपुर]] || align=right | 2,632,684 || align=right | 4,152 || align=right | 634 ||http://fatehpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FI|| [[फिरोजाबाद जिला|फिरोजाबाद]]|| [[फिरोजाबाद]]|| align=right | 2,496,761 || align=right | 2,361 || align=right | 1,044 ||http://firozabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GB|| [[गौतम बुद्ध नगर जिला|गौतम बुद्ध नगर]]|| [[नोएडा]]|| align=right | 1,674,714 || align=right | 1,269 || align=right | 1,252 ||http://gbnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GZ|| [[गाजियाबाद जिला, उत्तर प्रदेश|गाजियाबाद]]|| [[गाजियाबाद, उत्तर प्रदेश|गाजियाबाद]]|| align=right | 4,661,452 || align=right | 1,175 || align=right | 3,967 ||http://ghaziabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GP|| [[गाजीपुर जिला|गाजीपुर]]|| [[गाजीपुर]] || align=right | 3,622,727 || align=right | 3,377 || align=right | 1,072 ||http://ghazipur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GN|| [[गोन्डा जिला|गोन्डा]]|| [[गोन्डा]]|| align=right | 3,431,386 || align=right | 4,425 || align=right | 857 ||http://gonda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GR|| [[गोरखपुर जिला|गोरखपुर]]|| [[गोरखपुर]]|| align=right | 4,436,275 || align=right | 3,325 || align=right | 1,336||http://gorakhpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HM|| [[हमीरपुर जिला, उत्तर प्रदेश|हमीरपुर]]|| [[हमीरपुर, उत्तर प्रदेश|हमीरपुर]]|| align=right | 1,104,021 || align=right | 4,325 || align=right | 268 ||http://hamirpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PN || [[हापुर जिला|हापुर (पञ्चशील नगर)]]|| [[हापुर]]|| align=right | 1,451,983|| || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| HR|| [[हरदोई जिला|हरदोई]]|| [[हरदोई]]|| align=right | 4,091,380 || align=right | 5,986 || align=right | 683 ||http://hardoi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HT|| [[हाथरस जिला|हाथरस (महामाया नगर)]]|| [[हाथरास]]|| align=right | 1,565,678 || align=right | 1,752 || align=right | 851 ||http://hathras.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JL|| [[जालौन जिला|जालौन]]|| [[ओराई]]|| align=right | 1,670,718 || align=right | 4,565 || align=right | 366 ||http://jalaun.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JU|| [[जौनपुर जिला|जौनपुर]]|| [[जौनपुर, उत्तर प्रदेश|जौनपुर]]|| align=right | 4,476,072 || align=right | 4,038 || align=right | 1,108 || http://jaunpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[झांसी जिला|झांसी]]|| [[झांसी]]|| align=right | 2,000,755 || align=right | 5,024 || align=right | 398 ||http://jhansi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KJ|| [[कन्नौज जिला|कन्नौज]]|| [[कन्नौज]]|| align=right | 1,658,005 || align=right | 1,993 || align=right | 792 ||http://kannauj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KD|| [[कानपुर देहात जिला|कानपुर देहात (रामबाई नगर)]]|| [[अकबरपुर, कानपुर देहात|अकबरपुर (माती)]]|| align=right | 1,795,092 || align=right | 3,021 || align=right | 594 ||http://kanpurdehat.nic.in//
|- bgcolor=#F4F9FF
| KN|| [[कानपुर नगर जिला|कानपुर नगर]]|| [[कानपुर]]|| align=right | 4,572,951 || align=right | 3,156 || align=right | 1,415 ||http://kanpurnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|KR || [[कासगञ्ज जिला|कासगञ्ज (कांसी राम नगर)]]|| [[कासगञ्ज]]|| align=right | 1,438,156 || align=right | 1,955 || align=right | 736 || http://kanshiramnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150701184726/http://www.kanshiramnagar.nic.in/ |date=2015-07-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KS|| [[कौशाम्बी जिला|कौशाम्बी]]|| [[मन्झापुर]]|| align=right | 1,596,909 || align=right | 1,837 || align=right | 897 ||http://kaushambhi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ |date=2016-05-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[कुशीनगर जिला|कुशीनगर]]|| [[पदरौना]]|| align=right | 3,560,830 || align=right | 2,909 || align=right | 1,226 ||http://kushinagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LK|| [[लखीमपुर खीरी जिला|लखीमपुर खीरी]]|| [[लखीमपुर, उत्तर प्रदेश|लखीमपुर]]|| align=right | 4,013,634 || align=right | 7,674 || align=right | 523 ||http://kheri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[ललितपुर जिला, भारत| ललितपुर]]|| [[ललितपुर, भारत| ललितपुर]]|| align=right | 1,218,002 || align=right | 5,039 || align=right | 242 ||http://lalitpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LU|| [[लखनऊ जिला|लखनऊ]]|| [[लखनऊ]]|| align=right | 4,588,455 || align=right | 2,528 || align=right | 1,815 ||http://lucknow.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MG|| [[महाराजगञ्ज जिला|महाराजगञ्ज]]|| [[महाराजगञ्ज, उत्तर प्रदेश|महाराजगञ्ज]]|| align=right | 2,665,292 || align=right | 2,953 || align=right | 903 ||http://maharajganj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MH|| [[महोबा जिला|महोबा]]|| [[महोबा]]|| align=right | 876,055 || align=right | 2,847 || align=right | 288 ||http://mahoba.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MP|| [[मैनपुरी जिला|मैनपुरी]]|| [[मैनपुरी]]|| align=right | 1,847,194 || align=right | 2,760 || align=right | 670 ||http://mainpuri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MT|| [[मथुरा जिला|मथुरा]]|| [[मथुरा]]|| align=right | 2,541,894 || align=right | 3,333 || align=right | 761 ||http://mathura.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MB|| [[मऊ जिला|मऊ]]|| [[मऊ]]|| align=right | 2,205,170 || align=right | 1,713 || align=right | 1,287 ||http://mau.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ME|| [[मेरठ जिला|मेरठ]]|| [[मेरठ]]|| align=right | 3,447,405 || align=right | 2,522 || align=right | 1,342 ||http://meerut.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MI|| [[मिर्जापुर जिला|मिर्जापुर]]|| [[मिर्जापुर]]|| align=right | 2,494,533 || align=right | 4,522 || align=right | 561 ||http://mirzapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MO|| [[मुरादाबाद जिला|मुरादाबाद]]|| [[मुरादाबाद]]|| align=right | 4,773,138 || align=right | 3,718 || align=right | 1,284 ||http://moradabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MU|| [[मुजफ्फरनगर जिला|मुजफ्फरनगर]]|| [[मुजफ्फरनगर]]|| align=right | 4,138,605 || align=right | 4,008 || align=right | 1,033 ||http://muzaffarnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PI|| [[पीलीभीत जिला|पीलीभीत]]|| [[पीलीभीत]]|| align=right | 2,037,225 || align=right | 3,499 || align=right | 567 || http://www.pilibhit.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504053550/http://www.pilibhit.nic.in/ |date=2018-05-04 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PR|| [[प्रतापगढ जिला, उत्तर प्रदेश|प्रतापगढ]]|| [[प्रतापगढ, उत्तर प्रदेश|प्रतापगढ]]|| align=right | 3,173,752 || align=right | 3,717 || align=right | 854 || http://pratapgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RB|| [[रायबरेली जिला|रायबरेली]]|| [[रायबरेली]]|| align=right | 3,404,004 || align=right | 4,609 || align=right | 739 ||http://raebareli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[रामपुर जिला|रामपुर]]|| [[रामपुर, उत्तर प्रदेश|रामपुर]]|| align=right | 2,335,398 || align=right | 2,367 || align=right | 987 ||http://rampur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[सहारनपुर जिला|सहारनपुर]]|| [[सहारनपुर]]|| align=right | 3,464,228 || align=right | 3,689 || align=right | 939 ||http://saharanpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|SM|| [[सम्भाल जिला|सम्भाल (भीमनगर)]]|| [[सम्भाल]]|| align=right | 2,217,020||-||-||-|http://moradabad.nic.in/sambhal/
|- bgcolor=#F4F9FF
|SK|| [[सन्त कबीर नगर जिला|सन्त कबीर नगर]]|| [[खलिलाबाद, भारत|खलिलाबाद]]|| align=right | 1,714,300 || align=right | 1,442|| align=right | 1,014 ||http://sknagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[सन्त रविदास नगर जिला|सन्त रविदास नगर]]|| [[ज्ञानपुर]]|| align=right | 1,554,203 || align=right | 960 || align=right | 1,531 ||http://srdnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827201411/http://srdnagar.nic.in/ |date=2011-08-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[शाहजहांपुर जिला|शाहजहांपुर]]|| [[शाहजहांपुर]]|| align=right | 3,002,376 || align=right | 4,575 || align=right | 673 ||http://shahjahanpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH || [[शामली जिला|शामली]]<ref name="auto5">Shamli district of Uttar Pradesh was formerly named Prabudh Nagar district, which did not exist during census 2011.</ref> || [[शामली]]|| align=right | — || || — || http://nppshamli.in/statis.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517001110/http://nppshamli.in/statis.aspx |date=2018-05-17 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SV|| [[श्रावस्ती जिला|श्रावस्ती]]|| [[श्रावस्ती]]|| align=right | 1,114,615 || align=right | 1,948 || align=right | 572 ||http://shravasti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN|| [[सिद्धार्थनगर जिला|सिद्धार्थनगर]]|| [[नवगढ]]|| align=right | 2,553,526 || align=right | 2,751 || align=right | 882 ||http://sidharthnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023182139/http://sidharthnagar.nic.in/ |date=2018-10-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[सीतापुर जिला|सीतापुर]]|| [[सीतापुर]]|| align=right | 4,474,446 || align=right | 5,743 || align=right | 779 ||http://sitapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[सोनभद्र जिला|सोनभद्र]]|| [[रोबर्ट्सगञ्ज]]|| align=right | 1,862,612 || align=right | 6,788 || align=right | 274 ||http://sonbhadra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SU|| [[सुल्तानपुर जिला|सुल्तानपुर]]|| [[सुल्तानपुर, उत्तर प्रदेश|सुल्तानपुर]]|| align=right | 3,790,922 || align=right | 4,436 || align=right | 855 ||http://sultanpur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| UN|| [[उन्नाव जिला|उन्नाव]]|| [[उन्नाव]]|| align=right | 3,110,595 || align=right | 4,561 || align=right | 682 ||http://unnao.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VA|| [[वाराणसी जिला|वाराणसी]]|| [[वाराणसी]]|| align=right | 3,682,194 || align=right | 1,535 || align=right | 2,399 ||http://varanasi.nic.in/
|}
==उत्तराखण्ड==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Almora district|Almora]]||[[Almora]] || align=right | 621,927 || align=right | 3,090 || align=right | 198 || http://almora.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Bageshwar district|Bageshwar]]|| [[Bageshwar]]|| align=right | 259,840 || align=right | 2,310 || align=right | 116 ||http://bageshwar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CL|| [[Chamoli district|Chamoli]]|| [[Chamoli Gopeshwar|Gopeshwar]]|| align=right | 391,114 || align=right | 7,692 || align=right | 49 ||http://chamoli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CP|| [[Champawat district|Champawat]]|| [[Champawat]]|| align=right | 259,315 || align=right | 1,781 || align=right | 147 ||http://champawat.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DD|| [[Dehradun district|Dehradun]]|| [[Dehradun]]|| align=right | 1,698,560 || align=right | 3,088 || align=right | 550 ||http://dehradun.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Haridwar district|Haridwar]]|| [[Haridwar]]|| align=right | 1,927,029 || align=right | 2,360 || align=right | 817 ||http://haridwar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nainital district|Nainital]]|| [[Nainital]]|| align=right | 955,128 || align=right | 3,853 || align=right | 225 ||http://nainital.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PG|| [[Pauri Garhwal district|Pauri Garhwal]]|| [[Pauri]]|| align=right | 686,527 || align=right | 5,438 || align=right | 129 ||http://pauri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PI|| [[Pithoragarh district|Pithoragarh]]|| [[Pithoragarh]]|| align=right | 485,993 || align=right | 7,110 || align=right | 69 ||http://pithoragarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RP|| [[Rudraprayag district|Rudraprayag]]|| [[Rudraprayag]]|| align=right | 236,857 || align=right | 1,896 || align=right | 119 ||http://rudraprayag.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TG|| [[Tehri Garhwal district|Tehri Garhwal]]|| [[Tehri|New Tehri]]|| align=right | 616,409 || align=right | 4,085 || align=right | 169 ||http://tehri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| US|| [[Udham Singh Nagar district|Udham Singh Nagar]]|| [[Rudrapur]]|| align=right | 1,648,367 || align=right | 2,912 || align=right | 648 ||http://usnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UT|| [[Uttarkashi district|Uttarkashi]]|| [[Uttarkashi]]|| align=right | 329,686 || align=right | 7,951 || align=right | 41 ||http://uttarkashi.nic.in/
|}
==पश्चिम बङ्गाल==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
| '''कोड'''
| '''जिला'''
| '''मुख्यालय'''
| '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
| '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
| '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''
| '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AD|| [[Alipurduar district|Alipurduar]]|| [[Alipurduar]]|| align=right | 1,700,000 || align=right | 3,383 || align=right | 400 ||http://alipurduarmunicipality.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213010208/http://alipurduarmunicipality.in/ |date=2015-02-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[Bankura district|Bankura]]|| [[Bankura]]|| align=right | 3,596,292 || align=right | 6,882 || align=right | 523 ||http://bankura.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428213307/http://www.bankura.nic.in/ |date=2009-04-28 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bardhaman district|Bardhaman]]|| [[Bardhaman]]|| align=right | 7,723,663 || align=right | 7,024 || align=right | 1,100 ||http://bardhaman.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Birbhum district|Birbhum]]|| [[Suri, Birbhum|Suri]]|| align=right | 3,502,387 || align=right | 4,545 || align=right | 771 ||http://birbhum.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KB|| [[Cooch Behar district|Cooch Behar]]|| [[Cooch Behar]]|| align=right | 2,822,780 || align=right | 3,387 || align=right | 833 ||http://coochbehar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DD|| [[Dakshin Dinajpur district|Dakshin Dinajpur]]|| [[Balurghat]]|| align=right | 1,670,931 || align=right | 2,183 || align=right | 753 ||http://ddinajpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Darjeeling district|Darjeeling]]|| [[Darjeeling]]|| align=right | 1,842,034 || align=right | 3,149 || align=right | 585 ||http://darjeeling.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HG|| [[Hooghly district|Hooghly]]|| [[Hugli-Chuchura|Chinsurah]]|| align=right | 5,520,389 || align=right | 3,149 || align=right | 1,753 ||http://hooghly.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HR|| [[Howrah district|Howrah]]|| [[Howrah]]|| align=right | 4,841,638 || align=right | 1,467 || align=right | 3,300 ||http://howrah.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jalpaiguri district|Jalpaiguri]]|| [[Jalpaiguri]]|| align=right | 3,869,675 || align=right | 6,227 || align=right | 621 ||http://jalpaiguri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kolkata district|Kolkata]]|| [[Kolkata]]|| align=right | 4,486,679 || align=right | 185 || align=right | 24,252 ||http://kolkata.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Maldah district|Maldah]]|| [[English Bazar]]|| align=right | 3,997,970 || align=right | 3,733 || align=right | 1,071 ||http://malda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MSD|| [[Murshidabad district|Murshidabad]]|| [[Baharampur]]|| align=right | 7,102,430 || align=right | 5,324 || align=right | 1,334 ||http://murshidabad.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nadia district|Nadia]]|| [[Krishnanagar, Nadia|Krishnanagar]]|| align=right | 5,168,488 || align=right | 3,927 || align=right | 1,316 ||http://nadia.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PN|| [[North 24 Parganas district|North 24 Parganas]]|| [[Barasat]]|| align=right | 10,082,852 || align=right | 4,094 || align=right | 2,463 ||http://north24parganas.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PM || [[Paschim Medinipur district|Paschim Medinipur]]|| [[Midnapore]]|| align=right | 5,094,238 || align=right | 9,345 || align=right | 1,076 || http://paschimmedinipur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PR || [[Purba Medinipur district|Purba Medinipur]]|| [[Tamluk]]|| align=right | 4,417,377 || align=right | 4,736 || align=right | 923 || http://purbamedinipur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Purulia district|Purulia]]|| [[Purulia]]|| align=right | 2,927,965 || align=right | 6,259 || align=right | 468 ||http://purulia.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PS|| [[South 24 Parganas district|South 24 Parganas]]|| [[Alipore]]|| align=right | 8,153,176 || align=right | 9,960 || align=right | 819 ||http://s24pgs.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Uttar Dinajpur district|Uttar Dinajpur]]|| [[Raiganj]]|| align=right | 3,000,849 || align=right | 3,180 || align=right | 956 ||http://uttardinajpur.nic.in/
|}
==पुरा भारत ==
{{see also|भारतक सम्पूर्ण जिलासभ}}
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
! '''कोड'''<ref name=distcodes/>
! '''जिला'''<ref name=censusdist2011/>
! '''मुख्यालय'''
! '''जनसङ्ख्या (२०११)'''
! '''क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)'''
! '''जनघनत्व (/किमी<sup>२</sup>)'''<ref name=censusdist2011/>
! '''आधिकारिक वेबसाइट'''
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[Anantapur district|Anantapur]]|| [[Anantapur, Andhra Pradesh|Anantapur]]|| align=right | 4,083,315|| align=right | 19,130|| align=right | 213|| http://www.anantapuramu.ap.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chittoor district|Chittoor]]|| [[Chittoor]]|| align=right | 4,170,468|| align=right | 15,152|| align=right | 275||http://www.chittoor.ap.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EG|| [[East Godavari district|East Godavari]]|| [[Kakinada]]|| align=right | 5,151,549|| align=right | 10,807|| align=right | 477||http://eastgodavari.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Guntur district|Guntur]]|| [[Guntur]]|| align=right | 4,889,230|| align=right | 11,391|| align=right | 429||http://guntur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CU|| [[Kadapa]]|| [[Kadapa]]|| align=right | 2,884,524|| align=right | 15,359|| align=right | 188||http://kadapa.ap.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619003548/http://kadapa.ap.nic.in/ |date=2018-06-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Krishna district|Krishna]]|| [[Machilipatnam]]|| align=right | 4,529,009|| align=right | 8,727|| align=right | 519||http://krishna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kurnool district|Kurnool]]|| [[Kurnool]]|| align=right | 4,046,601|| align=right | 17,658|| align=right | 229||http://www.kurnool.ap.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015173515/http://www.kurnool.ap.gov.in/ |date=2016-10-15 }}
|-bgcolor=#F4F9FF
| PR|| [[Prakasam district|Prakasam]]|| [[Ongole]]|| align=right | 3,392,764|| align=right | 17,626|| align=right | 192||http://www.prakasam.ap.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161006025525/http://www.prakasam.ap.gov.in/ |date=2016-10-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NE|| [[Sri Potti Sri Ramulu Nellore district|Sri Potti Sriramulu Nellore]]|| [[Nellore]] || align=right | 2,966,082|| align=right | 13,076|| align=right | 227||http://nellore.ap.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120527220707/http://nellore.ap.nic.in/ |date=2012-05-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Srikakulam district|Srikakulam]]|| [[Srikakulam]]|| align=right | 2,699,471|| align=right | 5,837|| align=right | 462||http://srikakulam.ap.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013031252/http://srikakulam.ap.nic.in/ |date=2016-10-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VS|| [[Visakhapatnam district|Visakhapatnam]]|| [[Visakhapatnam]]|| align=right | 4,288,113|| align=right | 11,161|| align=right | 384||http://visakhapatnam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VZ|| [[Vizianagaram district|Vizianagaram]]|| [[Vizianagaram]]|| align=right | 2,342,868|| align=right | 6,539|| align=right | 358||http://vizianagaram.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WG|| [[West Godavari district|West Godavari]]|| [[Eluru]]|| align=right | 3,934,782|| align=right | 7,742|| align=right | 508||http://www.westgodavari.org/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AJ|| [[Anjaw district|Anjaw]]|| [[Hawai, India|Hawai]]|| align=right | 21,089|| align=right | 6,190|| align=right | 3|| http://lohit.nic.in/anjaw.htm
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Changlang district|Changlang]]|| [[Changlang]]|| align=right | 147,951|| align=right | 4,662|| align=right | 32 || http://changlang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Dibang Valley district|Dibang Valley]]|| [[Anini]]|| align=right | 7,948|| align=right | 9,129|| align=right | 1 || http://dibang.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| EK|| [[East Kameng district|East Kameng]]|| [[Seppa]]|| align=right | 78,413|| align=right | 4,134|| align=right | 19 || http://eastkameng.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ES|| [[East Siang district|East Siang]]|| [[Pasighat]]|| align=right | 99,019|| align=right | 3,603|| align=right | 27 || http://eastsiang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
||| [[Kra Daadi district|Kra Daadi]]|| [[Jamin (Arunachal Pradesh)|Jamin]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[Kurung Kumey district|Kurung Kumey]]|| [[Koloriang]]|| align=right | 89,717|| align=right | 6,040|| align=right | 15|| http://kurungkumey.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EL|| [[Lohit district|Lohit]]|| [[Tezu]]|| align=right | 145,538|| align=right | 2,402|| align=right | 28 || http://lohit.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LD|| [[Longding district|Longding]]|| [[Longding]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DV|| [[Lower Dibang Valley district|Lower Dibang Valley]]|| [[Anini]]|| align=right | 53,986|| align=right | 3,900|| align=right | 14 || http://roing.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LB|| [[Lower Subansiri district|Lower Subansiri]]|| [[Ziro]]|| align=right | 82,839|| align=right | 3,508|| align=right | 24 || http://lowersubansiri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
||| [[Namsai district|Namsai]]|| [[Namsai, Arunachal Pradesh|Namsai]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Papum Pare district|Papum Pare]]|| [[Yupia]]|| align=right | 176,385|| align=right | 2,875|| align=right | 51 || http://papumpare.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
||| [[Siang district|Siang]]|| [[Pangin]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| TA|| [[Tawang district|Tawang]]|| [[Tawang Town]]|| align=right | 49,950|| align=right | 2,085|| align=right | 23 || http://tawang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[Tirap district|Tirap]]|| [[Khonsa]]|| align=right | 111,997|| align=right | 2,362|| align=right | 47 || http://tirap.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| US|| [[Upper Siang district|Upper Siang]]|| [[Yingkiong]]|| align=right | 35,289 || align=right | 6,188 || align=right | 5 || http://uppersiang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UB|| [[Upper Subansiri district|Upper Subansiri]]|| [[Daporijo]]|| align=right | 83,205|| align=right | 7,032|| align=right | 12 ||http://uppersubansiri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WK|| [[West Kameng district|West Kameng]]|| [[Bomdila]]|| align=right | 87,013|| align=right | 7,422|| align=right | 12 || http://westkameng.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[West Siang district|West Siang]]|| [[Along, Arunachal Pradesh|Along]]|| align=right | 112,272 || align=right | 8,325 || align=right | 23 || http://westsiang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|- bgcolor=#F4F9FF
| BK|| [[Baksa district|Baksa]]|| [[Mushalpur]]|| align=right | 953,773|| align=right | 2,008|| align=right | 475||http://baksa.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Barpeta district|Barpeta]]|| [[Barpeta]]|| align=right | 1,693,190|| align=right | 3,245|| align=right | 632||http://barpeta.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BO|| [[Bongaigaon district|Bongaigaon]]|| [[Bongaigaon]]|| align=right | 732,639|| align=right | 1,724|| align=right | 425||http://bongaigaon.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829083245/http://bongaigaon.gov.in/ |date=2011-08-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CA|| [[Cachar district|Cachar]]|| [[Silchar]]|| align=right | 1,736,319|| align=right | 3,786|| align=right | 459||http://cachar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chirang district|Chirang]]|| [[Kajalgaon]]|| align=right | 481,818|| align=right | 1,975|| align=right | 244||http://chirang.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130228015310/http://chirang.gov.in/ |date=2013-02-28 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Darrang district|Darrang]]|| [[Mangaldoi]]|| align=right | 908,090|| align=right | 1,849|| align=right | 491||http://darrang.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DM|| [[Dhemaji district|Dhemaji]]|| [[Dhemaji]]|| align=right | 688,077|| align=right | 3,237|| align=right | 213||http://dhemaji.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DB|| [[Dhubri district|Dhubri]]|| [[Dhubri]]|| align=right | 1,948,632|| align=right | 2,838|| align=right | 683||http://dhubri.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dibrugarh district|Dibrugarh]]|| [[Dibrugarh]]|| align=right | 1,327,748|| align=right | 3,381|| align=right | 393||http://dibrugarh.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118131217/http://dibrugarh.gov.in/ |date=2021-01-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NC|| [[Dima Hasao district|Dima Hasao]]|| [[Haflong]]|| align=right | 213,529|| align=right | 4,888|| align=right | 44||http://nchills.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191003023706/http://nchills.gov.in/ |date=2019-10-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| GP|| [[Goalpara district|Goalpara]]|| [[Goalpara]]|| align=right | 1,008,959|| align=right | 1,824|| align=right | 553|| http://goalpara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GG|| [[Golaghat district|Golaghat]]|| [[Golaghat]]|| align=right | 1,058,674|| align=right | 3,502|| align=right | 302|| http://golaghat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Hailakandi district|Hailakandi]]|| [[Hailakandi]]|| align=right | 659,260|| align=right | 1,327|| align=right | 497|| http://hailakandi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JO|| [[Jorhat district|Jorhat]]|| [[Jorhat]]|| align=right | 1,091,295|| align=right | 2,851|| align=right | 383||http://jorhat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Kamrup district|Kamrup]]|| [[Goroimari]]|| align=right | 1,517,202|| align=right | 3,480|| align=right | 436||http://kamrup.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KM|| [[Kamrup Metropolitan district|Kamrup Metropolitan]]|| [[Guwahati]]|| align=right | 1,260,419|| align=right | 627|| align=right | 2,010||http://kamrupmetro.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karbi Anglong district|Karbi Anglong]]|| [[Diphu]]|| align=right | 965,280|| align=right | 10,434|| align=right | 93||http://karbianglong.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031174011/http://karbianglong.gov.in/ |date=2014-10-31 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Karimganj district|Karimganj]]|| [[Karimganj]]|| align=right | 1,217,002|| align=right | 1,809|| align=right | 673||http://karimganj.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019002458/http://karimganj.gov.in/ |date=2014-10-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[Kokrajhar district|Kokrajhar]]|| [[Kokrajhar]]|| align=right | 886,999|| align=right | 3,129|| align=right | 280||http://kokrajhar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Lakhimpur district|Lakhimpur]]|| [[North Lakhimpur]]|| align=right | 1,040,644|| align=right | 2,277|| align=right | 457||http://lakhimpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Morigaon district|Morigaon]]|| [[Marigaon]]|| align=right | 957,853|| align=right | 1,704|| align=right | 618||http://morigaon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG|| [[Nagaon district|Nagaon]]|| [[Nagaon]]|| align=right | 2,826,006|| align=right | 3,831|| align=right | 711||http://nagaon.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127083327/http://nagaon.gov.in/ |date=2021-01-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NL|| [[Nalbari district|Nalbari]]|| [[Nalbari]]|| align=right | 769,919|| align=right | 1,009|| align=right | 763||http://nalbari.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sivasagar district|Sivasagar]]|| [[Sibsagar]]|| align=right | 1,150,253|| align=right | 2,668|| align=right | 431||http://sivasagar.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Sonitpur district|Sonitpur]]|| [[Tezpur]]|| align=right | 1,925,975|| align=right | 5,324|| align=right | 365||http://sonitpur.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[Tinsukia district|Tinsukia]]|| [[Tinsukia]]|| align=right | 1,316,948|| align=right | 3,790|| align=right | 347||http://tinsukia.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Udalguri district|Udalguri]]|| [[Udalguri]]|| align=right | 832,769|| align=right | 1,676|| align=right | 497||http://udalguri.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || Bishwanath<ref name='new districts Assam'/> || [[Bishwanath Chariali]]|| align=right | || | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || Charaideo<ref name='new districts Assam'/> || || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || Hojai<ref name='new districts Assam'/> || || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || South Salmara-Mankachar<ref name='new districts Assam'/> || || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || West Karbi Anglong<ref name='new districts Assam'/> || || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || East Kamrup || || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || South Kamrup || || align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| AR|| [[Araria district|Araria]]|| [[Araria]]|| align=right | 2,806,200|| align=right | 2,829|| align=right | 992||http://araria.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| AR|| [[Arwal district|Arwal]]|| [[Arwal]]|| align=right | 700,843|| align=right | 638|| align=right | 1,098||http://arwal.bih.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AU|| [[Aurangabad district, Bihar|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Bihar|Aurangabad]]|| align=right | 2,511,243|| align=right | 3,303|| align=right | 760||http://aurangabad.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Banka district|Banka]]|| [[Banka, Bihar|Banka]]|| align=right | 2,029,339|| align=right | 3,018|| align=right | 672||http://banka.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BE|| [[Begusarai district|Begusarai]]|| [[Begusarai]]|| align=right | 2,954,367|| align=right | 1,917|| align=right | 1,540||http://begusarai.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BG|| [[Bhagalpur district|Bhagalpur]]|| [[Bhagalpur]]|| align=right | 3,032,226|| align=right | 2,569|| align=right | 1,180||http://bhagalpur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BJ||[[Bhojpur district, India|Bhojpur]]|| [[Arrah]]|| align=right | 2,720,155|| align=right | 2,473|| align=right | 1,136||http://bhojpur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[Buxar district|Buxar]]|| [[Buxar]]|| align=right | 1,707,643|| align=right | 1,624|| align=right | 1,003||http://buxar.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Darbhanga district|Darbhanga]]|| [[Darbhanga]]|| align=right | 3,921,971|| align=right | 2,278|| align=right | 1,721||http://darbhanga.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| EC|| [[East Champaran district|East Champaran]]|| [[Motihari]]|| align=right | 5,082,868|| align=right | 3,969|| align=right | 1,281||http://eastchamparan.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Gaya district|Gaya]]|| [[Gaya, India|Gaya]]|| align=right | 4,379,383|| align=right | 4,978|| align=right | 880||http://gaya.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| GO|| [[Gopalganj district, India|Gopalganj]]|| [[Gopalganj (Bihar)|Gopalganj]]|| align=right | 2,558,037|| align=right | 2,033|| align=right | 1,258||http://gopalganj.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jamui district|Jamui]]|| [[Jamui]]|| align=right | 1,756,078|| align=right | 3,099|| align=right | 567||http://jamui.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818201023/http://jamui.bih.nic.in/ |date=2011-08-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JE|| [[Jehanabad district|Jehanabad]]|| [[Jehanabad]]|| align=right | 1,124,176|| align=right | 1,569|| align=right | 1,206||http://Jehanabad.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KM|| [[Kaimur district|Kaimur]]|| [[Bhabua]]|| align=right | 1,626,900|| align=right | 3,363|| align=right | 488||http://kaimur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Katihar district|Katihar]]|| [[Katihar]]|| align=right | 3,068,149|| align=right | 3,056|| align=right | 1,004||http://katihar.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khagaria district|Khagaria]]|| [[Khagaria]]|| align=right | 1,657,599|| align=right | 1,486|| align=right | 1,115||http://khagaria.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KI|| [[Kishanganj district|Kishanganj]]|| [[Kishanganj]]|| align=right | 1,690,948|| align=right | 1,884|| align=right | 898||http://kishanganj.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Lakhisarai district|Lakhisarai]]|| [[Lakhisarai]]|| align=right | 1,000,717|| align=right | 1,229|| align=right | 815||http://lakhisarai.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MP|| [[Madhepura district|Madhepura]]|| [[Madhepura]]|| align=right | 1,994,618|| align=right | 1,787|| align=right | 1,116||http://madhepura.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MB|| [[Madhubani district|Madhubani]]|| [[Madhubani, India|Madhubani]]|| align=right | 4,476,044|| align=right | 3,501|| align=right | 1,279||http://madhubani.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MG|| [[Munger district|Munger]]|| [[Munger]]|| align=right | 1,359,054|| align=right | 1,419|| align=right | 958||http://munger.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219044930/http://www.munger.bih.nic.in/ |date=2015-12-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MZ|| [[Muzaffarpur district|Muzaffarpur]]|| [[Muzaffarpur]]|| align=right | 4,778,610|| align=right | 3,173|| align=right | 1,506||http://muzaffarpur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| NL|| [[Nalanda district|Nalanda]]|| [[Bihar Sharif]]|| align=right | 2,872,523|| align=right | 2,354|| align=right | 1,220||http://nalanda.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| NW|| [[Nawada district|Nawada]]|| [[Nawada]]|| align=right | 2,216,653|| align=right | 2,492|| align=right | 889||http://nawada.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Patna district|Patna]]|| [[Patna]]|| align=right | 5,772,804|| align=right | 3,202|| align=right | 1,803||http://patna.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228012237/http://patna.bih.nic.in/ |date=2011-02-28 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Purnia district|Purnia]]|| [[Purnia]]|| align=right | 3,273,127|| align=right | 3,228|| align=right | 1,014||http://purnea.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| RO|| [[Rohtas district|Rohtas]]|| [[Sasaram]]|| align=right | 2,962,593|| align=right | 3,850|| align=right | 763||http://rohtas.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Saharsa district|Saharsa]]|| [[Saharsa]]|| align=right | 1,897,102|| align=right | 1,702|| align=right | 1,125||http://saharsa.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SM|| [[Samastipur district|Samastipur]]|| [[Samastipur]]|| align=right | 4,254,782|| align=right | 2,905|| align=right | 1,465||http://samastipur.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Saran district|Saran]]|| [[Chhapra]]|| align=right | 3,943,098|| align=right | 2,641|| align=right | 1,493||http://saran.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SP|| [[Sheikhpura district|Sheikhpura]]|| [[Sheikhpura]]|| align=right | 634,927|| align=right | 689|| align=right | 922||http://sheikhpura.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Sheohar district|Sheohar]]|| [[Sheohar]]|| align=right | 656,916|| align=right | 443|| align=right | 1,882||http://sheohar.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[Sitamarhi district|Sitamarhi]]|| [[Sitamarhi]]|| align=right | 3,419,622|| align=right | 2,199|| align=right | 1,491||https://web.archive.org/web/20180720032153/http://sitamarhi.bih.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SW|| [[Siwan district|Siwan]]|| [[Siwan, Bihar|Siwan]]|| align=right | 3,318,176|| align=right | 2,219|| align=right | 1,495||http://siwan.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SU|| [[Supaul district|Supaul]]|| [[Supaul]]|| align=right | 2,228,397|| align=right | 2,410|| align=right | 919||http://supaul.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| VA|| [[Vaishali district|Vaishali]]|| [[Hajipur]]|| align=right | 3,495,021|| align=right | 2,036|| align=right | 1,717||http://vaishali.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| WC|| [[West Champaran district|West Champaran]]|| [[Bettiah]]|| align=right |3,935,042|| align=right | 5,229|| align=right | 753||http://westchamparan.bih.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chandigarh district|Chandigarh]]|| [[Chandigarh]]|| align=right | 1,054,686|| align=right | 114|| align=right | 9,252
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Balod district|Balod]]|| [[Balod]]|| align=right | 826,165|| align=right | 3,527|| align=right | 234||http://balod.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Baloda Bazar district|Baloda Bazar]]|| [[Baloda Bazar]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Balrampur district, Chhattisgarh|Balrampur]]|| [[Balrampur, Chhattisgarh|Balrampur]] || align=right | 598,855|| align=right | 3,806|| align=right | 157||http://balrampur.info/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Bastar district|Bastar]]|| [[Jagdalpur]]|| align=right | 1,302,253|| align=right | 4,030|| align=right | 87||http://bastar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020406145058/http://bastar.nic.in/ |date=2002-04-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Bemetara district|Bemetara]]|| [[Bemetara]]|| align=right | 197,035|| align=right | 2,855|| align=right | 69||http://bemetara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BJ|| [[Bijapur district, Chhattisgarh|Bijapur]]|| [[Bijapur, Chhattisgarh|Bijapur]]|| align=right | 229,832|| align=right | 6,562|| align=right | 35||http://www.bijapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514062653/http://www.bijapur.nic.in/ |date=2019-05-14 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bilaspur district, Chhattisgarh|Bilaspur]]|| [[Bilaspur, Chhattisgarh|Bilaspur]]|| align=right | 1,961,922|| align=right | 5,818|| align=right | 337||http://bilaspur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Dantewada district|Dantewada]]|| [[Dantewada]]|| align=right | 532,791|| align=right | 3,411|| align=right | 59||http://dantewada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhamtari district|Dhamtari]]|| [[Dhamtari]]|| align=right | 799,199|| align=right | 2,029|| align=right | 394||http://dhamtari.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DU|| [[Durg district|Durg]]|| [[Durg]]|| align=right | 3,343,079|| align=right | 8,542|| align=right | 391||http://durg.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Gariaband district|Gariaband]]|| [[Gariaband]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| JC|| [[Janjgir-Champa district|Janjgir-Champa]]|| [[Naila Janjgir]]|| align=right | 1,620,632|| align=right | 3,848|| align=right | 421||http://janjgirchampa.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jashpur district|Jashpur]]|| [[Jashpur Nagar]]|| align=right | 852,043|| align=right | 5,825|| align=right | 146||http://jashpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KW|| [[Kabirdham district|Kabirdham]] (formerly Kawardha)|| [[Kawardha]]|| align=right | 584,667|| align=right | 4,237|| align=right | 195||http://kawardha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[Kanker district|Kanker]]|| [[Kanker]]|| align=right | 748,593|| align=right | 6,513|| align=right | 115||http://kanker.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Kondagaon district|Kondagaon]]|| [[Kondagaon]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| KB|| [[Korba district|Korba]]|| [[Korba, Chhattisgarh|Korba]]|| align=right | 1,206,563|| align=right | 6,615|| align=right | 183||http://korba.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211002149/http://korba.nic.in/ |date=2005-12-11 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KJ|| [[Koriya district|Koriya]]|| [[Baikunthpur, Koriya|Baikunthpur]]|| align=right | 659,039|| align=right | 6,578|| align=right | 100||http://koriya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102213143/http://koriya.nic.in/ |date=2006-01-02 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahasamund district|Mahasamund]]|| [[Mahasamund]]|| align=right | 1,032,275|| align=right | 4,779|| align=right | 216||http://mahasamund.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ||[[Mungeli District|Mungeli]]|| [[Mungeli]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| NR|| [[Narayanpur district|Narayanpur]]|| [[Narayanpur town|Narayanpur]]|| align=right | 140,206|| align=right | 6,640|| align=right | 20||http://narayanpur.gov.in/|
|- bgcolor=#F4F9FF
| RG|| [[Raigarh district|Raigarh]]|| [[Raigarh]]|| align=right | 1,493,627|| align=right | 7,068|| align=right | 211||http://raigarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307064830/http://raigarh.nic.in/ |date=2005-03-07 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RP|| [[Raipur district|Raipur]]|| [[Raipur, Chhattisgarh|Raipur]]|| align=right | 4,062,160|| align=right | 13,083|| align=right | 310||http://raipur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RN|| [[Rajnandgaon district|Rajnandgaon]]|| [[Rajnandgaon]]|| align=right | 1,537,520|| align=right | 8,062|| align=right | 191||http://rajnandgaon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK|| [[Sukma district|Sukma]]|| [[Sukma]]|| align=right |249,000|| align=right| 5,636 || align=right | 49||http://dantewada.gov.in/Sukma.html/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[Surajpur district|Surajpur]]|| [[Surajpur]] || align=right | 660,280|| align=right | 6,787|| align=right | 150||http://surajpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[Surguja district|Surguja]]|| [[Surguja]] || align=right | 420,661|| align=right | 3,265|| align=right | 150||http://surguja.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DN || [[Dadra and Nagar Haveli]]|| [[Silvassa]]|| align=right | 342,853 || align=right | 704 || align=right | 698||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA || [[Daman district, India|Daman]]|| [[Daman, Daman and Diu|Daman]]|| align=right | 190,855 || align=right | 72 || align=right | 2,651||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI || [[Diu district|Diu]]|| [[Diu, India|Diu]]|| align=right | 52,056 || align=right | 40 || align=right | 1,301||
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG || [[North Goa]]|| [[Panaji]]|| align=right | 817,761|| align=right | 1,736|| align=right | 471 ||http://northgoa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219223718/http://northgoa.nic.in/ |date=2011-12-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SG|| [[South Goa]]|| [[Margao]]|| align=right | 639,962|| align=right | 1,966|| align=right | 326 ||http://southgoa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AH || [[Ahmedabad district|Ahmedabad]] || [[Ahmedabad]] || align=right | 7,208,200 || align=right | 8,707 || align=right | 890 ||http://ahmedabad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040510233723/http://www.ahmedabad.gujarat.gov.in/ |date=2004-05-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM || [[Amreli district|Amreli]] || [[Amreli]] || align=right | 1,513,614 || align=right | 6,760 || align=right | 205 ||http://amreli.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318143126/http://www.amreli.gujarat.gov.in/ |date=2004-03-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN || [[Anand district|Anand]] || [[Anand, Gujarat|Anand]] || align=right | 2,090,276 || align=right | 2,942 || align=right | 711 ||http://anand.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506053212/http://www.anand.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AR || [[Aravalli district|Aravalli]] || [[Modasa]] ||align=right | 1,051,746 || align=right | 3,217 ||align=right | 327 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| BK || [[Banaskantha district|Banaskantha]] || [[Palanpur]] || align=right | 3,116,045 || align=right | 12,703|| align=right | 290 ||http://banaskantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520081946/http://banaskantha.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR || [[Bharuch district|Bharuch]] || [[Bharuch]] || align=right | 1,550,822 || align=right | 6,524 || align=right | 238 ||http://bharuch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410030430/http://bharuch.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BV || [[Bhavnagar district|Bhavnagar]] || [[Bhavnagar]] || align=right | 2,877,961 || align=right | 11,155 || align=right | 288 ||http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427204858/http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[Botad District|Botad]] || [[Botad]] ||align="right"| 656,005 ||align="right"|2,564 ||align="right"|256 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[Chhota Udaipur district|Chhota Udaipur]] || [[Chhota Udaipur]] ||align="right"|1,071,831 ||align="right"|3,237 ||align="right"| 331||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA || [[Dahod district|Dahod]] || [[Dahod]] || align=right | 2,126,558 || align=right | 3,642 || align=right | 582 ||http://dahod.gujarat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DG || [[Dang District, India|Dang]] || [[Ahwa]] || align=right | 226,769 || align=right | 1,764 || align=right | 129 ||http://dangs.gujarat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[Devbhoomi Dwarka district|Devbhoomi Dwarka]] || [[Khambhalia]] ||align="right"|752,484 ||align="right"| 5,684||align="right"|132 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA || [[Gandhinagar district|Gandhinagar]] || [[Gandhinagar]] || align=right | 1,387,478 || align=right | 649 || align=right | 660 ||http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093434/http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[Gir Somnath district|Gir Somnath]] || [[Veraval]] || align = "right" |1,217,477 || align = "right" |3,754 || align = "right" | 324 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA || [[Jamnagar district|Jamnagar]] || [[Jamnagar]] || align=right | 2,159,130 || align=right | 14,125 || align=right | 153 ||http://jamnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419235354/http://jamnagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JU || [[Junagadh district|Junagadh]] || [[Junagadh]] || align=right | 2,742,291 || align=right | 8,839 || align=right | 310 ||http://junagadh.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093445/http://junagadh.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH || [[Kheda district|Kheda]] || [[Nadiad]] || align=right | 2,298,934 || align=right | 4,215 || align=right | 541 ||http://kheda.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108211549/http://kheda.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA || [[Kutch district|Kutch]] || [[Bhuj]] || align=right | 2,090,313 || align=right | 45,652 || align=right | 46 ||http://kutch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101004708/http://kutch.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MH || [[Mahisagar district|Mahisagar]] || [[Lunavada]] || align = "right" | 994,624 || align = "right" |2,500 || align = "right " |398 ||http://mahisagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150517114425/http://mahisagar.gujarat.gov.in/ |date=2015-05-17 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA || [[Mehsana district|Mehsana]] || [[Mehsana]] || align=right | 2,027,727 || align=right | 4,386 || align=right | 462 ||http://mehsana.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420143952/http://mehsana.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[Morbi district|Morbi]] || [[Morbi]] ||align="right"|960,329 ||align="right"|4,871 ||align="right"|197 ||http://morbi.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093510/http://morbi.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NR || [[Narmada district|Narmada]] || [[Rajpipla]] || align=right | 590,379 || align=right | 2,749 || align=right | 214 ||http://narmada.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025194843/http://narmada.gujarat.gov.in/ |date=2020-10-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NV || [[Navsari district|Navsari]] || [[Navsari]] || align=right | 1,330,711 || align=right | 2,211 || align=right | 602 ||http://navsari.gujarat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PM || [[Panchmahal district|Panchmahal]] || [[Godhra]] || align=right | 2,388,267 || align=right | 5,219 || align=right | 458 ||http://panchmahals.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811070417/http://panchmahals.gujarat.gov.in/ |date=2010-08-11 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA || [[Patan district|Patan]] || [[Patan, Gujarat|Patan]] || align=right | 1,342,746 || align=right | 5,738 || align=right | 234 ||http://patan.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093528/http://patan.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PO || [[Porbandar district|Porbandar]] || [[Porbandar]] || align=right | 586,062 || align=right | 2,294 || align=right | 255 ||http://porbandar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103042254/http://porbandar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA || [[Rajkot district|Rajkot]] || [[Rajkot]] || align=right | 3,157,676 || align=right | 11,203 || align=right | 282||http://rajkot.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101124450/http://rajkot.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK || [[Sabarkantha district|Sabarkantha]] || [[Himatnagar]] || align=right | 2,427,346 || align=right | 7,390 || align=right | 328 ||http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913162613/http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ |date=2011-09-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST || [[Surat district|Surat]] || [[Surat]] || align=right | 4,996,391 || align=right | 4,327 || align=right | 653||http://surat.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093545/http://surat.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN || [[Surendranagar district|Surendranagar]] || [[Surendranagar city|Surendranagar]] || align=right | 1,755,873 || align=right | 10,489 || align=right | 167 ||http://surendranagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109203040/http://surendranagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TA || [[Tapi district|Tapi]] || [[Vyara]] || align=right | 806,489 || align=right | 3,435 || align=right | 249|| http://tapidp.gujarat.gov.in/Tapi/english/index.htm
|- bgcolor=#F4F9FF
| VD || [[Vadodara district|Vadodara]] || [[Vadodara]] || align=right | 3,639,775 || align=right | 7,794 || align=right | 467||http://vadodara.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093559/http://vadodara.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VL || [[Valsad district|Valsad]] || [[Valsad]] || align=right | 1,703,068 || align=right | 3,034 || align=right | 561 ||http://valsad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093604/http://valsad.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM|| [[Ambala district|Ambala]]|| [[Ambala]]|| align=right | 1,136,784|| align=right | 1,569|| align=right | 722||http://ambala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012221438/http://ambala.nic.in/ |date=2007-10-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bhiwani district|Bhiwani]]|| [[Bhiwani]]|| align=right | 1,629,109|| align=right | 5,140|| align=right | 341||http://bhiwani.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163314/http://bhiwani.nic.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| FR|| [[Faridabad district|Faridabad]]|| [[Faridabad]]|| align=right | 1,798,954|| align=right | 783|| align=right | 2,298||http://faridabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FT|| [[Fatehabad district|Fatehabad]]|| [[Fatehabad, Haryana|Fatehabad]]|| align=right | 941,522|| align=right | 2,538|| align=right | 371||http://fatehabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gurgaon district|Gurgaon]]|| [[Gurgaon]]|| align=right | 1,514,085|| align=right | 2,760|| align=right | 1,241||http://gurgaon.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| HI|| [[Hisar (district)|Hissar]]|| [[Hisar (city)|Hissar]]|| align=right | 1,742,815|| align=right | 3,788|| align=right | 438||http://hisar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jhajjar district|Jhajjar]]|| [[Jhajjar]]|| align=right | 956,907|| align=right | 1,868|| align=right | 522||http://jhajjar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JI|| [[Jind district|Jind]]|| [[Jind]]|| align=right | 1,332,042|| align=right | 2,702|| align=right | 493||http://jind.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Kaithal district|Kaithal]]|| [[Kaithal]]|| align=right | 1,072,861|| align=right | 2,799|| align=right | 467||http://kaithal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Karnal district|Karnal]]|| [[Karnal]]|| align=right | 1,506,323|| align=right | 2,471|| align=right | 598||http://karnal.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415152944/http://karnal.nic.in/ |date=2009-04-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kurukshetra district|Kurukshetra]]|| [[Kurukshetra]]|| align=right | 964,231|| align=right | 1,530|| align=right | 630||http://kurukshetra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahendragarh district|Mahendragarh]]|| [[Narnaul]]|| align=right | 921,680|| align=right | 1,900|| align=right | 485||http://mahendragarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MW|| [[Mewat district|Mewat]]|| [[Nuh (city)|Nuh]]|| align=right | 1,089,406|| align=right | 1,765 || align=right | 729 ||http://mewat.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PW || [[Palwal district|Palwal]]|| [[Palwal]]|| align=right | 1,040,493|| align=right | 1,367|| align=right | 761||http://palwal.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PK|| [[Panchkula district|Panchkula]]|| [[Panchkula]]|| align=right | 558,890|| align=right | 816|| align=right | 622||http://panchkula.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PP|| [[Panipat district|Panipat]]|| [[Panipat]]|| align=right | 1,202,811|| align=right | 1,250|| align=right | 949||http://panipat.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RE|| [[Rewari district|Rewari]]|| [[Rewari]]|| align=right | 896,129|| align=right | 1,559|| align=right | 562||http://rewari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://rewari.nic.in/ |date=2007-07-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RO|| [[Rohtak district|Rohtak]]|| [[Rohtak]]|| align=right | 1,058,683|| align=right | 1,668|| align=right | 607||http://rohtak.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209215206/http://rohtak.nic.in/ |date=2009-02-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sirsa district|Sirsa]]|| [[Sirsa, Haryana|Sirsa]]|| align=right | 1,295,114|| align=right | 4,276|| align=right | 303||http://sirsa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232326/http://sirsa.nic.in/ |date=2018-04-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SNP|| [[Sonipat district|Sonipat]]|| [[Sonipat]]|| align=right | 1,480,080|| align=right | 2,260|| align=right | 697||http://sonepat.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| YN|| [[Yamuna Nagar district|Yamuna Nagar]]|| [[Yamuna Nagar]]|| align=right | 1,214,162|| align=right | 1,756|| align=right | 687 ||http://yamunanagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bilaspur district, Himachal Pradesh|Bilaspur]]|| [[Bilaspur, Himachal Pradesh|Bilaspur]]|| align=right | 382,056|| align=right | 1,167|| align=right | 327||http://hpbilaspur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chamba district|Chamba]]|| [[Chamba, Himachal Pradesh|Chamba]]|| align=right | 518,844|| align=right | 6,528|| align=right | 80||http://hpchamba.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Hamirpur district, Himachal Pradesh|Hamirpur]]|| [[Hamirpur, Himachal Pradesh|Hamirpur]]|| align=right | 454,293|| align=right | 1,118|| align=right | 406||http://hphamirpur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Kangra district|Kangra]]|| [[Dharamshala, Himachal Pradesh|Dharamshala]]|| align=right | 1,507,223|| align=right | 5,739|| align=right | 263||http://hpkangra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KI|| [[Kinnaur district|Kinnaur]]|| [[Reckong Peo]]|| align=right | 84,298|| align=right | 6,401|| align=right | 13||http://hpkinnaur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kullu district|Kullu]]|| [[Kullu]]|| align=right | 437,474|| align=right | 5,503|| align=right | 79||http://hpkullu.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LS|| [[Lahaul and Spiti district|Lahaul and Spiti]]|| [[Keylong]]|| align=right | 31,528|| align=right | 13,835|| align=right | 2||http://hplahaulspiti.gov.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mandi district|Mandi]]|| [[Mandi district|Mandi]]|| align=right | 999,518|| align=right | 3,950|| align=right | 253||http://hpmandi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Shimla district|Shimla]]|| [[Shimla]]|| align=right | 813,384|| align=right | 5,131|| align=right | 159||http://hpshimla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sirmaur district|Sirmaur]]|| [[Nahan]]|| align=right | 530,164|| align=right | 2,825|| align=right | 188||http://hpsirmaur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Solan district|Solan]]|| [[Solan]]|| align=right | 576,670|| align=right | 1,936|| align=right | 298||http://hpsolan.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UNA|| [[Una district|Una]]|| [[Una, Himachal Pradesh|Una]]|| align=right | 521,057|| align=right | 1,540|| align=right | 328||http://hpuna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[Anantnag district|Anantnag]]|| [[Anantnag]]|| align=right | 1,070,144 || align=right | 2853 || align=right | 375 ||http://anantnag.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|BPR ||[[Bandipora district|Bandipora]]||[[Bandipore]]|| align=right | 385,099 || align=right | 3,010|| align=right | 128||http://bandipore.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Baramulla district|Baramulla]]|| [[Baramulla]]|| align=right | 1,015,503 || align=right | 3329 || align=right | 305||http://baramulla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Badgam district|Badgam]]|| [[Badgam]]|| align=right | 735,753 || align=right | 1406 || align=right | 537 || http://budgam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DO|| [[Doda district|Doda]]|| [[Doda]]|| align=right | 409,576 || align=right | 11,691|| align=right | 79||http://doda.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GB||[[Ganderbal district|Ganderbal]] || [[Ganderbal]] || align=right | 297,003 || align=right | 258|| align=right | 1,151||http://ganderbal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jammu district|Jammu]]|| [[Jammu]]|| align=right | 1,526,406|| align=right | 3,097|| align=right | 596||http://jammu.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Kargil district|Kargil]] || [[Kargil town|Kargil]]|| align=right | 143,388 || align=right | 14,036|| align=right | 10 ||http://kargil.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Kathua district|Kathua]]|| [[Kathua]]|| align=right | 615,711 || align=right | 2,651|| align=right | 232||http://kathua.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KW|| [[Kishtwar district|Kishtwar]] ||[[Kishtwar]]|| align=right | 231,037 || align=right | 1848|| align=right | 125||http://kishtwar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KG|| [[Kulgam district|Kulgam]]|| [[Kulgam]] || align=right | 422,786 || align=right | 457|| align=right | 925||http://kulgam.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kupwara district|Kupwara]]|| [[Kupwara]] || align=right | 875,564|| align=right | 2,379|| align=right | 368||http://kupwara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LE|| [[Leh district|Leh]]|| [[Leh]]|| align=right | 147,104 || align=right | 45,110|| align=right | 3||http://leh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PO|| [[Poonch district, India|Poonch]]|| [[Poonch]]|| align=right | 476,820 || align=right | 1,674|| align=right | 285||http://poonch.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Pulwama district|Pulwama]]|| [[Pulwama]]|| align=right | 570,060 || align=right | 1,398|| align=right | 598||http://pulwama.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Rajauri district|Rajouri]]|| [[Rajouri]]|| align=right | 619,266 || align=right | 2,630|| align=right | 235||http://rajouri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RB|| [[Ramban district|Ramban]]|| [[Ramban (Jammu and Kashmir)|Ramban]]|| align=right | 283,313 || align=right | 1,330 || align=right | 213||http://ramban.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RS|| [[Reasi district|Reasi]] || [[Reasi]] || align=right | 314,714 || align=right | 1710 || align=right | 184 || http://reasi.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SB|| [[Samba district|Samba]]|| [[Samba, Jammu|Samba]]|| align=right | 318,611|| align=right | 913 || align=right | 318||http://samba.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|SH|| [[Shopian district|Shopian]] || [[Shupiyan]] || align=right | 265,960 || align=right | 312 || align=right | 852 ||http://shopian.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Srinagar district|Srinagar]]|| [[Srinagar]]|| align=right | 1,269,751 || align=right | 2,228|| align=right | 703||http://srinagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Udhampur district|Udhampur]]|| [[Udhampur]]|| align=right | 555,357 || align=right | 4,550|| align=right | 211||http://udhampur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BO|| [[Bokaro district|Bokaro]]|| [[Bokaro Steel City|Bokaro]]|| align=right | 2,061,918 || align=right | 2,861|| align=right | 716 || http://bokaro.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chatra district|Chatra]]|| [[Chatra]]|| align=right | 1,042,304 || align=right | 3,700|| align=right | 275 || http://chatra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Deoghar district|Deoghar]]|| [[Deoghar]]|| align=right | 1,491,879|| align=right | 2,479|| align=right | 602 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhanbad district|Dhanbad]]|| [[Dhanbad]]|| align=right | 2,682,662|| align=right | 2,075|| align=right | 1,284 || http://dhanbad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DU|| [[Dumka district|Dumka]]|| [[Dumka]]|| align=right | 1,321,096 || align=right | 4,404 || align=right | 300 || http://dumka.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ES|| [[East Singhbhum district|East Singhbhum]]|| [[Jamshedpur]]|| align=right | 2,291,032 || align=right | 3,533|| align=right | 648 || http://jamshedpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Garhwa district|Garhwa]]|| [[Garhwa]]|| align=right | 1,322,387 || align=right | 4,064|| align=right | 327 || http://garhwa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GI|| [[Giridih district|Giridih]]|| [[Giridih]]|| align=right | 2,445,203|| align=right | 4,887|| align=right | 497 || http://giridih.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GO|| [[Godda district|Godda]]|| [[Godda]]|| align=right | 1,311,382|| align=right | 2,110|| align=right | 622 || http://godda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gumla district|Gumla]]|| [[Gumla]]|| align=right | 1,025,656 || align=right | 5327|| align=right | 193 || http://gumla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Hazaribagh district|Hazaribag]]|| [[Hazaribagh|Hazaribag]]|| align=right | 1,734,005 || align=right | 4,302 || align=right | 403 ||http://hazaribag.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA || [[Jamtara district|Jamtara]]|| [[Jamtara]]|| align=right | 790,207 || align=right | 1,802 || align=right | 439 || http://jamtara.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khunti district|Khunti]]|| [[Khunti]]|| align=right | 530,299 || align=right | 2,467 || align=right | 215 || http://khunti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Koderma district|Koderma]]|| [[Koderma]]|| align=right | 717,169 || align=right | 1,312|| align=right | 427 || http://koderma.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Latehar district|Latehar]]|| [[Latehar]]|| align=right | 725,673 || align=right | 3,630 || align=right | 200 || http://latehar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LO|| [[Lohardaga district|Lohardaga]]|| [[Lohardaga]]|| align=right | 461,738|| align=right | 1,494|| align=right | 310 || http://lohardaga.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PK|| [[Pakur district|Pakur]]|| [[Pakur]]|| align=right | 899,200 || align=right | 1,805|| align=right | 498 || http://pakur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PL|| [[Palamu district|Palamu]]|| [[Daltonganj]]|| align=right | 1,936,319 || align=right | 5,082|| align=right | 381 || http://palamu.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RM|| [[Ramgarh district|Ramgarh]]|| [[Ramgarh, Jharkhand|Ramgarh]]|| align=right | 949,159 || align=right | 1,212|| align=right | 684 || http://ramgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Ranchi district|Ranchi]]|| [[Ranchi]]|| align=right | 2,912,022|| align=right | 7,974|| align=right | 557 || http://ranchi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Sahebganj district|Sahibganj]]|| [[Sahebganj]]|| align=right | 1,150,038 || align=right | 1,599|| align=right | 719 || http://sahibganj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK|| [[Seraikela Kharsawan district|Seraikela Kharsawan]]|| [[Seraikela]] || align=right | 1,063,458|| align=right | 2,725|| align=right | 390 || http://seraikela.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI || [[Simdega district|Simdega]]|| [[Simdega]]|| align=right | 599,813 || align=right | 3,750 || align=right | 160 || http://simdega.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[West Singhbhum district|West Singhbhum]]|| [[Chaibasa]]|| align=right | 1,501,619|| align=right | 7,186 || align=right | 209 || http://chaibasa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BK|| [[Bagalkot district|Bagalkot]]|| [[Bagalkot]]|| align=right | 1,890,826 || align=right | 6,583|| align=right | 288 ||http://www.bagalkot.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072308/http://www.bagalkot.nic.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Bellary district|Bellary]]|| [[Bellary]]|| align=right | 2,532,383 || align=right | 8,439|| align=right | 300 ||http://www.bellary.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072307/http://www.bellary.nic.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BG|| [[Belgaum district|Belgaum]]|| [[Belgaum]]|| align=right | 4,778,439 || align=right | 13,415|| align=right | 356 ||http://www.belgaum.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630210052/http://www.belgaum.nic.in/ |date=2015-06-30 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bangalore Rural district|Bangalore Rural]]|| [[Bangalore]]|| align=right | 987,257|| align=right | 2,239 || align=right | 441 ||http://www.bangalorerural.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331110239/http://www.bangalorerural.nic.in/ |date=2019-03-31 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[Bangalore Urban district|Bangalore Urban]]|| [[Bangalore]]|| align=right | 9,588,910|| align=right | 2,190|| align=right | 4,378||http://bangaloreurban.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116153217/http://bangaloreurban.nic.in/ |date=2007-11-16 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Bidar district|Bidar]]|| [[Bidar]]|| align=right | 1,700,018 || align=right | 5,448|| align=right | 312 ||http://www.bidar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CJ|| [[Chamarajanagar district|Chamarajnagar]]|| [[Chamarajanagar]]|| align=right | 1,020,962|| align=right | 5,102|| align=right | 200 ||http://chamrajnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CK|| [[Chikkaballapur district|Chikkaballapur]] || [[Chikkaballapur]] || align=right | 1,254,377 || align=right | 4,208 || align=right | 298||http://www.chikballapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190310100553/http://www.chikballapur.nic.in/ |date=2019-03-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CK|| [[Chikkamagaluru district|Chikkamagaluru]]|| [[Chikmagalur]]|| align=right | 1,137,753 || align=right | 7,201|| align=right | 158|| http://chickmagalur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[Chitradurga district|Chitradurga]]|| [[Chitradurga]]|| align=right | 1,660,378 || align=right | 8,437|| align=right | 197 ||http://www.chitradurga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315120849/http://www.chitradurga.nic.in/ |date=2019-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DK|| [[Dakshina Kannada]]|| [[Mangalore]]|| align=right | 2,083,625 || align=right | 4,559|| align=right | 457 ||http://www.dk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315220959/http://www.dk.nic.in/ |date=2019-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Davanagere district|Davanagere]]|| [[Davangere]]|| align=right | 1,946,905 || align=right | 5,926|| align=right | 329 ||http://www.davanagere.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517105317/http://davanagere.nic.in/ |date=2018-05-17 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dharwad district|Dharwad]]|| [[Dharwad]]|| align=right | 1,846,993 || align=right | 4,265|| align=right | 434 ||http://www.dharwad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Gadag district|Gadag]]|| [[Gadag-Betageri]]|| align=right | 1,065,235 || align=right | 4,651|| align=right | 229||http://gadag.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HS|| [[Hassan district|Hassan]]|| [[Hassan, Karnataka|Hassan]]|| align=right | 1,776,221 || align=right | 6,814|| align=right | 261 ||http://www.hassan.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HV|| [[Haveri district|Haveri]]|| [[Haveri]]|| align=right | 1,598,506 || align=right | 4,825|| align=right | 331 ||http://haveri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gulbarga district|Gulbarga]]|| [[Gulbarga]]|| align=right | 2,564,892 || align=right | 10,990 || align=right | 233 ||http://www.gulbarga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910164747/http://www.gulbarga.nic.in/ |date=2019-09-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KD|| [[Kodagu district|Kodagu]]|| [[Madikeri]]|| align=right | 554,762 || align=right | 4,102|| align=right | 135 ||http://www.kodagu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315175025/http://www.kodagu.nic.in/ |date=2019-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KL|| [[Kolar district|Kolar]]|| [[Kolar]]|| align=right | 1,540,231 || align=right | 4,012 || align=right | 384 ||http://kolar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KP|| [[Koppal district|Koppal]]|| [[Koppal]]|| align=right | 1,391,292 || align=right | 5,565 || align=right | 250 ||http://www.koppal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mandya district|Mandya]]|| [[Mandya]]|| align=right | 1,808,680 || align=right | 4,961|| align=right | 365 ||http://www.mandya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312035834/http://www.mandya.nic.in/ |date=2019-03-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MY|| [[Mysore district|Mysore]]|| [[Mysore]]|| align=right | 2,994,744|| align=right | 6,854|| align=right | 437 ||http://www.mysore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810052646/http://www.mysore.nic.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Raichur district|Raichur]]|| [[Raichur]]|| align=right | 1,924,773 || align=right | 6,839|| align=right | 228 ||http://www.raichur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RM|| [[Ramanagara district|Ramanagara]] || [[Ramanagara]] || align=right | 1,082,739 || align=right | 3,573 || align=right | 303 || http://www.ramanagaracity.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721161719/http://www.ramanagaracity.gov.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Shimoga district|Shimoga]]|| [[Shimoga]]|| align=right | 1,755,512 || align=right | 8,495|| align=right | 207 ||http://www.shimoga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513041244/http://shimoga.nic.in/ |date=2012-05-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TU|| [[Tumkur district|Tumkur]]|| [[Tumkur]]|| align=right | 2,681,449 || align=right | 10,598|| align=right | 253 ||http://www.tumkur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320013636/http://www.tumkur.nic.in/ |date=2019-03-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Udupi district|Udupi]]|| [[Udupi]]|| align=right | 1,177,908 || align=right | 3,879|| align=right | 304 || http://udupi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UK|| [[Uttara Kannada]]|| [[Karwar]]|| align=right | 1,353,299|| align=right | 10,291|| align=right | 132||http://uttarakannada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BJ|| [[Bijapur district, Karnataka|Vijayapura]]|| [[Bijapur, Karnataka|Vijayapura]]|| align=right | 2,175,102 || align=right | 10,517|| align=right | 207 ||http://www.bijapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514062653/http://www.bijapur.nic.in/ |date=2019-05-14 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| YG|| [[Yadgir district|Yadgir]] || [[Yadgir]] || align=right | 1,172,985 || align=right | 5,225 || align=right | 224 ||http://www.yadgir.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Alappuzha district|Alappuzha]]|| [[Alappuzha]]||align=right| 2,121,943 ||align=right| 1,414 ||align=right| 1,501 ||http://www.alappuzha.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180525195417/http://alappuzha.nic.in/ |date=2018-05-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ER|| [[Ernakulam district|Ernakulam]]|| [[Ernakulam]]||align=right| 3,279,860 ||align=right| 2,951 ||align=right| 1,069 || http://ernakulam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ID|| [[Idukki district|Idukki]]|| [[Painavu]]||align=right| 1,107,453 ||align=right| 4,479 ||align=right| 254 || http://idukki.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KN|| [[Kannur district|Kannur]]|| [[Kannur]]||align=right| 2,525,637 ||align=right| 2,966 ||align=right| 852 || http://kannur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KS|| [[Kasaragod district|Kasaragod]]|| [[Kasaragod]]||align=right| 1,302,600 ||align=right| 1,992 ||align=right| 654 ||http://kasargod.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KL|| [[Kollam district|Kollam]]|| [[Kollam]]||align=right| 2,629,703 ||align=right| 2,498 ||align=right| 1,056 || http://kollam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KT|| [[Kottayam district|Kottayam]]|| [[Kottayam]]||align=right| 1,979,384 ||align=right| 2,203 ||align=right| 896 || http://kottayam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KZ|| [[Kozhikode district|Kozhikode]]|| [[Kozhikode]]||align=right| 3,089,543 ||align=right| 2,345||align=right| 1,318 ||http://kozhikode.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Malappuram district|Malappuram]]|| [[Malappuram]]||align=right| 4,110,956 ||align=right| 3,550||align=right| 1,058 ||http://malappuram.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PL|| [[Palakkad district|Palakkad]]|| [[Palakkad]]||align=right| 2,810,892 ||align=right| 4,480||align=right| 627 ||http://palakkad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PT|| [[Pathanamthitta]]|| [[Pathanamthitta]]||align=right| 1,195,537 ||align=right| 2,462 ||align=right| 453 ||http://pathanamthitta.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TS|| [[Thrissur district|Thrissur]]|| [[Thrissur]]||align=right| 3,110,327 ||align=right| 3,032||align=right| 1,026 ||http://thrissur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TV|| [[Thiruvananthapuram]]|| [[Thiruvananthapuram]]||align=right| 3,307,284 ||align=right| 2,192||align=right| 1,509 ||http://www.trivandrum.gov.in// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003725/http://www.trivandrum.gov.in// |date=2018-03-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| WA|| [[Wayanad district|Wayanad]]|| [[Kalpetta]]||align=right| 816,558 ||align=right| 2,131 ||align=right| 383 || http://wayanad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LD || [[Lakshadweep]]|| [[Kavaratti]]|| align=right | 64,429 || align=right | 32 || align=right | 2,013 |||http://www.lakshadweep.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520000022/http://www.lakshadweep.gov.in/ |date=2018-05-20 }}
|-bgcolor=#F4F9FF
| AG|| [[Agar Malwa district|Agar Malwa]]|| [[Agar, India|Agar]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Alirajpur district|Alirajpur]]|| [[Alirajpur]]|| align=right | 728,677 || align=right | 3,182 || align=right | 229 |||http://alirajpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AP|| [[Anuppur district|Anuppur]]|| [[Anuppur]]|| align=right | 749,521 || align=right | 3,747 || align=right | 200 || http://anuppur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AS|| [[Ashok Nagar district|Ashok Nagar]]|| [[Ashok Nagar]]|| align=right | 844,979 || align=right | 4,674 || align=right | 181 ||| http://ashoknagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Balaghat district|Balaghat]]|| [[Balaghat]]|| align=right | 1,701,156 || align=right | 9,229|| align=right | 184 || http://balaghat.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Barwani district|Barwani]]|| [[Barwani]]|| align=right | 1,385,659 || align=right | 5,432|| align=right | 256 || http://barwani.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BE|| [[Betul district|Betul]]|| [[Betul, Madhya Pradesh|Betul]]|| align=right | 1,575,247 || align=right | 10,043|| align=right | 157 || http://betul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Bhind district|Bhind]]|| [[Bhind]]|| align=right | 1,703,562 || align=right | 4,459|| align=right | 382 || http://bhind.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BP|| [[Bhopal district|Bhopal]]|| [[Bhopal]]|| align=right | 2,368,145 || align=right | 2,772|| align=right | 854 || http://bhopal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU || [[Burhanpur district|Burhanpur]]|| [[Burhanpur, Madhya Pradesh|Burhanpur]]|| align=right | 756,993 || align=right | 3,427 || align=right | 221 || http://burhanpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[Chhatarpur district|Chhatarpur]]|| [[Chhatarpur]]|| align=right | 1,762,857 || align=right | 8,687|| align=right | 203 || http://chhatarpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CN|| [[Chhindwara district|Chhindwara]]|| [[Chhindwara]]|| align=right | 2,090,306 || align=right | 11,815|| align=right | 177 || http://chhindwara.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DM|| [[Damoh district|Damoh]]|| [[Damoh]]|| align=right | 1,263,703 || align=right | 7,306 || align=right | 173 || http://damoh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DT|| [[Datia district|Datia]]|| [[Datia]]|| align=right | 786,375 || align=right | 2,694 || align=right | 292 || http://datia.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Dewas district|Dewas]]|| [[Dewas]]|| align=right | 1,563,107 || align=right | 7,020 || align=right | 223 || http://dewas.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhar district|Dhar]]|| [[Dhar]]|| align=right | 2,184,672 || align=right | 8,153 || align=right | 268 || http://dhar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dindori district|Dindori]]|| [[Dindori, Madhya Pradesh|Dindori]]|| align=right | 704,218 || align=right | 7,427 || align=right | 94 || http://dindori.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Guna district|Guna]]|| [[Guna, India|Guna]]|| align=right | 1,240,938 || align=right | 6,485 || align=right | 194 || http://guna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GW|| [[Gwalior district|Gwalior]]|| [[Gwalior]]|| align=right | 2,030,543 || align=right | 5,465 || align=right | 445 || http://gwalior.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Harda district|Harda]]|| [[Harda]]|| align=right | 570,302 || align=right | 3,339 || align=right | 171 || http://harda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HO|| [[Hoshangabad district|Hoshangabad]]|| [[Hoshangabad]]|| align=right | 1,240,975 || align=right | 6,698 || align=right | 185 || http://hoshangabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| IN|| [[Indore district|Indore]]|| [[Indore]]|| align=right | 3,272,335 || align=right | 3,898 || align=right | 839 || http://www.indore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jabalpur district|Jabalpur]]|| [[Jabalpur]]|| align=right | 2,460,714 || align=right | 5,210 || align=right | 472 || http://jabalpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jhabua district|Jhabua]]|| [[Jhabua]]|| align=right | 1,024,091 || align=right | 6,782 || align=right | 285 || http://jhabua.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Katni district|Katni]]|| [[Katni]]|| align=right | 1,291,684 || align=right | 4,947 || align=right | 261 || http://katni.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EN|| [[Khandwa district|Khandwa]] (East Nimar)|| [[Khandwa]]|| align=right | 1,309,443 || align=right | 7,349 || align=right | 178 || http://khandwa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WN|| [[Khargone district|Khargone]] (West Nimar)|| [[Khargone]]|| align=right | 1,872,413 || align=right | 8,010 || align=right | 233 || http://khargone.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ML|| [[Mandla district|Mandla]]|| [[Mandla]]|| align=right | 1,053,522 || align=right | 5,805 || align=right | 182 || http://mandla.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MS|| [[Mandsaur district|Mandsaur]]|| [[Mandsaur]]|| align=right | 1,339,832 || align=right | 5,530 || align=right | 242 || http://mandsaur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MO|| [[Morena district|Morena]]|| [[Morena, India|Morena]]|| align=right | 1,965,137 || align=right | 4,991 || align=right | 394 || http://morena.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Narsinghpur district|Narsinghpur]]|| [[Narsinghpur]]|| align=right | 1,092,141 || align=right | 5,133 || align=right | 213 || http://narsinghpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NE|| [[Neemuch district|Neemuch]]|| [[Neemuch]]|| align=right | 825,958 || align=right | 4,267 || align=right | 194 || http://neemuch.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Panna district|Panna]]|| [[Panna, India|Panna]]|| align=right | 1,016,028 || align=right | 7,135 || align=right | 142 || http://panna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RS|| [[Raisen district|Raisen]]|| [[Raisen]]|| align=right | 1,331,699 || align=right | 8,466 || align=right | 157 || http://raisen.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RG|| [[Rajgarh district|Rajgarh]]|| [[Rajgarh, Madhya Pradesh|Rajgarh]]|| align=right | 1,546,541 || align=right | 6,143 || align=right | 251 || http://rajgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RL|| [[Ratlam district|Ratlam]]|| [[Ratlam]]|| align=right | 1,454,483 || align=right | 4,861 || align=right | 299 || http://ratlam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RE|| [[Rewa district|Rewa]]|| [[Rewa, India|Rewa]]|| align=right | 2,363,744 || align=right | 6,314 || align=right | 374 || http://rewa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SG|| [[Sagar district|Sagar]]|| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]|| align=right | 2,378,295 || align=right | 10,252 || align=right | 272 || http://sagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[Satna district|Satna]]|| [[Satna]]|| align=right | 2,228,619 || align=right | 7,502 || align=right | 297 || http://satna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Sehore district|Sehore]]|| [[Sehore]]|| align=right | 1,311,008 || align=right | 6,578 || align=right | 199 || http://sehore.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Seoni district|Seoni]]|| [[Seoni]]|| align=right | 1,378,876 || align=right | 8,758 || align=right | 157 || http://seoni.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH|| [[Shahdol district|Shahdol]]|| [[Shahdol]]|| align=right | 1,064,989 || align=right | 6,205 || align=right | 172 || http://shahdol.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[Shajapur district|Shajapur]]|| [[Shajapur]]|| align=right | 1,512,353 || align=right | 6,196 || align=right | 244 || http://shajapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SP|| [[Sheopur district|Sheopur]]|| [[Sheopur]]|| align=right | 687,952 || align=right | 6,585 || align=right | 104 || http://sheopur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SV|| [[Shivpuri district|Shivpuri]]|| [[Shivpuri]]|| align=right | 1,725,818 || align=right | 10,290 || align=right | 168 || http://shivpuri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sidhi district|Sidhi]]|| [[Sidhi]]|| align=right | 1,126,515 || align=right | 10,520 || align=right | 232 || http://sidhi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN|| [[Singrauli district|Singrauli]]|| [[Waidhan]]|| align=right | 1,178,132 || align=right | 5,672 || align=right | 208 || http://singrauli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[Tikamgarh district|Tikamgarh]]|| [[Tikamgarh]]|| align=right | 1,444,920 || align=right | 5,055 || align=right | 286 || http://tikamgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UJ|| [[Ujjain district|Ujjain]]|| [[Ujjain]]|| align=right | 1,986,597 || align=right | 6,091 || align=right | 356 || http://ujjain.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UM|| [[Umaria district|Umaria]]|| [[Umaria]]|| align=right | 643,579 || align=right | 4,062 || align=right | 158 || http://umaria.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VI|| [[Vidisha district|Vidisha]]|| [[Vidisha]]|| align=right | 1,458,212 || align=right | 7,362|| align=right | 198 || http://vidisha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AH|| [[Ahmednagar district|Ahmednagar]]|| [[Ahmednagar]]|| align=right | 4,543,083 || align=right | 17,048 || align=right | 266 || http://ahmednagar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AK|| [[Akola district|Akola]]|| [[Akola]]|| align=right | 1,818,617 || align=right | 5,429 || align=right | 321 || http://akola.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM|| [[Amravati district|Amravati]]|| [[Amravati]]|| align=right | 2,887,826 || align=right | 12,235 || align=right | 237 || http://amravati.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AU|| [[Aurangabad district, Maharashtra|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]]|| align=right | 3,695,928 || align=right | 10,107 || align=right | 365 || http://aurangabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Beed district|Beed]]|| [[Beed]]|| align=right | 2,585,962 || align=right | 10,693 || align=right | 242 || http://beed.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bhandara district|Bhandara]]|| [[Bhandara]]|| align=right | 1,198,810 || align=right | 3,890 || align=right | 293 || http://bhandara.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[Buldhana district|Buldhana]]|| [[Buldhana]]|| align=right | 2,588,039 || align=right | 9,661 || align=right | 268 || http://buldhana.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chandrapur district|Chandrapur]]|| [[Chandrapur]]|| align=right | 2,194,262 || align=right | 11,443 || align=right | 192 || http://chanda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhule district|Dhule]]|| [[Dhule]]|| align=right | 2,048,781 || align=right | 8,095 || align=right | 285 || http://dhule.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Gadchiroli district|Gadchiroli]]|| [[Gadchiroli]]|| align=right | 1,071,795 || align=right | 14,412 || align=right | 74 || http://gadchiroli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GO|| [[Gondia district|Gondia]]|| [[Gondia]]|| align=right | 1,322,331 || align=right | 5,431 || align=right | 253 || http://gondia.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HI|| [[Hingoli district|Hingoli]]|| [[Hingoli]]|| align=right | 1,178,973 || align=right | 4,526 || align=right | 244 || http://hingoli.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JG|| [[Jalgaon district|Jalgaon]]|| [[Jalgaon]]|| align=right | 4,224,442 || align=right | 11,765 || align=right | 359 || http://jalgaon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JN|| [[Jalna district|Jalna]]|| [[Jalna, Maharashtra|Jalna]]|| align=right | 1,958,483 || align=right | 7,718 || align=right | 255 || http://jalna.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kolhapur district|Kolhapur]]|| [[Kolhapur]]|| align=right | 3,874,015 || align=right | 7,685 || align=right | 504 || http://kolhapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Latur district|Latur]]|| [[Latur]]|| align=right | 2,455,543 || align=right | 7,157|| align=right | 343 || http://latur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MC|| [[Mumbai City]]|| —|| align=right | 3,145,966 || align=right | 69 || align=right | 20,038 || http://mumbaicity.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MU|| [[Mumbai Suburban district|Mumbai suburban]]|| [[Bandra]] (East)|| align=right | 9,332,481 || align=right | 369 || align=right | 20,925 || http://mumbaisuburban.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ND|| [[Nanded district|Nanded]]|| [[Nanded]]|| align=right | 3,356,566 || align=right | 10,528 || align=right | 319 || http://nanded.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NB|| [[Nandurbar district|Nandurbar]]|| [[Nandurbar]]|| align=right | 1,646,177 || align=right | 5,055 || align=right | 276 || http://nandurbar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG|| [[Nagpur district|Nagpur]]|| [[Nagpur]]|| align=right | 4,653,171 || align=right | 9,892 || align=right | 470 || http://nagpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NS|| [[Nashik district|Nashik]]|| [[Nashik]]|| align=right | 6,109,052 || align=right | 15,539 || align=right | 393 || http://nashik.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| OS|| [[Osmanabad district|Osmanabad]]|| [[Osmanabad]]|| align=right | 1,660,311 || align=right | 7,569 || align=right | 219 || http://osmanabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| - || [[Palghar district|Palghar]]|| [[Palghar]]|| align=right | - || align=right | - || align=right | - || -
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Parbhani district|Parbhani]]|| [[Parbhani]]|| align=right | 1,835,982 || align=right | 6,511 || align=right | 295 || http://parbhani.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Pune district|Pune]]|| [[Pune]]|| align=right | 9,426,959|| align=right | 15,643 || align=right | 603 || http://pune.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RG|| [[Raigad district|Raigad]]|| [[Alibag]]|| align=right | 2,635,394 || align=right | 7,152 || align=right | 368 || http://raigad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RT|| [[Ratnagiri district|Ratnagiri]]|| [[Ratnagiri]]|| align=right | 1,612,672 || align=right | 8,208 || align=right | 196 || http://ratnagiri.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN|| [[Sangli district|Sangli]]|| [[Sangli]]|| align=right | 2,820,575 || align=right | 8,572 || align=right | 329 || http://sangli.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[Satara district|Satara]]|| [[Satara (city)|Satara]]|| align=right | 3,003,922 || align=right | 10,475 || align=right | 287 || http://satara.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113130255/http://satara.gov.in/ |date=2020-11-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sindhudurg district|Sindhudurg]]|| [[Oros]]|| align=right | 848,868 || align=right | 5,207 || align=right | 163 || http://sindhudurg.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Solapur district|Solapur]]|| [[Solapur]]|| align=right | 4,315,527 || align=right | 14,895 || align=right | 290 || http://solapur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TH|| [[Thane district|Thane]]|| [[Thane]]|| align=right | 11,060,148 || align=right | 9,558 || align=right | 1,157 || http://thane.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WR|| [[Wardha district|Wardha]]|| [[Wardha]]|| align=right | 1,296,157 || align=right | 6,309 || align=right | 205 || http://wardha.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[Washim district|Washim]]|| [[Washim]]|| align=right | 1,196,714 || align=right | 5,155 || align=right | 244 || http://washim.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| YA|| [[Yavatmal district|Yavatmal]]|| [[Yavatmal]]|| align=right | 2,775,457 || align=right | 13,582 || align=right | 204 || http://yavatmal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bishnupur district|Bishnupur]]|| [[Bishnupur, Manipur|Bishnupur]]|| align=right | 240,363 || align=right | 496 || align=right | 485 ||http://ukhrul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CC|| [[Churachandpur district|Churachandpur]]|| [[Churachandpur]]|| align=right | 271,274 || align=right | 4,574 || align=right | 59 ||http://churachandpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CD|| [[Chandel district|Chandel]]|| [[Chandel district|Chandel]]|| align=right | 144,028 || align=right | 3,317 || align=right | 43 ||http://chandel.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EI|| [[Imphal East district|Imphal East]]|| [[Porompat]]|| align=right | 452,661 || align=right | 710 || align=right | 638 || http://imphaleast.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SE|| [[Senapati district|Senapati]]|| [[Senapati]]|| align=right | 354,972 || align=right | 3,269 || align=right | 109 ||http://Senapati.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TA|| [[Tamenglong district|Tamenglong]]|| [[Tamenglong]]|| align=right | 140,143 || align=right | 4,391 || align=right | 32 ||http://tamenglong.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TH|| [[Thoubal district|Thoubal]]|| [[Thoubal]]|| align=right | 420,517 || align=right | 514 || align=right | 818 ||http://thoubal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UK|| [[Ukhrul district|Ukhrul]]|| [[Ukhrul]]|| align=right | 183,115 || align=right | 4,547 || align=right | 40 ||http://ukhrul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WI|| [[Imphal West district|Imphal West]]|| [[Lamphelpat]]|| align=right | 514,683 || align=right | 519 || align=right | 992 || http://imphalwest.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EG|| [[East Garo Hills]]|| [[Williamnagar]]|| align=right | 317,618 || align=right | 2,603 || align=right | 121 ||http://eastgarohills.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615020254/http://eastgarohills.nic.in/ |date=2008-06-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| EK|| [[East Khasi Hills]]|| [[Shillong]]|| align=right | 824,059 || align=right | 2,752 || align=right | 292 ||http://eastkhasihills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[East Jaintia Hills]] || [[Khleihriat]]|| align=right | 122,436 || align=right | 2,115 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[North Garo Hills]] || [[Resubelpara]]|| align=right | 118,325 || align=right | 1,113 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| RB|| [[Ri-Bhoi|Ri Bhoi]]|| [[Nongpoh]]|| align=right | 258,380 || align=right | 2,378 || align=right | 109 ||http://ribhoi.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SG|| [[South Garo Hills]]|| [[Baghmara, India|Baghmara]]|| align=right | 142,574 || align=right | 1,850 || align=right | 77 ||http://southgarohills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[South West Garo Hills]]|| [[Ampati]]|| align=right | || align=right | || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| || [[South West Khasi Hills]]|| [[Mawkyrwat]]|| align=right | 110,152 || align=right | 1,341 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| WG|| [[West Jaintia Hills]]|| [[Jowai]]|| align=right | 270,352 || align=right | 1,693 || align=right | ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| WG|| [[West Garo Hills]]|| [[Tura, India|Tura]]|| align=right | 642,923 || align=right | 3,714 || align=right | 173 ||http://westgarohills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WK|| [[West Khasi Hills]]|| [[Nongstoin]]|| align=right | 385,601 || align=right | 5,247 || align=right | 73 ||http://westkhasihills.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AI|| [[Aizawl district|Aizawl]]|| [[Aizawl]]|| align=right | 404,054 || align=right | 3,577 || align=right | 113 ||http://aizawl.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Champhai district|Champhai]]|| [[Champhai]]|| align=right | 125,370 || align=right | 3,168|| align=right | 39 ||http://champhai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kolasib district|Kolasib]]|| [[Kolasib]]|| align=right | 83,054 || align=right | 1,386 || align=right | 60 ||http://kolasib.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Lawngtlai district|Lawngtlai]]|| [[Lawngtlai]]|| align=right | 117,444 || align=right | 2,519 || align=right | 46 ||http://lawngtlai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LU|| [[Lunglei district|Lunglei]]|| [[Lunglei]]|| align=right | 154,094 || align=right | 4,572 || align=right | 34 ||http://lunglei.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mamit district|Mamit]]|| [[Mamit]]|| align=right | 85,757 || align=right | 2,967 || align=right | 28 ||http://mamit.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Saiha district|Saiha]]|| [[Saiha]]|| align=right | 56,366 || align=right | 1,414 || align=right | 40 ||http://saiha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SE|| [[Serchhip district|Serchhip]]|| [[Serchhip]]|| align=right | 64,875 || align=right | 1,424 || align=right | 46 ||http://serchhip.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dimapur district|Dimapur]]|| [[Dimapur]]|| align=right | 379,769 || align=right | 926 || align=right | 410 ||http://dimapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KI|| [[Kiphire district|Kiphire]]|| [[Kiphire]]|| align=right | 74,033 || align=right | 1,255 || align=right | 66 || http://kiphire.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kohima district|Kohima]]|| [[Kohima]]|| align=right | 270,063 || align=right | 1,041 || align=right | 213 ||http://kohima.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LO || [[Longleng district|Longleng]]|| [[Longleng]]|| align=right | 50,593 || align=right | 885 || align=right | 89 ||http://kohima.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MK|| [[Mokokchung district|Mokokchung]]|| [[Mokokchung]]|| align=right | 193,171 || align=right | 1,615 || align=right | 120 ||http://mokokchung.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MN|| [[Mon district|Mon]]|| [[Mon, India|Mon]]|| align=right | 259,604|| align=right | 1,786 || align=right | 145 ||http://mon.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PE|| [[Peren district|Peren]]|| [[Peren]]|| align=right | 163,294 || align=right | 2,300 || align=right | 55 || http://peren-district.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PH|| [[Phek district|Phek]]|| [[Phek]]|| align=right | 163,294 || align=right | 2,026 || align=right | 81 ||http://phek.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TU|| [[Tuensang district|Tuensang]]|| [[Tuensang]]|| align=right | 414,801|| align=right | 4,228 || align=right | 98||http://tuensang.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WO|| [[Wokha district|Wokha]]|| [[Wokha]]|| align=right | 166,239 || align=right | 1,628 || align=right | 120 ||http://wokha.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ZU|| [[Zunheboto district|Zunheboto]]|| [[Zunheboto]]|| align=right | 141,014 || align=right | 1,255 || align=right | 112 ||http://zunheboto.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[Angul district|Angul]]|| [[Angul]]|| align=right | 1,271,703 || align=right | 6,347 || align=right | 199 ||http://angul.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Boudh district|Boudh]] (Bauda)|| [[Boudh]]|| align=right | 439,917 || align=right | 4,289 || align=right | 142 ||http://boudh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bhadrak district|Bhadrak]]|| [[Bhadrak]]|| align=right | 1,506,522 || align=right | 2,788 || align=right | 601 ||http://bhadrak.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Balangir district|Balangir]] || [[Balangir]]|| align=right | 1,648,574 || align=right | 6,552 || align=right | 251 ||http://balangir.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bargarh district|Bargarh]] (Baragarh)|| [[Bargarh]]|| align=right | 1,478,833 || align=right | 5,832 || align=right | 253 ||http://bargarh.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BW|| [[Balasore district|Balasore]] || [[Balasore]]|| align=right | 2,317,419 || align=right | 3,706 || align=right | 609 ||http://baleswar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CU|| [[Cuttack district|Cuttack]]|| [[Cuttack]]|| align=right | 2,618,708 || align=right | 3,915|| align=right | 666 ||http://cuttack.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Debagarh district|Debagarh]] (Deogarh)|| [[Debagarh]]|| align=right | 312,164 || align=right | 2,781 || align=right | 106 ||http://deogarh.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhenkanal district|Dhenkanal]]|| [[Dhenkanal, India|Dhenkanal]]|| align=right | 1,192,948 || align=right | 4,597 || align=right | 268 ||http://dhenkanal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GN|| [[Ganjam]]|| [[Chhatrapur]]|| align=right | 3,520,151|| align=right | 8,033|| align=right | 429 || http://ganjam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GP|| [[Gajapati district|Gajapati]]|| [[Paralakhemundi]]|| align=right | 575,880|| align=right | 3,056 || align=right | 133 ||http://gajapati.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jharsuguda district|Jharsuguda]]|| [[Jharsuguda]]|| align=right | 579,499|| align=right | 2,202 || align=right | 274 ||http://jharsuguda.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JP|| [[Jajpur district|Jajpur]] || [[Panikoili]]|| align=right | 1,826,275|| align=right | 2,885 || align=right | 630 ||http://jajpur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| JS|| [[Jagatsinghpur district|Jagatsinghpur]]|| [[Jagatsinghpur]]|| align=right | 1,136,604|| align=right | 1,759|| align=right | 681 ||http://www.jagatsinghpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khordha district|Khordha]]|| [[Khordha]]|| align=right | 2,246,341 || align=right | 2,888 || align=right | 799 ||http://khordha.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KJ|| [[Kendujhar district|Kendujhar]] (Keonjhar)|| [[Kendujhar]]|| align=right | 1,802,777 || align=right | 8,336 || align=right | 217 ||http://kendujhar.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KL|| [[Kalahandi district|Kalahandi]]|| [[Bhawanipatna]]|| align=right | 1,573,054 || align=right | 8,197 || align=right | 199 || http://kalahandi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KN|| [[Kandhamal district|Kandhamal]]|| [[Phulbani]]|| align=right | 731,952|| align=right | 6,004 || align=right | 91 || http://kandhamal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Koraput district|Koraput]]|| [[Koraput]]|| align=right | 1,376,934 || align=right | 8,534 || align=right | 156 ||http://koraput.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| KP|| [[Kendrapara district|Kendrapara]]|| [[Kendrapara]]|| align=right | 1,439,891 || align=right | 2,546 || align=right | 545 ||http://kendrapara.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| ML|| [[Malkangiri district|Malkangiri]]|| [[Malkangiri]]|| align=right | 612,727 || align=right | 6,115 || align=right | 106 ||http://malkangiri.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| MY|| [[Mayurbhanj district|Mayurbhanj]]|| [[Baripada]]|| align=right | 2,513,895 || align=right | 10,418 || align=right | 241 || http://mayurbhanj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NB|| [[Nabarangpur district|Nabarangpur]]|| [[Nabarangpur]]|| align=right | 1,218,762 || align=right | 5,135 || align=right | 230 ||http://nabarangpur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| NU|| [[Nuapada district|Nuapada]]|| [[Nuapada]]|| align=right | 606,490 || align=right | 3,408 || align=right | 157 ||http://www.nuapada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NY|| [[Nayagarh district|Nayagarh]]|| [[Nayagarh]]|| align=right | 962,215 || align=right | 3,954 || align=right | 247 ||http://www.nayagarh.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Puri district|Puri]]|| [[Puri]]|| align=right | 1,697,983 || align=right | 3,055 || align=right | 488 ||http://puri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Rayagada district|Rayagada]]|| [[Rayagada]]|| align=right | 961,959 || align=right | 7,585 || align=right | 136 ||http://rayagada.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Sambalpur district|Sambalpur]]|| [[Sambalpur]]|| align=right | 1,044,410 || align=right | 6,702 || align=right | 158 ||http://sambalpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Subarnapur district|Subarnapur]] (Sonepur)|| [[Sonepur, Orissa|Subarnapur]]|| align=right | 652,107 || align=right | 2,284 || align=right | 279 ||http://subarnapur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| SU|| [[Sundargarh district|Sundargarh]] || [[Sundargarh]]|| align=right | 2,080,664 || align=right | 9,942 || align=right | 214 || http://sundergarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karaikal district|Karaikal]]|| [[Karaikal]] || align=right | 200,314 || align=right | 160 || align=right | 1,252 ||http://Karaikal.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahe district|Mahe]]|| [[Mahé, India|Mahé]] || align=right | 41,934 || align=right | 9 || align=right | 4,659 ||http://mahe.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PO|| [[Pondicherry district|Pondicherry]]|| [[Pondicherry (city)|Pondicherry]] || align=right | 946,600 || align=right | 293 || align=right | 3,231 ||http://puducherry.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| YA|| [[Yanam district|Yanam]]|| [[Yanam, Pondicherry|Yanam]] || align=right | 55,616 || align=right | 17 || align=right | 3,272 ||http://yanam.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050130000201/http://yanam.nic.in/ |date=2005-01-30 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AM|| [[Amritsar district|Amritsar]]|| [[Amritsar]]|| align=right | 2,490,891 || align=right | 2,673 || align=right | 932 || http://amritsar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BNL|| [[Barnala district|Barnala]]|| [[Barnala]]|| align=right | 596,294 || align=right | 1,423 || align=right | 419 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Bathinda district|Bathinda]]|| [[Bathinda]]|| align=right | 1,388,859 || align=right | 3,355 || align=right | 414 || http://bathinda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FI|| [[Firozpur district|Firozpur]]|| [[Firozpur]]|| align=right | 2,026,831 || align=right | 5,334 || align=right | 380 || http://ferozepur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FR|| [[Faridkot district|Faridkot]]|| [[Faridkot, Punjab|Faridkot]]|| align=right | 618,008 || align=right | 1,472 || align=right | 424 || http://faridkot.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FT|| [[Fatehgarh Sahib district|Fatehgarh Sahib]]|| [[Fatehgarh Sahib]]|| align=right | 599,814 || align=right | 1,180 || align=right | 508 || http://fatehgarhsahib.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FA|| [[Fazilka district|Fazilka]]<ref name="auto"/>|| [[Fazilka]]|| align=right | —|| align=right | - || align=right | —|| http://fazilka.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GU|| [[Gurdaspur district|Gurdaspur]]|| [[Gurdaspur]]|| align=right | 2,299,026 || align=right | 3,542 || align=right | 649 || http://gurdaspur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HO|| [[Hoshiarpur district|Hoshiarpur]]|| [[Hoshiarpur]]|| align=right | 1,582,793 || align=right | 3,397 || align=right | 466 || http://hoshiarpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jalandhar district|Jalandhar]]|| [[Jalandhar]]|| align=right | 2,181,753 || align=right | 2,625 || align=right | 831 || http://jalandhar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Kapurthala district|Kapurthala]]|| [[Kapurthala]]|| align=right | 817,668 || align=right | 1,646 || align=right | 501 || http://kapurthala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819073139/http://kapurthala.nic.in/ |date=2010-08-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| LU|| [[Ludhiana district|Ludhiana]]|| [[Ludhiana]]|| align=right | 3,487,882 || align=right | 3,744 || align=right | 975 || http://ludhiana.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mansa district, India|Mansa]]|| [[Mansa, Punjab|Mansa]]|| align=right | 768,808 || align=right | 2,174 || align=right | 350 || http://mansa.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MO|| [[Moga district|Moga]]|| [[Moga, Punjab|Moga]]|| align=right | 992,289 || align=right | 2,235 || align=right | 444 || http://moga.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MU|| [[Sri Muktsar Sahib district|Sri Muktsar Sahib]]|| [[Sri Muktsar Sahib]]|| align=right | 902,702 || align=right | 2,596|| align=right | 348 || http://muktsar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Pathankot district|Pathankot]]|| [[Pathankot]]|| align=right | 1,998,464|| align=right | || align=right | 398|| http://Pathankot.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Patiala district|Patiala]]|| [[Patiala]]|| align=right | 2,892,282 || align=right | 3,175 || align=right | 596 || http://patiala.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RU|| [[Rupnagar district|Rupnagar]]|| [[Rupnagar]]|| align=right | 683,349 || align=right | 1,400 || align=right | 488 || http://rupnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SAS|| [[Sahibzada Ajit Singh Nagar district|Sahibzada Ajit Singh Nagar]]|| [[Ajitgarh]]|| align=right | 986,147 || align=right | 1,188 || align=right | 830 || http://www.sasnagar.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810092358/http://www.sasnagar.gov.in/ |date=2019-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Sangrur district|Sangrur]]|| [[Sangrur]]|| align=right | 1,654,408 || align=right | 3,685 || align=right | 449 || http://sangrur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|PB || [[Shahid Bhagat Singh Nagar district|Shahid Bhagat Singh Nagar]]|| [[Nawanshahr]]|| align=right | 614,362 || align=right | 1,283 || align=right | 479 || http://nawanshahr.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TT|| [[Tarn Taran district|Tarn Taran]]|| [[Tarn Taran Sahib]]|| align=right | 1,120,070 || align=right | 2,414 || align=right | 464 ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| AJ|| [[Ajmer district|Ajmer]]|| [[Ajmer]]|| align=right | 2,584,913 || align=right | 8,481 || align=right | 305 ||http://ajmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209203540/http://ajmer.nic.in/ |date=2015-02-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Alwar district|Alwar]]|| [[Alwar]]|| align=right | 3,671,999 || align=right | 8,380 || align=right | 438 ||http://alwar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030422/http://alwar.nic.in/ |date=2012-08-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bikaner district|Bikaner]]|| [[Bikaner]]|| align=right | 2,367,745 || align=right | 27,244 || align=right | 78 ||http://bikaner.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BM|| [[Barmer district|Barmer]]|| [[Barmer, Rajasthan|Barmer]]|| align=right | 2,604,453 || align=right | 28,387 || align=right | 92 ||http://barmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218154347/http://barmer.nic.in/ |date=2014-12-18 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[Banswara district|Banswara]]|| [[Banswara]]|| align=right | 1,798,194 || align=right | 5,037 || align=right | 399 ||http://banswara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112210213/http://banswara.nic.in/ |date=2015-01-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BP|| [[Bharatpur district|Bharatpur]]|| [[Bharatpur, India|Bharatpur]]|| align=right | 2,549,121 || align=right | 5,066 || align=right | 503 ||http://bharatpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512184953/http://bharatpur.nic.in/ |date=2013-05-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Baran district|Baran]]|| [[Baran, Rajasthan|Baran]]|| align=right | 1,223,921 || align=right | 6,955 || align=right | 175 ||https://web.archive.org/web/20090425203918/http://baran.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[Bundi district|Bundi]]|| [[Bundi]]|| align=right | 1,113,725 || align=right | 5,550 || align=right | 193 || http://bundi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501203724/http://bundi.nic.in/ |date=2009-05-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BW|| [[Bhilwara district|Bhilwara]]|| [[Bhilwara]]|| align=right | 2,410,459 || align=right | 10,455 || align=right | 230 ||http://bhilwara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508053201/http://bhilwara.nic.in/ |date=2009-05-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CR|| [[Churu district|Churu]]|| [[Churu]]|| align=right | 2,041,172 || align=right | 16,830 || align=right | 148 ||http://churu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206042050/http://churu.nic.in/ |date=2012-02-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[Chittorgarh district|Chittorgarh]]|| [[Chittorgarh]]|| align=right | 1,544,392 || align=right | 10,856 || align=right | 193 ||http://chittorgarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231429/http://chittorgarh.nic.in/ |date=2009-04-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Dausa district|Dausa]]|| [[Dausa]]|| align=right | 1,637,226 || align=right | 3,429|| align=right | 476 ||http://dausa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131224345/http://dausa.nic.in/ |date=2008-01-31 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dholpur district|Dholpur]]|| [[Dholpur]]|| align=right | 1,207,293 || align=right | 3,084 || align=right | 398 ||http://dholpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050829124718/http://dholpur.nic.in/ |date=2005-08-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DU|| [[Dungarpur district|Dungapur]]|| [[Dungarpur]]|| align=right | 1,388,906 || align=right | 3,771 || align=right | 368||http://dungapur.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| GA|| [[Ganganagar district|Ganganagar]]|| [[Ganganagar]]|| align=right | 1,969,520 || align=right | 10,990 || align=right | 179 ||http://ganganagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119115934/http://ganganagar.nic.in/ |date=2012-01-19 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Hanumangarh district|Hanumangarh]]|| [[Hanumangarh]]|| align=right | 1,779,650 || align=right | 9,670 || align=right | 184 ||http://hanumangarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429195052/http://hanumangarh.nic.in/ |date=2009-04-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JJ|| [[Jhunjhunu district|Jhunjhunu]]|| [[Jhunjhunu]]|| align=right | 2,139,658 || align=right | 5,928 || align=right | 361 ||http://jhunjhunu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223160948/http://jhunjhunu.nic.in/ |date=2012-02-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JL|| [[Jalore district|Jalore]]|| [[Jalore]]|| align=right | 1,830,151 || align=right | 10,640 || align=right | 172 ||http://jalore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007100206/http://jalore.nic.in/ |date=2011-10-07 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JO|| [[Jodhpur district|Jodhpur]]|| [[Jodhpur]]|| align=right | 3,685,681 || align=right | 22,850 || align=right | 161 ||http://jodhpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523045929/http://jodhpur.nic.in/ |date=2013-05-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JP|| [[Jaipur district|Jaipur]]|| [[Jaipur]]|| align=right | 6,663,971 || align=right | 11,152 || align=right | 598 ||http://jaipur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100942/http://jaipur.nic.in/ |date=2005-11-05 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JS|| [[Jaisalmer district|Jaisalmer]]|| [[Jaisalmer]]|| align=right | 672,008 || align=right | 38,401 || align=right | 17 ||http://jaisalmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231232/http://jaisalmer.nic.in/ |date=2009-04-09 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| JW|| [[Jhalawar district|Jhalawar]]|| [[Jhalawar]]|| align=right | 1,411,327 || align=right | 6,219 || align=right | 227 ||http://jhalawar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052547/http://www.jhalawar.nic.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karauli district|Karauli]]|| [[Karauli]]|| align=right | 1,458,459 || align=right | 5,530 || align=right | 264 ||http://karauli.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052542/http://www.karauli.nic.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kota district|Kota]]|| [[Kota, Rajasthan|Kota]]|| align=right | 1,950,491 || align=right | 5,446 || align=right | 374 ||http://kota.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121015/http://kota.nic.in/ |date=2009-05-04 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nagaur district|Nagaur]]|| [[Nagaur]]|| align=right | 3,309,234 || align=right | 17,718 || align=right | 187 ||http://nagaur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203231308/http://nagaur.nic.in/ |date=2007-12-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PA|| [[Pali district|Pali]]|| [[Pali, Rajasthan|Pali]]|| align=right | 2,038,533 || align=right | 12,387 || align=right | 165 ||http://pali.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215332/http://pali.nic.in/ |date=2015-01-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PG|| [[Pratapgarh district (Rajasthan)|Pratapgarh]]|| [[Pratapgarh, Rajasthan|Pratapgarh]]|| align=right | 868,231 || align=right | 4,112 || align=right | 211 ||http://pratapgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Rajsamand district|Rajsamand]]|| [[Rajsamand]]|| align=right | 1,158,283 || align=right | 3,853 || align=right | 302 ||http://rajsamand.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205060304/http://rajsamand.nic.in/ |date=2007-02-05 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SK|| [[Sikar district|Sikar]]|| [[Sikar]]|| align=right | 2,677,737 || align=right | 7,732|| align=right | 346 ||http://sikar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223201444/http://sikar.nic.in/ |date=2012-02-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SM|| [[Sawai Madhopur district|Sawai Madhopur]]|| [[Sawai Madhopur]]|| align=right | 1,338,114 || align=right | 4,500 || align=right | 257 ||http://sawaimadhopur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520123107/http://sawaimadhopur.nic.in/ |date=2013-05-20 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Sirohi district|Sirohi]]|| [[Sirohi]]|| align=right | 1,037,185 || align=right | 5,136 || align=right | 202 ||http://sirohi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401082647/http://sirohi.nic.in/ |date=2013-04-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TO|| [[Tonk district|Tonk]]|| [[Tonk, India|Tonk]]|| align=right | 1,421,711 || align=right | 7,194 || align=right | 198 ||http://tonk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052537/http://www.tonk.nic.in/ |date=2009-04-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Udaipur district|Udaipur]]|| [[Udaipur]]|| align=right | 3,067,549 || align=right | 13,430 || align=right | 242 ||http://udaipur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ES|| [[East Sikkim]]|| [[Gangtok]]|| align=right | 281,293 || align=right | 954 || align=right | 295 ||http://esikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205320/http://esikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NS|| [[North Sikkim]]|| [[Mangan, India|Mangan]]|| align=right | 43,354 || align=right | 4,226 || align=right | 10 ||http://nsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://nsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SS|| [[South Sikkim]]|| [[Namchi]]|| align=right | 146,742 || align=right | 750 || align=right | 196 ||http://ssikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://ssikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| WS|| [[West Sikkim]]|| [[Geyzing]]|| align=right | 136,299 || align=right | 1,166 || align=right | 117 ||http://wsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://wsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AY|| [[Ariyalur district|Ariyalur]]|| [[Ariyalur]]|| align=right | 752,481 || align=right | 3,208 || align=right | 387 || http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102195707/http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ |date=2009-11-02 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CH|| [[Chennai district|Chennai]]|| [[Chennai]] (Madras)|| align=right | 4,681,087 || align=right | 174 || align=right | 26,903 || http://www.chennai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011354/http://www.chennai.tn.nic.in/ |date=2011-04-29 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CO|| [[Coimbatore district|Coimbatore]]|| [[Coimbatore]]|| align=right | 3,472,578 || align=right | 7,469 || align=right | 748 || http://www.coimbatore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830025750/http://www.coimbatore.tn.nic.in/ |date=2005-08-30 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| CU|| [[Cuddalore district|Cuddalore]]|| [[Cuddalore]]|| align=right | 2,600,880 || align=right | 3,999 || align=right | 702 || http://www.cuddalore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060201235923/http://www.cuddalore.tn.nic.in/ |date=2006-02-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dharmapuri district|Dharmapuri]]|| [[Dharmapuri]]|| align=right | 1,502,900 || align=right | 4,532 || align=right | 332 || http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721174824/http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| DI|| [[Dindigul district|Dindigul]]|| [[Dindigul]]|| align=right | 2,161,367 || align=right | 6,058 || align=right | 357 || http://www.dindigul.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/ |date=2018-12-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| ER|| [[Erode district|Erode]]|| [[Erode]]|| align=right | 2,259,608 || align=right | 5,714 || align=right | 397 || http://erode.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KC|| [[Kanchipuram district|Kanchipuram]]|| [[Kanchipuram]]|| align=right | 3,990,897 || align=right | 4,433 || align=right | 927 || http://www.kanchi.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908064506/http://www.kanchi.tn.nic.in/ |date=2017-09-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KK|| [[Kanyakumari district|Kanyakumari]]|| [[Nagercoil]]|| align=right | 2,863,178|| align=right | 1,685 || align=right | 1,106 || http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125193622/http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ |date=2021-01-25 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karur district|Karur]]|| [[Karur]]|| align=right | 1,076,588 || align=right | 2,901 || align=right | 371 || http://karur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KR|| [[Krishnagiri district|Krishnagiri]]|| [[Krishnagiri]]|| align=right | 1,883,731 || align=right | 5,086 || align=right | 370 || http://krishnagiri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Madurai district|Madurai]]|| [[Madurai]]|| align=right | 3,991,038 || align=right | 3,676 || align=right | 823 || http://www.madurai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321120205/http://www.madurai.tn.nic.in/ |date=2019-03-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| NG|| [[Nagapattinam district|Nagapattinam]]|| [[Nagapattinam]]|| align=right | 1,614,069 || align=right | 2,716 || align=right | 668|| http://www.nagapattinam.tn.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NI|| [[Nilgiris district|Nilgiris]]|| [[Ooty|Udagamandalam (Ootacamund/Ooty)]]|| align=right | 735,071 || align=right | 2,549 || align=right | 288 || http://nilgiris.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NM|| [[Namakkal district|Namakkal]]|| [[Namakkal]]|| align=right | 1,721,179 || align=right | 3,429 || align=right | 506 || http://namakkal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PE|| [[Perambalur district|Perambalur]]|| [[Perambalur]]|| align=right | 564,511 || align=right | 1,752 || align=right | 323 || http://www.perambalur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813070309/http://www.perambalur.tn.nic.in/ |date=2006-08-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Pudukkottai district|Pudukkottai]]|| [[Pudukkottai]]|| align=right | 1,918,725 || align=right | 4,651 || align=right | 348 || http://pudukkottai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Ramanathapuram district|Ramanathapuram]]|| [[Ramanathapuram]]|| align=right | 1,337,560 || align=right | 4,123 || align=right | 320 || http://ramanathapuram.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Salem district|Salem]]|| [[Salem, Tamil Nadu|Salem]]|| align=right | 3,480,008 || align=right | 5,245 || align=right | 663 || http://salem.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sivaganga district|Sivaganga]]|| [[Sivaganga]]|| align=right | 1,341,250 || align=right | 4,086 || align=right | 324 || http://sivaganga.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TP|| [[Tirupur district|Tirupur]]|| [[Tirupur]]|| align=right | 2,471,222 || align=right | 5,106 || align=right | 476 || http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212230043/http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ |date=2009-02-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TC|| [[Tiruchirappalli district|Tiruchirappalli]]|| [[Tiruchirappalli]]|| align=right | 2,713,858 || align=right | 4,407 || align=right | 602|| http://tiruchirappalli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TH|| [[Theni district|Theni]]|| [[Theni]]|| align=right | 1,243,684 || align=right | 3,066 || align=right | 433 || http://www.theni.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810180551/http://www.theni.tn.nic.in/ |date=2006-08-10 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TI|| [[Tirunelveli district|Tirunelveli]]|| [[Tirunelveli]]|| align=right | 3,072,880 || align=right | 6,703 || align=right | 458 || http://www.nellai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180704012421/http://www.nellai.tn.nic.in/ |date=2018-07-04 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TJ|| [[Thanjavur district|Thanjavur]]|| [[Thanjavur]]|| align=right | 2,402,781 || align=right | 3,397 || align=right | 691 || http://thanjavur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TK|| [[Thoothukudi district|Thoothukudi]]|| [[Thoothukudi]] (Tuticorin)|| align=right | 1,738,376 || align=right | 4,594 || align=right | 378 || http://thoothukudi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TL|| [[Tiruvallur district|Tiruvallur]]|| [[Tiruvallur]]|| align=right | 3,725,697 || align=right | 3,424 || align=right | 1,049 || http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022602/http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ |date=2011-07-16 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TR|| [[Tiruvarur district|Tiruvarur]]|| [[Tiruvarur]]|| align=right | 1,268,094 || align=right | 2,377 || align=right | 533 || http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113073936/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ |date=2006-01-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| TV|| [[Tiruvannamalai district|Tiruvannamalai]]|| [[Tiruvannaamalai]]|| align=right | 2,468,965 || align=right | 6,191 || align=right | 399|| http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924193702/http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ |date=2011-09-24 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VE|| [[Vellore district|Vellore]]|| [[Vellore]]|| align=right | 3,928,106 || align=right | 6,077 || align=right | 646 || http://vellore.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VL|| [[Viluppuram district|Viluppuram]]|| [[Viluppuram]]|| align=right | 3,463,284 || align=right | 7,190 || align=right | 462 || http://www.viluppuram.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808053020/http://www.viluppuram.tn.nic.in/ |date=2006-08-08 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| VR|| [[Virudhunagar district|Virudhunagar]]|| [[Virudhunagar]]|| align=right | 1,943,309 || align=right | 3,446 || align=right | 454 || http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514153823/http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ |date=2019-05-14 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AD|| [[Adilabad district|Adilabad]]|| [[Adilabad]]|| align=right | 2,737,738|| align=right | 16,105|| align=right | 170|| http://adilabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HY||[[Hyderabad district, India|Hyderabad]]|| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]|| align=right | 4,010,238|| align=right | 217|| align=right | 18,480 ||http://hyderabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KA|| [[Karimnagar district|Karimnagar]]|| [[Karimnagar]]|| align=right | 3,811,738|| align=right | 11,823|| align=right | 322||http://karimnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khammam district|Khammam]]|| [[Khammam]]|| align=right | 2,798,214|| align=right | 16,029|| align=right | 175||http://khammam.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Mahbubnagar district|Mahbubnagar]]|| [[Mahbubnagar]]|| align=right | 4,042,191|| align=right | 18,432|| align=right | 219||http://mahabubnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ME|| [[Medak district|Medak]]|| [[Sangareddi]]|| align=right | 3,031,877|| align=right | 9,699|| align=right | 313||http://medak.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nalgonda district|Nalgonda]]|| [[Nalgonda]]|| align=right | 3,483,648|| align=right | 14,240|| align=right | 245||http://nalgonda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NI|| [[Nizamabad district|Nizamabad]]|| [[Nizamabad, Andhra Pradesh|Nizamabad]]|| align=right | 2,552,073|| align=right | 7,956|| align=right | 321||http://nizamabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Ranga Reddy district|Ranga Reddy]]|| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]|| align=right | 5,296,396|| align=right | 7,493|| align=right | 707||http://rangareddy.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WA|| [[Warangal district|Warangal]]|| [[Warangal]]|| align=right | 3,522,644|| align=right | 12,846|| align=right | 274||http://warangal.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DH|| [[Dhalai district|Dhalai]]|| [[Ambassa]]|| align=right | 377,988 || align=right | 2,400 || align=right | 157 ||http://dhalai.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GM|| [[Gomati district|Gomati]]|| [[Udaipur, Tripura]]|| align=right | 4,36,868 || align=right | 1522.8 || align=right | 287 ||http://gomati.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KH|| [[Khowai district|Khowai]]<ref name="auto1"/>|| [[Khowai]]|| align=right | 3,27,391 || align=right | 1005.67 || align=right | 326 ||http://khowai.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NT|| [[North Tripura district|North Tripura]]|| [[Dharmanagar]]|| align=right | 4,15,946 || align=right | 1444.5 || align=right | 288 ||http://northtripura.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SP|| [[Sepahijala district|Sepahijala]]<ref name="auto2"/>|| [[Bishramganj]]|| align=right | 4,84,233 || align=right | 1044.78 || align=right | 463 ||http://sepahijala.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ST|| [[South Tripura district|South Tripura]]|| [[Belonia, India|Belonia]]|| align=right | 4,33,737 || align=right | 1534.2 || align=right | 283 ||http://southtripura.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UK|| [[Unakoti district|Unokoti]]<ref name="auto3"/>|| [[Kailashahar]]|| align=right | 2,77,335 || align=right | 591.93 || align=right | 469 ||http://unakoti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| WT|| [[West Tripura district|West Tripura]]|| [[Agartala]]|| align=right | 9,17,534 || align=right | 942.55 || align=right | 973 ||http://westtripura.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AG|| [[Agra district|Agra]]|| [[Agra]]|| align=right | 4,380,793 || align=right | 4,027 || align=right | 1,084 ||http://agra.nic.in/def.asp
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Aligarh district|Aligarh]]|| [[Aligarh, Uttar Pradesh|Aligarh]]|| align=right | 3,673,849 || align=right | 3,747 || align=right | 1,007 ||http://aligarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AH|| [[Allahabad district|Allahabad]]|| [[Allahabad]]|| align=right | 5,959,798|| align=right | 5,481 || align=right | 1,087 ||http://allahabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AN|| [[Ambedkar Nagar district|Ambedkar Nagar]]|| [[Akbarpur, Ambedkar Nagar|Akbarpur]]|| align=right | 2,398,709 || align=right | 2,372 || align=right | 1,021 ||http://ambedkarnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CS|| [[Amethi district|Amethi (Chhatrapati Shahuji Maharaj Nagar)]]<ref name="auto4"/> || [[Gauriganj]]|| || || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| JP|| [[Amroha district|Amroha (Jyotiba Phule Nagar)]]|| [[Amroha]]|| align=right | 1,838,771 || align=right | 2,321 || align=right | 818 ||http://jpnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312173025/http://jpnagar.nic.in/ |date=2016-03-12 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AU|| [[Auraiya district|Auraiya]]|| [[Auraiya]]|| align=right | 1,372,287 || align=right | 2,051 || align=right | 681 ||http://auraya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906234458/http://auraya.nic.in/ |date=2007-09-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| AZ|| [[Azamgarh district|Azamgarh]]|| [[Azamgarh]]|| align=right | 4,616,509 || align=right | 4,053 || align=right | 1,139 ||http://azamgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BG|| [[Bagpat district|Bagpat]]|| [[Baghpat]]|| align=right | 1,302,156 || align=right | 1,345 || align=right | 986 ||http://bagpat.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BH|| [[Bahraich district|Bahraich]]|| [[Bahraich]]|| align=right | 2,384,239|| align=right | 4,926 || align=right | 415||http://behraich.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206030259/http://behraich.nic.in/ |date=2007-02-06 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BL|| [[Ballia district|Ballia]]|| [[Ballia]]|| align=right | 3,223,642 || align=right | 2,981 || align=right | 1,081 ||http://ballia.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BP|| [[Balrampur district|Balrampur]]|| [[Balrampur]]|| align=right | 2,149,066 || align=right | 3,349 || align=right | 642 ||http://balrampur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[Banda district|Banda]]|| [[Banda, Uttar Pradesh|Banda]]|| align=right | 1,799,541 || align=right | 4,413 || align=right | 404 ||http://banda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BB|| [[Barabanki district|Barabanki]]|| [[Barabanki city|Barabanki]]|| align=right | 3,257,983 || align=right | 3,825 || align=right | 739 ||http://barabanki.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bareilly district|Bareilly]]|| [[Bareilly]]|| align=right | 4,465,344 || align=right | 4,120 || align=right | 1,084 ||http://bareilly.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BS|| [[Basti district|Basti]]|| [[Basti, Uttar Pradesh|Basti]]|| align=right | 2,461,056 || align=right | 2,687 || align=right | 916 ||http://basti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Bijnor district|Bijnor]]|| [[Bijnor]]|| align=right | 3,683,896 || align=right | 4,561 || align=right | 808 ||http://bijnor.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| BD|| [[Budaun district|Budaun]]|| [[Budaun]]|| align=right | 3,712,738 || align=right | 5,168 || align=right | 718 ||http://badaun.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163216/http://badaun.nic.in/ |date=2011-07-21 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BU|| [[Bulandshahr district|Bulandshahr]]|| [[Bulandshahr]]|| align=right | 3,498,507 || align=right | 3,719 || align=right | 788 ||http://bulandshahar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CD|| [[Chandauli district|Chandauli]]|| [[Chandauli]]|| align=right | 1,952,713 || align=right | 2,554 || align=right | 768 ||http://chandauli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CT|| [[Chitrakoot district|Chitrakoot]]|| [[Chitrakoot Dham (Karwi)|Chitrakoot]]|| align=right | 990,626 || align=right | 3,202 || align=right | 315 ||http://chitrakoot.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DE|| [[Deoria district|Deoria]]|| [[Deoria, Uttar Pradesh|Deoria]]|| align=right | 3,098,637 || align=right | 2,535 || align=right | 1,220 ||http://deoria.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ET|| [[Etah district|Etah]]|| [[Etah]]|| align=right | 1,761,152 || align=right | 2,456 || align=right | 717 ||http://etah.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| EW|| [[Etawah district|Etawah]]|| [[Etawah]]|| align=right | 1,579,160 || align=right | 2,287 || align=right | 683 ||http://etawah.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FZ|| [[Faizabad district|Faizabad]]|| [[Faizabad]]|| align=right | 2,468,371 || align=right | 2,765 || align=right | 1,054 ||http://faizabad.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903122813/http://faizabad.nic.in/ |date=2011-09-03 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| FR|| [[Farrukhabad district|Farrukhabad]]|| [[Fatehgarh]]|| align=right | 1,887,577 || align=right | 2,279 || align=right | 865 ||http://farrukhabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FT|| [[Fatehpur district|Fatehpur]]|| [[Fatehpur, Uttar Pradesh|Fatehpur]] || align=right | 2,632,684 || align=right | 4,152 || align=right | 634 ||http://fatehpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| FI|| [[Firozabad district|Firozabad]]|| [[Firozabad]]|| align=right | 2,496,761 || align=right | 2,361 || align=right | 1,044 ||http://firozabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GB|| [[Gautam Buddh Nagar district|Gautam Buddh Nagar]]|| [[Noida]]|| align=right | 1,674,714 || align=right | 1,269 || align=right | 1,252 ||http://gbnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GZ|| [[Ghaziabad district, India|Ghaziabad]]|| [[Ghaziabad, Uttar Pradesh|Ghaziabad]]|| align=right | 4,661,452 || align=right | 1,175 || align=right | 3,967 ||http://ghaziabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GP|| [[Ghazipur district|Ghazipur]]|| [[Ghazipur]] || align=right | 3,622,727 || align=right | 3,377 || align=right | 1,072 ||http://ghazipur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GN|| [[Gonda district|Gonda]]|| [[Gonda district|Gonda]]|| align=right | 3,431,386 || align=right | 4,425 || align=right | 857 ||http://gonda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| GR|| [[Gorakhpur district|Gorakhpur]]|| [[Gorakhpur]]|| align=right | 4,436,275 || align=right | 3,325 || align=right | 1,336||http://gorakhpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HM|| [[Hamirpur district, Uttar Pradesh|Hamirpur]]|| [[Hamirpur, Uttar Pradesh|Hamirpur]]|| align=right | 1,104,021 || align=right | 4,325 || align=right | 268 ||http://hamirpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PN || [[Hapur district|Hapur (Panchsheel Nagar)]]|| [[Hapur]]|| align=right | 1,451,983|| || ||
|- bgcolor=#F4F9FF
| HR|| [[Hardoi district|Hardoi]]|| [[Hardoi]]|| align=right | 4,091,380 || align=right | 5,986 || align=right | 683 ||http://hardoi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HT|| [[Hathras district|Hathras (Mahamaya Nagar)]]|| [[Hathras]]|| align=right | 1,565,678 || align=right | 1,752 || align=right | 851 ||http://hathras.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JL|| [[Jalaun district|Jalaun]]|| [[Orai]]|| align=right | 1,670,718 || align=right | 4,565 || align=right | 366 ||http://jalaun.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JU|| [[Jaunpur district|Jaunpur]]|| [[Jaunpur, Uttar Pradesh|Jaunpur]]|| align=right | 4,476,072 || align=right | 4,038 || align=right | 1,108 || http://jaunpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JH|| [[Jhansi district|Jhansi]]|| [[Jhansi]]|| align=right | 2,000,755 || align=right | 5,024 || align=right | 398 ||http://jhansi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KJ|| [[Kannauj district|Kannauj]]|| [[Kannauj]]|| align=right | 1,658,005 || align=right | 1,993 || align=right | 792 ||http://kannauj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KD|| [[Kanpur Dehat district|Kanpur Dehat (Ramabai Nagar)]]|| [[Akbarpur, Kanpur Dehat|Akbarpur (Mati)]]|| align=right | 1,795,092 || align=right | 3,021 || align=right | 594 ||http://kanpurdehat.nic.in//
|- bgcolor=#F4F9FF
| KN|| [[Kanpur Nagar district|Kanpur Nagar]]|| [[Kanpur]]|| align=right | 4,572,951 || align=right | 3,156 || align=right | 1,415 ||http://kanpurnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|KR || [[Kasganj district|Kasganj (Kanshi Ram Nagar)]]|| [[Kasganj]]|| align=right | 1,438,156 || align=right | 1,955 || align=right | 736 || http://kanshiramnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150701184726/http://www.kanshiramnagar.nic.in/ |date=2015-07-01 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KS|| [[Kaushambi district|Kaushambi]]|| [[Manjhanpur]]|| align=right | 1,596,909 || align=right | 1,837 || align=right | 897 ||http://kaushambhi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ |date=2016-05-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| KU|| [[Kushinagar district|Kushinagar]]|| [[Padrauna]]|| align=right | 3,560,830 || align=right | 2,909 || align=right | 1,226 ||http://kushinagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LK|| [[Lakhimpur Kheri District|Lakhimpur Kheri]]|| [[Lakhimpur, Uttar Pradesh|Lakhimpur]]|| align=right | 4,013,634 || align=right | 7,674 || align=right | 523 ||http://kheri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LA|| [[Lalitpur district, India|Lalitpur]]|| [[Lalitpur, India|Lalitpur]]|| align=right | 1,218,002 || align=right | 5,039 || align=right | 242 ||http://lalitpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| LU|| [[Lucknow district|Lucknow]]|| [[Lucknow]]|| align=right | 4,588,455 || align=right | 2,528 || align=right | 1,815 ||http://lucknow.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MG|| [[Maharajganj district|Maharajganj]]|| [[Mahrajganj, Uttar Pradesh|Maharajganj]]|| align=right | 2,665,292 || align=right | 2,953 || align=right | 903 ||http://maharajganj.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MH|| [[Mahoba district|Mahoba]]|| [[Mahoba]]|| align=right | 876,055 || align=right | 2,847 || align=right | 288 ||http://mahoba.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MP|| [[Mainpuri district|Mainpuri]]|| [[Mainpuri]]|| align=right | 1,847,194 || align=right | 2,760 || align=right | 670 ||http://mainpuri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MT|| [[Mathura district|Mathura]]|| [[Mathura]]|| align=right | 2,541,894 || align=right | 3,333 || align=right | 761 ||http://mathura.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MB|| [[Mau district|Mau]]|| [[Mau]]|| align=right | 2,205,170 || align=right | 1,713 || align=right | 1,287 ||http://mau.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| ME|| [[Meerut district|Meerut]]|| [[Meerut]]|| align=right | 3,447,405 || align=right | 2,522 || align=right | 1,342 ||http://meerut.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MI|| [[Mirzapur district|Mirzapur]]|| [[Mirzapur]]|| align=right | 2,494,533 || align=right | 4,522 || align=right | 561 ||http://mirzapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MO|| [[Moradabad district|Moradabad]]|| [[Moradabad]]|| align=right | 4,773,138 || align=right | 3,718 || align=right | 1,284 ||http://moradabad.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MU|| [[Muzaffarnagar district|Muzaffarnagar]]|| [[Muzaffarnagar]]|| align=right | 4,138,605 || align=right | 4,008 || align=right | 1,033 ||http://muzaffarnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PI|| [[Pilibhit district|Pilibhit]]|| [[Pilibhit]]|| align=right | 2,037,225 || align=right | 3,499 || align=right | 567 || http://www.pilibhit.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504053550/http://www.pilibhit.nic.in/ |date=2018-05-04 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| PR|| [[Pratapgarh district, Uttar Pradesh|Pratapgarh]]|| [[Pratapgarh, Uttar Pradesh|Pratapgarh]]|| align=right | 3,173,752 || align=right | 3,717 || align=right | 854 || http://pratapgarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RB|| [[Raebareli district|Raebareli]]|| [[Raebareli]]|| align=right | 3,404,004 || align=right | 4,609 || align=right | 739 ||http://raebareli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RA|| [[Rampur district|Rampur]]|| [[Rampur, Uttar Pradesh|Rampur]]|| align=right | 2,335,398 || align=right | 2,367 || align=right | 987 ||http://rampur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SA|| [[Saharanpur district|Saharanpur]]|| [[Saharanpur]]|| align=right | 3,464,228 || align=right | 3,689 || align=right | 939 ||http://saharanpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
|SM|| [[Sambhal district|Sambhal (Bheem Nagar)]]||[[Sambhal]]|| align=right | 2,217,020||-||-||-|http://moradabad.nic.in/sambhal/
|- bgcolor=#F4F9FF
|SK|| [[Sant Kabir Nagar district|Sant Kabir Nagar]]|| [[Khalilabad, India|Khalilabad]]|| align=right | 1,714,300 || align=right | 1,442|| align=right | 1,014 ||http://sknagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SR|| [[Sant Ravidas Nagar district|Sant Ravidas Nagar]]|| [[Gyanpur]]|| align=right | 1,554,203 || align=right | 960 || align=right | 1,531 ||http://srdnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827201411/http://srdnagar.nic.in/ |date=2011-08-27 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SJ|| [[Shahjahanpur district|Shahjahanpur]]|| [[Shahjahanpur]]|| align=right | 3,002,376 || align=right | 4,575 || align=right | 673 ||http://shahjahanpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SH || [[Shamli district|Shamli]]<ref name="auto5"/> || [[Shamli]]|| align=right | — || || — || http://nppshamli.in/statis.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517001110/http://nppshamli.in/statis.aspx |date=2018-05-17 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SV|| [[Shravasti district|Shravasti]]|| [[Sravasti|Shravasti]]|| align=right | 1,114,615 || align=right | 1,948 || align=right | 572 ||http://shravasti.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SN|| [[Siddharthnagar district|Siddharthnagar]]|| [[Navgarh]]|| align=right | 2,553,526 || align=right | 2,751 || align=right | 882 ||http://sidharthnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023182139/http://sidharthnagar.nic.in/ |date=2018-10-23 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| SI|| [[Sitapur district|Sitapur]]|| [[Sitapur]]|| align=right | 4,474,446 || align=right | 5,743 || align=right | 779 ||http://sitapur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SO|| [[Sonbhadra district|Sonbhadra]]|| [[Robertsganj]]|| align=right | 1,862,612 || align=right | 6,788 || align=right | 274 ||http://sonbhadra.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| SU|| [[Sultanpur district|Sultanpur]]|| [[Sultanpur, Uttar Pradesh|Sultanpur]]|| align=right | 3,790,922 || align=right | 4,436 || align=right | 855 ||http://sultanpur.nic.in
|- bgcolor=#F4F9FF
| UN|| [[Unnao district|Unnao]]|| [[Unnao]]|| align=right | 3,110,595 || align=right | 4,561 || align=right | 682 ||http://unnao.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| VA|| [[Varanasi district|Varanasi]]|| [[Varanasi]]|| align=right | 3,682,194 || align=right | 1,535 || align=right | 2,399 ||http://varanasi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AL|| [[Almora district|Almora]]||[[Almora]] || align=right | 621,927 || align=right | 3,090 || align=right | 198 || http://almora.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BA|| [[Bageshwar district|Bageshwar]]|| [[Bageshwar]]|| align=right | 259,840 || align=right | 2,310 || align=right | 116 ||http://bageshwar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CL|| [[Chamoli district|Chamoli]]|| [[Chamoli Gopeshwar|Gopeshwar]]|| align=right | 391,114 || align=right | 7,692 || align=right | 49 ||http://chamoli.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| CP|| [[Champawat district|Champawat]]|| [[Champawat]]|| align=right | 259,315 || align=right | 1,781 || align=right | 147 ||http://champawat.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DD|| [[Dehradun district|Dehradun]]|| [[Dehradun]]|| align=right | 1,698,560 || align=right | 3,088 || align=right | 550 ||http://dehradun.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HA|| [[Haridwar district|Haridwar]]|| [[Haridwar]]|| align=right | 1,927,029 || align=right | 2,360 || align=right | 817 ||http://haridwar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nainital district|Nainital]]|| [[Nainital]]|| align=right | 955,128 || align=right | 3,853 || align=right | 225 ||http://nainital.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PG|| [[Pauri Garhwal district|Pauri Garhwal]]|| [[Pauri]]|| align=right | 686,527 || align=right | 5,438 || align=right | 129 ||http://pauri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PI|| [[Pithoragarh district|Pithoragarh]]|| [[Pithoragarh]]|| align=right | 485,993 || align=right | 7,110 || align=right | 69 ||http://pithoragarh.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| RP|| [[Rudraprayag district|Rudraprayag]]|| [[Rudraprayag]]|| align=right | 236,857 || align=right | 1,896 || align=right | 119 ||http://rudraprayag.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| TG|| [[Tehri Garhwal district|Tehri Garhwal]]|| [[Tehri|New Tehri]]|| align=right | 616,409 || align=right | 4,085 || align=right | 169 ||http://tehri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| US|| [[Udham Singh Nagar district|Udham Singh Nagar]]|| [[Rudrapur]]|| align=right | 1,648,367 || align=right | 2,912 || align=right | 648 ||http://usnagar.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UT|| [[Uttarkashi district|Uttarkashi]]|| [[Uttarkashi]]|| align=right | 329,686 || align=right | 7,951 || align=right | 41 ||http://uttarkashi.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| AD|| [[Alipurduar district|Alipurduar]]|| [[Alipurduar]]|| align=right | 1,700,000 || align=right | 3,383 || align=right | 400 ||http://alipurduarmunicipality.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213010208/http://alipurduarmunicipality.in/ |date=2015-02-13 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BN|| [[Bankura district|Bankura]]|| [[Bankura]]|| align=right | 3,596,292 || align=right | 6,882 || align=right | 523 ||http://bankura.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428213307/http://www.bankura.nic.in/ |date=2009-04-28 }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| BR|| [[Bardhaman district|Bardhaman]]|| [[Bardhaman]]|| align=right | 7,723,663 || align=right | 7,024 || align=right | 1,100 ||http://bardhaman.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| BI|| [[Birbhum district|Birbhum]]|| [[Suri, Birbhum|Suri]]|| align=right | 3,502,387 || align=right | 4,545 || align=right | 771 ||http://birbhum.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KB|| [[Cooch Behar district|Cooch Behar]]|| [[Cooch Behar]]|| align=right | 2,822,780 || align=right | 3,387 || align=right | 833 ||http://coochbehar.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DD|| [[Dakshin Dinajpur district|Dakshin Dinajpur]]|| [[Balurghat]]|| align=right | 1,670,931 || align=right | 2,183 || align=right | 753 ||http://ddinajpur.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| DA|| [[Darjeeling district|Darjeeling]]|| [[Darjeeling]]|| align=right | 1,842,034 || align=right | 3,149 || align=right | 585 ||http://darjeeling.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HG|| [[Hooghly district|Hooghly]]|| [[Hugli-Chuchura|Chinsurah]]|| align=right | 5,520,389 || align=right | 3,149 || align=right | 1,753 ||http://hooghly.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| HR|| [[Howrah district|Howrah]]|| [[Howrah]]|| align=right | 4,841,638 || align=right | 1,467 || align=right | 3,300 ||http://howrah.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| JA|| [[Jalpaiguri district|Jalpaiguri]]|| [[Jalpaiguri]]|| align=right | 3,869,675 || align=right | 6,227 || align=right | 621 ||http://jalpaiguri.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| KO|| [[Kolkata district|Kolkata]]|| [[Kolkata]]|| align=right | 4,486,679 || align=right | 185 || align=right | 24,252 ||http://kolkata.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|- bgcolor=#F4F9FF
| MA|| [[Maldah district|Maldah]]|| [[English Bazar]]|| align=right | 3,997,970 || align=right | 3,733 || align=right | 1,071 ||http://malda.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| MSD|| [[Murshidabad district|Murshidabad]]|| [[Baharampur]]|| align=right | 7,102,430 || align=right | 5,324 || align=right | 1,334 ||http://murshidabad.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| NA|| [[Nadia district|Nadia]]|| [[Krishnanagar, Nadia|Krishnanagar]]|| align=right | 5,168,488 || align=right | 3,927 || align=right | 1,316 ||http://nadia.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PN|| [[North 24 Parganas district|North 24 Parganas]]|| [[Barasat]]|| align=right | 10,082,852 || align=right | 4,094 || align=right | 2,463 ||http://north24parganas.nic.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PM || [[Paschim Medinipur district|Paschim Medinipur]]|| [[Midnapore]]|| align=right | 5,094,238 || align=right | 9,345 || align=right | 1,076 || http://paschimmedinipur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PR || [[Purba Medinipur district|Purba Medinipur]]|| [[Tamluk]]|| align=right | 4,417,377 || align=right | 4,736 || align=right | 923 || http://purbamedinipur.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PU|| [[Purulia district|Purulia]]|| [[Purulia]]|| align=right | 2,927,965 || align=right | 6,259 || align=right | 468 ||http://purulia.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| PS|| [[South 24 Parganas district|South 24 Parganas]]|| [[Alipore]]|| align=right | 8,153,176 || align=right | 9,960 || align=right | 819 ||http://s24pgs.gov.in/
|- bgcolor=#F4F9FF
| UD|| [[Uttar Dinajpur district|Uttar Dinajpur]]|| [[Raiganj]]|| align=right | 3,000,849 || align=right | 3,180 || align=right | 956 ||http://uttardinajpur.nic.in/
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{Reflist|30em}}
== बाह्य जडीसभ ==
* [http://www.demographie.net/atlas2001 2001 maps]; provides maps of social, economic and demographic data of India in 2001
[[श्रेणी:भारतक जिलासभ]]
29k3oxccnc2tfiyoev3qt61yq5stmal
दिलीप कुमार
0
13162
280434
277733
2026-09-26T01:23:26Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280434
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = दिलीप कुमार
| image = Dilip Kumar_2006.jpg
| image_size =200px
| caption = दिलीप कुमार २००६
| occupation = [[चलचित्र अभिनेता]]<br />[[चलचित्र निर्माता|निर्माता]]<br />[[राजनीतिज्ञ]]
| birth_date = {{Birth date|1922|12|11}}
| birth_place = [[पेशवर]], [[ब्रिटिश राज भारत|भारत]]<br/>(now [[Khyber Pakhtunkhwa]], [[पाकिस्तान]])
| birth_name = महम्मोद युसूफ खान
| spouse = [[सैरा बनु]] (1966 - वर्तमान) <br> Asmaa (1982)
| years_active = 1944–1998
| residence = [[Mumbai]], [[भारत|India]]
| nationality = Indian
| ethnicity =
| awards =
}}
'''दिलीप कुमार''' [[बलिउड|भारतीय चलचित्र क्षेत्र]]क एक बहुप्रसिद्ध [[अभिनेता]], चलचित्र निर्माता तथा राजनितिज्ञ छी ।
== बाल्यकाल ==
== व्यक्तिगत जीवन ==
== प्रमुख चलचित्रसभ==
== प्रसिद्धि ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{Reflist|2}}
==बाहिरी कडीसभ==
{{Commons category}}
*[http://www.thenews.com.pk/article-79139-Iconic-Dilip-Kumar-turns-90-today- Iconic Dilip Kumar turns ९० today]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{IMDb name|id=0474801|name=Dilip Kumar}}
* [https://web.archive.org/web/20140109022957/https://twitter.com/TheDilipKumar Dilip Kumar Twitter Account]
* [http://www.thenews.com.pk/Todays-News-7-216155-Peshawars-contribution-to-subcontinents-cinema-highlighted Book on Peshawar Cinema legends highlights Dilip Kumar's contribution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226043438/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-7-216155-Peshawars-contribution-to-subcontinents-cinema-highlighted |date=2013-12-26 }}
{{Persondata
| NAME =Kumar, Dilip
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION = Indian actor
| DATE OF BIRTH = 11 December 1922
| PLACE OF BIRTH =[[Peshawar]], [[Btitish India]]
| DATE OF DEATH =
| PLACE OF DEATH =
}}
{{बलिउड अभिनेतासभ}}
{{FilmfareAwardBestActor}}
{{FilmfareLifetimeAchivementAward}}
[[श्रेणी:बलिउड अभिनेतासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेतासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष चलचित्र अभिनेतासभ]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
pawxa0xk8ccbomniyp7vcfwso7f4qde
रोहतास किला
0
14043
280455
245755
2026-09-26T02:55:00Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280455
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox World Heritage Site
| WHS = रोहतास किला <br>Rohtas Fort</br>
| Image = [[Image:Rohtas Fort Magnificent Kabuli Gate.jpg|300px|काबुली गेट, रोहतास किला]]
| State Party = [[पाकिस्तान]]
| Type = सांस्कृतिक
| Criteria = ii, iv
| ID = ५८६
| Region = [[एसियाक विश्व सम्पदा क्षेत्रसभक सूची|एसिया-प्रशान्त]]
| Year = १९९७
| Session = २१अम
| Link = http://whc.unesco.org/en/list/586
}}
'''रोहतास किला''' ({{lang-ur|قلعہ روہتاس}} ''Qila Rohtas'') [[पाकिस्तान]]क [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाब]] प्रान्तक [[झेलम]] सहरमे स्थित एक ऐतिहासिक ग्यारिसन किला छी । ई किला सोलाहम शताब्दीमे अफगान राजा [[शेर शाह सुरी] बनौलक जाहि सँ उत्तरी पञ्जाब क्षेत्रक विद्रोही जनजातिसभक वशमे करि सकी । ई किला ४ किमी परिधिमे अछि ।
ई किला निर्माण करैमे आठ वर्षक समय लागल छल, [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] सम्राट [[हुमायुँ]] एकरा सन् १५५५ मे कब्जा केनए छल ।<ref>http://books.google.co.in/books?id=xQGwgJnCPZgC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=history+of+rohtas+fort+hemu&source=bl&ots=5B6g9tUaPi&sig=ZCAdGYn3z5iSChtPkNkwaca_jVA&hl=en&sa=X&ei=bvyxUoq8IsizrAe4s4G4Dg&ved=0CGMQ6AEwBw#v=onepage&q=history%20of%20rohtas%20fort%20hemu&f=false</ref> [[नदिर शाह]], पर्सियाक शासकवर्ग, अफगान शासक [[अहमद शाह अब्दाली]] आ मराठा सेना सेहो विभिन्न समयमे ई किलाके कब्जामे लेने छल । रोहतास किला शिख शासक [[रञ्जित सिंह]]क प्रशासनिक काजक लेल सेहो सन् १८२५ मे प्रयोगमे आएल छल ।<ref>http://books.google.co.in/books?id=d1wUgKKzawoC&pg=PA259&lpg=PA259&dq=bapu+rao+rohtas&source=bl&ots=HKZ-d6bd0f&sig=M6JL53jYpyQRiqZBHyEXZQQIISI&hl=en&sa=X&ei=4_-xUqS6PIT9rAfP_ICQBA&ved=0CEUQ6AEwAw#v=onepage&q=bapu%20rao%20rohtas&f=false</ref><ref>http://tribune.com.pk/story/252369/rohtas-fort--the-treasure-of-potohar/</ref>
== निर्माणक कारण ==
== निर्माणक अवलोकन ==
== फाटक चित्र दीर्घा==
ई रोहतास किलामे निम्न १२ टा फाटकसभ अछि । ओ फाटकसभक नाम एहि प्रकार अछि:-
<gallery mode=packed>
Image:Shah Chandwali Gate.jpg|'''शाह चन्द्वाली गेट'''
Image:Sohail Gate.jpg|'''सोहेल गेट'''
Image:Shishi Gate.jpg|'''शिशि गेट'''
Image:Shishi Gate Plan.jpg|'''शिशि गेट'''
Image:Rohtas Fort Magnificent Kabuli Gate.jpg|'''काबुली गेट'''
Image:Kabuli Gate Plan.jpg|'''काबुली गेट'''
Image:Sohail Gate Balcony.jpg|'''सोहेल गेट'''
</gallery>
===१. सोहेल गेट===
===२. शाह चन्द्वाली गेट===
===३. काबुली गेट===
===४. शिशि गेट===
===५. लङ्गर खानी गेट===
===६. तलाकी गेट===
===७. मोरी वा कश्मीरी गेट===
===८. खवास खानी गेट===
===९. गतली गेट===
===१०. तुल्ला मोरी गेट===
===११. पिपल्वाला गेट===
===१२. सर गेट===
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
{{Commonscat|Rohtas Fort|रोहतास किला}}
* http://whc.unesco.org/en/list/586
* http://hwf.org.pk/rohtas.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311093322/http://hwf.org.pk/rohtas.html |date=2007-03-11 }}
* https://web.archive.org/web/20131225073954/http://www.rohtas.350.com/
==एहो सभ देखी==
{{World Heritage Sites in Pakistan}}
{{एसियाक विश्व सम्पदा क्षेत्रसभक सूची}}
[[श्रेणी:पाकिस्तानक विश्व सम्पदा क्षेत्रसभ]]
k6s1cazpof0nxemjri3xqyrt7nnki5g
माइतीघर (चलचित्र)
0
15549
280447
280402
2026-09-26T02:34:28Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280447
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| italic_title = yes
| name = माइतीघर
| image =
| caption =
| director = बी. एस. थापा
| producer = सुमोनाञ्जली फिल्म्स
| writer = बी. एस. थापा
| starring = {{ubl|[[माला सिन्हा]]|[[सुनील दत्त]]|[[राजेन्द्र नाथ]]}}
| music = [[जयदेव]]
| released = {{Film date|1966|12|16|df=y}}
| runtime = १३४ मिनट
| country = [[नेपाल]]
| language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
}}
'''''माइतीघर'''''बी. एस. थापाद्वारा निर्देशित सन् १९६६ केर एकटा नेपाली चलचित्र अछि। ई तेसर नेपाली चलचित्र आ निजी बैनरअन्तर्गत निर्मित पहिल फीचर चलचित्र छल। एहि चलचित्रमे [[बलिउड]] अभिनेत्री [[माला सिन्हा]] मुख्य भूमिकामे तथा नेपाली अभिनेता चिदम्बर प्रसाद लोहनी प्रमुख भूमिकामे छथि। एकरा नेपाली सिनेमाक एकटा क्लासिक चलचित्र मानल जाइत अछि।<ref>{{cite web|url= https://oyektm.com/10-nepali-movies-that-must-be-on-every-nepalis-must-watch-list-check-them-out/|title= 10 Nepali Movies that Must be on every Nepali's Must Watch list! Check them out!|date= 3 January 2018}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dhungel |first=Mimamsha |date=April 19, 2023 |title=A musical masterpiece |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2023/04/19/a-musical-masterpiece?fbclid=IwAR392RrcPEIinwDNZ4OwHpJhPhwBEFHp5U5jUPR99Rsths7Nvrmo3_DKjkw |access-date=2023-04-19 |website=[[The Kathmandu Post]] |language=English}}</ref>
== कथावस्तु ==
चलचित्रक शुरुआत एकटा मनोचिकित्सकक जेलमे आगमनसँ होइत अछि। जेलर मनोचिकित्सककेँ बतबैत अछि जे एकटा महिला केँ १५ वर्षक कारावासक सजाय भेल छल। ओ १२ वर्षक सजा काटि चुकल अछि आ आब ओकरा मुक्त कएल जाएबाक अछि, मुदा ओ जेल छोड़ए सँ मना करैत अछि। जेलर बतबैत अछि जे मनोचिकित्सककेँ ओकरा जेलसँ बाहर जाए लेल राजी करबाक अछि।
जे महिला शुरुआतमे मनोचिकित्सकसँ बात करबो सँ मना करैत अछि, ओ अन्ततः अपन कथा कहबाक लेल तैयार होइत अछि, जखन मनोचिकित्सक कहैत छथि जे जँ ओ जेलमे रहबाक अपन इच्छा केर कारण नहि बताओत, तँ ओ ओकर इच्छा पूरा नहि करा सकैत छथि।
मायाक जन्म पोखरामे अपन माय बिनु होइत अछि। एक दिन फेवा तालक कात अपन सहेलीसबसँ गीत गबैत समय ओकर भेँट मोहन नामक एकटा युवकसँ होइत अछि, जे ओतय शिकार करबाक लेल आयल छल। शीघ्रहि दुनूक बीच प्रेम होइत अछि आ विवाह भऽ जाइत अछि, यद्यपि मोहनक माय एहि विवाहक विरोध करैत छथि। हुनका सभक एकटा बेटा होइत अछि आ मोहन पढ़ाइ लेल बेलायत चलि जाइत अछि।
दुइ वर्ष बाद मोहन बेलायतसँ वापस अबैत अछि। ओकर माता-पिता ओकर घर-वापसीक अवसरपर एकटा भोजक आयोजन करैत छथि, जाहिमे काठमाण्डूसँ सेहो अतिथिकेँ बजाओल जाइत अछि। मुदा भोजक तैयारीक समय मोहन अपन मित्र विजयक संग शिकार लेल जाइत अछि आ एक घण्टामे वापस आबि जाएबाक वचन दैत अछि। भोज शुरू भेला पर अतिथिसभ मोहनकेँ खोजैत छथि, मुदा ओ कतहु नहि भेटैत अछि। हुनकर प्रतीक्षामे अतिथिसभ गीत-संगीत आ नृत्यक संग उत्सव मनाबए लगैत छथि। अचानक विजय मोहनक मृत शरीर लऽ कऽ वापस अबैत अछि। ओ बतबैत अछि जे तेज गतिसँ घर वापस अबैत समय हुनका सभक दुर्घटना भऽ गेल छल। विजय घायल भऽ कऽ बचि जाइत अछि, मुदा मोहनक घटनास्थल परे मृत्यु भऽ जाइत अछि।
मोहनक मृत्यु सँ माया गहिर दुःखमे डुबि जाइत अछि। ओकर सासु अपन बेटाक मृत्युक लेल मायाक दुर्भाग्यकेँ दोष दैत छथि। जे पड़ोसी पहिने ओकर सौन्दर्य आ भाग्यक प्रशंसा करैत छलाह, से आब ओकरा दोष दैत छथि। ससुरालक लोकसभ जखन मायाकेँ कीर्तनमे जाए सँ रोकि दैत छथि, तखन माया गाम छोड़बाक निर्णय लैत अछि। ओ अपन बेटा रातूक लेल प्रार्थना करैत अछि आ ओकरा ओकर दादा-दादीक जिम्मामे छोड़ि दैत अछि, जे मायासँ घृणा करैत छथि, मुदा बच्चासँ नहि। तकर बाद ओ अपन घर छोड़ि दैत अछि।
कतेको दिन धरि पैदल यात्रा कएला बाद ओकर भेँट दू गोट गुंडासँ होइत अछि, जे ओकर शोषण करबाक प्रयास करैत छथि। हुनकासँ बचि भागैत समय ओकर भेँट एकटा महिलासँ होइत अछि, जे ओकरा बचि निकलएमे सहायता करैत अछि। माया एहि महिलाकेँ ‘आमा’ कहैत अछि आ हुनका बतबैत अछि जे ओ नरक-जेकाँ जीवन छोड़ि कऽ अपन भविष्य बदलबाक आशासँ निकलल अछि। आमा ओकरा अपन घरमे शरण दैत छथि, आराम करबाक अवसर दैत छथि आ कोनो काज करबाक लेल नहि कहैत छथि। मुदा बादमे पता चलैत अछि जे मायाकेँ, आब ‘छोटी’ नामसँ बजाओल जाएत अछि, छल कएल गेल अछि। आमा एकटा वेश्यालय चलबैत छथि आ छोटीकें धनी ग्राहकसभकेँ बेचबाक योजना बनबैत छथि।
सत्य बुझि गेलाक बाद छोटी भागि निकलबाक प्रयास करैत अछि, मुदा आमा ओकरा कहैत छथि जे ओ भागि नहि सकैत अछि। आमा ओकर आज्ञा नहि मानलापर दोसर पुरुषसँ ओकर बलात्कार कराबि देबाक धमकी दैत छथि। एहि धमकीसँ भयभीत छोटी आत्महत्या करबाक प्रयास करैत अछि। बलात्कारक दुःस्वप्न देखलाक बाद ओ फेर आत्महत्या करबाक प्रयास करैत अछि, मुदा अचानक ओकरा याद अबैत अछि जे ओ मोहनक बच्चासँ दुइ मासक गर्भवती अछि। ओ मोहनक अन्तिम स्मृति सेहो गुमाबए नहि चाहैत अछि।
छोटी आत्महत्या करबामे सफल भऽ सकैत अछि आ एहि कारणसँ हुनका सभकेँ समस्या भऽ सकैत अछि, एहि चिन्तामे गोब्रे दाइ आमा दोसर योजना बनबैत छथि। ओ सभ छोटीकें ग्राहकसभक लेल गीत गाबए आ नाचए लेल कहैत छथि, जाहिसँ हुनका सभकेँ बेसी पैसा भेटत। गोब्रे दाइ ओकरा आश्वासन दैत छथि जे ओ छोटीकें अपन बहिन जकाँ मानैत छथि आ ओकर कोनो अहित नहि होमए देताह। एहि आश्वासनक बाद छोटी अनिच्छापूर्वक एहि काज लेल तैयार भऽ जाइत अछि।
गोब्रे दाइक सहयोगसँ ओ गुप्त रूपसँ रातूसँ भेँट करैत अछि, मुदा रातूकेँ कहियो पता नहि चलैत अछि जे ओ ओकर माय अछि। बादमे ओ अपन बेटी रेखाकेँ जन्म दैत अछि आ ओकरा काठमाण्डूक एकटा विद्यालयमे पढ़बाक लेल पठबैत अछि। रेखाक दादा-दादीक मृत्यु भेला पर, जखन रातू कानूनक पढ़ाइ करैत अपन भरण-पोषण नहि कऽ पबैत अछि, तखन माया ओकर सेहो आर्थिक सहायता करैत अछि। ओ अपन विद्यालयमे रेखासँ सेहो नियमित भेँट करैत अछि आ इच्छा करैत अछि जे एक दिन ओकर दुनू संतान एक-दोसरसँ अवश्य भेटत।
वेश्यालयमे रहबाक समय साहुजी नामक एकटा नियमित ग्राहक ओकरापर आसक्त भऽ जाइत अछि। ओ छोटीकें ‘निर्माया’ नाम दैत अछि आ केवल अपन लेल प्रदर्शन करबाक लेल कहैत अछि। ओ लगातार ओकरा अपन प्रेम स्वीकार करबाक लेल दबाव दैत अछि आ मना कएला पर विष खा कऽ आत्महत्या करबाक धमकी दैत अछि। एक बेर ओकर प्रस्ताव अस्वीकार कएला पर ओ ओकरा धमकी दैत अछि जे ओ ओकर अस्वीकारक विरुद्ध कार्रवाई करत। एहि घटनाक बाद ओ ‘निर्माया’ नामसँ परिचित भऽ जाइत अछि।
काठमाण्डूमे रेखाक विद्यालयक एकटा कार्यक्रममे, जाहिमे [[सुनील दत्त]] मुख्य अतिथि छथि, साहुजीक एकटा आदमी निर्मायाकेँ रेखाक संग देखैत अछि। वेश्यालयमे वापस अएला पर साहुजी निर्मायाकेँ धमकबैत अछि। ओ या तँ रेखाकेँ अपन अधिकारमे लऽ लेबाक धमकी दैत अछि, अथवा निर्मायाक प्रतिष्ठा नष्ट करबाक लेल ई बात सार्वजनिक करबाक धमकी दैत अछि जे ओकर माय वेश्यालयमे काज करैत अछि।
अपन बेटीक सुरक्षा लेल भयभीत निर्माया अगिला दिन साहुजीकेँ बजबैत अछि, मुदा ओकरा विष दऽ कऽ मारि दैत अछि। मुकदमाक दौरान निर्मायाक वकील तर्क दैत छथि जे साहुजी स्वयं विष खा कऽ मरल छल। मुदा अभियोजक दोसर कोनो व्यक्ति नहि, बल्कि ओकर अपन बेटा रातू होइत अछि, जे आब रवि विक्रम नामसँ परिचित अछि। मुकदमाक दौरान रवि ओकरा ‘वेश्या’ कहैत अछि आ निर्माया पीड़ासँ ‘रातू’ कहि कऽ चिचिया उठैत अछि।
एकटा अपरिचित महिला ओकरा बाल्यकालक नामसँ बजौलक सुनि रवि चकित भऽ जाइत अछि आ निर्मायासँ भेँट करबाक लेल जाइत अछि। निर्माया ओकरा बतबैत अछि जे ओ ओकर माय अछि आ अपन सम्पूर्ण जीवनक कथा कहैत अछि, जाहिमे साहुजीकेँ केवल रेखाक रक्षा करबाक लेल मारल गेल छल। एहि सत्यसँ रवि प्रभावित होइत अछि आ आत्मरक्षाक आधारपर ओकर पक्षमे तर्क दैत अछि, मुदा निर्मायाकेँ १५ वर्षक कारावासक सजाय सुनाओल जाइत अछि।
निर्मायाकेँ जेल लऽ जाए सँ पहिने ओकर बेटा रवि विक्रम (रातू) आ बेटी रेखा पहिल बेर एक-दोसरसँ भेटैत छथि। निर्माया एहि बातसँ प्रसन्न होइत अछि जे ओकर दुनू संतान एक भऽ गेल, यद्यपि ओकरा जेल जाए पड़ि रहल अछि। ओकर चिन्ता रहैत अछि जे वेश्यालयमे काज करनिहार महिलाक बेटी भेलाक कारण शायद केओ रेखासँ विवाह नहि करए चाहत। मुदा रेखाक एकटा सहपाठी आगाँ बढ़ि कऽ ओकरा विवाहक प्रस्ताव दैत अछि।
वर्षक बाद, वृद्ध आ दुर्बल भऽ गेल निर्माया जेलमे मनोचिकित्सककेँ अपन जीवनक कथा सुनबैत अछि। अपन अतीतक स्मरण सुनबैत-सुनबैत ओकर अचानक मृत्यु भऽ जाइत अछि। चलचित्रक अन्तमे ओकर अन्त्येष्टिमे ओकर दुनू संतान सहभागी होइत छथि।
== कलाकार ==
*[[माला सिन्हा]] — मायाक भूमिकामे
*चिदम्बर प्रसाद लोहनी — मोहनक भूमिकामे
*[[यादव खरेल]]
*टीका भूषण दाहाल
*यामबहादुर खड्का
*सुनीता रेग्मी
*यदु कुमारी
*प्रतिभा साम
*जन दर्शन साम
*गोपी कृष्ण
*के. बी. लामिछाने
*केशव राणा
*बी. एस. थापा
*नन्दकिशोर तिम्सिना
*[[सुनील दत्त]] — विशेष उपस्थितिमे
*[[राजेन्द्र नाथ]] — विशेष उपस्थितिमे
*प्रेम सिंह भण्डारी — जेलरक भूमिकामे
== गीत-संगीत ==
{{track listing
| all_writing =
| extra_column = गायक(सभ)
| title1 = Chha Salaam Kasari Bolam
| length1 = 5:01
| extra1 = सी. पी. लोहनी
| title2 = Hansi Kheli Yehi Dhuloma
| length2 = 4:00
| extra2 = [[मन्ना डे]]
| title3 = Hera Dharti Dagmagai
| length3 = 5:54
| extra3 = [[मन्ना डे]]
| title4 = Hey Suna Aaja Ma Timi Haru
| length4 = 4:25
| extra4 = सी. पी. लोहनी
| title5 = Jai Jai Janani Nepal
| length5 = 2:07
| extra5 = [[मन्ना डे]]
| title6 = Jun Mato Ma Mero
| length6 = 3:05
| extra6 = [[लता मंगेशकर]]
| title7 = Kala Kurtaile
| length7 = 5:34
| extra7 = सी. पी. लोहनी, [[अरुणा लामा]]
| title8 = Ma Pyar Bechidinchu
| length8 = 4:24
| extra8 = [[आशा भोसले]]
| title9 = Namana Laaj Yestari
| length9 = 4:06
| extra9 = [[प्रेम ध्वज प्रधान]], [[उषा मंगेशकर]]
| title10 = Salloma Bhanu Sallo Ho
| length10 = 4:23
| extra10 = [[अरुणा लामा]], [[गीता दत्त]]
| title11 = Sanu Maya Mero Maya Lai
| length11 = 1:20
| extra11 = [[अरुणा लामा]], [[गीता दत्त]]
| title12 = Tinai Sahar Nepali Ma
| length12 = 3:40
| extra12 = सी. पी. लोहनी
| title13 = Unbhoma Jharne Banko Bato
| length13 = 5:20
| extra13 = सी. पी. लोहनी, [[अरुणा लामा]]
| title14 = Yo Ho Mero Pran Bhanda Pyaro Maitighar
| length14 = 5:23
| extra14 = [[आशा भोसले]]
| title15 =
| length15 =
| title16 =
| length16 =
| title17 =
| length17 =
| title18 =
| length18 =
| title19 =
| length19 =
| title20 =
| length20 =
| total_length = 52:57
}}
चलचित्रक संगीत वरिष्ठ संगीतकार [[जयदेव]]द्वारा तैयार कएल गेल छल। [[लता मंगेशकर]], [[आशा भोसले]], [[उषा मंगेशकर]], [[मन्ना डे]] आ [[गीता दत्त]] पार्श्वगायन कएने छथि। हुनकासँग नेपाली गायक [[प्रेम ध्वज प्रधान]], सी. पी. लोहनी आ [[अरुणा लामा]] सेहो गीतमे अपन आवाज देने छथि। लता मंगेशकर नेपालक दिवंगत राजा [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह देव]]द्वारा रचित एकटा नेपाली गीत गाएने छलथि।
== निर्माण ==
''मैतीघर'' [[नेपाल]]मे निजी बैनरअन्तर्गत निर्मित पहिल चलचित्र छल। एहि चलचित्रक निर्माणमे अभिनेता, संगीतकार आ प्राविधिकसहित अनेक भारतीय कलाकार आ प्राविधिकसभ योगदान देने छलाह। नेपालक काठमाण्डूमे चलचित्रक छायांकनक लेल कार्यालय स्थापित कएल गेल छल, आ बादमे एहि चलचित्रक नामपर ओ स्थानकेँ मैतीघर नाम देल गेल।<ref>{{cite web|url=http://nepalibeats.blogspot.in/2007/01/maitighar.html|title=Nepali Beats (Maitighar)|date=6 January 2007 |publisher=Nepali Beats|accessdate=9 March 2012}}</ref>
== प्रतिक्रिया ==
''मैतीघर'' नेपालमे व्यावसायिक रूपसँ सफल चलचित्र छल। चलचित्रक सफलताक बाद जाहि स्थानपर एहि चलचित्रक छायांकन कएल गेल छल, ओकर नाम मैतीघर राखल गेल।<ref>{{Cite news|url=https://filmsofnepal.com/maitighar-1966/|title=Nepali Film – Maitighar (1966)|date=2009-06-19|work=Films of Nepal|access-date=2017-06-18|language=en-US|archive-date=2022-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220723213436/https://filmsofnepal.com/maitighar-1966/|dead-url=yes}}</ref>
== चित्रदीर्घा ==
<gallery>
File:Maitighar screenshot 1.png|चिदम्बर प्रसाद लोहनी मोहन (मोहा) केर भूमिकामे
File:Maitighar screenshot 2.png|चिदम्बर प्रसाद लोहनी मोहन आ माला सिन्हा माया, मुख्य पात्रक भूमिकामे
File:Maitighar screenshot 3.png|चिदम्बर प्रसाद लोहनी मोहन, गामक सामन्तक पुत्रक भूमिकामे
File:Maitighar screenshot 4.png|गीत ''Kala Kurtai ley'' मे अज्ञात अभिनेता
File:Maitighar screenshot 9.png|मुख्य प्रतिपक्षक एकटा गुप्तचर
File:Maitighar screenshot 10.png|रेखा, मुख्य पात्र माया केर बेटी
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{नेपाली कथानक चलचित्र}}
[[श्रेणी:नेपाली चलचित्रसभ]]
[[श्रेणी:अपूर्ण लेख]]
pidryc2yled1idzcto53uk21bituyhp
निकोल फारिया
0
15742
280437
278207
2026-09-26T01:33:48Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280437
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder
| name= निकोल एस्टल फारिया
| image=Nicole Faria at the First look launch of 'Yaariyan'.jpg
| caption= निकोल सन् २०१४क एक कार्यक्रममे
| competitions=[[फेमिना मिस इन्डिया|फेमिना मिस इन्डिया अर्थ २०१०]]<br>(फेमिना मिस इन्डिया अर्थ २०१०)<br>[[मिस अर्थ २०१०]]<br>(विजेता)<br>(मिस ट्यालेन्ट)<br>(मिस डायमण्ड)<br>[[मिस इन्डिया साउथ|मिस इन्डिया साउथ २०१०]]<br>(विजेता)
|years_active = २००५-वर्तमान
| birth_name= निकोल एस्टल फारिया
| birth_place= [[बेङ्गलोर]], [[कर्नाटक]]<br>{{flag|भारत}}
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1990|2|9}}
| height= {{height|m=1.753}}<ref name=nicole-heightweight>{{cite news|last=News|first=Miss India|title=Nicole Faria Profile (Femina Miss India)|url=http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/7189876.cms?curpg=2|accessdate=22 March 2012|newspaper=[[Femina Miss India]] website|date=1 August 2010|archive-date=8 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120408125257/http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/7189876.cms?curpg=2|dead-url=yes}}</ref><ref name=faria-height>{{cite news|last=News|first=WBR Lifestyle|title=Nicole Faria crowned Miss Earth 2010 wearing crystal-studded gown by Archana Kochhar - Miss India Manasvi Mamgai happy for her|url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/121629410-nicole-faria-crowned-miss-earth-2010-wearing-crystal-studded-gown-archana-kochhar-|accessdate=22 March 2012|newspaper=Washington Bangla Radio|date=8 December 2010|archive-date=13 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101213022415/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/121629410-nicole-faria-crowned-miss-earth-2010-wearing-crystal-studded-gown-archana-kochhar-|dead-url=yes}}</ref>
| weight= ४६ किलोक्राम<ref name=nicole-heightweight/>
| measurements= ३४-२५-३२
| occupation= [[मोडल (लोक)|मोडल]], [[अभिनेत्री]]
| eye_color= ब्राउन
| hair_color= ब्राउन
| ethnicity= [[एसियाली]]
| title = [[फेमिना मिस इन्डिया|फेमिना मिस इन्डिया अर्थ २०१०]]<br>[[मिस अर्थ २०१०]]<br>[[मिस इन्डिया साउथ|मिस इन्डिया साउथ २०१०]]
}}
'''निकोल एस्टेल फारिया''' (जन्म ९ फरबरी १९९०) एक भारतीय सुपरमोडल आ [[अभिनेत्री]] छी। ओ भारतक [[बेङ्गलोर]] सहरसँ अछि। ओ सन् [[मिस अर्थ २०१०|२०१०]]क मिस अर्थ प्रतियोगिता जितने अछि। [[मिस अर्थ]] प्रतियोगिता जितनिहार ओ पहिल भारतीय महिला छी। ई वाहेक सन् २०१४ मे [[फिलिपिन्स]]मे सुट कएल गेल विशेष किङ्गफिसर स्विमसुट क्यालेन्डरमे प्रदर्शित होमएवाली मोडल सेहो छी।
==प्रारम्भिक जीवनी==
{{stub}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://www.nicolefaria.com/ वेबसाइट]
* [https://web.archive.org/web/20130515052736/http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/18497435.cms?curpg=11 मिस इन्डिया - आधिकारिक वेबसाइट]
* [http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/5711191.cms?curpg=14 मिस इन्डिया- विवरण] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120326154203/http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/5711191.cms?curpg=14 |date=2012-03-26 }}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९९० मे जन्म]]
qpjxo0i4xdu02u53gt2bkcadeqdtpn8
रायपुर
0
17285
280453
277215
2026-09-26T02:52:47Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280453
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = रायपुर
| other_name = Raipur
| settlement_type = [[महानगर]]
| image_skyline = Swami Vivekananda Airport Raipur.JPG
| image_alt =
| image_caption = स्वामी विवेकानन्द विमानस्थल, रायपुर
| map_alt =
| map_caption =
| pushpin_map = India Chhattisgarh
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| latd = 21.25
| latm =
| lats =
| latNS = N
| longd = 81.63
| longm =
| longs =
| longEW = E
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देश
| subdivision_name = [[भारत]]
| subdivision_type1 = [[भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रसभ|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[छत्तिसगढ]]
| subdivision_type2 = [[भारतक जिलासभ|जिला]]
| subdivision_name2 = [[रायपुर जिला|रायपुर]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| leader_title = [[मेयर]]
| leader_name = प्रमोद दुबे
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank = २२६
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 298.15
| population_as_of = २०१६
| population_rank = ४५अम
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = रायपुरिया
| population_total = 1456406
| population_footnotes = <ref name=population>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|title=Cities having population 1 lakh and above, Census 2011|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=25 June 2014|format=PDF}}</ref>
| population_metro = 1546076
| population_metro_footnotes = <ref name="UA">{{cite web |title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |website=censusindia|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India |accessdate=25 June 2014|format=PDF}}</ref>
| demographics_type1 = भाषासभ
| demographics1_title1 = आधिकारिक
| demographics1_info1 = [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[छत्तिसगढ़ी भाषा|छत्तिसगढ़ी]] आ [[अंग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय]]
| utc_offset1 = +५:३०
| postal_code_type = पोस्टल कोड
| postal_code = ४९२००१
| registration_plate = CG-04
| website = {{URL|www.raipur.gov.in}}
| Twitter =
| footnotes =
}}
'''रायपुर''' ({{IPAc-en|'|r|ai|p|oor}} {{Audio|Raipur.ogg|उच्चारण}}) [[भारत|भारतीय]] राज्य [[छत्तिसगढ]]मे अवस्थित [[रायपुर जिला]]क एक शहर छी । ई शहर राजधानी होमएक संगे रायपुर जिलाक प्रशासनिक मुख्यालय छी । ई छत्तिसगढक सभसँ पैग शहर सेहो छी । सन् २००० नवम्बर १ मे [[छत्तिसगढ]] राज्य स्थापना होमएसँ पहिने ई [[मध्य प्रदेश]]क भाग छल ।
== इतिहास ==
पुरान भवन आ किलाक अवशेषमे आधारित किछ इतिहासविद्क मान्यतानुसार ई शहर ९आम शताब्दीसँ अस्तित्वमे अछि । मुदा प्राय लोकक माननाए अछि कि ई शहर १४आम शताब्दीमे बैसाएल गेल छल ।
== जनसाङ्ख्यिकी ==
सन् २०११ क भारतक जनगणनाक अनुसार रायपुरक जनसङ्ख्या १०,१०,०८७ अछि । एतयक लिङ्गानुपात ९४६ महिलासभ प्रति १००० पुरुषक अछि । रायपुरक साक्षरता दर ८६.९०% अछि, पुरुषसभक साक्षरता दर २९.३९% आ महिलासभक साक्षरता दर ८१.१०% अछि ।
== भूगोल आ जलवायु ==
रायपुर खारुन नदीक तटमे बैसल छत्तिसगढक सबसँ पैग शहर छी । रायपुर एक पैग मैदान (छत्तिसगढक मैदान) क मध्यमे अवस्थित अछि जे '''धान का कटोरा''' क नामसँ सेहो जानल जाइत अछि । रायपुरक पूर्वमे [[महानदी]] नदी बहैत अछि। उत्तर-पश्चिमममे [[मैकाल]]क पहाडी अछि । उत्तरी तरफ [[छोटा नागपुर]]क [[पठार]] आ दक्षिणमे [[बस्तर]]क पठार अछि ।
रायपुर मुम्बई-हावडा रेल लाइनमे अवस्थित अछि आ ई सम्पूर्ण महत्वपूर्ण शहरसभसँ जुडल अछि । राष्ट्रिय राजमार्ग ६ एहो शहर भऽ गुजरैत अछि आ अन्तिममे ४३ शहरसभ भऽ [[विशाखापट्नम]]धरि जाइत अछि । रायपुर [[मुम्बई]], [[दिल्ली]] आ अन्य शहरसभसँ हवाई मार्गद्वारा जुडल अछि । रायपुरक हवाई अड्डा '''माना''' मे अछि ।
तापक्रम:
गर्मीमे ४५ सँ २९ सेल्सियस
जाडमे २७ सँ १० सेल्सियस
वर्षा लगभग १२० मिमी (जुलाईसँ सितम्बर)
== नव रायपुर ==
सन् २००० मे स्थापना भेल छत्तिसगढ राज्यक राजधानी रायपुरक प्रशासनिक केन्द्र '''नव रायपुर''' मे स्थानान्तरण करैलेल प्रस्ताव कएल गेल अछि । ई एक विश्व स्तरीय परियोजना छी जाहिमे वर्तमान रायपुरसँ २५ किमी दूर एक नव शहरक सृजन होइत । एकर लेल एक पैग क्षेत्रक भूमिक अर्जन कएल जा रहल अछि । नव रायपुरक लेल समग्रमे ८०,००० हेक्टेयर भूमि अर्जित कएल जाइत । नव रायपुरमे २२५ किमी पक्की सडक अछि । नव रायपुरक परसदा क्षेत्रमे अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम बनाएल केल गेल अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.nayaraipur.com/nayaraipur/default.aspx |title=नया रायपुर विकास प्राधिकरण |access-date=2016-11-29 |archive-date=2007-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070520105253/http://www.nayaraipur.com/nayaraipur/default.aspx |dead-url=yes }}</ref>
== अर्थव्यवस्था ==
रायपुर सम्पूर्ण [[छत्तिसगढ]] आ [[उडिसा]]क लेल थोकक मन्डी छी ई वाहेक एतय एक उद्योगिक शहर अछि ।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commons category|Raipur|रायपुर}}
* [https://web.archive.org/web/20050324005938/http://raipur.nic.in/Default.htm रायपुर जिला प्रशासन]
* [http://dprcg.gov.in रायपुर]
* [http://dpr.choice.gov.in रायपुर जिला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110625042506/http://dpr.choice.gov.in/ |date=2011-06-25 }}
==एहो सभ देखी==
{{State and Union Territory capitals of India}}
{{Million-plus cities in India}}
[[श्रेणी:भारतक महानगरसभ]]
qi85ldfbuwmsyj023zbiekwhqnlmngq
यूरेका टावर
0
21713
280451
280328
2026-09-26T02:44:51Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280451
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = यूरेका टावर <br/> Eureka Tower
| image = Eureka Tower, Melbourne - Nov 2008.jpg
| image_size = 240px
| status = Completed
| caption = यूरेका टावर, साउथबैंक, मेलबोर्न, [[रियालटो टावर]] रूपसँ देखै पर
| highest_region = [[मेलबोर्नमे ऊंच भवनसभक सूची|मेलबोर्न]]
| highest_start = २००६
| highest_end =
| highest_prev = [[१२० कोलिन्स सडक]]
| highest_next =
| location = मेलबोर्न, विक्टोरिया, अष्ट्रेलिया
| coordinates = {{coord|37|49|18|S|144|57|52|E|region:AU-VIC|display=inline,title}}
| architectural_style = [[आधुनिक वास्तुकला|आधुनिक]]
| start_date = अगस्त २००२
| completion_date = अक्टुबर २००६
| cost = यु.एस. डलर ४१५ एम २००६मे <ref name="skyscraperpicture1">{{cite web |url=http://www.skyscraperpicture.com/eureka.htm |title=Eureka Tower, Melbourne, Australia: 34th tallest building in the world |publisher=Skyscraperpicture.com |date= |accessdate=24 September 2011 |archive-date=30 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930110618/http://www.skyscraperpicture.com/eureka.htm |dead-url=yes }}</ref>
| building_type = आवासीय अपार्टमेन्ट भवन, अवलोकन टावर
| architectural = {{convert|297.3|m|ft|0}}<ref name=skyscraperCenter>{{cite web |url=http://skyscrapercenter.com/building/eureka-tower/544 |title=Eureka Tower - The Skyscraper Center |work=[[Council on Tall Buildings and Urban Habitat]]}}</ref><ref name="Emporis" >{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=131515|title=Eureka Tower, Melbourne|accessdate=2007-10-24|archive-date=2013-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603223628/http://www.emporis.com/building/eurekatower-melbourne-australia|dead-url=yes}}</ref>
| top_floor = {{convert|292.3|m|ft|0}}<ref name=skyscraperCenter/>
| observatory = {{convert|282|m|ft|0}}<ref name=skyscraperCenter/>
| floor_count = ९१, थप १ जमिन नीचा<ref name="Emporis" />
| floor_area = {{convert|123000|m2|sqft|0|abbr=on}}<ref name=skyscraperCenter/>
| architect = [[फेन्डर क्याटास्यालीडीस]]
| main_contractor = [[ग्रोकोन]]
| developer = यूरेका टावर पीटीवाई लिमिटेड
| references = <ref name=skyscraperCenter/>
}}
{{pagename}} एक [[गगनचुम्बी इमारत]] छी।
==डिजाइन आ सुविधासभ==
==निर्दिष्टीकरण==
==अवलोकन (युरेका स्काई क्षेत्र ८८)==
==किनारा==
==एयर बोट प्रयोग==
==निर्माण==
==निर्माण विधिसभ==
==युरेका चढाई==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.eurekaskydeck.com.au/ युरेका टावर अवलोकन वेबसाइट]
* [http://skyscrapercenter.com/building/eureka-tower/544 युरेका टावर] [[सीटीबीयुएच]] गगनचुम्बी भवन केन्द्रमे
* [http://www.apartmentreviews.com.au/buildings/00096.htm युरेका टावर अपार्टमेन्ट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304160516/http://www.apartmentreviews.com.au/buildings/00096.htm |date=2010-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20130603223628/http://www.emporis.com/building/eurekatower-melbourne-australia एम्पोरिस पृष्ठ]
* [http://www.designbuild-network.com/projects/eureka/ युरेका टावर, मेलबोर्न, विक्टोरिया - डिजाइन गठन नेटवर्क]
* {{Structurae|id=s0003988|title=युरेका टावर}}
==एहो सभ देखी==
* [[मेलबोर्नमे ऊंच भवनसभक सूची]]
* [[अष्ट्रेलियामे ऊंच भवनसभक सूची]]
* [[अष्ट्रेलिया १०८]]
{{सर्वोच्च गगनचुम्बी इमारतसभ}}
[[श्रेणी:सर्वोच्च गगनचुम्बी]]
buh6asmp8ir0u31bdb8e8x1i1iqdrol
तान्या अब्रोल
0
21828
280433
244559
2026-09-26T01:14:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280433
wikitext
text/x-wiki
[[File:Tanya Abrol at press conference of Sony’s new serial ‘Kuch Toh Log Kahenge’.jpg|thumb|तान्या अब्रोल (२०१ 2017)]]
{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name = तान्या अब्रोल <br/>Tanya Abrol
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|१९८६|०१|०८|df=y}}
| birth_place = [[अबोहार|अबोहार, पञ्जाब]]
| death_date =
| death_place =
| death_cause =
| residence =
| nationality = [[भारत|भारतीय]]
| education =
| alma_mater =
| occupation = [[अभिनेत्री]]
| years_active = २००७–हालतक
| religion = हिन्दु
| spouse =
| partner =
| children =
| parents = रामाकृशन अब्रोल (पिता) <br/>सरिता अब्रोल (माँ)
| relatives =
}}
'''तान्या अब्रोल''' ({{en|Tanya Abrol}}) एक [[भारत|भारतीय]] चलचित्र र धारावाहिक [[अभिनेत्री]] छी । अब्रोल सम्मुख रूपसँ [[चक दे! इन्डिया]]मे ''बलबीर कौर'' नामके भूमिका करलाके कारण ई प्रसिद्ध भेल खिन्न ।<ref>[http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=250654 वेबसाइटमे तान्या अब्रोलके जानकारी]</ref>
==क्यारियर==
अब्रोल अप्न पहिल भूमिका [[चक दे! इन्डिया]] चलचित्रसँ सुरुवात करल खिन्न ।
==चलचित्र==
# [[चक दे! इन्डिया]] - ''बलबीर कौर''
==धारावाहिक==
# [[सीआईडी (धारावाहिक)]] - ''जयवन्ती शिन्दे''
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.tanyaabrol.com निजि वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080109151804/http://www.tanyaabrol.com/ |date=2008-01-09 }}
* [https://web.archive.org/web/20070824055258/http://chakde-india.com/ चक दे! इन्डिया वेबसाइट]
* [http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=250654 भारत वेबसाइटमे तान्या अब्रोल]
==एहो सभ देखी==
* {{IMDb name|id=2450711|तान्या अब्रोल}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
pdj8hn2tbvbo5ziubmi86t17h20mozk
पेरिस
0
22728
280439
245002
2026-09-26T01:59:05Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280439
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox French commune
|name = पेरिस<br/>Paris
|commune status =
|image = Eiffel Tower from Place du Trocadéro.jpg
|image size =
|caption = आइफिल टावर, फ्रान्स
|area km2 = 105.4
|area footnotes = (२०१०)<ref name="area">[http://www.statistiques-locales.insee.fr/Fiches%5CRS%5CDEP%5C75%5CCOM%5CRS_COM75056.pdf INSEE local statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091229230237/http://www.statistiques-locales.insee.fr/Fiches/RS/DEP/75/COM/RS_COM75056.pdf |date=2009-12-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091229230237/http://www.statistiques-locales.insee.fr/Fiches/RS/DEP/75/COM/RS_COM75056.pdf |date=2009-12-29 }}, including [[Bois de Boulogne]] and [[Bois de Vincennes]].</ref>
|coordinates = {{coord|48.8567|2.3508|type:city(2200000)_region:FR|format=dms|display=inline,title}}
|INSEE=75056
|postal code=75001-75020, 75116
|population = 2,229,621
|total type = शहर
|population date = जनवरी २०१३<ref name="insee.fr">{{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/themes/comparateur.asp?codgeo=dep-75 |title=Résumé statistique – Département de Paris (75)|author=[[INSEE]]|accessdate=2016-08-11|language=fr}}</ref>
|population ranking = प्रथम
|urban area km2 = 2844.8
|urban area date =
|urban pop = 10,601,122
|urban pop date =
|metro area km2 = 17174.4
|metro area date =
|metro area pop = 12,405,426<ref>{{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=0&ref_id=nattef01203|title=Insee – Territoire – Les 60 premières aires urbaines en 2013|author=|date=|work=insee.fr}}</ref>
|metro area pop date = २०१३
|population_demonym=पेरिसियन
|website = [http://www.paris.fr/ www.paris.fr]
}}
'''पेरिस''' [[फ्रान्स]]क [[राजधानी शहर|राजधानी]] आ सबसँ पैग शहर सेहो छी। एकर क्षेत्रफल १०५ वर्ग किलोमिटर अछि आ करिब २० लाख लोकसभ ई शहरमे बसोबास करैत अछि। नगर आ अगलबगल समेत गणना करलाक बाद पेरिसक जनसङ्ख्या करिब १ करोड अछि।
[[सेन नदी]] पेरिसक पुरान भागसँ बहैत अछि आर ई दुई भागमे विभाजित अछि, जकर बामा किनारा आ दाहिना किनार नामसँ जानल जाएत् अछि। एकर अगल बगलम बहत रास जङ्गलसभ अछि।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:युरोपक राजधानी शहरसभ]]
[[श्रेणी:युरोपक देशसभ]]
bk7x2pfwop8ibevs7q8etsxocie0kry
कर्णम मल्लेश्वरी
0
25057
280423
279963
2026-09-26T00:28:20Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280423
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox sportsperson
|name = कर्णम मल्लेश्वरी</br>Karnam Malleswari
|image =
|fullname = कर्णम मल्लेश्वरी
|country = {{flag|India}}
|birth_date = {{birth date and age|1975|6|1}}
|birth_place = [[श्रीकाकुलम]], [[आन्ध्र प्रदेश]]
|death_date =
|death_place =
|known as =[[ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|ओलम्पिक खेल]]मे भारतक तरफसँ कांस्य पदक जितै वाली प्रथम महिला खेलाडी
|hometown =
|Award =[[अर्जुन पुरस्कार]], [[राजीव गान्धी खेल रत्न]], [[पद्म श्री]]
|residence =
|training =
|height =
|event = ओलम्पिक भारोत्तोलक
|level = ओलम्पिक
}}
'''कर्णम मल्लेश्वरी''' (जन्म: १ जुन १९७५) [[भारत]]क [[महिला]] भारोत्तोलक छी । ओ [[ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|ओलम्पिक खेल]]मे भारतक तरफसँ कांस्य पदक जितै वाली प्रथम महिला खेलाडी छी ।<ref>''India’s 50 Most Illustrious Women'' (ISBN 81-88086-19-3) by Indra Gupta</ref>
== प्रारम्भिक जीवन आ करियर ==
कर्णम मल्लेश्वरीक जन्म १ जुन, १९७५ के [[श्रीकाकुलम]], [[आन्ध्र प्रदेश]]मे भेल छल । ओ अपन करियरक शुरुआत जुनियर वेटलिफ्टिङ च्याम्पियनसिपसँ केनए छल, जतय ओ प्रथम स्थान प्राप्त केनए छल । सन् १९९२ मे आयोजना भेल एसियाली च्याम्पियनसिपमे मल्लेश्वरी ३ रजत पदक जितने छल । ओ विश्व वेटलिफ्टिङ च्याम्पियनसिप सेहो ३ कांस्य पदक जितने छल, मुदा हुनकर सभसँ पैग कामयाबी सन् २००० मे [[सिडनी]]मे आयोजना भेल [[ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|ओलम्पिक खेल]]मे मिलल छल, जतय ओ कांस्य पदक जित ओलम्पिक खेलमे पदक जितै वाली पहिल भारतीय महिला बनल छल ।<ref>{{cite web| url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2054437,00.html| author=Time| title='I Did What I Could For My Country'| date=Dec 27, 2000| access-date=March 6, 2017| archive-date=November 18, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111118051127/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2054437,00.html| dead-url=yes}}</ref>
== व्यक्तिगत जीवन ==
मल्लेश्वरी सन् १९९७ मे विवाह केलक आ खेल जीवनसँ अल्प विराम हेतु [[यमुनानगर]], [[हरियाणा]] चलि आयल । सन् १९९८ मे [[बैङ्कक]] [[एसियाली खेल]]सँ खेल जीवनमे पुन: वापसी कएलाक बाद ओ रजत पदक हासिल केलक । सन् १९९९ के [[एथेन्स]] [[विश्व भारोत्तोलन च्याम्पियनसिप]]मे ओ पदक नै जित सकलक, मुदा सन् २००० के लेल भारतक ओलिम्पिक टिममे विवादक बादो ओ कांस्य पदक जितैमे सक्षम भेल ।
== सम्मान/पुरस्कार ==
*[[अर्जुन पुरस्कार]] (१९९४)
*[[राजीव गान्धी खेल रत्न]] (१९९५)
*[[पद्म श्री]] (१९९९)
== सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
== बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20041125213814/http://www.athens2004.com/en/WeightliftingParticipants/newParticipants?pid=9004256 एथेन्स २००४ वेबसाइट पर प्रोफाइल]
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:ओलम्पिक पदक प्राप्तकर्ता]]
[[श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१७ मे बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
qqx3pzb79pquznfn362vg93w6nhn5vg
विशाल तालसभ
0
26236
280457
280345
2026-09-26T03:06:00Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280457
wikitext
text/x-wiki
[[File:Great Lakes from space crop labeled.jpg|thumb|375px|अन्तरिक्षसँ लेल गेल विशाल तालक तश्विर]]
'''विशाल ताल''' [[उत्तर अमेरिका]]क उत्तरपूर्वमे [[संयुक्त राज्य आ क्यानाडाक बोर्डर]]मे अवस्थित एक दोसरसग जोडल सफा पानीक तालसभक समूह छी । ई समूह अन्तर्गत [[सुपेरियर ताल|सुपेरियर]], [[मिचिगन ताल|मिचिगन]], [[ह्युरन ताल|ह्युरन]], [[इरी ताल|इरी]] तथा [[ओन्टारिओ ताल|ओन्टारियो]] तालसभ परैत अछि। ई तालसभ मध्ये ४ टा तालसभ संयुक्त राज्य अमेरिका तथा क्यानडा दुनु राष्ट्रक भूभागमे तथा एकटा ताल ([[मिचिगन ताल]]) संयुक्त राज्य अमेरिकाक भूभागमे मात्र परैत अछि ।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{wikivoyage|Great Lakes}}
{{Commonscat|Great Lakes}}
*[http://www.ec.gc.ca/grandslacs-greatlakes/default.asp?lang=En&n=70283230-1 Great Lakes website] of the [[Environment Canada|Canadian Department of the Environment]]
*[http://www.epa.gov/glnpo/ Great Lakes website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150826032930/http://www.epa.gov/glnpo/ |date=2015-08-26 }} of the [[United States Environmental Protection Agency]]
*[http://www.glerl.noaa.gov/ Great Lakes Environmental Research Laboratory website] (an arm of the American [[National Oceanic and Atmospheric Administration]])
*[http://www.great-lakes.net/ Great Lakes Information Network], sponsored by the [http://www.glc.org/ Great Lakes Commission], an official American [[interstate compact]] agency.
*[http://greatlakesecho.org/ Great Lakes Echo, a publication covering Great Lakes environmental issues]
*[https://web.archive.org/web/20050206183038/http://www.hhpl.on.ca/GreatLakes/ ''Maritime History of the Great Lakes''], digital library covering Great Lakes history.
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:विशाल तालसभ]]
[[श्रेणी:तालसभ]]
[[श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका तालसभ]]
2dsq5g9bvbg1kwxcxgpzyszewkosgg0
निकिता चन्दक
0
26245
280436
265931
2026-09-26T01:33:31Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280436
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|name = निकिता चन्दक<br>Nikita Chandak
|image = Nikita Chandak.jpg
|image_caption = निकिता चन्दक
|native_name = निकिता चन्दक
|birth_date = {{Birth date and age|1997|09|05}}
|home_town = [[उर्लाबारी]], [[नेपाल]]
|height = {{height|m=1.77}}
|known_for = २०१७ मिस नेपालक विजेता [[मिस नेपाल]]
}}
'''निकिता चन्दक''' एक नेपाली मोडल आ २०१७ मिस नेपालक विजेता छी । ओ मिस नेपाल २०१७ कऽ उपाधि जुन २, २०१७ (२०७४ जेठ १९ गते) विजेता छी । <ref>[http://www.sancharnepal.com/content/20835// "निकिता चन्दक भइन मिस नेपाल वर्ल्ड २०१७"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190831102419/http://www.sancharnepal.com/content/20835/ |date=2019-08-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190831102419/http://www.sancharnepal.com/content/20835/ |date=2019-08-31 }} SancharNepal.com. Retrieved 3 June 2017.</ref>२०७४ जेष्ठ १९, शुक्रदिन राजधानी [[काठमाडौं]]क होटल अन्नपूर्णमे भेल ग्रान्ड फिनालेमे १९ टा सुन्दरीसभमे सँ चन्दक उपाधि जितने अछि । चन्दकके विजेता स्वरूप १ लाख रुपैयाँ पुरस्कार सेहो भेटल छल ।<ref>{{cite web|title=Nikita Chandak Crowned Miss Nepal 2017|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-06-02/nikita-chandak-crowned-miss-nepal-2017.html|publisher=The Kathmandu Post|accessdate=2 June 2017|ref=1}}</ref><ref>https://thehimalayantimes.com/entertainment/nikita-chandak-crowned-miss-nepal-2017/</ref>ओ मिस पपुलर चोआइस आ मिस कन्फिडेन्ट अवार्ड सेहो जितलक ।
==जीवनी==
{{stub}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://missnepal.com.np/ मिस नेपाल आधिकारिक वेबसाइट]
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:मिस नेपाल विजेतासभ]]
[[श्रेणी:नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेतासभ]]
6uc4rug4kxlvu2h6fytfry85y8wylet
मधेश प्रदेश
0
26502
280446
276862
2026-09-26T02:27:30Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280446
wikitext
text/x-wiki
{{निर्वाचित लेख}}
{{Infobox settlement
<!--See Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
| name = मधेश प्रदेश<br>Madhesh Province
| type = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
| image_skyline = {{
Photomontage
| photo2a = Ram Janaki Temple, Dhanusha.jpg
| photo3a = Kankalini Temple 5983.jpg
| photo3b = Shankharacharya Gate, Birgunj.jpg
| photo4a = Chinnamasta Temple Rajbiraj Saptari NPSAP01 (13).jpg
| photo4b = Gadhimai temple.jpg
| photo5a = सप्तरीमा अवस्थित कोशी ब्यारेज.jpg
| spacing = 1
| position = centre
| size = 288
| foot_montage = घडीक दिशामे शीर्ष सँ<br /> [[जानकी मन्दिर]], [[कंकालिनी मन्दिर]], नेपालक प्रवेशद्वारा [[वीरगञ्ज]], [[छिन्नमस्ता भगवती|छिन्नमस्ता मन्दिर]], [[गढीमाई मन्दिर]] आ [[कोशी बाँध]]
}}
| imagesize =
| image_caption =
| image_map = Madhesh in Nepal.svg
| image_map1 = Nepal Madhesh adm location map.svg
| mapsize = 300px
| mapsize1 = 300px
| map_caption1 = मधेश प्रदेशक नक्सा
| map_caption = नेपालक मधेश प्रदेशमे अवस्थिति
| subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रसभक सूची|राष्ट्र]]
| subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
| parts_type = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
| parts_style = para
| p1 = [[मधेश प्रदेश#जिलासभ|८]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
| seat_type = [[राजधानी]]
| seat = [[जनकपुर]] <small>(आस्थायी)</small>
| seat1_type = पैग शहर
| seat1 = [[वीरगञ्ज]]
| governing_body = [[नेपालक प्रादेशिक सरकार|मधेश प्रदेशक सरकार]]
| leader_title = राज्यपाल
| leader_name = [[सुमित्रा भण्डारी]]
| leader_title1 = मुख्यमन्त्री
| leader_name1 = [[जितेन्द्र प्रसाद सोनल]] ([[लोकतान्त्रिक जनता पार्टी, नेपाल|लोसपा]])
| leader_title2 = उप-मुख्यमन्त्री
| leader_name2 =
| leader_title3 = उच्च अदालत
| leader_name3 = जनकपुर उच्च अदालत
| leader_title4 = [[मधेश प्रदेश कऽ प्रदेश सभा|प्रदेश सभा]]
| leader_name4 = [[एकसदनीयता|एकसदनीय]] (१०७ सिट)
| leader_title5 = [[नेपालक प्रतिनिधि सभा|संसदीय निर्वाचन क्षेत्र]]
| leader_name5 = ३२
| government_footnotes =
| established_title = स्थापना
| established_date = २० सितम्बर २०१५
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 9661
| area_rank = [[नेपालक प्रदेशसभ#प्रदेशसभक सूची|७अम]]
| population_as_of = २०११
| population_footnotes =
| population_note =
| population_total = 5404145
| population_rank = [[नेपालक प्रदेशसभ#प्रदेशसभक सूची|दोसर]]
| population_density_km2 = auto
| population_density_rank = [[नेपालक प्रदेशसभ#प्रदेशसभक सूची|प्रथम]]
| population_demonym = [[मिथिला]]
| blank_name_sec1 = [[नेपालक भाषासभ|आधिकारिक भाषासभ]]
| blank_info_sec1 = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] आ [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| blank1_name_sec1 = [[नेपालक भाषासभ|अन्य भाषासभ]]
| blank1_info_sec1 = [[बज्जिका भाषा|बज्जिका]], [[थारु भाषा|थारु]] आ [[उर्दु भाषा|उर्दु]]
| blank_name_sec2 = [[मानव विकास सूचकांक|एचडिआई]]
| blank_info_sec2 = ०.४८५ ({{color|#900|न्यून}})
| blank1_name_sec2 = एचडिआई
| blank1_info_sec2 =
| blank2_name_sec2 = [[साक्षरता]]
| blank2_info_sec2 = ४९.५४%
| blank3_name_sec2 = [[मानव लिङ्गानुपात|लैङ्गिक अनुपात]]
| blank3_info_sec2 = १०१.१८ [[पुरुष|♂]] /१०० [[महिला|♀]] (२०११)
| timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
| utc_offset = +५:४५
| elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
| elevation_m =
| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
| postal_code =
| area_code =
| website =
| footnotes =
}}
'''मधेश प्रदेश''' [[नेपाल]]क दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमे अवस्थित एक [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]] छी । [[नेपालक संविधान २०७२]] लागू भेलाक बाद ई प्रदेशक स्थापना कएल गेल छल । ई नेपालक दोसर सभ सँ बेसी जनसङ्ख्या भेल आ<ref name="statoids">{{cite web |author=Law, G. |url=http://www.statoids.com/unp.html|title=Provinces of Nepal |year=2015 |publisher=statoids.com |accessdate =23 February 2018}}</ref> क्षेत्रफलक आधारमे सभ सँ छोट प्रदेश छी । ई प्रदेशक पूर्व दिशामे [[कोशी प्रदेश]], उत्तर दिशामे [[कोशी प्रदेश]] आ [[बागमती प्रदेश]], पश्चिम दिशामे [[बागमती प्रदेश]] आ दक्षिणमे [[भारत]]क अन्तर्राष्ट्रिय सीमा अछि । ई प्रदेशक क्षेत्रफल {{convert|9661|km2|sqmi|abbr=on}} अछि । सन् [[२०११ नेपाल जनगणना|२०११]]क जनगणना अनुसार ई प्रदेशक जनसङ्ख्या ५४,०४,१४५ रहल अछि जे एकरा नेपालक सभ सँ बेसी मानव जनघनत्व भेल प्रदेश बनौने अछि ।<ref name="Nepal Census Report">{{cite web|title=National Population and Housing Census 2011|url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2014/04/15%20Saptari_VDCLevelReport.pdf|publisher=Central Bureau of Statistics|accessdate=1 March 2014|archive-date=1 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801192402/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2014/04/15%20Saptari_VDCLevelReport.pdf|dead-url=yes}}</ref>
पूर्वमे [[सप्तरी जिला]] सँ लऽ पश्चिममे [[पर्सा जिला]] धरि फैलल ई प्रदेशमे कूल ८ जिला अछि । ई प्रदेशक अधिकांश लोक [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] आ [[नेपाली भाषा|नेपाली]] बजैत अछि ।<ref name="Nepal Census Report"/>धार्मिक आ सांस्कृतिक धरोहरक केन्द्रक रूपमे रहल उपमहानगर [[जनकपुर]], जनकपुरधामक रूपमे सेहो जानल जाएत अछि ।<ref name=Burghart1978>Burghart, R. (1978). The disappearance and reappearance of Janakpur. Kailash: A Journal of Himalayan Studies 6 (4): 257–284.</ref><ref name="Samiti">Rastriya Samachar Samiti (2004). [http://thehimalayantimes.com/business/more-indian-tourists-visit-janakpurdham/ "More Indian tourists visit Janakpurdham"]. Himalayan Times, 17 January 2004.</ref> प्राचीन किम्बदन्ती अनुसार ई विश्वास कएल जाएत अछि जे ई क्षेत्र [[विदेह]] वंशक राजधानी छल जे [[मिथिला|प्राचीन मिथिला]] पर राज्य केनए छल ।<ref name="Burghart1978"/>
नेपालक पहिल टाउन प्लानिङ करि बैसाएल गेल शहर [[राजविराज]] नेपालक चारिम आ [[तराई|तराई क्षेत्र]]क सभ सँ पुरान नगरपालिका छी ।<ref>{{Cite journal|date=2017-10-06|title=राजविराज नगरपालिका|url=https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&oldid=621565|journal=विकिपिडिया|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rajbirajmun.gov.np/|title=राजविराज नगरपालिका, नगर कार्यपालिकाकाे कार्यालय {{!}} मधेश प्रदेश, नेपाल सरकार|website=www.rajbirajmun.gov.np|language=नेपाली|access-date=2018-03-03|archive-date=2018-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180305123338/http://rajbirajmun.gov.np/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nepalitimes.com/news.php?id=5454#.WpqGOWpubIV|title=Rajbiraj revisited − Nepali Times |website=nepalitimes.com|access-date=2018-03-03}}</ref> ई शहरक नाम प्राचीन [[राजदेवी मन्दिर]]क नाम पर राखल गेल विश्वास कएल जाएत अछि जकर स्थापना सन् १७०० मे भेल छल । ई प्रदेशक एक मात्र महानगरपालिका [[वीरगञ्ज]] व्यापारिक आ आर्थिक रूप सँ महत्वपूर्ण अछि । ई शहरकें नेपालक प्रवेशद्वार सेहो कहल जाएत अछि ।<ref>{{cite web|url=http://birgunjmun.gov.np/en/node/194|website=birgunjmun.gov.np|title=Birgunj Metropolitan City official Website}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/biratnagar-birgunj-elevated-metropolitan-cities/|website=The Himalayan Times | title=Biratnagar, Birgunj promoted to Metropolitan Cities |date=2017|accessdate=25 June 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlinekhabar.com/2015/08/312487/ |website=onlinekhabar.com |title= Possible headquarters of states}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.enayapatrika.com/2015/08/19/22321/ | website=Naya Patrika Nepal's National News | title= Where will Province Chief live?}}</ref><ref>{{cite web|url=http://broadnepalnewsbnn.blogspot.com/2015/08/blog-post_80.html |website=BroadNepal News Bnn|title=Possible Province headquarters}}</ref><ref>{{cite web |url=https://himalayankangaroo.com/27281.html |website=Himalayan Kangaroo |title=कुन प्रदेशको राजधानी कहाँ ? |access-date=2018-05-31 |archive-date=2019-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123044239/https://himalayankangaroo.com/27281.html |dead-url=yes }}</ref>
सन् २०१८ जनवरी १७ मे भेल नेपालक मन्त्रीपरिषदक बैठकक निर्णयानुसार ई प्रदेशमे अवस्थित [[जनकपुर]]कें अन्तरिम राजधानी घोषित कएल गेल अछि ।<ref>{{Cite news|url=https://kathmandutribune.com/places-proposed-temporary-capitals-seven-provinces/|title=Places proposed for temporary capitals of all seven provinces - News, sport and opinion from the Kathmandu Tribune's global edition|date=2018-01-02|work=News, sport and opinion from the Kathmandu Tribune's global edition|access-date=2018-03-03|language=en-US}}</ref>मधेश प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, परिणामस्वरूप [[जनमत पार्टी]]क संसदीय नेता [[सतिश कुमार सिंह]] प्रदेशक तेसर आ वर्तमानमे मुख्यमन्त्री छी ।<ref>{{Cite web |url=https://kathmandutribune.com/raut-appointed-chief-minister-province-2/ |title=Raut appointed Chief Minister of province-2 - News, sport and opinion from the Kathmandu Tribune's global edition |date=2018-02-14 |website=News, sport and opinion from the Kathmandu Tribune's global edition |language=en-US |access-date=2018-03-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/lalbabu-raut-sworn-province-2-cm-today/ |title=Lalbabu Raut to be sworn in Province 2 CM today |date=2018-02-14 |website=The Himalayan Times |language=en-US |access-date=2018-03-13}}</ref> ई प्रदेशक नाम मधेश या मिथिला या भोजपुरा रखवाक प्रस्ताव कएल गेल छल मुदा अखन सहमति भऽ एकर नाम मधेश प्रेदेश छी।<ref name="My Republica">{{cite web |author=Yadav, S. |url=http://www.myrepublica.com/news/37533/?categoryId=81|title=Province 2 struggles to reach consensus on its name |year=2018 |publisher=Nepal Republic Media Pvt. Ltd |accessdate =29 March 2018}}</ref>
==भूगोल==
ई प्रदेश निम्नलिखित क्षेत्र सँ घेरल अछि:<ref>{{cite web|url=http://www.myrepublica.com/politics/story/26808/big-3-draw-new-7-province-map.html|website=Republica | title=Big 3 draw new 7-province map |date=22 Aug 2015|accessdate=26 June 2017}}</ref>
* पूर्वमे [[सुनसरी जिला]], [[कोशी प्रदेश]]
* पश्चिममे [[चितवन जिला]], [[बागमती प्रदेश]]
* उत्तरमे [[मकवानपुर जिला]], [[सिन्धुली जिला]], [[बागमती प्रदेश]] आ [[उदयपुर जिला]], [[कोशी प्रदेश]]
* दक्षिणमे [[भारत]]क अन्तर्राष्ट्रिय सीमा ।
नेपालक केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागक अनुसार ई प्रदेश नेपालक कूल क्षेत्रफल {{convert|147181|km2|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=http://cbs.gov.np/|website=Central Bureau of Statistics(CBS)|title=Statistical Year Book 2015 by CBS Nepal|accessdate=26 June 2017|archive-date=13 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913185300/http://cbs.gov.np/|url-status=dead}}</ref>मे सँ {{convert|9,661|km2|abbr=on}} भाग ओकटने अछि । ई प्रदेशक जनसङ्ख्या ५४,०४,१४५ रहल अछि जे एकरा नेपालक दोसर सभ सँ बेसी जनसङ्ख्या भेल प्रदेश बनौने अछि ।<ref name="statoids"/><ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/Nepal-Cities.html|website=City Population |title= The population of the provinces of Nepal according to census results and latest official projections.|date=29 Dec 2015|accessdate=26 June 2017}}</ref>
मधेश प्रदेश कऽ सम्पूर्ण क्षेत्रफल समथर जमीन अछि आ जकरा [[तराई]] कहल जाएत अछि । ई प्रदेशक उत्तरी भागमे रहल नेपालक भित्री उपत्यका या शिवालिक पहाड़ एकर प्राकृतिक सीमारेखा छी । दक्षिणी भागमे ई भारतीय राज्य [[बिहार]] सँ जुड़ल अछि । पूर्वी भागमे अवस्थित [[कोशी नदी]] एकर [[कोशी प्रदेश]] सँ प्राकृतिक सीमाक काज करैत अछि । सामानान्तर रूप सँ मधेश प्रदेश मे आठ जिलासभ अवस्थित अछि । ई प्रदेशक मुख्य नदीसभ [[बागमती नदी]], [[कमला नदी]], लाखनदेई नदी, विष्णुमति नदी छी ।
==मौसम==
{| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" data-ve-attributes="{"style":"margin:auto;"}"
|+मधेश प्रदेश कऽ किछ शहरक औसत मौसम<ref>{{Cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/city.php३?c=NP&name=Nepal|title=Nepal Travel Weather Averages (Weatherbase)|website=Weatherbase|access-date=2018-04-28}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
!स्थान
!अगस्त
(°फे)
!अगस्त
(°से)
!जनवरी
(°फे)
!जनवरी
(°से)
! href="Malangwa" |वार्षिक
वर्षा (मिमी/इन्च)
|-
|[[गौर नगरपालिका|गौर]]
|९१/७७.९
|२३/९.१
|७३.४/४८.४
|३२.८/२५.५
|१५९०.२/६२.६
|-
|[[सिराहा नगरपालिका|सिराहा]]
|८९.६/७६.३
|३२/२४.६
|७२.१/४७.३
|२२.३/८.५
|१२९३.१/५०.९
|-
|[[वीरगञ्ज]]
|८४.७
|२९.३
|६०.८
|१६
|१८६२.२/७३.३
|-
|[[जलेश्वर नगरपालिका|जलेश्वर]]
|८४.४
|२९.१
|६१.२
|१६.२
|१४९२.९/५८.८
|-
|[[मलङ्वा नगरपालिका|मलङ्वा]]
|८४.४
|२९.१
|६०.८
|१६
|१८१७.७/७१.६
|-
|[[जनकपुर]]
|८४.२
|२९
|६०.८
|१६
|१५१६.५/५९.७
|-
|[[राजविराज]]
|८३.३
|२८.५
|६०.४
|१५.८
|१२२३.३/४८.२
|-
|[[लहान नगरपालिका|लाहान]]
|८३.३
|२८.५
|६०.३
|१५.७
|१२३१.४/४८.५
|}
==सरकार आ प्रशासन==
{{Main|नेपालक प्रादेशिक सरकारसभ|मधेश प्रदेश कऽ प्रदेश सभा}}
प्रादेशिक सरकारक प्रमुखक रूपमे मुख्यमन्त्री आ प्रदेशक मुख्यक रूपमे राज्यपाल काज करैत अछि । न्यायलयक मुख्य व्यक्तिक रूपमे जनकपुर उच्च अदालतक मुख्य न्यायधिश रहैत अछि ।<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-09-19/high-courts-get-their-chief-judges.html|title=High Courts get their chief judges|access-date=2018-04-27|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> मधेश प्रदेश कऽ वर्तमान राज्यपाल, मुख्यमन्त्री आ मुख्य न्यायधिश क्रमश: [[रत्नेश्वर लाल कायस्थ]], [[मोहम्मद लालबाबु राउत]] आ उदय प्रकाश चापागाईं छथि ।<ref>{{Cite news|url=http://www.myrepublica.com/news/36296/|title=Lalbabu Raut appointed as Chief Minister of Province-2|work=My Republica|access-date=2018-04-27|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ddnews.gov.in/international/president-nepal-administers-oath-chiefs-seven-provinces|title=President of Nepal administers oath to Chiefs of seven provinces {{!}} DD News|website=ddnews.gov.in|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2018-04-27}}</ref> ई प्रदेशमे १०७ [[नेपालक प्रदेश सभा|प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्र]] आ ३२ [[नेपालक प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र]] अछि ।<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/constituency-delimitation-commission-creates-495-constituencies/|title=CDC creates 495 constituencies|date=2017-08-31|work=The Himalayan Times|access-date=2018-04-27|language=अङ्ग्रेजी}}</ref>
नेपालक अन्य प्रदेश जका मधेश प्रदेश मे सेहो [[एकसदनीयता|एकसदनीय]] विधान सभा अछि । प्रदेश सभाक कार्यकाल ५ वर्ष कायम कएल गेल अछि । मधेश प्रदेश कऽ विधान सभा अखन अस्थायी रूप सँ [[जनकपुर]]क जिला शिक्षा कार्यलयमे राखल गेल अछि ।<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-02-04/first-provincial-assembly-meeting-begins-in-4-provinces.html|title=First Provincial Assembly meeting begins in 4 provinces|access-date=2018-04-27|language=अङ्ग्रेजी}}</ref>
==प्रशासनिक उपविभाग==
{{See also|नेपालक जिलासभ|नेपालक शहरसभक सूची|नेपालक गाउँपालिकासभ}}
मधेश प्रदेश कें आठ जिलामे विभाजित कएल गेल अछि । एक जिलाकें [[जिला समन्वय समिति]]क मुख्य आ जिला प्रशासनिक अधिकारीद्वारा शासित कएल जाएत अछि । सम्पर्ण जिलाकें दुई स्थानीय तह [[नगरपालिका]] आ [[गाउँपालिका]]मे विभाजित कएल गेल अछि । ई प्रदेशमे कूल १ महानगरपालिका, ३ उपमहानगरपालिका, ७३ नगरपालिका आ ५९ गाउँपालिका अछि ।<ref>{{Cite web|url=http://103.69.124.141|title=स्थानिय तह|website=103.69.124.141|access-date=2018-04-27}}</ref>
===जिलासभक सूची===
{| class="wikitable sortable"
!#
!जिलाक नाम
!अङ्ग्रेजी
!मुख्यालय
!जनसङ्ख्या (२०११)
!क्षेत्रफल
!वेबसाइट
|-
|१
|[[सप्तरी जिला]]
|Saptari District
|[[राजविराज]]
|६,३९,२८४
|१,३६३ किमी<sup>२</sup>
|[http://www.ddcsaptari.gov.np]
|-
|२
|[[पर्सा जिला]]
|Parsa District
|[[वीरगञ्ज]]
|६,०१,०१७
|१,३५३ किमी<sup>२</sup>
|[http://www.ddcparsa.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180208211700/http://www.ddcparsa.gov.np/ |date=2018-02-08 }}
|-
|३
|[[सर्लाही जिला]]
|Sarlahi District
|[[मलङ्वा नगरपालिका|मलङ्वा]]
|७,६९,७२९
|१,२५९ किमी<sup>२</sup>
| [http://www.ddcsarlahi.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180607113914/http://www.ddcsarlahi.gov.np/ |date=2018-06-07 }}
|-
|४
|[[बारा जिला]]
|Bara District
|[[कलैया नगरपालिका|कलैया]]
|६,८७,७०८
|१,१९० किमी<sup>२</sup>
|[http://www.ddcbara.gov.np/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180523012814/http://ddcbara.gov.np/en/ |date=2018-05-23 }}
|-
|५
|[[सिराहा जिला]]
|Siraha District
|[[सिराहा नगरपालिका|सिराहा]]
|६,३७,३२८
|१,१८८ किमी<sup>२</sup>
| [https://web.archive.org/web/20200609030358/http://dccsiraha.gov.np//]
|-
|६
|[[धनुषा जिला]]
|Dhanusha District
|[[जनकपुर]]
|७,५४,७७७
|१,१८० किमी<sup>२</sup>
| [http://www.ddcdhanusha.gov.np/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518112438/http://ddcdhanusha.gov.np/en |date=2018-05-18 }}
|-
|७
|[[रौतहट जिला]]
|Rautahat District
|[[गौर नगरपालिका|गौर]]
|६,८६,७२२
|१,१२६ किमी<sup>२</sup>
|[http://www.ddcrautahat.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921180014/http://ddcrautahat.gov.np/ |date=2020-09-21 }}
|-
|८
|[[महोत्तरी जिला]]
|Mahottari District
|[[जलेश्वर नगरपालिका|जलेश्वर]]
|६,२७,५८०
|१,००२ किमी<sup>२</sup>
|[http://www.ddcmahottari.gov.np]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|}
===मुख्य शहरसभ===
{{मधेश प्रदेश कऽ पैग शहरसभ}}
==भाषा आ धर्म==
==यातायात==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|Province No. 2|मधेश प्रदेश}}
==एहो सभ देखी==
{{नेपालक प्रशासनिक विभाजन}}
{{नेपालक प्रदेशसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक प्रदेशसभ]]
1tzjg2m4ofjcrpb05u174daeg3bvx2d
हेलम्बु गाउँपालिका
0
26911
280464
276818
2026-09-26T03:34:47Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280464
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = हेलम्बु<br>Helambu
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे हेलम्बु गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सिन्धुपाल्चोक जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[नेपाली कांग्रेस]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = निमा ग्याल्जे न शेर्पा<ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Helambur_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = कोपिला पण्डित ([[नेपाली कांग्रेस]])<ref name="elected"></ref>
|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 287.56
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 17671
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd= 27.93
|longd= 85.58
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[किउल ]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-५७
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[किउल ]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''हेलम्बु गाउँपालिका''' [[सिन्धुपाल्चोक जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[सिन्धुपाल्चोक जिला]]मे साविकक [[हेलम्बु]], [[कुलेखानी]], [[किउल]], [[पाल्चोक]], [[र्इचोक]], आ [[महाँकाल]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए हेलम्बु गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> हेलम्बु गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल २८७.५६ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ७ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकक कूल जनसङ्ख्या १७,६७१ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिका]] , पश्चिममे [[नुवाकोट जिला ]] आ [[रसुवा जिला ]] , उत्तरमे [[पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिका]] आ [[रसुवा जिला ]]तथा दक्षिणमे [[मेलम्ची नगरपालिका]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20150530025844/http://ddcsankhuwasabha.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, सिन्धुपाल्चोक, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{सिन्धुपाल्चोक जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
6o4hcoedh9fdb5pjxf5uukc7zmlzaw5
भोटखोला गाउँपालिका
0
27082
280444
276450
2026-09-26T02:24:48Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280444
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = भोटखोला<br>Bhotkhola
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे भोटखोला गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सङ्खुवासभा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[नेपाली कांग्रेस]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = तेम्वा भोटे <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Bhotkhola_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-07-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170705055049/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Bhotkhola_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = पाञ्चम भेच्याब ([[नेपाली कांग्रेस]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 639.01
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 6576
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.76
|longd = 85.09
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[हटिया]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[हटिया]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''भोटखोला गाउँपालिका''' [[सङ्खुवासभा जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[सङ्खुवासभा जिला]]मे साविकक [[किमाथान्का]], [[चेपुवा]], [[हटिया]] आ [[पावाखोला ]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए भोटखोला गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> भोटखोला गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल ६३९.०१ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ५[[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या ६५७६ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[ताप्लेजुङ जिला ]], पश्चिममे [[मकालु गाउँपालिका]] , उत्तरमे [[चीन ]] तथा दक्षिणमे [[मकालु गाउँपालिका]] आ [[ताप्लेजुङ जिला]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20150530025844/http://ddcsankhuwasabha.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, सङ्खुवासभा, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{सङ्खुवासभा जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:सङ्खुवासभा जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
k9zvoc4c8qtmp2swim7ae7eekqho3gl
चिचिला गाउँपालिका
0
27086
280428
275981
2026-09-26T00:54:37Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280428
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = चिचिला<br>Chichila
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे चिचिला गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सङ्खुवासभा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[नेपाली कांग्रेस]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = पासाङ नुर्वु शेर्पा <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Chichila_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-07-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170704155432/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Chichila_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = यदुकुमारी राई ([[नेपाली कांग्रेस]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 88.63
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 7065
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.48
|longd = 87.21
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[दिदिङ]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[दिदिङ]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''चिचिला गाउँपालिका''' [[सङ्खुवासभा जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[सङ्खुवासभा जिला]]मे साविकक [[दिदिङ]] आ [[मत्स्य पोखरी]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए चिचिला गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> चिचिला गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल ८८.६३ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ५[[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या ७,०६५ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[सभापोखरी गाउँपालिका]], पश्चिममे [[सिलिचोङ गाउँपालिका]] , उत्तरमे [[मकालु गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमे [[खाँदबारी नगरपालिका]] आ [[सभापोखरी गाउँपालिका]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20150530025844/http://ddcsankhuwasabha.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, सङ्खुवासभा, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{सङ्खुवासभा जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:सङ्खुवासभा जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
5u4qsf45umwsutu8dmdz4vfnyi1wgt0
मकालु गाउँपालिका
0
27087
280445
276457
2026-09-26T02:25:24Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280445
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = मकालु<br>Makalu
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे मकालु गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सङ्खुवासभा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[एमाले]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = खड्गबहादुर कटुवाल <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Makalu_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-07-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170704155552/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Makalu_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = चमेली राई ([[एमाले]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 519.45
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 13204
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.54
|longd = 87.34
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[नुम]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[नुम]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''मकालु गाउँपालिका''' [[सङ्खुवासभा जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७५३ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[सङ्खुवासभा जिला]]मे साविकक [[मकालु, सङ्खुवासभा|मकालु,]] [[याफु]], [[नुम]], पाथीभरा आ [[पावाखोला]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए मकालु गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> मकालु गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल ५१९.४५ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ६ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या १३,२०४ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[भोटखोला गाउँपालिका]] आ [[ताप्लेजुङ जिला]], पश्चिममे [[सिलिचोङ गाउँपालिका]] , उत्तरमे [[भोटखोला गाउँपालिका]] आ [[चीन]] तथा दक्षिणमे [[चिचिला गाउँपालिका]] आ [[सभापोखरी गाउँपालिका]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20150530025844/http://ddcsankhuwasabha.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, सङ्खुवासभा, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{सङ्खुवासभा जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:सङ्खुवासभा जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
aaszb4bbnwd4vhhppoxp52s60g04crw
सभापोखरी गाउँपालिका
0
27088
280460
276705
2026-09-26T03:13:45Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280460
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = सभापोखरी<br>Sabhapokhari
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे सभापोखरी गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सङ्खुवासभा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[एमाले]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = रत्न बहादुर सुब्बा <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Sabhapokhari_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170706035508/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Sabhapokhari_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 =सीता दाहाल ([[एमाले]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 222.08
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 10,492
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.47
|longd = 85.54
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''सभापोखरी गाउँपालिका''' [[सङ्खुवासभा जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[सङ्खुवासभा जिला]]मे साविकक [[धुपु]], [[बाह्रबिसे, सङ्खुवासभा]] आ [[सभापोखरी]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए सभापोखरी गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> सभापोखरी गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल २२२.०८ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ५[[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या १०,४९२ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[ताप्लेजुङ जिला ]], पश्चिममे [[खाँदबारी नगरपालिका]] आ [[चिचिला गाउँपालिका]] , उत्तरमे [[मकालु गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमे [[पाँचखपन नगरपालिका]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20150530025844/http://ddcsankhuwasabha.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, सङ्खुवासभा, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{सङ्खुवासभा जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:सङ्खुवासभा जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
4apykek91ywrqyyek827fd81qn6086k
फाल्गुनन्द गाउँपालिका
0
27101
280441
276311
2026-09-26T02:01:54Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280441
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = फाल्गुनन्द<br>Falgunanda
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे फाल्गुनन्द गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[पाँचथर जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[नेपाली कांग्रेस]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = अमरकुमार नेम्वाङ <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Falgunanda_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-07-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170704155458/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Falgunanda_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = देवित्राकुमारी आङदेम्बे ([[नेपाली कांग्रेस]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 107.53
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 24060
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.02
|longd = 87.72
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[फाक्तेप]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[फाक्तेप]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''फाल्गुनन्द गाउँपालिका''' [[पाँचथर जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[पाँचथर जिला]]मे साविकक [[नवमीडाँडा]], [[याफु]], [[ईम्बुङ्ग]], [[पौवा सर्ताप]] [[चिलिङदिन]] [[आङसराङ्ग]] आ [[फाक्तेप]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए फाल्गुनन्द गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> फाल्गुनन्द गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल १०७.५३ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ७ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या २४०,६० रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[फिदिम नगरपालिका]] आ [[इलाम जिला]], पश्चिममे [[कुम्मायक गाउँपालिका]] , उत्तरमे [[फिदिम नगरपालिका]] तथा दक्षिणमे [[मिक्लाजुङ नगरपालिका]] आ [[इलाम जिला]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20171028062036/http://www.ddcpanchthar.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, पाँचथर, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{पाँचथर जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:पाँचथर जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
rg6n893gtmt0qc0h8dmgmcjpmxegst9
हिलिहाङ गाउँपालिका
0
27103
280463
276813
2026-09-26T03:34:16Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280463
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = हिलिहाङ<br>Hilihang
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे हिलिहाङ गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[पाँचथर जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[एमाले]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = भुवानीप्रसाद लिङदेन <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Hilihang_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170808061434/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Hilihang_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = सुमित्रा उप्रेती सेडाईँ ([[एमाले]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 123.01
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 22913
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.24
|longd = 87.78
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[पञ्चमी, पाँचथर]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[पञ्चमी, पाँचथर]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''हिलिहाङ गाउँपालिका''' [[पाँचथर जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[पाँचथर जिला]]मे साविकक [[अमबरपुर]], [[पञ्चमी, पाँचथर]], [[सुभाङ्ग]], आ [[भारपा]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए हिलिहाङ गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref>हिलिहाङ गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल १२३.०१ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ७ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या २२,९१३ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[फालेलुङ गाउँपालिका]] आ [[याङवरक गाउँपालिका]], पश्चिममे [[तेह्रथुम जिला]] , उत्तरमे [[याङवरक गाउँपालिका]] [[ताप्लेजुङ जिला]] तथा दक्षिणमे [[फिदिम नगरपालिका]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20171028062036/http://www.ddcpanchthar.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, पाँचथर, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{पाँचथर जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:पाँचथर जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
br443aknvsfu86xteknjogynsvs9g13
मिक्लाजुङ गाउँपालिका
0
27104
280448
276520
2026-09-26T02:36:02Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280448
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = मिक्लाजुङ<br>Miklajung
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे मिक्लाजुङ गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[पाँचथर जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[माओवादी केन्द्र]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = अमरराज माखिम <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Miklajung_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली | archive-date=2017-08-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170805024359/http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Miklajung_Gaunpalika | dead-url=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = उर्मिला राई ([[एमाले]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 166.61
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 24,715
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 26.93
|longd = 87.67
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[रवि]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[रवि]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''मिक्लाजुङ गाउँपालिका''' [[पाँचथर जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[पाँचथर जिला]]मे साविकक [[आरुवोटे]], [[सराङडाँडा]], [[रवि]], [[कुरुम्बा]], [[लिम्बा]] आ [[दुर्दिम्बा]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए मिक्लाजुङ गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> मिक्लाजुङ गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल १६६.६१ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ८ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या २४७१५ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[इलाम जिला]] , पश्चिममे [[धनकुटा जिला]] , उत्तरमे [[कुम्मायक गाउँपालिका]], [[फाल्गुनन्द गाउँपालिका]] आ [[तुम्बेवा गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमे [[मोरङजिला]] आ [[इलाम जिला]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20171028062036/http://www.ddcpanchthar.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, पाँचथर, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{पाँचथर जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:पाँचथर जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
eoxogbrdoqfcco9ln7iyqroa25w4wkd
याङवरक गाउँपालिका
0
27105
280450
276547
2026-09-26T02:44:19Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280450
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = याङवरक<br>yanavaraka
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे याङवरक गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[पाँचथर जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[एमाले]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = लेखनाथ घिमिरे <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=yanavaraka_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = कमलकुमारी योङहाङ ([[एमाले]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 208.63
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 18,281
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.26
|longd = 87.85
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[थर्पु]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[थर्पु]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''याङवरक गाउँपालिका''' [[पाँचथर जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[पाँचथर जिला]]मे साविकक [[च्याङथापु]], [[फलैंचा, पाँचथर]], [[ओयाम]], आ [[नागी]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए याङवरक गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> याङवरक गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल २०८.६३ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ६ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या १८,२६१ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[भारत ]], पश्चिममे [[हिलिहाङ गाउँपालिका]]आ [[ताप्लेजुङ जिला]] , उत्तरमे [[ताप्लेजुङ जिला]] तथा दक्षिणमे [[फालेलुङ गाउँपालिका]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20171028062036/http://www.ddcpanchthar.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, पाँचथर, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{पाँचथर जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:पाँचथर जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
d754isfkomz3yyky49bthvyb0eqol4s
फालेलुङ गाउँपालिका
0
27109
280440
276310
2026-09-26T02:01:52Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280440
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = फालेलुङ<br>Phaleluna
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे फालेलुङ गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[पाँचथर जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[नेपाली कांग्रेस]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = सञ्चकुमार केरुङ <ref name="elected">{{cite web | url=http://election.onlinekhabar.com/municipal/?municipal=Phaleluna_Gaunpalika | title=निर्वाचन परिणाम | accessdate=जेठ २०७४ | language=नेपाली }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = हिमा अधिकारी ([[नेपाली कांग्रेस]])<ref name="elected"></ref>|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = -
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुन]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 207.14
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 21884
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.20
|longd = 87.96
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[मेमेङ्ग]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[मेमेङ्ग]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''फालेलुङ गाउँपालिका''' [[पाँचथर जिला]]मे अवस्थित अछि ।<ref name="detail list">{{cite web | url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf | title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरि उक्त एकाईहरुको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण | accessdate= फागुन २०७३| language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084 |language=नेपाली}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|language=नेपाली|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७४४ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[पाँचथर जिला]]मे साविकक [[एकतिन]], [[मेमेङ्ग]], [[प्राङवुङ्ग]], आ [[याङनाम]] [[गाउँ विकास समिति]]सभके मिलाए फालेलुङ गाउँपालिका बनाएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|language=नेपाली}}</ref> फालेलुङ गाउँपालिकाक कूल क्षेत्रफल २०७.१४ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिका ८ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि । ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या २१८८४ रहल अछि । ई गाउँपालिकाक सिमाना पूर्वमे [[भारत]], पश्चिममे [[फिदिम नगरपालिका]]आ [[हिलिहाङ गाउँपालिका]] , उत्तरमे [[याङवरक गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमे [[फिदिम नगरपालिका]] आ [[इलाम जिला]] धरि फैलल अछि ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20171028062036/http://www.ddcpanchthar.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, पाँचथर, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{पाँचथर जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:पाँचथर जिलाक गाउँपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
kgt9703g3rrr1axpyde9smk5cekn4ph
अर्नमा गाउँपालिका
0
28134
280418
275753
2026-09-25T23:56:39Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280418
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = अर्नमा
|other_name = Arnama
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्शामे अर्नमा गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सिराहा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गाउँ कार्यपालिका]]
|leader_party = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा माओवादी केन्द्र]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = ठकु महतो कोइरी
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = सिताबती मुखिया
|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 =
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुण]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 37.76
<!-- Population -->
|population_as_of = २०७३
|population_footnotes =<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको नाम, संख्या, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|dead-url=yes}}</ref>
|population_note =
|population_total = 22912
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 26.7
|longd = 86.28
|coordinates_display = title,inline
|coordinates_type = type:adm2nd_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[अर्नामालल्पुर]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +९७७-३३
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[अर्नामालल्पुर]] गाविसक [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''अर्नमा गाउँपालिका''' [[सिराहा जिला]]मे अवस्थित अछि । वि.सं. २०७३ सालमे [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७५३ [[स्थानीय तह]] लागू करलाक बाद [[सिराहा जिला]]मे साविकक [[महानौर]], [[अर्नामालल्पुर]], [[कृष्णपुर विर्ता]] आ [[गौरीपुर]] गाउँ विकास समितिसभके मिलाए '''अर्नमा गाउँपालिका''' बनाएल गेल अछि ।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ई गाउँपालिकाक कूल जनसङ्ख्या २२,९१२ रहल अछि । एकर क्षेत्रफल ३७.७६ वर्गकिलोमिटर रहल अछि । ई गाउँपालिकाक केन्द्र साविकक [[अर्नामालल्पुर]] गाविसक कार्यालयमे राखल गेल अछि । ई गाउँपालिकाके ५ [[वडा]]मे विभाजन कएल गेल अछि ।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref>
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20200609030358/http://dccsiraha.gov.np// जिल्ला समन्वय समितिक कार्यालय, सिराहा, नेपाल]
==एहो सभ देखी==
{{सिराहा जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:सिराहा जिलाक गाउँपालिकासभ]]
lpsq64bny5jfianvl730x7qj5gkmzh4
पतञ्जलि
0
28701
280438
244892
2026-09-26T01:50:24Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280438
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानबाकस/जीवनी
| नाम = पतञ्जलि
| तस्वीर =
Patanjali_Statue.jpg
| तस्वीर आकार = 200px
| तस्वीर शीर्षक =हरिद्वारमे रह पतञ्जलिक शालिक
| उपनाम = महाभाष्यकार
| जन्म मिति =
| जन्मस्थान =
| मृत्यु मिति =
| मृत्युस्थान =
| कार्यक्षेत्र =
| राष्ट्रियता =
| भाषा =
| काल =
| विधा =
| विषय =
| पुरस्कार =
| आन्दोलन =
| पहिलो कृति = [[महाभाष्य]]
| वेबपेज =
| मुख्य काम = महाभाष्यकार योगसूत्रकार
}}
[[Image:Patanjali.jpg|right|thumb|300px|पतञ्जलि क मूर्ति]]
'''पतञ्जलि''' [[योगसूत्र]]क रचनाकार छथि जे हिन्दूसभक छः दर्शन ( न्याय, वैशेषिक, सांख्य, योग,मीमांसा, वेदान्त)मे एकटा छी। भारतीय साहित्यमे पतञ्जलि लिखने ३ मुख्य ग्रन्थसभ पावैत अछि [[योगसूत्र]], [[अष्टाध्यायी]]मे भाष्य, आ [[आयुर्वेद]] ग्रन्थ। कुछ विद्वानसभक मत अछि कि ई तीनटा ग्रन्थसभ एके व्यक्तिसँ लिखने अछि ; आनोके धारणा अछि ई यी ग्रन्थसभ विभिन्न व्यक्तिसभ लिखने छथि। पतञ्जलि [[पाणिनि]]क अष्टाध्यायीउपर अपन टीका लेखने अछि जेकरा [[महाभाष्य]] कहैत अछि (महा+भाष्य(समीक्षा,टिप्पणी,विवेचना,आलोचना)। ई ग्रन्थसभक निर्माणकाल २०० ई० पू० निर्धारण केने अछि ।
== जीवन ==
पतञ्जलि [[वाराणसी|काशी]]मे ईसा पूर्व दोसर शताब्दीमे छल । उनकर जन्म गोनारद्य (गोनिया)मे भेल छल मुदा ओ काशीक ''नागकूप''मे बसल छल । ई व्याकरणाचार्य [[पाणिनि|पाणिनी]]क शिष्य छल । श्रावण कृष्ण पञ्चमी (नागपंचमी)क दिन हिन्दू धर्मावलम्वीसभक घरमे नागके चित्र बनावैके चलन अछि कियाकी उनकर जन्म एही दिन भेल आ हुनका [[शेषनाग]]क अवतार मानैत अछि।
== योगदान ==
पतञ्जलि महान् चिकित्सक छल आ हुनका '[[चरक संहिता]]'क परचयिता मानैत अछि। '[[योगसूत्र]]' पतञ्जलिक प्रमुक ग्रन्थ छी। पतञ्जलि रसायन विद्याक विशिष्ट आचार्य छल - अभ्रक विंदास, अनेक धातुयोग आ लौहशास्त्र उनकर देन छी । पतञ्जलि संभवत: [[पुष्यमित्र शुंग]] (१९५-१४२ ई.पू.)क शासनकालमे छल । [[राजा भोज]] हुनका तनक साथ मनक सेहो चिकित्सक कहल जाइत अछि।
;योगेन चित्तस्य पदेन वाचां मलं शारीरस्य च वैद्यकेन।
;योऽपाकरोत्तं प्रवरं मुनीनां पर जलिं प्रा जलिरानतोऽस्मि।।
(अर्थात् चित्त-शुद्धिक लेल योग (योगसूत्र), वाणी-शुद्धिक लेल [[व्याकरण]] (महाभाष्य) आ शरीर-शुद्धिक वैद्यकशास्त्र (चरकसंहिता) दऽ वाले मुनिश्रेष्ठ पतञ्जलिके प्रणाम ! )
ई.पू. द्वितीय शताब्दीमे '[[महाभाष्य]]'क रचयिता पतञ्जलि काशी-मण्डलक निवासी छल । मुनित्रयक परम्परामे ओ अन्तिम मुनि छल । [[पाणिनि|पाणिनी]] पछा पतञ्जलि सर्वश्रेष्ठ स्थानक अधिकारी पुरुष मानैत अछि। ओ पाणिनी व्याकरणक महाभाष्यक रचना करै एकरा स्थिरता प्रदान केलक। ओ अलौकिक प्रतिभाक धनी छल व्याकरणक अतिरिक्त अन्य शास्त्रसभमे सेहो उनकर समान रूप अधिकार छल । व्याकरण शास्त्रमे उनकर बातके अन्तिम प्रमाण मानैत अछि। ओ अपन समयक जनजीवनक पर्याप्त निरीक्षण केने छल । अत: महाभाष्य व्याकरणक ग्रन्थ हुनकर साथ-साथ तत्कालीन समाजक [[विश्वकोश]] सेहो छल । पतञ्जलिके शेषनागक अवतार मानैत अछि। द्रविड देशक सुकवि रामचन्द्र दीक्षित अपन 'पतञ्जलि चरित' नामक काव्य ग्रन्थमे उनकर चरित्र के सम्बन्धमे कुछ नये तथ्यों की सम्भावनाओंको व्यक्त कएल गेल अछि। उनकर अनुसार [[आदि शंकराचार्य]] के पितामह गुरू आचार्य गौडपाद पतञ्जलिक शिष्य छल मुदा तथ्यसभक अभावसँ ई बातक पुष्टि नै होएत।
प्राचीन विद्यारण्य स्वामी अपन ग्रन्थ 'शंकर दिग्विजय'मे [[आदि शंकराचार्य]]मे गुरू गोविन्द पादाचार्यके पतञ्जलिक रूपान्तर मानने अछि। ई प्रकार उनकर सन्बम्ध अद्वैत वेदान्तक साथमे जोडलक ।
== काल निर्धारण ==
पतञ्जलिक समय निर्धारणक सम्बन्धमे पुष्यमित्र कण्व वंशक संस्थापक ब्राह्मण राजाक अश्वमेध यज्ञसभक घटनाके लऽ सकै छी। ई घटना ई.पू. द्वितीय शताब्दीक छी। एकर अनुसार महाभाष्यक रचनाक काल ई.पू. द्वितीय शताब्दीक मध्यकाल अथवा १५० ई.पूर्व बमानैत अछि। पतञ्जलिक एकमात्र रचना महाभाष्य छी जे उनकर कीर्तिके अमर बनावैके लेल पर्याप्त अछि। दर्शन शास्त्रमे शंकराचार्यके जे स्थान 'शारीरिक भाष्य'क कारण प्राप्त अछि, ओही स्थान पतञ्जलिके महाभाष्यक कारण व्याकरण शास्त्रमे प्राप्त अछि। पतञ्जलि ई ग्रन्थक रचना करै पाणिनीक व्याकरणक प्रामाणिकतामे अन्तिम मोहर लगालक ।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [https://web.archive.org/web/20080229212921/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/kbhu_v09.htm काशीका विभूतिहरू - ''' श्री पतञ्जलि''']
* [http://wikisource.org/wiki/योगसूत्र पतंजलि कृत '''योगसूत्र''']
* [http://sa.wikibooks.org/wiki/व्याकरणमहाभाष्य पतंजलि कृत '''व्याकरणमहाभाष्य''']
* [http://hindi.webdunia.com/miscellaneous/yoga/article/0805/14/1080514089_1.htm महर्षि पतंजलि - भारतीय मनोवैज्ञानिक] (वेबदुनिया)
{{Commonscat|Patanjali}}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:योग]]
1f91z3d1hiad2x35bqm3xvo2cmhwin6
क्वेटा
0
28885
280425
244133
2026-09-26T00:43:21Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280425
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = क्वेटा
|other_name = <small>{{Hlist|{{Script/Nastaliq|'''کویته'''}} | {{Script/Nastaliq|کوئٹہ}} | کوټه}}</small>
|settlement_type = शहर
|image_skyline = File:Jinnah_Road,_Quetta.JPG
|imagesize = 300px
|image_caption = क्वेटा शाम कऽ समय
|pushpin_map = Pakistan
|pushpin_map_caption = पाकिस्तान मे स्थिति
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = PKbjvggfhghvncxggbcxvbbcvmvcvnb
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = [[पाकिस्तान]]
|subdivision_type1 = [[पाकिस्तान की प्रशासनिक इकाइयाँ|क्षेत्र]]
|subdivision_name1 = [[बलूचिस्तान (पाकिस्तान)|बलूचिस्तान]]
|subdivision_type2 = [[पाकिस्तान कऽ जिला|जिला]]
|subdivision_name2 = क्वेटा
|subdivision_type3 = स्वतन्त्र कस्बे
|subdivision_name3 = २
|subdivision_type4 = संघीय परिषद
|subdivision_name4 = 66<ref name="uc">[http://www.nrb.gov.pk/zila_membership/zila_membership_2001_balochistan.htm National Reconstruction Bureau of Pakistan, list of Zila, Tehsil & Town Councils Membership for Balochistan]. URL accessed 5 April 2006</ref>
|area_total_km2 = 2656
|population_as_of = 2010
|population_footnotes =
|population_total = 2,000,000
|latd=30|latm=11|lats= |latNS=N
|longd=67|longm=00|longs=|longEW=E
|elevation_m = 1680
|elevation_ft = 5510
|timezone = [[पाकिस्तानी मानक समय|पीकेटी]]
|utc_offset = +5
|area_code = +9281
}}
'''क्वेटा''' ([[उर्दू]]: کوئٹہ, [[पश्तो]]: کوټه, [[बलोची]]: کویته), [[पाकिस्तान]] प्रान्त [[बलुचिस्तान (पाकिस्तान)|बलुचिस्तान]] कऽ राजधानी छी ई पाकिस्तानक नौअम सबसँ पैग शहर छी। ई शहरक पाकिस्तानका 'फल कऽ बगैचा' सेहो कहैत अछि ई शहर चारो दिशसँ फल कऽ बगैचासँ घेरल अछि फल आ सूखल मेवा कऽ उत्पादन, पैग पैमाने पर कएल जाएत अछि। अपन सुन्दरता आ भौगोलिक स्थिति कऽ कारण अतीतमे ई शहर कऽ 'छोट पेरिस' रूपसँ सेहो जानल जाएत अछि । समुद्रनीचासँ क्वेटा कऽ औसत ऊचाई १६८० मीटर (५,५१० फुट) अछि जे कारण ई पाकिस्तानक उच्च ऊचाई पर स्थित एकमात्र प्रमुख शहर छी। अनुमानत: शहर कऽ आबादी लगभग ११४०००० अछि।
पाकिस्तान-[[अफगानिस्तान]] सीमा कऽ निकट उत्तर पश्चिमी बलूचिस्तान मे स्थित, क्वेटा दुनु देश कऽ बीच व्यापार आ सन्चार कऽ केन्द्र छी। शहर [[बोलन दर्रा|बोलन दर्रे]] मार्ग पर स्थित अछि जे अतीतमे [[दक्षिण एसिया]] आ [[मध्य एसिया]] बीच एकमात्र प्रवेशद्वार छल । समय समय पर होएवाला [[अफगानी संघर्ष]] मे क्वेटा पाकिस्तानी सशस्त्र बल कऽ लेल सैन्य रूप मे एक महत्वपूर्ण भूमिका निभाने छल।
== परिचय ==
क्वेटा उत्तरपश्चिम पाकिस्तानमे लगभग ५,५०० फुट ऊँचाई पर स्थित नगर। ई बिलोचिस्तान जिलाक मुख्य नगर छी। ई नामक मूलमे 'क्वात-कोट' अछि आ स्थानीय लोग एकरा 'शलकोट' कहैत अछि। गर्मीमे गर्म दिन आ ठण्ढी रात होएत अछि। जाडक ताप प्राय: १८० से. सँ नीचा रहैत अछि। वार्षिक वर्षाक औसत १० इन्च अछि। प्रसिद्ध बोलन दर्रे पर स्थित होए सँ एकर सैनिक महत्व रहल अछि । १८७६ ई. मे जब सर राबर्ट संडेमन रेजीडेंसी स्थापित केलक तब ओकरा महत्व प्राप्त भेल । एहिसँ पूर्व ओ एक छोट बाजार छल आ कुछ मिट्टी के घर तथा छिटपुट बगैचा छल । १९०७ मे एक सैनिक स्कूल खोला गेल छल आ पश्चिमी [[अफगानिस्तान]], पूर्वी [[इरान]] आ अधिकांश मध्य एशिया सँ व्यापारक केन्द्र बनल आ एकरा रेलमार्गसँ जोडल गेल अछि । १९३५ मे ई नगर एक भीषण [[भूकम्प]] मे प्राय: एकदम नष्ट भऽ गेल छल । ई भूकम्प सँ मरल लोग कऽ संख्या २० सँ ४० हजार बीच गेल छल।
[[file:Quettaa Pakistan, View 2008 ..jpg|550px|thumb|center|क्वेटा कऽ दृष्य (वर्ष २००८)]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.geoities.com/syedanjum Explore Quetta Pakistan Best guide to the Quetta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811100538/http://www.geoities.com/syedanjum |date=2020-08-11 }}
* [https://web.archive.org/web/20160312054925/http://balochistan.org/ Balochistan Development Gateway]
* [http://www.balochistan.org Balochistan Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312054925/http://balochistan.org/ |date=2016-03-12 }}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:क्वेटा जिला]]
isarpr9v06knklgr4ylrvg3yct7quj1
उत्तर कोरिया
0
30067
280419
280239
2026-09-26T00:17:29Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280419
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = {{nowrap|प्रजातान्त्रिक जनवादी गणतन्त्र कोरिया}}<br />{{lang|ko|조선민주주의인민공화국}}<br />{{lang|en|Democratic People's Republic of Korea}}
| common_name = उत्तर कोरिया
| image_flag = Flag of North Korea.svg
| image_coat = Coat of Arms of North Korea.svg
| symbol_type = प्रतीक
| national_anthem = {{unbulleted list|"[[:en:Aegukka|ऐगुक्का]]"|{{small|{{lang-ko|애국가}}, ''देशभक्ति गीत''}}
}}<center></center>
| image_map = Democratic People's Republic of Korea (orthographic projection).svg
| map_caption = उत्तर कोरियाद्वारा नियन्त्रित क्षेत्र गाढा हरियरमे; उत्तर कोरियाद्वारा दावी कएल गेल मुदा अनियन्त्रित क्षेत्र हलका हरियरमे
| capital = [[प्योङयाङ]]
| largest_city = राजधानी
| coordinates = {{Coord|39|2|N|125|45|E|type:city}}
| official_languages = [[कोरियाली भाषा|कोरियाली]]<ref name="Minahan2014">{{cite book|last=Minahan|first=James B.|title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=oZCOAwAAQBAJ&pg=PA147|year=2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-1-61069-018-8|page=147}}</ref>
| languages_type = [[आधिकारिक लिपि]]
| languages = [[चोहोन हुल]]<ref name="AltonChidley2013">{{cite book|last1=Alton|first1=David|last2=Chidley|first2=Rob|title=Building Bridges: Is There Hope for North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=eTWqpOOXI_QC&pg=PA89|year=2013|publisher=Lion Books|location=Oxford|isbn=978-0-7459-5598-8|page=89}}</ref>
| demonym = {{hlist |[[Demographics of North Korea|North Korean]] |[[Koreans|Korean]]}}
| government_type = [[जुचे]] [[समाजवादी गणतन्त्र]], [[एकल दल]] [[वामपन्थी राज्य]] (''[[de facto]]'')<!--Do not change without consensus. See Talk page and its archives.--><ref>{{cite book|title=Britannica Book of the Year 2014|chapter-url=https://books.google.com/books?id=LccRAwAAQBAJ&pg=PA642|year=2014|publisher=Encyclopedia Britannica, Inc.|location=London|isbn=978-1-62513-171-3|page=642|chapter=Korea, North}}</ref>
| leader_name1 = [[किम जोङ्ग उन]]<ref group="n" name="aaa"/>
| leader_name2 = [[किम योङ्ग नाम]]<ref group="n" name="bbb"/>
| leader_name3 = [[Choe Ryong-hae]]
| leader_name4 =
| leader_name5 =
| leader_title1 = {{nowrap|[[उत्तर कोरियाक नेतासभक सूची|सर्वोच्च नेता]]}}
| leader_title2 = {{nowrap|[[उत्तर कोरियाक सभामुखसभक सूची|सभाक<br/> मुख्य]]}}
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| leader_title3 = [[कोरियन पिपल्स आर्मीक आम राजनीतिक ब्युरो|आर्मी जनरल राजनीतिक ब्युरो]]क निर्देशक
| leader_title4 =
| leader_title5 =
| legislature = सर्वोच्च आम सभा
| sovereignty_type = स्थापना
| established_event1 = प्रथम वंश
| established_date1 = इशा पूर्व १९४
| established_event2 = तीन राजवंश
| established_date2 = इशा पूर्व १८
| established_event3 = उत्तर-दक्षिण राजवंश
| established_date3 = ६९८
| established_event4 = एकल वंश
| established_date4 = ९१८
| established_event5 = जापानद्वारा शासन
| established_date5 = २९ अगस्त १९१०
| established_event6 = जापानद्वारा स्वतन्त्रता
| established_date6 = १५ अगस्त १९४५
| established_event7 = उत्तर कोरियाक प्रान्तीय लोक समितिक गठन
| established_date7 = ८ फरबरी १९४६
| established_event8 = प्रजगको
| established_date8 = ९ सितम्बर १९४८
| established_event9 = चिनियाँ हस्तान्तरण
| established_date9 = अक्टुबर १९५८
| established_event10 = जुचे प्रेरणा लागु
| established_date10 = २७ दिसम्बर १९७२
| established_event11 = वर्तमान संविधान
| established_date11 = २९ जुन २०१६
| area_km2 = 120,540
| area_sq_mi = 46,528
| area_rank = ९७हम<!--Demographic Yearbook--><!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area -->
| area_footnote = <ref name="unstats08">{{Cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf#page=5|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|accessdate=29 November 2014|page=5}}</ref>
| percent_water = ४.८७
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_estimate = {{UN_Population|Dem. People's Republic of Korea}}{{UN_Population|ref}}
| population_estimate_rank = ४८हम
| population_census_year = २००८
| population_census = 24052231<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf#20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331091148/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf |archive-date=31 March 2010 |page=14 |title=DPR Korea 2008 Population Census National Report |year=2009 |publisher=DPRK Central Bureau of Statistics |accessdate=19 February 2011 |location=Pyongyang |deadurl=yes |df= }}</ref>
| population_density_km2 = 198.3
| population_density_sq_mi = 513.8
| population_density_rank = ६३हम
| GDP_PPP = $४० विलयन<ref name="CIAGDP(PPP)">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2001.html#kn |title=GDP (PPP) Field listing |publisher=[[CIA World Factbook]] |accessdate=31 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625150555/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2001.html |archivedate=25 June 2014 }}</ref>
| GDP_PPP_year = २०१४
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $१,८००<ref name="CIAGDP(PPP)Capita">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2004.html#kn |title=GDP (PPP) per capita Field listing |publisher=[[CIA World Factbook]] |accessdate=31 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625151025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2004.html |archivedate=25 June 2014 }}</ref>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $२५ बिलियन<ref name="unsd">{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |title=National Accounts Main Aggregate Database |publisher=[[United Nations Statistics Division]] |date=December 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205025204/http://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |archivedate=5 February 2016 }}</ref><ref name="nkeconwatch.com">{{cite web|url=http://www.nkeconwatch.com/category/statistics/gdp-statistics/ |title=Archived copy |accessdate=2017-02-09 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170108045819/http://www.nkeconwatch.com/category/statistics/gdp-statistics/ |archivedate=8 January 2017 }} Hyundai Research Institute (South Korea)</ref>
| GDP_nominal_year = २०१५
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = $१,०००<ref name="nkeconwatch.com"/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| currency = [[उत्तर कोरियाली वोन]] (₩)
| currency_code = KPW
| time_zone = [[प्योङयाङ समय]]<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2015/08/07/northkorea-time-idINKCN0QC04C20150807 |title=Turning back the clock – North Korea creates Pyongyang Standard Time |agency=Reuters |date=6 August 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016015037/http://www.reuters.com/article/2015/08/07/northkorea-time-idINKCN0QC04C20150807 |archivedate=16 October 2015 }}</ref>
| utc_offset = +८:३०
| utc_offset_DST =
| DST_note =
| time_zone_DST =
| antipodes =
| date_format = {{unbulleted list |yy, yyyy년 mm월 dd일 |yy, yyyy/mm/dd {{resize|75%|([[जुचे क्यालेन्डर|सन्–१९११]]{{\}}[[एन्नो डोमिनी|सन्]])}}}}
| drives_on = दहिना
| calling_code = +८५०<ref name="CIATelephone">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2124.html#kn |title=Telephone System Field Listing |publisher=CIA The World Factbook |accessdate=17 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625143457/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2124.html |archivedate=25 June 2014 }}</ref>
| iso3166code =
| area_magnitude = 1 E11
| cctld = [[:en:.kp|.kp]]<ref name="Hersher2016">{{cite news|last1=Hersher |first1=Rebecca |title=North Korea Accidentally Reveals It Only Has 28 Websites |url=http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/09/21/494902997/north-korea-accidentally-reveals-it-only-has-28-websites |accessdate=22 September 2016 |agency=NPR |date=21 September 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160922004655/http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/09/21/494902997/north-korea-accidentally-reveals-it-only-has-28-websites |archivedate=22 September 2016 }}</ref>
}}
'''उत्तर कोरिया,''' आधिकारिक रूपसँ '''प्रजातान्त्रिक जनवादी गणतन्त्र कोरिया''' (हङ्गुल: 조선 민주주의 인민 공화국, हाञ्जा:朝鲜民主主义人民共和国) पूर्वी एसियामे कोरिया प्रायद्वीपक उत्तरमे बसल एक देश छी । देशक राजधानी आ सभसँ पैग शहर [[प्योङयाङ]] छी । कोरिया प्रायद्वीपक ३८अम समानान्तर पर बनाएल गेल [[कोरियाली सैन्यविहीन क्षेत्र]] उत्तर कोरिया आ [[दक्षिण कोरिया]]क बीच विभाजन रेखाक रूपमे काज करैत अछि । अमनोक नदी आ तुमेन नदी उत्तर कोरिया आ [[जनबादी गणतन्त्र चीन|चीन]]क बीच सीमाक निर्धारण करैत अछि, ओतय अती उत्तर-पूर्वी छोर पर तुमेन नदीक एक शाखा [[रूस]]क साथ सीमा बनबैत अछि ।
सन् १९१० मे, [[कोरिया साम्राज्य]] पर [[जापान]]द्वारा कब्जा करि लेल गेल छल । सन् १९४५ मे [[द्वितीय विश्वयुद्ध]]क अन्तमे जापानी आत्मसमर्पणक बाद, कोरियाकें [[संयुक्त राज्य]] आ [[सोभियत सङ्घ]]द्वारा दुई क्षेत्रसभमे विभाजित करि देल गेल, जतय एकर उत्तरी क्षेत्र पर सोभियत सङ्घ तथा दक्षिण क्षेत्र पर [[अमेरिका]]द्वारा कब्जा करि लेल गेल । एकर [[कोरियाली पुनर्मिलन|एकीकरण]] पर बातचीत विफल रहल, आ सन् १९४८ मे, दुनू क्षेत्रसभ पर अगल-बगल देश आ सरकार: उत्तरमे समाजवादी प्रजातान्त्रिक जनवादी कोरिया, आ दक्षिणमे पूंजीवादी गणतन्त्र कोरिया बनि गेल । दुनू देशक बीच एक [[कोरियाली युद्ध|युद्ध (१९५०-१९५३)]] सेहो भऽ गेल अछि । [[कोरियाली युद्धविधि समझौता]]सँ युद्धविराम तँ भेल, मुदा दुनू देशक बीच शान्ति समझौता पर हस्ताक्षर नै कएल गेल ।<ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,528320,00.html|title=गुरिल्ला वार क्षमताओं को बढ़ाता नार्थ कोरिया :यू.एस|agency=Associated Press|date=23 June 2009|publisher=FOX News Network, LLC|accessdate=4 July 2009|archive-date=27 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627213353/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C528320%2C00.html|dead-url=yes}}</ref>
उत्तर कोरिया आधिकारिक तौर पर अपना आपकें आत्मनिर्भर [[समाजवाद|समाजवादी राज्य]]क रूपमे दर्शावैत अछि ।<ref>{{cite book|postscript= Amended and supplemented on 1 April, Juche 102 (2013), at the Seventh Session of the Twelfth Supreme People's Assembly. |title=Socialist Constitution of the Democratic People's Republic of Korea |url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?4+4047#.pdf |year=2014 |publisher=Foreign Languages Publishing House |location=Pyongyang |isbn=978-9946-0-1099-1 |page=1 |chapter=Preamble}}</ref> आ औपचारिक रूपसँ चुनाव सेहो कएल जाइत अछि । ओना तँ आलोचक एकरा [[तानाशाही|अधिनायकवादी तानाशाही]]कें रूप मानैत अछि, किया की एहि ठामक सत्ता पर किम इल-सुङ आ हुनकर परिवारक लोकसभक अधिपत्य अछि । बहुतेक अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनसभक अनुसार उत्तर कोरियामे मानवाधिकार उल्लङ्घनक समकालीन दुनियामे कोनो समानान्तर नै अछि ।<ref>{{citation|title=Report of the Commission of Inquiry on Human Rights in the Democratic People's Republic of Korea, Chapter VII. Conclusions and recommendations|work=United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights|date=17 February 2014|url=http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIDPRK/Report/A.HRC.25.CRP.1_ENG.doc|accessdate= 1 November 2014|page=346}}</ref><ref>{{cite web|title=Issues North Korea|work= Amnesty International UK|url=http://www.amnesty.org.uk/issues/North-Korea|accessdate= 1 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=World Report 2014: North Korea|work= [[Human Rights Watch]]|url=https://www.hrw.org/world-report/2014/country-chapters/north-korea|accessdate= 1 November 2014}}</ref> सत्तारूढ़ परिवारक सदस्यसभक नेतृत्वमे कोरियाक श्रमिक पार्टी (डब्लुपिके), देशक सत्ता नियन्त्रित अछि आ दुनू देशक पुनर्मिलनक लेल डेमोक्रेटिक फ्रन्टक नेतृत्व करैत अछि जहिमे सम्पूर्ण राजनीतिक अधिकारीसभक सदस्य होनाए आवश्यकता होइत अछि ।<ref name="parlunion5">{{cite web|title=The Parliamentary System of the Democratic People's Republic of Korea | publisher= Association of Secretaries General of Parliaments (ASGP) of the [[Inter-Parliamentary Union]] | work=Constitutional and Parliamentary Information | url=http://www.asgp.info/Resources/Data/Documents/CJOZSZTEPVVOCWJVUPPZVWPAPUOFGF.pdf |format=PDF| accessdate=1 October 2010 |page=5|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303054935/http://www.asgp.info/Resources/Data/Documents/CJOZSZTEPVVOCWJVUPPZVWPAPUOFGF.pdf|archivedate=3 March 2012}}</ref>
राष्ट्रिय आत्मनिर्भरताक विचारधारा [[जुचे]], सन् १९७२ मे [[मार्क्सवादी-लेनिनवादी]]क रचनात्मक प्रयोगक रूपमे संविधानमे पेश कएल गेल छल । राज्यक उद्यमशील आ [[सामूहिक कृषि]]क माध्यमसँ कृषि उत्पादन पर राज्यकें स्वामित्व रहैत अछि । स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, आवास आ खाद्य उत्पादन जका अधिकांश मूल सेवासभ अनुवृत्ति होइत अछि या राज्य-वित्त पोषित होइत अछि । सन् १९९४ सँ सन् १९९८ धरि, उत्तर कोरियामे अकाल पड़ल छल, जकर परिणामस्वरूप ०.२४ सँ ३.५ मिलियन लोकसभक मौत भेल आ आबो खाद्य उत्पादनमे सङ्घर्ष करि रहल अछि ।<ref name="Pajamas Media">{{cite web |url=http://www.thenational.ae/featured-content/latest/un-north-koreas-policies-cause-the-nations-food-shortages |title=UN: North Korea's policies cause the nation's food shortages |publisher=Pajamas Media |date=23 October 2009 |accessdate=22 October 2011 |archive-date=21 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421075039/http://www.thenational.ae/featured-content/latest/un-north-koreas-policies-cause-the-nations-food-shortages |dead-url=yes}}</ref> उत्तर कोरिया '''सोङ्गुन''' या '''सैन्य-प्रथम''' नीतिकें पालन करैत अछि ।<ref>H. Hodge (2003). [http://www.carlisle.army.mil/USAWC/Parameters/Articles/03spring/hodge.htm "North Korea’s Military Strategy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224223043/http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/Articles/03spring/hodge.htm |date=2013-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224223043/http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/Articles/03spring/hodge.htm |date=2013-02-24 }}, ''Parameters'', U.S. Army War College Quarterly.</ref> १.२१ मिलियन रहल एकर सक्रिय सेना [[चीन]], [[अमेरिका]] आ [[भारत]]क बाद दुनियामे चारिम सभसँ पैग सेना अछि ।<ref name="bgn">{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2792.htm |title=पृष्ठभूमि नोट: उत्तर कोरिया |accessdate=1 August 2007 |author=Bureau of East Asian and Pacific Affairs |date=April 2007 |work=[[United States Department of State]] |authorlink=Bureau of East Asian and Pacific Affairs}}</ref> उत्तर कोरिया एक [[परमाणु हथियार]] सम्पन्न देश छी ।<ref name="economist-armied">{{cite news | url = http://www.economist.com/blogs/dailychart/2011/07/armed-forces | title = सशस्त्र बलों: पूरी तरह से सशस्त्र सेना | work = [[The Economist]] | date = 19 July 2011 | accessdate = 28 July 2011}}</ref><ref>{{cite book | url = http://csis.org/files/publication/110712_Cordesman_KoreaMilBalance_WEB.pdf | title = कोरियाई सैन्य बैलेंस | author = Anthony H. Cordesman | publisher = Center for Strategic & International Studies | date = 21 July 2011 | isbn = 978-0-89206-632-2 | accessdate = 28 July 2011 | page = 156 | quote = The DPRK has [[Nuclear weapon design|implosion fission]] weapons. | archivedate = 11 October 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111011185007/http://csis.org/files/publication/110712_Cordesman_KoreaMilBalance_WEB.pdf }}</ref> उत्तर कोरिया अपना आपकें एक नास्तिक देश मानैत अछि एतय कोनो आधिकारिक धर्म नै अछि संगे सार्वजनिक रूपसँ धर्मकें नै मानल जाइत अछि ।
== इतिहास ==
===जापानी आधिपत्य (१९१०-१९४५)===
सन् १९०५ मे रुसो-जापान युद्धक बाद [[जापान]]द्वारा कब्जा कएल जाए सँ पहिने प्रायद्वीप पर कोरियाली साम्राज्यक शासन व्यवस्था छल । सन् १९४५ मे [[द्वितीय विश्वयुद्ध]]क समाप्ति पश्चात ई [[सोभियत सङ्घ]] आ [[अमेरिका]]क नियन्त्रित क्षेत्रसभमे बांटि देल गेल । उत्तर कोरियाद्वारा [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क पर्यवेक्षणमे सन् १९४८ मे दक्षिणमे भेल चुनावमे भाग नै लेवाक निर्णय केलक, जकर परिणामस्वरूप दुनू नियन्त्रित क्षेत्रसभमे अलग कोरियाली सरकारसभकें गठन भेल । उत्तर आ [[दक्षिण कोरिया]] दुनू पूरे प्रायद्वीप पर सम्प्रभुताकें दावा केलक, जकर परिणति सन् १९५० मे [[कोरियाली युद्ध]]क रूपमे भेल । सन् १९५३ मे भेल युद्धविरामक बाद युद्ध तँ अन्त भऽ गेल, मुदा दुनू देश अखनो आधिकारिक रूपसँ युद्धरत अछि, कियाकी शान्ति सन्धि पर कहियो हस्ताक्षर नै कएल गेल । दुनू देशसभकें सन् १९९१ मे संयुक्त राष्ट्रमे स्वीकार किएल गेल । २६ मई २००९ मे उत्तर कोरियाद्वारा एकतरफा युद्धविराम वापिस लऽ लेल गेल ।
===सोभियत आधिपत्य आ कोरियाक विभाजन (१९४५-१९५०)===
सन् १९४५ मे जखन [[द्वितीय विश्वयुद्ध]] समाप्त भेल तँ, कोरियाली प्रायद्वीपकें [[३८ समानान्तर रेखा]]सँ दुनू क्षेत्रसभमे विभाजित करि देल गेल, जकर उत्तरी क्षेत्रमे [[सोभियत सङ्घ]] आ दक्षिणी भाग पर [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]क कब्जा भेल । विभाजन रेखा हेतु दुई अमेरिकी अधिकारी, डिन रस्क आ चार्ल्स बोनेस्टेलकें काम सौंपल गेल, ओ दुनू देशकें लगभग आधा-आधा भागमे विभाजित केलक मुदा राजधानी [[सियोल]]कें अमेरिकी नियन्त्रणक तहत राखने छल ।<ref>{{Cite book|title=The Two Koreas: A Contemporary History|url=https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8|last2=Carlin|first2=Robert|publisher=Basic Books|year=2014|isbn=9780465031238|page=[https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8/page/5 5]|last1=Oberdorfer|first1=Don}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WJtMGXyGlUEC|title=A History of Korea: From Antiquity to the Present|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=9780742567177|publication-date=2010|page=306|last1=Seth|first1=Michael J.|accessdate=16 November 2015}}</ref> ओ अवस्थाक बादो, विभाजन तुरन्त [[सोभियत सङ्घ]]द्वारा स्वीकार करि लेल गेल । सोभियत जनरल तेरेन्ति शैतकोभद्वारा सन् १९४५ मे सोभियत नागरिक प्राधिकरणक स्थापनाक सिफारिश केलक, आ उत्तर कोरियाक लेल फरबरी सन् १९४६ मे स्थापित अस्थायी पिपल्स समितिकें अध्यक्षक रूपमे [[किम इल-सुङ]]क समर्थन केलक । अस्थायी सरकारक समयमे, शैतकोभक मुख्य उपलब्धि, व्यापक भूमि सुधार कार्यक्रम रहल जे उत्तरी कोरियाकें जमीन्दारी प्रणालीके समाप्त करि देलक । ओतय रहल जमीन्दार आ जापानी सहयोगी दक्षिणक क्षेत्रमे भाग गेल । शैतकोभद्वारा ओतय रहल बहुतेक प्रमुख उद्योगसभकें राष्ट्रियकरण करि देलक आ कोरियाक भविष्य पर वार्ता करवाक लेल [[मस्को]] आ सियोलमे सोभियत प्रतिनिधि मण्डलक नेतृत्व सेहो केलक ।<ref name=LankovArticle>{{cite news |last=Lankov|first=Andrei|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015}}</ref><ref name=ABC-CLIO>{{cite web|url=http://www.historyandtheheadlines.abc-clio.com/contentpages/ContentPage.aspx?entryId=1498210¤tSection=1498040&productid=33|title=Terentii Shtykov|author=Timothy Dowling|publisher=ABC-CLIO|access-date=26 April 2015|website=History and the Headlines|date=2011}}</ref><ref name=Lankov1945-1948>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|chapter="North Korea in 1945–48: The Soviet Occupation and the Birth of the State,"|title=From Stalin to Kim Il Sung—The Formation of North Korea, 1945–1960|pages=2–3}}</ref><ref name=Lankov2>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|date=10 April 2013|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/isbn_9780199964291|page=[https://archive.org/details/isbn_9780199964291/page/7 7]|publisher=Oxford University Press}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 April 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press. Kindle Locations 1363–1367}}</ref> सन् १९४८ सितम्बर ९ मे डेमोक्रेटिक पिपल्स रिपब्लिक अफ कोरियाकें स्थापित कएल गेल । शैतकोभ एकर पहिल सोभियत राजदूतक रूपमे रहल, जबकि किम इल-सुङ एकर प्रमुखक रुपमे काबिज भेल ।
सन् १९४८ मे सोभियत सेना उत्तरी कोरियासँ वापिस चलि आएल आ सन् १९४९ मे अमेरिकी सेना दक्षिण कोरियासँ हटि गेल । राजदूत शैतकोभकें सन्देह छल की दक्षिणक कम्युनिस्ट विरोधी सरकार, उत्तर पर आक्रमण करवाक योजना बनाए रहल अछि, एतय ओ समाजवादक तहत कोरियाली प्रायद्वीपक एकीकरणक किमक लक्ष्यक प्रति सहानुभूति रखैत छल । बादमे दुनू दक्षिण पर पहिने आक्रमण करवाक लेल [[जोसेफ स्टालिन]]के मनेबामे सफल रहल, जे आगा चलि कोरियाली युद्धक रूपमे भेल ।
===कोरियाली युद्ध (१९५०-१९५३)===
{{Main|कोरियाली युद्ध}}
[[File:Korean War Montage 2.png|thumb|right|कोरियाली युद्धक समयक दृश्यसभ]]
कोरियाली युद्ध [[शीत युद्ध|शीत युद्ध काल]]मे लड़ल गेल पहिल महत्वपूर्ण युद्ध छल ।<ref name="bbc.co.uk">{{cite news|title=North Korea enters 'state of war' with South |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21979127 |accessdate=30 March 2013 |newspaper=BBC News |date=30 March 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330013512/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21979127 |archivedate=30 March 2013 }}</ref> एक दिस [[उत्तर कोरिया]] छल जकर समर्थन [[सोभियत सङ्घ]] तथा साम्यवादी [[चीन]] करि रहल छल, तँ दोसर दिस [[दक्षिण कोरिया]] छल जकर रक्षा [[अमेरिका]] करि रहल छल । युद्ध अन्तमे बिना निर्णय समाप्त भेल मुदा जन क्षति तथा तनाव बहुत अधिक छल । कोरिया-विवाद सम्भवतः [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क शक्ति-सामर्थ्यक सभसँ महत्वपूर्ण परीक्षण छल । अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक विद्वान [[शुमा]] एकरा '''सामूहिक सुरक्षा परीक्षण''' कऽ संज्ञा देनए अछि ।<ref>{{Cite book|last=Birtle |first=Andrew J. |date=2000 |url=http://www.history.army.mil/brochures/kw-stale/stale.htm |title=The Korean War: Years of Stalemate |publisher=U.S. Army Center of Military History |page=34 |accessdate=14 December 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071214151848/http://www.history.army.mil/brochures/kw-stale/stale.htm |archivedate=14 December 2007 }}</ref>
[[द्वितीय विश्वयुद्ध]]क अन्तिम दिनमे मित्र-राष्ट्रसभमे ई तय भेल की [[जापानी आत्म-समर्पण]]क बाद सोभियत सेना उत्तर कोरियाक ३८ अक्षांशधरि तथा संयुक्त राष्ट्र सङ्घक सेना ई अन्तर्राष्ट्रिय सीमारेखाक दक्षिण भागक निगरानी करत । दुनू शक्ति '''अन्तरिम कोरियाली प्रजातान्त्रिक सरकार''' कऽ स्थापनाक लेल संयुक्त आयोगक स्थापना केलक । मुदा सन् १९५० जुन २५ कें उत्तर कोरियाद्वारा [[दक्षिण कोरिया]] पर आक्रमण करि देल गेल । एहि दिन [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]मे सोभियत अनुपस्थितिकें फायदा उठबैत अमेरिकाद्वारा अन्य सदस्यसभसँ मिल उत्तर कोरियाकें आक्रमणकारी घोषित करवाए देलक । सुरक्षा परिषद ई सिफारिशकें संयुक्त राष्ट्र सङ्घक सदस्य कोरियाली गणतन्त्रक आवश्यक सहायता प्रदान करी जहि सँग ओ सशस्त्र आक्रमणक प्रतिरोक करि सकए तथा ओ क्षेत्रमे शान्ति आ सुरक्षा स्थापित कएल जाए सकै । पहिल बेर सन् १९५० जुलाई ७ कें अमेरिकाक जनरल म्याकार्थरक कमानमे संयुक्त राष्ट्र सङ्घक झण्डाक नीचा संयुक्त कमानक निर्माण कएल गेल ।
मुदा बादमे सोभियत सङ्घ सेहो सुरक्षा परिषदक कारवाहीमे भाग लेनाए आरमभ करि देलक आ कोरियामे संयुक्त राष्ट्र सङ्घक कारवाही रोकैक लेल '''भिटो''' कऽ प्रयोग करि देलक । एकर परिणामस्वरूप सन् १९५० नवम्बर ३, [[संयुक्त राष्ट्र महासभा]]द्वारा '''शान्ति कऽ लेल एकता प्रस्ताव''' पास करि अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति आ सुरक्षाकें उत्तरदायित्व स्वयं लऽ लेलक । फलस्वरूप अमेरिकी आ चीनी सेनासभ कोरियाली मामला केर लऽ उलझि गेल । अन्ततः [[भारत]] तथा किछ अन्य शान्तिप्रिय राष्ट्रसभक पहलक कारण सन् १९५३ जुलाई २७, कऽ दिन दुनू पक्षसभक बीच युद्ध विराम-सन्धि भेल । एहि प्रकार कोरियाली युद्धकें संयुक्त राष्ट्र सङ्घ रोक लगेबामे सफल भेल । ओना तँ अखनो उत्तर तथा दक्षिण कोरियामे आपसी तनाव जारी रहैत अछि ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय केर अनुसार ई विनाशकारी युद्धक कारण ३३,६८६ सैनिक आ २,८३० आम नागरिकक मृत्यु भऽ गेल । सन् १९५० नवम्बर १, चीनक सैनिकसभक सामना केलाक बाद सैनिकसभक मृत्यु सङ्ख्या ८,५१६ बढि गेल ।<ref>[http://aad.archives.gov/aad/display-partial-records.jsp?dt=2512&sc=27406%2C27409%2C27410%2C27361%2C27363%2C27364%2C27366%2C27384%2C27392&cat=all&tf=F&bc=%2Csl%2Cfd&q=&as_alq=&as_anq=&as_epq=&as_woq=&nfo_27406=V%2C10%2C1900&op_27406=0&txt_27406=&nfo_27409=V%2C40%2C1900&op_27409=0&txt_27409=&nfo_27410=V%2C1%2C1900&cl_27410=&nfo_27361=N%2C8%2C1889&op_27361=3&txt_27361=&txt_27361=&nfo_27363=V%2C50%2C1900&op_27363=0&txt_27363=&nfo_27364=V%2C50%2C1900&op_27364=0&txt_27364=&nfo_27366=V%2C2%2C1900&cl_27366=&nfo_27384=D%2C8%2C1950&op_27384=8&txt_27384=06%2F28%2F1950&txt_27384=10%2F31%2F1950&nfo_27392=V%2C2%2C1900&cl_27392=H Defense Casualty Analysis System search] Korean War Extract Data File. Accessed 21 December 2014.</ref> दक्षिण कोरियाक बतौलक की ई युद्ध सँ ओकर ३,७३,५९९ आम नागरिक आ १,३७,८९९ सैनिक मारल गेल । पश्चिम देशसभक स्रोत अनुसार ई युद्धमे चारि लाख लोकसभक मृत्यु आ ४,८६,००० लोक घायल भेल छल । केपिए अनुसार २,१५,००० लोकसभक मौत आ ३,०३,००० लोक घायल भेल छल ।<ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.bethanylacina.com/LacinaGleditsch_newdata.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006175909/http://www.bethanylacina.com/LacinaGleditsch_newdata.pdf |date=2014-10-06 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. Also available [http://www.prio.org/Global/upload/CSCW/Data/Monitoring%20trends%20in%20global%20combat%20EJP.pdf here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006152343/http://www.prio.org/Global/upload/CSCW/Data/Monitoring%20trends%20in%20global%20combat%20EJP.pdf |date=2014-10-06 }}</ref>
===युद्धक बादक स्थिति===
===२१अम शताब्दी===
[[File:Mansudae-Monument-Bow-2014.jpg|300px|thumb|right|उत्तर कोरियाक प्रमुख नेता [[किम इल-सुङ]] आ [[किम जोङ-इल]]क मूर्ति]]
सन् २००१ मे [[अमेरिकाक राष्ट्रपतिसभक सूची|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[जर्ज डब्लु बुश]]क चुनावक संगे अन्तर्राष्ट्रिय राजनैतिक वातावरण परिवर्तित भऽ गेल । बुशक प्रशासनद्वारा दक्षिण कोरियाक सनसाइन नीति आ सहमतीय आधारसभकें खारिज करि देलक । अमेरिकी सरकारद्वारा उत्तर कोरियाकें एक दुष्ट राज्यक रूपमे व्यवहार केलक, जबकि ओ पुन: [[इराक युद्ध]]सँ अपन ध्यान हटेबाक संगे [[परमाणु हथियार]]सभकें अधिग्रहणक प्रयासकें आओरो तीव्र बनेलक ।<ref>{{cite book| last = Jager| first = Sheila Miyoshi| title = Brothers at War – The Unending Conflict in Korea| year = 2013| publisher = Profile Books| location = London| isbn = 978-1-84668-067-0| page = 456}}</ref><ref>{{Cite book|author = Abt, Felix | title=A Capitalist in North Korea: My Seven Years in the Hermit Kingdom|url = https://archive.org/details/capitalistinnort0000abtf | publisher = Tuttle Publishing| year = 2014 | pages = [https://archive.org/details/capitalistinnort0000abtf/page/55 55], 109, 119 | isbn = 9780804844390 }}</ref><ref>{{Cite book| last1= Oberdorfer| first1=Don| last2=Carlin| first2=Robert | title=The Two Koreas: A Contemporary History | url= https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8| publisher = Basic Books| year = 2014 | pages = [https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8/page/357 357]–359 | isbn = 9780465031238}}</ref>
सन् २००६ अक्टुबर ९ कें दिन उत्तर कोरिया विश्व सञ्चार माध्यममे ई घोषणा केलक की ओ अपन पहिल परमाणु हथियार परीक्षण केलक अछि ।<ref name=radioactive>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/13/AR2006101300576.html|date=13 October 2006|title=U.S.: Test Points to N. Korea Nuke Blast|newspaper=The Washington Post|first1=Robert|last1=Burns|first2=Anne|last2=Gearan}}</ref><ref name="nukeconfirmed">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&sid=aO7kW.RjqqaE&refer=japan|title=North Korea Nuclear Test Confirmed by U.S. Intelligence Agency |accessdate=16 October 2006 | work=Bloomberg L.P.|date=16 October 2006}}</ref>
==भूगोल==
[[File:North Korea Topography.png|thumb|उत्तर कोरियाक स्थलीकृत नक्सा]]
उत्तर कोरिया [[एसिया]] महादेशक [[कोरियाली प्रायद्वीप]]क उत्तरमे अवस्थित अछि । ई क्षेत्र ३७° आ ४३° उत्तरी अक्षांश, आ १२४° आ १३१° पूर्वी देशान्तरमे अवस्थित अछि ।
ई {{convert|120540|km2|sqmi|0}} क क्षेत्रफल ओकटने अछि ।<ref name="unstats08">{{Cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf#page=5|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|accessdate=29 November 2014|page=5}}</ref> उत्तर कोरियाक उत्तरमे [[चीन]] तथा [[रूस]] आ दक्षिण कोरियाक सीमा कोरियाली सैनिक क्षेत्रधरि अवस्थित अछि । एकर पश्चिममे [[पियर सागर]] आ [[कोरियाक खाड़ी]] अवस्थित अछि, एकर पूर्वमे [[जापान|जापानक सागर]] अवस्थित अछि ।
कोरियाक शुरुआती युरोपेली आगन्तुकसभद्वारा टिप्पणी कएल गेल अछि की ई देश प्रायः बहुत रास [[हिमालय|पर्वत श्रृङ्खला]]सभक कारण सँ '''भारी प्रचण्ड वायु कऽ एक समुन्द्र''' जका देखऽ मे लगैत अछि, जे की एगो सामान्य प्रायद्वीपक विपरीत अछि ।<ref name="Topography">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kp0030)|title=Topography and Drainage|publisher=Library of Congress|accessdate=17 August 2009|date=1 June 1993}}</ref> उत्तर कोरियाक लगभग ८० प्रतिशत भाग पहाड़ आ ऊपरी क्षेत्रसभ सँ बनल अछि, जे की गहीर आ सङ्कीर्ण घाटीसभ सँ भिन्न अछि । उत्तर कोरियामे {{convert|2000|m|ft|sp=us}} या ओहि सँ अधिक उन्नयनक संग कोरियाली प्रायद्वीपक सम्पूर्ण पर्वत अवस्थित अछि । उत्तर कोरियाक उच्चतम बिन्दु समुद्र सतह सँ {{convert|2744|m|ft|sp=us}} कऽ उचाई कऽ संग ज्वालामुखी पर्वत पाक्तु पर्वत अछि ।<ref name="Topography"/> कोरियाली संस्कृतिमे पाक्तु बहुत महत्वपूर्ण अछि, जकरा कोरियाली लोकसभ एक पवित्र स्थान मानैत अछि आ एहि प्रकार किम साम्राज्यक आगल-बगल विस्तृत लोक कथासभमे सेहो एकरा शामिल कएल गेल अछि ।<ref>{{cite journal | last = Song | first = Yong-deok | title = The recognition of mountain Baekdu in the Koryo dynasty and early times of the Joseon dynasty | journal=History and Reality v.64 | year = 2007 }}</ref> अन्य प्रमुख पर्वत श्रेणीसभ अति उत्तरपूर्व आ राङ्गरिम पहाड़सभक ह्यागिङ रेञ्जमे अछि, जे की उत्तर कोरियाक उत्तर-मध्य भागमे अवस्थित अछि । दक्षिण कोरिया धरि अवस्थित ताएब्याक रेञ्जमे रहल माउन्ट कुमग्याङ, एकर अलौकिक सुन्दरताक लेल प्रसिद्ध अछि ।<ref name="Topography"/>
एकर तटीय किनारा क्षेत्र पश्चिमसँ पूर्व धरि फैलल अछि । उत्तर कोरियाक अधिकाश लोकसभ समथर आ निचलका भूमिमे बसोबास करैत अछि । सन् २००३ मे [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क वातावरणीय कार्यक्रमक एक प्रतिवेदन अनुसार उत्तर कोरियाक भूमिमे सँ ७०% भाग वनजङ्गल ओकटने अछि ।<ref name="United Nations Environmental Programme 12">{{cite web |url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20100724234402/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |dead-url=yes |archive-date=24 July 2010 |title=DPR Korea: State of the Environment, 2003 |author=United Nations Environmental Programme |page=12 }}</ref> उत्तर कोरियाक सभसँ लम्बा नदी [[एम्नोक]] (यालु) छी जकर लम्बाई {{convert|790|km|mi|0}} अछि ।<ref>{{cite web|url=http://www.koreanhistoryproject.org/Jta/Kr/KrGEO0.htm |title=Korea Geography |accessdate=1 August 2007 |author=Bill Caraway |year=2007 |work=The Korean History Project |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070706035307/http://koreanhistoryproject.org/Jta/Kr/KrGEO0.htm |archivedate=6 July 2007 }}</ref>
<gallery mode=packed>
File:0409 - Nordkorea 2015 - Kumgang Gebirge (22961925095).jpg|thumb|माउन्ट कुमग्याङ
File:North Korean coast near Hamhung (14876597009).jpg|thumb|ह्यामहङक नजदिक उत्तर कोरियाक किनार
</gallery>
== प्रशासनिक विभाग ==
<div class="left">
{| class="wikitable"
|-
!मानचित्र !! !! नाम !! कोरियाली नाम !! प्रशासनिक सिट
|-
|rowspan="15"|{{North Korea Provincial level Labelled Map}}
!colspan="5"| राजधानी (''चिखालसी'')
|-
| १ || [[प्योङयाङ]] ||평양직할시|| ([[चुङ-गुयोक]])
|-
!colspan="5"| विशेष शहर
|-
| २ || [[रसोन]] <cite id = "Ad_1></cite>[[#Ad 2|*]] ||라선특별시|| ([[रेजिन-गुयोक]]) <cite id = "Ad_1></cite>[[#Ad 2|*]]
|-
!colspan="5"| प्रान्त
|-
| ३ || दक्षिण प्योङ्गन ||평안남도|| प्योङसाङ
|-
| ४ || उत्तर प्योङ्गन ||평안북도|| सिनुइजु
|-
| ५ || च्यागाङ ||자강도|| काङ्गये
|-
| ६ || दक्षिण ह्वाङ्गही ||황해남도|| हैजु
|-
| ७ || उत्तर ह्वाङ्गही ||황해북도|| सारिवोन
|-
| ८ || कङ्गवोन ||강원도|| वोनसान
|-
| ९ || दक्षिण हमग्याङ ||함경남도|| हमहुङ
|-
| १० || उत्तर हमग्याङ ||함경북도|| चोङ्गजिन
|-
| ११ || रयङ्गगाङ ||량강도|| ह्यसन
|-
| colspan="5"|<cite id="Ad_2></cite>[[#Ad 1|*]] – दक्षिणी बोली अनुसार प्रतिपादनक रूपमे "याङ्गग्याङ" (양강), "नासोन" (나선), वा "नाजिन" (나진) ।
|}
</div>
{{-}}
==टिप्पणी==
{{reflist|30em|group="n"|refs=<ref name=aaa>Kim Jong-un holds four concurrent positions: [[Chairman of the Workers' Party of Korea|Chairman of the Workers' Party]], Chairman of the [[Central Military Commission of the Workers' Party of Korea|Central Military Commission]], Chairman of the [[State Affairs Commission of North Korea|State Affairs Commission]] and [[Supreme Commander of the Korean People's Army|Supreme Commander of the People's Army]], serving as the "supreme leader" of the DPRK.</ref>
<ref name=bbb>Kim Yong-nam is the "[[Head of State|head of state]] for foreign affairs". The position of president (formerly head of state) was written out of the constitution in 1998. [[Kim Il-sung]], who died in 1994, was given the appellation "[[Eternal President of the Republic|Eternal President]]" in its preamble.</ref>}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|North Korea|उत्तर कोरिया}}
==एहो सभ देखी==
* [[भारत]]
* [[अमेरिका]]
* [[पाकिस्तान]]
{{एसियाक देशसभ}}
[[श्रेणी:एसियाक देशसभ]]
[[श्रेणी:मुख्य लेखसभ]]
n4ifruw5snf0nd0mhmzbe4ttqplf1dc
रिलायन्स इन्डस्ट्रिज
0
30114
280454
277977
2026-09-26T02:53:43Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280454
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = रिलायन्स इन्डस्ट्रिज लिमिटेड</br>Reliance Industries Limited
| logo = [[फाइल:Reliance Industries Logo (1).svg|150px|RIL Logo]]
| type = [[सार्वजनिक कम्पनी|सार्वजनिक]]
| traded_as = {{Unbulleted list|{{BSE|500325}}|{{NSE|RELIANCE}}|{{LSE|RIGD}}|[[BSE SENSEX|BSE SENSEX Constituent]]|[[CNX Nifty|CNX Nifty Constituent]]}}
| predecessor = रिलायन्स वाणिज्यिक निगम
| founder = [[धीरुभाई अम्बानी]]
| area_served = विश्वव्यापी
| key_people = [[मुकेश अम्बानी]] ({{small|अध्यक्ष आ [[कार्यकारी निर्देशक|एमडी)]]}}
| industry = [[सामूहिक कम्पनी|सामूहिक]]
| products = {{Unbulleted list|[[पेट्रोलियम]]|[[प्राकृतिक ग्यास]]|[[पेट्रोकेमिकल्स]]|[[टेक्सटाइल्स]]|[[खुद्रा]]|[[दूरसञ्चार]]|[[Mass Media|मिडिया]]}}
| revenue ={{increase}}{{INRConvert|330180.00|c}} (२०१७)<ref name=10K>{{cite web |url=http://www.ril.com/InvestorRelations/FinancialReporting.aspx|publisher=RIL |title=RIL Annual Report}}</ref>
| operating_income= {{increase}}{{INRConvert|40142.00|c}} (२०१७)<ref name=10K/>
| net_income= {{increase}}{{INRConvert|29942.00|c}}(२०१७)<ref name=10K/>
| assets = {{increase}}{{INRConvert|706802|c}}(२०१७)<ref name=10K/>
| equity =
| num_employees = २५०,००० (२०१७)<ref>{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/industry/reliance-industries-agm-full-text-of-mukesh-ambani-speech-here-is-what-he-said-on-jio/773105/|title=Reliance Industries AGM full text|accessdate= 21 July 2017}}</ref>
| owner = [[मुकेश अम्बानी]] (४४.७%)<ref>{{cite web|url=http://profit.ndtv.com/stock/reliance-industries-ltd_reliance/holdings|title=Reliance Industries Ltd. Share holding pattern|publisher=NDTV Profit|accessdate=November 8, 2016|archive-date=April 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411135556/http://profit.ndtv.com/stock/reliance-industries-ltd_reliance/holdings|url-status=dead}}</ref>
| subsid = {{Unbulleted list|[[रिलायन्स जियो इन्फोकम]]|[[रिलायन्स रिटेल]]|[[नेटवर्क १८]]|[[रिलायन्स पेट्रोलियम]]}}
| intl = Yes
| foundation = {{start date and age|1977}}
| location_city = [[Mumbai|मुम्बई, महाराष्ट्र]]
| location_country= भारत
| homepage = {{URL|http://www.ril.com/}}
}}
'''रिलायन्स इन्डस्ट्रिज लिमिटेड''' ('''आरआइएल''') एक भारतीय [[सामूहिक (कम्पनी)|सामूहिक]] [[नियन्त्रक कम्पनी]] छी जकर मुख्यालय [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]मे अछि । रिलायन्स समुचा भारतमे [[ऊर्जा]], [[पेट्रोकेमिकल्स]], [[वस्त्र]], [[प्राकृतिक संसाधन]], [[खुदरा]], आ [[दूरसञ्चार]]क कारोबारक मालिक छी । रिलायन्स [[भारत]]क सभ सँ बेसी मुनाफामे रहल कम्पनी आ<ref>{{cite web |url=http://www.moneycontrol.com/stocks/marketinfo/netprofit/bse/index.html|title=Top companies in India by Net Profit|publisher=Moneycontrol.com |accessdate=20 July 2017}}</ref>[[बाजार पूंजीकरण]]द्वारा [[भारत]]क दोसर सभ सँ पैग [[सार्वजनिक कम्पनी]] छी ।<ref>{{cite web |url=http://www.bseindia.com/markets/equity/EQReports/TopMarketCapitalization.aspx |publisher=bseindia.com |title=Top '100' companies by market capitalisation as on July 19, 2017 |accessdate=20 July 2017 |archive-date=15 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715174950/http://www.bseindia.com/markets/equity/EQReports/TopMarketCapitalization.aspx |dead-url=yes }}</ref> रिलायन्स कम्पनी [[भारत सरकार]]द्वारा नियन्त्रित [[भारतीय आयल निगम]]क बाद राजस्वद्वारा मापण कएल जाए वला भारतक दोसर सभ सँ पैग कम्पनी छी ।<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2013/full_list/|title=Global 500|publisher=CNN.com|accessdate=14 August 2013|archive-date=7 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130907013637/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2013/full_list/|dead-url=yes}}</ref> सन् २००७ अक्टुबर १८ कऽ दिन $१०० बिलियन बाजार पूंजीकरणक कीर्तिमान स्थापित करै वला रिलायन्स पहिल भारतीय कम्पनी बनल ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/tcs-breaches-100-billion-market-in-m-cap-first-indian-it-firm-to-do-so/articleshow/63882361.cms|title=TCS breaches $100 billion market in m-cap; first Indian IT firm to do so}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/tcs-market-cap-more-than-the-gdp-of-these-countries/articleshow/63894564.cms|title=TCS market-cap more than the GDP of these countries}}</ref> सन् २०१७ अनुसार '''फोर्च्युन ग्लोबल ५००''' द्वारा प्रकाशित कएल गेल विश्वक सभ सँ पैग ५०० कम्पनीमे रिलायन्स कम्पनीकें २०३अम स्थान देनए छल ।<ref>{{cite news | url=http://beta.fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=India | title=Fortune Global 500 list | work=CNN Money | accessdate=14 August 2013 | archive-date=21 August 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160821170013/http://beta.fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=India | dead-url=yes }}</ref>
==इतिहास==
रिलायन्स के स्थापना १९६६ मे भारतीय उद्योगपति [[धीरूभाई अम्बानी|धीरूभाई अम्बानी]] द्वारा कएल गेल छल। अम्बानी एक एहन मार्ग दर्शक रहल जे भारतीय शेयर बाजार के वितीय लिखित जेहन पूर्ण परिवर्तनीय डिबेन्चर सँ परिचित करौलक्। अम्बानी ओ पहिल उद्यमीसभमे सँ एक छल जे खुदरा निवेशकसभक शेयर बाजार के दिशामे आकर्षित केलक। आलोचकसभक आरोप अछि कि बाजार पूञ्जीकरण के सम्बन्ध मे रिलायन्स इण्डस्ट्रीज के उन्नति के सर्वोच्च स्थान पर लावे के श्रेय पैग मात्रा पर धीरुभाई के चतुराई सँ काम निकलवावे के क्षमता के जाइत अछि जाहीमे ओ नियन्त्रित अर्थव्यवस्था के अपन लाभ के लेल इस्तेमाल करैत छल।
यद्यपि कम्पनी के मूल व्यवसाय तेल सँ सम्बन्धित व्यापार अछि, मुद्दा हाल के वर्ष मे कम्पनी विविध व्यापारसभमे अपन हात अपनेलक्। संस्थापक के दुनु पुत्रसभ [[मुकेश अम्बानी]] आ [[अनिल अम्बानी]] के बीच गहिरा मतभेद होए के कारण सँ २००६ मे समूह के दुनु के बीच विभाजित करि देल गेल। सितम्बर २००८ मे, रिलायन्स इण्डस्ट्रीज अकेला एहन भारतीय कम्पनी छल जेकरा फोर्ब्स के "दुनिया के १०० सभसँ सम्मानित कम्पनीसभ" के सूची मे शामिल कएल गेल छल।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/RIL_among_worlds_100_most_respected_companies/articleshow/3453197.cms द टाइम्ज़ ऑफ़ इंडिया]</ref>
===१९६०-१९८०===
===१९८१-२०००===
===२००१ के बाद सँ===
==शेयर होल्डिङ्ग==
===लिस्टिङ्ग===
==सञ्चालन==
===प्रमुख सहायक आ सहयोगी===
==कर्मचारी==
==पुरस्कार आ मान्यता==
==विवाद==
===२००५-२००६ मे आरआईएल के विलय===
===ओएनजीसी के साथ सम्बन्ध===
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* {{official website|http://www.ril.com/}}
* [http://www.ril.com/html/aboutus/aboutus.html रिलायन्स के अबाउट अस पेज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140612232301/http://www.ril.com/html/aboutus/aboutus.html |date=2014-06-12 }}
* [http://www.rrl.co.in रिलायन्स रीटेल लर्निंङ्ग के लेल वेबसाईट]
* [http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1020227 रिलायन्स रीटेल 'ए' टीम के ओकर स्थान पर लौलक्]
* [http://deshgujarat.com/2007/01/12/mukesh-ambani-on-gujarat-reliance-and-modimp3/ Deshgujarat.com पर मुकेश अम्बानी द्वारा भाषण]
* [https://web.archive.org/web/20150416033537/http://ril.com/html/aboutus/Mukesh_Ambani.html मुकेश अम्बानी] रिलायन्स इण्डस्ट्रीज के अध्यक्ष.
* [http://deadpresident.blogspot.com/2009/10/ril-board-approves-11-bonus-issue.html रिलायन्स इण्डस्ट्रीज १:१ बोनस इशु के घोषणा केलक]
==एहो सभ देखी==
{{प्रमुख भारतीय कम्पनीसभ}}
[[श्रेणी:प्रमुख भारतीय कम्पनीसभ]]
1c2bvjoplom2o7rnvsvld07wcjxgr5t
जर्मन भाषा
0
31055
280431
267221
2026-09-26T01:02:07Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280431
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
|name = जर्मन<br>German
|nativename = {{lang|de|'''डेयुच'''}}
|pronunciation = {{IPA-de|dɔʏtʃ|}}
|states=आरम्भिक युरोपक जर्मन भाषीसभ आ विश्वव्यापी रूपसँ जर्मन भाषी सङ्घसभ
|speakers = <!-- PLEASE, DO NOT EDIT THIS SECTION BEFORE CONSULTING THE TALK PAGE! --><!--to nearest 5M-->{{sigfig|89|1}} मिलियन (2010)<ref>Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2010" (The World's 100 Largest Languages in 2010), in ''[[Nationalencyklopedin]]''</ref> सँ ९५ मिलियन
|date = २०१४
|ref = <ref name="Ammon, 2014">{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=vPvmBQAAQBAJ |author=Ammon, Ulrich |title=Die Stellung der deutschen Sprache in der Welt |language=German |edition=1st |date=November 2014 |publisher=de Gruyter |location=Berlin, Germany |ISBN=978-3-11-019298-8 |accessdate=24 July 2015}}{{Page needed|date=December 2015}}</ref>
|speakers2 = [[Second language|L2 speakers]]: 10–15 million (2014)<ref name="Ammon, 2014" /><ref name=eurobarometer />
|familycolor = Indo-European
|fam2 = [[जर्मनीक भाषासभ|जर्मनीक]]
|fam3 = [[पश्चिम जर्मनीक भाषासभ|पश्चिम जर्मनीक]]
|fam4 = [[उच्च जर्मन]]
|script = [[ल्याटिन लिपि|ल्याटिन]] ([[जर्मन व्यञ्जन]])<br />[[जर्मन ब्रेल लिपि]]
|nation = {{Collapsible list
| titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;
| title=६ राष्ट्रसभ
|{{flag|Austria}}
|{{flag|Belgium}}
|{{flag|Germany}}
|{{flag|Liechtenstein}}
|{{flag|Luxembourg}}
|{{flag|Switzerland}}
}}<br /><!--SOURCES FOR EACH COUNTRY ARE REFERENCED IN THE LINKED SUB-ARTICLE-->
{{Collapsible list
| titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;
| title=३ आधारित
|[[File:Flag of South Tyrol.svg|24px]] [[South Tyrol]] ([[Italy]])
|{{flagicon|Poland}} [[Bilingual communes in Poland#Polish/German|31 communes]] in [[Poland]]
|{{flagicon|Brazil}} [[Brazilian German|9 municipalities]] in [[Brazil]]
}}
|minority = <!--DO NOT ADD COUNTRIES/DEPENDENCIES BEFORE CONSULTING THE TALK PAGE AND CITING DEFINITE SOURCES!-->{{Collapsible list
| titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;
| title=१३ राष्ट्र (अल्प/सांस्कृतिक/राष्ट्रिय भाषा)
| <br />{{flag|Brazil}}<small> ([[Espírito Santo]], [[Rio Grande do Sul]] & [[Santa Catarina (state)|Santa Catarina]])</small><br />{{flag|Bosnia and Herzegovina}}<br />{{flag|Czech Republic}}<br />{{flag|Denmark}}<br />{{flag|Hungary}}<br />{{flag|Italy}} <small>([[Friuli-Venezia Giulia]], [[Trentino]], [[Piedmont]] & [[Valle d'Aosta]])</small><br />{{Flag|Kazakhstan}}<br />{{flag|Namibia}}<br />{{flag|Poland}}<br />{{flag|Romania}}<br />{{flag|Russia}} <small>([[Azovo German National District]], [[German National District]])</small><br />{{flag|Slovakia}}<br />{{flag|Ukraine}}
}}
|agency = ''कोनो आधिकारिक नियम नै'' <br />
जर्मनी भाषा परिषद<ref>{{cite web|url=http://rechtschreibrat.ids-mannheim.de/rat/ |title=Rat für deutsche Rechtschreibung – Über den Rat |publisher=Rechtschreibrat.ids-mannheim.de |date= |accessdate=11 October 2010}}</ref>).
|iso1=de
|iso2b=ger
|iso2t=deu
|glotto = high1287
|glottoname = High Franconian
|glotto2 = uppe1397
|glottoname2 = Upper German
|lingua =
|map = Legal status of German in the world.svg
|mapcaption=[[File:Legal status of German in Europe.svg|frameless|center]]
{{legend|#ffcc00|(सह-)आधिकारिक आ मुख्य भाषा}}
{{legend|#d98575|सह-आधिकारिक, मुदा मुख्य भाषा नै}}
{{legend|#7373d9|अल्प आधिकारिक/सांस्कतिक भाषा}}
{{legend|#30efe3|अल्प-आधिकारिक भाषा नै}}
|notice = IPA
}}
'''जर्मन भाषा''' ({{Lang-de|Deutsch}}, '''डेउच''') सङ्ख्याक अनुसार [[युरोप]]क सभसँ अधिक बाजल जाइवाला भाषा छी । ई [[जर्मनी]], [[स्विट्जरल्यान्ड]] आ [[अस्ट्रिया]]क मुख्य- आ [[आधिकारिक भाषा|राजभाषा]] छी । ई [[रोमन लिपि]]मे लिखल जाइत अछि (अतिरिक्त चिन्हसभक संग) । ई [[भारोपेली भाषा परिवार]]मे [[जर्मनीक भाषासभ|जर्मनीक शाखा]]मे आबैत अछि । अङ्ग्रेजीसँ एकर नजदिकी सम्बन्ध अछि । मुदा रोमन लिपिक अक्षरसभक एकर ध्वनिसभक संग मेल अङ्ग्रेजीसँ बढिया अछि । आधुनिक मानकीकृत जर्मन कs '''उच्च जर्मन''' कहैत अछि ।
जर्मन भाषा भारोपीय परिवारक जर्मेनिक वर्गक भाषा, सामान्यत: उच्च जर्मनक ओ रूप छी जे जर्मनीमे सरकारी, शिक्षा, प्रेस इत्यादीक माध्यम अछि । ई अस्ट्रियामे सेहो बाजल जाइत अछि । एकर उच्चारण १८९८ ई. कs एक कमीशन द्वारा निश्चित अछि । [[लिपि]], [[फ्रेन्च]] आ [[अङ्ग्रेजी]]सँ मिलैत-जुलैत अछि । वर्तमान जर्मनक शब्दादिमे अघात भेला पर काकल्यस्पर्श अछि । तान (टोन) अङ्ग्रेजी जका होइत अछि । उच्चारण अधिक सशक्त एवं शब्दक्रम अधिक निश्चित अछि । दार्शनिक एवं वैज्ञानिक शब्दावलीसँ परिपूर्ण अछि । शब्दराशि अनेक स्रोतसभसँ लेल गेल अछि ।
'''उच्च जर्मन''', केन्द्र, उत्तर आ दक्षिणमे बाजल जाइ वला अपन पश्चिमी शाखा (लो जर्मन-फ्रिजियन, अङ्ग्रेजी)सँ लगभग छठम शताब्दीमे अलग होबs लागल छल । भाषाक दृष्टि सँ "प्राचीन हाई जर्मन" (७५०-१०५०), "मध्य हाई जर्मन" (१३५० ई. धरि), "आधुनि हाई जर्मन" (१२०० ई. कs कालखण्डसँ एखन धरि) तीन विकास चरण अछि । उच्च जर्मनक प्रमुख बोलिमे यिडिश, श्विज्टुन्श, आधुनिक प्रशन स्विस या उच्च अलेमैनिक, फ्रन्कोनियन (पूर्वी आ दक्षिणी), टिपृअरियन तथा साइलेसियन इत्यादी अछि ।
==स्वन-विज्ञान==
{{ मुख्य| मानक जर्मन स्वनिमविज्ञान}}
== जर्मन साहित्य ==
''{{मुख्य|जर्मन भाषाक साहित्य}}'''
{| class="wikitable" style="text-align:right; margin-right:50px;"
|-
! align=center |[[योहान वुल्फगाङ्ग फान गेटे]]<br /><small>(१७४९–१८३२)</small>
! align=center |[[फ्रेडरिक शिलर]]<br /><small>(१७५९–१८०५)</small>
! align=center |[[ब्रोदर ग्रिम्म]]<br /><small>(१७८५–१८६३)</small>
! align=center |[[थामस मान]]<br /><small>(१८७५–१९५५)</small>
! align=center |[[फ्रेडरिक शिलर]]<br /><small>(१८७७–१९६२)</small>
|-
| align=left | [[File:Johann Heinrich Wilhelm Tischbein - Goethe in the Roman Campagna - Google Art Project.jpg|190px]] || align=left | [[File:Gerhard von Kügelgen 001.jpg|129px]]|| align=left | [[File:Grimm1.jpg|125px]]|| align=left | [[File:Thomas Mann 1929.jpg|106px]] || align=left | [[File:Hermann Hesse 1927 Photo Gret Widmann.jpg|110px]]
|}
==संस्थासभ==
जर्मन भाषाक प्रयोग आ पठन-पाठन कs बढ़ाबs वला बहुतो संस्थान अछि । एहिमे सँ प्रमुख अछि-
*[[गेटे संस्थान]] (Goethe Institute)
*'''Verein Deutsche Sprache''' -- एकर स्थापना १९९७ में भेल छल । जर्मन भाषाक प्रचार-प्रसारक समर्थक अछि । विश्वक सबसँ पैग भाषा सङ्घ छी ।
* '''Deutsche Welle''' -- जर्मन राज्य प्रसारक (ब्राडकास्टर)। बीबीसीक तुल्य। जर्मन भाषा आ विश्वक अन्य ३० भाषासभमे (हिन्दी सहित) रेडियो आ टीवीक प्रसारण करैत अछि ।
== मैथिली-जर्मन बोलचालक वाक्य ==
{| class="wikitable"
|-
! जर्मन वाक्य !! मैथिली वाक्य
|-
| ja || हँ
|-
| nein || नै
|-
| bitte || कृपया (एकरा करी)
|-
| danke. || धन्यवाद
|-
| Bitte schön. || स्वागतम्
|-
| Kein problem. || कोनो समस्या नै अछि ।
|-
| Entschuldigung! || क्षमा करी ।
|-
| natürlich || वास्तवमे (of course)
|-
| richtig || सही
|-
| Vielen Dank. || अहाँक बहुत बहुत धन्यवाद
|-
| Nein, danke. || नै, धन्यवाद।
|-
| Es tut mir leid. || हम दुखी छी ।
|-
| Verzeihen Sie. || क्षमा करी ।
|-
! हिन्दी वाक्य !! जर्मन वाक्य
|-
| हम थकि गेल छी । || '''Ich bin müde.'''
|-
| हमरा एकटा नौकरीक जरूरी अछि । || '''Ich brauche einen Job.'''
|-
| हम खाइलs चाहैत छी । || '''Ich will essen.'''
|-
| हमरा नीन्द आबि रहल अछि । || '''Ich bin schläfrig.'''
|-
| हमरा खेबाक जरूरी अछि । || '''Ich brauche etwas zu essen.'''
|-
| हम आराम चाहैत छी । || '''Ich möchte mich ausruhen.'''
|-
| हमरा भूख लागल अछि । || '''Ich bin hungrig./ Ich habe Hunger.'''
|-
| हमरा आराम केनाए जरुरी अछि । || '''Ich muss mich ausruhen.'''
|-
| हमरा छोड़िक लेल चाहैत छै । || '''Ich will abreisen.'''
|-
| हमरा ठण्डा लागि रहल अछि । || '''Mir ist kalt.'''
|-
| हमरा अध्ययन केनाए आवश्यकता अछि । || '''Ich muss studieren.'''
|-
| हम जाइक लेल चाहैत छी । || '''Ich will gehen.'''
|-
| हमरा गर्मी लागि रहल अछि । || '''Mir ist heiß.'''
|-
| हमरा खत्म करsक जरूरी अछि । || '''Ich muss aufhören.'''
|-
| हम सुतैक लेल चाहैत छी । || '''Ich will schlafen.'''
|-
|}
==किछ सर्वाधिक प्रयुक्त जर्मन शब्द==
==एहो सभ देखी==
*[[अस्ट्रियन साहित्य]]
*[[गेटे संस्थान]] (Goethe Institute)
==बाह्य जडीसभ==
{{InterWiki|code=de}}
* [http://hi.wiktionary.org/wiki/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B2%E0%A5%80 हिन्दी --> जर्मन शब्दकोश]
* [http://hi.wiktionary.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A8-%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B2%E0%A5%80 जर्मन --> हिन्दी शब्दकोश]
* [http://www.skytower.org/~ernstjtremel/downloadableHindiFiles/ShabdaavaliiComplete.pdf हिन्दी-जर्मन शब्दकोष]
* [https://web.archive.org/web/20110818030528/http://yeh-hai-germany.blogspot.com/2008/05/blog-post_4351.html हिन्दी-जर्मन शब्दावली]
* [http://www.goethe-verlag.com/book2/DE/DEHI/DEHI002.HTM हिन्दी माध्यम से जर्मन भाषा सीखें] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823053324/http://www.goethe-verlag.com/book2/DE/DEHI/DEHI002.HTM |date=2011-08-23 }}
* [http://www.dw.de/dw/0,%2011075,00.html जर्मन भाषा सीखें]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (DW)
* [http://www.goethe.de/enindex.htm The Goethe Institute]: German Government sponsored organisation for the promotion of the German language and culture.
* [http://www.populearn.com/german/ Free German Language Course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130217004814/http://www.populearn.com/german/ |date=2013-02-17 }}
* [http://www.dw.de/deutschkurse Deutsche Welle German courses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140412154409/http://www.dw.de/deutschkurse |date=2014-04-12 }}
* [http://www.brighthub.com/education/languages/articles/24887.aspx German Pronouns: Nominative Case], [http://www.brighthub.com/education/languages/articles/24998.aspx German Pronouns: Accusative Case]
* [http://www.langmaster.com/lmcom/com/web/en-gb/pages/free-online-german-lesson.aspx Free Online German Lessons]
* [http://www.leo.org/index_en.html The Leo Dictionaries]: A German language portal featuring German-English, German-French, German-Spanish, German-Italian and German-Chinese dictionaries, with forums and a search function
* [https://web.archive.org/web/20190330202043/http://www.german-online.net/ Online German Course]: A free online German course for absolute beginners.
{{भूगोल-आधार}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भाषा]]
fpv3l33jw8g7bunnmbdj8mtuhciardd
राजदीप सरदेसाई
0
31197
280452
277471
2026-09-26T02:50:13Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280452
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = राजदीप सरदेसाई</br>Rajdeep Sardesai
| image = RajdeepSardesai.jpg
| caption = सरदेसाई २०१० मे
| birth_name = राजदीप दिलीप राजदीप
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1965|05|24}}
| birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]],भारत
| death_date =
| death_place =
| nationality = [[भारतीय]]
| education = [[सेन्ट जेवियर्स कौलेज मुम्बईक|सेन्ट जेवियर्स कौलेज]]<br>[[अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी कौलेज]]
| occupation = पुर्व [[समाचार प्रस्तुतकर्ता]] आ सम्पादक प्रमुख [[Global Broadcast News|IBN18 Network]]<br>परामर्श सम्पादक [[इन्डिया टुडे]] (२०१४–वर्तमान)</small><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Consumer/57yRvDxbdsfoQMhZMwWcPO/CNNIBN-editors-Rajdeep-Sardesai-and-Sagarika-Ghose-quit.html|title=Rajdeep Sardesai, Sagarika Ghose quit Network18|first=Ashish K.|last=Mishra|date=4 July 2014|publisher=}}</ref>
| years_active= १९८८ – वर्तमान
| agent =
| title =
| spouse = [[सागरिका घोष]]
| children = इशान (पुत्र) आ तरिनी (पुत्री)
| relatives =
| family =
| alias =
| domestic_partner =
| ethnicity =
| credits = ''India at 9''
}}
'''राजदीप सरदेसाई''' ({{lang-hi|राजदीप सरदेसाई}}) (जन्म २४ मई १९६५) एक [[भारतीय]] [[पत्रकार]],<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/hindi/india-42472259|title=नज़रिया: सवर्ण नेतृत्व पर ही है बीजेपी का भरोसा}}</ref> [[राजनीतिक टीकाकार]] एवं [[समाचार प्रस्तुतकर्ता]] छी ।<ref>{{cite web|url=https://thefield.scroll.in/855172/a-new-dawn-in-indian-cricket-remembering-sachin-tendulkars-iconic-ranji-trophy-debut|title=‘A new dawn in Indian cricket’: Remembering Sachin Tendulkar’s iconic Ranji Trophy debut}}</ref>
== जीवनवृत्त ==
राजदीप सरदेसाईक जन्म [[गुजरात]]क [[अहमदाबाद]]मे भेल छल । हिनकर [[गोवन]] पिता [[दिलीप सरदेसाई]] पूर्व भारतीय [[क्रिकेटर]] एवं महाराष्ट्रियन माता नन्दिनी सरदेसाई, [[मुम्बई]]क एक कार्यकर्ता एवं [[सेन्ट जेवियर्स कलेज]], मुम्बईमे समाजशास्त्र विभागक पूर्व विभागाध्यक्ष छी ।
== शिक्षा ==
ओ मुम्बईक [[कैथेड्रल एण्ड जोन कौनौन स्कूल]] तथा [[कैम्पियन स्कूल]]मे शिक्षा ग्रहण करि तथा [[मुम्बईक सेन्ट जेवियर्स कौलेज]]सँ अर्थशास्त्रमे स्नातक केन्ए अछि । एकर बाद ओ [[अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी कौलेज]]सँ [[कला स्नातक]], [[कला स्नातकोत्तर]] एवं [[नागरिक कानून स्नातक]]क डिग्री प्राप्त केनए अछि ।<ref>[https://web.archive.org/web/20070119190811/http://www.theindusview.com/issue3/people.html कैच्ड वर्शन ऑफ़ ''इंडस वियु'' 2.1 (जनवरी 2006)] ऑक्सफोर्ड विश्वविद्यालय द्वारा बैचलर ऑफ़ लॉ (LLB) की डिग्री से सम्मानित नहीं किया जाता और यहां बैचलर ऑफ़ सिविल लॉ (BCL) की गलती है, कानून में स्नातकोत्तर डिग्री. मैट्रिक परीक्षा से इक्कीसवीं पद को शुरू करते हुए सारे कला और भूषित कला के स्नातक राजदीप गुप्ता के मास्टर की डिग्री के लिए प्रार्थना कर सकते हैं]</ref>
== करियर ==
== संबद्धतासभ ==
== परिवार ==
==एहो सभ देखी==
* [[बरखा दत्त]]
* [[निस्तुला हेब्बार]]
* [[अर्णव गोस्वामी]]
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.rediff.com/money/2005/apr/27rajdeep.htm Rediff पर राजदीप सरदेसाई]
* [http://in.rediff.com/money/2005/apr/15rajdeep.htm मी.सरदेसाई पर समाचार आइटम]
* [https://web.archive.org/web/20080905150932/http://www.ibnkhabar.com/ IBN7 वेबसाइट]
{{DEFAULTSORT:Sardesai, Rajdeep}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:सन् १९६५ मे जन्म]]
[[श्रेणी:भारतीय पत्रकारसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष पत्रकारसभ]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
47zbwqmspgahi0sefuhtswvmdmxi5b0
कन्हैया कुमार
0
31312
280422
262494
2026-09-26T00:27:37Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280422
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|name =कन्हैया कुमार<br>Kanhaiya Kumar
|image =Kanhaiya Kumar.jpg
|image_size= 300px
| caption = कन्हैया कुमार
युवा नेता-रोहित कुमार कनौजिया
|native_name = कन्हैया कुमारW
|birth_place =[[बेगूसराय]], [[बिहार]], [[भारत]]
|nationality =[[भारतीय]]
|education =पीएचडी [[जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय]] [[दिल्ली]]
|occupation =छात्र नेता
रोहित कुमार कनौजिया
नगर पञ्चायति औरास-उन्नाव
|organization =[[अखिल भारतीय छात्र परिषद]]
}}
'''कन्हैया कुमार''' [[अखिल भारतीय छात्र परिषद]] (AISF), जे [[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी]] (CPI) कऽ विद्यार्थीसभक शाखा छी ओकर नेता छी । ओ २०१५ मे जेएनयू (जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय) छात्रसङ्घक अध्यक्ष पदक लेल चुनल गेल छल । फरवरी २०१६ मे जेएनयूमे एक कश्मीरी अलगाववादी, २००१ मे भारतीय संसद पर हमलाक आरोपी, मोहम्मद अफजल गुरु कs फांसीक बिरोधमे एक छात्र सभक रयालीमे राष्ट्रविरोधी नारा लगाबsक आरोपमे देशद्रोहक मामला दर्ज कएल गेल आ हुनका दिल्ली पुलिस द्वारा गिरफ्तार कएल गेल छल ।<ref>{{Cite web|title=Why an Indian student has been arrested for sedition|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-india-35576855|publisher=बीबीसी न्यूज़|accessdate=17 February 2016}}</ref> हुनका २ मार्च २०१६ मे अन्तरिम जमानत पर रिहा करि देल गेल छल, किएकि राष्ट्र विरोधी नारासभमे भाग लेनबsक लेल पुलिस द्वारा कुमार कs कोनो सबूत प्रस्तुत नै कएल गेल छल ।<ref name="lesson">[http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/kanhaiya-kumar-bail-jnu-delhi-high-court/ JNU row: Kanhaiya Kumar gets bail and a lesson on thoughts that ‘infect… (like) gangrene’], Indian Express, 3 March 2016.</ref><ref name="clean_hit">[http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jnusu-president-kanhaiya-kumar-gets-clean-chit-in-aap-government-appointed-probe/articleshow/51240113.cms JNUSU president Kanhaiya Kumar gets clean chit in AAP government appointed probe], Economic Times, 3 March 2016.</ref>एकर बाद जेएनयूक कुलपति द्वारा गठित एक अनुशासन समिति सेहो विवादास्पद घटनाक जांच करि रहल अछि । प्रारम्भिक जांच रिपोर्टक आधार पर, कन्हैया कुमार आ सात अन्य छात्रसभक अकेड्मिक हिसाबसँ वञ्चित करि देनए अछि ।<ref>[http://www.newindianexpress.com/nation/Kanhaiya-Had-Objected-to-Cancellation-of-Permission-for-Afzal-Guru-Event-JNU-Registrar/2016/03/06/article3313577.ece ''Kanhaiya Had Objected to Cancellation of Permission for Afzal Guru Event: JNU Registrar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308214935/http://www.newindianexpress.com/nation/Kanhaiya-Had-Objected-to-Cancellation-of-Permission-for-Afzal-Guru-Event-JNU-Registrar/2016/03/06/article3313577.ece |date=2016-03-08 }}, Indian Express, 8 March 2016.</ref>
विश्वक सभसँ पैग छात्र सङ्गठन [[अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद]] द्वारा कन्हैया कुमार कs लेल विरोध कएल गेल छल । हुनका उपर देशद्रोहक मुद्दा चलि रहल अछि । कन्हैया कुमारक एक किताब छपल अछि जकर नाम बिहार टू तिहार (Bihar to Tihar) छी ।
==जीवनी==
==बाह्य जडीसभ==
* [https://web.archive.org/web/20160306100647/http://www.epw.in/journal/2016/10/web-exclusives/where-self-proclaimed-nationalism-coming.html "Where is this Self-Proclaimed Nationalism Coming From?" — Kanhaiya Kumar's Speech in JNU (Excerpts)], [[Economic and Political Weekly]], 5 March 2016.
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{authority control}}
[[श्रेणी:सन् १९८७ मे जन्म]]
a04whccmrz5c2fqxsl18smwxp4zbiar
सन्दली सिन्हा
0
31476
280459
262477
2026-09-26T03:13:09Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280459
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = सन्दली सिन्हा</br>Sandali Sinha
| image = SandaliSinha.jpg
| caption = सन्दली सिन्हा, नवम्बर २०१२ मे
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1972|01|11|df=yes}}<ref>[http://www.thefilm.co.in/actress/sandaliIggv-sinha/ Sandali Sinha Wallpapers Biography]</ref>
| birth_place = [[मुज्जफरपुर]], [[बिहार]]
| death_date =
| death_place =
| spouse = {{marriage|किरण सलास्कार|2005}}
| children = ३
| website =
}}
'''सन्दली सिन्हा''' (जन्म ११ जनवरी १९७२) एक भारतीय बलिउड [[अभिनेत्री]] आ मोडल छी । हिन्दी कथानक चलचित्र ''तुम बिन'' मे अपन अभिनयसँ ओ दर्शकदीर्घाक ध्यान केन्द्रित केनए छल ।<ref>{{Cite web |url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/indian-stars/Sandali-Sinha/articleshow/2156417.cms/ |title=Sandali sinha-Times of India |access-date=2018-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406200409/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/indian-stars/sandali-sinha/articleshow/2156417.cms |archive-date=2012-04-06 |dead-url=yes}} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406200409/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/indian-stars/sandali-sinha/articleshow/2156417.cms |date=6 April 2012 }}</ref>
==प्रारम्भिक जीवन==
ओ वायुसेना बल भारती स्कूलसँ विद्यालयक शिक्षा आ जिसस आ मेरी कलेज, दिल्लीसँ स्नातकक उपाधि प्राप्त केनए छल । सिन्हा किशोर नमित कपूर एक्टिङ्ग इन्स्टिच्युटमे अभिनयकें कक्षा पुरा केनए छल । विमान पायालट आ डाक्टरसभक परिवारमे जन्मल सिन्हा डाक्टर बनवाक लेल उत्सुक छल मुदा एकटा सोखिन फ्यासन कार्यक्रममे एक छोट अनुभवक कारण ओ मोडलिङकें दुनियामे प्रवेश केलक ।<ref>[http://www.webindia123.com/personality/women/sandali_sinha/sandali.htm Sandali Sinha Personality]</ref>
==फिल्मोग्राफी==
{| class="wikitable sortable"
! वर्ष || चलचित्र || भूमिका
|-
|२००१|| ''[[तुम बिन]]'' || पिया
|-
|२००३|| ''[[पिन्जर (चलचित्र)|पिन्जर]]''|| लज्जो
|-
|२००३|| ''[[ओम]]''|| सन्दली धरिवाल
|-
|२००४||''[[अब तुम्हारे हवाले वतन साथियों]]''|| डाक्टर शाक्षी
|-
|२००५||''निगेहबान: दी थर्ड आइ''|| निशा
|-
|२००५|| ''ओरेय पाण्डे''|| प्रिया (तेलुगु)
|-
|२००७||''मैं रोनी और जोनी''|| निना
|-
|२०१६|| ''[[तुम बिन २]]'' || पिया
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
*{{IMDb name|id=1025281|name=Sandali Sinha}}
*[http://www.seasonsindia.com/modelwatch/sandali_sea.htm Profile at Seasonsindia.com]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९७२ मे जन्म]]
[[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:बिहारी लोक]]
[[श्रेणी:दिल्ली विश्वविद्यालयक पूर्व विद्यार्थीसभ]]
837xeq7j1khpqc1u2tewhtenba682cx
जगजीत सिंह
0
33224
280430
271311
2026-09-26T00:56:54Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280430
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| name = जगजीत सिंह<br>Jagjit Singh
| image = Jagjit Singh (Ghazal Maestro).jpg
| caption = जगजीत सिंह गित गाबैत काल, [[भुवनेश्वर]]
| background = एकल गायक
| birth_name = जगमोहन सिंह
| birth_date = {{Birth date|1941|02|8|df=yes}}
| birth_place = [[श्री गङ्गानगर]], [[बीकानेर]], [[भारत]]
| origin =
| death_date = {{Death date and age|2011|10|10|1941|02|8|df=yes}}
| death_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| genre = [[गजल]], [[शास्रीय सङ्गीत|शास्रीय]], [[भक्ति गीत|भक्ति]], [[लोक सङ्गीत]]
| occupation = [[सङ्गीतकार]], [[गायक]], [[सङ्गीत निर्देशक]], [[सक्रियतावादी]], [[उद्योगपति]]
| instrument = [[मुखरित]], [[हारमोनियम]], [[तानपुरा]], [[पियानो]]
| years_active = १९६५–२०११
| label = [[ई.एम.आई]], [[ऐच.एम.वी]], [[सारेगामा]], [[युनिवेर्सल म्यूजिक]], [[सोनी बी.एम.जी.]]
}}
'''जगजीत सिंह''' ([[८ फरवरी]] [[१९४१]] - १० अक्टूबर २०११) कऽ नाम खुब लोकप्रिय [[गजल]] गायकसभमे आबैत अछि । हिनकर सङ्गीत अत्यन्त मधुर अछि आ हिनकर आवाज सङ्गीतक संग खूबनिक जका घुलि-मिल जाइत अछि । हिनका सन [[२००३]]मे [[भारत सरकार]] द्वारा [[कला]]क क्षेत्रमे [[पद्म भूषण]] सँ सम्मानित कएल गेल छल । फरवरी २०१४ मे हिनकर सम्मान आ स्मृतिमे दुटा डाक टिकट सेहो जारी कएल गेल ।<ref name="pib-9feb14">{{cite web | url = http://pib.nic.in/newsite/hindirelease.aspx?relid=26696 | title= प्रधानमंत्री ने ग़ज़ल गायक और सङ्गीतकार श्री जगजीत सिंह के सम्मान में डाक टिकटें जारी कीं| publisher = पत्र सूचना कार्यालय, भारत सरकार | date= 9 फ़रवरी 2014 | accessdate = 12 फ़रवरी 2014}}</ref>
==जीवनी==
== सङ्गीतसभ ==
== सम्मान आ पुरस्कार ==
== निधन ==
==बाह्य जडीसभ==
* [http://hindi.webdunia.com/literature-sansmatan/जगजीत-सिंह-तेरी-आवाज-नजर-आती-है-1120208016_1.htm जगजीत सिंह : तेरी आवाज नजर आती है] जगजीत सिंह
* [https://web.archive.org/web/20111011082641/http://hindi.in.com/latest-news/movies/Ghazal-Singer-Jagjit-Singh-Is-No-More-1217052.html गजल सम्राट जगजीत सिंह नहीं रहे!]
* [http://www.raviwar.com/dailynews/d1078_jagjit-singh-no-more-20111010.shtml जगजीत सिंह का निधन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111012164851/http://www.raviwar.com/dailynews/d1078_jagjit-singh-no-more-20111010.shtml |date=2011-10-12 }}
* [http://aalokshrivastav.itzmyblog.com/2011/09/blog-post.html 'जग जीत' ने वाले यूं नहीं हारते] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010053020/http://aalokshrivastav.itzmyblog.com/2011/09/blog-post.html |date=2011-10-10 }}
* [http://jagjitsingh.imess.net/ जगजीत सिंह की गज़ले] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060903095257/http://jagjitsingh.imess.net/ |date=2006-09-03 }}
* [http://ek-shaam-mere-naam.blogspot.com/2010/06/1.html जगजीत सिंह की गाई ग़ज़लों का सफ़र]
* [http://maestro-jagjitsingh.blogspot.com/ बज़्म-ए-जगजीत]
* [http://www.jagjitchitrasingh.com/ Official Website]
* [http://js-ghazals.blogspot.com/ जगजीत की गजलें हिन्दी में]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{भारतीय पार्श्वगायक}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष गायकसभ]]
[[श्रेणी:पद्म भूषण धारकसभ]]
90roclgx02yh5ox68r2ipl9blm6uil9
अनु आगा
0
33340
280415
243529
2026-09-25T23:49:32Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280415
wikitext
text/x-wiki
{{ infobox officeholder
| name =अनु आगा<br>Anu Aga
| image =Anu Aga.jpg
| alt =
| caption = निर्देशक, थरम्याक्स लिमिटेड, पद्म श्री अवार्ड, संसद सदस्य-राज्य सभा सदस्य-राष्ट्रिय सल्लाहकार परिषद (जीओआई)
| office1 = [[संसद सदस्य (भारत)|संसद सदस्य]] क [[राज्य सभा]] (नामाङ्कित)
| constituency1 =
| term_start1 = २७ अप्रिल २०१२
| term_end1 = २६ अप्रिल २०१८
| predecessor1 =
| successor1 =
| office2 = सदस्य, <br /> [[राष्ट्रिय सलाहकार परिषद]]
| term_start2 = २०१०
| term_end2 = २०१४
| chairperson2 = [[सोनिया गान्धी]]
| predecessor2 =
| successor2 =
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1942|08|03}}
| birth_place = [[मुम्बई]], भारत
| death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->
| death_place =
| nationality = [[भारतीय]]
|residence = [[पुणे]], भारत
| alma_mater = [[सेन्ट जेवियर्स कलेज, मुम्बई]]<br>[[टाटा इंस्टिट्यूट ऑफ सोशल साइंस]]
|Delhi Address = ७०१, ब्रह्मपुत्र अपार्टमेन्ट, डा. बी.डी. मार्ग, [[नया दिल्ली ]]- 110001
| other_names =
| boards = [[भारतक लेल सिखेनाए ]]
| occupation = पूर्व अध्यक्ष, [[थरम्याक्स]] लिमिटेड, [[सामाजिक कार्यकर्ता]]
}}
'''अनु आगा''' (जन्म १९४२) एक [[भारतीय]] अरबपति व्यवसायी आ सामाजिक कार्यकर्ता छी जे सन् १९९६ सँ २००४ धरि अपन अध्यक्षक रुपमे [[थरम्याक्स]],ऊर्जा आ पर्यावरण इन्जिनियरिङ्ग व्यवसायक नेतृत्व केलक ।<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/anu-aga|title=Anu Aga|last=|first=|date=March 6, 2018|work=Forbes|access-date=2018-08-22|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title= Anu Aga passes Thermax baton to new chairperson|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/56382/ |publisher=[[Indian Express]] |date=5 October 2004 }}</ref> ओ आठ सबसँ अमीर भारतीय महिलासभमें सम्मलित छल, आ [[फोर्ब्स]] पत्रिकाक अनुसार २००७ मे [[निवल मूल्य द्वारा भारतीयसभक सुची|४० निवल मूल्यमे सबसँ अमीर भारतीय]] छल ।<ref name=fo>{{cite web |title= India's Richest |url=https://www.forbes.com/lists/2007/77/biz_07india_Indias-Richest_Rank_2.html |date=14 November 2007 |publisher=[[Forbes.com]]|page=2}}</ref><ref>{{cite news |title=Anu Aga and triumph of the spirit |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/Anu-Aga-and-triumph-of-the-spirit/articleshow/484592.cms |publisher=[[The Times of India]] |date=9 February 2004 |first1=Pooja |last1=Vashisht}}</ref> अनु आगाक एसोचामक सब महिला शाखासभ [http://www.aall.in अल लेडिज लिग], द्वारा मुम्बई महिला दशकसभक अचीवर्स पुरस्कार सँ सम्मानित कएल गेल छल ।<ref>{{cite news|title=Women of the Decade |url=http://www.afternoondc.in/city-news/women-of-the-decade/article_99847/ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219114553/http://www.afternoondc.in/city-news/women-of-the-decade/article_99847 |archivedate=19 February 2014 }}</ref>
==प्रारम्भिक जीवन आ शिक्षा==
==करियर==
==व्यक्तिगत जीवन==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [https://web.archive.org/web/20150518233924/http://www.thermaxindia.com/About-Us/Heritage-and-Values/Founding-Family.aspx Anu Aga – Director, Profile] Themax India.
[[श्रेणी:सन् १९४२ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला कार्यकर्तासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला उद्यमी]]
tpv33dfsuuhs4mcije22o9rvareu03z
विश्वकोश
0
38583
280458
278040
2026-09-26T03:06:10Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280458
wikitext
text/x-wiki
[[फाइल:Wikipedia and Encyclopædia Britannica.jpg|अंगूठाकार|एक लैपटॉप पर विकिपिडिया का "विश्वकोश" पृष्ठ प्रदर्शित है, जिसके बगल में कई पुस्तकें रखी हैं और एनसाइक्लोपीडिया ब्रिटानिका का एक खुला पृष्ठ है।]]
एगो विश्वकोश (ब्रिटिश अङ्ग्रेजी: encyclopaedia) एक संदर्भ कार्य या अनुक्रमणिका छि जे कि सभ शाखास या विशेष क्षेत्र या अनुशासनसे ज्ञानके सारांश प्रदान करैछि।<ref>{{cite web |url=http://library.rcc.edu/riverside/glossaryoflibraryterms.htm#e |title=Encyclopedia. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070803182506/http://library.rcc.edu/riverside/glossaryoflibraryterms.htm#e |archivedate=August 3, 2007}} Glossary of Library Terms. Riverside City College, Digital Library/Learning Resource Center. Retrieved on: November 17, 2007.</ref> ज्ञानकोशके लेख या प्रविष्टिसभमे विभाजित कराइलगेल अछि जे प्राय: लेख नाम<ref name=DOLencyclopedia>{{cite book |title= Dictionary of Lexicography|last= Hartmann|first=R. R. K. |last2=James |first2=Gregory |first3=Gregory |last3=James|year= 1998|publisher= Routledge|location= |isbn= 978-0-415-14143-7|page=48 |url= https://books.google.com/books?id=49NZ12icE-QC&pg=PA49&dq=%22encyclopedic+dictionary%22%2Bencyclopedia&q=%22encyclopedic%20dictionary%22%2Bencyclopedia|accessdate=July 27, 2010|quote=}}</ref> आ विषयगत लड्किसभस वर्णमाला क्रमबद्ध कक राखैछि। विश्वकोश प्रविष्टिसभ प्रायः शब्दकोशसभमे कहैत लम्बा आ अधिक विस्तृत हेत अछि।सामान्यतया शब्दकोष प्रविष्टिसभ जेहन नईभक - जे शब्दसभके भाषिक जानकारीमे केन्द्रित हैत अछि, जेनाकि उसभके व्युत्पत्ति, अर्थ, उच्चारण, प्रयोग, आ व्याकरणात्मक रूपसभ — ज्ञानकोष लेखसभ लेखके शीर्षकमे लिखल शीर्षकसँगे सम्बन्धित तथ्यान्क जानकारीमे केन्द्रित होइत अछि।<ref name=bejoint>Béjoint, Henri (2000). [https://books.google.com/books?id=DJ8gwtomUpMC&lpg=PA30&dq=lexicography%20translated%20encyclopedia%20dictionary&pg=PA30 ''Modern Lexicography''], pp. 30–31. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-829951-6}}</ref><ref name=EB>{{cite encyclopedia |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/186603/encyclopaedia|title=Encyclopaedia|encyclopedia= Encyclopædia Britannica|quote=An English lexicographer, H.W. Fowler, wrote in the preface to the first edition (1911) of ''The Concise Oxford Dictionary of Current English language'' that a dictionary is concerned with the uses of words and phrases and with giving information about the things for which they stand only so far as current use of the words depends upon knowledge of those things. The emphasis in an encyclopedia is much more on the nature of the things for which the words and phrases stand.|accessdate=July 27, 2010}}</ref>
==इटिमोलॉजी==
===दुगो ग्रीक शब्दसभ एगोके रूपमे गलत अर्थ लागल===
इन्साइक्लोपीडिया (इन्साइक्लो | पेडिया) शब्द कोइन ग्रीकस आइल ἐγκύκλιος παιδεία, ट्रान्सिलिटेरेटेड इन्साइक्लोपीडिया, जेकर अर्थ "सामान्य शिक्षा" enkyklios (ἐγκύκλιος) स आइल अछि, जेकर अर्थ "गोलाकार, आवर्ती, नियमित आवश्यक, सामान्य" आ प्याडिया अछि।.<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpaidei%2Fa παιδεία], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', at Perseus Project</ref> However, the two separate words were reduced to a single word due to a scribal error<ref>According to some accounts, such as the [http://www.thefreedictionary.com/encyclopedia ''American Heritage Dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819022705/http://www.thefreedictionary.com/encyclopedia |date=August 19, 2017 }}, copyists of Latin manuscripts took this phrase to be a single Greek word, ἐγκυκλοπαιδεία ''enkyklopaedia''.<!--The American Heritage Dictionary gives "enkuklopaedia" (a mistaken transliteration) but Wikipedia follows [[WP:GREEK]].--></ref><ref>{{cite book | last = Franklin-Brown | first = Mary | title = Reading the world : encyclopedic writing in the scholastic age | publisher = The University of Chicago Press | location = Chicago London | year = 2012 | isbn = 9780226260709|p=8}}</ref> <ref>{{cite book | last = König | first = Jason | title = Encyclopaedism from antiquity to the Renaissance | publisher = Cambridge University Press | location = New York | year = 2013 | isbn = 978-1-107-03823-3 |page=1}}</ref>"शिक्षा, बच्चाके पालनपोषण" के अर्थ; सँगे, वाक्यांश शाब्दिक अनुवाद "पूर्ण निर्देशन" आ "पूर्ण ज्ञान" के रूपमे।तथापि, दुगो अलग मे क्विन्टिलियनके ल्याटिन पाण्डुलिपि संस्करणके प्रतिलिपिसभद्वारा दुगो अलग शब्दसभके एकेगो शब्दमे घटल।<ref name=DOLei>{{cite book |last=Hartmann |first=R. R. K. |last2=Gregory |first2=James |year=1998 |title=Dictionary of Lexicography |publisher= Routledge|location= |isbn= 978-0-415-14143-7|page=49 |url= https://books.google.com/books?id=49NZ12icE-QC&pg=PA49&dq=%22encyclopedic+dictionary%22%2Bencyclopedia&q=%22encyclopedic%20dictionary%22%2Bencyclopedia|accessdate=July 27, 2010|quote=In contrast with linguistic information, encyclopedia material is more concerned with the description of objective realities than the words or phrases that refer to them. In practice, however, there is no hard and fast boundary between factual and lexical knowledge.}}</ref><ref name=OHEL22>{{cite book |title= The Oxford History of English Lexicography, Volume I|last= Cowie|first=Anthony Paul|year= 2009|publisher= Oxford University Press|location= |isbn= 978-0-415-14143-7|page=22|url= https://books.google.com/books?id=nhnVF9Or_wMC&printsec=frontcover&q|accessdate=August 17, 2010|quote=An 'encyclopedia' (encyclopaedia) usually gives more information than a dictionary; it explains not only the words but also the things and concepts referred to by the words.}}</ref>
==ईतिहास==
आधुनिक समयमे छापके लेल, ज्ञानकोश पुरातन समयमे लिखित रूपमे विकसित केने अछि। आइ ऊ वितरण आ इलेक्ट्रॉनिक रूपमे प्रदर्शन कर् सकितअछी।<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29gku%2Fklios ἐγκύκλιος], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', at Perseus Project</ref>
==एहो सभ देखी==
*[[विज्ञानके इतिहास]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20060114061155/http://www.educ.fc.ul.pt/hyper/eng/index.html ज्ञानकोश आ हाइपरटेक्स्ट] <!-- Is this important enough to include in this article? -->
* [http://www.accuracyproject.org/cbe-errors-books.html इन्टर्नेट सटीकता परियोजना] – विश्वकोश आ पंचांगमे जीवनी त्रुटि
* [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;idno=did2222.0000.004;rgn=main;view=text ज्ञानकोश] –Diderot's लेख सक्कली [[विश्वकोश]] से इन्साइक्लोपीडियामे।
* [https://web.archive.org/web/20080615051823/http://www.dm.unipi.it/~tucci/index.html एक्सपेन्डेन्डिस आ फ्युगेन्डिस रिबस] – पहिलका पुनर्जागरण ज्ञानकोश
* [https://web.archive.org/web/20010718235527/http://kennedy.byu.edu/staff/peterson/Multivol/Multibooks.html जादा छापल सन्दर्भ पुस्तकसभ आ ज्ञानकोशमे त्रुटि आ विसंगतता]
p467nj5jboojty2d1un4hxj62s2mca7
विकिपिडिया:नारी परियोजना/राष्ट्रियता अनुसार लेख/नेपाल
4
44028
280474
280398
2026-09-26T05:05:54Z
ListeriaBot
9342
Wikidata list updated [V2]
280474
wikitext
text/x-wiki
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P27 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount >= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wmai schema:about ?item . ?wmai schema:inLanguage "mai" } } GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p106,p569,p570,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! व्यवसाय
! जन्मतिथि
! मृत्युतिथि
! चित्र
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Amrita Acharia]]
|
| [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[चलचित्र निर्देशक]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-31
|
| [[फाइल:Amrita Acharia at Triforce SFF Awards 2014.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q4748667|Q4748667]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[तुलसा थापा]]
| महिला यौनकर्मी
| [[prostitute]]
| data-sort-value="1970" | 1970
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| [[:d:Q7851966|Q7851966]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[रीता महतो]]
| महिला अधिकारकर्मी
| [[women's rights activist]]
| data-sort-value="1975" | 1975
|
|
| [[:d:Q18910356|Q18910356]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[प्रमिला रिजाल]]
| नेपाली एथलेटिक्स प्रतिस्पर्धी
| [[athletics competitor]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-01
|
|
| [[:d:Q540531|Q540531]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Princess Purnika of Nepal]]
|
| [[aristocrat]]
| data-sort-value="2000" | 2000-12-12
|
| [[फाइल:Purnika Shah.png|center|100px]]
| [[:d:Q4216633|Q4216633]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[अम्बालिका देवी]]
| नेपाली लेखक आ कवि (सन् १८९४-१९३६ )
| [[writer]]
| data-sort-value="1894" | 1894-05-20
| data-sort-value="1936" | 1936-12-15
| [[फाइल:Ambalika Devi.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q109247727|Q109247727]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Mariska Pokharel]]
|
| [[अभिनेता]]
| data-sort-value="1996" | 1996-08-02
|
| [[फाइल:Mariska.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q67264740|Q67264740]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[गीता शाही]]
| नेपाली अभिनेत्री आ मोडल
| [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-03
|
| [[फाइल:Gita Shahi 2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q37467229|Q37467229]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[तारादेवी तुलाधर]]
| नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता
| [[nurse]]<br/>[[social worker]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-21
| data-sort-value="2012" | 2012-11-27
| [[फाइल:Tara devi tuladhar 1961.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q7685055|Q7685055]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[तेजश्री थापा]]
| मानव अधिकारकर्मी, ओकिल आ खोजकर्ता
| [[human rights defender]]<br/>[[lawyer]]<br/>[[writer]]
| data-sort-value="1966" | 1966-11-10
| data-sort-value="2019" | 2019-03-26
|
| [[:d:Q62581438|Q62581438]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[सङ्गीता मगर]]
| नेपाली महिला अधिकारकर्मी
| [[human rights defender]]
| data-sort-value="1995" | 1990s
|
|
| [[:d:Q63384810|Q63384810]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[मोतिलक्ष्मी उपासिका]]
| नेपाली कवि
| [[writer]]<br/>[[कवि]]
| data-sort-value="1909" | 1909-06-30
| data-sort-value="1997" | 1997
| [[फाइल:Moti laxmi upasika.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16013979|Q16013979]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Usha Poudel]]
|
| [[अभिनेता]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-29
|
|
| [[:d:Q7901891|Q7901891]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[योग माया]]
| नेपाली अभियन्ता, समाजसेविका
| [[activist]]
| data-sort-value="1861" | 1861
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[फाइल:Yogmaya in Sanctum.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q8054419|Q8054419]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[पेम्बा डोमा शेर्पा]]
| नेपाली पर्वतारोही
| [[mountaineer]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-07
| data-sort-value="2007" | 2007-05-22
| [[फाइल:Pemba Doma Sherpa.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q4357604|Q4357604]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[सरस्वती चौधरी]]
| नेपाली महिला एथलेटिक्स खेलाडी
| [[sprinter]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-12
|
|
| [[:d:Q68973687|Q68973687]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[देवकुमारी थापा]]
| नेपाली लेखिका
| [[writer]]
| data-sort-value="1928" | 1928-04-14
| data-sort-value="2011" | 2011-05-05
|
| [[:d:Q19679184|Q19679184]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाह]]
| नेपालक रानी
|
| data-sort-value="1924" | 1924-07-25
| data-sort-value="1950" | 1950-09-04
| [[फाइल:Crown Princess Indra of Nepal.png|center|100px]]
| [[:d:Q20904033|Q20904033]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Princess Sharada Shah of Nepal]]
|
| [[social worker]]
| data-sort-value="1943" | 1943-02-02
| data-sort-value="2001" | 2001-06-01
|
| [[:d:Q20985666|Q20985666]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Pasang Lhamu Sherpa Akita]]
|
| [[mountaineer]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
|
| [[:d:Q27975671|Q27975671]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[बिन्दा पाण्डे]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1966" | 1966-12-30
|
| [[फाइल:Binda pandey.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q27991297|Q27991297]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Usha Sherchan]]
|
| [[कवि]]<br/>[[lyricist]]
| data-sort-value="1955" | 1955-08-22
|
| [[फाइल:Usha Sherchan1.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q110983836|Q110983836]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Sony Rana]]
|
| [[aircraft pilot]]
| data-sort-value="1965" | 1965-10-17
|
| [[फाइल:Sony rana nepal airlines.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q112301862|Q112301862]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[सिता मगर]]
| नेपालक महिला क्रिकेटर
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-05
|
| [[फाइल:Sita Rana Magar.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q47089235|Q47089235]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Durga Ghimire]]
|
| [[सामाजिक कार्यकर्ता]]<br/>[[social worker]]
| data-sort-value="1948" | 1948-05-12
|
|
| [[:d:Q15930927|Q15930927]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Dwarika Devi Thakurani]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1915" | 1915-10-28
| data-sort-value="2002" | 2002-12-10
|
| [[:d:Q13182410|Q13182410]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[करिश्मा कार्की]]
| नेपाली तैराक
| [[swimmer]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
|
| [[:d:Q6371086|Q6371086]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[केल्साङ चुकी तेथोङ]]
| अभिनेत्री आ चलचित्र निर्देशक
| [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[singer]]
| data-sort-value="1957" | 1957-11
|
| [[फाइल:CHUCKIE KESLANG TETHONG.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q3194932|Q3194932]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[Princess Prerana of Nepal]]
|
| [[royalty]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-20
|
|
| [[:d:Q4202325|Q4202325]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[धनकुमारी बज्राचार्य]]
| नेपाली कुमारी
| [[Kumari]]
|
|
|
| [[:d:Q68005618|Q68005618]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[सुभद्रा अघिकारी]]
|
| [[अभिनेता]]
| data-sort-value="1946" | 1946
| data-sort-value="2019" | 2019
|
| [[:d:Q75186198|Q75186198]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[सन्तोषी श्रेष्ठ]]
|
| [[athlete]]<br/>[[athletics competitor]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-01
|
| [[फाइल:Santoshi shrestha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q82908710|Q82908710]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[सोनिया भट्ट]]
| नेपाली जुडो खेलाडी
| [[judoka]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-04
|
|
| [[:d:Q107456052|Q107456052]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[Shanti Thatal]]
|
| [[composer]]
| data-sort-value="1938" | 1938
|
|
| [[:d:Q7489082|Q7489082]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[नाङ्सल तामाङ]]
| ब्याडमिन्टन खेलाडी
| [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-28
|
|
| [[:d:Q18175685|Q18175685]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[आस्था राउत]]
| नेपाली गायिका आ गीतकार
| [[singer]]<br/>[[songwriter]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-30
|
|
| [[:d:Q18720205|Q18720205]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[अनु लामा]]
| नेपाली फुटबल खेलाडी
| [[फुटबल खेलाडी]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-03
|
|
| [[:d:Q19594161|Q19594161]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[फुपु ल्हामु खत्री]]
| नेपाली जुडो खेलाडी
| [[judoka]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-05
|
|
| [[:d:Q19680748|Q19680748]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[रेश्मा गुरुङ]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[अभिनेता]]
| data-sort-value="1991" | 1991
|
| [[फाइल:Rishma Gurung.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q22278070|Q22278070]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[Srijana Regmi]]
|
| [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-28
|
|
| [[:d:Q23796629|Q23796629]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[Nisha Rawal]]
|
| [[taekwondo athlete]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-11
|
| [[फाइल:Olynisharawal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q24678840|Q24678840]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[Mamata Thapa]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1991" | 1991-09-13
|
|
| [[:d:Q24805189|Q24805189]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[ममता चौधरी]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-27
|
|
| [[:d:Q31766931|Q31766931]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[अञ्जली चन्द]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-16
|
|
| [[:d:Q47087998|Q47087998]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[सरिता मगर]]
| नेपलक राष्ट्रिय महिलाक क्रिकेट टिम
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-22
|
|
| [[:d:Q47089209|Q47089209]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[करुणा भण्डारी]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-24
|
|
| [[:d:Q47089258|Q47089258]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[श्वेता खड्का]]
| नेपाली अभिनेत्री
| [[अभिनेता]]
|
|
|
| [[:d:Q47465252|Q47465252]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[Chandra Kumari Gurung]]
|
|
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
| [[:d:Q16166617|Q16166617]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[Ciney Gurung]]
|
| [[singer]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-08
|
|
| [[:d:Q16204227|Q16204227]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[Devu Thapa]]
|
| [[judoka]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-07
|
|
| [[:d:Q16215125|Q16215125]]
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[Rojisha Shahi]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-17
|
|
| [[:d:Q9011799|Q9011799]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[Ming Kipa]]
|
| [[mountaineer]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
|
| [[:d:Q6864647|Q6864647]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[Nagma Shrestha]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-10
|
|
| [[:d:Q6958877|Q6958877]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[Chandra Kala Thapa]]
|
| [[athletics competitor]]
| data-sort-value="1980" | 1980-09-02<br/>1984-01-30
|
|
| [[:d:Q5071283|Q5071283]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[Kritika Shah]]
|
|
| data-sort-value="2004" | 2004-10-16
|
|
| [[:d:Q646202|Q646202]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[Sneh Rana]]
|
| [[sport shooter]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-29
|
|
| [[:d:Q3371761|Q3371761]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[Belmaya Nepali]]
|
| [[documentary filmmaker]]
|
|
|
| [[:d:Q109283523|Q109283523]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[Bhuwan Dhungana]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]
| data-sort-value="1947" | 1947-08-02
|
|
| [[:d:Q109549920|Q109549920]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[Bimala Tumkhewa]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[फाइल:Bimala Tumkhewa.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q109558472|Q109558472]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[Bina Theeng Tamang]]
|
| [[writer]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-26
|
| [[फाइल:Bina maya.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q80656302|Q80656302]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[Sneha Shrestha]]
|
| [[artist]]<br/>[[educator]]<br/>[[social entrepreneur]]<br/>[[graffiti artist]]
|
|
|
| [[:d:Q106418972|Q106418972]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[Sushila Koirala]]
|
| [[dancer]]<br/>[[theatre director]]<br/>[[First Lady]]
| data-sort-value="1923" | 1923
| data-sort-value="2007" | 2007-07-13
|
| [[:d:Q107338076|Q107338076]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[Shashikala Manandhar]]
|
| [[novelist]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
|
| [[:d:Q7490570|Q7490570]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[Deeya Maskey]]
|
| [[अभिनेता]]
|
|
|
| [[:d:Q16732105|Q16732105]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[Nimdoma Sherpa]]
|
| [[mountaineer]]
| data-sort-value="1991" | 1991
|
|
| [[:d:Q16762305|Q16762305]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[Meera Rana]]
|
| [[artist]]<br/>[[singer]]
| data-sort-value="1951" | 1951-09-24
|
| [[फाइल:Meera Rana.png|center|100px]]
| [[:d:Q19682593|Q19682593]]
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[Dil Maya Karki]]
|
| [[athletics competitor]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-05<br/>1988-08-05<br/>1988-08-03
|
|
| [[:d:Q20895958|Q20895958]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[Princess Shova Shahi of Nepal]]
|
|
| data-sort-value="1949" | 1949-01-13
|
| [[फाइल:Statiefoto van Koninklijke familie, voorste rij HM, Koning Nepal, Koningin Nepal, Bestanddeelnr 920-2634 (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q21067412|Q21067412]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[Laxmi Kunwar]]
|
| [[swimmer]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-29
|
|
| [[:d:Q28718095|Q28718095]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[सोनु खड्का]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-14
|
|
| [[:d:Q50717956|Q50717956]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[Bandana Nepal]]
|
| [[dancer]]
| data-sort-value="2001" | 2001
|
|
| [[:d:Q96059398|Q96059398]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[Sonika Manandhar]]
|
| [[environmentalist]]<br/>[[programmer]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-17
|
| [[फाइल:Sonika Manandhar UN Award Speech.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104420892|Q104420892]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[Jhuma Limbu]]
|
| [[संगीतकार]]<br/>[[researcher]]
|
|
| [[फाइल:Jhuma Limbu.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q110876614|Q110876614]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[Asha Bhushal]]
|
| [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]
|
|
| [[फाइल:Aasha bhusal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q113481961|Q113481961]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[Nagina Yadav]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Nagina Yadav नगिना यादव Member of Parliament, Pratinidhi Sabha Nepali Congress (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q115786179|Q115786179]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[Pooja Sharma]]
|
| [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[film producer]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]
| data-sort-value="1992" | 1992-04-30
|
| [[फाइल:Pooja Sharma.png|center|100px]]
| [[:d:Q47464777|Q47464777]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[Shrisha Karki]]
|
| [[अभिनेता]]
| data-sort-value="1978" | 1978
| data-sort-value="2002" | 2002-10-14
|
| [[:d:Q55194938|Q55194938]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[Khandro Lhamo]]
|
| [[physician]]
| data-sort-value="1914" | 1914
| data-sort-value="2003" | 2003-03-30
| [[फाइल:Dilgo Khyentse Family.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q59877941|Q59877941]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[Upama Kumari Dev]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1974" | 1974-12-16
|
| [[फाइल:Upama Kumari Dev.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q63638793|Q63638793]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[Bimala Rai Paudyal]]
|
| [[civil servant]]
|
|
| [[फाइल:Dr. Bimala Rai Paudyal Former Minister विमला राई पौड्याल.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q116245418|Q116245418]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[रोशनी रसाइली]]
| नेपाली गायीका
| [[singer]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-05
|
| [[फाइल:Singer roshani rasaili.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q120496223|Q120496223]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[Preeti Rai]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
| data-sort-value="2004" | 2004
|
| [[फाइल:Preeti Rai Women’s National Football Team 1 (cropped).png|center|100px]]
| [[:d:Q125429179|Q125429179]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[Sofia Shah]]
|
| [[swimmer]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-09
|
|
| [[:d:Q16239784|Q16239784]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[Toya Gurung]]
|
| [[कवि]]
| data-sort-value="1948" | 1948-03-30
|
| [[फाइल:Toya Gurung.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16258690|Q16258690]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[Sushma Joshi]]
|
| [[writer]]<br/>[[director]]<br/>[[artist]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-26
|
| [[फाइल:Sushma Joshi.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q7648973|Q7648973]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[Zenisha Moktan]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
|
|
|
| [[:d:Q8069096|Q8069096]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[Bivaswari Rai]]
|
| [[sport shooter]]
| data-sort-value="1970" | 1970-03-25
|
|
| [[:d:Q11854223|Q11854223]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[Moni Mulepati]]
|
| [[mountaineer]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
| [[फाइल:41214461 everestlarga.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6899850|Q6899850]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[Chitra Lekha Yadav]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
| [[:d:Q5102298|Q5102298]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[Uma Singh]]
|
| [[journalist]]
| data-sort-value="1983" | 1983
| data-sort-value="2009" | 2009<br/>2009-01-11
|
| [[:d:Q1188773|Q1188773]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[Prekshya Shah]]
|
|
| data-sort-value="1952" | 1952-01-19
| data-sort-value="2001" | 2001-11-12
|
| [[:d:Q3910252|Q3910252]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[Hari Priya Devi]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Hari Priya Devi.png|center|100px]]
| [[:d:Q109463294|Q109463294]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[Sangya Malla]]
|
| [[police officer]]
|
|
|
| [[:d:Q109497817|Q109497817]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[रेखा शर्मा]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-25
|
|
| [[:d:Q44999446|Q44999446]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[Prashna Shakya]]
|
| [[singer]]
|
|
| [[फाइल:Prashna Shakya.png|center|100px]]
| [[:d:Q64746550|Q64746550]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[सिन्धु मल्ल]]
| गायिका
| [[singer]]
| data-sort-value="1982" | 1982-12-30
|
| [[फाइल:Sindhu Malla in Nepali Cultural dress (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q65448985|Q65448985]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[Saraswati Pratikshya]]
|
| [[writer]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-23
|
|
| [[:d:Q66819197|Q66819197]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[Gita Rana]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-10
|
|
| [[:d:Q106003615|Q106003615]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[Sanu Siva]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
| data-sort-value="2020" | 2020
|
| [[:d:Q107026786|Q107026786]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[Kalpana Pariyar]]
|
| [[sport shooter]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-19
|
|
| [[:d:Q107463104|Q107463104]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[Sapana Pradhan Malla]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[judge]]
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| [[फाइल:Sapana Pradhan Malla.png|center|100px]]
| [[:d:Q7420908|Q7420908]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[Manila Sotang]]
|
| [[singer]]
|
|
|
| [[:d:Q16956590|Q16956590]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[Charimaya Tamang]]
|
| [[सामाजिक कार्यकर्ता]]
|
|
|
| [[:d:Q17027782|Q17027782]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[Maya Thakuri]]
|
| [[novelist]]
| data-sort-value="1946" | 1946-07-02
|
| [[फाइल:Maya Thakuri.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19682533|Q19682533]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[Ram Kumari Jhakri]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[फाइल:Ram Kumari Jhakri2.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q19683093|Q19683093]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[Manikala Rai]]
|
| [[ultramarathon runner]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-27
|
| [[फाइल:Manikala Rai.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q20127296|Q20127296]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[Princess Jayanti of Nepal]]
|
| [[social worker]]
| data-sort-value="1946" | 1946-08-04
| data-sort-value="2001" | 2001-06-01
|
| [[:d:Q21009741|Q21009741]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[Princess Shanti Singh of Nepal]]
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941-11-20
| data-sort-value="2001" | 2001-06-01
|
| [[:d:Q21009742|Q21009742]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[Nilu Doma Sherpa]]
|
| [[चलचित्र निर्देशक]]
| data-sort-value="1985" | 1985
| data-sort-value="2017" | 2017-07-01
| [[फाइल:Nilu Doma Sherpa, Filmmaker, IVLP participant from Nepal (27700381796).png|center|100px]]
| [[:d:Q23769975|Q23769975]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[Sonie Rajbhandari]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
|
| [[:d:Q23883481|Q23883481]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[Kunjana Ghimire]]
|
|
|
|
| [[फाइल:Near By Kusma - Aug 14.png|center|100px]]
| [[:d:Q27734485|Q27734485]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[Ranju Darshana]]
|
| [[सामाजिक कार्यकर्ता]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-03
|
|
| [[:d:Q29570233|Q29570233]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[Raj Kumari Pandey]]
|
| [[athletics competitor]]
| data-sort-value="1969" | 1969-12-13
|
|
| [[:d:Q29995877|Q29995877]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[Priya Sigdel]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| data-sort-value="1995" | 1995-12-08
|
|
| [[:d:Q51756966|Q51756966]]
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[Srijana Subba]]
|
| [[अभिनेता]]
|
|
|
| [[:d:Q93439703|Q93439703]]
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[Uma Regmi]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-15
|
| [[फाइल:Min Uma Regmi (side).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q99234998|Q99234998]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[Anjana Rana Magar]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-18
|
|
| [[:d:Q106003377|Q106003377]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[Hari Devi Koirala]]
|
| [[संगीतकार]]
| data-sort-value="1959" | 1959-03-30
|
|
| [[:d:Q110778340|Q110778340]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[कल्पना चौधरी]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Kalpana Choudhury IMG 20250222 144328.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q45063324|Q45063324]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[Nikita Poudel]]
|
| [[film producer]]
| data-sort-value="1982" | 1982-12-31
|
| [[फाइल:Nikita Paudel in an interview.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q61569983|Q61569983]]
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[Pradeepta Adhikari]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| data-sort-value="1996" | 1996-06-03
|
|
| [[:d:Q64009491|Q64009491]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[अल्का कुमारी झा]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-29
|
| [[फाइल:Alka Kumari Jha (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64026746|Q64026746]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[करिमा बेगम]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1976" | 1976-03-23
|
| [[फाइल:Karima Begam (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64063158|Q64063158]]
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[निशा डाँगी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q115857180|Q115857180]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[Kantika Sejuwal]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Kantika Sejuwal कांतिका सेजुवाल Member of Parliament, Pratinidhi Sabha for Nepali Congress.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q115857199|Q115857199]]
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[Manita Shrestha Pradhan]]
|
| [[judoka]]
| data-sort-value="1999" | 1999-06-01
|
|
| [[:d:Q127690896|Q127690896]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[सम्पदा घिमिरे]]
| नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेता
| [[beauty pageant contestant]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[marketer]]<br/>[[climate activist]]<br/>[[yogini]]
| data-sort-value="2001" | 2001
|
|
| [[:d:Q130289252|Q130289252]]
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[Nisha Mehta]]
|
| [[civil servant]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1987" | 1987-08-07
|
| [[फाइल:Nisha mehta (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q138800648|Q138800648]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[Prativa Rana]]
|
| [[कुटनीतिज्ञ]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1946" | 1946-06-02
|
|
| [[:d:Q141144409|Q141144409]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[Jaypuri Gharti]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q16190477|Q16190477]]
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[Devika Bandana]]
|
| [[singer]]
|
|
|
| [[:d:Q16197783|Q16197783]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[Nayana Shakya]]
|
| [[swimmer]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-10
|
|
| [[:d:Q16222041|Q16222041]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[Sampada Malla]]
|
| [[filmmaker]]<br/>[[writer]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-19
|
|
| [[:d:Q16231931|Q16231931]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[Supriya Maskey]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-17
|
|
| [[:d:Q16240366|Q16240366]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[Shritima Shah]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[फाइल:Shritima Shah Miss Nepal International 2013.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q9011815|Q9011815]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[Janak Kumari Chalise]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q6150649|Q6150649]]
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[Amrita Agrahari]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1961" | 1961-05-18
|
|
| [[:d:Q4748665|Q4748665]]
|-
| style='text-align:right'| 138
| [[Arzo Rana Deuba]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[मनोवैज्ञानिक]]
|
|
|
| [[:d:Q4802761|Q4802761]]
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[Chhinnalata]]
|
| [[writer]]
| data-sort-value="1923" | 1923
| data-sort-value="2000" | 2000
| [[फाइल:Chhinnalata.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q109248827|Q109248827]]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[Chandra Kanta Devi Malla]]
|
| [[शिक्षक]]<br/>[[educator]]
| data-sort-value="1897" | 1897
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[:d:Q109332415|Q109332415]]
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[Shashikala Dahal]]
|
|
| data-sort-value="1957" | 1957-05-28
|
|
| [[:d:Q66486498|Q66486498]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[Laxmi Pariyar]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[singer]]<br/>[[traditional folk singer]]
|
|
|
| [[:d:Q66763457|Q66763457]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[अनिता कुमारी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1966" | 1966-08-13
|
|
| [[:d:Q67867869|Q67867869]]
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[असिया देवी थरुनी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1957" | 1957-05-13
|
|
| [[:d:Q67868468|Q67868468]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[गीता कुमारी यादव]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| [[फाइल:Gita Kumari Yadav.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q67871177|Q67871177]]
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[Jagataren Devi Sudin]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Jaktarain Devi Sah Sudin (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q67911690|Q67911690]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[Jwala Kumari Sah]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-27
|
|
| [[:d:Q67915008|Q67915008]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[मन्जु कुमारी]]
| नेपलक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q67915651|Q67915651]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[मन्जु कुमारी यादव]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-11
|
|
| [[:d:Q67915719|Q67915719]]
|-
| style='text-align:right'| 150
| [[Chandra Kala Lamgade]]
|
| [[athletics competitor]]<br/>[[javelin thrower]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-10
|
|
| [[:d:Q80046291|Q80046291]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[Gyani Maiya Sen-Kusunda]]
|
| [[किसान]]
| data-sort-value="1937" | 1937
| data-sort-value="2020" | 2020-01-25
| [[फाइल:Gyani Maiya Sen Kusunda-"Gyani Maiya" (2019 documentary).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106811256|Q106811256]]
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[Sarita Neupane]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q107026755|Q107026755]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[Sita Kumari Poudel]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1958" | 1958-02-09
|
|
| [[:d:Q107317178|Q107317178]]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[Satya Pahadi]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1977" | 1977-09-23
|
| [[फाइल:Satya Pahadi.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q7426874|Q7426874]]
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[Lily Thapa]]
|
| [[activist]]
|
|
|
| [[:d:Q16886068|Q16886068]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[Parbati Chaudhary]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q17488993|Q17488993]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[Sushila Chaudhary]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q17488994|Q17488994]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[Prinsha Shrestha]]
|
| [[beauty pageant contestant]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-11
|
|
| [[:d:Q19661026|Q19661026]]
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[Melawa Devi]]
|
| [[singer]]<br/>[[songwriter]]
|
|
|
| [[:d:Q19682687|Q19682687]]
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[Sita Kumari Rai]]
|
| [[taekwondo athlete]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-16
|
|
| [[:d:Q19830111|Q19830111]]
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[Princess Princep Shah of Nepal]]
|
|
| data-sort-value="1930" | 1930-03-16
| data-sort-value="1982" | 1982-05-22
|
| [[:d:Q21070386|Q21070386]]
|-
| style='text-align:right'| 162
| [[Sushila Singh]]
|
| [[judge]]
|
| data-sort-value="2020" | 2020-05-22
|
| [[:d:Q21459157|Q21459157]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[Sita Kumari Rai]]
|
| [[karateka]]<br/>[[athlete]]
| data-sort-value="1976" | 1976-01-03
|
|
| [[:d:Q24005114|Q24005114]]
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[Nanita Maharjan]]
|
| [[bodybuilder]]
| data-sort-value="1985" | 1985
|
|
| [[:d:Q27987790|Q27987790]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[Krishna Khatri]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
|
|
|
| [[:d:Q28086324|Q28086324]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[अरूणा शाही]]
|
| [[volleyball player]]
|
|
|
| [[:d:Q31766863|Q31766863]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[Parbati Rai]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[dancer]]
| data-sort-value="1991" | 1991-12-28
|
|
| [[:d:Q31766911|Q31766911]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[शोभा आले]]
|
|
|
|
|
| [[:d:Q31766925|Q31766925]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[Kalpana Sharma]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]<br/>[[association football referee]]
|
|
|
| [[:d:Q31766997|Q31766997]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[Devi Maya Paneru]]
|
| [[sprinter]]
| data-sort-value="1978" | 1978-08-25
|
|
| [[:d:Q32381507|Q32381507]]
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[Tisa Shakya]]
|
| [[swimmer]]
| data-sort-value="2003" | 2003-02-04
|
|
| [[:d:Q33320546|Q33320546]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[Kanchhi Maya Koju]]
|
| [[athlete]]<br/>[[athletics competitor]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-03
|
|
| [[:d:Q42667977|Q42667977]]
|-
| style='text-align:right'| 173
| [[Anita Shrestha]]
|
| [[athlete]]<br/>[[sport shooter]]
|
|
|
| [[:d:Q48869417|Q48869417]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[Nishma Gurung]]
|
| [[swimmer]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-11
|
|
| [[:d:Q48869749|Q48869749]]
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[Rama Singh]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
|
|
| [[फाइल:Rama Singh.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q51655395|Q51655395]]
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[Sushila Maharjan]]
|
| [[biochemist]]<br/>[[biotechnologist]]
|
|
|
| [[:d:Q51845108|Q51845108]]
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[Kanchan Amatya]]
|
| [[social entrepreneur]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
|
| [[:d:Q53870564|Q53870564]]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[Namrata Shrestha]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
|
|
|
| [[:d:Q104532748|Q104532748]]
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[रानी कुमारी तिवारी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-26
|
|
| [[:d:Q105942772|Q105942772]]
|-
| style='text-align:right'| 180
| [[Sita Gurung]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Sita Gurung.png|center|100px]]
| [[:d:Q105942909|Q105942909]]
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[Surita Kumari Shah]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1966" | 1966-03-03
|
|
| [[:d:Q105942922|Q105942922]]
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[Bilas Kumari]]
|
|
|
|
|
| [[:d:Q110518168|Q110518168]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[Sarita Tiwari]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]<br/>[[columnist]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-15
|
|
| [[:d:Q111142874|Q111142874]]
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[Saru Limbu]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
| data-sort-value="1999" | 1999-03-06
|
|
| [[:d:Q113040053|Q113040053]]
|-
| style='text-align:right'| 185
| [[Lamu Amatya]]
|
| [[nurse]]
| data-sort-value="1932" | 1932-01-27
| data-sort-value="2012" | 2012-06-01
|
| [[:d:Q114644961|Q114644961]]
|-
| style='text-align:right'| 186
| [[Saraswati Bajiyam]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q115775784|Q115775784]]
|-
| style='text-align:right'| 187
| [[Parvati Thapa]]
|
| [[sport shooter]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
| [[:d:Q43120853|Q43120853]]
|-
| style='text-align:right'| 188
| [[Mukta Kumari Yadav]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-29
|
|
| [[:d:Q44145559|Q44145559]]
|-
| style='text-align:right'| 189
| [[सरिता प्रसाई]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1967" | 1967-07-25
|
|
| [[:d:Q44569840|Q44569840]]
|-
| style='text-align:right'| 190
| [[Durga Poudel]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-21
|
|
| [[:d:Q44783325|Q44783325]]
|-
| style='text-align:right'| 191
| [[सुजाता परियार]]
| संविधान सभा सदस्य
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1973" | 1973-02-15
|
|
| [[:d:Q44802020|Q44802020]]
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[सोभा आले]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-29
|
|
| [[:d:Q47087984|Q47087984]]
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[Rashmila Shakya]]
|
| [[software engineer]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
|
| [[:d:Q55956296|Q55956296]]
|-
| style='text-align:right'| 194
| [[प्रतिक्षा तिवारी मुखिया]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q45079767|Q45079767]]
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[सिता देवी यादव]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q45086943|Q45086943]]
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[Meera Khadka]]
|
| [[judge]]
| data-sort-value="1957" | 1957-05-15
|
|
| [[:d:Q60215863|Q60215863]]
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[Anju Kumari]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-12
|
| [[फाइल:Anju Kumari (1) (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64015754|Q64015754]]
|-
| style='text-align:right'| 198
| [[भीमा यादव]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1958" | 1958-06-29
|
| [[फाइल:Bhima Yadav (1).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64039326|Q64039326]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[निलम देवी भुमिहारनी]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1954" | 1954-05-08
|
| [[फाइल:Nilam Devi Bhumiharin (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64117314|Q64117314]]
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[Bhagwati Chaudhary]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1971" | 1971-04-15
|
|
| [[:d:Q115898681|Q115898681]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[सबिता डङ्गोल]]
|
| [[artist]]<br/>[[painter]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[फाइल:Sabita Dangol Contemporary Artist from Nepal WikiProfile.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q116250871|Q116250871]]
|-
| style='text-align:right'| 202
| [[Bidya Chamling Rai]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q117471294|Q117471294]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| [[Indu Kadariya]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q123382520|Q123382520]]
|-
| style='text-align:right'| 204
| [[Sony Pakhrin]]
|
| [[cricketer]]
| data-sort-value="2007" | 2007-11-02
|
|
| [[:d:Q131698540|Q131698540]]
|-
| style='text-align:right'| 205
| [[Luna Luitel]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| data-sort-value="1999" | 1999-03-03
|
|
| [[:d:Q136031827|Q136031827]]
|-
| style='text-align:right'| 206
| [[गौरी कुमारी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| data-sort-value="1972" | 1972-01-19
|
|
| [[:d:Q138798005|Q138798005]]
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[Sahara Sharma]]
|
| [[filmmaker]]
|
|
|
| [[:d:Q139583451|Q139583451]]
|-
| style='text-align:right'| 208
| [[Itisha Giri]]
|
| [[कवि]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[फाइल:Itisha Giri in Palma, 2013.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q141441298|Q141441298]]
|}
{{Wikidata list end}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! व्यवसाय
! date of birth
! date of death
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[अमिता सुमन]]
| नेपाली-बेलायती अभिनेत्री
| [[अभिनेता]]
| 1997-07-19
|
| [[फाइल:Stuttgart 2021 -Comic Con Germany- by-RaBoe 236 (02).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q95045409|Q95045409]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[सुनिता दनुवार]]
| नेपाली कार्यकर्ता
| [[activist]]
| 1977-07-16
|
| [[फाइल:Sunita Danuwar.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16728381|Q16728381]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[मुस्कान खातुन]]
| नेपाली कार्यकर्ता
| [[human rights activist]]
| 2004-05-11
|
| [[फाइल:Muskan-Kathun-1124x684 from US Embassy (sq cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q105812545|Q105812545]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[गीता त्रिपाठी]]
| नेपाली कवि तथा गीतकार
| [[कवि]]<br/>[[writer]]<br/>[[lyricist]]<br/>[[scholar]]<br/>[[academic]]
| 1972-06-28
|
| [[फाइल:Poet Geeta Tripathee.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q90128772|Q90128772]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[देवी घर्ती मगर]]
| नेपाली लोक गायिका
| [[singer]]
| 1986-01-05
|
| [[फाइल:Devi Gharti.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97622735|Q97622735]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[प्रमिला रिजाल]]
| नेपाली एथलेटिक्स प्रतिस्पर्धी
| [[athletics competitor]]
| 1985-05-01
|
|
| [[:d:Q540531|Q540531]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[तारादेवी तुलाधर]]
| नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता
| [[nurse]]<br/>[[social worker]]
| 1931-08-21
| 2012-11-27
| [[फाइल:Tara devi tuladhar 1961.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q7685055|Q7685055]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[तुलसा थापा]]
| महिला यौनकर्मी
| [[prostitute]]
| 1970
| 1995
|
| [[:d:Q7851966|Q7851966]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[मनिता देवकोटा]]
| मिस नेपाल युनिभर्स
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| 1995-04-11
|
| [[फाइल:Manita Devkota for DV Education Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q51756762|Q51756762]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[बर्तिका एम राई]]
| नेपाली गायिका, गीतकार आ कवियत्री
| [[singer-songwriter]]<br/>[[कवि]]
| 1991-04-26
|
| [[फाइल:Bartika Eam Rai.png|center|100px]]
| [[:d:Q60256891|Q60256891]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[लक्ष्मी शर्मा]]
| नेपालक पहिल महिला टेम्पो चालक
| [[driver]]<br/>[[उद्यमी]]
|
|
| [[फाइल:Laxmi Sharma 2 (cropped).png|center|100px]]
| [[:d:Q62604242|Q62604242]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[रीता महतो]]
| महिला अधिकारकर्मी
| [[women's rights activist]]
| 1975
|
|
| [[:d:Q18910356|Q18910356]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[सरस्वती चौधरी (Q68973687)|सरस्वती चौधरी]]
| नेपाली महिला एथलेटिक्स खेलाडी
| [[sprinter]]
| 1997-02-12
|
|
| [[:d:Q68973687|Q68973687]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[सङ्गीता मगर]]
| नेपाली महिला अधिकारकर्मी
| [[human rights activist]]
| 190s
|
|
| [[:d:Q63384810|Q63384810]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[बिन्दा पाण्डे]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1966-12-30
|
| [[फाइल:Binda pandey.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q27991297|Q27991297]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[करिश्मा कार्की]]
| नेपाली तैराक
| [[swimmer]]
| 1993
|
|
| [[:d:Q6371086|Q6371086]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[केल्साङ चुकी तेथोङ]]
| अभिनेत्री आ चलचित्र निर्देशक
| [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[singer]]
| 1957-11
|
| [[फाइल:CHUCKIE KESLANG TETHONG.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q3194932|Q3194932]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[पेम्बा डोमा शेर्पा]]
| नेपाली पर्वतारोही
| [[mountaineer]]
| 1970-07-07
| 2007-05-22
|
| [[:d:Q4357604|Q4357604]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[मोतिलक्ष्मी उपासिका]]
| नेपाली कवि
| [[writer]]<br/>[[कवि]]
| 1909-06-30
| 1997
| [[फाइल:Moti laxmi upasika.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16013979|Q16013979]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[धनकुमारी बज्राचार्य]]
| नेपाली कुमारी
| [[Kumari]]
|
|
|
| [[:d:Q68005618|Q68005618]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[तेजश्री थापा]]
| मानव अधिकारकर्मी, ओकिल आ खोजकर्ता
| [[human rights activist]]<br/>[[lawyer]]<br/>[[writer]]
| 1966-11-10
| 2019-03-26
|
| [[:d:Q62581438|Q62581438]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[नाङ्सल तामाङ]]
| ब्याडमिन्टन खेलाडी
| [[badminton player]]
| 1987-12-28
|
|
| [[:d:Q18175685|Q18175685]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[आस्था राउत]]
| नेपाली गायिका आ गीतकार
| [[singer]]<br/>[[songwriter]]
| 1990-04-30
|
|
| [[:d:Q18720205|Q18720205]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[अनु लामा]]
| नेपाली फुटबल खेलाडी
| [[फुटबल खेलाडी]]
| 1987-10-03
|
|
| [[:d:Q19594161|Q19594161]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[देवकुमारी थापा]]
| नेपाली लेखिका
| [[writer]]
| 1928-04-14
| 2011-05-05
|
| [[:d:Q19679184|Q19679184]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[फुपु ल्हामु खत्री]]
| नेपाली जुडो खेलाडी
| [[judoka]]
| 1996-10-05
|
|
| [[:d:Q19680748|Q19680748]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाह]]
| नेपालक रानी
|
| 1924-07-25
| 1950-09-04
| [[फाइल:Crown Princess Indra of Nepal.png|center|100px]]
| [[:d:Q20904033|Q20904033]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[सोनिया भट्ट]]
| नेपाली जुडो खेलाडी
| [[judoka]]
| 2002-01-04
|
|
| [[:d:Q107456052|Q107456052]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[अम्बालिका देवी]]
| नेपाली लेखक आ कवि (सन् १८९४-१९३६ )
| [[writer]]
| 1894-05-20
| 1936-12-15
| [[फाइल:Ambalika Devi.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q109247727|Q109247727]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[सानु शर्मा]]
| नेपाली लेखिका
| [[writer]]<br/>[[novelist]]<br/>[[short story writer]]<br/>[[nursing]]
|
|
| [[फाइल:Sanu Sharma.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q115188865|Q115188865]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[अञ्जली चन्द]]
|
| [[cricketer]]
| 1995-09-16
|
|
| [[:d:Q47087998|Q47087998]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[सिता मगर]]
| नेपालक महिला क्रिकेटर
| [[cricketer]]
| 1992-03-05
|
|
| [[:d:Q47089235|Q47089235]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[Sneh Rana]]
|
| [[sport shooter]]
| 1993-05-29
|
|
| [[:d:Q3371761|Q3371761]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[Princess Prerana of Nepal]]
|
| [[royalty]]
| 1978-02-20
|
|
| [[:d:Q4202325|Q4202325]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[Ming Kipa]]
|
| [[mountaineer]]
| 1988
|
|
| [[:d:Q6864647|Q6864647]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[Rojisha Shahi]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| 1993-09-17
|
|
| [[:d:Q9011799|Q9011799]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[कुन्ती मोक्तान]]
|
| [[singer]]
| 1962-07-11
|
| [[फाइल:Kunti Moktan, Nepali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13180123|Q13180123]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[Dwarika Devi Thakurani]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1915-10-28
| 2002-12-10
|
| [[:d:Q13182410|Q13182410]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[Sulochana]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]<br/>[[activist]]
| 1955-03-12
|
| [[फाइल:Sulochana manandhar by Mahalaxmi silwal 3.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q15726235|Q15726235]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[Dawa Yangzum Sherpa]]
|
| [[mountain guide]]
| 1990
|
| [[फाइल:Dawa Yangzum Sherpa 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64406217|Q64406217]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[Shilpa Maskey]]
|
| [[अभिनेता]]
| 1992-04-14
|
| [[फाइल:Shilpa Maskey in an interview.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64733266|Q64733266]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[Surakshya Panta]]
|
| [[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[dancer]]<br/>[[civil engineer]]
|
|
|
| [[:d:Q54847337|Q54847337]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[Sangita Shrestha]]
|
| [[चलचित्र निर्देशक]]
| 1976-10-16
|
| [[फाइल:Sangita Shrestha 02.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q56190200|Q56190200]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[दिपिका]]
|
| [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]
| 1996-11-08
|
| [[फाइल:Deepika Prasain.png|center|100px]]
| [[:d:Q57893456|Q57893456]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[Khandro Lhamo]]
|
| [[physician]]
| 1914
| 2003-03-30
| [[फाइल:Dilgo Khyentse Family.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q59877941|Q59877941]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[Upama Kumari Dev]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1974-12-16
|
| [[फाइल:Upama Kumari Dev.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q63638793|Q63638793]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[Pradeepta Adhikari]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| 1996-06-03
|
|
| [[:d:Q64009491|Q64009491]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[Gita Shahi]]
|
| [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (लोक)|मोडल]]
| 1984-02-03
|
| [[फाइल:Gita Shahi 2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q37467229|Q37467229]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[Ciney Gurung]]
|
| [[singer]]
| 1977-12-08
|
|
| [[:d:Q16204227|Q16204227]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[Devu Thapa]]
|
| [[judoka]]
| 1974-02-07
|
|
| [[:d:Q16215125|Q16215125]]
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[Nimdoma Sherpa]]
|
| [[mountaineer]]
| 1991
|
|
| [[:d:Q16762305|Q16762305]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[Meera Rana]]
|
| [[artist]]<br/>[[singer]]
| 1951-09-24
|
| [[फाइल:Meera Rana.png|center|100px]]
| [[:d:Q19682593|Q19682593]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[Dil Maya Karki]]
|
| [[athletics competitor]]
| 1988-10-05<br/>1988-08-05
|
|
| [[:d:Q20895958|Q20895958]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[रेश्मा गुरुङ]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[अभिनेता]]
| 1991
|
|
| [[:d:Q22278070|Q22278070]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[Nisha Rawal]]
|
| [[taekwondo athlete]]
| 1995-09-11
|
|
| [[:d:Q24678840|Q24678840]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[Mamata Thapa]]
|
| [[cricketer]]
| 1991-09-13
|
|
| [[:d:Q24805189|Q24805189]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[Pasang Lhamu Sherpa Akita]]
|
| [[mountaineer]]
| 1984
|
|
| [[:d:Q27975671|Q27975671]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[ममता चौधरी]]
|
| [[cricketer]]
| 1998-09-27
|
|
| [[:d:Q31766931|Q31766931]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[Indu Barma]]
|
| [[cricketer]]
| 1997-09-29
|
|
| [[:d:Q31766934|Q31766934]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[Sony Rana]]
|
| [[aircraft pilot]]
| 1965-10-17
|
| [[फाइल:Sony rana nepal airlines.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q112301862|Q112301862]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[Sobita Gautam]]
|
| [[journalist]]<br/>[[lawyer]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[youth activist]]
| 1995-06-17
|
| [[फाइल:Sobita Gautam.png|center|100px]]
| [[:d:Q115406648|Q115406648]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[सरिता मगर]]
| नेपलक राष्ट्रिय महिलाक क्रिकेट टिम
| [[cricketer]]
| 1992-07-22
|
|
| [[:d:Q47089209|Q47089209]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[करुणा भण्डारी]]
|
| [[cricketer]]
| 1988-11-24
|
|
| [[:d:Q47089258|Q47089258]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[Shweta Khadka]]
|
| [[अभिनेता]]
|
|
|
| [[:d:Q47465252|Q47465252]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[बरशा सिवाकोटी]]
|
| [[अभिनेता]]
| 1985-04-06
|
| [[फाइल:Barsha Siwakoti at music video shoot.png|center|100px]]
| [[:d:Q49437846|Q49437846]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[Kritika Shah]]
|
|
| 2003-10-16
|
|
| [[:d:Q646202|Q646202]]
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[Chandra Kala Thapa]]
|
| [[athletics competitor]]
| 1980-09-02
|
|
| [[:d:Q5071283|Q5071283]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[Chitra Lekha Yadav]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1965
|
|
| [[:d:Q5102298|Q5102298]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[Uma Singh]]
|
| [[journalist]]
| 1983
| 2002
|
| [[:d:Q1188773|Q1188773]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[Renu Kumari Yadav]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1963-06-19
|
|
| [[:d:Q3425614|Q3425614]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[Moni Mulepati]]
|
| [[mountaineer]]
| 1980
|
| [[फाइल:41214461 everestlarga.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6899850|Q6899850]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[Shanti Thatal]]
|
| [[composer]]
| 1938
|
|
| [[:d:Q7489082|Q7489082]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[Shashikala Manandhar]]
|
| [[novelist]]
| 1960
|
|
| [[:d:Q7490570|Q7490570]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[Bibhashwori Rai]]
|
| [[sport shooter]]
| 1970-03-25
|
|
| [[:d:Q11854223|Q11854223]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[Durga Ghimire]]
|
| [[सामाजिक कार्यकर्ता]]<br/>[[social worker]]
| 1948-05-12
|
|
| [[:d:Q15930927|Q15930927]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[Priya Sigdel]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| 1995-12-08
|
|
| [[:d:Q51756966|Q51756966]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[Laxmi Giri]]
|
| [[अभिनेता]]
| 1955-01-19
|
| [[फाइल:Laxmi Giri.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q54855127|Q54855127]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[Shrisha Karki]]
|
| [[अभिनेता]]
| 1978
| 2002-10-14
|
| [[:d:Q55194938|Q55194938]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[अल्का कुमारी झा]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1979-09-29
|
| [[फाइल:Alka Kumari Jha (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64026746|Q64026746]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[करिमा बेगम]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1976-03-23
|
| [[फाइल:Karima Begam (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64063158|Q64063158]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[Tisa Shakya]]
|
| [[swimmer]]
| 2003-02-04
|
|
| [[:d:Q33320546|Q33320546]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[Sofia Shah]]
|
| [[swimmer]]
| 1997-08-09
|
|
| [[:d:Q16239784|Q16239784]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[Deeya Maskey]]
|
| [[अभिनेता]]
|
|
|
| [[:d:Q16732105|Q16732105]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[Manila Sotang]]
|
| [[singer]]
|
|
|
| [[:d:Q16956590|Q16956590]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[Charimaya Tamang]]
|
| [[सामाजिक कार्यकर्ता]]
|
|
|
| [[:d:Q17027782|Q17027782]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[Bimala Tamang]]
|
| [[karateka]]
| 1995-06-09
|
| [[फाइल:Bimala Tamang.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q18211579|Q18211579]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[Maya Thakuri]]
|
| [[novelist]]
| 1946-07-02
|
| [[फाइल:Maya Thakuri.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19682533|Q19682533]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[Ram Kumari Jhakri]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1977
|
| [[फाइल:Ram Kumari Jhakri2.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q19683093|Q19683093]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[Manikala Rai]]
|
| [[ultramarathon runner]]
| 1988-11-27
|
| [[फाइल:Manikala Rai.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q20127296|Q20127296]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[Princess Sharada Shah of Nepal]]
|
| [[social worker]]
| 1943-02-02
| 2001-06-01
|
| [[:d:Q20985666|Q20985666]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[Princess Shanti Singh of Nepal]]
|
|
| 1941-11-20
| 2001-06-01
|
| [[:d:Q21009742|Q21009742]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[Princess Shova Shahi of Nepal]]
|
|
| 1949-01-13
|
| [[फाइल:Koninklijk huis, koningen, prinsen, koninginnen, burgemeesters, Bernhard, prins,, Bestanddeelnr 020-0453.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q21067412|Q21067412]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[Sonie Rajbhandari]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| 1989
|
|
| [[:d:Q23883481|Q23883481]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[Laxmi Kunwar]]
|
| [[swimmer]]
| 1989-03-29
|
|
| [[:d:Q28718095|Q28718095]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[Raj Kumari Pandey]]
|
| [[athletics competitor]]
| 1969-12-13
|
|
| [[:d:Q29995877|Q29995877]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[रेखा शर्मा]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q44999446|Q44999446]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[सुभद्रा अघिकारी]]
|
| [[अभिनेता]]
| 1946
| 2019
|
| [[:d:Q75186198|Q75186198]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[Srijana Subba]]
|
| [[अभिनेता]]
|
|
|
| [[:d:Q93439703|Q93439703]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[Shanti Mishra]]
|
| [[writer]]<br/>[[librarian]]<br/>[[translator]]<br/>[[lecturer]]
| 1938-06-22
| 2019-05-15
|
| [[:d:Q94508889|Q94508889]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[Bandana Nepal]]
|
| [[dancer]]
| 2001
|
|
| [[:d:Q96059398|Q96059398]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[Sonika Manandhar]]
|
| [[environmentalist]]<br/>[[programmer]]
| 1990-01-17
|
| [[फाइल:Sonika Manandhar UN Award Speech.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104420892|Q104420892]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[Sita Gurung]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q105942909|Q105942909]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[Sneha Shrestha]]
|
| [[artist]]<br/>[[educator]]<br/>[[social entrepreneur]]<br/>[[graffiti artist]]
|
|
|
| [[:d:Q106418972|Q106418972]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[Sanu Siva]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
| 2020
|
| [[:d:Q107026786|Q107026786]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[Sushila Koirala]]
|
| [[dancer]]<br/>[[theatrical director]]<br/>[[First Lady]]
| 1923
| 2007-07-13
|
| [[:d:Q107338076|Q107338076]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[Kalpana Pariyar]]
|
| [[sport shooter]]
| 1995-01-19
|
|
| [[:d:Q107463104|Q107463104]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[Palesha Goverdhan]]
|
| [[taekwondo athlete]]
| 2003
|
| [[फाइल:Palesha Goverdhan.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q108378017|Q108378017]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[Sangya Malla]]
|
| [[police officer]]
|
|
|
| [[:d:Q109497817|Q109497817]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[Jhuma Limbu]]
|
| [[संगीतकार]]<br/>[[researcher]]
|
|
|
| [[:d:Q110876614|Q110876614]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[Toshima Karki]]
|
| [[physician]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Toshima Karki.png|center|100px]]
| [[:d:Q115406386|Q115406386]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[Janak Kumari Chalise]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q6150649|Q6150649]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[Prekshya Shah]]
|
|
| 1952-01-19
| 2001-11-12
|
| [[:d:Q3910252|Q3910252]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[Amrita Agrahari]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q4748665|Q4748665]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[Arzo Rana Deuba]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[psychologist]]
|
|
|
| [[:d:Q4802761|Q4802761]]
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[Nagma Shrestha]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| 1991-11-10
|
|
| [[:d:Q6958877|Q6958877]]
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[Sapana Pradhan Malla]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[judge]]
| 1963
|
|
| [[:d:Q7420908|Q7420908]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[Satya Pahadi]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Satya Pahadi.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q7426874|Q7426874]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[Sushma Joshi]]
|
| [[writer]]
| 1973-05-26
|
| [[फाइल:Sushma Joshi.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q7648973|Q7648973]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[Zenisha Moktan]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
|
|
|
| [[:d:Q8069096|Q8069096]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[Shritima Shah]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
| 1993
|
| [[फाइल:Shritima Shah Miss Nepal International 2013.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q9011815|Q9011815]]
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[Minakshi Jha]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1960-06-07
|
|
| [[:d:Q13184904|Q13184904]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[रुबी कर्ण]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1981-07-06
|
| [[फाइल:Rubi Karna (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64133042|Q64133042]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[Prashna Shakya]]
|
| [[singer]]
|
|
| [[फाइल:Prashna Shakya.png|center|100px]]
| [[:d:Q64746550|Q64746550]]
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[Saraswati Pratikshya]]
|
| [[writer]]
|
|
|
| [[:d:Q66819197|Q66819197]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[अनिता कुमारी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1966-08-13
|
|
| [[:d:Q67867869|Q67867869]]
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[असिया देवी थरुनी]]
| नेपाली राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1957-05-13
|
|
| [[:d:Q67868468|Q67868468]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[गीता कुमारी यादव]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1971
|
| [[फाइल:Gita Kumari Yadav.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q67871177|Q67871177]]
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[हसिमा खातुन]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Hasima Khatun (1).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q67911139|Q67911139]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[Jagataren Devi Sudin]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Jaktarain Devi Sah Sudin (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q67911690|Q67911690]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[Jwala Kumari Sah]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q67915008|Q67915008]]
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[मन्जु कुमारी]]
| नेपलक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q67915651|Q67915651]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[मन्जु कुमारी यादव]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1982-01-11
|
|
| [[:d:Q67915719|Q67915719]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[सोनु खड्का]]
|
| [[cricketer]]
| 1994-09-14
|
|
| [[:d:Q50717956|Q50717956]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[Kanchan Amatya]]
|
|
| 1996
|
|
| [[:d:Q53870564|Q53870564]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[Meera Khadka]]
|
| [[judge]]
| 1957-05-15
|
|
| [[:d:Q60215863|Q60215863]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[Nikita Poudel]]
|
| [[film producer]]
| 1982-12-31
|
|
| [[:d:Q61569983|Q61569983]]
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[Anju Kumari]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1979-02-12
|
| [[फाइल:Anju Kumari (1) (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64015754|Q64015754]]
|-
| style='text-align:right'| 138
| [[Shova Kumari Lama]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1974-05-17
|
| [[फाइल:Shova Kumari Lama (1) (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64015981|Q64015981]]
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[भीमा यादव]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1958-06-29
|
| [[फाइल:Bhima Yadav (1).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64039326|Q64039326]]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[निलम देवी भुमिहारनी]]
| नेपालक राजनीतिज्ञ
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1954-05-08
|
| [[फाइल:Nilam Devi Bhumiharin (cropped).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q64117314|Q64117314]]
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[Devi Maya Paneru]]
|
| [[sprinter]]
| 1978-08-25
|
|
| [[:d:Q32381507|Q32381507]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[Devika Bandana]]
|
| [[singer]]
|
|
|
| [[:d:Q16197783|Q16197783]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[Nayana Shakya]]
|
| [[swimmer]]
| 1982-05-10
|
|
| [[:d:Q16222041|Q16222041]]
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[Supriya Maskey]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]
| 2000-06-17
|
|
| [[:d:Q16240366|Q16240366]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[Toya Gurung]]
|
| [[कवि]]
| 1948-03-30
|
| [[फाइल:Toya Gurung.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16258690|Q16258690]]
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[Lily Thapa]]
|
| [[activist]]
|
|
|
| [[:d:Q16886068|Q16886068]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[Parbati Chaudhary]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q17488993|Q17488993]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[Prinsha Shrestha]]
|
| [[beauty pageant contestant]]
| 1992-09-11
|
|
| [[:d:Q19661026|Q19661026]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[Melawa Devi]]
|
| [[singer]]<br/>[[songwriter]]
|
|
|
| [[:d:Q19682702|Q19682702]]
|-
| style='text-align:right'| 150
| [[Sita Kumari Rai]]
|
| [[taekwondo athlete]]
| 1968-02-16
|
|
| [[:d:Q19830111|Q19830111]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[Princess Jayanti of Nepal]]
|
| [[social worker]]
| 1946-08-04
| 2001-06-01
|
| [[:d:Q21009741|Q21009741]]
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[Sushila Singh]]
|
| [[judge]]
|
| 2020-05-22
|
| [[:d:Q21459157|Q21459157]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[Nilu Doma Sherpa]]
|
| [[चलचित्र निर्देशक]]
| 1985
| 2017-07-01
| [[फाइल:Nilu Doma Sherpa, Filmmaker, IVLP participant from Nepal (27700381796).png|center|100px]]
| [[:d:Q23769975|Q23769975]]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[Nanita Maharjan]]
|
| [[bodybuilder]]
| 1985
|
|
| [[:d:Q27987790|Q27987790]]
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[Krishna Khatri]]
|
| [[फुटबल खेलाडी]]
|
|
|
| [[:d:Q28086324|Q28086324]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[Ranju Darshana]]
|
| [[सामाजिक कार्यकर्ता]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]
| 1996-03-03
|
|
| [[:d:Q29570233|Q29570233]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[Parbati Rai]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[dancer]]
| 1991-12-28
|
|
| [[:d:Q31766911|Q31766911]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[शोभा आले]]
|
|
|
|
|
| [[:d:Q31766925|Q31766925]]
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[Kanchhi Maya Koju]]
|
| [[athlete]]
| 1981-02-03
|
|
| [[:d:Q42667977|Q42667977]]
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[Parvati Thapa]]
|
| [[sport shooter]]
| 1970
|
|
| [[:d:Q43120853|Q43120853]]
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[Durga Poudel]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1971-09-21
|
|
| [[:d:Q44783325|Q44783325]]
|-
| style='text-align:right'| 162
| [[सुजाता परियार]]
| संविधान सभा सदस्य
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1973-02-15
|
|
| [[:d:Q44802020|Q44802020]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[Chandra Kala Lamgade]]
|
| [[athletics competitor]]<br/>[[javelin thrower]]
| 1993-09-10
|
|
| [[:d:Q80046291|Q80046291]]
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[सन्तोषी श्रेष्ठ]]
|
| [[athlete]]
|
|
| [[फाइल:Santoshi shrestha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q82908710|Q82908710]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[Namrata Shrestha]]
|
| [[मोडल (लोक)|मोडल]]<br/>[[beauty pageant contestant]]
|
|
|
| [[:d:Q104532748|Q104532748]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[Surita Kumari Shah]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1966-03-03
|
|
| [[:d:Q105942922|Q105942922]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[Gyani Maiya Sen-Kusunda]]
|
| [[farmer]]
| 1937
| 2020-01-25
| [[फाइल:Gyani Maiya Sen Kusunda-"Gyani Maiya" (2019 documentary).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106811256|Q106811256]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[Sarita Neupane]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q107026755|Q107026755]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[Sita Kumari Poudel]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1958-02-09
|
|
| [[:d:Q107317178|Q107317178]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[Chhinnalata]]
|
| [[writer]]
| 1923
| 2000
| [[फाइल:Chhinnalata.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q109248827|Q109248827]]
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[Hari Priya Devi]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
| [[फाइल:Hari Priya Devi.png|center|100px]]
| [[:d:Q109463294|Q109463294]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[Bhuwan Dhungana]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]
| 1947-08-02
|
|
| [[:d:Q109549920|Q109549920]]
|-
| style='text-align:right'| 173
| [[Bimala Tumkhewa]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]
| 1978
|
| [[फाइल:Bimala Tumkhewa.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q109558472|Q109558472]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[Bilas Kumari]]
|
|
|
|
|
| [[:d:Q110518168|Q110518168]]
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[Hari Devi Koirala]]
|
| [[संगीतकार]]
| 1959-03-30
|
|
| [[:d:Q110778340|Q110778340]]
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[Usha Sherchan]]
|
| [[कवि]]<br/>[[lyricist]]
| 1955-08-22
|
| [[फाइल:Usha Sherchan1.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q110983836|Q110983836]]
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[Sarita Tiwari]]
|
| [[कवि]]<br/>[[writer]]<br/>[[columnist]]
| 1979-04-15
|
|
| [[:d:Q111142874|Q111142874]]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[Lamu Amatya]]
|
| [[nurse]]
| 1932-01-27
| 2012-06-01
|
| [[:d:Q114644961|Q114644961]]
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[Bhagwati Chaudhary]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
| 1971-04-15
|
|
| [[:d:Q115898681|Q115898681]]
|-
| style='text-align:right'| 180
| [[Bidya Chamling Rai]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q117471294|Q117471294]]
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[सिता देवी यादव]]
|
| [[राजनीतिज्ञ]]
|
|
|
| [[:d:Q45086943|Q45086943]]
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[सोभा आले]]
|
| [[cricketer]]
| 1989-06-29
|
|
| [[:d:Q47087984|Q47087984]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[Anita Shrestha]]
|
| [[athlete]]
|
|
|
| [[:d:Q48869417|Q48869417]]
|}
humgxlcycuheac1pg260ct3uez53sfg
मुहम्मद युनूस
0
44524
280449
267274
2026-09-26T02:41:37Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280449
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox economist
| name = मुहम्मद युनूस
| school_tradition = [[सूक्ष्म ऋण]]
| image = Muhammad Yunus (cropped).jpg
| caption = युनुस् २०१३ मे
| birth_date = {{Birth date and age|1940|6|28|df=y}}
| birth_place = [[चिटागौंग]], [[बंगाल राष्ट्रपति पद]], [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश भारत]] (आब बांग्लादेश)
| death_date =
| alma_mater = {{unbulleted list |[[ढाका विश्वविद्यालय]] (BA, MA) | [[वैंडरबिल्ट विश्वविद्यालय]] (PhD) }}
| field = {{unbulleted list |[[सूक्ष्म ऋण]] theory | [[विकास अर्थशास्त्र]]}}
| institution = {{unbulleted list |[[चटगांव विश्वविद्यालय]] |[[मिढेल टेन्नीइ्स् स्टेट युनिभरसिटी]]|[[ग्लासगो कैलेडोनियाई विश्वविद्यालय]]}}
| influences =
| contributions = {{unbulleted list |[[ग्रामीण बैंक]] |[[सामाजिक व्यवसाय]] |[[Social business]]}}
<!--
| spouse = {{unbulleted list |Vera Forostenko (1970–1979) |Afrozi Yunus (present)}}
| parents =
| children = 2-->
| signature = Signature of Professor Muhammad Yunus.svg
| repec_prefix = e
| repec_id = pyu122
| native_name = মুহাম্মদ ইউনূস
|website=https://muhammadyunus.org/
| awards = नोबेल शांति पुरस्कार (२००६) २.
राष्ट्रपति पदक स्वतंत्रता (२००९) २.
कांग्रेस स्वर्ण पदक (२०१०) २.
|nationality=Bangladeshi|occupation=Economist, Entrepreneur}}
'''मुहम्मद युनुस''' जैकर जन्म २८ जून १९४० मे भेल अछि । ई एक [[बांगलादेश|बांगलादेशी]] सामाजिक उद्यमी, बैंकर, अर्थशास्त्री आ नागरिक समाजक नेता छी जे २००६ मे [[ग्रामीन बैंक]] आरू [[सूक्ष्म ऋण]] आरू [[सूक्ष्म वित्त]] के अवधारणा के अग्रणी।<ref>{{Cite web|title=नोबेल शांति पुरस्कार २००६|url=https://www.nobelprize.org/ prizes/peace/2006/yunus/biographical/|access-date=9 June 2020|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> इ ऋण उद्यमी कें देल जायत छै जे बहुत गरीब छै आ पारंपरिक बैंक ऋण कें लेल योग्य नहि भ सकय छै . यूनुस आरू ग्रामीण बैंक क॑ संयुक्त रूप स॑ नोबेल शांति पुरस्कार स॑ सम्मानित करलऽ गेलै “नीच स॑ आर्थिक आरू सामाजिक विकास पैदा करै लेली सूक्ष्म ऋण के माध्यम स॑ करलऽ गेलऽ प्रयास लेली” । [[नार्वे केरऽ नोबेल समिति]] न॑ कहलकै कि "जब तलक बड़ऽ जनसंख्या समूह गरीबी स॑ बाहर निकलै के तरीका नै खोजै छै, तब तलक स्थायी शांति नै मिल॑ सकै छै" आरू "संस्कृति आरू सभ्यता के पार, यूनुस आरू ग्रामीण बैंक न॑ ई देखान॑ छै कि गरीबऽ म॑ स॑ गरीब लोगऽ न॑ भी... गरीब अपनऽ विकास लाबै लेली काम करी सकै छै".<ref name="Nobel">{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2006/press.html |title=नोबेल २००६ के शांति पुरस्कार |date=13 अक्टूबर 2006 |website=नोबेल फाउंडेशन |access-date=13 अक्टूबर 2006}}</ref> यूनुस क॑ कई अन्य राष्ट्रीय आरू अंतर्राष्ट्रीय सम्मान मिललऽ छै । हुनका २००९ म॑ संयुक्त राज्य अमेरिका [[राष्ट्रपति पदक आफ फ्रीडम]] आरू २०१० म॑ [[कांग्रेस स्वर्ण पदक]] मिललै ।<ref>[http://www.speaker.gov/press-release/house-senate-leaders -announce-gold-medal-ceremony-professor-muhammad-yunus "सदन और सीनेट के नेताओं ने प्रोफेसर मुहम्मद यूनुस के लिए स्वर्ण पदक समारोह की घोषणा की"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180829110121/http://https/ |date=2018-08-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180829110121/http://https/ |date=2018-08-29 }}, प्रेस विज्ञप्ति, अमेरिकी कांग्रेस</ref>
फरवरी २०११ म॑ यूनुस न॑ सास्किया ब्रुइस्टन, सोफी आइज़नमैन आरू हंस रेइट्ज के साथ मिल क॑ [[युनुस सोशल बिजनेस – ग्लोबल इनिशिएटिव्स]] (वाईएसबी) के सह-स्थापना करलकै । वाईएसबी दुनिया भर मे सामाजिक समस्याक कें संबोधित करय आ ओकर समाधान कें लेल सामाजिक व्यवसायक कें निर्माण आ सशक्त बनायत छै. एकटा नव, मानवीय पूंजीवाद कें यूनुस कें दृष्टि कें लेल अंतर्राष्ट्रीय कार्यान्वयन शाखा कें रूप मे, वाईएसबी विकासशील देशक मे सामाजिक व्यवसायक कें लेल इनक्यूबेटर फंड कें प्रबंधन करयत छै आ कंपनीक, सरकारक, फाउंडेशनक आ [[एनजीओ]]क कें सलाहकार सेवाक प्रदान करयत छै.
२०१२ म॑ स्कॉटलैंड केरऽ [[ग्लासगो कैलेडोनियाई विश्वविद्यालय]] केरऽ [[कुलपति (शिक्षा)|कुलपति]] बनलै, ई पद प॑ वू २०१८ तलक रहलै ।<ref name=BBC-Glasgow>{{cite news |date=१ जुलाई 2012 |title=मुहम्मद यूनुस ग्लासगो कैलेडोनियाई विश्वविद्यालय के पद स्वीकार |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-scotland-business-18653792 |work=BBC News}}</ref><ref >{{cite web |url=http://www.parliament.uk/edm/2012-13/417 |title=मुहम्मद यूनुस ग्लासगो कैलेडोनिया विश्वविद्यालय के कुलपति |date=16 जुलाई 2012 |work=यूके संसद }}</ ref> एहि सँ पहिने ओ बांग्लादेशक [[चटगाँव विश्वविद्यालय]] मे अर्थशास्त्रक प्रोफेसर छलाह ।<ref>{{Cite web|title=प्रोफेसर मुहम्मद यूनुस|url=https://keough.nd.edu/muhammad-yunus/|access-date=9 June 2020|website=Keough School - University of Notre Dame|language=en-US|archive-date=10 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410103540/https://keough.nd.edu/muhammad-yunus/|url-status=dead}}</ref> हुनकऽ वित्त कार्य स॑ संबंधित कई पुस्तक प्रकाशित करलऽ गेलै । ओ [[ग्रामीन अमेरिका]] आ [[ग्रामीन फाउंडेशन]] के संस्थापक बोर्ड सदस्य छैथ, जे सूक्ष्म ऋण के समर्थन करै छै.
यूनुस न॑ १९९८ स॑ २०२१ तलक संयुक्त राष्ट्र केरऽ मुद्दा के समर्थन करै वाला एगो सार्वजनिक चैरिटी [[संयुक्त राष्ट्र फाउंडेशन]] केरऽ निदेशक मंडल म॑ भी काम करलकै ।<ref name=test>[http://www.unfoundation.org/ संयुक्त राष्ट्र नींव], अतिरिक्त पाठ।</ref>
==शुरुआती जीवन एवं शिक्षा==
===शुरुआती वर्ष===
[[File:Young-muhammad-yunus.jpg|thumb|Yunus as a [[Boy Scout]], in 1953]]
[[File:Muhammad Yunus at Chittagong Collegiate School.JPG|thumb|Yunus visiting [[Chittagong Collegiate School]], in 2003]]
नौ बच्चा में से तेसर,<ref>{{cite web |url=http://muhammadyunus.org/content/view/19/34/lang,en/ |title=डॉ. यूनुस के बारे में: परिवार |publisher=MuhammadYunus. ORG |access-date=14 मई 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080416113101/http://muhammadyunus.org/content/view/19/34/lang,en/ |संग्रह -date=16 अप्रैल 2008}}</ref> मुहम्मद यूनुस केरऽ जन्म २८ जून १९४० क॑ बथुआ गाँव म॑ एक [[बंगाली मुस्लिम]] परिवार म॑ [[हथाजरी उपजिला|हथाजरी]] केरऽ कप्ताई सड़क के किनारे, [ [चटगाँव जिला|चटगाँव]] में [[बंगाल राष्ट्रपतित्व]] के [[ब्रिटिश राज]], वर्तमान [[बांगलादेश]].<ref name="$27">{{cite news |date=14 अक्टूबर 2006 |title=पहिल ऋण ओ अपन जेब सँ 27 डॉलर |url=http://archive.thedailystar.net/2006/10/14/d6101401033.htm |newspaper=द डेली स्टार |access-date=22 अगस्त 2007 |archive-date=2015-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518074321/http://archive.thedailystar.net/2006/10/14/d6101401033.htm |dead-url=yes }}< /ref><ref name=हीरो>{{cite news |last=हैदर |first=महताब |date=1 जनवरी 2007 |title=मुहम्मद यूनुस: आदर्शवाद की जीत |url=http://www.newagebd.com/%202006/dec/28/newyear07/heroes01.html |work=नव वर्ष विशेष: हीरोज |publisher=नव युग |archive-url=https://web.archive.org/web/20070107075121/http://www.newagebd/ |archive-date=2007-01-07 |access-date=11 सितम्बर 2007 |dead-url=no }}</ref> हुनकऽ पिता हाजी दुला मिया शौडागर, एक जौहरी, आरू हुनकऽ माय छेली सूफिया खातून छलीह। हुनकर प्रारंभिक बचपन गाम मे बीतल। १९४४ मे हुनक परिवार [[चटगाँव]] शहर चलि गेल, आ ओ अपन गामक स्कूल सँ लामाबाजार प्राथमिक विद्यालय चलि गेल ।<ref name="$27"/><ref name="Palo-interview">{{cite साक्षात्कार |अंतिम=युनुस |पहिल=मुहम्मद |साक्षात्कारकर्ता=[[मतिउर रहमान (पत्रकार)|रहमान, मतिउर]] |url=http://www.prothom-alo.org/archive/news_details_mcat.php?dt=2006- 10-14&issue_id=48&cat_id=4&nid=NzUxOA==&mid=NA== |script-title=bn: গীৰেবৰে লাগেও দেখক বਗ਼ লাজো আকামামাদ বীলাক আকাংকাৰক লাগিছিল |work=[[Prothom Alo]] |स्थान =ढाका |तिथि=14 अक्टूबर 2003 |language=bn |access-date=9 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012174616/http://prothom -alo.org/archive/news_details_mcat.php?dt=2006-10-14&issue_id=48&cat_id=4&nid=NzUxOA==&mid=NA== |संग्रह-तिथि=12 अक्टूबर 2007 }}</ref>
9961fokiwbcaaozc6c1z0x91wivc7c4
चार्ल्स के. काओ
0
44601
280427
258527
2026-09-26T00:54:28Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280427
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox scientist
| name = चार्ल्स के काओ
| honorific_prefix = [[आदरणीय जी]] [[महाशय]]
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=HKG|size=100%|GBM|KBE|FRS|FREng}}
| image = File:Charles K. Kao cropped 2.jpg
| image_size =
| caption = चार्ल्स के काओ से मानद उपाधि प्राप्त कर रहे | [[प्रिंसटन विश्वविद्यालय]] २००४ मे
| native_name = 高錕
| native_name_lang = zh-Hant
| birth_name = चार्ल्स कुएन काओ
| birth_date = {{Birth date|1933|11|4}}
| birth_place = [[शंघाई]], [[चीन गणराज्य (१९१२–१९४९)|चीन]]<ref name="nobelpress" />
| death_date = {{Death date and age|2018|09|23|1933|11|4}}
| death_place = [[शा तिन]], [[हांगकांग]]
| spouse = {{marriage|Gwen May-Wan Kao|1959}}
| children = 2
| citizenship = यूनाइटेड किंगडम<ref name="nobelpress">{{Cite book |title = The Nobel Prize in Physics 2009 – Press Release |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/press.html |publisher = Nobel Foundation |date = October 6, 2009 |access-date = October 8, 2009 |archive-date = May 30, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130530214450/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/press.html |url-status = live }}</ref><br />[[संयुक्त राज्य अमेरिका के नागरिकता|संयुक्त राज्य अमेरिका]]
| fields = [[भौतिकी]]
| workplaces = [[हांगकांग के चीनी विश्वविद्यालय]]<br />[[मानक टेलीफोन आ केबल]]<br />
[[आईटीटी निगम]]<br/> [[येल विश्वविद्यालय]]
| alma_mater = [[विश्वविद्यालय कॉलेज लंदन]]<ref name=UCL/> (PhD १९६५,जारी कयल गेल द्वारा[[लंदन विश्वविद्यालय]]<ref name="nobelpress"/>)<br />[[ग्रीनविच विश्वविद्यालय|वूल्विच पॉलिटेक्निक]] (BSc १९५७ {{citation needed span|date=September 2018|text=issued by University of London}})
| doctoral_advisor = [[हेरोल्ड बारलो]]
| academic_advisors =
| doctoral_students =
| notable_students =
| known_for = [[फाइबर ऑप्टिक्स]]<br />[[फाइबर-ऑप्टिक संचार]]
| influences =
| influenced =
| awards = {{Plainlist|
* [[स्टुअर्ट बैलेंटाइन पदक]] (१९७७)
* [[आईईईई मॉरिस एन लीबमैन स्मृति पुरस्कार]] (१९७८)
* [[आईईईई अलेक्जेंडर ग्राहम बेल पदक]] (1985)
* [[मार्कोनी पुरस्कार]] (१९८५)
* [[सी एंड सी पुरस्कार]] (१९८७)
* [[फैराडे पदकब्रिटिश साम्राज्य के ऑर्डर के कमांडर|CBE]] (१९८९)
* [[जेम्स सी. मैकग्रोडी पुरस्कार के लिये नए सामग्री]] (१९८९)
* [[फ्रेंच लोकनि]]<ref name="List of Fellows">{{cite web |title = List of Fellows |url = http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows |access-date = October 20, 2014 |archive-date = June 8, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160608094405/http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows |url-status = live }}</ref> (१९८९)
* [[एसपीआईई स्वर्ण पदक]] (१९९२)
* [[ब्रिटिश साम्राज्य के ऑर्डर के कमांडर|CBE]] (१९९२)
* [[राजकुमार फिलिप पदक]] (१९९६)
* [[जापान पुरस्कार]] (१९९६)
* [[३४६३ काओकुएन]] (१९९६)
* [[रॉयल सोसाइटी के फेलो|एफआरएस]] (१९९७)<ref name="frs" />
* [[चार्ल्स स्टार्क ड्रेपर पुरस्कार]] (१९९९)
* [[शताब्दी के एशियाई]] (१९९९)
* [[भौतिकी में नोबेल पुरस्कार]] (२००९)
* [[भव्य बौहिनिया पदक]] (२०१०)
* [[ब्रिटिश साम्राज्य के ऑर्डर के नाइट कमांडर]] (२०१०)}}
| religion =
| signature = <!-- (filename only) -->
| signature_alt =
| footnotes =
}}
{{Infobox Chinese
|t = {{linktext|高|錕}} |s = 高锟
|p = Gāo Kūn |w = Kao<sup>1</sup> K'un<sup>1</sup> |mi={{IPAc-cmn|g|ao|1|-|k|wen|1}}
|j = Gou1 Kwan1 | y = Gōu Kwān |ci={{IPAc-yue|g|ou|1|-|kw|an|1}}
}}
'''सर चार्ल्स काओ कुएन''' {{post-nominals|country=HKG|GBM|KBE|FRS|FREng}}<ref name="NAE">[http://www.nae.edu/MembersSection/ MemberDirectory/28011.aspx चार्ल्स के काओ 1990 मे चुनल गेल छल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210215070503/https://www.nae.edu/MembersSection/MemberDirectory/28011. |date=2021-02-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210215070503/https://www.nae.edu/MembersSection/MemberDirectory/28011. |date=2021-02-15 }} के सदस्य के रूप में [[राष्ट्रीय इंजीनियरिंग अकादमी]] के सदस्य के रूप में [[राष्ट्रीय इंजीनियरिंग अकादमी (इलेक्ट्रॉनिक्स)|इलेक्ट्रॉनिक्स, संचार एवं सूचना प्रणाली इंजीनियरिंग के सदस्यों की सूची]] में अग्रणी एवं... [[फाइबर-ऑप्टिक संचार]] प्रणालियों के सैद्धांतिक और व्यावहारिक साक्षात्कार की ओर निरंतर उपलब्धियों।</ref><ref name="Kao GBM">{{cite web |title = सम्मान प्राप्त करने के लिए 306 लोग |url = http:/ /news.gov.hk/hi/category/administration/html/f0599757-fe18-4908-a5e2-8537d84aafba.htm |publisher = [[हांगकांग एसएआर]] के सरकार |तिथि = 1 जुलाई, 2010 |पहुँच-तिथि = १ जुलाई २०१०}} {{Dead link|date=अक्टूबर २०१० |bot = H3llBot}}</ref><ref name="Kao KBE">{{लंदन गजट |date=12 जून 2010 |issue=59446 | supp=1 |page=23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/trackdoc.asp?id=4275&pId=1727|शीर्षक=- रॉयल सोसाइटी}}</ ref><ref>{{cite web |url=http://www.raeng.org.uk/about/fellowship/fellowslist.htm?Search=%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%81&%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A4%BE=%E0%A4%B8%E0%A4%AC&%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0=37&%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0=20 |title=द फैलोशिप – फेलो की सूची |publisher=Raeng.org.uk |access-date=26 अक्टूबर, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612052227/http://www.raeng.org.uk/about/ |archive-date=2011-06-12 |url-status=dead |dead-url=no }}</ref> (4 नवम्बर, 1933 – 23 सितम्बर, 2018) के... नरिंदर सिंह कपानी आरू [[भौतिकशास्त्री]] के बाद दोसरऽ व्यक्ति जे दूरसंचार म॑ [[फाइबर ऑप्टिक्स]] के विकास आरू उपयोग म॑ योगदान देलकै । 1960 के दशक म॑ काओ न॑ डिजिटल डाटा क॑ संचारित करै लेली [[ग्लास फाइबर]] क॑ [[लेजर]] के साथ जोड़ै के विभिन्न तरीका के निर्माण करलकै, जेकरा स॑ [[इंटरनेट]] के विकास के आधार बनलै ।
काओ के जन्म शंघाई में भेल छल। हुनकऽ परिवार १९४९ म॑ [[ब्रिटिश हांगकांग]] म॑ बसलै ।हुनी [[सेंट. जोसेफ कॉलेज, हांगकांग|सेंट। जोसेफ कॉलेज]] हांगकांग मे 1953 मे भेल आ इलेक्ट्रिकल इंजीनियरिंग क पढ़ाई लेल लंदन गेल। 1960 के दशक म॑ काओ न॑ [[स्टैंडर्ड टेलीकम्युनिकेशन लैबोरेटरीज]] म॑ काम करलकै, जे [[हार्लो]] म॑ [[स्टैंडर्ड टेलीफोन एंड केबल्स]] (एसटीसी) केरऽ शोध केंद्र छेलै, आरू यहीं 1966 म॑ ही फाइबर केरऽ नींव रखलकै संचार में प्रकाशिकी।<ref>{{cite book | last= हेचट | प्रथम= जेफ | title= प्रकाश के शहर, फाइबर ऑप्टिक्स की कहानी| url= https://archive.org/details/citylightstoryfi00हेच | url-access= सीमित | publisher= ऑक्सफोर्ड विश्वविद्यालय प्रेस | स्थान= न्यूयॉर्क| वर्ष= 1999 | isbn= 0-19-510818-3 | page=[https://archive.org/details/citylightstoryfi00hech/page/n126 114]}}</ref> "ब्रोडबैंड के गॉडफादर" के रूप में जाना जाता है,<ref name="काओ एमवी">{{cite web |url = http://www.mv-voice.com/news/show_story.php?id=2055 |title = चार्ल्स काओ की विरासत |प्रकाशक = [[Embarcadero मीडिया|पहाड़ दृश्य आवाज]] |पहले = केल्सी |अंतिम = मेशर |तिथि = १५ अक्टूबर २००९ |पहुंच-तिथि = ३० नवम्बर २००९ |आर्काइव-तिथि = १५ फरवरी २०२१ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210215070505/https://www/ |url-status = लाइव |access-date = 2023-11-12 |archive-date = 2021-02-15 |dead-url = no }}</ref> "फाइबर ऑप्टिक्स के पिता",<ref>{{cite web |url = http://www.earthtimes.org/articles/show/288928,प्रोफाइल-चार्ल्स-काओ-फाइबर-ऑप्टिक्स-नोबेल-विजेता-के-पिता.html{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |title = प्रोफाइल: चार्ल्स काओ: 'के पिता।' फाइबर ऑप्टिक्स,' नोबेल विजेता |प्रकाशक = Earthtimes |author = dpa |date = 6 अक्टूबर, 2009 |access-date = 30 नवम्बर, 2009 |archive-date = 15 फरवरी, 2021 |archive-url = https://web. archive.org/web/20210215070503/http://www.earthtimes.org/articles/show/288928,प्रोफाइल-चार्ल्स-काओ-फाइबर-ऑप्टिक्स-नोबेल-विजेता-के-पिता.html{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |url-status = live } }</ref><ref>{{cite web |url = http://cordis.europa.eu/search/index.cfm?fuseaction=news.document&N_RCN=31331 |title = 'फाइबर ऑप्टिक्स के पिता' और डिजिटल फोटोग्राफी pioneers share Nobel Prize in Physics |website = यूरोपा (वेब पोर्टल) |format = cfm |author = रिकॉर्ड नियंत्रण संख्या (RCN):31331 |date = 7 अक्टूबर, 2009 |access-date = 30 नवम्बर, 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080125143708/http://cordis.europa.eu/search/index.cfm?fuseaction=news.document |आर्काइव-तिथि = २५ जनवरी २००८ |url-status = मृत |df = mdy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.cio.com.au/article/321157/father_fiber-optics_snags_share_nobel_physics_prize |title = फाइबर-ऑप्टिक्स स्नैग्स के पिता नोबेल भौतिकी पुरस्कार का हिस्सा |publisher = cio.com.au |author = बॉब ब्राउन (नेटवर्क वर्ल्ड) |तिथि = 7 अक्टूबर, 2009<!-- 00:39:00 --> |access-date = 30 नवम्बर, 2009 |archive-date = १५ फरवरी २०२१ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210215070455/https://www.cio.com/au/ |url-status = लाइव }}</ ref><ref name=networkchinese>{{cite web |url=http://www.networkchinese.com/whoswho/gaoqun.html |title=ऑप्टिकल फाइबर के जनक – नरिंदर सिंह कपनी/प्रो. सी. के.काओ |publisher=networkchinese.com |language=zh, en |access-date=8 अक्टूबर, 2009 |archive-date=2022-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103062053/http://www.networkchinese.com/whoswho/gaoqun.html |url-status=live |dead-url=yes }}</ref><ref name="एशियावीक काओ">{{cite पत्रिका |url = http://www- cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kao.html |आर्काइव-url = https://web.archive.org/web/20020721015945/http://www-cgi.cnn.com/ ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kao.html |archive-date = 2002-07-21 |title=सदी के एशियाई, चार्ल्स के काओ |पत्रिका=[[एशियावीक]] |first1=जिम |last1= एरिकसन |first2=युलांडा |last2=चुंग |date=10 दिसम्बर, 1999 |access-date=24 दिसम्बर, 2009}}</ref> और "फाइबर ऑप्टिक संचार के पिता",<ref>{{cite web |url =http://www.ouhk.edu.hk/~openlink/current/0001/ई-तेना1.htm |title=प्रो. चार्ल्स के काओ हांगकांग मे आईटी के प्रभाव पर बात करैत छथि |publisher=The [[Open University of Hong Kong]] |date=जनवरी 2000 |volume=9 |issue=1 |access-date=24 दिसम्बर, 2009 |archive- date=15 फरवरी, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215070509/http://www.ouhk.edu.hk/~openlink/current/0001/e-tena1.htm | url-status=live }}</ref> ओ हांगकांग मे [[चीनी यूनिवर्सिटी ऑफ हांगकांग]] मे अपन काज जारी रखलक, आ अमेरिका मे [[ITT Inc.|ITT]] (के लेल मूल निगम एसटीसी) आ [[येल विश्वविद्यालय]]। काओ क॑ "ऑप्टिकल संचार लेली फाइबर म॑ प्रकाश के संचरण स॑ संबंधित अभूतपूर्व उपलब्धि" के लेलऽ २००९ [[भौतिकी म॑ नोबेल पुरस्कार]] स॑ सम्मानित करलऽ गेलऽ छेलै ।<ref>{{Cite book |title = भौतिकी म॑ नोबेल पुरस्कार २००९ |url = http: //nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/index.html |publisher = नोबेल फाउंडेशन |date = 6 अक्टूबर, 2009 |access-date = 6 अक्टूबर, 2009 |archive-date = 8 अक्टूबर, 2009 |archive- url = https://web.archive.org/web/20091008215314/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/index.html |url-status = लाइव }}</ref> 2010 मे, हुनका रानी [[एलिजाबेथ द्वितीय]] द्वारा “एस
एक [[हांगकांग के निवासी|हांगकांग के स्थायी निवासी]],<ref>{{cite video|script-title=zh:高錕|work=निर्देशक बैंक|प्रकाशक=एशिया टेलीविजन|तिथि=2011|भाषा=yue , zh, en}}</ref> काओ यूनाइटेड किंगडम के नागरिक छल।<ref name="nobelpress" />
==शुरुआती जीवन एवं शिक्षा==
चार्ल्स काओ केरऽ जन्म १९३३ म॑ शंघाई म॑ भेलऽ छेलै आरू वू अपनऽ माता-पिता के साथ [[शंघाई फ्रेंच रियायत]] म॑ रह॑ छेलै ।<ref name=auto/>{{rp|1}} वू अपनऽ भाई के साथ घरऽ म॑ [[चीनी क्लासिक]] के पढ़ाई करलकै , एक ट्यूटर के तहत।<ref name=eastday>{{Cite news |url=http://why.eastday.com/q/20091008/u1a639015.html |trans-title=काओ के चचेरे भाई का साक्षात्कार |script-title=zh :नोबेल पुरस्कार विजेता गाओ कुन के चचेरा भाई याद केलनि: हुनका बचपन में चीनी अध्ययन में नीक नींव छल |date=10 October 2009 |access-date=9 अक्टूबर, 2009 |newspaper=[[युवा दैनिक]] |location=शंघाई |last1=प्रशंसक |first1=यांपिंग (प्रशंसक यांपिंग) |language=zh-cn |via=eastday.com |archive-date=11 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011043839/http://http/ |url-status=live |dead-url=no }}</ref><ref name=auto/>{{rp|41}} ओ अंग्रेजी आ फ्रेंच के सेहो पढ़ाई केलनि शंघाई वर्ल्ड स्कूल ({{zh|labels=no|t=शंघाई वर्ल्ड स्कूल}})<ref>{{cite video|url=http://www.rthk.hk/tv/dtt31/programme/successstories2000/episode/ 528730|script-title=zh:Ken Kao|work=उत्कृष्ट चीनी श्रृंखला|date=2000|type=वृत्तचित्र आ मौखिक इतिहास|प्रकाशक=रेडियो टेलीविजन हांगकांग|language=yue, zh, en|access-date=27 सितम्बर 2018 |समय =12:00 स॑ 13:00}}</ref> जेकरऽ स्थापना कई प्रगतिशील चीनी शिक्षाविदऽ द्वारा करलऽ गेलऽ छेलै, जेकरा म॑ [[Cai Yuanpei]] भी शामिल छेलै ।<ref>{{Cite news |url = http://oldepaper .zgkqw .com/html/2008-06/01/content_118747.htm |script-title = zh:प्रसिद्ध महिला शिक्षाविद ताओ ज़ुआन |trans-title = प्रसिद्ध महिला शिक्षाविद ताओ ज़ुआन |date = 1 जून 2008 |access-date = 9 अक्टूबर, 2009 |newspaper = शाओक्सिंग काउंटी समाचार [शाओक्सिंग काउंटी समाचार] |लेखक = ताओ जियाजुन |भाषा = zh |archive-url = https://web.archive.org/web/20120313060320/http://oldepaper.zgkqw/ |archive-date = 2012-03-13 |url-status = मृत |df = mdy-all |dead-url = no }}</ref>
==शुरुआती जीवन एवं शिक्षा==
[[चीनी गृहयुद्ध]] के दौरान, काओ के परिवार 1949 में [[ब्रिटिश हांगकांग]] में बसल छल.1930 के दशक के अंत में हुनकर माँ के बहुत रास भाई-बहिन हांगकांग चलि गेल छल, जाहि में हुनकर मां के छोट भाई हुनकर नीक देखभाल केलनि .<ref name=auto>{{cite book|script-title=zh:潮平岸闊 – 高錕自傳|trans-title=एक समय और एक ज्वार: चार्ल्स के काओ – एक संस्मरण|संस्करण=पहले|isbn= 978-962-04-3444-0|translator=許迪鏘|publisher=संयुक्त प्रकाशन|स्थान=हांगकांग|पहिल=चार्ल्स के|अंतिम=काओ|तिथि=2005}}</ref>{{rp|1}} <cite news|url=https://news.mingpao.com/ins/instantnews/web_tc/article/20180923/s00001/1537687752800|script-title=zh:「兀tÚ兀tÚ兀八乇八 ლṕti अछि ४ 4 . 歲 (16:56)|date=23 सितम्बर 2018|department=ऑनलाइन तत्काल समाचार अनुभाग|access-date=27 सितम्बर 2018|newspaper=मिंग पाओ|प्रकाशक=मीडिया चीनी अंतर्राष्ट्रीय|स्थान=हांगकांग|भाषा=zh-hk| archive-date=23 सितम्बर, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923124546/https://news.mingpao.com/ins/instantnews/web_tc/article/20180923/s00001/1537687752800 |url-status=live}}</ref> काओ के परिवार लौ सिन स्ट्रीट में रहैत छल, जे [[नॉर्थ प्वाइंट, हांगकांग|नॉर्थ प्वाइंट]] के किनारे पर छल, जे शंघाई आप्रवासी के एकटा मोहल्ला छल.<ref name=auto/ > हांगकांग मे चारि साल [[सेंट. जोसेफ कॉलेज, हांगकांग|सेंट। जोसेफ के कॉलेज]].<ref>{{cite web |url=https://hk.news.appledaily.com/local/realtime/article/20180929/58738664 |script-title=zh:【高錕病逝】展覽懷 緬光纖之父 會考證書曝光數學只攞क्रेडिट |work=[[Apple Daily]] |date=2018-09-29 |language=zh-hk |access-date=29 सितम्बर, 2018 |आर्काइव-तिथि=सितम्बर 30 , 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930033554/https://hk.news.appledaily.com/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%AF/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95 |url-status=live |archive-date=2018-09-30 |dead-url=no }}</ref> ओहि समय मे [[हांगकांग विश्वविद्यालय]] मे कोनो [[इलेक्ट्रिकल इंजीनियरिंग]] मेजर नहि छल, अतः, 1953 मे, हाई स्कूल फेर सँ लेबय लेल लंदन गेलाह आ [[ग्रीनविच विश्वविद्यालय| वुल्विच पॉलिटेक्निक]] (अब [[ग्रीनविच विश्वविद्यालय]])।<ref name="वूल्विच">{{Cite news |url = http://www.greenwichalumni.co.uk/magazine%20pdfs/meantime_alumni_spring2005.pdf |title = meantimealumni वसंत 2005 |access-date = 7 अक्टूबर, 2009 |प्रकाशक = ग्रीनविच विश्वविद्यालय |archive-url = https://web.archive.org/web/20111009033824/http://www.greenwichalumni.co./ |archive-date = 2011-10-09 |url-status = मृत |df = mdy-all |dead-url = no }}</ref><ref name=auto/>{{rp|1}} <ref>{{Cite web |url=https://alumni.gre.ac.uk/yourstories/charles-kao/ |title=सर चार्ल्स काओ – पूर्व छात्र | ग्रीनविच विश्वविद्यालय |access-date=8 मार्च, 2021 |archive-date=2021-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107204527/https://alumni.gre.ac./ |url-status=live |dead-url=no }}</ref>{{primary source inline|date=September 2018}} तखन ओ शोध केलनि आ इलेक्ट्रिकल मे अपन [[दर्शनशास्त्रक डॉक्टर|पीएचडी]] प्राप्त केलनि इंजीनियरिंग में 1965 में [[लंदन विश्वविद्यालय]] स, यूनिवर्सिटी कॉलेज लंदन के प्रोफेसर [[हैरोल्ड बारलो]] के अधीन एक बाहरी छात्र के रूप में जखन कि [[मानक दूरसंचार प्रयोगशाला]] (एसटीएल) में काज करैत छल [[हार्लो]], इंग्लैंड, के शोध केंद्र [[मानक टेलीफोन और केबल]].<ref name=UCL>{{cite web|url = http://www.ee.ucl.ac.uk/about/history/K_C_Kao |title= प्रो चार्ल्स के काओ|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914042830/http://www.ee.ucl.ac.uk/about/history/K_C_Kao|archive-date=14 सितम्बर 2010| access-date=27 सितम्बर 2018|department=इलेक्ट्रॉनिक एवं विद्युत अभियांत्रिकी विभाग|प्रकाशक=यूनिवर्सिटी कॉलेज लंदन|date= 24 सितम्बर, 2018}}</ref>
<ref name=""></ref>
mov1dj2420kihp8k05vk5tjd6f1kkse
उत्तर निकोसिया
0
44651
280420
265160
2026-09-26T00:18:02Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280420
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage-->
| name = उत्तरी निकोसिया
| native_name = {{hlist|{{native name|tr|Kuzey Lefkoşa}}}}{{native name|el|Βόρεια Λευκωσία|italics=no}}
| nickname = "चमेली के गंध वाला शहर"<br><small>in Turkish: "Yasemin Kokulu Şeher"</small><br>"The City" <small>in Cypriot Turkish: "Şeher"<ref>{{cite web |title=Lament-Türkü Tradition in Cyprus |url=http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/sevket_oznur_kibris_agit_turku_gelenegi.pdf |publisher=Çukurova Üniversity |access-date=4 January 2015 |archive-date=4 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104123836/http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/sevket_oznur_kibris_agit_turku_gelenegi.pdf |url-status=live }}</ref></small>
| settlement_type = [[राजधानी शहर]]
| motto =
| image_skyline = North Nicosia collage.png
| imagesize = २७०px
| image_caption = ऊपरसँ नीचाँ, बामासँ दहिना: The [[काइरेनिया गेट]] आ द इनोनु वर्ग, [[सेलिमीये मस्जिद (निकोसिया)|सेलिमीये मस्जिद]] (पूर्व सेंट सोफिया कैथेड्रल), ऐतिहासिक समानबाहचे पड़ोस, के [[पैघ ओकरा]], [[बेडेस्टन, निकोसिया|सरयोनु]], [[अतातुर्क चौक|अतातुर्क चौक]] आ वेनिस कॉलम, मनोरंजन केंद्र के [[Dereboyu Avenue|Dereboyu]], के [[नियर ईस्ट यूनिवर्सिटी|नियर ईस्ट मेडिकल स्कूल]], रात में उत्तरी निकोसिया क्षितिज के हिस्सा
| image_flag =
| flag_size =
| image_seal =
| seal_size =
| pushpin_map = Cyprus<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->#Europe
| pushpin_label_position = top
| pushpin_mapsize = २७०
| pushpin_map_caption = Location in Cyprus
| subdivision_type = Claimed by
| subdivision_name = {{plainlist|
*{{flagicon|Cyprus}} [[साइप्रस गणराज्य]] (अंतर्राष्ट्रीय स्तर पर मान्यता प्राप्त),
*{{flagicon|North Cyprus}} [[उत्तरी साइप्रस]] (केवल द्वारा मान्यता प्राप्त [[तुर्की]])}}
| subdivision_type1 = • [[साइप्रस के जिला|जिला]]
| subdivision_name1 = [[निकोसिया जिला]]
| subdivision_type2 = Administered by
| subdivision_name2 = {{flag|Northern Cyprus}}<ref>{{Northern Cyprus-note}}</ref>
| subdivision_type3 = • [[उत्तरी साइप्रस के जिला|जिला]]
| subdivision_name3 = [[निकोसिया जिला]]
| government_footnotes =
| government_type =
| leader_title = मेयर
| leader_name = [[मेहमेत हरमंसी]] ([[साम्प्रदायिक लोकतंत्र पार्टी|टीडीपी]])
| established_title =
| established_date =
| area_magnitude =
| unit_pref = मीट्रिक
| area_footnotes = <ref name=spd1/>
| area_total_km2 = 92.8
| area_land_km2 =
| area_metro_km2 = 165.2
| population_as_of = 2011
| population_total = 61378
| population_demonym = उत्तर निकोसियन| population_footnotes = <ref>{{citation |url=http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |title=KKTC 2011 Nüfus ve Konut Sayımı |trans-title=TRNC 2011 Population and Housing Census |publisher=TRNC State Planning Organization |date=6 August 2013 |page=16 |access-date=1 March 2014 |archive-date=6 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106001538/http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |url-status=dead}}</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_metro = 82539
| timezone = [[Eastern European Time|EET]]
| utc_offset = +2
| timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset_DST = +3
| coordinates = {{Coord|35|11|24|N|33|21|49|E|region:CY_type:city|display=inline,title}}
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| elevation_ft =
| postal_code_type =
| postal_code =
| area_code =
| blank_name =
| blank_info =
| blank1_name =
| blank1_info =
| timezone1 = [[Eastern European Time|EET]]
| utc_offset1 = +2
| timezone1_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset1_DST = +3
| website = [http://www.lefkosaturkbelediyesi.org Nicosia Turkish Municipality]
}}
'''उत्तरी निकोसिया''' या '''उत्तरी निकोसिया''' ({{lang-tr|Kuzey Lefkoşa}} {{IPA-tr|kuˈzej lefˈkoʃa|}}; {{lang-el|Βόρεια Λευκωσία}} ) [[उत्तरी साइप्रस]] केरऽ ''[[de facto]]'' राज्य केरऽ राजधानी आरू सबसें बड़ऽ शहर छेकै । ई [[निकोसिया]] केरऽ विभाजित शहर केरऽ उत्तरी भाग छेकै, आरू एकरऽ शासन [[निकोसिया तुर्की नगरपालिका]] द्वारा करलऽ जाय छै । {{|२०११ के अनुसार}}, उत्तरी निकोसिया के जनसंख्या ६१,३७८ आ एकटा महानगरीय क्षेत्र के जनसंख्या ८२,५३९ छल ।
ई शहर उत्तरी साइप्रस केरऽ आर्थिक, राजनीतिक आरू सांस्कृतिक केंद्र छेकै, जेकरा म॑ बहुत दुकान, रेस्टोरेंट आरू शॉपिंग मॉल छै । ई एक ऐतिहासिक देवाल वाला शहर के घर छै, जे [[सरयोनु स्क्वायर]] पर केंद्रित छै, आरू एक आधुनिक महानगरीय क्षेत्र छै, जेकरऽ व्यापार आरू मनोरंजन के केंद्र [[डेरेबोयु एवेन्यू|डेरेबोयु]] क्षेत्र छै । उच्च स्तर केरऽ कल्याण वाला शहर के रूप म॑ वर्णित ई शहर म॑ 21वीं सदी म॑ बहुत शहरी विकास आरू विकास देखलऽ गेलऽ छै, जेकरा म॑ नया राजमार्ग आरू उच्च-उच्च-उच्चऽ के निर्माण भी शामिल छै । एकरऽ आयोजन म॑ काफी संख्या म॑ पर्यटक आरू विभिन्न तरह के सांस्कृतिक गतिविधि के आयोजन करलऽ जाय छै, जेकरा म॑ एकरऽ अंतर्राष्ट्रीय रंगमंच आरू संगीत महोत्सव भी शामिल छै । ३४,००० स॑ भी अधिक छात्रऽ के आबादी वाला नॉर्थ निकोसिया शिक्षा आरू शोध केरऽ एगो महत्वपूर्ण केंद्र छेकै आरू एकरा म॑ चार विश्वविद्यालय छै, जेकरा म॑ [[निकट पूर्व विश्वविद्यालय]] सबस॑ बड़ऽ छै ।
1960 के दशक के [[साइप्रस अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा|अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा]] के बाद, साइप्रस गणराज्य के राजधानी 1963 में क्रमशः दक्षिण आरू उत्तर में द्वीप के [[ग्रीक साइप्रस]] आरू [[तुर्की साइप्रस]] समुदाय के बीच बंटलऽ छेलै । <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+cy0023%29 |शीर्षक=साइप्रस |प्रकाशक=Lcweb2.loc .gov |date=1967-11-20 |access-date=2013-03-26 |archive-date=2013-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312020133/http://http/ |url-status=लाइव |title=Archive copy |dead-url=no }}</ref><ref>इंडले, दान। [https://books.google.com/books?id=cKm7VWIbkwsC&pg=PA87 सूचना के साथ शांति के बढ़ावा देना: सुरक्षा शासन के एक उपकरण के रूप में पारदर्शिता] (2007) प्रिंसटन यूनिवर्सिटी प्रेस, पृष्ठ 87</ref> एक [[1974 साइप्रस coup d'état|coup]] द्वारा ग्रीक सैन्य जुंटा द्वारा 1974 में [[Enosis|द्वीप के ग्रीस के साथ एकीकरण]] के प्रयास में [[साइप्रस पर तुर्की आक्रमण]] के कारण बनल, आ अंतर्राष्ट्रीय समुदाय उत्तरी निकोसिया के मानैत अछि जे तहिया स तुर्की क कब्जा मे अछि।
==इतिहास==
{{Main|Nicosia#History{{!}}निकोसिया § इतिहास|उत्तरी साइप्रस{{!}}Northern Cyprus § History}}
[[File:Sarayönü old North Nicosia.jpg|thumb|left|[[Atatürk Square|सरयोनु]], १९६९]]
[[1963-64 केरऽ साइप्रस संकट]] के दौरान, [[ग्रीक साइप्रस]] द्वारा एकतरफा संवैधानिक परिवर्तन के बाद, अंतर-साम्प्रदायिक हिंसा शुरू होय गेलै । निकोसिया क॑ ग्रीक आरू तुर्की साइप्रस क्वार्टर म॑ [[ग्रीन लाइन (साइप्रस)|ग्रीन लाइन]] द्वारा विभाजित करलऽ गेलऽ छेलै, जेकरऽ नामकरण [[संयुक्त राष्ट्र]] अधिकारी द्वारा करलऽ गेलऽ कलम के रंग के नाम प॑ करलऽ गेलऽ छेलै जेकरऽ उपयोग [[संयुक्त राष्ट्र]] अधिकारी न॑ के नक्शा प॑ रेखा खींचै लेली करलकै शहर।<ref>{{cite web |url=http://www.nicosia.org.cy/english/lefkosia_istoria_lefkosia1963.shtm |title=निकोसिया नगरपालिका |प्रकाशक=निकोसिया.org.cy |access-date=2012-03 -10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130417135112/http://www.nicosia.org.cy/english/lefkosia_istoria_lefkosia1963.shtm |संग्रह-तिथि=17 अप्रैल 2013 |url-स्थिति =dead}}</ref> एकरऽ परिणामस्वरूप सरकार म॑ तुर्की साइप्रस केरऽ भागीदारी बंद होय गेलै, आरू १९६४ म॑ अधिक अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा के बाद, तुर्की साइप्रस केरऽ एगो संख्या निकोसिया केरऽ तुर्की क्वार्टर म॑ आबी गेलै, जेकरा स॑ गंभीर भीड़भाड़ पैदा होय गेलै ।<ref>{ {cite web |first=एरिक |last=सोलस्टेन |url=http://countrystudies.us/cyprus/13.htm |title=अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा |प्रकाशक=अमेरिकी लाइब्रेरी ऑफ कांग्रेस |access-date=2012-06-18 | archive-date=24 अगस्त 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824000149/http://countrystudies.us/cyprus/13.htm |url-status=live }}</ref >
१५ जुलाई १९७४ क॑ [[१९७४ साइप्रस केरऽ तख्तापलट|एक तख्तापलट केरऽ प्रयास]] [[१९६७–१९७४ केरऽ ग्रीक सैन्य जुंटा|ग्रीक सैन्य जुंटा]] केरऽ नेतृत्व म॑ ई द्वीप क॑ [[ग्रीस ]]। तख्तापलट न॑ [[आर्कबिशप]] [[मकारिओस तृतीय]] क॑ [[साइप्रस केरऽ राष्ट्रपति]] के रूप म॑ सत्ता स॑ बेदखल करी देलकै, जेकरा म॑ हुनकऽ जगह प॑ समर्थक-''[[एनोसिस]]'' राष्ट्रवादी [[निकोस सैम्पसन]] ।<ref name=" TIME">{{Cite magazine |title=CYPRUS: एक छोटे द्वीप पर बड़ी परेशानी |date=29 जुलाई 1974 |magazine=[[TIME]] |url=http://www.time.com/time/magazine/article%20/0%2C9171%2C911440%2C00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307152514/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,911440 |url-status=dead |archive-date=2008-03-07 |access-date=2023-11-15 |dead-url=no }}</ref> ''एनोसिस'' के संभावना के जवाब में, 20 जुलाई 1974 को [[तुर्की सेना]] [[ साइप्रस पर तुर्की आक्रमण|आक्रमण]] द्वीप पर, आ तहिया सँ साइप्रस गणराज्यक उत्तरी भागक ३७% पर कब्जा कए लेलक।<ref>{{cite book |last1=केर-लिंडसे |first1=जेम्स |title=साइप्रस समस्या: सबके जानना चाही |date=2011 |publisher=ऑक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस |page=44}}</ref><ref>{{cite book |last1=Athanasopulos |first1=Haralambos |title=ग्रीस, तुर्की और... एजियन सागर: अंतर्राष्ट्रीय कानून में एक केस स्टडी |date=2001 |publisher=McFarland |page=15 |isbn=9780786450039 |url=https://books.google.com/books?id=QnlyjuKJa8YC&pg=PA15 |access-date= 25 सितम्बर 2020 |archive-date=21 अप्रैल 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421055051/https://books.google.com/books?id=QnlyjuKJa8YC&pg=PA15 |url- status=live }}</ref><ref>अल्फोर्ड, जोनाथन। ''एडेल्फी पेपर्स, अंक 149-164'' (1979), इंटरनेशनल इंस्टीट्यूट फॉर स्ट्रैटेजिक स्टडीज, [https://books.google.com/books?id=79AdAAAAMAAJ&q=%22prelude+to+Enosis,+invaded+the+ द्वीप+में%22 पृष्ठ। 18] {{वेबरकाइव|url=https://web.archive.org/web/20230421055052/https://books.google.com/books?id=79AdAAAAMAAJ&q=%22एनोसिस+क+प्रस्तावना,+आक्रमण+क+ल गेल+ island+in%22 |date=21 अप्रैल 2023 }}.</ref> आक्रमणमे दू चरण शामिल छल. दोसरऽ चरण १४ अगस्त १९७४ क॑ करलऽ गेलै, जहां तुर्की सेना न॑ अपनऽ ठिकाना आगू बढ़ैलकै, अंततः साइप्रस केरऽ कुल ३७% इलाका प॑ कब्जा करी लेलकै, जेकरा म॑ निकोसिया केरऽ उत्तरी भाग आरू [[काइरेनिया]] आरू [[फामागुस्ता]] शहर शामिल छेलै ।
२३ अप्रैल २००३ क॑ ग्रीन लाइन के माध्यम स॑ [[लेड्रा पैलेस]] क्रॉसिंग खोललऽ गेलै, जे १९७४ के बाद पहलऽ बार क्रॉसिंग के अनुमति मिललै ।<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/ europe/2969089.stm साइप्रस सीमा खुलला के साथ भावना] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065858/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2969089 |date=2016-03-04 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065858/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2969089 |date=2016-03-04 }} (BBC News) अभिगमन तिथि 2012-06-18.</ref> एकर बाद 9 मई 2003 कए [[Ayios Dometios]] क्रॉसिंग प्वाइंट क उद्घाटन भेल।<ref>{ {उद्धरण वेब |url=https://docs.google.com/दर्शक?a=v&q=कैश:2LSheATdp40J:www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/सब/669FE6D32B5DEEC5C2256DC3002DE05A/%24फाइल/27 %2520मई%25202003.doc%3FOpenElement+10+मई+2003+साइप्रस+ayios+dometios&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESgbI-U9uhq1bVhGCx5BFUodre7oF3QwDE4rsMeeqL649lLXb28-a00aVD7gys3GDlE3W WZLQxke9bWGMANnv9_-6fqYkKb63ExxQit6UOC274BNZV5EZ-qRxlfpbS3IthcdMkv&sig=AHIEtbRoF8A2rV3CkgSAlD2q9y0lvFX4Pw |title=संयुक्त राष्ट्र संचालन पर महासचिव की रिपोर्ट साइप्रस मे |access-date=18 जून 2012 |archive-date=16 मई 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140516102314/https://docs.google.com/viewer?a =v&q=कैश:2LSheATdp40J:www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/सब/669FE6D32B5DEEC5C2256DC3002DE05A/%24फाइल/27%2520मई%25202003.doc%3FOpenElement+10+May+2003+cyprus+ayios + dometios&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESgbI-U9uhq1bVhGCx5BFUodre7oF3QwDE4rsMeeqL649lLXb28-a00aVDd7gys3GDlE3WWZLQxke9bWGMANnv9_-6fqYkKb63ExxQit6UOC274BNZV5EZ-q RxlfpbS3IthcdMkv&sig=AHIEtbRoF8A2rV3CkgSAlD2q9y0lvFX4Pw |url-status=live }}</ref> ३ अप्रैल २००८ क॑ [[लेड्रा स्ट्रीट]] क्रॉसिंग क॑ भी फेर स॑ खोललऽ गेलै ।<ref>[ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7327866.stm प्रतीकात्मक साइप्रस क्रासिंग पुनः खुलल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120703063033/http:// news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7327866.stm |date=3 जुलाई 2012 }} (बीबीसी न्यूज) अभिगमन तिथि 2012-06-18.</ref>
==प्रशासन==
[[File:Lefkoşa Türk Belediyesi.JPG|thumb|left|उत्तरी निकोसिया के सिटी हॉल, अगस्त २००९]]
राजधानी के रूप में उत्तरी निकोसिया उत्तरी साइप्रस के राजनीतिक, आर्थिक आ सांस्कृतिक केंद्र अछि । उत्तरी निकोसिया उत्तरी साइप्रस केरऽ मंत्रालयऽ के मेजबानी करै छै । ई शहर केरऽ शासन [[निकोसिया तुर्की नगरपालिका]] द्वारा करलऽ जाय छै, जेकरा साइप्रस गणराज्य केरऽ संविधान द्वारा मान्यता देलऽ गेलऽ छै ।<ref>{{Cite web |url=http://www.cyprus.gov.cy/portal/ portal.nsf/0/f7eb7480579b1a50c2256fdb0040a003?OpenDocument&ExpandSection=5#_Section5 |title=संविधान – परिशिष्ट डी: भाग 12 – विविध प्रावधान |access-date=31 दिसम्बर 2010 |archive-date=5 अगस्त 2012 |archive-url=http स: १. //archive.today/20120805123156/www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/0/f7eb7480579b1a50c2256fdb0040a003?दस्तावेज खोलू&खंड विस्तार करू=5#_Section5 |url-status=dead}}</ref>
निकोसिया तुर्की नगरपालिका के नेतृत्व मेयर, [[Mehmet Harmancı]] [[साम्प्रदायिक लोकतंत्र पार्टी]] (टीडीपी) से।<ref>{{cite web |title=Belediye Başkanı |url=http://www. lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/baskan |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |access-date=7 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/ 20150103071610/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/baskan |archive-date=3 जनवरी 2015 |df=dmy-all}}</ref> ओ 1990 मे स्थानीय चुनाव मे सत्ता मे आयल छलाह २०१४ म॑ ३८% लोकप्रिय वोट स॑ दू प्रमुख दलऽ के उम्मीदवार क॑ हराबै के कोशिश करलऽ गेलै जेकरा तुर्की साइप्रस केरऽ मीडिया न॑ सबसें जादा मौका वाला उम्मीदवार मानलऽ जाय छेलै, जेकरा एगो बड़ऽ आश्चर्यजनक जीत के रूप म॑ देखलऽ गेलै ।<ref>{{cite web |title=लेफकोशा'दा सोल इटिफक: बु दहा बशलांगिच! |url=http://www.birgun.net/news/view/lefkosada-sol-ittifak-bu-daha-baslangic/1317 |प्रकाशक=बिर्गुन |पहुंच-तिथि=7 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107031741/http://www.birgun.net/news/view/lefkosada-sol-ittifak-bu-daha-baslangic/1317 |archive-date=2015-01-07 |url-स्थिति=dead |access-date=2023-11-14 |dead-url=yes }}</ref> नगरपालिका के संगठन में 22 सदस्यीय सिटी काउंसिल के विशेषता छै, जेकरा में [[रिपब्लिकन तुर्की पार्टी]] (CTP) के 8 पार्षद, [[राष्ट्रीय एकता पार्टी (उत्तरी साइप्रस) के 6 |राष्ट्रीय एकता पार्टी]] (यूबीपी), साम्प्रदायिक लोकतंत्र पार्टी स॑ ६, [[डेमोक्रेटिक पार्टी (उत्तरी साइप्रस)|डेमोक्रेटिक पार्टी]] (डीपी-यूजी) स॑ १ आरू [[न्यू साइप्रस पार्टी]] स॑ १ ( YKP).<ref>{{cite web |title=Belediye Meclisi |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/belediye-meclisi |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |पहुंच-तिथि= 7 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103075856/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/belediye-meclisi |archive-date=3 जनवरी 2015 |url-status=मृत}}</ref>
===निकोसिया तुर्की नगरपालिका के मेयर===
नीचाँ 1958 मे निकोसिया तुर्की नगरपालिकाक स्थापनाक बाद सँ मेयरक सूची देल गेल अछि:<ref>{{cite web |title=Belediyemizin Tarihçesi |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/%20tarihce |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |access-date=6 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103075942/http://www.lefkosabelediyesi.org/ |archive-date=2015-01-03 |df=dmy-all |dead-url=no }}</ref>
*[[तहसीन गोजमेन]]: 1958-1962
*[[सेवडेट मिराता]]: 1962-1962
*[[Fuat Celalettin]]: 1962-1968
*[[जिवर केमल]]: 1969-1976
*[[मुस्तफा अकिंसी]]: 1976-1990
*[[बुर्हान एटकिन]]: 1990-1994
*[[शेमी बोरा]]: 1994-2002
*[[कुटले एर्क]]: 2002-2006
*[[सेमल मेटिन Bulutoğluları]]: 2006-2013
*[[कादरी फेलाहोग्लू]]: २०१३-२०१४
*[[Mehmet Harmancı]]: 2014–वर्तमान
=== क्वार्टर ===
निकोसिया क॑ कई प्रशासनिक विभाजन म॑ विभाजित करलऽ गेलऽ छै जेकरा ''[[महल्लाह|महल्लेर]]'' (एकवचन: ''महल्ले'') या क्वार्टर के नाम स॑ जानलऽ जाय छै । एहि मे सँ प्रत्येक क्वार्टरक नेतृत्व एकटा ''[[मुहतर (शीर्षक)|मुहतार]]'' होइत अछि, जे स्थानीय चुनाव मे निवासी द्वारा चुनल जाइत अछि | निकोसिया तुर्की नगरपालिका के अधिकार क्षेत्र में २५ क्वार्टर छै, जेकरा में से १२ देवाल वाला शहर में आरू १३ बाहर छै,<ref>{{cite web |last1=Bağışkan |first1=Tuncer |title=Lefkoşa'nın Mahalleleri |date =20 जनवरी 2014 |url=http://www.yeniduzen.com/Ekler/adres-kibris/141/lefkosa-mahalleleri/1069 |publisher=येनी दुज़ेन |पहुंच-तिथि=6 जनवरी 2015 |archive-date=6 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106162808/http://www.yeniduzen.com/एकलर/एड्रेस-किब्रिस/141/lefkosa-mahalleleri/1069 |url-status=live } }</ref> आरू नीचे २०११ के जनगणना के अनुसार जनसंख्या के अनुसार क्रमबद्ध करलऽ गेलऽ ओकरऽ सूची छै:<ref>{{cite web |title=Tablo 3. İlçe, Bucak, Belediye, Mahalle ve Cinsiyete göre sürekli ikamet eden nüfus, 2011 |url=http://www.devplan.org/Frame-tr.html |publisher=TRNC राज्य योजना संगठन |access-date=6 जनवरी 2015 |archive-date=2020-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726005331/http://www.devplan.org/Frame-tr.html |url-स्थिति=मृत |dead-url=yes }}</ref>
[[File:Samanbahçe in North Nicosia.jpg|thumb|right|इब्राहिम्पशाक्वार्टर में ऐतिहासिक समानबाहचे पड़ोस]]
[[File:Night at Yenişehir, Nicosia.jpg|thumb|right|से एक दृश्य [[नया शहर, निकोसिया|येनिसेहिर]] quarter]]
{| class="wikitable sortable"
|-
! चौथाई!! आबादी
|-
| [[ओमोर्फिटा|छोटका मलाईदार]] || १०,५७२ के
|-
| [[ओर्टा केउय|ओर्टकोय]] || ८,८६८ के
|-
| [[मैंड्रेस, साइप्रस|हमितकोय]] || ५,३३८ के
|-
| [[मिया मिलिया|हसपोलाट]] || ४,२०४ के
|-
| [[तास्किनकोय]] || ३,८४७ के
|-
| [[येनिशेहिर, निकोसिया|येनिशेहिर]] || ३,७१५ के
|-
| [[ट्राचोनास|लाल अर्धचंद्र]] || ३,५३५ के
|-
| [[मरमारा, निकोसिया|मरमारा]] || ३,०८१ के
|-
| [[गोचमेन्कोय]] || ३,००३ के
|-
| [[Köşklüçiftlik]] || २,९३९ के
|-
| [[अयदेमेट]] || २,३१४ के
|-
| [[समुद्र तट]] || १,८५५ के
|-
| [[येनी जामी, निकोसिया|येनिकामी]] || १,६६३ के
|-
| [[झरना, निकोसिया|झरना]] || १,३०७ के
|-
| [[सेलिमीये, निकोसिया|सेलिमीये]] || ८७८ के
|-
| [[अक कावुक, निकोसिया|अक्कावुक]] || ७९३ के
|-
| अबदी सार्जेंट || ५६८के
|-
| [[इब्राहिम्पशा]] || ५६६के
|-
| [[अरब अहमद, निकोसिया|अरबहमेत]] || ५६१ के
|-
| [[अयियोस लौकास, निकोसिया|आयलुका]] || ४८९के अनुसार
|-
| [[करमनजादे]] || ३५१ के अनुसार
|-
| [[महमुतपाशा, निकोसिया|महमुतपाशा]] || ३१४ के
|-
| [[अयियोस कसियानोस, निकोसिया|पिंजरा में]] || २३३ के अनुसार
|-
| [[इप्लिक बाजार–कोर्कुट एफेंडी|इप्लिकपाजारी]] || २२९ के अनुसार
|-
| [[हैदार पाशा, निकोसिया|हयदरपाशा]] || १५५ के अनुसार
|}
==शहर के दृश्य==
=== देवाल वाला शहर ===
[[File:Nicosia 01-2017 img32 AtatuerkSquare.jpg|thumb|right|सरयोनु]]
[[File:Großer Khan Nikosia.JPG|thumb|right|महान खान]]
देवाल वाला शहर निकोसिया इतिहास, संस्कृति आ वास्तुकला स बहुत समृद्ध अछि । उत्तरी भाग ऐतिहासिक भवन आरू सांस्कृतिक कृति स॑ अधिक समृद्ध छै, जेकरऽ [[सेलिमीये, निकोसिया|सेलिमीये]] क्वार्टर अपनऽ पूरा ऐतिहासिक चरित्र आरू वातावरण क॑ बरकरार रखै छै ।<ref>{{cite web |title=6.12: Kentsel Koruma |url=http ://www.spd.gov.ct.tr/Portals/103/6.12%20Kentsel%20Koruma%20PDF.pdf |publisher=TRNC शहर नियोजन विभाग |access-date=12 अगस्त 2015 |language=tr |archive-url =https://web.archive.org/web/20150924104316/http://www.spd.gov.ct.tr/Potals/103/6.12%20केन्टसेल%20कोरुमा%20PDF.pdf |संग्रह-तिथि=24 सितम्बर 2015 |url-status=dead}}</ref> देवाल वाला शहर क॑ समग्र रूप स॑ तुर्की साइप्रस केरऽ प्राचीन वस्तु विभाग द्वारा संरक्षित क्षेत्र घोषित करलऽ गेलऽ छै, आरू एकरा म॑ ऐतिहासिक मूल्य केरऽ ६७२ भवन आरू स्थान पंजीकृत करलऽ गेलऽ छै ।<ref>{{cite web |title=लेफकोशा केंटसेल सिट अलानी |url=http://spd.gov.ct.tr/Portals/103/%C4%B0LANED%C4%B0LM%C4%B0%C5%9E%20ESK%C4%B0% 20ESER%20ALANLARI/LEFKO%C5%9EA%20KENTSEL%20S%C4%B0T%20ALANI.pdf |publisher=TRNC शहर नियोजन विभाग |access-date=12 अगस्त 2015 |language=tr |archive-url=https:// web.archive.org/web/20160307000232/http://spd.gov.ct.tr/Portals/103/%C4%B0LANED%C4%B0LM%C4%B0%C5%9E%20ESK%C4%B0%20ESER %20ALANLARI/LEFKO%C5%9EA%20KENTSEL%20S%C4%B0T%20ALANI.pdf |archive-date=7 मार्च 2016 |url-स्थिति=मृत}}</ref>
देबाल वाला शहर के बीचोबीच [[अतातुर्क स्क्वायर]] छै, जेकरा व्यापक रूप स॑ सरयोनु के नाम स॑ जानलऽ जाय छै । ई चौक क॑ “निकोसिया केरऽ दिल” के नाम स॑ कहलऽ गेलऽ छै आरू ऐतिहासिक रूप स॑ ई तुर्की साइप्रस समुदाय केरऽ सांस्कृतिक केंद्र रहलऽ छै, जेकरा म॑ आगंतुक तुर्की केरऽ प्रधानमंत्री न॑ साइप्रस म॑ संघर्ष स॑ पहल॑ आरू संघर्ष के दौरान भाषण देल॑ छै । ई अखनी भी राजनीतिक अभियान के दौरान जन रैली आरू [[राष्ट्रीय एकता पार्टी (उत्तरी साइप्रस)|राष्ट्रीय एकता पार्टी]] के मुख्यालय के आयोजन करै छै.<ref name=sarac>{{cite web |title=İki paradan bir milyona... Saraçoğlu 'ndan Ecevit'e... |url=http://www.kibris.net/basin/yazarlarimiz/serbest/hasanhasturer/arsiv/2004/kasim_2004/14_kasim_2004.htm |प्रकाशक=किब्रिस.नेट |पहुंच-तिथि=3 जनवरी २०१५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034324/http://www.kibris.net/basin/yazarlarimiz/serbest/hasanhasturer/arsiv/2004/kasim_2004/14_kasim_2004.htm |संग्रह -date=4 मार्च 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=यूबीपी सरयोनु जेनेल मर्केज़ बिनासिन्दा हेयेकैनली बेक्लेयिश sürüyor |url=http://www.kibrispostasi.com/index%20.php/cat/35/news/111216 |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=3 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023911/http://www.kibrispostasi./ |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead |access-date=15 November 2023 |dead-url=no }}</ref> चौक के बीचोबीच वेनिसियन स्तम्भ खड़ा छै, जेकरा बस "द ओबेलिस्क" के नाम स॑ जानलऽ जाय छै " ("Dikiltaş") स्थानीय लोगऽ क॑ आरू देश केरऽ सरकार केरऽ प्रतीकात्मक ।<ref name=sarac/> ई स्तंभ क॑ प्राचीन शहर [[सलामिस, साइप्रस|सलामिस]] स॑ वेनिस केरऽ लोगऽ द्वारा १५५० म॑ लानलऽ गेलऽ छेलै । के कोट छह इटली के कुलीन परिवार के बांह एखनो स्तंभ के निचला भाग में अछि, भले ओहि पर शेर के मूर्ति के जगह तांबा के गोला लगा देल गेल अछि.<ref>{{cite web |title=Venedik Sütunu |url=http:/ /www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/58-venediksutunu |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |पहुंच-तिथि=3 जनवरी 2015 |url-status=मृत |archive-url=https ://web.archive.org/web/20150103051925/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/58-venediksutunu |संग्रह-तिथि=3 जनवरी 2015 |df =dmy-all}}</ref> ई चौक पहिने एकटा लुसिग्नन महल के सीट छल, जकर स्थान पर ब्रिटिश सरकार वर्तमान कानून न्यायालय के लेल गेल छल.<ref>{{cite web |last1=Dizdarlı |first1=Bülent |title=ओर्टा çağ taş müzesi वे बीर तुरिस्टिन düşündürdükleri... |तिथि=23 मई 2012 |url=http://haberkibris.com/orta-cag--tas-muzesi-ve-bir-turistin-dusundurdukleri-2012- 05-23.html |publisher=Haber Kıbrıs |access-date=3 जनवरी 2015 |archive-date=3 जनवरी 2015 |archive-
url=https://web.archive.org/web/20150103043026/http://haberkibris.com/orta-cag--तास-मुजेसी-वे-बिर-तुरिस्टिन-दुसुन्दुर्दुक्लेरी-2012-05-23.html |url -स्थिति=जीवित }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
गिर्ने एवेन्यू सारायोनु कए [[काइरेनिया गेट]] आ ओकर सामने इनोनु स्क्वायर सं जोड़ैत अछि. एहि एवेन्यू कें "दीवारबला शहरक प्रतीक" कहल गेल अछि, आ अनेक दोकान आ रेस्टोरेंट सं भरल अछि.<ref>{{cite web |title=Girne Caddesi'nin dokusu değişecek |url=http://www.kibrispostasi .com/index.php/cat/87/news/139612/PageName/LEFKOSA |publisher=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=3 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304050823/ http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/87/news/139612/PageName/LEFKOSA |archive-date=4 मार्च 2016 |url-status=dead}}</ref> एकटा परियोजना चलि रहल अछि { {अइसन|2015|lc=y}} एक बेहतर बुनियादी ढाँचा, दृश्य गुणवत्ता और सुलभता के साथ क्षेत्र को फिर से डिजाइन करने के लिए।<ref>{{cite web |title=Başkent Lefkoşa'ya yeni çehre |url=http://www. kibrisgenctv.com/k%C4%B1br%C4%B1s/baskent-lefkosa-ya-yeni-cehre.html |publisher=Genç TV |access-date=3 जनवरी 2015 |archive-date=2 जनवरी 2015 |archive-url =https://web.archive.org/web/20150102105951/http://www.kibrisgenctv.com/k%C4%B1br%C4%B1s/बास्केंट-लेफकोसा-या-येनी-सेहरे.html |url-स्थिति =जीवित }}</ref>
देबालबला शहरक प्रवेश द्वारक समीप, गिर्ने एवेन्यूक पश्चिममें, समनबाहचे मोहल्ला अछि, जे 19म शताब्दीमें सरकार द्वारा निर्मित छल, जकरा एहि द्वीपमें सामाजिक आवासक पहिल उदाहरण मानल जाइत अछि. घर सब एक समान आ सटल अछि, आ मोहल्लाक बीचोबीच एकटा ऐतिहासिक फव्वारा अछि. एखनो आवासीय क्षेत्र, ई मोहल्ला साइप्रस संस्कृतिक सर्वश्रेष्ठ प्रतिनिधित्व में सं एक मानल जाइत अछि.<ref>{{cite web |title=Samanbahçe Evleri |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index. php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/54-samanbahceevleri |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/ 20150104051014/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/54-samanbahceevleri |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |df=dmy-all}}</ref>
आगू दक्षिण [[लेड्रा स्ट्रीट]] नाकाक बगलमें अरास्ता इलाका छैक. ई क्षेत्र क॑ २०१३ म॑ पैदल चलै वाला लेली बनालऽ गेलऽ छेलै आरू ऐतिहासिक खरीदारी सड़कऽ के नेटवर्क के घर छै, जे भोजन आरू पारंपरिक वस्तु के साथ पूर्वी खरीदारी परंपरा क॑ दर्शाबै छै । एहि इलाका मे पर्यटक अबैत छथि.<ref>{{cite web |title=Arasta |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/44-arasta |प्रकाशक=LTB |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104050409/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php |archive-date=2015-01-04 |df=dmy-all |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=अस्मालटी वे अरस्ता'या Çöp Bidonları | url=http://www.kibristime.com/kibris/asmaalti-ve-arastaya-cop-bidonlari-h37078.html |publisher=Kıbrıs समय |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |संग्रह - ८.
url=https://web.archive.org/web/20150104035552/http://www.kibristime.com/kibris/अस्माअल्टी-वे-अरास्ताया-सिपाही-बिदोनलारी-h37078.html |url-status=live }}< /ref>
पास में [[Büyük Han]], द्वीप केरऽ सबस॑ बड़ऽ कारवांसेराई आरू साइप्रस केरऽ बेहतरीन भवनऽ में स॑ एक मानलऽ जाय वाला, १५७२ में [[उस्मानी साम्राज्य|उस्मान]] द्वारा बनालऽ गेलऽ छेलै । ई भवन म॑ ६८ कमरा आरू बीच म॑ एगो छोटऽ मस्जिद छै, आरू वर्तमान म॑ पर्यटकऽ के बार-बार आबै वाला सांस्कृतिक केंद्र के रूप म॑ काम करै छै, जेकरा म॑ स्मारिका आरू हस्तशिल्प के दुकान, पारंपरिक भोजन के साथ कैफे आरू छोटऽ पैमाना प॑ ओपेरा संगीत कार्यक्रम जैसनऽ सांस्कृतिक गतिविधि छै ।<ref>{{ cite web |title=अरस्ता boş, Büyük हान kayıyor! |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/131989/PageName/KIBRIS_HABERLERI |publisher=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https:// web.archive.org/web/20160304045857/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/131989/PageName/KIBRIS_HABERLERI |संग्रह-तिथि=4 मार्च 2016 |url-स्थिति=मृत} }</ref><ref>{{cite web |title=Büyük Han |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/57-%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8 |प्रकाशक=LTB |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104050529/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/ |archive-date=2015-01-04 |df=dmy-all |dead-url=no }}</ref><ref>{{cite web |title=ब्यूक हान'दा ओपेरा sürprizi |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/143053/PageName/KIBRIS_HABERLERI |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919142813/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/143053/PageName/KIBRIS_HABERLERI |संग्रह-तिथि=4 मार्च 2016 |url-स्थिति=मृत |access-date=2023-11-14 |archive-date=2016-09-19 |dead-url= }}</ ref> सड़क के ठीक सामने [[Kumarcılar Hanı]] (जौआरी के सराय) छै, जे 17वीं सदी में उस्मानी व्यापारिक सराय के विशिष्ट उदाहरण के रूप में बनलऽ छेलै.<ref>{{cite web |title=Kumarcılar Hanı |url= http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104050421/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani |date=2015-01-04 }} |प्रकाशक=एलटीबी |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web. archive.org/web/20150104050421/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104050421/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani |date=2015-01-04 }} |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |url-status=dead} }</ref> के अनुसार
देबाल वाला शहर केरऽ एगो आरू केंद्रीय बिंदु छै [[सेलिमी मस्जिद, निकोसिया|सेलिमीये मस्जिद]], जे मूल रूप स॑ सेंट सोफिया कैथेड्रल के रूप म॑ बनलऽ छेलै । ई मस्जिद उत्तरी साइप्रस केरऽ मुख्य धार्मिक केंद्र छेकै । एकरऽ निर्माण १२०९ आरू १२२८ के बीच साइप्रस केरऽ लैटिन चर्च द्वारा करलऽ गेलऽ छेलै, जे फ्रांसीसी कैथेड्रल स॑ मिलै वाला गॉथिक शैली म॑ छेलै । एकरऽ स्तंभ पुरानऽ छै, रोमन युग केरऽ, जे एकरऽ निर्माण स॑ पहल॑ बीजान्टिन चर्च केरऽ संभावित उपस्थिति के संकेत दै छै । पहिने ई लुसिग्नन राजा लोकनिक राज्याभिषेकक स्थान छल, आ १५७१ मे उस्मानी लोकनि द्वारा द्वीपक सबसँ पैघ मस्जिद मे परिवर्तित कयल गेल छल ।ई शहरक मुख्य स्थलक रूप मे एखनो अछि । मस्जिद के बगल में [[बेडेस्टन, निकोसिया|बेडेस्टन]], बीजान्टिन आ गॉथिक शैली के एकटा पैघ यूनानी चर्च अछि, जे 6 आ 14 शताब्दी में बनल छल. उस्मानी युग मे एकर उपयोग बाजारक रूप मे होइत छल । आइ एकर उपयोग सांस्कृतिक केंद्र के रूप में कयल जाइत अछि जतय विभिन्न सांस्कृतिक गतिविधि जेना संगीत कार्यक्रम आ उत्सव होइत अछि |<ref>{{cite web |title=Selimiye Cami |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index. php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/48-sekimiyecami |publisher=LTB |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104051005/ http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/48-sekimiyecami |archive-date=4 जनवरी 2015 |df=dmy-all}}</ref><ref> {{cite web |title=त्रिकोण अरियन ओडा मुज़िगी कंसरलर दिजिसी यारिन बाश्लीयोर |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/134861/PageName/KIBRIS_HABERLERI |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुँच -date=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725014926/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/समाचार/134861/पृष्ठनाम/किब्रिस_हाबरलेरी |archive-date=25 जुलाई 2015 |url-status=dead}}</ref><ref name=stwingcity>{{cite web |last1=ड्रेघोर्न |first1=विलियम |title=तुर्की निकोसिया के प्राचीन वस्तुएँ |url=http ://www.stwing.upenn.edu/~durduran/drnic1.html#selim |publisher=stwing.upenn.edu |access-date=4 जनवरी 2015 |archive-date=23 नवम्बर 2013 |archive-url=https: //web.archive.org/web/20131123164505/http://www.stwing.upenn.edu/~durduran/drnic1.html#selim |url-status=live }}</ref> दुनू भवन एकटा चौकोर देखबा मे अबैत अछि , जेकरऽ नाम सेलिमिये स्क्वायर रखलऽ गेलऽ छै, जेकरा म॑ सांस्कृतिक गतिविधि आरू बीच-बीच म॑ नृत्य शो भी होय छै ।<ref name=earthdance>{{cite web |title=पृथ्वी नृत्य Nicosia'da dans ve müzik barış için buluştu |url=http://www.kibrispostasi. com/index.php/cat/49/news/39466/PageName/KULTUR_SANAT |publisher=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |संग्रह-
url=https://web.archive.org/web/20150725014141/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/49/news/39466/पृष्ठनाम/KULTUR_SANAT |archive-date=25 जुलाई 2015 |url-status=dead }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=folkfest>{{cite web |title=त्योहार coşkusu sürüyor |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/49/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0/%2029116/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE/KULTUR_SANAT |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725013424/http://www.kibrispostasi.com/index.php |archive-date=2015-07-25 |url-status=dead |access-date=2023-11-15 |dead-url=no }}</ref> सुल्तान के पुस्तकालय [[महमूद द्वितीय]], जो तुर्की, अरबी में पाण्डुलिपिओं की मेजबानी करता है आरू फारसी जे ५०० साल स॑ भी अधिक पुरानऽ छै आरू सुलेख केरऽ बढ़िया उदाहरण मानलऽ जाय छै,<ref name=stwingcity/> भी सेलिमीये चौक म॑ स्थित छै ।<ref>{{cite web |title=सुल्तान २.महमुत कुतुफाने |url=http: //www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/55-sultankutuphanesi |प्रकाशक=एलटीबी |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive. org/web/20150104050725/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/55-sultankutuphanesi |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |url-स्थिति=मृत}}< /ref>
पुरान शहरक क्वार्टर मे [[येनी जामी, निकोसिया|येनिकामी]] आ [[अरब अहमद, निकोसिया|अरबहमेत]] अछि । येनिकामी में हैदर पाशा मस्जिद छै जे उस्मानी द्वारा धर्मांतरण सं पहिने शहरक दोसर सब सं पैघ चर्च छल, आ गॉथिक वास्तुकला सं एहि ठाम भरपूर नक्काशीदार दरवाजा सब अछि. अरबाहमेट मोहल्ला में [[अरबहमेत मस्जिद]] अछि, जे 1845 में बनल छल.<ref name=stwingcity/>
[[File:Kyrenia Gate Inonu Square panorama North Nicosia.jpg|thumb|centre|590px|द [[काइरेनिया गेट]] आ द इनोनु चौक, देबालबला शहरक प्रवेश द्वार पर]]
fvbn9gca06zf0sf6m7rict3wcavwo0c
ड्रैगन बोट महोत्सव
0
44666
280432
278491
2026-09-26T01:13:28Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280432
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = ड्रैगन बोट महोत्सव|type = Asian
|image = Qing Dynasty Dragon Boat Festival.jpg
|imagesize =
|caption = ''Dragon Boat Festival'' (18th century)
|official_name =
|observedby = Chinese
|litcolor =
|longtype = Cultural
|significance =
|date = Fifth day of the fifth lunar month
| date{{LASTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=last|cite=no}}
| date{{CURRENTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=current|cite=no}}
| date{{NEXTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=next|cite=no}}
| date{{NEXTYEAR|2}} = {{Calendar date/infobox|year=next2|cite=no}}
|frequency=Annual
|duration=1 day
|celebrations =
|observances = Dragon boat racing, [[Resource consumption|consumption]] of [[realgar wine]] and ''[[zongzi]]''
|relatedto = [[Tango no sekku]], [[Dano (Korean festival)|Dano]], [[Tết Đoan Ngọ]], [[Yukka Nu Hii]]
}}
{{Infobox Chinese
|title = <!-- Box title (Default is the article title) -->
|collapse =
|pic = <!-- pic -->
|piccap = <!-- piccap -->
|picsize = <!-- 200px (Default is 260px) -->
|pictooltip = <!-- image 1 tooltip (use for [[WP:ALT|alt text]]) -->
|pic2 = <!-- addition pic -->
|piccap2 = <!-- additional pic caption -->
|picsize2 = <!-- 200px (Default is 260px) -->
|pic2tooltip = <!-- image 2 tooltip -->
|t = 端午節 |s = 端午节
|l = "The very mid point of the year Festival"
|p = Duānwǔ jié
|w = Tuan<sup>1</sup>-wu<sup>3</sup> chieh<sup>2</sup>
|lmz = Toe<sup>1</sup> ng<sup>3</sup> jiq<sup>4</sup>
|mi = {{IPAc-cmn|d|uan|1|.|wu|3|-|j|ie|2}}
|psp = <!-- Chinese postal map -->
|myale = <!-- Mandarin Yale -->
|gr = <!-- Gwoyeu Romatzyh -->
|bpmf = <!-- Bopomofo -->
|mps = <!-- Mandarin Phonetic Symbols 2 -->
|xej = <!-- Xiao'erjing -->
|zh-dungan = <!-- Mandarin Cyrillic -->
|sic = <!-- Sichuanese Mandarin -->
|j = Dyun<sup>1</sup> Ng<sup>5</sup> Zit<sup>3</sup>
|y = Tuen<sup>1</sup> Ng<sup>5</sup> Jit<sup>3</sup> (HK)<br>Tun(g)<sup>1</sup> Ng<sup>5</sup> Jit<sup>3</sup> (MO)
|ci = {{IPAc-yue|d|yun|1|.|ng|5|-|z|it|3}}
|toi = <!-- Taishanese -->
|gan = <!-- Gan romanization -->
|hsn = <!-- Xiang romanization -->
|h = <!-- Hakka -->
|poj = Toan-ngó͘-cheh<br />Toan-ngó͘-choeh<br />Toan-ngó͘-chiat
|tl = <!-- Tâi-Lô -->
|buc = <!-- Min Dong BUC -->
|teo = <!-- Teochew -->
|mc = <!-- Middle Chinese (reconstruction) -->
|emc = <!-- Early Middle Chinese (reconstruction) -->
|lmc = <!-- Late Middle Chinese (reconstruction) -->
<!-- First alternative name -->
|altname = Dragon Boat Festival
|t2 = 龍船節 / 龍舟節
|s2 = 龙船节 / 龙舟节
|p2 = Lóngchuánjié / Lóngzhōujié
|w2 = Lung<sup>2</sup>-chʻuan<sup>2</sup>-chieh<sup>2</sup> / Lung<sup>2</sup>-chou<sup>1</sup>-chieh<sup>2</sup>
|mi2 = {{IPAc-cmn|l|ong|2|.|ch|uan|2|.|j|ie|2}} / {{IPAc-cmn|l|ong|2|.|zh|ou|1|.|j|ie|2}}
|psp2 = <!-- Chinese postal map2 -->
|my2 = <!-- Mandarin Yale2 -->
|gr2 = <!-- Gwoyeu Romatzyh2 -->
|mps2 = <!-- Mandarin Phonetic Symbols 2 -->
|bpmf2 = <!--Bopomofo2 -->
|xej2 = <!--Xiao'erjing2 -->
|zh-dungan2 = <!--Mandarin Cyrillic2 -->
|sic2 = <!--Sichuanese Mandarin2 -->
|j2 = <!--Cantonese Jyutping2 -->
|ci2 = <!--Cantonese IPA2 -->
|toi2 = <!--Taishanese2 -->
|gan2 = <!--Gan romanization2 -->
|wuu2 = <!--Wu romanization2 -->
|hsn2 = <!--Xiang romanization2 -->
|y2 = <!--Cantonese Yale2 -->
|h2 = <!--Hakka2 -->
|poj2 = <!--Taiwanese POJ 2 -->
|buc2 = <!--Min Dong BUC 2 -->
|lmz2 = <!--Latin Phonetic Shanghainese2 -->
|teo2 = <!--Teochew2 -->
<!-- Second alternative name -->
|altname3 = Double Fifth Festival<br>Fifth Month Festival<br>Fifth Day Festival
|t3 = {{lang|zh|重五節}} / {{lang|zh|雙五節}}<br>{{lang|zh|五月節}}<br>{{lang|zh|五日節}}
|s3 = {{lang|zh|重五节}} / {{lang|zh|双五节}}<br>{{lang|zh|五月节}}<br>{{lang|zh|五日节}}
|l3 = <!--Literal Meaning3 -->
|tp3 = <!--Tongyong pinyin3 -->
|p3 = <!--Mandarin Hanyu Pinyin3 -->
|w3 = <!--Wade Giles3 -->
|mi3 = <!--Mandarin IPA3 -->
|j3 = <!--Cantonese Jyutping3 -->
|ci3 = <!--Cantonese IPA3 -->
|toi3 = <!--Taishanese3 -->
|gan3 = <!--Gan romanization3 -->
|wuu3 = <!--Wu romanization3 -->
|hsn3 = <!--Xiang romanization3 -->
|y3 = <!--Cantonese Yale3 -->
|h3 = <!--Hakka3 -->
|poj3 = Gō͘-go̍eh-cheh / Gō͘-ge̍h-choeh<br>Gō͘-ji̍t-cheh / Gō͘-li̍t-choeh
|buc3 = <!--Min Dong BUC 3 -->
|lmz3 = <!--Latin Phonetic Shanghainese3 -->
|teo3 = <!--Teochew3 -->
<!-- Third alternative name -->
|altname4 = Dumpling Festival
|t4 = 肉糭節
|s4 = 肉粽节
|l4 = Meat [[Zongzi]] Festival
|poj4 = Bah-chàng-cheh / Bah-chàng-choeh
|por = Festividade do Barco-Dragão
|rus = <!--Russian language in Cyrillic alphabet -->
|rusr = <!--Russian language in Latin alphabet -->
|tam = <!--Tamil language -->
|tha = <!--Thai language -->
|rtgs = <!--Royal Thai General System of Transcription -->
|tib = <!--Tibetan language -->
|wylie = <!--Wylie transliteration of Tibetan -->
|thdl = <!--THDL Simplified Phonetic Transcription of Tibetan -->
|zwpy = <!--Zangwen Pinyin (PRC's official Tibetan transliteration) -->
|lhasa = <!--Lhasa dialect of Tibetan in IPA -->
|uig = <!--Uyghur language (Arabic script) -->
|uly = <!--Uyghur Latin script (Uyghur Latin Yëziqi) -->
|uyy = <!--Uyghur New script (Yengi Yeziⱪ) -->
|sgs = <!--PRC's official Uyghur transliteration -->
|usy = <!--Uyghur Cyrillic alphabet (Uyghur Siril Yëziqi) -->
|uipa = <!--Uyghur in IPA -->
|vie = <!--Vietnamese language (generic) -->
|qn = <!--Vietnamese in Quoc Ngu script -->
|chuhan = <!--Chu Han (Chinese characters used in Vietnam) -->
|chunom = <!--Vietnamese Chu Nom -->
|lqn = <!--Literal meaning in Vietnamese -->
|zha = <!--Zhuang language -->
|dungan = <!--Dungan language -->
|dungan-xej = <!--Dungan Xiao'erjing -->
|dungan-han = <!--Dungan Hanzi -->
|dungan-latin = <!--Dungan Romanization -->
|my = <!--Burmese language -->
|bi = <!--Burmese IPA -->
|phagspa = <!--'Phags-pa script -->
|phagspa-latin = <!--Romanization of 'Phags-pa name -->
|lang1_content = <!--Contents of lang1 -->
|lang1 = <!--Additional language1 -->
|lang2_content = <!--Contents of lang2 -->
|lang2 = <!--Additional language2 -->
|lang3 = <!--Additional language3 -->
|lang3_content = <!--Contents of lang3 (you can go in order until lang11) -->
|order = st
}}
'''ड्रैगन बोट महोत्सव''' ({{lang-zh|s=端午节|t=端午節|first=t|p=Duānwǔ Jié}}) एक पारंपरिक चीनी छुट्टी छी जे 1990 के पाँचम दिन होइत अछि | [[चीनी कैलेंडर]] केरऽ पाँचवाँ महीना, जे [[ग्रेगोरियन कैलेंडर]] केरऽ मई या जून केरऽ अंत स॑ मेल खाबै छै ।
प्राचीन कवि [[क्यू युआन]] केरऽ स्मरण में ई छुट्टी [[ड्रैगन बोट रेस]] आयोजित करी क॑ आरू चिपचिपा चावल केरऽ पकौड़ी खाय क॑ मनाबै छै जेकरा [[जोंगजी]] कहलऽ जाय छै । ड्रैगन बोट महोत्सव देवता आरू पूर्वज के पूजा, शुभकामना के प्रार्थना आरू दुष्टात्मा के भगाबै, उत्सव मनाबै, मनोरंजन आरू भोजन करै के एक लोक उत्सव छेकै ।
सितम्बर २००९ म॑ [[यूनेस्को]] न॑ आधिकारिक तौर प॑ एकरा [[यूनेस्को अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर सूची|मानवता केरऽ अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर केरऽ प्रतिनिधि सूची]] म॑ शामिल करै के मंजूरी द॑ देलकै, जेकरा स॑ पहलऽ चीनी छुट्टी बनलै जेकरऽ चयन करलऽ गेलऽ छेलै ।<ref>{{Cite web|url=https://ich.unesco.org/hi/RL/dragon-boat-festival-00225|title=ड्रैगन बोट महोत्सव - यूनेस्को अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर|publisher=UNESCO|date=सितम्बर २००९|access-date=22 जून 2023}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{उद्धरण वेब |title=端午节:中国首个入选世界非遗的节日 |url=http://mp.weixin.qq.com/s?__biz= MzI5OTQ5NDQyNg==&mid=2247534262&idx=1&sn=96fbfdffe59d4c4312814ec8fc9064a7&chksm=ec97bbc3dbe032d55be18bc3b0a5a6cf37a32e51a4a3345a7c2997 6673587b2dabd700379353#rd |access-date=2023-06-22 |website=वेक्सिन आधिकारिक लेखा मंच}}</ref>
==नाम==
छुट्टी के अंग्रेजी भाषा के नाम '''ड्रैगन बोट फेस्टिवल''' छै,{{sfnp|Chittick|2011|p=1}}<!--UNSOURCED: संभवतः छुट्टी के लेल दू वैकल्पिक चीनी नाम में अनुवादित होय छै, {{ lang|zh-hant|龍船節}} (''Lóngchuánjié'') आरू {{lang|zh-hant|龍舟節}} (''Lóngzhōujié'').--> छुट्टी केरऽ आधिकारिक अंग्रेजी अनुवाद के रूप म॑ प्रयोग करलऽ जाय छै चीन केरऽ जनगणराज्य द्वारा ।<ref name=prc/> एकरा कुछ अंग्रेजी स्रोतऽ म॑ '''डबल फिफ्थ फेस्टिवल''' के रूप म॑ भी संदर्भित करलऽ गेलऽ छै जे चीनी कैलेंडर के अनुसार ई महोत्सव केरऽ दिन के संकेत दै छै .<ref>"[http://tour.tncg.gov.tw/English/culture/ct01.asp?type=12 डबल फिफ्थ (ड्रैगन बोट) महोत्सव] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506213724/http://tour.tncg.gov.tw/English/culture/ct01.asp?type=12 |date=2008-05-06 }}".</ref>
===क्षेत्र के अनुसार चीनी नाम===
पाबनि के चीनी नाम (सरलीकृत चीनी: 端午节; पारंपरिक चीनी: 端午節) के उच्चारण अलग-अलग [[चीनी भाषा]] में अलग-अलग होइत अछि |
[[मुख्य भूमि चीन]] आरू [[ताइवान]] म॑ प्रयुक्त मंदारिन चीनी उच्चारण क॑ [[पिनयिन]] म॑ Duānwǔjié (Wade–Giles: Tuan<sup>1</sup>-wu<sup>3</ ) के रूप म॑ प्रस्तुत करलऽ गेलऽ छै । sup>-chieh<sup>2</sup>).<ref name=पीआरसी-राज्य-परिषद/><ref नाम=तैवान-विदेश-मंत्रालय1/><ref नाम=तैवान-विदेश-मंत्रालय2/>
''दुआनवु'' ({{zh|s=端午|t=端午|p=duānwǔ|w=tuan2-wu3|first=t}}) के शाब्दिक अर्थ अछि "शुरुआत/खोजब घोड़ा", अर्थात् पहिल "घोड़ाक दिन।" " ([[चीनी राशि]]/[[चीनी कैलेंडर]] प्रणाली के अनुसार) महिना में घटित होने के लिए;<ref name=heibonsha-tango/>{{Refn|group="lower-alpha"|से भी सुझाव दिया गया।" मतलब "दुपहर के शुरुआत",{{sfnp|Lowe|1983|p=141}} या "उच्च दुपहर महोत्सव",<ref name=taiwan-foreign-ministry1/> कियाक त "घोड़ा" सेहो 11:00– 13:00 प्रत्येक दिन।}} तथापि, शाब्दिक अर्थ ''[[पृथ्वी शाखा|wǔ]]'', "पशु चक्र मे घोड़ाक [दिन" हेबाक बादो, ई पात्र ' 'wǔ'' ({{zh|s=五|t=五|p=wǔ|w=wu3|first=t}}) अर्थात "पाँच", वर्णों के प्रायः एक ही उच्चारण के कारण | अतएव ''दुआनवु'', "पाँचम मासक पाँचम दिन" पर्व।<ref name=chen2016/>
[[कैंटोनीज़ भाषा|कैंटोनीज़]] में, ई [[कैंटोनीज़ के रोमनीकरण|रोमनाइज्ड]] छै जेना कि ''तुएन<sup>1</sup> एनजी<sup>5</sup> जित<sup>3</sup >'' हांगकांग मे आ ''तुंग<sup>1</sup> एनजी<sup>5</sup> जित<sup>3</sup>'' मकाऊ मे। अतः हांगकांग में "तुएन एनजी महोत्सव",<ref name=hk>GovHK. " .
[http://www.gov.hk/en/about/abouthk/holiday/index.htm 2014 के लेल सामान्य छुट्टी]". 2013. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2013.</ref> आ ''Tun Ng'' ('' Festividade do Barco-Dragão'' पुर्तगाली में) मकाओ में.<ref name=mac>मकाऊ सरकारी पर्यटन कार्यालय. "[http://www.macautourism.gov.mo/events/calendar.php घटनाक्रम के कैलेंडर]". 2013 .3 नवम्बर 2013 को अभिगमन तिथि।</ref><ref>मकाओ के विशेष प्रशासनिक क्षेत्र।मुख्य कार्यकारी के कार्यालय। "[http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60.asp Ordem Executiva n.o 60/2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303165448/http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60.asp |date=2016-03-03 }}". 3 अक्टूबर 2000. अभिगमन तिथि 3 नवम्बर 2013. {{in lang|pt}}</ref><ref>मकाओ के विशेष प्रशासनिक क्षेत्र. मुख्य कार्यकारी के कार्यालय. 《[http ://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp#60 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140905190653/http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp#60 |date=2014-09-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140905190653/http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp#60 |date=2014-09-05 }} 第60/2000號行政命令]》.3 अक्टूबर 2000. अभिगमन तिथि 3 नवम्बर 2013. {{in lang|zh} }</ref> के अनुसार
==इतिहास==
===उत्पत्ति===
पाँचम चंद्र मास के अभागल आ जहरीला महीना मानल जाइत अछि, आ पाँचम मास के पांचम दिन खास क'.<ref name="वेई चाइनीज फेस्टिवल ड्रैगन बोट फेस्टिवल"/><ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ हंगरी भूत ड्रैगन बोट फेस्टिवल "/> दुर्भाग्य सँ मुक्ति लेल लोक पाँचम मासक पाँचम दिन दरबज्जाक ऊपर [[Acorus calamus|calamus]], [[Artemisia (plant)|Artemisia]], आ लहसुन लगा दैत छल |<ref name." ="वेई चीनी महोत्सव ड्रैगन बोट महोत्सव"/><ref name="स्टेपंचुक मूनकेक आ भूखल भूत ड्रैगन बोट महोत्सव"/> मानल जाइत छल जे ई सब अपन मजबूत गंध आ अपन आकार (उदाहरण लेल, कैलमस के पात के आकार के होइत अछि) के कारण बुराई के दूर करय में मदद करैत अछि | तलवार के तरह).<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक आ भूखल भूत ड्रैगन नाव महोत्सव"/>
कहल जाइत छल जे पाँचम मासक पाँचम दिनसँ विषैला जानवर देखबामे अबैत छल, जेना साँप, सेंटीपीड, आ बिच्छू; लोक सेहो कथित तौर पर एहि दिनक बाद आसानी सं बीमार भ' जाइत छथि.<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ भूखल भूत ड्रैगन बोट महोत्सव"/> तें ड्रैगन बोट महोत्सवक दौरान लोक एहि दुर्भाग्य सं बचबाक प्रयास करैत छथि.<ref name="Stepanchuk Mooncakes and भूखल भूत ड्रैगन नाव महोत्सव"/> उदाहरण के लेल, लोक पांच जहरीला जीव (सांप, सेंटीपीड, बिच्छू, छिपकली, टोड, आ कखनो काल मकड़ी<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ भूखल भूत ड्रैगन बोट महोत्सव"/> के चित्र लगा सकैत अछि | ) देबाल पर आ ओहि मे सुई चिपका दियौक। लोक पाँच जीव के कागज के कटआउट सेहो बना सकैत अछि आ ओकरा अपन बच्चा के कलाई में लपेटि सकैत अछि.<ref>{{Cite book|title='Beijing Review' Color Photographs|last=Liu|first=L.|year=2011| स्थान = खंड। 54, अंक 23|pages=42–43}}</ref> बहुत क्षेत्रऽ म॑ ई प्रथा स॑ बड़ऽ-बड़ऽ समारोह आरू प्रदर्शन के विकास होय गेलै, जेकरा स॑ ड्रैगन बोट महोत्सव बीमारी आरू दुर्भाग्य स॑ छुटकारा पाबै के दिन बनी गेलै ।[[File:Qu Yuan Chen Hongshou 2.jpg|left|thumb|175px|17th century depiction of [[Qu Yuan]]]]
===क्यू युआन===
{{मुख्य|क्वा युआन}}
आधुनिक चीन में सबसे प्रसिद्ध कहानी के मानना छै कि ई पर्व [[राज्य (चीनी)| के कवि आरू मंत्री [[क्यू युआन]] ({{circa|lk=no|340}}–278 ईसा पूर्व) के निधन के याद में मनाबै छै प्राचीन राज्य]] के [[चू (राज्य)|चू]] के दौरान [[युद्धरत राज्य काल]] के [[झोउ राजवंश]].<ref name=scmp1>[http://www.scmp.com/ portal/site/SCMP/menuitem.2af62ecb329d3d7733492d9253a0a0a0/?vgnextoid=f1a731616886a110VgnVCM100000360a0a0aRCRD&ss=चीन&s=समाचार SCMP]." ''भूकंप आ बाढ़ म्यूट उत्सव के लेल बनाबैत अछि.'' Re 9 जून 2008 कए प्रयास कएल गेल।{{webarchive |url=https:/ /web.archive.org/web/20120625104853/http://www.scmp.com/portal/site/SCMP/menuitem.2af62ecb329d3d7733492d9253a0a0a0/?vgnextoid=f1a731616886a110VgnVCM100000360a0a0 aRCRD&ss=चीन&s=समाचार |तिथि=25 जून 2012 }}</ref > [[मी (उपनाम)|चू शाही घर]] के कैडेट सदस्य, क्यू उच्च पदों में सेवारत रहे |हालांकि जब राजा ने बढ़ते हुए शक्तिशाली राज्य [[किन (राज्य)|किन]] के साथ गठजोड़ करने का निर्णय किया, गठबंधन के विरोध करला के कारण क्यू के देशद्रोह के आरोप तक भगा देल गेलै।<ref name="scmp1" /> निर्वासन के दौरान क्यू युआन न॑ बहुत सारा [[चीनी कविता|कविता]] लिखलकै । अंततः किन [[यिंग (चू)|यिंग]], चू राजधानी पर कब्जा क लेलक। निराशा में क्यू युआन ने [[मिलुओ नदी]] में खुद को डूबकर आत्महत्या कर ली।<ref name="वेई चीनी त्योहार ड्रैगन बोट महोत्सव">{{cite book |last1=वेई |first1=Liming |title=चीनी त्योहार: परंपराएँ, रीति रिवाज एवं संस्कार |date=2010 |location=बीजिंग |isbn=9787508516936 |pages=36–43 |edition=Second}}</ref>
कहल जाइत अछि जे स्थानीय लोक, जे हुनकर प्रशंसा करैत छल, हुनका बचाबय लेल, वा कम सं कम हुनकर लाश के वापस लेबय लेल अपन नाव पर दौड़ल निकलल छल.<ref name="वेई चाइनीज फेस्टिवल ड्रैगन बोट फेस्टिवल"/><ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ भूखल भूत ड्रैगन नाव महोत्सव">{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=कैरोल |title=मूनकेक और भूखल भूत: चीन के त्योहार |date=1991 |publisher=चीन पुस्तकें और पत्रिकाएँ |location=सैन फ्रांसिस्को |isbn=0 -8351-2481-9 |pages=41–50}}</ref> कहलऽ जाय छै कि ई [[ड्रैगन बोट रेस]] केरऽ उत्पत्ति छेलै ।<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आरू हंगरी भूत ड्रैगन बोट फेस्टिवल" । /> जखन ओकर लाश नहि भेटलैक तखन ओ सभ [[चिपचिपा चाउर]]क गोला नदी मे खसा देलक जाहि सँ क्यू युआनक लाशक बदला माछ खा जाय । कहल जाइत अछि जे ई ''[[zongzi]]'' क उत्पत्ति अछि।<ref name="scmp1" />
बीसम शताब्दीक दौरान क्यू युआन देशभक्त कवि आ जनताक प्रतीक मानल गेल । हुनका 1949 के बाद चीन के जनगणराज्य में लोक नायक आ [[चीनी राष्ट्रवाद]] के प्रतीक के रूप में पदोन्नति भेटल छल [[चीनी साम्यवादी क्रांति|चीनी गृहयुद्ध में साम्यवादी जीत]] । इतिहासकार आ लेखक [[गुओ मोरुओ]] क्यू के एहि दृष्टिकोण के आकार देबय में प्रभावशाली छलाह.<ref>{{cite journal |last1=Zikpi |first1=Monica E M |title=गुओ मोरुओ के क्यू युआन के प्रतिनिधित्व में क्रांति आ निरंतरता |journal =चीनी साहित्य: निबंध, लेख, समीक्षा (CLEAR) |date=2014 |volume=36 |pages=175–200 |jstor=43490204 |url=https://www.jstor.org/stable/43490204 |access-date =11 मार्च 2023 |issn=0161-9705}}</ref>
===वु ज़िक्सू===
{{मुख्य|वु ज़िक्सू}}
एकटा आओर उत्पत्ति कथा कहैत अछि जे ई महोत्सव [[वू ज़िक्सू]] (मृत्यु ४८४ ईसा पूर्व), [[वू (राज्य)|वू के राज्य]] के एकटा राज्यकर्त्ता के याद करैत अछि।<ref name="वेई चीनी महोत्सव ड्रैगन बोट महोत्सव"/ > [[Xi शी]], [[यू (राज्य)|यूए राज्य]] के राजा [[गौजियन]] द्वारा भेजल गेल एकटा सुन्दर महिला, वू के राजा [[फुचाई]] द्वारा बहुत प्रिय छल | गौजियन के खतरनाक साजिश देखि वू ज़िक्सू फुचाई के चेता देलक, जे एहि टिप्पणी पर तमसा गेल। वू ज़िक्सू क॑ फुचाई न॑ आत्महत्या करै लेली मजबूर करी देलकै, जेकरऽ शव क॑ पाँचमऽ महीना के पांचवा दिन नदी म॑ फेंकलऽ गेलै । हुनकऽ मृत्यु के बाद [[सूझोउ]] जैसनऽ जगहऽ प॑ वू ज़िक्सू क॑ ड्रैगन बोट महोत्सव के दौरान याद करलऽ जाय छै ।
===वाह ई===
{{मुख्य|काओ ई}}
[[File:Cao E Temple.JPG|thumb|The front of the Cao E Temple, facing east, toward [[Cao'e River]], in [[Shangyu]], Zhejiang, China.]]
<ref name=""></ref>
hxwtkcpy9rh0su1bah9jkr2ep84yjae
सुखुमी
0
44674
280462
279748
2026-09-26T03:22:47Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280462
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Capital city of Abkhazia}}
{{redirect|Aqwa|the aquarium|Aquarium of Western Australia}}
{{About|the capital of Abkhazia}}
{{Use dmy dates|date=May 2014}}
{{Infobox settlement
| official_name = सुखुमी
| other_name = सुखुमी, अकुआ
| native_name = {{native name|ab|Аҟәа|italics=no}}<br/>{{native name|ka|სოხუმი|italics=no}}<br/>{{native name|ru|Сухум(и)|italics=no}}
| nickname =
| settlement_type = सहर
| motto =
| image_skyline = Sokhumi Collage.jpg
| image_caption = कोलोनेड, तटबंध, मनोरम, समुद्र तट पैनोरमा, मंत्री परिषद के पूर्व भवन |
| image_flag =
| flag_size =
| image_seal =
| seal_size =
| image_shield = Coat of Arms of Sukhumi.svg
| shield_size =
| image_map = <!-- Sokhumi on the map (en).svg -->
| map_caption = location of Sukhumi
| pushpin_map = Abkhazia#Georgia
| pushpin_relief = 1
| pushpin_map_caption = Location of Sukhumi in Abkhazia##Location of Sukhumi in Georgia
| pushpin_mapsize = 280
| subdivision_type = देश(''[[de jure]]'')
| subdivision_name = {{flag|Georgia}}
| subdivision_type1 = Country (''[[de facto]]'')
| subdivision_name1 = {{flag|Abkhazia}}{{efn|{{Abkhazia-note}}}}
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| government_footnotes =
| government_type =
| leader_title = Mayor
| leader_name = [[बेसलान एशबा]]
| leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
| leader_name1 =
| established_title = बसि गेल
| established_date = ६ वीं शताब्दी ई.पू
| established_title2 = City status
| established_date2 = १८४८
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 372
| area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->
| area_water_km2 =
| area_water_percent =
| population_as_of = 2018
| population_footnotes =
| population_note =
| population_total = 65,439<ref>{{Cite web|url=https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=386|title=Государственный комитет Республики Абхазия по статистике|website=ugsra.org|access-date=15 November 2023|archive-date=6 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606105925/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=386|dead-url=yes}}</ref>
| population_density_km2 = auto
| timezone = [[मास्को समय|MSK]]
| utc_offset = +3
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| coordinates = {{coord|43|00|12|N|41|00|55|E|region:GE-AB<!--ABK-->|display=inline}}
| elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
| elevation_max_m = 140
| elevation_min_m = 5
| postal_code_type = Postal code
| postal_code = ३८४९००
| area_code_type = [[अबखाज़िया में टेलीफोन नंबर|क्षेत्र कोड]]
| area_code = +7 840 22x-xx-xx
| registration_plate = एबीएच
| footnotes =
| name =
| website = {{URL|https://www.sukhumcity.ru/}}
}}
'''सुखुमी''' (नीचाँ [[#Toponym|अन्य नाम]] सेहो देखू) [[काला सागर]] के पूर्वी तट पर एकटा चौड़ा खाड़ी में एकटा शहर अछि | ई [[राजधानी शहर|राजधानी]] आरू [[अबखाज़िया]] गणराज्य केरऽ सबसें बड़ऽ शहर दोनों छेकै, जे आंशिक रूप स॑ मान्यता प्राप्त राज्य छेकै जेकरा व्यापक रूप स॑ [[जॉर्जिया (देश)|जॉर्जिया]] केरऽ हिस्सा के रूप म॑ मान्यता देलऽ गेलऽ छै । ई शहर पर अबखाज़िया केरऽ नियंत्रण १९९२-९३ म॑ [[अबखाज़िया म॑ युद्ध (१९९२–१९९३)|अबखाज़िया युद्ध]] के बाद स॑ छै । ई शहर, जेकरऽ [[सुखुमी द्रांडा हवाई अड्डा|हवाई अड्डा]] छै, समुद्र तट, [[सैनेटोरियम (रिसॉर्ट)|सैनेटोरियम]], खनिज-जल स्पा आरू अर्ध-उष्णकटिबंधीय जलवायु के कारण बंदरगाह, प्रमुख रेल जंक्शन आरू छुट्टी के रिसॉर्ट छै . ई [[अंतर्राष्ट्रीय काला सागर क्लब]] केरऽ सदस्य भी छै ।<ref>{{Cite web |url=http://www.i-bsc.info/emember.php |title=अंतर्राष्ट्रीय काला सागर क्लब, सदस्य |access-date=30 मई 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722072027/http://www.i-bsc.info/emember.php |archive-date=22 जुलाई 2011 |url-status=मृत }}</ref>
सुखुमी के इतिहास ईसा पूर्व 6वीं शताब्दी स॑ लगैलऽ जाब॑ सकै छै, जब॑ एकरऽ बस्ती यूनानी लोगऽ न॑ करलकै, जेकरा न॑ एकरऽ नाम डियोसकुरियास रखलकै । एहि समय आ ओकर बादक रोमन काल मे शहरक बहुत रास हिस्सा काला सागरक नीचाँ गायब भ' गेल । ई शहर केरऽ नाम त्स्खुमी रखलऽ गेलै जब॑ ई [[अबखाजिया केरऽ राज्य]] आरू फेरू [[जॉर्जिया केरऽ राज्य]] के हिस्सा बनलै । स्थानीय राजकुमारऽ द्वारा प्रतिस्पर्धा करलऽ गेलऽ ई १५७० के दशक म॑ [[उस्मानी साम्राज्य]] के हिस्सा बनी गेलै, जहां ई तब तलक रहलै जब॑ तलक कि १८१० म॑ एकरा [[रूसी साम्राज्य]] न॑ जीत नै लेलकै ।[[रूसी गृहयुद्ध के दौरान एक अवधि के संघर्ष के बाद ]], ई [[जॉर्जिया के लोकतांत्रिक गणराज्य|स्वतंत्र जॉर्जिया]] के हिस्सा बनल, जाहि में अबखाजिया सेहो शामिल छल, 1918 में।<ref>{{cite encyclopedia|editor-first=Dale H.|editor-last=Hoiberg|विश्वकोश =विश्वकोश ब्रिटैनिका|शीर्षक=अबखाज़िया|संस्करण=15वां|वर्ष=2010|प्रकाशक=विश्वकोश ब्रिटानिका इंक|खंड=I: ए-अक बेयस|स्थान=शिकागो, आईएल|isbn=978-1-59339-837-8| पृष्ठ=[https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/33 33]|url-access=पंजीकरण|url=https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/33}}</ref> १९२१ मे जॉर्जिया लोकतांत्रिक गणराज्य [[लाल सेना के जॉर्जिया पर आक्रमण|कब्जा]] रूस स सोवियत [[बोल्शेविक|बोल्शेविक]] सेना द्वारा छल । [[सोवियत संघ]] के भीतर एकरा छुट्टी के रिसॉर्ट के रूप में मानल जाय छेलै । 1990 केरऽ दशक केरऽ शुरुआत म॑ सोवियत संघ केरऽ टूटै के साथ-साथ [[अबखाज–जॉर्जियन संघर्ष]] के दौरान ई शहर क॑ काफी नुकसान पहुँचलै । वर्तमान में 60,000 के आबादी सोवियत शासन के अंत के तरफ ओतय रहय वाला आबादी के आधा मात्र अछि.
==टोपोनिम==
[[जॉर्जियन भाषा|जॉर्जियन]] में, ई शहर के ''सोखुमी'' (სოხუმი) के नाम से जानल जाय छै, [[Samurzakano|Samurzakans]] के बीच [[Megrelian language|Megrelian]] में ई शहर क॑ कहीं-कहीं '' अकुजिखा'' (აყუჯიხა),<ref>ओतार काजइया, २००१–२००४, [http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/megr/kajaia/kajai.htm मेग्रेलियन-जॉर्जियन शब्दकोश] (प्रविष्टि ''aq'ujixa'').</ref><ref name=Chirikba>[http://www.abkhazworld.com/Pdf/Abkhaz_Loans_in_Megrelian_Chirikba.pdf मेग्रेलियन में अबखाज ऋण], पृष्ठ 10। 65</ref> आ रूसी मे Сухум (''सुखुम'') वा Сухуми (''सुखुमी'') के रूप मे। स्थलनाम सोखुमी जॉर्जियाई शब्द ''Tskhomi/Tskhumi'' (ცხომი/ცხუმი) स॑ बनलऽ छै, जेकरा बदला म॑ [[स्वान भाषा|स्वान]] [[wikt:ცხუმ#Svan|tskhum (ცხუმ)] स॑ बनलऽ मानलऽ जाय छै । ]] अर्थ "[[hornbeam]] पेड़".<ref name="व्युत्पत्ति">{{cite book |title= जॉर्जिया के इतिहास से परख। अबखाज़िया प्राचीन काल से वर्तमान समय तक |year=2011 |url=http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/10253 |language=en|location=Tbilisi, जॉर्जिया |publisher=Intelect |isbn=978 -9941-410-69-7}}</ref> अबखाज में ई शहर क॑ ''अकवा'' (Аҟәа) के नाम स॑ जानलऽ जाय छै जेकरऽ उत्पत्ति ''a-qwara'' (а-ҟәара) स॑ होय के मानलऽ जाय छै, जेकरऽ अर्थ छै "पत्थर वाला समुद्र तट".<ref name=Chirikba/> अबखाज परंपरा के अनुसार ''अकवा'' (Аҟәа) ''पानी'' के बोध कराबैत अछि।<ref name="colarusso_mp54">{{cite web|url=http:// www.safarmer.com/Indo-Eurasian/Pontic-horse.pdf|title=अधिक पोंटिक: भारत-यूरोपीय और उत्तर-पश्चिम कोकेशियान के बीच और व्युत्पत्ति|last=कोलारुसो|first=जॉन|author-link=जॉन कोलारुसो|page=54| access-date=22 अगस्त 2009}}</ref>
मध्यकालीन जॉर्जियाई स्रोत एहि शहर कए ''Tskhumi'' (ცხუმი) क नाम स जनैत छल।<ref>[http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/cauc/ageo/gh/gh039.htm ''वीटा सैंक्टे निनोनिस ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005152820/http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/cauc/ageo/gh/gh039.htm |date=5 October 2012 }} {{वेबरकाइव|url=https://web.archive.org/web/20121005152820/http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/cauc/ageo/gh/gh039.htm |तिथि =5 अक्टूबर 2012 }}। [[TITUS (परियोजना)|TITUS]] पुराने जॉर्जियाई hagiographical और homiletic ग्रंथ: भाग सं 39</ref><ref>[http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/cauc/ageo/gh /gh041.htm ''मार्टिरियम डेविड एट कॉन्स्टेंटिनी''] {{वेबरकाइव|url=https://web.archive.org/web/20121005152847/http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/cauc /ageo/gh/gh041.htm |date=5 अक्टूबर 2012 }}. [[TITUS (परियोजना)|TITUS]] पुराने जॉर्जियाई hagiographical और homiletic ग्रंथ: भाग सं 41</ref><ref>[http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/cauc/ageo/kcx1 /kcx1233.htm ''कार्टलिस Cxovreba'': भाग सं 233]. [[TITUS (project)|TITUS]]</ref> बाद में [[Ottoman Empire|Ottoman]] केरऽ नियंत्रण में ई शहर क॑ तुर्की में ''सुहुम-काले'' के नाम स॑ जानलऽ जाय छेलै, जे पूर्व केरऽ जॉर्जियाई रूप स॑ बनलऽ छेलै त्स्खुमी या "त्स्खुमी किला" के अर्थ में पढ़ें।<ref name="goltzgd056">{{cite book|last=Goltz|first=थॉमस|title=जॉर्जिया डायरी|प्रकाशक=एम.ई. शार्प|स्थान=आर्मॉन्क, न्यूयॉर्क / लंदन, इंग्लैंड|तिथि=2009|संस्करण=विस्तारित|पृष्ठ=56|अध्याय=4. एक अबखाज़ियन इंटरलूड|isbn=978-0-7656-2416-1}}</ref><ref>{{उद्धरण वेब|url=https://abkhazeti.info/ethno/EkplpAVElyHNzaIaLX2.php|title=Путеводитель по городу Сухуму и Сухумскому Округу с историко-этнографическим очерком|वेबसाइट=Путеводитель по городу Сухуму и Сухумомом у Округу с историко-этнографическим очерком}}</ref> अछि
उपरोक्त रूपों में अंत -i जॉर्जियाई नामवाचक प्रत्यय का प्रतिनिधित्व करता है | ई शहर क॑ आधिकारिक तौर प॑ रूसी भाषा म॑ Сухум (''सुखुम'') कहलऽ जाय छेलै, जब॑ तलक कि १६ अगस्त १९३६ तलक एकरा ''सुखुमी'' (Сухуми) म॑ बदली देलऽ गेलै ।<ref>{{cite journal |last1=Заяц |first1=Д । В। |title=Изменение административно-территориального деления союзных республик |पत्रिका=География |तिथि=2001 |खंड=28 |url=https://geo.1. ruar ticle.php?ID=200102809 |access-date=10 मार्च 2022 |language=ru }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ई ४ दिसम्बर १९९२ धरि रहल, जखन अबखाजियाक सर्वोच्च परिषद् पूर्व संस्करण केँ पुनर्स्थापित केलक।<ref name="post1992">{{cite book| लेखक = | अध्याय = | chapter-url = | प्रारूप = | url = http://www.rrc.ge/law/dadg_1992_12_04_R.htm?lawid=719&lng_3=ru| title = Сборник законодательных актов Республики Абхазия, выпуск 3| orig-year = | एजेंसी = | edition = | स्थान = Сухум| तिथि = 1995| प्रकाशक = | खंड = | पृष्ठ = 94–95| श्रृंखला = | isbn = | archive-url = https://web.archive.org/web/20130522151230/http://www.rrc.ge/law/dadg_1992_12_04_R.htm?lawid=719&lng_3=ru| archive-date = २२ मई २०१३| access-date = 15 November 2023| archivedate = 2 April 2015| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150402142954/http://www.rrc.ge/law/dadg_1992_12_04_R.htm?lawid=719&lng_3=ru}}</ref> रूस न॑ भी २००८ म॑ अपनऽ आधिकारिक वर्तनी क॑ पुनः अपनालकै,<ref>{{Cite web|url=https://www.newsru.com/russia/13nov2008/colors.html| title=Абхазию и Южную Осетию на картах в РФ выкрасят в "негрузинские" цвета|तिथि=13 नवम्बर 2008|वेबसाइट=NEWSru.com}}</ref> यद्यपि Суму и सेहो एखनो प्रयोग भ रहल अछि।
अंग्रेजी में आजुक समय में सबसँ बेसी प्रचलित रूप ''सुखुमी'' अछि, यद्यपि ''सोखुमी'' के प्रयोग बढ़ि रहल अछि आ ''[[संयुक्त राष्ट्र]]'',<ref>{{cite web सहित स्रोत द्वारा एकरा अपनाओल गेल अछि | |title=भू-स्थानिक, एक बेहतर दुनिया के लिए स्थान जानकारी |url=https://www.un.org/geospatial/content/georgia |website=संयुक्त राष्ट्र |publisher=UN Geospatial |access-date=14 जुलाई 2021}}< /ref> ''[[विश्वकोश ब्रिटैनिका]]'',<ref>"सोखुमी". (2006)। [[एन्साइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका]] में। अभिगमन तिथि 6 नवम्बर 2006, Encyclopædia Britannica ऑनलाइन: [http://www.britannica.com/eb/article-9070213 Britannica.com]</ref> ''[[MSN Encarta]]'',<ref>"सोखुमी"। (2006)। [[एनकार्टा]] में। अभिगमन तिथि: ६ नवम्बर २००६: [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761584388/Sokhumi.html Encarta.msn.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230011021/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761584388/Sokhumi.html |date=30 December 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230011021/http://http/ |date=30 December 2007 }}</ref> [[एस्री]]<ref>{{cite news|title=एस्री आर्कगिस वेबमैप|url=http://www .arcgis.com/home/webmap/viewer.html|access-date=2 मई 2016|work=Esri}}</ref> आओर [[गूगल मैप्स]].<ref>{{cite news|title=गूगल मैप्स जॉर्जिया केरऽ अनुरोध के बाद सुखुमी क॑ सोखुमी म॑ बदली दै छै|url=http://agenda.ge/news/29597/eng|access-date=22 फरवरी 2015|work=Agenda.ge|date=10 फरवरी 2015|archive-date=22 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222152225/http://agenda.ge/news/29597/eng|url-status=dead}}</ref>
==इतिहास==
[[File:Colchis coin.jpg|thumb|देवताओं के सिक्का, 2 शताब्दी ईसा पूर्व के अंत। अग्रभाग : टोपियों के ([[पिलेयस (टोपी)|टोपी]]) क [[डियोसकुरी]] तारा द्वारा अतिक्रमित; विपरीत: [[थाइरसोस]], DIOSKOURIADOS के|left]]
ई शहर के इतिहास ईसा पूर्व 6वीं शताब्दी के मध्य में शुरू होलै जबे ईसा पूर्व दोसर आरू प्रारंभिक प्रथम सहस्राब्दी के एक पूर्व बस्ती, जेकरा में स्थानीय [[कोल्चियन जनजाति]] अक्सर आबै छेलै, के जगह [[मिलेटस|माइलेशियन]] [[उपनिवेश प्राचीन काल में|ग्रीक उपनिवेश]] के '''Dioscurias''' ({{lang-el|Διοσκουριάς}}).<ref name = arrian-original>{{Cite web|url=https://el.wikisource. org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82_%CE%95%CF%85%CE %BE%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85|शीर्षक=Περίπλους Ευξείνου Πόντου – Βικιθήκη|website=el.wikisource.org}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name = arrian-translation>{{cite book |last1=राजा |first1=चार्ल्स |लेखक1-लिंक=चार्ल्स किंग (अंतर्राष्ट्रीय मामलों के प्रोफेसर ) |title=काला सागर। एकटा इतिहास। |url=https://archive.org/details/blackseahistory00king |date=2004 |publisher=ऑक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस |isbn=978-0-19-924161-3 |chapter=फ्लेवियस एरियानस के अभियान}}</ref> शहर के स्थापना<ref>{{Cite web|url=https://toposttext.org/work/206#275|title=ToposText|वेबसाइट=topostext.org}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{वेब|url=https://topostext.org के उद्धरण दियौ /work/145#1.111|title=ToposText|website=topostext.org}}</ref> आ [[Castor and Pollux|Dioscuri]] द्वारा नामित, [[शास्त्रीय पौराणिक कथा]] के जुड़वाँ कैस्टर आ Pollux. एकटा आओर किंवदंती के अनुसार एकर स्थापना [[Sparta]] के एम्फिटस आ सर्सियस द्वारा कयल गेल छल, जे डियोसकुरी के सारथी छलाह.<ref>{{Cite web|url=https://topostext.org/work/493#22.8.24| title=ToposText|वेबसाइट=toposttext.org}}</ref><ref>{{उद्धृत वेब|url=https://topostext.org/work/747#15.17|title=ToposText|वेबसाइट=toposttext.org}} | braund-esheray>{{cite book |last1=डेविड |first1=ब्रांड |title=प्राचीन काल में जॉर्जिया। कोलचिस और ट्रांसकॉकेशियन आइबेरिया का एक इतिहास 550 ईसा पूर्व 562 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau |date=1994 |publisher=कैलेंडन प्रेस |isbn=0198144733 |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/107 107]–108}}</ref>
ई ग्रीस आ मूल निवासी जनजाति के बीच वाणिज्य में व्यस्त भ गेल, नमक के आयात करय लागल<ref name = braund-economy>{{cite book |last1=David |first1=Braund |title=जॉर्जिया प्राचीन काल में. कोलचिस और ट्रांसकॉकेशियन आइबेरिया का एक इतिहास 550 ईसा पूर्व 562 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau |date=1994 |publisher=Calendon Press |isbn=0198144733 |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/58 58]}}</ref> और ग्रीस के कई भागों से माल, और स्थानीय लकड़ी, [[लिनन ]], आ [[भांग]]। ई कोलचिस में [[गुलामी के इतिहास|दास व्यापार]] के प्रमुख केंद्र सेहो छल।<ref>{{cite book |title= रोमन के बीच गुलामी के स्थिति के जांच|अंतिम= ब्लेयर|पहिल= विलियम|वर्ष = 1833|publisher= T. Clark|page= 25}}</ref> शहर आ एकर आसपास अपन बाजार मे बाजल जाय वाला भाषा के बहुलता के लेल उल्लेखनीय छल.<ref>{{Cite web|url=https://www .gutenberg.org/files/44885/44885-h/44885-h.htm|title=स्ट्रेबो के भूगोल के परियोजना गुटेनबर्ग ईबुक Vol. II., अनुवाद एच. सी. हैमिल्टन द्वारा.|website=www.gutenberg.org}}</ref>
यद्यपि समुद्र डियोसकुरियास के इलाका में गंभीर घुसपैठ केलक, मुदा ई पनपैत रहल आ ईसा पूर्व द्वितीय शताब्दी में [[पोंटस के मिथ्रिडेट्स छठम]] के क्षेत्र के प्रमुख शहर में स एक बनल आ अंत तक हुनकर काज के समर्थन केलक । डियोस्कुरियास ने लगभग १०० ईसा पूर्व में कांस्य सिक्का जारी करलकै जेकरा में [[Dioskuri]] आरू [[Dionysus]] के प्रतीक छेलै ।<ref name = braund-mithridates>{{cite book |last1=David |first1=Braund |title=Georgia in Antiquity . कोलचिस और ट्रांसकॉकेशियन आइबेरिया का एक इतिहास 550 ईसा पूर्व 562 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau |date=1994 |publisher=Calendon Press |isbn=0198144733 |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/158 158]–159}}</ref> के तहत [[रोमन सम्राट]] [[अगस्टस]] द शहर '''सेबास्टोपोलिस'''<ref name=hewitt_taah>[https://books.google.com/books?id=MNOHKnF1nl8C हेविट, जॉर्ज (1998) ''द अबखाज़ियन: एक हैंडबुक''] के नाम ग्रहण कर लेलक। सेंट मार्टिन प्रेस, न्यूयॉर्क, पृष्ठ 10। 62, {{ISBN|0-312-21975-X}}</ref> ({{लैंग-एल|Σεβαστούπολις}})। लेकिन एकरऽ समृद्धि बीती गेलऽ छेलै, आरू प्रथम शताब्दी में [[प्लिनी द एल्डर]] न॑ ई जगह क॑ वस्तुतः सुनसान बतैलकै हालांकि ई शहर केरऽ अस्तित्व १३० के दशक म॑ [[एरियन]] के समय म॑ भी जारी छेलै ।<ref>Dioscurias । ''प्राचीन दुनिया के एक गाइड'', एच.डब्ल्यू. विल्सन (1986)। अभिगमन तिथि २० जुलाई २००६, [http://www.xreferplus.com/entry/5073174 Xreferplus.com]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} सँ{{मृत लिंक|तिथि=नवम्बर २०१९ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempt=yes }}</ref> The सेबास्टोपोलिस केर टावर आ देबालक अवशेष पानिक भीतर भेटल अछि ; जमीन पर पुरातत्वविद सब द्वारा एखन धरि पहुँचल सबसँ निचला स्तर 1 आ 2 शताब्दी ई. के अछि | [[Nyssa के ग्रेगरी]] के अनुसार 4वीं शताब्दी के अंत में शहर में ईसाई थे।<ref>{{cite journal|last1= Vinogradov|first1= Andrey|date= 2014|title= Some Notes On The Topography Of Eastern देर से प्राचीनता और प्रारंभिक बीजान्टिन में पोन्टोस यूक्सेनोस|url= https://poseidon01.ssrn.com/delivery.php?ID=3350741110740150641091011250901050731090170240720350301060790211111210 50090640821070370330350600580991120050130970300991241080620660430490611241131180060921090140670860290231241260881020821208 51061030220800210281061211190820940670071100040241160
09091&EXT=pdf}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 542 मे रोमन लोकनि एहि शहर केँ खाली क' देलनि आ एकर किला केँ तोड़ि देलनि जाहि सँ एकरा [[सासानी साम्राज्य]] द्वारा कब्जा नहि कयल जा सकय. लेकिन ५६५ में सम्राट [[जस्टिनियन प्रथम]] किला के पुनर्स्थापित करी देलकै आरू सेबास्टोपोलिस कोलचिस के बीजान्टिन गढ़ऽ में से एक बनलऽ रहलै जब तलक [[मरवान इब्न मुहम्मद के जॉर्जिया पर आक्रमण|बदली नै करलऽ गेलै]] [[उमय्यद खिलाफत|अरब ]] विजेता [[मारवान द्वितीय]] 736 में।
rr8i4ucdsmzl734k40un2uf349jzpjz
वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव
0
44696
280456
275318
2026-09-26T03:01:04Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280456
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Malaysian annual music festival}}
{{Use dmy dates|date=February 2014}}
{{Use British English|date=February 2014}}
{{Infobox recurring event
| name = Rainforest World Music Festival
| logo =
| logo_alt =
| logo_caption =
| logo_size =36
| image = RWMF logo transparent.png
| image_size = 200px
| alt =
| caption =
| status = Active<!-- e.g. defunct, active, inactive ... -->
| genre = Music Festivals<!-- e.g. natural phenomena, fairs, festivals, conferences, exhibitions ... -->
| date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both -->
| begins = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} -->
| ends = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} -->
| frequency = Annually<!-- Weekly, Monthly, Quarterly, Semi-annually, Annually, Bi-annually, 2nd Tuesday of November, etc. -->
| venue = Sarawak Cultural Village
| location = [[Kuching]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]
| coordinates = {{Coord|1|44|57.1|N|110|18|57.9|E|display=title}}<!-- {{coord|LAT|LON|type:event|display=inline,title}} -->
| country = [[Malaysia]]
| years_active = 1998 - Present <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence -->
| first = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "founded=" and "established=" also work -->
| last = 23 - 25 June 2023<!-- Date of most recent event; if the event will not be held again, use {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->
| prev =
| next = 28-30 June 2024
| participants =
| attendance = 23,650 <small>(2019)</small><ref name=2019edition/>
| capacity =
| area =
| budget = RM 4 million <small>(unofficial figures, 2018)</small><ref name="comingofage">[http://www.theborneopost.com/2018/07/14/the-rainforest-world-music-festival-comes-of-age/ The Rainforest World Music Festival comes of age], ''The Borneo Post''. 14 July 2018.</ref>
| activity =
| leader_name =
| patron =
| organised = Sarawak Tourism Board <!-- [sarawaktourism.com] -->
| filing =
| people =
| member =
| website = {{URL|https://rwmf.net/|RWMF.net}}
| footnotes =
}}
'''रेनफॉरेस्ट वर्ल्ड म्यूजिक फेस्टिवल''' (प्रायः आरडब्ल्यूएमएफ के रूप में संक्षिप्त) एक वार्षिक तीन दिन के संगीत महोत्सव छै जे [[विश्व संगीत]] के विविधता के जश्न मनाबै छै, जे [[कुचिंग]], [[सरवाक]], [[मलेशिया]], दिन के समय संगीत कार्यशाला, सांस्कृतिक प्रदर्शन, शिल्प प्रदर्शन, भोजन स्टॉल, आ मुख्य मंच पर साँझ संगीत कार्यक्रम के साथ. ई महोत्सव क॑ लगातार छह साल स॑ [[Songlines (magazine)|Songlines]] द्वारा २५ सर्वश्रेष्ठ अंतर्राष्ट्रीय महोत्सव स॑ सम्मानित करलऽ गेलऽ छै; २०१० सँ २०१५ धरि।<ref name="songlinesaward2015">[https://web.archive.org/web/20160415015709/http://sarawaktourism.com/event/rainforest-world-music-festival/ वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव २०१६], ''सरावक पर्यटन बोर्ड''। १५ अप्रैल २०१६.</ref>
ई महोत्सव म॑ पारंपरिक संगीत स॑ ल॑ क॑ विश्व संलयन आरू समकालीन विश्व संगीत तक के विस्तृत श्रृंखला के प्रदर्शन करलऽ जाय छै । ई महोत्सव पारंपरिक ध्वनिक विश्व वाद्ययंत्र के प्रयोग पर जोर दै छै, हालांकि इलेक्ट्रिक संगत वाद्ययंत्र आम छै ।
==इतिहास==
[[File:Sape Performance at WOMEX 1997.jpg|thumb|Sape Performers at WOMEX 1997 in Marseilles, France.|267x267px]][[File:Shannon from Poland, Rainforest World Music Festival.jpg|thumb|Shannon band performing during RWMF 2005]]
[[File:Québécois band performing during RWMF 2006.jpg|thumb|Québécois band performing during RWMF 2006]]
1997 में वापस, एकटा [[कनाडाई|कनाडाई]] [[संगीतशास्त्री]] नामक [[रैंडी रेन-रेउश]] रॉबर्ट बस्यूक के पास गेल छलाह, जे तखन सारावाक पर्यटन बोर्ड के उप मुख्य कार्यकारी अधिकारी छलाह. रैंडी जातीय संगीत पर शोध करी रहलऽ छेलै आरू ओकरा खास करी क॑ सापे म॑ दिलचस्पी छेलै, जेकरा मुख्य रूप स॑ [[कायन लोगऽ (बोर्नियो)|कयान]] आरू [[केन्याह लोगऽ|केन्याह]] [[सरावक]] केरऽ लोगऽ द्वारा बजाबै छेलै ।<ref name=" कार्यक्रम पुस्तक 2017">{{Cite book|title=20th रेनफॉरेस्ट वर्ल्ड म्यूजिक फेस्टिवल प्रोग्राम बुक|publisher=सरावक पर्यटन बोर्ड|year=2017|location=सरावक, मलेशिया|pages=7–8}}</ref> उनकी बैठकों के दौरान , ओ सब दुनिया के अन्य महोत्सव के तर्ज पर सारावाक में वार्षिक संगीत महोत्सव के संभावना पर चर्चा केलनि.<ref name="Programme Book 2017" />
विचार क॑ परखै लेली स्थानीय संगीतकारऽ के एगो समूह के गठन करलऽ गेलै जेकरा स॑ सारावाक संगीत क॑ विश्व मंच प॑ पहुँचैलऽ गेलै [[WOMEX|World Music Expo (WOMEX)]] महोत्सव म॑ [[Marseille]]s, France म॑ । <blockquote>"हमरा मार्सेल केरऽ WOMEX स॑ कुछ पारंपरिक संगीतकारऽ क॑ लानै के आमंत्रण छेलै, ई लेली हम्में बॉब, आरू पर्यटन बोर्ड क॑ सुझाव देल॑ छेलियै कि हमरा सब क॑ कुछ संगीतकार क॑ वहाँ भेजलऽ जाय ताकि सारावाक केरऽ प्रचार-प्रसार करलऽ जाय." - रैंडी रेन-रेउश<ref name="मुनान 2007">{{Cite book|title=संगीत बिना सीमा के; सारावाक में वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव|अंतिम=मुनान|पहिल=हैडी|प्रकाशक=मार्शल कैवेंडिश|वर्ष=2007|isbn=978-9833-845-14-9|स्थान=मलेशिया|पृष्ठ=36–39}}</ ref></blockquote>मजलिस अदात इस्टियादात (देशी प्रथागत कानून प्राधिकरण) के जेल लंगुब के मदद स॑ दू सापे खिलाड़ी असंग लवाई आरू तेगीत उसत क॑ [[बेलागा, सारावाक|बेलागा] म॑ बलुई नदी केरऽ ऊपरी हिस्सा स॑ कुचिंग लानलऽ गेलै ]] आरू एरंग लहंग आरू उचाउ बिलोंग न॑ जुड़लऽ छे लै ।<ref name="मुनान २००७" /><ref>{{Cite book|title=सांस्कृतिक अध्ययन म॑ विधि के सवाल|last=गोरा|first=मिमी|प्रकाशक= ब्लैकवेल पब्लिशिंग|वर्ष=2006|isbn=9780631229773|स्थान=ऑक्सफोर्ड, यूके|पृष्ठ=[https://archive.org/details/questionsofmetho0084unse/page/257 257]|url=https://archive.org/details/ questionsofmetho0084unse/page/257}}</ref> ओ सब कुचिंग में एक सप्ताह तक रैंडी के संग रिहर्सल केलक आ WOMEX महोत्सव में अपन प्रस्तुति देबय लेल मार्सेल के लेल विदा भेल. कठोर यूरोपीय एजेंट, प्रबंधक आ महोत्सव निर्देशक सब के सापे पर अपन प्रस्तुति के सुंदरता आ शुद्धता देखि नोर आबि गेल।<ref name="Munan 2007" /><ref>{{Cite news|url=http://rwmf. net/2011/masters-of-the-sape-%E2%80%93-this-is-how-it-all-began/|title=मास्टर ऑफ द सापे – ई सब कोना शुरू होइत अछि - रेनफॉरेस्ट वर्ल्ड म्यूजिक फेस्टिवल|publisher=सरावक पर्यटन बोर्ड|date=2011-07-05|work=वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव|access-date=2017-08-05|language=hi-GB}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
WOMEX के बाद सारावाक वापसी पर रैंडी आरू रॉबर्ट सारावाक म्यूजिक सोसाइटी के प्रतिनिधि आरू सोसाइटी एटेलियर सारावाक नाम के एगो सांस्कृतिक संघ के समिति के सदस्य दातिन जूलिया चोंग के साथ एक बैठक में भाग लेलकै।<ref name="मुनान 2007" /> सारावाक म्यूजिक सोसाइटी छेलै शो चलाबय लेल संपर्क केलनि, मुदा हुनका लोकनिक दायरा सं बाहर भेटलनि. सोसाइटी एटेलियर सारावाक के सदस्य आरू खास करी क॑ एकरऽ अध्यक्ष एड्रिक ओंग न॑ ई उपक्रम क॑ बहुत रसद सहयोग देलकै । मुदा एहि आयोजन के समेकित आ वित्तपोषण के काज सारावाक पर्यटन बोर्ड केने छल.<ref name="मुनान 2007" />
मार्च १९९८ म॑ पर्यटन बोर्ड न॑ ई महोत्सव लेली फंडिंग क॑ मंजूरी द॑ देलकै, लेकिन ई प्रावधान के साथ कि आयोजक सारावाक पर्यटन बोर्ड होतै । सोसाइटी एटेलियर सारावाक क॑ संगीत के मामला म॑ तकनीकी सहायता के भूमिका लेन॑ छेलै आरू रैंडी क॑ ई आयोजन लेली मुख्य सलाहकार के रूप म॑ नियुक्त करलऽ गेलै ।<ref name="Programme Book 2017" /> ई समय तलक सारावाक केरऽ बाकी पर्यटन बोर्ड महोत्सव के आयोजन आ संचालन में सहायता के लेल कर्मचारी के भर्ती भ रहल छल; पर्दा के पाछु के भूमिका जे ओ सब लेलक आ वर्तमान समय तक भरैत रहल अछि.<ref name="Programme Book 2017" />
पहिल साल में भीड़ कम छल जाहि में मात्र 300 दर्शक छल, मुदा जल्दिये बढ़ि गेल आ सब सं बेसी प्रतीक्षित संगीत समारोह में सं एक भ गेल जेकर आयोजन सारावाक में हर साल गर्व सं होइत अछि.<ref>{{Cite news|url=http://my./|title=एकटा अंदरूनी सूत्र स पूछू: एकरा संगठित करबा मे की चाही वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव|work=मलेशिया टैटलर|access-date=2017-08-05|language=hi|archive-date=18 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218071024/http://www.my/|url-status=dead}}</ref>
==महोत्सव की तिथियाँ==
२००५ सँ आयोजित एहि महोत्सवक तिथि : १.
{| class="wikitable" style="पाठ-संरेखित: सही; हाशिया-दाहिना: 60px"।
!साल
!तारीख
!उपस्थिति
|-
|align=बाँया|2005
|align=left|8–10 जुलाई 2005
|न/क
|-
|align=बाँया|2006
|align=left|7–9 जुलाई 2006
|20,000<ref>[http://www.rainforestmusic-borneo.com/assets/images/mtvasia.pdf 8 वीं सारावाक वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113130724/http://rainforestmusic-borneo.com/assets/images/mtvasia.pdf |date=13 January 2006 }}, ''एमटीवी एशिया''। १९ अप्रैल २०११.</ref>
|-
|align=बाम|2007
|align=left|13–15 जुलाई 2007
|न/क
|-
|align=बाँया|2008
|align=left|11–13 जुलाई 2008
|22,000<ref>[http://ecentral.my/news/story.asp?file=/2009/7/1/music/4220054&sec=music वर्षावन संगीत उत्सव के प्रशंसक के लेल आओर आनंद] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603131139/http://ecentral.my/news/story.asp?file=/2009/7/1/music/4220054&sec=music |date=3 June 2012 }}, ' 'द स्टार''। १९ अप्रैल २०११.</ref>
|-
|align=बाँया|2009
|align=left|5–7 जुलाई 2020
|22,000 के
|-
|align=बाँया|2010
|align=left|9–11 जुलाई 2010
|22,000<ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2010/7/20/sarawak/6696740&sec=sarawak वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव पठार पर पहुँचि गेल अछि, विशेषज्ञ लोकनिक कहब छनि] {{ webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017184103/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2010%2F7%2F20%2Fsarawak%2F6696740&sec=सरवाक |तिथि =17 अक्टूबर 2012 }}, ''द स्टार''। १९ अप्रैल २०११.</ref>
|-
|align=बाँया|2011
|align=left|8–10 जुलाई 2011
|न/क
|-
|align=बाँया|2012
|align=left|13–15 जुलाई 2012
|न/क
|-
|align=बाँया|2013
|align=left|28–30 जून 2013
|22,390<ref name="thestar.com.my">[http://www.thestar.com.my/News/Community/2013/08/01/संगीत-महोत्सव-रैक-में-RM37mil.aspx संगीत महोत्सव racks in RM37mil 20,000 स॑ भी अधिक लोग ई आयोजन म॑ आबै छै, जे राज्य आरू आयोजक]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''द स्टार'' लेली एगो आरू सफलता के कहानी छै । १ अगस्त २०१३.</ref>
|-
|align=बाँया|2014
|align=left|२०–२२ जून २०१४
|22,000<ref>[http://www.thestar.com.my/Metro/Community/2015/08/03/संगीत-प्रेमी-के लिए तीर्थयात्रा-अद्वितीय-वर्षावन-महोत्सव-प्रसिद्ध-अंतर्राष्ट्रीय- and-indig/ यूनिक रेनफॉरेस्ट फेस्टिवल में प्रसिद्ध अंतर्राष्ट्रीय आ देशी संगीतकार]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''द स्टार'' के उपस्थिति होयत | ३ अगस्त २०१५.</ref>
|-
|align=बाँया|2015
|align=left|7–9 अगस्त 2015
|18,000<ref name="rwmf2016">[http://www.theborneopost.com/2015/10/20/rainforest-world-music-festival-2016-from-aug-5-to-7/ वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव २०१६ ५ अगस्त सँ ७ अगस्त धरि], ''[[द बोर्नियो पोस्ट]]''। २० अक्टोबर २०१५.</ref>
|-
|align=बाँया|2016
|align=left|5–7 अगस्त 2016
|18,000<ref name="rwmf2016asiaone">[https://web.archive.org/web/20160827201956/http://travel.asiaone.com/travel/destinations/दुनिया-भर-सफर-5-हाइलाइट्स-वर्षावन -world-music-festival-2016 दुनिया भर के यात्रा: रेनफॉरेस्ट वर्ल्ड म्यूजिक फेस्टिवल 2016], ''एशिया वन'' स 5 हाइलाइट। २६ अगस्त २०१६.</ref>
|-
|-
|align=बाम|2017
|align=left|14–16 जुलाई 2017<ref name="rwmf2017date">[http://www.theborneopost.com/2017/07/16/टिकट-बिक्री-बाई-8-प्रतिशत-के लेल -this-years-rwmf/ एहि साल के आरडब्ल्यूएमएफ के लेल टिकट के बिक्री 8 प्रतिशत बढ़ल]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[द बोर्नियो पोस्ट]]''. २३ अप्रैल २०१८.</ref>
|19,440<ref name="rwmf2017तिथि"/>
|-
|align=बाम|2018
|align=left|13–15 जुलाई 2018<ref name="rwmf2018date">[http://www.thesundaily.my/news/2018/04/23/airasia-partners-sarawak-tourism-board-upcoming-music -festivals एयरएशिया आगामी संगीत महोत्सव के लेल सारावाक पर्यटन बोर्ड के साझेदारी केलक]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''द सन डेली''. २३ अप्रैल २०१८.</ref>
|22,000<ref name="rwmf2018attendance">[https://www.theborneopost.com/2019/05/29/rwmf-is-here-to-stay/ 'आरडब्ल्यूएमएफ यहाँ रहै लेली छै'], ''द बोर्नियो पद''. २९ मई २०१९.</ref>
|-
|align=बाम|2019
|align=left|12–14 जुलाई 2019
|23,650<ref name=2019edition>{{cite web|url=https://www.theborneopost.com/2019/07/17/rwmf-इस-साल-सबसे-बड़-सबसे-आगंतुकों-करीम-प्रहार-करीम/|title=RWMF एहि साल सबसँ बेसी संख्या मे आगंतुक कए मारलक — करीम|access-date=17 जुलाई 2019|date=17 जुलाई 2019|author=Jacqueline David|newspaper=द बोर्नियो पोस्ट|df=dmy-all}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|align=बाम|2021
|align=left|१८–२० जून २०२१
|402,865<ref name=2021edition>{{cite web |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/04/788449/संगीत-प्रेमी-बरसाती-दुनिया-संगीत-पर-ध्यान-देह -festival-back |title=संगीत प्रेमी ध्यान देब; वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव वापस आबि गेल अछि |access-date=5 मई 2022|date=13 अप्रैल 2022|author= मोहम्मद रोजी कवी |newspaper=न्यू स्ट्रेट्स टाइम्स|df=dmy-all }}</ref> {{ref|A |क}}
|-
|align=बाम|2022
|align=left|17-19 जून 2022<ref name=2021edition/>
|12,000<ref name=2022edition>{{cite web |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/06/19/वर्षावन-दुनिया-संगीत-महोत्सव-12000-के-लक्ष्य-पहुंच -visitors-says-sarawak-tourism-minister/13162 |title=वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव 12,000 आगंतुक के लक्ष्य तक पहुंच गेल, सारावाक के पर्यटन मंत्री के कहनाय छनि|access-date=4 मार्च 2023|date=19 जून 2022|newspaper=The Borneo Post| df=dmy-all }}</ref> {{संदर्भ|B|B}}
|-
|align=बाँया|2023
|align=left|23-25 जून 2023
|19,000<ref name=2023edition>{{cite web|url=https://kuchingborneo.info/19000-wnt-to-rwmf-2023/|title=19,000 RWMF 2023|access-da पर गेलte=21 अगस्त 2023|तिथि=30 जून 2023|newspaper=कुचिंग बोर्नियो|df=dmy-all|लेखक=सिरिल डेसन}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|align=बाँया|2024
|align=left|28-30 जून 2024<ref name=2024edition>{{cite web|url=https://www.theborneopost.com/2023/06/26/stb-27वीं-वर्षावन-दुनिया-संगीत-महोत्सव -to-be-held-from-june-28-30-next-year/|title=STB: 27वां वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव अगिला साल 28-30 जून तक आयोजित होयत|access-date=27 जून 2023|date=२५ जून २०२३|newspaper=द बोर्नियो पोस्ट|df=dmy-all|लेखक=इयान डानाल्ड}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|टीबीए
|}
* {{note|A|A|2021 केरऽ संस्करण वर्चुअल रूप स॑ आयोजित करलऽ गेलऽ छेलै आरू एकरा 79 देशऽ स॑ 402,865 दर्शक न॑ ट्यून करलकै ।}}
* {{note|B|B|केवल भौतिक उपस्थित के संख्या। 2022 के संस्करण के आयोजन संकर तरीका स भेल छल जाहि में आयोजन के भौतिक रूप स मंचन आ ऑनलाइन स्ट्रीमिंग कयल गेल छल।}}
==विशेषताएँ==
[[File:Sarawak Cultural Village, Kuching.jpg|thumb|Sarawak Cultural Village, the venue of the festival since its inception in 1998.]]
[[File:Madagascar band peforming during RWMF 2006.jpg|thumb|Madagascar band performing during RWMF 2006]]
ई महोत्सव [[माउंट संतुबोंग]] केरऽ आधार के खिलाफ बसे सारावाक सांस्कृतिक गाँव केरऽ मैदान म॑ आयोजित करलऽ जाय छै, जे लगभग ३५ किमी. कुचिंग के उत्तर में। एहि महोत्सव मे दुपहर मे कार्यशाला (मिनी संगीत कार्यक्रम) चलैत अछि आ ओकर बाद गामक दूटा मुख्य मंच पर साँझक प्रस्तुति होइत अछि । एहि महोत्सव मे आमतौर पर सप्ताहांत तक 18 सं 20 बैंड के आयोजन होएत अछि.
आमंत्रित कलाकार सारावाक, मलेशिया केरऽ अन्य प्रांत, आरू नजदीकी आरू दूर के देशऽ स॑ आबै छै । महोत्सव केरऽ अधिनियमऽ म॑ शामिल छै: [[जोय अयाला]] ([[फिलिपींस]], १९९८), [[शूग्लेनिफ्टी]] ([[स्कॉटलैंड]], १९९९), इंका मार्का ([[दक्षिण अमेरिका]], २०००), राजेरी ([[मेडागास्कर]], २००१), [[काला उम्फोलोसी]] ([[जिम्बाब्वे]], २००२), [[हुन हुर तू]] ([[तुवा]]), [[सिंथिया अलेक्जेंडर]] ([[ फिलीपींस]], २००३), [[ते वाका]] ([[समोआ]]/[[न्यूजीलैंड]], २००४), [[नामगर]] ([[मंगोलिया]], २००५), [http:// www.shannonband.com/ शैनन] ([[पोलैंड]], २००५, २००७), [[पीटबोग परी]] ([[स्कॉटलैंड]], २००६), तारिका बे ([[मेडागास्कर]], २००७), [[ रॉस डाली]] ([[ग्रीस]], २००८) आरू [[ब्लैकबियर्ड के चाय पार्टी]] ([[इंग्लैंड]], २०१४).<ref>{{cite web|url=http://www.asiaexplorers.com /malaysia/rainforest-world-music-festival.htm|title= वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव|publisher=asiaexplorers.com|access-date=28 जनवरी 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/ 20110918034753/http://www.asiaexplorers.com/malaysia/वर्षावन-दुनिया-संगीत-महोत्सव.htm|आर्काइव-तिथि=2011-09-18|url-स्थिति=मृत}}</ref>
वातावरण बहुत ढील अछि। ओना त कार्यशाला आ साँझक प्रस्तुतिक समय सारिणी अछि मुदा आगंतुक कोनो आयोजन मे अपन इच्छानुसार प्रवेश आ बाहर निकलबाक स्वतंत्रता अछि । दिनक कार्यशाला गामक विभिन्न पारंपरिक घरक भीतर होइत अछि, जतय आयोजनक कलाकार आ नेता प्रायः दर्शकक समान मंजिल-स्तर पर रहैत छथि, जाहि सँ ओ कलाकारक नजदीक उठि सकैत छथि । कलाकार सब सं संवाद करय में सेहो कोनो रोक नहिं, आ संगीतकार स्वयं कखनो काल गप्प-सप्प के प्रोत्साहित करैत छथि, खास क' जं ओ जे कार्यशाला चला रहल छथि ओकर विषयक संबंध में हो वा ओकर उपयोग कयल गेल पारंपरिक वाद्ययंत्रक संबंध में हो. कलाकार सब सेहो एहि महोत्सव मे बाधा क पाछु नहि नुकायल रहैत छथि आ पूरा अवधि मे एहि साइट पर घुमैत देखल जा सकैत छथि, जाहि स दर्शक कए कहियो हुनका तक पहुंच भेटैत अछि।
==पुरस्कार एवं मान्यता==
*धरोहर एवं संस्कृति के विजेता [[प्रशांत एशिया यात्रा संघ|PATA]] स्वर्ण पुरस्कार 2006<ref>[http://www.sarawaktourism.com/content.cfm/id/5755DBAA-5553-46CD-AE3149A63463BF01 वर्षावन विश्व संगीत | महोत्सव] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722153110/http://www.sarawaktourism.com/content.cfm/id/5755DBAA-5553-46CD-AE3149A63463BF01 |तिथि=22 जुलाई २०११ }}, ''सरावक पर्यटन''। १९ अप्रैल २०११.</ref>
*आसेनटा उत्कृष्टता पुरस्कार 2009 -सर्वश्रेष्ठ [[आसियान]] विपणन एवं प्रचार अभियान<ref>[http://www.thestar.com.my/Story/?file=%2F2009%2F1%2F7%2Fsouthneast%2F2941479 सारावाक पर्यटन बोर्ड आसेन्टा पुरस्कार सुरक्षित] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019165504/http://www.thestar.com.my/story/?file=%2F2009%2F1%2F7%2Fsouthneast%2F2941479 |date=19 October 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019165504/http://www.thestar.com.my/story/?file=%2F2009%2F1%2F7%2Fsouthneast%2F2941479 |date=19 October 2017 }}, ''द स्टार''। ७ जनवरी २००९.</ref>
*2012 हॉस्पिटैलिटी सेल्स एंड मार्केटिंग एसोसिएशन इंटरनेशनल (एचएसएमएआई) सिल्वर एड्रियन अवार्ड ('रि-इमेजिंग' अभियान के लेल)।<ref name="2012adrianawards">[http://www.theborneopost.com/2013/01/31/stb -wins-award-for-re-imaging-campaign/ एसटीबी क॑ पुनः इमेजिंग अभियान लेली पुरस्कार मिललै], ''द बोर्नियो पोस्ट'' । ३१ जनवरी २०१३.</ref>
*द ब्रांडलॉरेट कंट्री ब्रांडिंग अवार्ड 2012–2013.<ref>[http://www.theborneopost.com/2013/05/31/rainforest-world-music-festival-receives-brandlaureate-country-branding-award/ वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव प्राप्त BrandLaureate देश ब्रांडिंग पुरस्कार], ''द बोर्नियो पोस्ट''. ३१ मई २०१३.</ref>
*पत्रिका द्वारा टॉप 25 सर्वश्रेष्ठ अंतर्राष्ट्रीय महोत्सव [[गीत पंक्ति (पत्रिका)|गीत पंक्ति]] (2010-2015)<ref name="songlinesaward2015"/><ref>[http://thestar.com.my/news/story .asp?sec=sarawak&file=/2011/4/8/sarawak/8437342 25 शीर्ष उत्सव के बीच आरडब्ल्यूएमएफ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017184141/http://thestar.com/ |तिथि=17 अक्टूबर 2012 |date=17 October 2012 }}, ''द स्टार''. १९ अप्रैल २०११.</ref>
*2016 हॉस्पिटैलिटी सेल्स एंड मार्केटिंग एसोसिएशन इंटरनेशनल (एचएसएमएआई) के "विशेष आयोजन" श्रेणी में रजत एड्रियन पुरस्कार।<ref name="2016adrianawards">[http://www.adrianawards.com/_pdf/Adrian%20Gold%20Silver%20Bronze% 20विजेता%202016.pdf#zoom=100 एचएसएमएआई 2016 एड्रियन पुरस्कार रात्रिभोज स्वागत एवं गाला]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''एड्रियन पुरस्कार''। २३ अप्रैल २०१८.</ref>
*2016 संचार निदेशक एशिया-प्रशांत उत्कृष्टता पुरस्कार "इवेंट एवं अनुभवात्मक विपणन" श्रेणी में।<ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2017/05/31/rwmf-wins-asia -pacific-excellence-award/ |title=RWMF ने एशिया-प्रशांत उत्कृष्टता पुरस्कार जीते|publisher=द बोर्नियो पोस्ट |language=hi |access-date=23 अप्रैल 2018}}</ref>
*2018 ट्रांसग्लोबल वर्ल्ड म्यूजिक चार्ट (TWMC) फेस्टिवल पुरस्कार "ग्लोबल टॉप 10" श्रेणी में (8वें स्थान पर)।<ref>{{cite web|url=http://www.transglobalwmc.com/festival-awards/transglobal- world-music-chart-reveals-its-first-festival-awards-application-open-for-2019/ |title=TWMC महोत्सव पुरस्कार: 2018 के परिणाम
|publisher=TransglobalWMC.com |language=hi |पहुंच-तिथि=11 मार्च 2019}}</ref>
*2019 ट्रांसग्लोबल वर्ल्ड म्यूजिक चार्ट (TWMC) फेस्टिवल पुरस्कार "ग्लोबल टॉप 10" श्रेणी में (8वें स्थान पर)।<ref>{{cite web|url=https://www.theborneopost.com/2020/02/04/ rwmf-still-ranks-8th-in-twmc-festival-awards/ |title=RWMF अभी भी TWMC महोत्सव पुरस्कार में 8वें स्थान पर है|publisher=द बोर्नियो पोस्ट |language=hi |access-date=4 फरवरी 2020|date=4 फरवरी २०२०}}</ref>
*[[द मलेशिया बुक ऑफ रिकॉर्ड्स]] "मोस्ट पर्क्यूशनस्ट इन ए म्यूजिक फेस्टिवल" के लेल।<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/living/2023/07 /03/sarawak-tourism-board-enters-malaysia-book-of-records-for-039most-percussionists-in-a-music-festival039|title=सरावक पर्यटन बोर्ड न॑ मलेशिया बुक ऑफ रिकॉर्ड्स म॑ प्रवेश करलकै 'मोस्ट पर्क्यूशनिस्ट इन ए म्यूजिक' के लेलऽ Festival'|publisher=द स्टार|language=hi|access-date=3 जुलाई 2023|date=3 जुलाई 2023|लेखक=शीला चंद्रन}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==खाना-पीना==
पूरा स्थल में विभिन्न प्रकारक भोजनक स्टॉल में विभिन्न प्रकारक स्थानीय आ क्षेत्रीय [[मलेशियाई भोजन]] आ अन्य [[एशियाई भोजन]] केर विशेषता अछि. ओना त किछु साल स शराब मुफ्त मे भेटैत छल, मुदा किछु सरकारी शिकायत क कारण महोत्सव एकर उपलब्धता पर नियंत्रण क लेल कदम उठेलक अछि। आब पूरा महोत्सव मे कईटा जगह पर आधिकारिक आपूर्तिकर्ता द्वारा बियर उपलब्ध कराउल जाइत अछि। एहि पर महोत्सव देखनिहार लोकनिक मिश्रित समीक्षा भेटल अछि।
==सुरक्षा==
[[File:Wrist band for RWMF 2006.jpg|thumb|Wrist band for RWMF 2006]]
2007 केरऽ महोत्सव के दौरान महोत्सव आरू आसपास के सुरक्षा म॑ उल्लेखनीय वृद्धि होय गेलै ताकि लोगऽ क॑ जाली टिकट ल॑ क॑ प्रवेश नै करलऽ जाय या परेशानी नै होय सक॑ । प्रवेश द्वार पर आगंतुक के अपन टिकट पेश करय पड़त आओर फेर आधिकारिक कलाई के पट्टी देल जाएत जाहि मे सुरक्षा यूवी पट्टी अछि.
प्रत्येक आगंतुक कें स्कैन करय कें लेल [[मेटल डिटेक्टर]] कें उपयोग सेहो कैल जायत छै आ खोजय कें लेल सामने कें गेट पर कर्मचारीक कें बैकपैक आ बैग पेश करनाय आवश्यक छै. अतिरिक्त सुरक्षा में नव छल सांस्कृतिक गाम के आसपास गार्ड डॉग जेकर उपयोग महोत्सव में नशा आ मादक पदार्थ के तस्करी के हतोत्साहित करय लेल कयल जाइत छल.
==भविष्य मे==
रेनफॉरेस्ट वर्ल्ड म्यूजिक फेस्टिवल में किछु बढ़ैत दर्द भ रहल बुझाइत अछि, कारण ई स्पष्ट रूप सं अपन स्थल के सीमा पर पहुंचि रहल अछि. 2008 मे तीन राति मे सं दू राति मे ई महोत्सव बिका गेल छल, आओर कतेको कुंठित प्रशंसक के गेट पर घुमा देल गेल छल. एहि क्षेत्रक होटल में एक साल पहिने बुकिंग भ रहल अछि, मुदा सौभाग्य सं स्थानीय गेस्ट हाउस बेसी आम भ रहल अछि. ओना त एहि ठाम आबय-जायब बस परिवहन अछि मुदा एखनो बहुतो स्थानीय लोक अपन गाड़ी चलाबय पर अड़ल छथिन्ह आओर अंत मे पार्किंग के कमी सं चिढ़ भ जाएत छथिन्ह. तइयो ई महोत्सव बढ़ैत रहैत अछि आ दुनिया भरिक दर्शक के आकर्षित करैत अछि ।
==संदर्भ ==
{{सामान्य श्रेणी|वर्षावन विश्व संगीत महोत्सव}}
{{पुनः सूची}}
==बाहरी लिंक==
*{{आधिकारिक वेबसाइट|http://rwmf.net/}}
*[http://sarawaktourism.com/ सारावाक पर्यटन बोर्ड]
[[श्रेणी:विश्व संगीत महोत्सव]]।
[[श्रेणी:मलेशिया में संगीत महोत्सव]]।
[[श्रेणी:१९९७ मे स्थापित संगीत महोत्सव]]
[[श्रेणी:1997 मलेशिया में प्रतिष्ठान]]।
[[श्रेणी:सारावाक में घटनाक्रम]]।
rj84ioc7ords31oqn55jpt03c2yz2kv
दुबि
0
48200
280435
273920
2026-09-26T01:26:08Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
280435
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox
|name = दुबि<br>Cynodon dactylon
|image = Cynodon dactylon 2.jpg
|genus = Cynodon
|species = dactylon
|authority = ([[L.]]) [[Pers.]]
|synonyms = {{Collapsible list |
{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Agrostis bermudiana'' {{Au|Tussac. ex Kunth}} nom. inval.
*''Agrostis filiformis'' {{Au|J.Koenig ex Kunth}} nom. inval.
*''Agrostis linearis'' {{Au|Retz.}}
*''Agrostis stellata'' {{Au|Willd.}}
*''Capriola dactylon'' {{Au|(L.) Kuntze}}
*''Capriola dactylon'' {{Au|(L.) Hitchc.}}
*''Chloris cynodon'' {{Au|Trin.}} nom. illeg.
*''Chloris maritima'' {{Au|Trin.}}
*''Chloris paytensis'' {{Au|Steud.}}
*''Cynodon affinis'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon aristiglumis'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon aristulatus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon barberi'' f. ''longifolia'' {{Au|Join}}
*''Cynodon decipiens'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon distichloides'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon erectus'' {{Au|J.Presl}}
*''Cynodon glabratus'' {{Au|Steud.}}
*''Cynodon grandispiculus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} nom. inval.
*''Cynodon hirsutissimus'' {{Au|(Litard. & Maire) Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon iraquensis'' {{Au|Caro}}
*''Cynodon laeviglumis'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon linearis'' {{Au|Willd.}}
*''Cynodon maritimus'' {{Au|Kunth}}
*''Cynodon mucronatus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon nitidus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}}
*''Cynodon occidentalis'' {{Au|Willd. ex Steud.}} nom. inval.
*''Cynodon pascuus'' {{Au|Nees}}
*''Cynodon pedicellatus'' {{Au|Caro}}
*''Cynodon polevansii'' {{Au|Stent}}
*''Cynodon portoricensis'' {{Au|Willd. ex Steud.}} nom. inval.
*''Cynodon repens'' {{Au|Dulac}} nom. illeg.
*''Cynodon sarmentosus'' {{Au|Gray}} nom. illeg.
*''Cynodon scabrifolius'' {{Au|Caro}}
*''Cynodon stellatus'' {{Au|Willd.}}
*''Cynodon tenuis'' {{Au|Trin.}}
*''Cynodon umbellatus'' {{Au|(Lam.) Caro}}
*''Cynosurus dactylon'' {{Au|(L.) Pers.}}
*''Cynosurus uniflorus'' {{Au|Walter}}
*''Dactilon officinale'' {{Au|Vill.}} nom. illeg.
*''Dactylus officinalis'' {{Au|Asch.}} nom. inval.
*''Digitaria ambigua'' {{Au|(Lapeyr. ex DC.) Mérat}}
*''Digitaria dactylon'' {{Au|(L.) Scop.}}
*''Digitaria glumaepatula'' {{Au|(Steud.) Miq.}}
*''Digitaria glumipatula'' {{Au|(Steud.) Miq.}}
*''Digitaria linearis'' {{Au|(L.) Pers.}}
*''Digitaria linearis'' {{Au|(Retz.) Spreng.}}
*''Digitaria littoralis'' {{Au|Salisb.}} nom. illeg.
*''Digitaria maritima'' {{Au|(Kunth) Spreng.}}
*''Digitaria stolonifera'' {{Au|Schrad.}} nom. illeg.
*''Fibichia dactylon'' {{Au|(L.) Beck}}
*''Fibichia umbellata'' {{Au|Koeler}} nom. illeg.
*''Milium dactylon'' {{Au|(L.) Moench}}
*''Panicum ambiguum'' {{Au|(DC.) Le Turq.}}
*''Panicum dactylon'' {{Au|L.}}
*''Panicum glumipatulum'' {{Au|Steud.}}
*''Panicum lineare'' {{Au|L.}}
*''Paspalum ambiguum'' {{Au|DC.}}
*''Paspalum dactylon'' {{Au|(L.) Lam.}}
*''Paspalum umbellatum'' {{Au|Lam.}}
*''Phleum dactylon'' {{Au|(L.) Georgi}}
*''Syntherisma linearis'' {{Au|(L.) Nash}}
*''Vilfa linearis'' {{Au|(Retz.) P.Beauv.}}
*''Vilfa stellata'' {{Au|(Willd.) P.Beauv.}}
}}
}}
|synonyms_ref =<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-406339|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species}}</ref>
|}}
[[File:Cynodon dactylon.jpg|right|thumb|300px|जमीन पर पसरल '''दुबि''']]
[[File:Cynodon dactylon 2.jpg|right|thumb|300px|हरियर '''दुबि''']]
'''दुबि''' या '''दुर्वा''' ([[वानस्पतिक नाम]]: Cynodon dactylon) एक [[घास]] छी जे जमीन पर पसरैत अछि। [[हिन्दु]] संस्कार आ कर्मकाण्डमे एकर उपयोग कएल जाइत अछि। [[अस्ट्रेलिया]] आ [[न्युजिल्यान्ड]]मे एकरा सामन्यतया '''बरमुडा घास''' या '''काउच ग्रास''' कऽ नामसँ जानल जाइत अछि। ई दुनिया भरिमे पाओल जाए वाला घास छी।<ref>{{cite web| last1=Samples| first1=Tom| last2=Sorochan| first2=John| title=Bermudagrass| publisher=University of Tennessee Institute of Agriculture| year=2023| url=https://utia.tennessee.edu/publications/wp-content/uploads/sites/269/2023/10/W159-A.pdf| access-date=4 August 2025| archive-url=https://web.archive.org/web/20240606062945/https://utia.tennessee.edu/publications/wp-content/uploads/sites/269/2023/10/W159-A.pdf| archive-date=6 June 2024| dead-url=yes}}</ref> ई [[युरोप]], [[अफ्रिका]], [[अस्ट्रेलिया]] आ [[एसिया]]क बहुतेक भूभागमे पाओल जाइत अछि आ एकरा [[अमेरिका]]मे सेहो परिचित कराएल गेल अछि।<ref>{{Cite web | url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:397065-1 |title = Cynodon dactylon (L.) Pers. {{pipe}} Plants of the World Online {{pipe}} Kew Science}}</ref><ref>{{cite journal |url= https://www.cabi.org/isc/datasheet/17463 |title= CABI Invasive Species Compendium|date= 2014|doi= 10.1079/cabicompendium.17463|last1= Rojas-Sandoval|first1= J.|last2= Acevedo-Rodríguez|first2= P.|journal= CABI Compendium|volume= CABI Compendium}}</ref>
[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]मे एकरा दूब, दुबडा, [[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]मे दुर्वा, सहस्त्रवीर्य, अनन्त, भार्गवी, शतपर्वा, शतवल्ली, [[मराठी भाषा|मराठी]]मे पाढरी दूर्वा, काली दूर्वा, [[गुजराती भाषा|गुजराती]]मे धोलाध्रो, नीलाध्रो, [[मारवाड़ी भाषा|मारवाड़ी]]मे ध्रो, [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मे नील दुर्वा, सादा दुर्वा आदि नामसभसँ जानल जाइत अछि। एकर आध्यात्मिक महत्वानुसार प्रत्येक पूजा पाठमे दुबि केर अनिवार्य रूपसँ प्रयोगमे लाबल जाइत अछि।
एकर औषधीय गुणसभक अनुसार दुबि त्रिदोष हरण करवाला एक एहन औषधि छी जे वात, कफ, आ पित्तक समस्त विकार नष्ट करैत वात, कफ आ पित्त केर सम करैत अछि। दुबि सेवनक सङ्गे यदि [[कपाल भाति]] क्रिया नियमित कएल जाए तँ शरीरक भीतर रहल त्रिदोष नियन्त्रित करि दैत अछि, ई दाह शामक, रक्तदोष, मूर्छा, अतिसार, अर्श, रक्त पित्त, प्रदर, गर्भस्राव, गर्भपात, यौन रोग, मूत्रकृच्छ इत्यादिमे विशेष लाभकारी अछि।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:नेपालक वनस्पतिसभ]]
[[श्रेणी:भारतक वनस्पतिसभ]]
mh54d7hsah7vjdgvkj2pykj5bhfuoz4