Википедиесь mdfwiki https://mdf.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8F_%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Медиа Башка Корхнема Тиись Тиись корхнема Википедиесь Википедиесь корхнема Няйф Няйф корхнема МедиаВики МедиаВики корхнема Шаблон Шаблон корхнема Лезкс Лезкс корхнема Категорие Категорие корхнема TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Мокша (ломатть) 0 231 103424 103279 2026-06-12T11:12:43Z MrAkakievic 11636 /* */ The map of the folks/nation in Republic of Mordovia replaced with Moksha version Карта народов Мордовии заменена на Мокшанизированную версию 103424 wikitext text/x-wiki {{Disambig}} [[Няйф:Флаг Мокша.svg|250px|кенжешка|вить_кедь|Мокшень котфоц]] [[Няйф:Народы Мордовии на Мокшанском.png|250px|кенжешка|вить_кедь]] '''Мокша, Мокшетне''' ('''Мокша ломатть'''), кунардонь [[Рава (ляй)|Рава]] лангонь васень эряйхне, суоминь кундьяста ломатть, илякс лемневихть Равань фиттне. Мокшень тя Суоми-Равонь кяльсь Суоми-Угронь кяльхнень тъналть тарадоц. Соньдеенза малады [[Эрзянь кяль|эрзянь]], [[Маринь кяль|маринь]] ди тяни кулоф [[Мерянь кяль|мерянь]], [[Муромань кяль|муромань]], [[Мещёрань кяль|мещёрань]] кяльхне. | эряма васта = {{RUS}}:<br> *Мордовия: 10 099 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Нижегородскяй аймаксь: 23 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Пензань аймак: 323 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Владимиронь аймак: 15 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Рязанонь аймак: 22 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Тюменень аймак: 25 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Алтайскяй крайсь: 5 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Тамбовонь аймак: 14 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Саратовонь аймак: 15 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Оренбургонь аймак: 21 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Татарстан: 49 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Москувонь аймак: 288 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Моску: 255 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Санкт-Петербург: 37 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Ленинградонь аймак: 13 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Краснодаронь край: 9 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Крым: 9 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Башкирия: 7 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Свердловскяй аймак: 7 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Ростовень аймак: 6 ломань (2021)<ref name="ВПН 2021" /> ** Забайкальскяй крайсь: 3 ломань (2026)<ref name="ВПН 2026" /> [[Image:Zubu mokshans. Dubasov.jpg|300px|right|thumb|Ива Дубасов. Зубунь мокшень ават. Ётай сядокизонь фотоархтофкссь.]] Фкя пяледа кържа мокшень ломатть эряйхть [[Мордовия|Мордовиянь автономань республикса]], [[Рузмастор|Рузмасторонь Федерациеса]], Кучка Рава лангса. Мокшет эряйхть [[Самарань аймак|Самарань]], [[Пензань аймак|Пензань]], [[Оренбургонь аймак|Оренбургонь аймакса]], эди [[Татармастор|Татармасторса]], [[Сибирь|Сибирьса]], [[Ичкозе Шиньстяма шире|Ичкозе Шиньстяма ширеса]], [[Украина|Украинца]], [[Эсти мастор|Эсти масторса]], [[Армения|Арменияса]], [[Австралия|Австралияса]] ди [[Америконь Соткс|Америконь Сотксса]]. '''[[Каратайхть|Каратайхть]]''' Мокшень юромста ломатть, Татармасторонь Кама ляйса эряйхне, конат корхнихть [[Татаронь кяль|татарокс]] сире мокшень валлувкс мархта. Каратайхне эсь пряснон мярьгихть "мукша". == Кунардонь эрямопинге == Васенце сёрматф мяляфнемат мокшет колга васьфневихть [[Геродот|Геродотонь]] покамазонза <ref>Kuussaari, Eero, Suomen suvun tiet, F. Tilgmann Oy, Helsinki 1935</ref>. Сон сёрмадсь Скифо-Персонь торпинге колга, кона ульсь 512 к. минь пингтонк инголе ди токазь сембе тя пингонь Рава лангонь эряйхнень. [[Скифт|Скифт]] панезь [[Сарматт|сарматтнень]] ди сявозь кядялу мъзярошка мокшень юрснон, интай синь аф ламот ди теест ульсь аш кода азорондамс ламос. I—II тёжакизотне [[Антт|антт]], [[Славятт|славятт]], [[Мокша (ломатть)|мокшетне]] ди [[Эрзя (ломатть)|эрзятне]] ульсть ине вии ди ине ламалувксонь калкне Шистямашире Явропса <ref name="fyod">Федорова М. В. Славяне, мордва ди анты. Издательство Воронежского Университета, 1976</ref>. IV сядокизонь песта лама мокшет тусть гуннонь сотксост, синь полаясть Остготонь оцязорксшиснон тапамаса 377 к., меле пачкодсть [[Паннония|Паннониянь]]. Мокшень камбаронь эрявикст (нокта, пандоз) пяк малады васенце гуннонь камбраз эрявикстненди, мала эрявиксне стане ина музь Шистямаширень Явропова ди Кавказса <ref>Ахмедов И. Р. Псалии в начале эпохи великого переселения народов // Культуры Евразийских степей вт. пол. I тыс. н. э.: (из истории костюма) . - Т. 2 . - Самара, 2001 - С. 220 - 222</ref>. XIII сядокизонь лисематнень коряс мокшет лятфневсть тя пингонь Паннониянь ди [[Богемия|Богемиянь]] эряйхнень ёткса.<ref>Annales Monastici. Vol. II: Annals de Wintonia; Annales Monasterii de Waverleia. Ed. H. R. Luard. London: Longman, Green, Longman, Roberts, and Green, 1865</ref>. Мокшень ширязонь модасна Ока-Дононь ляень ёткова тя пингста ульсть гуннонь [[Гунивар]] масторть кяденьгирдикс<ref name="fyod" />. [[Аттила|Аттилань]] оцязорксшиса паннониястонь мокшет ульсть сонь ушмонц пяльксокс Рим каршес якамаса. Аркеологие коряс мокшень модатнень масторкитькссна исть полафтов IV сялокизоста VIII сядокизонь сявомок. Тя пингсь лемнихть Зърня пингокс ди [[Тюштя|Тюштянь]] оцязоркшикс, мъзярда сон ащесь вятиксокс мокшень, эрзянь ди иля суоми-угронь калкнень сотксонди<ref>Энциклопедия «Мордовиясь» Саранск, 2007</ref>. 450 кизонди тиевсь мокшетнень [[Алатт (ломатть)|алаттнень]] соткссь [[Рава ланга|Рава лангса]]<ref> Афанасьев Г. Е. Буртасы // Исчезнувшие народы. — М., 1988. — С.85-96.</ref>, содаф [[Буртас (ломатть)|буртас]] лем ала<ref> Афанасьев Г. Е. Этническая территория буртасов во второй половине VIII — начале Х века // СЭ. — 1984. — № 4 — С.28-41</ref>. Мокшетне (латинкс Moxel) лятфневихть [[Гийом де Рубрук|Гийом де Рубрукть]], [[Рашид-ад-Дин|Рашид-ад-Динть]] ди Йосафат Барбароть сёрмадоматненть эса. == Ётка пингт == 1236 кизоть ушетксста монголонь ушмось маладсь [[Мокша мастор|Мокшень масторть]] лямбе ширезонза. Кода пачфни венгеронь монаксь Юлиан "мокшень ди эрзянь кафта оцязорхнень эзда фкясь сембе калконц ди тъналонц мархта макссь пря татархненди, омбоцесь мъзярошка ломанензон мархта тусь вирень кяшема васттненди". [[Рашид-ад-Дин|Рашид-ад-Динонь]] "[[Джами-ат-таварих]]ть" ("Сёрмадоматнень кярьксть") эса пачфни, кле саразть кизоста (4 сентябрьста 1236 кизоня - 23 августковс 1237 кизоня) [[Джучи|Джучинь]] цёранза [[Бату]], [[Орда]], [[Берке]], [[Угетай|Угетай канонь]] цёрац [[Кадан]], [[Чагатай|Чагатаень]] унокоц [[Бури]], [[Чингиз кан|Чингиз канонь]] цёрац [[Кулькан]] "састь мокшетнень, буртаснень ди арджаттнень лангс эди торпингста курок сяськозь синь". [[Пуреш]] оцязорсь арась [[Бату|Батунь]] кяденьгирдикс ди тейнза савсь сонь ушмонц мархта молемс монголхнень мархта шивалгомшири. 1241 кизоня монголонь ушмось сявозень [[Краку|Краку ош]], [[Сандомир|Сандомир ошпанда]] ди [[Легница|Легница ош]]. Легница ошть ваксса тюремаса монголонь ушмось тапазь германонь ди полень ушмотне. == Содаф мокшетнень лувомась == *[[Тюштень]], ине мокшень эди эрзянь оцязорсь, ушмовятись *[[Селик|Селик]], инялясь, [[Селикса|Селиксонь]] ушедыец *[[Цёфкс|Цёфкс]], ине мокшень ширяз алясь, содаф кона "Соловей-разбойниксь" *[[Пуреш|Пуреш]], (1190-1241) мокшень каназорсь, ушмовятись *[[Атямас]], (? - 1241) Пуреш каназорть мельгеньбанись, ушмовятись *[[Наручадь|Наручадь]], (? - 1242) мокшень ширязавась, ушмовятись, [[Зърня Ушма|Зърня Ушмоть]] каршес тюрембингонь инявась *[[Мокший|Мокший]], (1300 кизот) васенце мокшень кучф ломанць (дипломатсь) *[[Антони (митрополитсь)|Митрополит Антони (Вадковский)]], (1846—1912) Выборгонь эди [[Суоми мастор|Суоми масторонь]] епископсь, Рузмасторонь церькуть кучф ломанць Ине Британияса, Оксфордонь эди Кембриджень университеттнень Шкайвалонь ди койхнень докторсь *[[Черапонь, Осе|Черапонь Осе]], (1884—1935) мокшень кялень содайсь, тонафнефсь *[[Дорофеень, Закарь|Дорофеень Закарь]], (1890 - 1952) мокшень [[валморайсь]], тонафнефсь *[[Безбородов, Михайила|Безбородов Михайила]], (1907 - 1935), мокшень [[валморайсь]], йотафтысь *[[Девятаев, Михайила|Девятаев Михайила]], (1917 - 2002) II-це масторлангонь тюрембингонь инялясь, ворьгодсь менельвенежса нацинь Пеенемюнде лагерьста *[[Мокшони, Аляксей |Мокшони Аляксей]], (1898 - 1971) мокшень сёрмадысь, профессорсь *[[Виард, Василь|Виард Василь]], (1907—1971) содаф сёрмадысь *[[Шукшин, Василь|Шукшин Василь]], (1929—1974) налхкись, сёрмадысь ди налхкома сёрмадысь *[[Феоктистонь, Сандор|Феоктистонь Сандор]], (1928 - 2004) суоми-угронь кялень содайсь, сёрмадсь 100-да лама тонадомань сёрмадома мокшень, эрзянь ди суоми-угронь иля кяльхнень коряс *[[Пудин, Сандор|Пудин Сандор]], мокшень сёрмадысь, драмань сёрмадысь, [[валморайсь]], йотафтысь *[[Ельмеев, Василь|Ельмеев Василь]], профессорсь *[[Маскаев, Олеж|Маскаев Олеж]], содаф боксса тюри *[[Кошелева Нина Васильевна|Кошелева Нина]], седяма сёрмадысь, Д.Д.Шостаковичень казнень лауреатсь <gallery mode="packed" heights="160px"> File:Exhibition Red.Yelow.White IMG 2308.webm File:Khrymov V.D. (1908 - 1958). "Moksha woman". 1955.jpg|border| File:Outfit of the bride. Chest decorations. Mordvins-moksha, Tambov province, Temnikov uezd, end of XIX - beg.XX centuries. 06.jpg|border| File:Mordvin-moksha bride. XIX century 08.jpg|border| File:Sulgam - silver female breast brooch with pendant. Mordvins-moksha, IXX-XX centuary. Kauri shells Penza province. Narovchatovsky uezd (Vechkenino village).jpg|border| </gallery> <gallery mode="packed" heights=130px> File:Aksha kelu, Vadovskie Selisha.jpg|border| File:Zubu Moksha women (cropped).jpg|border| File:Moksha girls.jpg|border| File:Mastoravanj tundo 20170521 DSCN0564.jpg|border| File:OYME festival Heart of Eurasia.jpg|border| </gallery></small> == Кяльвалсь == * Kevin Alan Brook. The Jews of Khazaria. 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2010. [[ISBN]] 978-0-7425-4981-4 == Лятфтамат == {{Лятфтамат}} == Мокшень сёрмалопат == * Мокша (кяльвал, культур) * Мокшень правда (кулялопа) * Якстерь тяштеня (шабань) == Иля Кучфтемат == {{commonscat|Moksha people|Мокша}} * [http://www.info-rm.com/mk/index.php Info-RM Мордовия республиконь кулят] * [https://web.archive.org/web/20090207165507/http://e-mordovia.ru/mo/ E-Mordovia Мокшень кулят] * [https://web.archive.org/web/20090518040548/http://www.delmor.ru/base/moksha/moksha.html Мокшень правда газет] * [https://web.archive.org/web/20070624203120/http://finugor.ru/ Суоми-Угронь информациень кучкась, мокшень кяльса] * [http://www.kominarod.ru/gazeta/news_folk Суоми-Угрань кулят, сёрматфкст мокшень кяльса] * [https://web.archive.org/web/20081201010645/http://moksha.webstolica.ru/izv_moksha Мокшень портал интернетса] * [http://www.folklore.ee/rl/folkte/sugri/mordva/ersa/myto2/koi-8/sisu.html Мокшень айнемат] [[Категорие:Суоми-Равонь калкне]] [[Категорие:Википедие:Лопалангот]] [[Категорие:Мокша ломатть]] qxponkilcpf91bxei30bsete1x2fsyw Шаблон:Potd/2026-06-12 10 24818 103422 2026-06-11T19:40:49Z Frhdkazan 4243 Тиевсь лопа Stonewall Inn with Orlando nightclub shooting memorial during Pride 2016 (50126p).jpg мархта 103422 wikitext text/x-wiki Stonewall Inn with Orlando nightclub shooting memorial during Pride 2016 (50126p).jpg afwo0wvpgb48fibsozy9tebnou51r8w Шаблон:Motd/2026-06-12 10 24819 103423 2026-06-11T19:59:28Z Frhdkazan 4243 Тиевсь лопа Ondel-Ondel Betawi Street Performance in Jakarta.webm мархта 103423 wikitext text/x-wiki Ondel-Ondel Betawi Street Performance in Jakarta.webm goeaw7eywwebkx9bopee0ypxs3y1xxl