Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Carlos Tévez 0 198467 1141512 752964 2026-06-01T16:59:04Z HarryWurst 36292 1141512 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Carlos Tévez ManCity2.jpg |anarana=Carlos Tévez |teraka=5 Febroary 1984 |maty= |firenena={{Arjentina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Carlos Tévez''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Arjentina]] teraka ny 5 Febroary 1984 tao [[Buenos Aires]] == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra arjentina]] bl2sn0q3j9ko10qhk70agpzllcuksox Carlton Cole 0 200361 1141513 752975 2026-06-01T16:59:46Z HarryWurst 36292 1141513 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=CarltonCole0410.jpg |anarana=Carlton Cole |teraka=12 Oktobra 1983 |maty= |firenena={{Fanjakana Mitambatra}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Carlton Cole''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 12 Oktobra 1983 tao [[London]] == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] [[sokajy:Biôgrafia]] {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra britanika]] 5q3u0oxm7crtihqtudhuj3l2ar0pt28 Zé António 0 202071 1141507 1084114 2026-06-01T16:50:55Z HarryWurst 36292 1141507 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Ze Antonio.jpg |anarana=Zé António |teraka=14 Martsa 1977 |maty= |firenena=Pôrtogaly |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Zé António''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Pôrtogaly]] teraka ny 14 Martsa 1977 == Jereo koa == {{commonscat}} [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra pôrtogey]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1977]] 51j927zcyjirr7c0xdmklbi5gwgjiei Anthony Gardner 0 202291 1141510 751478 2026-06-01T16:55:56Z HarryWurst 36292 1141510 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Anthony Gardner |teraka=19 Septambra 1980 |maty= |firenena=Fanjakana Mitambatra |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Anthony Gardner''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 19 Septambra 1980 == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] [[sokajy:Biôgrafia]] {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra britanika]] re0lc80untc6k6icon824m3zhak7bmm Anthony Grant 0 204470 1141511 787849 2026-06-01T16:56:58Z HarryWurst 36292 1141511 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Anthony Grant at Airport.JPG |anarana=Anthony Grant |teraka=4 Jiona 1987 |maty= |firenena={{Fanjakana Mitambatra}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Anthony Grant''' dia mpilalao baolina kitra britanika mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 4 Jiona 1987 == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra britanika]] ofrbhxa0zcq20ylqpk8qnsml29401t0 Albert Nađ 0 206436 1141508 792421 2026-06-01T16:52:21Z HarryWurst 36292 1141508 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Albert Nađ, 2007.jpg |anarana=Albert Nađ |teraka=29 Oktobra 1974 |maty= |firenena={{Serbia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Albert Nađ''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Serbia]] teraka ny 29 Oktobra 1974 == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra]] d1wlda075kckuupqaeqd3ggmytnbtyv Lokanga 0 231226 1141515 1100800 2026-06-01T18:43:49Z Thelezifor 15140 1141515 wikitext text/x-wiki [[File:Lokanga closeup.jpg|thumb|Ny ''lokanga'' lalaovin' ny tarika [[Vilon' Androy]]]]Ny '''lokanga''' dia [[zavamaneno]] fahita eto [[Madagasikara]], misy tadiny miisa telo ka hatramin' ny fito. Ditin-kazo no ahosotra ireo tadiny ireo. Ny fikasohana dia vita amin' ny [[tsiraka]] [[taretra]] na tsiraka hodi-kazo toy ny [[Lombiry (vahy)|lombiry]] na [[Typhonodorum lindleyanum|vihana]]<ref><small>"[https://motmalgache.org/bins/teny2/lokanga Lokanga]", ''Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ny foko [[Bara]] no niavian' ny lokanga. Mampiasa azy amin' ny fanamasahana ny fombafomba ara-pivavahana ny Bara, fa ny [[Merina]] kosa mampiasa azy hanarahana ny fampisehoana [[hiragasy]]. == Jereo koa == * [[Zavamaneno]] * [[Mozika]] * [[Mozika malagasy]] * [[Lisitry ny zavamaneno malagasy]] == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:Zavamaneno malagasy]] [[sokajy:Kolontsaina malagasy]] sm4nr2xsgqydct7hr3p7svfmcbpq6xp Andriamangarira 0 266261 1141539 1118457 2026-06-02T06:24:40Z Hephaestus-Mrz36 22223 /* Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira */ 1141539 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha "Tranomasina" ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]] '''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka tao Ambohitrontsy tamin’ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny taona 1775 teo amin’ny fahavalopolo taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka. == Ny loharano nipoiran'Andriamangarira == Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny andro nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe<ref name=":0"><small>François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'<nowiki/>''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.</small></ref>(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: * Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra; * Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo; * Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany. Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona<ref><small>Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.</small></ref><ref><small>Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021] « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.</small></ref><ref><small>Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.</small></ref> izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina. a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i: [[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny </Br> Rovan' Antsahadinta|alt=]] *Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775); * Andriamalama tao Isoanangano; * Ranosy (vavy) tao Androhibe; * Rabiby tao Antalaho / Antanetibe; *Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe. b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy </Br> dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i: * Andriamohara, nanjaka tao Alasora; * Rakotomavo na Andriambelomasina tao Ambohimanga (1730-1770); * Andriantoarano tao Alasora; * Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo; * Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina; * Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona. [[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]] Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo. Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira<ref><small>Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]</small></ref><ref><small>Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''], Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&hl=fr&sa=X&redir_esc=y ISBN 9781698427225])</small></ref><ref><small>Thomas Rakotoarivelo & Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.</small></ref><ref><small>Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]</small></ref><ref><small>Isabelle Ratsira & Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.</small></ref>. Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: * Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary; * Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta; * Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina. Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara. Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo. Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io: <blockquote>"Mananjara samy vohitra Antsahadinta. </Br> Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !" </blockquote>Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira<ref><small>Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&q=andriamangarira&dq=andriamangarira&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'<nowiki/>''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.</small></ref>. == Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta == Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany. Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo. Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato. Misy lovan-tsofina<ref><small>Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '<nowiki/>''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.</small></ref> milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta. Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel<ref><small>Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''» ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''</small></ref>, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:<blockquote>«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».</blockquote>Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io ("''Forteresse"'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka. Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora. {| align="center" |[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]] |} == Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira == Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''. Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia: * Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona; * Andriampakatro<ref><small>Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.</small></ref>, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany. Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny </Br> tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. {| align="center" |+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina |[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]] |[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]] |[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]] |} == Andriampakatro == [[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]] '''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]]. Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso. ==== Ambohimandroso-Gara ==== Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] ("g''raphite"'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany. ==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ==== Araka ny tantara voalazan'i P. Callet<ref><small>François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV, Antananarivo: Imprimerie catholique.</small></ref>, dia toy izao no niseho: Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy. Ireto avy izy ireo: * Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina; * Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo; * Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa; * Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina. Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: « Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: * ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;'' * ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';'' * Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.'' « ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''» Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina<ref><small>Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.</small></ref>; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive). Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy. ''Ka ahoana ny fanazavana izany ?'' ==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ==== Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo. Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy. Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany. Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany. Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe: « ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' ''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''» Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.<ref><small>Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.</small></ref> Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany. ==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ==== [[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha "Tranomanara" ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]] Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy. Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro. Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana. Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825. Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza. Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana. Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao. == Rainizakamanga == Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano. Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona. ==== Fanafihana be voninahitra ==== Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.'' Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona. Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay. Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany. ==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ==== Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pasteur amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany. Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I. Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: "''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala"'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina. ==== Fandevenana manetriketrika ==== Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa. {| align="center" |+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra |[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]] |[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]] |[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]] |} == Ny fomban'ny Zanamangarira == Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany: 1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy; 2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: * Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana), * Tsy mibaby na milanja andriana, * Tsy mitondra entan'andriana, * Tsy miambina; 3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana); 4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena; 5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana. == Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira == Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa. Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''». Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ... Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ... [[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. {| align="center" |+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro |[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]] |[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]] |} == Rohy ivelany == * [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/] *[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/] * [https://www.youtube.com/watch?v=pa0oVoUPArU https://www.youtube.com/Antsahadinta/] == Loharano == <references /> [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] 56hhytcnaqyu5d8fxzafht9zvk33uu3 1141541 1141539 2026-06-02T06:33:19Z Hephaestus-Mrz36 22223 /* Ranavalona I sy ny Zanamangarira */ 1141541 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha "Tranomasina" ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]] '''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka tao Ambohitrontsy tamin’ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny taona 1775 teo amin’ny fahavalopolo taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka. == Ny loharano nipoiran'Andriamangarira == Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny andro nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe<ref name=":0"><small>François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'<nowiki/>''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.</small></ref>(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: * Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra; * Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo; * Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany. Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona<ref><small>Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.</small></ref><ref><small>Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021] « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.</small></ref><ref><small>Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.</small></ref> izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina. a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i: [[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny </Br> Rovan' Antsahadinta|alt=]] *Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775); * Andriamalama tao Isoanangano; * Ranosy (vavy) tao Androhibe; * Rabiby tao Antalaho / Antanetibe; *Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe. b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy </Br> dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i: * Andriamohara, nanjaka tao Alasora; * Rakotomavo na Andriambelomasina tao Ambohimanga (1730-1770); * Andriantoarano tao Alasora; * Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo; * Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina; * Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona. [[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]] Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo. Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira<ref><small>Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]</small></ref><ref><small>Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''], Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&hl=fr&sa=X&redir_esc=y ISBN 9781698427225])</small></ref><ref><small>Thomas Rakotoarivelo & Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.</small></ref><ref><small>Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]</small></ref><ref><small>Isabelle Ratsira & Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.</small></ref>. Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: * Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary; * Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta; * Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina. Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara. Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo. Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io: <blockquote>"Mananjara samy vohitra Antsahadinta. </Br> Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !" </blockquote>Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira<ref><small>Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&q=andriamangarira&dq=andriamangarira&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'<nowiki/>''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.</small></ref>. == Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta == Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany. Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo. Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato. Misy lovan-tsofina<ref><small>Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '<nowiki/>''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.</small></ref> milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta. Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel<ref><small>Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''» ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''</small></ref>, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:<blockquote>«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».</blockquote>Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io ("''Forteresse"'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka. Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora. {| align="center" |[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]] |} == Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira == Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''. Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia: * Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona; * Andriampakatro<ref><small>Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.</small></ref>, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany. Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny </Br> tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. {| align="center" |+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina |[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]] |[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]] |[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]] |} == Andriampakatro == [[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]] '''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]]. Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso. ==== Ambohimandroso-Gara ==== Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] ("g''raphite"'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany. ==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ==== Araka ny tantara voalazan'i P. Callet<ref><small>François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV, Antananarivo: Imprimerie catholique.</small></ref>, dia toy izao no niseho: Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy. Ireto avy izy ireo: * Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina; * Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo; * Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa; * Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina. Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: « Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: * ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;'' * ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';'' * Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.'' « ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''» Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina<ref><small>Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.</small></ref>; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive). Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy. ''Ka ahoana ny fanazavana izany ?'' ==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ==== Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo. Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy. Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany. Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany. Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe: « ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' ''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''» Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.<ref><small>Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.</small></ref> Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany. ==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ==== [[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha "Tranomanara" ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]] Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy. Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro. Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana. Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825. Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza. Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana. Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao. == Rainizakamanga == Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano. Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona. ==== Fanafihana be voninahitra ==== Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.'' Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona. Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay. Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany. ==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ==== Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany. Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I. Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: "''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala"'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina. ==== Fandevenana manetriketrika ==== Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa. {| align="center" |+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra |[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]] |[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]] |[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]] |} == Ny fomban'ny Zanamangarira == Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany: 1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy; 2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: * Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana), * Tsy mibaby na milanja andriana, * Tsy mitondra entan'andriana, * Tsy miambina; 3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana); 4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena; 5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana. == Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira == Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa. Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''». Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ... Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ... [[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. {| align="center" |+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro |[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]] |[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]] |} == Rohy ivelany == * [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/] *[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/] * [https://www.youtube.com/watch?v=pa0oVoUPArU https://www.youtube.com/Antsahadinta/] == Loharano == <references /> [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] lzpbm801si7wg6d4fkrth0bekwsysjr Elefanta 0 278749 1141537 1054689 2026-06-02T01:54:56Z HarryWurst 36292 1141537 wikitext text/x-wiki [[Sary:African_Bush_Elephant.jpg|thumb|Elefanta]] Ny '''elefanta''' dia [[biby]] mampinono an'ny fianakaviana Elephantidae ary ireo biby lehibe indrindra amin'ny tany. Karazana telo no ekena ankehitriny: ny [[Elefanta afrikanina|elefanta afrikanina]], ny elefanta afrikanina, ary ny [[Elefanta aziatika|elefanta aziatika]]. == Jereo koa == {{commonscat|elephants}} [[Sokajy:Biby mampinono]] e3sirxd5avns5szitx78mfl317uxwc3 Colocasia esculenta 0 279329 1141484 1141475 2026-06-01T14:07:40Z Thelezifor 15140 Famariparitana 1141484 wikitext text/x-wiki [[Sary:TaroAKL.jpg|vignette|Saonjo|423x423px]] Ny '''''Colocasia esculenta''''' dia karazan-javamaniry misy vodiny azo hanina izay maniry sy volena amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', zana-pianakaviana ''Aroideae''. Amin' ny teny malagasy dia atao hoe '''sahogno''', '''sahonga''', '''sahono''', '''saoña''', '''saonasaona''', '''saonjo''', '''saonjorika''', '''sohono''', '''sonjo''', '''taho''', '''taro''' ary '''tazo''' io zavamaniry io. Miendrika varingarina na kitsoloha ny vodisaonjo, mifono hoditra mafy, sahala amin' ny an' ny [[mangahazo]]. Sakafo mahavelona any [[Afrika]] sy [[Ôseania]] ary any [[Azia Atsimo]] ny saonjo, indrindra ny vodiny. Azo hanina atao laoka koa ny taho sy ny ravin-tsaonjo (agnan-tsaôgno) izay tena matsiro kanefa mila ketrehina fotoana maharitra. Mampalailay vava ny mihinana ny vodiny na ny raviny na ny tahony raha mbola tsy nahandroina. == Famariparitana == === Ankapobeny === [[Sary:Coloc escul 140521-0017 tdp.JPG|vignette|''Vodisaonjo''|243x243px]][[Sary:Champ de sahôgno ou saonjo.jpg|vignette|Tanin-tsaonjo|276x276px|ankavia]]Maniry mijoro ny ''Colocasia esculenta'', na saonjo, izay manana haavo hatramin' ny 2 m, ary afaka miteraka zanany vaovao ny fakany be tsiraka sy tsy lalina. Zavamaniry maharitra taona maro izy io noho ny fananany vatana mitahiry otri-kanina manana habe samihafa, atao hoe "vodiny", izay miendrika varingarina na boribory. Mamoaka tsimoka amin' ny sisiny izay miteraka vodiny na zanany ambaratonga faharoa ity "vodiny" ity, izay mety milanja hatramin' ny 4 kg. Na izany aza dia ambolena matetika isan-taona ilay zavamaniry. === Ravina === [[Sary:Colocasia FR 2012.jpg|vignette|Ravin-tsaonjo]] Ny ravin' ny saonjo, izay tsotra sy lehibe ary tsara tarehy, dia misy loko manomboka amin' ny maitso tanora ka hatramin' ny maitso antitra, indraindray somary volomparasy, ary mirindra manaraka filaharana miolikolika miakatra, toa mipoitra amin' ny faritra iray. Feno sy matevina ny felan-dravina izay tsy misy volovolo sady misy kirany lehibe telo. Miendrika fo na somary miendrika lela lefona ny fotony. Tsy mandray rano ety ivelany toy ny an' ny [[Nymphaea nouchali|tatamo]] (''Nymphaea nouchali'') ireo ravina ireo. Mety hahatratra 85 sm ny halavany ary 60 sm ny sakany. Manana halava 0,5 hatramin' ny 2 m ny [[tangozan-dravina]] izay maitso na volomparasy sady mivelatra kokoa ary lasa fonosana ny eo am-potony, izay miraikitra amin' ny tendron' ny vatan' ilay zavamaniry. Azo inoana fa manamora ny fifanakalozana etona ny firafitra ananan' ny tangozan-dravina izay toa spaonjy raha maniry eny amin' ny faritra feno honahona na tondraka ilay zavamaniry. === Vony === [[Sary:Elephant Ear Flower One.jpg|vignette|Vonin-tsaonjo]] Tsy fahita firy, na tsy misy mihitsy aza, ny famelanana sy ny famoazan' ny ovan-karazana ambolena sasany, indrindra any amin' ny [[nosin' i Pasifika]]. Ny vondrombony dia [[salohy]] voafonon' ny [[brakte]] lehibe miendrika varingarina manana halava 6 ka hatramin' ny 14 sm, miafara amin' ny kambiny tsy mamokatra marani-tendro miloko mavokely. Io vondrom-bony io dia entin' ny [[tangozam-bony]] matanjaka, manana halava 15 hatramin' ny 30 sm, nefa fohy kokoa noho ny [[tangozan-dravina]]. Ny brakte (ravina miendrika felam-bony) lava sy tery, manana halava 20 hatramin' ny 40 sm, somary mifaingoka kely eo amin' ny tendrony, dia mihorona amin' ny endriky tandroka manodidina an' ilay salohy. Mampiavaka ny fianakaviana ''Araceae'', ity rafitra ity, indrindra fa amin' ny karazana fanao haingo. Io ravina miendrika felam-bony io dia maitso amin' ny ampahany ambany, manana halava 3 hatramin' ny 5 sm, izay mandrakotra ny vony izay misy vavimbony, sy mavo amin' ny ampahany ambony, izay lava kokoa, manana halava 15 hatramin' ny 35 sm, boribory lavalava miendrika lela lefona ary mihorona rehefa eny amin' ny tendrony. Ny tena voniny, izay kely sy tsy misy [[Londona (taovan-javamaniry)|londona]], dia na lahy na vavy. Mipoitra eo am-pototry' ilay salohy ny vony izay manana vavimbony, miloko mavo na maitso, manana halava 2 ka hatramin' ny 5 sm. Manana [[fihary atodin' aina]] ambony izy ireo, ary tsy misy efitrefitra anatiny, manana savaivo 1 hatramin' ny 1,5 mm, sy [[fandray vovobony]] tokana, saika tsy misy tangozany. Misy atody 36 ka hatramin' ny 67 ny fihary atodin' aina. Miparitaka mifangaro amin' ny vony vavy mahazatra ny vony tsy mamokatra ary manjavona miandalana rehefa mitombo ny voa aorian' ny fandonahana. Eo ambonin' ny vony vavy no ahitana vony tsy mamokatra manana halava 2 hatramin' ny 5 sm, arahin' ny vony lahy eo an-tampony, manana lahimbony 2 hatramin' ny 6. === Voa === Mamokatra [[Voan-javamaniry|voa]] kely be nofony maro izay mitambatra ho [[vondromboa]] ny saonjo. Miloko volomboasary ny voa tsirairay, izay miendrika salavalava, rehefa masaka, manana savaivo 3 hatramin' ny 5 mm ary misy [[vihim-boa]] 2 hatramin' ny 5. Miendrika atody na salavalava ireo vihy ireo, izay manana halava 1,0 hatramin' ny 1,5 mm sy savaivo 0,7 hatramin' ny 1,0 mm. Mafy izy ireo, miloko mavo tanora, manana [[Foitra (amin' ny zavamaniry)|foitra]] hita mazava eo amin' ny tendrony iray ary [[tangozam-bihy]] mangarahara sy mora tapaka, ary misy [[tahirim-bihy]] be dia be. == Jereo koa == * ''[[Colocasia]]'' * [[Vomanga]] * [[Mangahazo]] * [[Ovy]] * [[Saonjo]] [[Sokajy:Sakafo]] 7s58fh636b2gx93rtnc5x0f5ud84x9w 1141504 1141484 2026-06-01T16:27:41Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1141504 wikitext text/x-wiki [[Sary:TaroAKL.jpg|vignette|Saonjo|423x423px]] Ny '''''Colocasia esculenta''''' dia karazan-javamaniry misy vodiny azo hanina izay maniry sy volena amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', zana-pianakaviana ''Aroideae''. Amin' ny teny malagasy dia atao hoe '''sahogno''', '''sahonga''', '''sahono''', '''saoña''', '''saonasaona''', '''saonjo''', '''saonjorika''', '''sohono''', '''sonjo''', '''taho''', '''taro''' ary '''tazo''' io zavamaniry io. Miendrika varingarina na kitsoloha ny vodisaonjo, mifono hoditra mafy, sahala amin' ny an' ny [[mangahazo]]. Sakafo mahavelona any [[Afrika]] sy [[Ôseania]] ary any [[Azia Atsimo]] ny saonjo, indrindra ny vodiny. Azo hanina atao laoka koa ny taho sy ny ravin-tsaonjo (agnan-tsaôgno) izay tena matsiro kanefa mila ketrehina fotoana maharitra. Mampalailay vava ny mihinana ny vodiny na ny raviny na ny tahony raha mbola tsy nahandroina. == Famariparitana == === Ankapobeny === [[Sary:Coloc escul 140521-0017 tdp.JPG|vignette|''Vodisaonjo''|243x243px]][[Sary:Champ de sahôgno ou saonjo.jpg|vignette|Tanin-tsaonjo|276x276px|ankavia]]Maniry mijoro ny ''Colocasia esculenta'', na saonjo, izay manana haavo hatramin' ny 2 m, ary afaka miteraka zanany vaovao ny fakany be tsiraka sy tsy lalina. Zavamaniry maharitra taona maro izy io noho ny fananany vatana mitahiry otri-kanina manana habe samihafa, atao hoe "vodiny", izay miendrika varingarina na boribory. Mamoaka tsimoka amin' ny sisiny izay miteraka vodiny na zanany ambaratonga faharoa ity "vodiny" ity, izay mety milanja hatramin' ny 4 kg. Na izany aza dia ambolena matetika isan-taona ilay zavamaniry. === Ravina === [[Sary:Colocasia FR 2012.jpg|vignette|Ravin-tsaonjo]] Ny ravin' ny saonjo, izay tsotra sy lehibe ary tsara tarehy, dia misy loko manomboka amin' ny maitso tanora ka hatramin' ny maitso antitra, indraindray somary volomparasy, ary mirindra manaraka filaharana miolikolika miakatra, toa mipoitra amin' ny faritra iray. Feno sy matevina ny felan-dravina izay tsy misy volovolo sady misy kirany lehibe telo. Miendrika fo na somary miendrika lela lefona ny fotony. Tsy mandray rano ety ivelany toy ny an' ny [[Nymphaea nouchali|tatamo]] (''Nymphaea nouchali'') ireo ravina ireo. Mety hahatratra 85 sm ny halavany ary 60 sm ny sakany. Manana halava 0,5 hatramin' ny 2 m ny [[tangozan-dravina]] izay maitso na volomparasy sady mivelatra kokoa ary lasa fonosana ny eo am-potony, izay miraikitra amin' ny tendron' ny vatan' ilay zavamaniry. Azo inoana fa manamora ny fifanakalozana etona ny firafitra ananan' ny tangozan-dravina izay toa spaonjy raha maniry eny amin' ny faritra feno honahona na tondraka ilay zavamaniry. === Vony === [[Sary:Elephant Ear Flower One.jpg|vignette|Vonin-tsaonjo]] Tsy fahita firy, na tsy misy mihitsy aza, ny famelanana sy ny famoazan' ny ovan-karazana ambolena sasany, indrindra any amin' ny [[nosin' i Pasifika]]. Ny vondrombony dia [[salohy]] voafonon' ny [[braktea]] lehibe miendrika varingarina manana halava 6 ka hatramin' ny 14 sm, miafara amin' ny kambiny tsy mamokatra marani-tendro miloko mavokely. Io vondrom-bony io dia entin' ny [[tangozam-bony]] matanjaka, manana halava 15 hatramin' ny 30 sm, nefa fohy kokoa noho ny [[tangozan-dravina]]. Ny brakte (ravina miendrika felam-bony) lava sy tery, manana halava 20 hatramin' ny 40 sm, somary mifaingoka kely eo amin' ny tendrony, dia mihorona amin' ny endriky tandroka manodidina an' ilay salohy. Mampiavaka ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', ity rafitra ity, indrindra fa amin' ny karazana fanao haingo. Io ravina miendrika felam-bony io dia maitso amin' ny ampahany ambany, manana halava 3 hatramin' ny 5 sm, izay mandrakotra ny vony izay misy vavimbony, sy mavo amin' ny ampahany ambony, izay lava kokoa, manana halava 15 hatramin' ny 35 sm, boribory lavalava miendrika lela lefona ary mihorona rehefa eny amin' ny tendrony. Ny tena voniny, izay kely sy tsy misy [[Londona (taovan-javamaniry)|londona]], dia na lahy na vavy. Mipoitra eo am-pototry' ilay salohy ny vony izay manana vavimbony, miloko mavo na maitso, manana halava 2 ka hatramin' ny 5 sm. Manana [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] ambony izy ireo, ary tsy misy efitrefitra anatiny, manana savaivo 1 hatramin' ny 1,5 mm, sy [[fandray vovobony]] tokana, saika tsy misy tangozany. Misy atody 36 ka hatramin' ny 67 ny fihary atodin' aina. Miparitaka mifangaro amin' ny vony vavy mahazatra ny vony tsy mamokatra ary manjavona miandalana rehefa mitombo ny voa aorian' ny fandonahana. Eo ambonin' ny vony vavy no ahitana vony tsy mamokatra manana halava 2 hatramin' ny 5 sm, arahin' ny vony lahy eo an-tampony, manana lahimbony 2 hatramin' ny 6. === Voa === Mamokatra [[Voa (bôtanika)|voa]] kely be nofony maro izay mitambatra ho [[vondromboa]] ny saonjo. Miloko volomboasary ny voa tsirairay, izay miendrika salavalava, rehefa masaka, manana savaivo 3 hatramin' ny 5 mm ary misy [[vihim-boa]] 2 hatramin' ny 5. Miendrika atody na salavalava ireo vihy ireo, izay manana halava 1,0 hatramin' ny 1,5 mm sy savaivo 0,7 hatramin' ny 1,0 mm. Mafy izy ireo, miloko mavo tanora, manana [[Foitra (amin' ny zavamaniry)|foitra]] hita mazava eo amin' ny tendrony iray ary [[tangozam-bihy]] mangarahara sy mora tapaka, ary misy [[tahirim-bihy]] be dia be. == Jereo koa == * ''[[Colocasia]]'' * [[Vomanga]] * [[Mangahazo]] * [[Ovy]] * [[Saonjo]] [[Sokajy:Sakafo]] kfye4voosgxu26y2ktfqbllppxyj53e 1141506 1141504 2026-06-01T16:37:21Z Thelezifor 15140 1141506 wikitext text/x-wiki [[Sary:TaroAKL.jpg|vignette|Saonjo|423x423px]] Ny '''''Colocasia esculenta''''' dia karazan-javamaniry misy vodiny azo hanina izay maniry sy volena amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', zana-pianakaviana ''Aroideae''. Amin' ny teny malagasy dia atao hoe '''sahogno''', '''sahonga''', '''sahono''', '''saoña''', '''saonasaona''', '''saonjo''', '''saonjorika''', '''sohono''', '''sonjo''', '''taho''', '''taro''' ary '''tazo''' io zavamaniry io. Miendrika varingarina na kitsoloha ny vodisaonjo, mifono hoditra mafy, sahala amin' ny an' ny [[mangahazo]]. Sakafo mahavelona any [[Afrika]] sy [[Ôseania]] ary any [[Azia Atsimo]] ny saonjo, indrindra ny vodiny. Azo hanina atao laoka koa ny taho sy ny ravin-tsaonjo (agnan-tsaôgno) izay tena matsiro kanefa mila ketrehina fotoana maharitra. Mampalailay vava ny mihinana ny vodiny na ny raviny na ny tahony raha mbola tsy nahandroina. == Famariparitana == === Ankapobeny === [[Sary:Coloc escul 140521-0017 tdp.JPG|vignette|''Vodisaonjo''|243x243px]][[Sary:Champ de sahôgno ou saonjo.jpg|vignette|Tanin-tsaonjo|276x276px|ankavia]]Maniry mijoro ny ''Colocasia esculenta'', na saonjo, izay manana haavo hatramin' ny 2 m, ary afaka miteraka zanany vaovao ny fakany be tsiraka sy tsy lalina. Zavamaniry maharitra taona maro izy io noho ny fananany vatana mitahiry otri-kanina manana habe samihafa, atao hoe "vodiny", izay miendrika varingarina na boribory. Mamoaka tsimoka amin' ny sisiny izay miteraka vodiny na zanany ambaratonga faharoa ity "vodiny" ity, izay mety milanja hatramin' ny 4 kg. Na izany aza dia ambolena matetika isan-taona ilay zavamaniry. === Ravina === [[Sary:Colocasia FR 2012.jpg|vignette|Ravin-tsaonjo]] Ny ravin' ny saonjo, izay tsotra sy lehibe ary tsara tarehy, dia misy loko manomboka amin' ny maitso tanora ka hatramin' ny maitso antitra, indraindray somary volomparasy, ary mirindra manaraka filaharana miolikolika miakatra, toa mipoitra amin' ny faritra iray. Feno sy matevina ny felan-dravina izay tsy misy volovolo sady misy kirany lehibe telo. Miendrika fo na somary miendrika lela lefona ny fotony. Tsy mandray rano ety ivelany toy ny an' ny [[Nymphaea nouchali|tatamo]] (''Nymphaea nouchali'') ireo ravina ireo. Mety hahatratra 85 sm ny halavany ary 60 sm ny sakany. Manana halava 0,5 hatramin' ny 2 m ny [[tangozan-dravina]] izay maitso na volomparasy sady mivelatra kokoa ary lasa fonosana ny eo am-potony, izay miraikitra amin' ny tendron' ny vatan' ilay zavamaniry. Azo inoana fa manamora ny fifanakalozana etona ny firafitra ananan' ny tangozan-dravina izay toa spaonjy raha maniry eny amin' ny faritra feno honahona na tondraka ilay zavamaniry. === Vony === [[Sary:Elephant Ear Flower One.jpg|vignette|Vonin-tsaonjo]] Tsy fahita firy, na tsy misy mihitsy aza, ny famelanana sy ny famoazan' ny ovan-karazana ambolena sasany, indrindra any amin' ny [[nosin' i Pasifika]]. Ny vondrombony dia [[salohy]] voafonon' ny [[braktea]] lehibe miendrika varingarina manana halava 6 ka hatramin' ny 14 sm, miafara amin' ny kambiny tsy mamokatra marani-tendro miloko mavokely. Io vondrom-bony io dia entin' ny [[tangozam-bony]] matanjaka, manana halava 15 hatramin' ny 30 sm, nefa fohy kokoa noho ny [[tangozan-dravina]]. Ny brakte (ravina miendrika felam-bony) lava sy tery, manana halava 20 hatramin' ny 40 sm, somary mifaingoka kely eo amin' ny tendrony, dia mihorona amin' ny endriky tandroka manodidina an' ilay salohy. Mampiavaka ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', ity rafitra ity, indrindra fa amin' ny karazana fanao haingo. Io ravina miendrika felam-bony io dia maitso amin' ny ampahany ambany, manana halava 3 hatramin' ny 5 sm, izay mandrakotra ny vony izay misy vavimbony, sy mavo amin' ny ampahany ambony, izay lava kokoa, manana halava 15 hatramin' ny 35 sm, boribory lavalava miendrika lela lefona ary mihorona rehefa eny amin' ny tendrony. Ny tena voniny, izay kely sy tsy misy [[Londona (taovan-javamaniry)|londona]], dia na lahy na vavy. Mipoitra eo am-pototry' ilay salohy ny vony izay manana vavimbony, miloko mavo na maitso, manana halava 2 ka hatramin' ny 5 sm. Manana [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] ambony izy ireo, ary tsy misy efitrefitra anatiny, manana savaivo 1 hatramin' ny 1,5 mm, sy [[fandray vovobony]] tokana, saika tsy misy tangozany. Misy atody 36 ka hatramin' ny 67 ny fihary atodin' aina. Miparitaka mifangaro amin' ny vony vavy mahazatra ny vony tsy mamokatra ary manjavona miandalana rehefa mitombo ny voa aorian' ny fandonahana. Eo ambonin' ny vony vavy no ahitana vony tsy mamokatra manana halava 2 hatramin' ny 5 sm, arahin' ny vony lahy eo an-tampony, manana lahimbony 2 hatramin' ny 6. === Voa === Mamokatra [[Voa (bôtanika)|voa]] kely be nofony maro izay mitambatra ho [[vondromboa]] ny saonjo. Miloko volomboasary ny voa tsirairay, izay miendrika salavalava, rehefa masaka, manana savaivo 3 hatramin' ny 5 mm ary misy [[vihim-boa]] 2 hatramin' ny 5. Miendrika atody na salavalava ireo vihy ireo, izay manana halava 1,0 hatramin' ny 1,5 mm sy savaivo 0,7 hatramin' ny 1,0 mm. Mafy izy ireo, miloko mavo tanora, manana [[Foitra (bôtanika)|foitra]] hita mazava eo amin' ny tendrony iray ary [[tangozam-bihy]] mangarahara sy mora tapaka, ary misy [[tahirim-bihy]] be dia be. == Jereo koa == * ''[[Colocasia]]'' * [[Vomanga]] * [[Mangahazo]] * [[Ovy]] * [[Saonjo]] [[Sokajy:Sakafo]] o5suh3tgusw36w8amuyonjpr76nth9a Pistia stratiotes 0 281228 1141525 1121500 2026-06-01T19:21:45Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Tsikafonkafona]] ho [[Pistia stratiotes]] i Thelezifor 1121500 wikitext text/x-wiki [[Sary:Water Lettuces (Pistia stratiotes) (6766645601).jpg|vignette|336x336px|Tsikafonkafona ao Tikal, any [[Goatemala]])]] [[Sary:Pistia stratiotes 1.jpg|vignette|Tsikafonkafona ]] Ny '''tsikafonkafona''' dia [[zavamaniry]] anaty [[rano]], ao amin' ny fianakavian-javamaniry ''[[Araceae]],'' izay maniry amin' ny faritra rehetra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] any [[Amerika]], any [[Azia]], aty [[Afrika]] ary any [[Ôseania]], sady efa nampidirina koa any [[Eorôpa]]. Maniry [[Zavamaniry mandavan-taona|mandavan-taona]] izy, mitsinkafona ambony rano, misandrahaka sy mifaningotra ary mihantona anaty rano ny [[Faka|fakany]] izay mahatratra 50 sm. Tsy manana [[Taho|tahony]] izy. Atao hoe '''''Pistia stratiotes''''' ny arana siantifikany. Eny amin' ny [[lakandrano]], ny [[renirano]] mikoriana mora, ny hady misy rano, ny [[tanimbary]] ary ny [[dobo]] no tian' ny tsikafonkafona aniriana indrindra. Mety ho rakotra azy tanteraka ny toerana aniriany ary hovoasakany ny fisian' ny [[ôksizenina]] ao anaty [[rano]] ka mahatonga ny fahafatesan' ny [[trondro]], ho voahelingeliny koa ny fifamoivoizana anaty rano. Atao hoe azafo, hazafo, raizafy, ranomanafaka, rasanjaka, savamanipaka, tsinkafonkafonka koa io zavamairy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. == Jereo koa == * ''[[Pistia]]'' * [[Tsikafonkafombazaha]] 4bpkfuaoq3wtnzkwhj5zi3by1rw88y0 1141528 1141525 2026-06-01T19:25:30Z Thelezifor 15140 Nanolo anarana 1141528 wikitext text/x-wiki [[Sary:Water Lettuces (Pistia stratiotes) (6766645601).jpg|vignette|336x336px|Tsikafonkafona ao Tikal, any [[Goatemala]])]] [[Sary:Pistia stratiotes 1.jpg|vignette|Tsikafonkafona ]] Ny '''''Pistia stratiotes''''' dia [[zavamaniry]] anaty [[rano]], ao amin' ny fianakavian-javamaniry ''[[Araceae]],'' izay maniry amin' ny faritra rehetra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] any [[Amerika]], any [[Azia]], aty [[Afrika]] ary any [[Ôseania]], sady efa nampidirina koa any [[Eorôpa]]. Maniry [[Zavamaniry mandavan-taona|mandavan-taona]] izy, mitsinkafona ambony rano, misandrahaka sy mifaningotra ary mihantona anaty rano ny [[Faka|fakany]] izay mahatratra 50 sm. Tsy manana [[Taho|tahony]] izy. Atao hoe ny arana siantifikany. Eny amin' ny [[lakandrano]], ny [[renirano]] mikoriana mora, ny hady misy rano, ny [[tanimbary]] ary ny [[dobo]] no tian' ny tsikafonkafona aniriana indrindra. Mety ho rakotra azy tanteraka ny toerana aniriany ary hovoasakany ny fisian' ny [[ôksizenina]] ao anaty [[rano]] ka mahatonga ny fahafatesan' ny [[trondro]], ho voahelingeliny koa ny fifamoivoizana anaty rano. Atao hoe '''azafo''', '''hazafo''', '''raizafy''', '''ranomanafaka''', '''rasanjaka''', '''savamanipaka''', '''tsinkafonkafonka''' koa io '''zavamairy''' io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. == Jereo koa == * ''[[Pistia]]'' * [[Tsikafonkafombazaha]] gtvyks68z1q4uhc5gq3h1lphywv3ucr Rot-Weiss Essen 0 286532 1141480 1104136 2026-06-01T12:04:27Z ZioNicco 457 1141480 wikitext text/x-wiki [[File:Logo of Rot-Weiss Essen.svg|left|200px]] [[File:Fußballspiel Fortuna Düsseldorf - Rot Weiß Essen im Rheinstadion 03.03.2002.jpg|thumb|Rot-Weiss Essen]] I '''''Rot-Weiss Essen''''' dia klioba ara-panatanjahantena ao an-tanànan'i [[Essen]], {{Alemaina}}. ==Fahombiazana:== *Mpandresy ny [[amboara alemana]]: 1953 *Tompondaka alemà: 1955 == Rohy ivelany == {{commons category}} [[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Alemaina]] [[Sokajy:Essen]][[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Nordrhein-Westfalen]] ef56nx9a4mf20juaxhpbc9ojys9mh8z Araceae 0 292987 1141540 1141375 2026-06-02T06:30:47Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1141540 wikitext text/x-wiki [[Sary:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|vignette|435x435px|''Spathiphyllum cochlearispathum'']] [[Sary:Arum Titan - Jardin botanique de Villers les Nancy.jpg|vignette|399x399px|''Amorphophallus titanum'']] Ny '''''Araceae''''' dia fianakavian-javamaniry ahitana karazana 3&nbsp;500 eo ho eo izay mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 139 eo ho eo, ao amin' ny filaharana [[Arales]]. Zavamaniry [[mônôkôtiledôna]] izy ireo, izay mety hiseho amin' ny endika [[hazobotry]] na [[ahitra]], indraindray [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], any amin' ny faritra mafana, ary, amin' ny isa kely, any amin' ny faritra manana toetany antonony. Anisan' ity fianakaviana ity ny ''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]]). Ity fianakaviana ity dia ahitana ny ''[[Amorphophallus titanum]]'', any any [[Sumatra]], izay manana vondrom-bony lehibe indrindra amin' ity fianakaviana ity. == Vondron-karazana == [[Sary:(MHNT) Colocasia esculenta - Les Martels, Giroussens Tarn.jpg|vignette|''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]])]] Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) <small>(30</small> <small>Aogosutra 2012)</small> * ''[[Aglaodorum]]'' Schott (1858) * ''[[Aglaonema]]'' Schott (1829) * ''[[Alloschemone]]'' Schott (1858) * ''[[Alocasia]]'' (Schott) G.Don (1839) * ''[[Ambrosina]]'' Bassi (1763) * ''[[Amorphophallus]]'' Blume ex Decne. (1834) * ''[[Amydrium]]'' Schott (1863) * ''[[Anadendrum]]'' Schott (1857) * ''[[Anaphyllopsis]]'' A.Hay (1988 publ. 1989) * ''[[Anaphyllum]]'' Schott (1858) * ''[[Anchomanes]]'' Schott (1853) * ''[[Anthurium]]'' Schott (1829) * ''[[Anubias]]'' Schott (1857) * ''[[Apoballis]]'' Schott (1858) * ''[[Aridarum]]'' Ridl. (1913) * ''[[Ariopsis]]'' Nimmo (1839) * ''[[Arisaema]]'' Mart. (1831) * ''[[Arisarum]]'' Mill. (1754) * ''[[Arophyton]]'' Jum. (1928) * ''[[Arum]]'' L. (1753) * ''[[Asterostigma]]'' Fisch. & C.A.Mey. (1845) * ''[[Bakoa]]'' P.C.Boyce & S.Y.Wong (2008) * ''[[Biarum]]'' Schott (1832) * ''[[Bognera]]'' Mayo & Nicolson (1984) * ''[[Bucephalandra]]'' Schott (1858) * ''[[Caladium]]'' Vent. (1800) * ''[[Calla]]'' L. (1753) * ''[[Callopsis]]'' Engl. (1895) * ''[[Carlephyton]]'' Jum. (1919) * ''[[Cercestis]]'' Schott (1857) * ''[[Chlorospatha]]'' Engl. (1878) * ''[[Colletogyne]]'' Buchet (1939) * ''[[Colocasia]]'' Schott (1832) * ''[[Croatiella]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Cryptocoryne]]'' Fisch. ex Wydler (1830) * ''[[Culcasia]]'' P.Beauv. (1805) * ''[[Cyrtosperma]]'' Griff. (1851) * ''[[Dieffenbachia]]'' Schott (1829) * ''[[Dracontioides]]'' Engl. (1911) * ''[[Dracontium]]'' L. (1753) * ''[[Dracunculus]]'' Mill. (1754) * ''[[Eminium]]'' Schott (1856) * ''[[Epipremnum]]'' Schott (1857) * ''[[Filarum]]'' Nicolson (1967) * ''[[Furtadoa]]'' M.Hotta (1981) * ''[[Gearum]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Gonatopus]]'' Engl. (1879) * ''[[Gorgonidium]]'' Schott (1864) * ''[[Gymnostachys]]'' R.Br. (1810) * ''[[Hapaline]]'' Schott (1858) * ''[[Helicodiceros]]'' Schott (1853) * ''[[Hestia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Heteropsis]]'' Kunth (1841) * ''[[Holochlamys]]'' Engl. (1883) * ''[[Homalomena]]'' Schott (1832) * ''[[Incarum]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Jasarum]]'' G.S.Bunting (1975 publ. 1977) * ''[[Lagenandra]]'' Dalzell (1852) * ''[[Lasia]]'' Lour. (1790) * ''[[Lasimorpha]]'' Schott (1857) * ''[[Lemna]]'' L. (1753) * ''[[Leucocasia]]'' * ''[[Lysichiton]]'' Schott (1857) * ''[[Mangonia]]'' Schott (1857) * ''[[Monstera]]'' Adans. (1763) * ''[[Montrichardia]]'' Crueg. (1854) * ''[[Nephthytis]]'' Schott (1857) * ''[[Ooia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Orontium]]'' L. (1753) * ''[[Pedicellarum]]'' M.Hotta (1976) * ''[[Peltandra]]'' Raf. (1819) * ''[[Philodendron]]'' Schott (1829) * ''[[Philonotion]]'' Schott (1857) * ''[[Phymatarum]]'' M.Hotta (1965) * ''[[Pichinia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Pinellia]]'' Ten. (1839) * ''[[Piptospatha]]'' N.E.Br. (1879) * ''[[Pistia]]'' L. (1753) * ''[[Podolasia]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Pothoidium]]'' Schott (1857) * ''[[Pothos]]'' L. (1753) * ''[[Protarum]]'' Engl. (1901) * ''[[Pseudohydrosme]]'' Engl. (1892) * ''[[Pycnospatha]]'' Thorel ex Gagnep. (1941) * ''[[Remusatia]]'' Schott (1832) * ''[[Rhaphidophora]]'' Hassk. (1842) * ''[[Rhodospatha]]'' Poepp. (1845) * ''[[Sauromatum]]'' Schott (1832) * ''[[Scaphispatha]]'' Brongn. ex Schott (1860) * ''[[Schismatoglottis]]'' Zoll. & Moritzi (1854) * ''[[Scindapsus]]'' Schott (1832) * ''[[Spathantheum]]'' Schott (1859) * ''[[Spathicarpa]]'' Hook. (1831) * ''[[Spathiphyllum]]'' Schott (1832) * ''[[Spirodela]]'' Schleid. (1839) * ''[[Stenospermation]]'' Schott (1858) * ''[[Steudnera]]'' K.Koch (1862) * ''[[Stylochaeton]]'' Lepr. (1834) * ''[[Symplocarpus]]'' Salisb. ex Nutt. (1817) * ''[[Synandrospadix]]'' Engl. (1883) * ''[[Syngonium]]'' Schott (1829) * ''[[Taccarum]]'' Brongn. ex Schott (1858) * ''[[Theriophonum]]'' Blume (1837) * ''[[Typhonium]]'' Schott (1829) * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' Schott (1857) * ''[[Ulearum]]'' Engl. (1905) * ''[[Urospatha]]'' Schott (1853) * ''[[Wolffia]]'' Horkel ex Schleid. (1844) * ''[[Wolffiella]]'' (Hegelm.) Hegelm. (1895) * ''[[Xanthosoma]]'' Schott (1832) * ''[[Zamioculcas]]'' Schott (1856) * ''[[Zantedeschia]]'' Spreng. (1826) * ''[[Zomicarpa]]'' Schott (1856) * ''[[Zomicarpella]]'' N. E. Brown (1881) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko manana karazana maniry eto [[Madagasikara]]: * ''[[Alocasia]]'' <small>(Schott) G.Don</small> * ''[[Amorphophallus]]'' <small>Blume ex Decne.</small> * ''[[Arophyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Arum]]'' * ''[[Carlephyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Colletogyne]]'' <small>Buchet</small> * ''[[Colocasia]]'' <small>Schott</small> * ''[[Heteropsis]]'' * ''[[Lemna]]'' L. * ''[[Pistia]]'' L. * ''[[Pothos]]'' L. * ''[[Spirodela]]'' <small>Schleid</small>. * ''[[Typhonium]]'' <small>Schott</small> * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' * ''[[Wolffia]]'' <small>Horkel ex Wimm.</small> * ''[[Xanthosoma]]'' <small>Schott</small> o1rgrx8d7puq4m4pwnunuzkpo135j2i 1141542 1141540 2026-06-02T07:58:01Z Thelezifor 15140 /* Antoko misy eto Madagasikara */ 1141542 wikitext text/x-wiki [[Sary:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|vignette|435x435px|''Spathiphyllum cochlearispathum'']] [[Sary:Arum Titan - Jardin botanique de Villers les Nancy.jpg|vignette|399x399px|''Amorphophallus titanum'']] Ny '''''Araceae''''' dia fianakavian-javamaniry ahitana karazana 3&nbsp;500 eo ho eo izay mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 139 eo ho eo, ao amin' ny filaharana [[Arales]]. Zavamaniry [[mônôkôtiledôna]] izy ireo, izay mety hiseho amin' ny endika [[hazobotry]] na [[ahitra]], indraindray [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], any amin' ny faritra mafana, ary, amin' ny isa kely, any amin' ny faritra manana toetany antonony. Anisan' ity fianakaviana ity ny ''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]]). Ity fianakaviana ity dia ahitana ny ''[[Amorphophallus titanum]]'', any any [[Sumatra]], izay manana vondrom-bony lehibe indrindra amin' ity fianakaviana ity. == Vondron-karazana == [[Sary:(MHNT) Colocasia esculenta - Les Martels, Giroussens Tarn.jpg|vignette|''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]])]] Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) <small>(30</small> <small>Aogosutra 2012)</small> * ''[[Aglaodorum]]'' Schott (1858) * ''[[Aglaonema]]'' Schott (1829) * ''[[Alloschemone]]'' Schott (1858) * ''[[Alocasia]]'' (Schott) G.Don (1839) * ''[[Ambrosina]]'' Bassi (1763) * ''[[Amorphophallus]]'' Blume ex Decne. (1834) * ''[[Amydrium]]'' Schott (1863) * ''[[Anadendrum]]'' Schott (1857) * ''[[Anaphyllopsis]]'' A.Hay (1988 publ. 1989) * ''[[Anaphyllum]]'' Schott (1858) * ''[[Anchomanes]]'' Schott (1853) * ''[[Anthurium]]'' Schott (1829) * ''[[Anubias]]'' Schott (1857) * ''[[Apoballis]]'' Schott (1858) * ''[[Aridarum]]'' Ridl. (1913) * ''[[Ariopsis]]'' Nimmo (1839) * ''[[Arisaema]]'' Mart. (1831) * ''[[Arisarum]]'' Mill. (1754) * ''[[Arophyton]]'' Jum. (1928) * ''[[Arum]]'' L. (1753) * ''[[Asterostigma]]'' Fisch. & C.A.Mey. (1845) * ''[[Bakoa]]'' P.C.Boyce & S.Y.Wong (2008) * ''[[Biarum]]'' Schott (1832) * ''[[Bognera]]'' Mayo & Nicolson (1984) * ''[[Bucephalandra]]'' Schott (1858) * ''[[Caladium]]'' Vent. (1800) * ''[[Calla]]'' L. (1753) * ''[[Callopsis]]'' Engl. (1895) * ''[[Carlephyton]]'' Jum. (1919) * ''[[Cercestis]]'' Schott (1857) * ''[[Chlorospatha]]'' Engl. (1878) * ''[[Colletogyne]]'' Buchet (1939) * ''[[Colocasia]]'' Schott (1832) * ''[[Croatiella]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Cryptocoryne]]'' Fisch. ex Wydler (1830) * ''[[Culcasia]]'' P.Beauv. (1805) * ''[[Cyrtosperma]]'' Griff. (1851) * ''[[Dieffenbachia]]'' Schott (1829) * ''[[Dracontioides]]'' Engl. (1911) * ''[[Dracontium]]'' L. (1753) * ''[[Dracunculus]]'' Mill. (1754) * ''[[Eminium]]'' Schott (1856) * ''[[Epipremnum]]'' Schott (1857) * ''[[Filarum]]'' Nicolson (1967) * ''[[Furtadoa]]'' M.Hotta (1981) * ''[[Gearum]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Gonatopus]]'' Engl. (1879) * ''[[Gorgonidium]]'' Schott (1864) * ''[[Gymnostachys]]'' R.Br. (1810) * ''[[Hapaline]]'' Schott (1858) * ''[[Helicodiceros]]'' Schott (1853) * ''[[Hestia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Heteropsis]]'' Kunth (1841) * ''[[Holochlamys]]'' Engl. (1883) * ''[[Homalomena]]'' Schott (1832) * ''[[Incarum]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Jasarum]]'' G.S.Bunting (1975 publ. 1977) * ''[[Lagenandra]]'' Dalzell (1852) * ''[[Lasia]]'' Lour. (1790) * ''[[Lasimorpha]]'' Schott (1857) * ''[[Lemna]]'' L. (1753) * ''[[Leucocasia]]'' * ''[[Lysichiton]]'' Schott (1857) * ''[[Mangonia]]'' Schott (1857) * ''[[Monstera]]'' Adans. (1763) * ''[[Montrichardia]]'' Crueg. (1854) * ''[[Nephthytis]]'' Schott (1857) * ''[[Ooia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Orontium]]'' L. (1753) * ''[[Pedicellarum]]'' M.Hotta (1976) * ''[[Peltandra]]'' Raf. (1819) * ''[[Philodendron]]'' Schott (1829) * ''[[Philonotion]]'' Schott (1857) * ''[[Phymatarum]]'' M.Hotta (1965) * ''[[Pichinia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Pinellia]]'' Ten. (1839) * ''[[Piptospatha]]'' N.E.Br. (1879) * ''[[Pistia]]'' L. (1753) * ''[[Podolasia]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Pothoidium]]'' Schott (1857) * ''[[Pothos]]'' L. (1753) * ''[[Protarum]]'' Engl. (1901) * ''[[Pseudohydrosme]]'' Engl. (1892) * ''[[Pycnospatha]]'' Thorel ex Gagnep. (1941) * ''[[Remusatia]]'' Schott (1832) * ''[[Rhaphidophora]]'' Hassk. (1842) * ''[[Rhodospatha]]'' Poepp. (1845) * ''[[Sauromatum]]'' Schott (1832) * ''[[Scaphispatha]]'' Brongn. ex Schott (1860) * ''[[Schismatoglottis]]'' Zoll. & Moritzi (1854) * ''[[Scindapsus]]'' Schott (1832) * ''[[Spathantheum]]'' Schott (1859) * ''[[Spathicarpa]]'' Hook. (1831) * ''[[Spathiphyllum]]'' Schott (1832) * ''[[Spirodela]]'' Schleid. (1839) * ''[[Stenospermation]]'' Schott (1858) * ''[[Steudnera]]'' K.Koch (1862) * ''[[Stylochaeton]]'' Lepr. (1834) * ''[[Symplocarpus]]'' Salisb. ex Nutt. (1817) * ''[[Synandrospadix]]'' Engl. (1883) * ''[[Syngonium]]'' Schott (1829) * ''[[Taccarum]]'' Brongn. ex Schott (1858) * ''[[Theriophonum]]'' Blume (1837) * ''[[Typhonium]]'' Schott (1829) * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' Schott (1857) * ''[[Ulearum]]'' Engl. (1905) * ''[[Urospatha]]'' Schott (1853) * ''[[Wolffia]]'' Horkel ex Schleid. (1844) * ''[[Wolffiella]]'' (Hegelm.) Hegelm. (1895) * ''[[Xanthosoma]]'' Schott (1832) * ''[[Zamioculcas]]'' Schott (1856) * ''[[Zantedeschia]]'' Spreng. (1826) * ''[[Zomicarpa]]'' Schott (1856) * ''[[Zomicarpella]]'' N. E. Brown (1881) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko manana karazana maniry eto [[Madagasikara]]: * ''[[Alocasia]]'' <small>(Schott) G.Don</small> * ''[[Amorphophallus]]'' <small>Blume ex Decne.</small> * ''[[Arophyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Arum]]'' * ''[[Carlephyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Colletogyne]]'' <small>Buchet</small> * ''[[Colocasia]]'' <small>Schott</small> * ''[[Epipremnum]]'' <small>Schott</small> (ao anatiny ny ''[[Pothos]]'' <small>L.</small>) * ''[[Heteropsis]]'' * ''[[Lemna]]'' L. * ''[[Pistia stratiotes|Pistia]]'' L. * ''[[Spirodela]]'' <small>Schleid</small>. * ''[[Typhonium]]'' <small>Schott</small> * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' * ''[[Wolffia]]'' <small>Horkel ex Wimm.</small> * ''[[Xanthosoma]]'' <small>Schott</small> pvpm6z9kp5nh05f82vo7n1awttcm70r 1141543 1141542 2026-06-02T07:59:02Z Thelezifor 15140 1141543 wikitext text/x-wiki [[Sary:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|vignette|435x435px|''Spathiphyllum cochlearispathum'']] [[Sary:Arum Titan - Jardin botanique de Villers les Nancy.jpg|vignette|399x399px|''Amorphophallus titanum'']] Ny '''''Araceae''''' dia fianakavian-javamaniry ahitana karazana 3&nbsp;500 eo ho eo izay mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 139 eo ho eo, ao amin' ny filaharana [[Arales]]. Zavamaniry [[mônôkôtiledôna]] izy ireo, izay mety hiseho amin' ny endika [[hazobotry]] na [[ahitra]], indraindray [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], any amin' ny faritra mafana, ary, amin' ny isa kely, any amin' ny faritra manana toetany antonony. Anisan' ity fianakaviana ity ny ''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]]). Ity fianakaviana ity dia ahitana ny ''[[Amorphophallus titanum]]'', any any [[Sumatra]], izay manana vondrom-bony lehibe indrindra amin' ity fianakaviana ity. == Vondron-karazana == [[Sary:(MHNT) Colocasia esculenta - Les Martels, Giroussens Tarn.jpg|vignette|''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]])]] Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) <small>(30</small> <small>Aogosutra 2012)</small> * ''[[Aglaodorum]]'' Schott (1858) * ''[[Aglaonema]]'' Schott (1829) * ''[[Alloschemone]]'' Schott (1858) * ''[[Alocasia]]'' (Schott) G.Don (1839) * ''[[Ambrosina]]'' Bassi (1763) * ''[[Amorphophallus]]'' Blume ex Decne. (1834) * ''[[Amydrium]]'' Schott (1863) * ''[[Anadendrum]]'' Schott (1857) * ''[[Anaphyllopsis]]'' A.Hay (1988 publ. 1989) * ''[[Anaphyllum]]'' Schott (1858) * ''[[Anchomanes]]'' Schott (1853) * ''[[Anthurium]]'' Schott (1829) * ''[[Anubias]]'' Schott (1857) * ''[[Apoballis]]'' Schott (1858) * ''[[Aridarum]]'' Ridl. (1913) * ''[[Ariopsis]]'' Nimmo (1839) * ''[[Arisaema]]'' Mart. (1831) * ''[[Arisarum]]'' Mill. (1754) * ''[[Arophyton]]'' Jum. (1928) * ''[[Arum]]'' L. (1753) * ''[[Asterostigma]]'' Fisch. & C.A.Mey. (1845) * ''[[Bakoa]]'' P.C.Boyce & S.Y.Wong (2008) * ''[[Biarum]]'' Schott (1832) * ''[[Bognera]]'' Mayo & Nicolson (1984) * ''[[Bucephalandra]]'' Schott (1858) * ''[[Caladium]]'' Vent. (1800) * ''[[Calla]]'' L. (1753) * ''[[Callopsis]]'' Engl. (1895) * ''[[Carlephyton]]'' Jum. (1919) * ''[[Cercestis]]'' Schott (1857) * ''[[Chlorospatha]]'' Engl. (1878) * ''[[Colletogyne]]'' Buchet (1939) * ''[[Colocasia]]'' Schott (1832) * ''[[Croatiella]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Cryptocoryne]]'' Fisch. ex Wydler (1830) * ''[[Culcasia]]'' P.Beauv. (1805) * ''[[Cyrtosperma]]'' Griff. (1851) * ''[[Dieffenbachia]]'' Schott (1829) * ''[[Dracontioides]]'' Engl. (1911) * ''[[Dracontium]]'' L. (1753) * ''[[Dracunculus]]'' Mill. (1754) * ''[[Eminium]]'' Schott (1856) * ''[[Epipremnum]]'' Schott (1857) * ''[[Filarum]]'' Nicolson (1967) * ''[[Furtadoa]]'' M.Hotta (1981) * ''[[Gearum]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Gonatopus]]'' Engl. (1879) * ''[[Gorgonidium]]'' Schott (1864) * ''[[Gymnostachys]]'' R.Br. (1810) * ''[[Hapaline]]'' Schott (1858) * ''[[Helicodiceros]]'' Schott (1853) * ''[[Hestia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Heteropsis]]'' Kunth (1841) * ''[[Holochlamys]]'' Engl. (1883) * ''[[Homalomena]]'' Schott (1832) * ''[[Incarum]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Jasarum]]'' G.S.Bunting (1975 publ. 1977) * ''[[Lagenandra]]'' Dalzell (1852) * ''[[Lasia]]'' Lour. (1790) * ''[[Lasimorpha]]'' Schott (1857) * ''[[Lemna]]'' L. (1753) * ''[[Leucocasia]]'' * ''[[Lysichiton]]'' Schott (1857) * ''[[Mangonia]]'' Schott (1857) * ''[[Monstera]]'' Adans. (1763) * ''[[Montrichardia]]'' Crueg. (1854) * ''[[Nephthytis]]'' Schott (1857) * ''[[Ooia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Orontium]]'' L. (1753) * ''[[Pedicellarum]]'' M.Hotta (1976) * ''[[Peltandra]]'' Raf. (1819) * ''[[Philodendron]]'' Schott (1829) * ''[[Philonotion]]'' Schott (1857) * ''[[Phymatarum]]'' M.Hotta (1965) * ''[[Pichinia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Pinellia]]'' Ten. (1839) * ''[[Piptospatha]]'' N.E.Br. (1879) * ''[[Pistia]]'' L. (1753) * ''[[Podolasia]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Pothoidium]]'' Schott (1857) * ''[[Pothos]]'' L. (1753) * ''[[Protarum]]'' Engl. (1901) * ''[[Pseudohydrosme]]'' Engl. (1892) * ''[[Pycnospatha]]'' Thorel ex Gagnep. (1941) * ''[[Remusatia]]'' Schott (1832) * ''[[Rhaphidophora]]'' Hassk. (1842) * ''[[Rhodospatha]]'' Poepp. (1845) * ''[[Sauromatum]]'' Schott (1832) * ''[[Scaphispatha]]'' Brongn. ex Schott (1860) * ''[[Schismatoglottis]]'' Zoll. & Moritzi (1854) * ''[[Scindapsus]]'' Schott (1832) * ''[[Spathantheum]]'' Schott (1859) * ''[[Spathicarpa]]'' Hook. (1831) * ''[[Spathiphyllum]]'' Schott (1832) * ''[[Spirodela]]'' Schleid. (1839) * ''[[Stenospermation]]'' Schott (1858) * ''[[Steudnera]]'' K.Koch (1862) * ''[[Stylochaeton]]'' Lepr. (1834) * ''[[Symplocarpus]]'' Salisb. ex Nutt. (1817) * ''[[Synandrospadix]]'' Engl. (1883) * ''[[Syngonium]]'' Schott (1829) * ''[[Taccarum]]'' Brongn. ex Schott (1858) * ''[[Theriophonum]]'' Blume (1837) * ''[[Typhonium]]'' Schott (1829) * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' Schott (1857) * ''[[Ulearum]]'' Engl. (1905) * ''[[Urospatha]]'' Schott (1853) * ''[[Wolffia]]'' Horkel ex Schleid. (1844) * ''[[Wolffiella]]'' (Hegelm.) Hegelm. (1895) * ''[[Xanthosoma]]'' Schott (1832) * ''[[Zamioculcas]]'' Schott (1856) * ''[[Zantedeschia]]'' Spreng. (1826) * ''[[Zomicarpa]]'' Schott (1856) * ''[[Zomicarpella]]'' N. E. Brown (1881) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko manana karazana maniry eto [[Madagasikara]]: * ''[[Alocasia]]'' <small>(Schott) G.Don</small> * ''[[Amorphophallus]]'' <small>Blume ex Decne.</small> * ''[[Arophyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Arum]]'' * ''[[Carlephyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Colletogyne]]'' <small>Buchet</small> * ''[[Colocasia]]'' <small>Schott</small> * ''[[Epipremnum]]'' <small>Schott</small> (ao anatiny ny ''[[Epipremnum aureum|Pothos]]'' <small>L.</small>) * ''[[Heteropsis]]'' * ''[[Lemna]]'' L. * ''[[Pistia stratiotes|Pistia]]'' L. * ''[[Spirodela]]'' <small>Schleid</small>. * ''[[Typhonium]]'' <small>Schott</small> * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' * ''[[Wolffia]]'' <small>Horkel ex Wimm.</small> * ''[[Xanthosoma]]'' <small>Schott</small> oj3y47nacqfdqoxnc9o3g8cwdz6vp8e 1141545 1141543 2026-06-02T08:07:55Z Thelezifor 15140 1141545 wikitext text/x-wiki [[Sary:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|vignette|435x435px|''Spathiphyllum cochlearispathum'']] [[Sary:Arum Titan - Jardin botanique de Villers les Nancy.jpg|vignette|399x399px|''Amorphophallus titanum'']] Ny '''''Araceae''''' dia fianakavian-javamaniry ahitana karazana 3&nbsp;500 eo ho eo izay mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 139 eo ho eo, ao amin' ny filaharana [[Arales]]. Zavamaniry [[mônôkôtiledôna]] izy ireo, izay mety hiseho amin' ny endika [[hazobotry]] na [[ahitra]], indraindray [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], any amin' ny faritra mafana, ary, amin' ny isa kely, any amin' ny faritra manana toetany antonony. Anisan' ity fianakaviana ity ny ''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]]). Ity fianakaviana ity dia ahitana ny ''[[Amorphophallus titanum]]'', any any [[Sumatra]], izay manana vondrom-bony lehibe indrindra amin' ity fianakaviana ity. == Vondron-karazana == [[Sary:(MHNT) Colocasia esculenta - Les Martels, Giroussens Tarn.jpg|vignette|''[[Colocasia esculenta]]'' ([[saonjo]])]] Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) <small>(30</small> <small>Aogosutra 2012)</small> * ''[[Aglaodorum]]'' Schott (1858) * ''[[Aglaonema]]'' Schott (1829) * ''[[Alloschemone]]'' Schott (1858) * ''[[Alocasia]]'' (Schott) G.Don (1839) * ''[[Ambrosina]]'' Bassi (1763) * ''[[Amorphophallus]]'' Blume ex Decne. (1834) * ''[[Amydrium]]'' Schott (1863) * ''[[Anadendrum]]'' Schott (1857) * ''[[Anaphyllopsis]]'' A.Hay (1988 publ. 1989) * ''[[Anaphyllum]]'' Schott (1858) * ''[[Anchomanes]]'' Schott (1853) * ''[[Anthurium]]'' Schott (1829) * ''[[Anubias]]'' Schott (1857) * ''[[Apoballis]]'' Schott (1858) * ''[[Aridarum]]'' Ridl. (1913) * ''[[Ariopsis]]'' Nimmo (1839) * ''[[Arisaema]]'' Mart. (1831) * ''[[Arisarum]]'' Mill. (1754) * ''[[Arophyton]]'' Jum. (1928) * ''[[Arum]]'' L. (1753) * ''[[Asterostigma]]'' Fisch. & C.A.Mey. (1845) * ''[[Bakoa]]'' P.C.Boyce & S.Y.Wong (2008) * ''[[Biarum]]'' Schott (1832) * ''[[Bognera]]'' Mayo & Nicolson (1984) * ''[[Bucephalandra]]'' Schott (1858) * ''[[Caladium]]'' Vent. (1800) * ''[[Calla]]'' L. (1753) * ''[[Callopsis]]'' Engl. (1895) * ''[[Carlephyton]]'' Jum. (1919) * ''[[Cercestis]]'' Schott (1857) * ''[[Chlorospatha]]'' Engl. (1878) * ''[[Colletogyne]]'' Buchet (1939) * ''[[Colocasia]]'' Schott (1832) * ''[[Croatiella]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Cryptocoryne]]'' Fisch. ex Wydler (1830) * ''[[Culcasia]]'' P.Beauv. (1805) * ''[[Cyrtosperma]]'' Griff. (1851) * ''[[Dieffenbachia]]'' Schott (1829) * ''[[Dracontioides]]'' Engl. (1911) * ''[[Dracontium]]'' L. (1753) * ''[[Dracunculus]]'' Mill. (1754) * ''[[Eminium]]'' Schott (1856) * ''[[Epipremnum]]'' Schott (1857) (ao anatiny ny ''[[Epipremnum aureum|Pothos]]'' <small>L.</small>) * ''[[Filarum]]'' Nicolson (1967) * ''[[Furtadoa]]'' M.Hotta (1981) * ''[[Gearum]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Gonatopus]]'' Engl. (1879) * ''[[Gorgonidium]]'' Schott (1864) * ''[[Gymnostachys]]'' R.Br. (1810) * ''[[Hapaline]]'' Schott (1858) * ''[[Helicodiceros]]'' Schott (1853) * ''[[Hestia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Heteropsis]]'' Kunth (1841) * ''[[Holochlamys]]'' Engl. (1883) * ''[[Homalomena]]'' Schott (1832) * ''[[Incarum]]'' E.G.Gonç. (2005) * ''[[Jasarum]]'' G.S.Bunting (1975 publ. 1977) * ''[[Lagenandra]]'' Dalzell (1852) * ''[[Lasia]]'' Lour. (1790) * ''[[Lasimorpha]]'' Schott (1857) * ''[[Lemna]]'' L. (1753) * ''[[Leucocasia]]'' * ''[[Lysichiton]]'' Schott (1857) * ''[[Mangonia]]'' Schott (1857) * ''[[Monstera]]'' Adans. (1763) * ''[[Montrichardia]]'' Crueg. (1854) * ''[[Nephthytis]]'' Schott (1857) * ''[[Ooia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Orontium]]'' L. (1753) * ''[[Pedicellarum]]'' M.Hotta (1976) * ''[[Peltandra]]'' Raf. (1819) * ''[[Philodendron]]'' Schott (1829) * ''[[Philonotion]]'' Schott (1857) * ''[[Phymatarum]]'' M.Hotta (1965) * ''[[Pichinia]]'' S.Y.Wong & P.C.Boyce (2010) * ''[[Pinellia]]'' Ten. (1839) * ''[[Piptospatha]]'' N.E.Br. (1879) * ''[[Pistia]]'' L. (1753) * ''[[Podolasia]]'' N.E.Br. (1882) * ''[[Pothoidium]]'' Schott (1857) * ''[[Pothos]]'' L. (1753) * ''[[Protarum]]'' Engl. (1901) * ''[[Pseudohydrosme]]'' Engl. (1892) * ''[[Pycnospatha]]'' Thorel ex Gagnep. (1941) * ''[[Remusatia]]'' Schott (1832) * ''[[Rhaphidophora]]'' Hassk. (1842) * ''[[Rhodospatha]]'' Poepp. (1845) * ''[[Sauromatum]]'' Schott (1832) * ''[[Scaphispatha]]'' Brongn. ex Schott (1860) * ''[[Schismatoglottis]]'' Zoll. & Moritzi (1854) * ''[[Scindapsus]]'' Schott (1832) * ''[[Spathantheum]]'' Schott (1859) * ''[[Spathicarpa]]'' Hook. (1831) * ''[[Spathiphyllum]]'' Schott (1832) * ''[[Spirodela]]'' Schleid. (1839) * ''[[Stenospermation]]'' Schott (1858) * ''[[Steudnera]]'' K.Koch (1862) * ''[[Stylochaeton]]'' Lepr. (1834) * ''[[Symplocarpus]]'' Salisb. ex Nutt. (1817) * ''[[Synandrospadix]]'' Engl. (1883) * ''[[Syngonium]]'' Schott (1829) * ''[[Taccarum]]'' Brongn. ex Schott (1858) * ''[[Theriophonum]]'' Blume (1837) * ''[[Typhonium]]'' Schott (1829) * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' Schott (1857) * ''[[Ulearum]]'' Engl. (1905) * ''[[Urospatha]]'' Schott (1853) * ''[[Wolffia]]'' Horkel ex Schleid. (1844) * ''[[Wolffiella]]'' (Hegelm.) Hegelm. (1895) * ''[[Xanthosoma]]'' Schott (1832) * ''[[Zamioculcas]]'' Schott (1856) * ''[[Zantedeschia]]'' Spreng. (1826) * ''[[Zomicarpa]]'' Schott (1856) * ''[[Zomicarpella]]'' N. E. Brown (1881) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko manana karazana maniry eto [[Madagasikara]]: * ''[[Alocasia]]'' <small>(Schott) G.Don</small> * ''[[Amorphophallus]]'' <small>Blume ex Decne.</small> * ''[[Arophyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Arum]]'' * ''[[Carlephyton]]'' <small>Jum</small>. * ''[[Colletogyne]]'' <small>Buchet</small> * ''[[Colocasia]]'' <small>Schott</small> * ''[[Epipremnum]]'' <small>Schott</small> (ao anatiny ny ''[[Epipremnum aureum|Pothos]]'' <small>L.</small>) * ''[[Heteropsis]]'' * ''[[Lemna]]'' L. * ''[[Pistia stratiotes|Pistia]]'' L. * ''[[Spirodela]]'' <small>Schleid</small>. * ''[[Typhonium]]'' <small>Schott</small> * ''[[Typhonodorum lindleyanum|Typhonodorum]]'' * ''[[Wolffia]]'' <small>Horkel ex Wimm.</small> * ''[[Xanthosoma]]'' <small>Schott</small> 0d46ljiuss0kdt5fsm2rkh9f67w0csu Paul Rapatsalahy 0 294237 1141479 1139191 2026-06-01T12:02:13Z Bluerose25 31052 nampiditra infobox 1141479 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Paul Rapatsalahy|teraka=Taona 1911|toerana=Ambidivato, Antananarivo|maty=Febroary 1988|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanao gazety|asa hafa=Mpanoratra}} I '''Paul Rapatsalahy''' dia mpanao gazety sy mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny taona 1911vary maty tamin' ny Febroary 1988. == Fiainany == I Paul Rapatsalahy dia teraka tamin' ny 1911 tao Ambidivato [[Antananarivo]]. Fantatra amin' ny solon' anarana hoe Idealy-Soa na Paul Kambetty izy. Mpanorina ny trano pirinty Takariva izy ary namorona ny gazety ''Takariva'' sy ny gazety amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] sy [[Fiteny frantsay|frantsay]] maro hafa sy onjam-peo. Izy no rain' i José Rapatsalahy, mpanoratra [[malagasy]] ihany koa izay maty tamin' ny taona 1984. Anisan' ny hetsika nataony, dia izy no nanorina ny trano famoahana kapila malagasy voalohany, ny fifaninanana ''Miss Madagascar'' voalohany nandray anjara tamin' ny fifaninanana ''Miss Monde'', ny [[tranombakoka]] tsy miankina voalohany teto Madagasikara, sns. Izy koa dia solontenan' ny [[UNESCO]] teto Madagasikara ary mpiaro ny [[fiteny esperantô]]. Mpikambana ao amin' ny [[Akademia Malagasy]], mpanoratra sanganasa manodidina ny enimpolo (''Ilay tsipika mena'', ''Myra'', sns.). Somary tafasaraka amin' ny fisahiranana [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]]<nowiki/>n' ny manam-pahaizana malagasy izy, nefa fantatra amin' ny maha mpanoratra be mpitia azy noho ny fiarovany ny [[kolontsaina malagasy]], miaraka amin' ny fandraisana anjaran' ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany frantsay]] sy ny dia lavitra maro nataony. Fanadihadiana akademika maro no raketin' ny asany manontolo. Nakarina ho Commandeur de l'Ordre National Malgache izy. Maty tamin' ny Febroary 1988 tao Antananarivo izy. Tamin' ny taona 2002 no nampitondraina ny anarany ny lalana iray ao Antananarivo. == Jereo koa == * [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1911]] rq492l4x00ee90r0nm5e38xo18sfvud Colocasia 0 296161 1141478 1141469 2026-06-01T12:00:45Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1141478 wikitext text/x-wiki [[Sary:Colocasia affinis - var-jenningsii - desc-light through leaf - from-DC1.jpg|vignette|381x381px|''Colocasia affinis'']] Ny '''''Colocasia''''' dia antokon-karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', teratany any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy any amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinenta Indiana]]. Ambolena betsaka sy maniry tsara any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly hafa ny karazana sasany. Miendrika lela [[lefona]] na sary [[fo]] sady misy [[savoka]] ny raviny ary tsy mitazona rano: mikoriana haingana eo amin' ny velarany ny ranonorana. Misy karazany eo anelanelan' ny 10 sy 20 ity antoko ity. Ny ''[[Colocasia esculenta]]'' (saonjo) sy ny ''[[Colocasia gigantea]]'' ary ny ''[[Colocasia antiquorum]]'' (anantsaonjo) no karazana tena fantatra. Ny saonjo dia [[zavamaniry manafika]] any amin' ny tany mando manamorona ny morontsiraky ny Gulf Coast any [[Etazonia]], izay mandrahona ny hampikisaka ny zavamaniry teratany any amin' ny tany mando. == Fampifangaroana == Mora afangaro amin' ny ''[[Alocasia]]'' ny ''Colocasia''. Antoko roa mitovitovy endrika izy ireo. Miavaka ny ''Alocasia'' amin' ny raviny manjelanjelatra sy manondro ambony ary tohanan' ny "vatany" hita maso. Mifanohitra amin' izany ny ''Colocasia'' izay manana ravina tsy manjelatra sady miondrika ary maniry mivondrona eo ambonin' ny vodiny izay amin' ny ankapobeny milevina ambanin' ny tany. == Karazana == [[Sary:AlocasiaMacrorrhizaLeaf2.jpg|vignette|233x233px|''[[Alocasia macrorrhizos]]'']] Misy karazany eo anelanelan' ny 10 sy 20 ity vondron-karazana ity. * ''Colocasia affinis'' <small>Schott</small> * ''[[Colocasia antiquorum]]'', (anantsaonjo) indraindray heverina ho mitovy amin' ny ''C. esculenta'' ([[Colocasia esculenta|saonjo]]). * ''Colocasia'' ''boyceana <small>Gogoi & Borah</small>'' * ''[[Colocasia esculenta]]'' <small>(L.) Schott -</small> saonjo * ''Colocasia fallax'' <small>Schott</small> * ''Colocasia fontanesii'' <small>Schott</small> * ''Colocasia formosana'' <small>Hayata</small> * ''Colocasia hassanii'' <small>H.Ara</small> * ''Colocasia'' ''konishi'' <small>Hayata</small> * ''Colocasia'' ''kotoensis'' <small>Hayata</small> * ''Colocasia lihengiae'' <small>C.L.Long & K.M.Liu</small> * ''Colocasia mannii'' <small>Hook.f.</small> * ''Colocasia menglaensis'' <small>J.T.Yin, H.Li & Z.F.Xu</small> * ''Colocasia oresbia'' <small>A.Hay</small> * ''Colocasia tonoimo'' <small>A.Hay</small> == Fanamarihana == === Karazana nafindra antoko === [[Sary:Inhamechines1.jpg|vignette|226x226px|''[[Leucocasia gigantea]]'']] Ireto karazana manaraka ireto dia nafindra antoko avy ao amin' ny ''Colocasia'' na ''Caladium'': * ''Colocasia'' ''gigantea'', na ''Caladium giganteum'' <small>Blume</small>. → ''[[Leucocasia gigantea]]'' <small>(Blume) Hook.f.</small> == Jereo koa == * ''[[Alocasia]]'' * ''[[Caladium]]'' * ''[[Leucocasia]]'' 7eqr4kvdvo4hfnyfuv04u8xwil1i716 1141481 1141478 2026-06-01T12:04:42Z Thelezifor 15140 1141481 wikitext text/x-wiki [[Sary:Colocasia affinis - var-jenningsii - desc-light through leaf - from-DC1.jpg|vignette|381x381px|''Colocasia affinis'']] Ny '''''Colocasia''''' dia antokon-karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', teratany any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy any amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinenta Indiana]]. Ambolena betsaka sy maniry tsara any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly hafa ny karazana sasany. Miendrika lela [[lefona]] na sary [[fo]] sady misy [[savoka]] ny raviny ary tsy mitazona rano: mikoriana haingana eo amin' ny velarany ny ranonorana. Misy karazany eo anelanelan' ny 10 sy 20 ity antoko ity. Ny ''[[Colocasia esculenta]]'' (saonjo) sy ny ''[[Colocasia antiquorum]]'' (saonjo) no karazana tena fantatra. Ny saonjo dia [[zavamaniry manafika]] any amin' ny tany mando manamorona ny morontsiraky ny Gulf Coast any [[Etazonia]], izay mandrahona ny hampikisaka ny zavamaniry teratany any amin' ny tany mando. == Fampifangaroana == Mora afangaro amin' ny ''[[Alocasia]]'' ny ''Colocasia''. Antoko roa mitovitovy endrika izy ireo. Miavaka ny ''Alocasia'' amin' ny raviny manjelanjelatra sy manondro ambony ary tohanan' ny "vatany" hita maso. Mifanohitra amin' izany ny ''Colocasia'' izay manana ravina tsy manjelatra sady miondrika ary maniry mivondrona eo ambonin' ny vodiny izay amin' ny ankapobeny milevina ambanin' ny tany. == Karazana == [[Sary:AlocasiaMacrorrhizaLeaf2.jpg|vignette|233x233px|''[[Alocasia macrorrhizos]]'']] Misy karazany eo anelanelan' ny 10 sy 20 ity vondron-karazana ity. * ''Colocasia affinis'' <small>Schott</small> * ''[[Colocasia antiquorum]]'', (anantsaonjo) indraindray heverina ho mitovy amin' ny ''C. esculenta'' ([[Colocasia esculenta|saonjo]]). * ''Colocasia'' ''boyceana <small>Gogoi & Borah</small>'' * ''[[Colocasia esculenta]]'' <small>(L.) Schott -</small> saonjo * ''Colocasia fallax'' <small>Schott</small> * ''Colocasia fontanesii'' <small>Schott</small> * ''Colocasia formosana'' <small>Hayata</small> * ''Colocasia hassanii'' <small>H.Ara</small> * ''Colocasia'' ''konishi'' <small>Hayata</small> * ''Colocasia'' ''kotoensis'' <small>Hayata</small> * ''Colocasia lihengiae'' <small>C.L.Long & K.M.Liu</small> * ''Colocasia mannii'' <small>Hook.f.</small> * ''Colocasia menglaensis'' <small>J.T.Yin, H.Li & Z.F.Xu</small> * ''Colocasia oresbia'' <small>A.Hay</small> * ''Colocasia tonoimo'' <small>A.Hay</small> == Fanamarihana == === Karazana nafindra antoko === [[Sary:Inhamechines1.jpg|vignette|226x226px|''[[Leucocasia gigantea]]'']] Ireto karazana manaraka ireto dia nafindra antoko avy ao amin' ny ''Colocasia'' na ''Caladium'': * ''Colocasia'' ''gigantea'', na ''Caladium giganteum'' <small>Blume</small>. → ''[[Leucocasia gigantea]]'' <small>(Blume) Hook.f.</small> == Jereo koa == * ''[[Alocasia]]'' * ''[[Caladium]]'' * ''[[Leucocasia]]'' ktyw0hkkcsat7wiztbuuib4qxpsre2l Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17 3 296580 1141509 1136502 2026-06-01T16:52:53Z MediaWiki message delivery 6907 /* This Month in Education: May 2026 */ fizarana vaovao 1141509 wikitext text/x-wiki == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 Novambra 2025 à 13:46 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> :Hi @[[Mpikambana:ZI Jony|ZI Jony]] I’m happy to help with the translation.Just to clarify, I translate the entire "This Month in Education" section, including all the articles listed, or only on specific parts such headlines or certain sections? Do I translate them directly on Meta-wiki? Thank you [[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17|resaka]]) 30 Novambra 2025 à 15:00 (UTC) ::@[[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]], thanks for the translation. I would appreciate if you could translate in Meta-Wiki as well. [[User:ZI Jony|<span style="color:#8B0000">'''ZI Jony'''</span>]] [[Meta:SWMT|<sup><span style="color:Green"><i>(SWMT)</i></span></sup>]] 30 Novambra 2025 à 15:42 (UTC) :::Hi, here is the translation in Malagasy language. I would like to ask if there’s a specific format or platform where these translations should be submitted? I'm happy to collaborate. :::'''<big>Ny Fampianarana amin’ity Volana ity</big>''' :::'''Fizarana faha-14 • Laharana faha-11 • Novambra 2025''' :::[[metawiki:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Votoaty]] • [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Lohateny]] • [[metawiki:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Misoratana anarana]] :::Ao amin'ity laharana ity :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Tafaverina indray ny Programa ho an'ny Mpianatra Wiki amin'ny Fahavaratra ao amin'ny Mozean'i Auckland ho an'ny taona 2025 & 2026]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Toby Edu Wiki 2025 any Belgrade, Serbia]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata any an-tsekoly: Mpianatra avy any amin'ny faritra ambanivohitra ao Minas Gerais mandray anjara amin'ny fanomezana angon-drakitra momba ny vehivavy mainty breziliàna]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|Mpianatra 190 avy any Oteitza Lizeoa no namorona lahatsoratra 48 momba ny tantaran'ny Firenena Basque ho an'ny Txikipedia tao anatin'ny iray andro]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|Kongresy Iraisam-pirenena faha-2 Wikimedia, Fanabeazana, ary Kolontsaina Nomerika – WECUDI]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Tetikasa Africa and Proud Leads Wiki Classroom manerana ny Fanjakana Nizeriana Telo]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|Novambra 2025Novambra 2025/Fihaonambe Wiki Tseky isan-taona natao ny Sabotsy 8 Novambra]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|Fihaonana EduWiki tao amin'ny Fihaonambe Wiki GLAM 2025]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Hetsika fanabeazana fararano tena mahomby tany Makedonia]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Volana Aziatika Wikipedia Kannada 2025: Edit-a-thon & Hevitry ny atrikasa avy amin'ny Loyola College, Karnataka]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons natao tany Gjakova sy Krusha e Madhe]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Mpanabe Okrainiana mamorona drafi-pampianarana misokatra mifototra amin'ny taranja «Famakiana ny Wikipedia ao an-dakilasy»]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|Mpanampy Mpianatra ao amin'ny United Architects of the Philippines – University of Nueva Caceres dia nanatevin-daharana ny Fanofanana momba ny Wikisource]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Horonantsary momba ny Traikefam-pampianarana miaraka amin'ny Wikipedia, Wikidata, Commons, ary OSM]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki ho fitaovana amin'ny fanomezan-danja ara-teknolojia momba ny fahalalana indizeny]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Fifaninanana Wiki Science any Albania sy Kosovo]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Antso ho an'ny Fandraisana Anjara amin'ny Atrikasa Wiki 2026]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Fandraisana anjara amin'ny Wikipedia miaraka amin'ny Fakiolten'ny Mpianatra Matematika sy Siansa Voajanahary ao Kosovo]] :::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Ny fiantraikan'ny Klioba Wiki Wikimedia Rwanda amin'ny Fitomboan'ny Vondrona Mpampiasa Wikimedia Rwanda]] :::[[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17|resaka]]) 2 Desambra 2025 à 14:19 (UTC) == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17 Desambra 2025 à 14:21 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 Janoary 2026 à 18:26 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> :Hi @[[Mpikambana:ZI Jony|ZI Jony]]. Thank you for the message, we'll translate them [[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17|resaka]]) 29 Janoary 2026 à 14:45 (UTC) == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 Martsa 2026 à 11:55 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 Aprily 2026 à 10:21 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == Welcome to Wiki Project Med! == {| cellspacing="8" cellpadding="0" style="width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;" | [[File:Medical translation.svg|250x250px]] | Hi '''{{PAGENAME}}'''! Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]]. We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline. Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process. '''After every translation, please ensure the following steps are done:''' *Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title. *Add suitable categories. *Check that the infobox is correctly translated and complete. *Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines. *After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them. Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. Thank you for contributing your time and skills to this important work. -- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team |} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:15 (UTC) == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 Aprily 2026 à 16:01 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 Jiona 2026 à 16:52 (UTC)</div> </div> <!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> s2n4omh7ky1lq3ge6h9wo4qizl0lx5a Mpikambana:PK2/sandbox 2 297090 1141535 1126727 2026-06-02T01:38:06Z PK2 2490 add sandbox pages for new Wikipedia editions 1141535 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ Pages I have in my sandbox |- | &nbsp; |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My sandbox pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2/ملعب|/sandbox]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2/Kokwetcitasinahikan|/sandbox]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2/Qaralama|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2/খেলাঘর|/sandbox]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2/proves|/sandbox]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2/خۆڵەپەتانێ|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2/Pískoviště|/sandbox]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2/Pwll Tywod|/sandbox]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2/πρόχειρο|/sandbox]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2/provejo|/sandbox]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2/Taller|/sandbox]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2/Proba orria|/sandbox]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2/obraol|/sandbox]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2/صفحه تمرین|/sandbox]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2/Brouillon|/sandbox]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2/Clár Dubh|/sandbox]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2/proiogpan|/sandbox]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2/טיוטה|/sandbox]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2/próbalap|/sandbox]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2/Ավազարկղ|/sandbox]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2/Սեւագրութիւն|/sandbox]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2/pagipadasan|/sandbox]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2/sandkassi|/sandbox]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2/Sandbox|/sandbox]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2/bak wedhi|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2/qaralama|/sandbox]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2/зертхана|/sandbox]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|/sandbox]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2/연습장|/sandbox]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2/ceribandin|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2/Harenarium|/sandbox]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2/Kutí de prova|/sandbox]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2/juodraštis|/sandbox]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2/Smilšu kaste|/sandbox]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2/bak kasiak|/sandbox]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2/Kotak pasir|/sandbox]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2/Kladblok|/sandbox]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2/ପରଖଘର|/sandbox]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2/ਕੱਚਾ ਖ਼ਾਕਾ|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2/brudnopis|/sandbox]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2/ازمون‌مخ|/sandbox]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2/teste|/sandbox]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2/Черновик|/sandbox]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2/प्रयोगपृष्ठम्|/sandbox]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2/مشق پٽي|/sandbox]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2/igralište|/sandbox]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2/pieskovisko|/sandbox]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2/Bacaadka|/sandbox]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2/песак|/sandbox]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2/sandlåda|/sandbox]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2/ukurasa wa majaribio|/sandbox]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2/மணல்தொட்டி|/sandbox]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2/ಕಲ್ಪುನ ಕಳ|/sandbox]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2/ప్రయోగశాల|/sandbox]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2/Сиёҳнавис|/sandbox]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2/ทดลองเขียน|/sandbox]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2/burador|/sandbox]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2/deneme tahtası|/sandbox]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2/Чернетка|/sandbox]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2/تختۂ مشق|/sandbox]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2/qumloq|/sandbox]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2/nháp|/sandbox]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2/沙盒|/sandbox]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p Lisitry ny taovan-javamaniry 0 297171 1141505 1139032 2026-06-01T16:36:50Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1141505 wikitext text/x-wiki [[Sary:Roots by cesarpb.jpg|vignette|372x372px|[[Faka]]<nowiki/>n' ny [[honko]]]] Inty ny '''lisitry ny taovan-javamaniry''' izay mitanisa ny anaran' ny ampahan-javamaniry toy ny [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], ny [[taho]], ny [[rantsana]], ny [[Voninkazo|vony]], ny [[faka]], sns. == Lisitra == '''A''' * [[atodinaina]] '''B''' * [[Baby (zavamaniry)|baby]] [[Baby (zavamaniry)|(zavamaniry)]] * [[braktea]] na [[brakte]] '''D''' '''E''' * [[emboka]] (akondro) '''F''' * [[faka]] * [[fampaho]] * [[fandray vovobony]] * [[fehezam-boninkazo]] * [[felambony]] * [[felan-dravina]] * [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] * [[flôema]] * [[Foitra (bôtanika)]] * [[Foko (taovan-javamaniry)|foko]] (''[[Cynanchum junciforme]]'' na ''Pycnoneurum junciforme'') * [[Fonon-taovam-pananahana (zavamaniry)|fonon-taovam-pananahana]] * [[foto-kazo]] * [[foto-taho]] '''G''' '''H''' * [[hodi-kazo]] * [[hoditra (zavamaniry)]] * [[hoza-dravina]] '''I''' '''J''' '''K''' * [[kambiôma]] * [[kiran-dravina]] * [[ksilema]] '''L''' * [[ladina]] * [[lafitra]] (amin' ny [[akondro]]) * [[laha-kazo aman-dravina]] (fr: <nowiki>''</nowiki>''houppier''<nowiki>''</nowiki>) * [[lahimbony]] * [[lalan-dranon-kazo]] * [[lalan-dranon-kazo]] * [[Londona (taovan-javamaniry)|londona]] '''M''' * [[mamimbony]] '''N''' * [[nofom-boa]] * [[nofon-kazo]] '''O''' '''P''' * [[pela-dravina]] = [[felan-dravina]] '''R''' * [[rantsana]] * [[ravimbony]] * [[Ravina (zavamaniry)|Ravina]] * [[Ravina (zavamaniry)|ravinkazo]] * [[ravin-tsimoka]] * [[rizôma]] '''S''' * [[sampaho]] * [[sampana]] * [[singam-bavimbony]] * [[sofim-boa]] '''T''' * [[tahirim-bihy]] * [[taho]] * [[tahon-dahimbony]] * [[tahon-tsimoka]] * [[tangolika]] * [[tangozam-bihy]] * [[tangozam-boa]] * [[tangozam-bony]] * [[tangozana]] * [[tangozan-dravina]] * [[taranja (taova)]] * [[totsim-bovoka]] * [[tsilo]] * [[tsimoka]] * [[tsiraka]] * [[tsirilahy]] * [[Tsirinaina lahy (zavamaniry)|tsirinaina lahy]] * [[Tsirivavy (zavamaniry)|tsirivavy]] '''V''' * [[vatan-javamaniry]] * [[vatan-kazo]] * [[vavimbony]] * [[vertisily]] * [[vihim-bovobony]] * [[vihin-javamaniry]] * [[voa (bôtanika)]] * [[vodin-javamaniry]] * [[vody (zavamaniry)]] * [[vololon-tsiry]] * [[vondromboa]] * [[vondrombony]] * [[vondrom-pelambony]] * [[vondron-dravimbony]] * [[voninkazo]] * [[vontsina]] * [[Voninkazo|vony]] * [[vovobony]] '''Z''' * [[zana-pelana]] * [[zanataho]] == Jereo koa == * [[Zavamaniry]] easy7t4rj5bt7u9qxa66nygyl98xhc2 Londona (taovan-javamaniry) 0 297452 1141486 1127900 2026-06-01T14:49:24Z Thelezifor 15140 Nanatsara votoatiny 1141486 wikitext text/x-wiki Ny '''londona''' dia fitambaran' ny fonosana izay miaro ny taovam-pananahan' ny [[Vony|vonin-javamaniry]] ([[lahimbony]] sy [[vavimbony]]). Tafiditra ao anatin' izany ny [[vondron-dravimbony]] voaforon' ny [[ravimbony]] izay sady miaro no misahana asa momba ny [[famaitso]], avy eo ny [[vondrom-pelambony]] izay fitambaran' ny [[felambony]] (felana manify sy miloko) izay mahasarika ny biby mpamindra vovobony. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] 1aqt31au22hng61nibqujik81h748j9 1141487 1141486 2026-06-01T14:49:48Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Fonon-taovam-pananahana (zavamaniry)]] ho [[Londona (taovan-javamaniry)]] i Thelezifor 1141486 wikitext text/x-wiki Ny '''londona''' dia fitambaran' ny fonosana izay miaro ny taovam-pananahan' ny [[Vony|vonin-javamaniry]] ([[lahimbony]] sy [[vavimbony]]). Tafiditra ao anatin' izany ny [[vondron-dravimbony]] voaforon' ny [[ravimbony]] izay sady miaro no misahana asa momba ny [[famaitso]], avy eo ny [[vondrom-pelambony]] izay fitambaran' ny [[felambony]] (felana manify sy miloko) izay mahasarika ny biby mpamindra vovobony. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] 1aqt31au22hng61nibqujik81h748j9 1141489 1141487 2026-06-01T14:54:08Z Thelezifor 15140 Fonosana miaro ny taovam-pananahan' ny zavamaniry 1141489 wikitext text/x-wiki [[Sary:Passiflora incarnata flower and bud.jpg|vignette|361x361px|Vonin' ny garanadrelina (''[[Passiflora incarnata]]'')]] Ny '''londona''' dia fitambaran' ny fonosana izay miaro ny taovam-pananahana ao amin' ny [[Vony|vonin-javamaniry]] ([[lahimbony]] sy [[vavimbony]]). Tafiditra ao anatin' izany ny [[vondron-dravimbony]] voaforon' ny [[ravimbony]] izay sady miaro no misahana asa momba ny [[famaitso]], avy eo ny [[vondrom-pelambony]] izay fitambaran' ny [[felambony]] (felana manify sy miloko) izay mahasarika ny biby mpamindra vovobony. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] t16wbsnvtxgdg6silspiuu2pembzrhr Fonon-taovam-pananahana 0 297453 1141529 1127901 2026-06-01T20:21:01Z EmausBot 2486 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Londona (taovan-javamaniry)]] 1141529 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Londona (taovan-javamaniry)]] 7win7w4i5gwmcvhelv16lgggpc3l7di Henri Rahaingoson 0 298264 1141483 1140610 2026-06-01T14:02:09Z Chirocca77 30720 Loharano 1141483 wikitext text/x-wiki I '''Henri Rahaingoson''', izay atao hoe '''Di''', dia mpahay teny sy mpampianatra ary akademisiana teraka tamin' ny 26 Novambra 1938 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 13 Avrily 2016 tao amin' io tanàna io ihany. Rahaingoson Eugène Bella no anaran-dRainy izay poeta sy mpanoratra ihany koa, ary Ralinirina Perle no anaran-dReniny.<ref>https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-66.html</ref> == Tantaram-piainany == Nanomboka ny asany tamin' ny fampianarana teny frantsay sy literatiora môderina i Henri Rahaingoson. Tamin' ny volana Mey 1972, rehefa nanao fihetsiketsehana ny mpianatra hitaky ny fampiharana ny [[demôkrasia]] sy ny [[Fanagasiana|fanagasiana ny fampianarana]], i Henri Rahaingoson, mpampianatra sady sendikalista tamin' izany fotoana izany, dia nanohana ny fihetsiketsehana izay nitarika ny fiafaran' ny [[Repoblika Malagasy|Repoblika voalohany]]. Lasa mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]], [[haiteny]] ary ny [[fandikan-teny]] izy taorian' izay. Tao amin' ny [[Oniversiten' Antananarivo]] izy dia nampianatra ny teny malagasy am-bava sy an-tsoratra ary ny haiteny amam-piarahamonina tao amin' ny depatrementa sôsiôlôjia ary ny fandikan-teny tao amin' ny departemantan' ny teny frantsay<ref>https://fr.allafrica.com/stories/201604141271.html</ref>. Nampianatra tao amin' ny Collège Saint-Michel ao Antananarivo ihany koa izy. Nitana ny toeran' ny filoha lefitra tao amin' ny fizaràna Zavakanto sy Literatiora tao amin' ny [[Akademia Malagasy]] izy. Izy no nanombka ny fankalazana ny iray volan' ny teny malagasy isan-taona amin' ny volana Jona.Izy no niandohan'ny fomba fitenenana Noe:"andrianikio ny teniko, ny an'ny hafa koa feheziko"<ref>https://midi-madagasikara.mg/le-monde-litteraire-en-deuil-rahaingoson-henri-di-nest-plus/</ref> == Boky nosoratana == * Rahaingoson, Henri, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000138959 Fara-la-chèvre et sa sœur]'' | ''I Fara-osy sy Ravavimatoa'', Zanzibar: Eacrotanal, 1982. * Rahaingoson, Henri. ''Amboaran-tsombintantara'', ''Jobily faha-50 taona Havatsa-Upem'', Antananarivo, 2002. ==Loharano== {{Reflist}} tamw7gua2ns4p2r0ehwjs04sj48szsf Caesalpinia bonduc 0 299399 1141549 1136999 2026-06-02T11:22:20Z ~2026-32860-53 39875 Nanitsy tsipelina 1141549 wikitext text/x-wiki [[Sary:Caesalpinia bonduc flowers W IMG 6707.jpg|vignette|294x294px|Vonin' ny ''Caesalpinia bonduc'']] Ny '''''Caesalpinia bonduc''''' na '''''Caesalpinia bonducella''''' dia karazana [[hazobotry]] mianika be tsilo, ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Caesalpinioideae]]'', any amin' ny faritra mafana. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''fananomahery''', '''katra''', '''tsiafakomby''', na '''vatolalaka'''. Malaza ho zavamaniry fanao fanafody nentim-paharazana izy io, indrindra fa ny [[Ayurveda]], amin' ny fampiasana ny vihim-boany mafy, volondavenona, toa maso. == Famariparitana == [[Sary:Caesalpinia bonduc leaves 1.jpg|ankavia|vignette|207x207px|Ravin' ny ''Caesalpinia bonduc'']] Hazobotry manana rantsana mianika izay mety mahatratra halava 6 m raha misy tohana ianihany ny ''Caesalpinia bonduc''. Feno tsilo maranitra sy mifaingoka ny tenany manontolo. === Vony === [[Sary:Caesalpinia bonduc inflo.jpg|vignette|208x208px|Vondrombonin' ny ''Caesalpinia bonduc'']] Mamokatra voniny mavo mivondrona izy io. === Voa === [[Sary:Caesalpinia bonduc fruit W IMG 6698.jpg|ankavia|vignette|207x207px|Pepan' ny ''Caesalpinia bonduc'']] [[Sary:Cayos pict089.jpg|vignette|207x207px|Pepa misokatra sy vihim-boan' ny ''Caesalpinia bonduc'']] [[Sary:Cayos pict088.jpg|vignette|207x207px|Pepa misokatra sy vihim-boan' ny ''Caesalpinia bonduc'']] Rakotra tsilo henjana ny [[Pepa|pepany]] misy [[vihim-boa]] malama iray na roa, mibikan' atody, izay fantatra amin' ny lokony volondavenona manopy manga. == Faritra sy toerana ahitana azy == Any amin' ny morontsiraka sy akaiky morontsiraka amin' ny faritra trôpikaly ([[Afrika]], [[Azia]], [[Ôseania]]) no tena ahitana ny ''Caesalpinia bonduc''. Afaka mitsingevana ela ao anaty ranomasina ny vihim-boany nefa mbola afaka maniry ihany. == Fampiasana == [[Sary:Starr 080610-8398 Caesalpinia bonduc.jpg|ankavia|vignette|276x276px|Rantsana sy ravin' ny ''Caesalpinia bonduc'']] Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny faritra rehetra amin' ny ''Caesalpinia bonduc'' (fakany, hodiny, raviny, vihim-boany). Itsaboana ny tazo sy ny tazomoka izy. Ampiasaina koa ho an' ny fahasalaman' ny vehivavy: ao amin' ny fitsaboana [[Ayurveda]] dia ampiasaina ity zavamaniry ity mba hifehezana ny tsingerin' ny [[fadimbolana]] sy hanamaivanana ny aretin' ny [[fihary atodinaina]] misy kista ([[:fr:Syndrome_des_ovaires_polykystiques_(SOPK)|SOPK]]). Itsaboana ny aretin' ny [[fandevonan-kanina]] sy fanaintainana ary ny mamaivay koa izy io sady manala kankana an-tsinay. Eo am-pandinihana ny toetra izay afaka miady amin' ny [[diabeta]] sy amin' ny oksida ary amin' ny fivontosana mihitsy aza. == Jereo koa == * ''[[Caesalpinia]]'' * [[Katra (teny mitovy endrika)]]: ''Caesalpinia bonduc'', ''[[Capparis spinosa]]'' * Tsiafakomby: ''Caesalpinia bonduc'', ''[[Biancaea decapetala]]'' (na ''Caesalpinia sepiaria''), ''[[Caesalpinia hildebrandtii]]'' (na ''Mezoneurum hildebrandtii'') lz8jpl2x0yj6t7dhf2gtcis7h3nvhcd Paloma Valencia 0 299457 1141491 1137272 2026-06-01T15:00:05Z HarryWurst 36292 1141491 wikitext text/x-wiki [[File:Discurso Paloma Valencia.jpg|thumb|Paloma Valencia]] '''Paloma Susana Valencia Laserna''' (teraka ny 19 Janoary 1978 tao [[Popayán]]) dia mpisolovava sady vehivavy [[mpanao politika]] [[Kolombia]]na. Izy no senatriavin'ny taona 2014 tao ambanin'ny fitsipiky ny [[Centro Democrático (Kolombia)|Foibe Demaokratika]]. Ity no zazavavy kelin'i Guillermo León Valencia, filohan'i {{Kolombia}} teo anelanelan'ny taona 1962 sy 1966. ==Fampielezan-kevitra ho filoham-pirenena tamin'ny taona 2026== Amin'ny 15 Desambra 2025, voatendry ho kandidà ho filoham-pirenen'i Kolombia ho an'ny [[Centro Democrático (Kolombia)|Centro Demokratiko]] izy noho ny fifidianana filoham-pirenena amin'ny taona 2026. {{commonscat|Paloma Valencia}} [[de:Paloma Valencia]] [[es:Paloma Valencia]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1978]] [[Sokajy:Mpanao politika kolombiana]] [[Sokajy:Centro Democrático (Kolombia)]] 2n317h26n5gxb6x1s25b92x8q55dc5j 1141493 1141491 2026-06-01T15:03:01Z HarryWurst 36292 1141493 wikitext text/x-wiki [[File:Discurso Paloma Valencia.jpg|thumb|Paloma Valencia]] '''Paloma Susana Valencia Laserna''' (teraka ny 19 Janoary 1978 tao [[Popayán]]) dia mpisolovava sady vehivavy [[mpanao politika]] [[Kolombia]]na. Izy no senatriavin'ny taona 2014 tao ambanin'ny fitsipiky ny [[Centro Democrático (Kolombia)|Foibe Demaokratika]]. Ity no zazavavy kelin'i Guillermo León Valencia, filohan'i {{Kolombia}} teo anelanelan'ny taona 1962 sy 1966. ==Fampielezan-kevitra ho filoham-pirenena tamin'ny taona 2026== Amin'ny 15 Desambra 2025, voatendry ho kandidà ho filoham-pirenen'i Kolombia ho an'ny [[Centro Democrático (Kolombia)|Centro Demokratiko]] izy noho ny fifidianana filoham-pirenena amin'ny taona 2026. Nahazo ny laharana fahatelo izy tamin’ny vato 9,82%. {{commonscat|Paloma Valencia}} [[de:Paloma Valencia]] [[es:Paloma Valencia]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1978]] [[Sokajy:Mpanao politika kolombiana]] [[Sokajy:Centro Democrático (Kolombia)]] nwzg9xc38ilnp32dve61o010ntejx9y TAKARAFX 0 299791 1141536 1139741 2026-06-02T01:43:02Z ~2026-32869-75 39868 1141536 wikitext text/x-wiki '''TAKARAFX''' is a financial institution founded in 2021 and based in Colorado, United States. The firm focuses on integrating advanced computational technologies with behavioral finance to develop adaptive trading systems and decision-making frameworks. ==History== TAKARAFX was founded in 2021 in the state of [[Colorado]]. The company is registered as a Money Services Business (MSB) with the Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN), a bureau of the U.S. Department of the Treasury. The MSB license is a federal requirement for companies in the United States engaged in money services such as currency exchange or money transmission.<ref>{{cite web |title= TAKARAFX |url=https://takarafx.com/ |publisher= |access-date=}}</ref> ==Technology== TAKARAFX has developed an online trading platform that provides users with a range of analytical tools. The platform includes more than 50 technical indicators and intraday analysis tools integrated into its charting system. == Referi == {{reflist}} 3jlbln7c8aivmfcdoppyj81mofo5jjw Abelardo de la Espriella 0 299957 1141490 1140584 2026-06-01T14:59:53Z HarryWurst 36292 1141490 wikitext text/x-wiki [[File:A de la Espriella.jpg|thumb|left|Abelardo de la Espriella]] '''Abelardo Gabriel de la Espriella Otero''' (teraka ny 31 Jolay 1978 tao [[Bogotá]]) dia [[mpisolovava]], mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Kolombia]]na, kandidà amin'ny fifidianana filoham-pirenena Kolombiana amin'ny taona 2026 ho an'ny hetsika ''Defensores de la Patria'' (''Mpiaro ny Tanindrazana''). == Fijery ara-politika == Naneho fankasitrahana ireo mpitarika elatra havanana i De la Espriella. Manohana ny politika laissez-faire ara-toekarena sy ny fanafoanana ireo ministera izy. Nanohana ny fanapoahana baomba ireo "toby mpampihorohoro zava-mahadomelina" sy ny fandoroana ireo toeram-pambolena coca miaraka amin'ny fanampian'ny fiaramanidina amerikana ihany koa izy, ankoatra ny famaranana ny dingana fandriampahalemana miaraka amin'ireo vondrona mitam-piadiana Kolombiana. Mpisolovava ny zo hitondra fitaovam-piadiana izy, misintona an'i Kolombia amin'ireo fikambanana iraisam-pirenena toy ny Fitsarana Iraisam-pirenena momba ny Zon'olombelona sy ny Firenena Mikambana, ary manatsara ny fifandraisana amin'i {{Israely}}. == Filohan'i Kolombia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Colombia.svg|40px]] Filoham'i [[Kolombia]] (faha-43) !mpandimby |-align="center" | [[Gustavo "El Sapo" Petro]]<br/>2022-2026 ||[[Abelardo de la Espriella]]<br/>2026-2030 || |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|Abelardo de la Espriella}} [[en:Abelardo de la Espriella]] [[es:Abelardo de la Espriella]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1978]] [[Sokajy:Mpanao politika kolombiana]] gk3qhoak3anb5jwlrrtgtku06q5ywir 1141492 1141490 2026-06-01T15:00:28Z HarryWurst 36292 1141492 wikitext text/x-wiki [[File:A de la Espriella.jpg|thumb|left|Abelardo de la Espriella]] '''Abelardo Gabriel de la Espriella Otero''' (teraka ny 31 Jolay 1978 tao [[Bogotá]]) dia [[mpisolovava]], mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Kolombia]]na, kandidà amin'ny fifidianana filoham-pirenena Kolombiana amin'ny taona 2026 ho an'ny hetsika ''Defensores de la Patria'' (''Mpiaro ny Tanindrazana''). == Fijery ara-politika == Naneho fankasitrahana ireo mpitarika elatra havanana i De la Espriella. Manohana ny politika laissez-faire ara-toekarena sy ny fanafoanana ireo ministera izy. Nanohana ny fanapoahana baomba ireo "toby mpampihorohoro zava-mahadomelina" sy ny fandoroana ireo toeram-pambolena coca miaraka amin'ny fanampian'ny fiaramanidina amerikana ihany koa izy, ankoatra ny famaranana ny dingana fandriampahalemana miaraka amin'ireo vondrona mitam-piadiana Kolombiana. Mpisolovava ny zo hitondra fitaovam-piadiana izy, misintona an'i Kolombia amin'ireo fikambanana iraisam-pirenena toy ny Fitsarana Iraisam-pirenena momba ny Zon'olombelona sy ny Firenena Mikambana, ary manatsara ny fifandraisana amin'i {{Israely}}. == Filohan'i Kolombia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Colombia.svg|40px]] Filoham'i [[Kolombia]] (faha-43) !mpandimby |-align="center" | [[Gustavo "El Sapo" Petro]]<br/>2022-2026 ||[[Abelardo de la Espriella]]<br/>2026-2030 || |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|Abelardo de la Espriella}} [[en:Abelardo de la Espriella]] [[es:Abelardo de la Espriella]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1978]] [[Sokajy:Mpanao politika kolombiana]] [[Sokajy:Filoham'i Kolombia]] eyci0pgk8h8wtwshli0i8tctwg22l5q 1141538 1141492 2026-06-02T02:05:52Z HarryWurst 36292 1141538 wikitext text/x-wiki [[File:A de la Espriella.jpg|thumb|left|Abelardo de la Espriella]] '''Abelardo Gabriel de la Espriella Otero''' (teraka ny 31 Jolay 1978 tao [[Bogotá]]) dia [[mpisolovava]], mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Kolombia]]na, kandidà amin'ny fifidianana filoham-pirenena Kolombiana amin'ny taona 2026 ho an'ny hetsika ''Defensores de la Patria'' (''Mpiaro ny Tanindrazana''). == Fijery ara-politika == Naneho fankasitrahana ireo mpitarika elatra havanana i De la Espriella. Manohana ny politika laissez-faire ara-toekarena sy ny fanafoanana ireo ministera izy. Nanohana ny fanapoahana baomba ireo "toby mpampihorohoro zava-mahadomelina" sy ny fandoroana ireo toeram-pambolena coca miaraka amin'ny fanampian'ny fiaramanidina amerikana ihany koa izy, ankoatra ny famaranana ny dingana fandriampahalemana miaraka amin'ireo vondrona mitam-piadiana Kolombiana. Mpisolovava ny zo hitondra fitaovam-piadiana izy, misintona an'i Kolombia amin'ireo fikambanana iraisam-pirenena toy ny Fitsarana Iraisam-pirenena momba ny Zon'olombelona sy ny Firenena Mikambana, ary manatsara ny fifandraisana amin'i {{Israely}}. == Filohan'i Kolombia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Colombia.svg|40px]] Filoham'i [[Kolombia]] (faha-44) !mpandimby |-align="center" | [[Gustavo "El Sapo" Petro]]<br/>2022-2026 ||[[Abelardo de la Espriella]]<br/>2026-2030 || |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|Abelardo de la Espriella}} [[en:Abelardo de la Espriella]] [[es:Abelardo de la Espriella]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1978]] [[Sokajy:Mpanao politika kolombiana]] [[Sokajy:Filoham'i Kolombia]] 27fgl9fdaoqkwz1rqdyv0jsxnr36pc9 Amorphophallus 0 300105 1141514 1141265 2026-06-01T18:43:09Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1141514 wikitext text/x-wiki [[Sary:Titan Arum Nov20 2005.jpg|vignette|''[[Amorphophallus titanum]]'']] Ny '''''Amorphophallus''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]''. ao amin'ny filaharana [[Arales]]. or9jp6chdy7aeqenul1hpeip0ovi9ac 1141517 1141514 2026-06-01T18:54:55Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141517 wikitext text/x-wiki [[Sary:Titan Arum Nov20 2005.jpg|vignette|''[[Amorphophallus titanum]]'']] Ny '''''Amorphophallus''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]''. ao amin'ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) <small>(8</small> <small>Jolay 2013)</small>: * ''Amorphophallus aberrans'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus abyssinicus'' (A.Rich.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus albispathus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus albus'' P.Y.Liu & J.F.Chen (1984) * ''Amorphophallus amygdaloides'' Hett. & Sizemore (2001) * ''Amorphophallus andranogidroensis'' Hett. & Mangelsdorff (2006) * ''Amorphophallus angolensis'' (Welw. ex Schott) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus angulatus'' Hett. & A.Vogel (1994) * ''Amorphophallus angustispathus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus ankarana'' Hett., Ittenbach & Bogner (1999) * ''Amorphophallus annulifer'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus antsingyensis'' Bogner, Hett. & Ittenbach (1999) * ''Amorphophallus aphyllus'' (Hook.) Hutch. (1936) * ''Amorphophallus asper'' (Engl.) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus asterostigmatus'' Bogner & Hett. (1992) * ''Amorphophallus atrorubens'' Hett. & Sizemore (2001) * ''Amorphophallus atroviridis'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus bangkokensis'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus barthlottii'' Ittenb. & Lobin (1997) * ''Amorphophallus baumannii'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus beccarii'' Engl. (1881) * ''Amorphophallus bequaertii'' De Wild. (1922) * ''Amorphophallus bonaccordensis'' Sivad. & N.Mohanan (1994) * ''Amorphophallus borneensis'' (Engl.) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus boyceanus'' Hett. (2001) * ''Amorphophallus brachyphyllus'' Hett. (2001) * ''Amorphophallus brevispathus'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus bufo'' Ridl. (1909) * ''Amorphophallus bulbifer'' (Roxb.) Blume (1837) * ''Amorphophallus calabaricus'' N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus canaliculatus'' Ittenb., Hett. & Lobin (1997) * ''Amorphophallus carneus'' Ridl. (1903) * ''Amorphophallus chlorospathus'' Kurz ex Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus cicatricifer'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus cirrifer'' Stapf (1924) * ''Amorphophallus coaetaneus'' S.Y.Liu & S.J.Wei (1986) * ''Amorphophallus commutatus'' (Schott) Engl. (1879) * ''Amorphophallus consimilis'' Blume (1837) * ''Amorphophallus corrugatus'' N.E.Br. (1912) * ''Amorphophallus costatus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus coudercii'' (Bogner) Bogner (1985 publ. 1986) * ''Amorphophallus croatii'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus cruddasianus'' Prain, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2 (1898) * ''Amorphophallus curvistylis'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus dactylifer'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus declinatus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus decus-silvae'' Backer & Alderw. (1920) * ''Amorphophallus discophorus'' Backer & Alderw. (1920) * ''Amorphophallus dracontioides'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus dunnii'' Tutcher (1911) * ''Amorphophallus dzui'' Hett. (2001) * ''Amorphophallus eburneus'' Bogner (1989) * ''Amorphophallus echinatus'' Bogner & Mayo (1985) * ''Amorphophallus eichleri'' (Engl.) Hook.f. (1889) * ''Amorphophallus elatus'' Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus elegans'' Ridl. (1922) * ''Amorphophallus elliottii'' Hook.f. (1894) * ''Amorphophallus erythrororrhachis'' Hett., Pronk & R.Kaufmann (2006) * ''Amorphophallus excentricus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus flotoi'' (S.Y.Hu) ined.. * ''Amorphophallus forbesii'' (Engl.) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus fuscus'' Hett. (2006) * ''Amorphophallus galbra'' F.M.Bailey (1893) * ''Amorphophallus gallaensis'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus gallowayi'' Hett. (2006) * ''Amorphophallus gigas'' Teijsm. & Binn. (1862) * ''Amorphophallus glaucophyllus'' Hett. & Serebryanyi (2006) * ''Amorphophallus gliruroides'' Engl. (1911) * ''Amorphophallus glossophyllus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus goetzei'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus gomboczianus'' Pic.Serm. (1950) * ''Amorphophallus gracilior'' Hutch. (1939) * ''Amorphophallus gracilis'' Engl. (1881) * ''Amorphophallus haematospadix'' Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus harmandii'' Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus hayi'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus henryi'' N.E.Br., J. Linn. Soc. (1903) * ''Amorphophallus hetterscheidii'' Ittenb. & Lobin (1997) * ''Amorphophallus hewittii'' Alderw. (1920) * ''Amorphophallus hildebrandtii'' (Engl.) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus hirsutus'' Teijsm. & Binn. (1862) * ''Amorphophallus hirtus'' N.E.Br., J. Linn. Soc. (1903) * ''Amorphophallus hohenackeri'' (Schott) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus hottae'' Bogner & Hett. (1992) * ''Amorphophallus impressus'' Ittenb. (1997) * ''Amorphophallus incurvatus'' Alderw. (1922) * ''Amorphophallus infundibuliformis'' Hett., A.Dearden & A.Vogel (1994) * ''Amorphophallus interruptus'' Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus johnsonii'' N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus josefbogneri'' Hett. (2006) * ''Amorphophallus julaihii'' Ipor, Tawan & P.C.Boyce (2004) * ''Amorphophallus juliae'' P.C.Boyce & Hett. (2010) * ''Amorphophallus kachinensis'' Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus kiusianus'' (Makino) Makino (1913) * ''Amorphophallus konjac'' K.Koch (1858) * ''Amorphophallus konkanensis'' Hett., S.R.Yadav & K.S.Patil (1994) * ''Amorphophallus koratensis'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus krausei'' Engl. (1911) * ''Amorphophallus lacourii'' Linden & André (1878) * ''Amorphophallus lambii'' Mayo & Widjaja (1982) * ''Amorphophallus lanuginosus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus laoticus'' Hett. (2006) * ''Amorphophallus lewallei'' Malaisse & Bamps (1993) * ''Amorphophallus linearis'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus linguiformis'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus longicomus'' Hett. & Serebryanyi (2001) * ''Amorphophallus longiconnectivus'' Bogner (1995) * ''Amorphophallus longispathaceus'' Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus longistylus'' Kurz ex Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus longituberosus'' (Engl.) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus lunatus'' Hett. & Sizemore (2006) * ''Amorphophallus luzoniensis'' Merr., Philipp. J. Sci. (1915) * ''Amorphophallus lyratus'' (Roxb.) Kunth (1841) * ''Amorphophallus macrorhizus'' Craib (1912) * ''Amorphophallus mangelsdorffii'' Bogner (2003) * ''Amorphophallus manta'' Hett. & Ittenbach (1994) * ''Amorphophallus margaritifer'' (Roxb.) Kunth (1837) * ''Amorphophallus margretae'' Ittenb. (1997) * ''Amorphophallus maximus'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus maxwellii'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus mekongensis'' Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus merrillii'' K.Krause (1912) * ''Amorphophallus mildbraedii'' K.Krause (1924) * ''Amorphophallus minor'' Ridl. (1903) * ''Amorphophallus mossambicensis'' (Schott ex Garcke) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus muelleri'' Blume (1837) * ''Amorphophallus mullendersii'' Malaisse & Bamps (1993) * ''Amorphophallus myosuroides'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus mysorensis'' E.Barnes & C.E.C.Fisch. (1940) * ''Amorphophallus napalensis'' (Wall.) Bogner & Mayo (1985 publ. 1986) * ''Amorphophallus napiger'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus natolii'' Hett., Wistuba, V.B.Amoroso, Medecilo & Claudel (2012) * ''Amorphophallus niahensis'' P.C.Boyce & Hett. (2010) * ''Amorphophallus nicolsonianus'' Sivadasan (1986) * ''Amorphophallus obovoideus'' Alderw. (1922) * ''Amorphophallus obscurus'' Hett. & Sizemore (2001) * ''Amorphophallus ochroleucus'' Hett. & V.D.Nguyen (2001) * ''Amorphophallus ongsakulii'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus operculatus'' Hett. & Sizemore (2003) * ''Amorphophallus opertus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus paeoniifolius'' (Dennst.) Nicolson (1977) * ''Amorphophallus palawanensis'' Bogner & Hett. (1992) * ''Amorphophallus paucisectus'' Alderw. (1920) * ''Amorphophallus pendulus'' Bogner & Mayo (1985 publ. 1986) * ''Amorphophallus perakensis'' Engl. (1911) * ''Amorphophallus pilosus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus plicatus'' Bok & H.J.Lam (1936) * ''Amorphophallus polyanthus'' Hett. & Sizemore (2001) * ''Amorphophallus prainii'' Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus preussii'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus prolificus'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus purpurascens'' Kurz ex Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus pusillus'' Hett. & Serebryanyi (1994) * ''Amorphophallus putii'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus pygmaeus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus ranchanensis'' Ipor, A.Simon & Meekiong (2007) * ''Amorphophallus reflexus'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus rhizomatosus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus richardsiae'' Ittenb. (1997) * ''Amorphophallus rostratus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus rugosus'' Hett. & A.L.Lamb (1994) * ''Amorphophallus sagittarius'' Steenis (1953) * ''Amorphophallus salmoneus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus saraburensis'' Gagnep. (1941) * ''Amorphophallus saururus'' Hett. (2001) * ''Amorphophallus scaber'' Serebryanyi & Hett. (1994) * ''Amorphophallus schmidtiae'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus scutatus'' Hett. & T.C.Chapm. (2001) * ''Amorphophallus serrulatus'' Hett. & A.Galloway (2006) * ''Amorphophallus sinuatus'' Hett. & V.D.Nguyen (2003) * ''Amorphophallus sizemoreae'' Hett. (2001) * ''Amorphophallus smithsonianus'' Sivadasan (1989) * ''Amorphophallus sparsiflorus'' Hook.f. (1893) * ''Amorphophallus spectabilis'' (Miq.) Engl. (1879) * ''Amorphophallus staudtii'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus stuhlmannii'' (Engl.) Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus subcymbiformis'' Alderw. (1920) * ''Amorphophallus sumawongii'' (Bogner) Bogner & Mayo (1985) * ''Amorphophallus suwidjianus'' Ipor, Tawan & Meekiong (2010) * ''Amorphophallus sylvaticus'' (Roxb.) Kunth (1841) * ''Amorphophallus symonianus'' Hett. & Sizemore (2001) * ''Amorphophallus synandrifer'' Hett. & V.D.Nguyen (2001) * ''Amorphophallus taurostigma'' Ittenbach, Hett. & Bogner (1999) * ''Amorphophallus tenuispadix'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus tenuistylis'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus teuszii'' (Engl.) N.E.Br. (1901) * ''Amorphophallus thaiensis'' (S.Y.Hu) Hett. (2012) * ''Amorphophallus tinekeae'' Hett. & A.Vogel (2001) * ''Amorphophallus titanum'' (Becc.) Becc. (1879) * ''Amorphophallus tonkinensis'' Engl. & Gehrm. (1911) * ''Amorphophallus tuberculatus'' Hett. & V.D.Nguyen (2006) * ''Amorphophallus variabilis'' Blume (1837) * ''Amorphophallus venustus'' Hett., A.Hay & Mood (2001) * ''Amorphophallus verticillatus'' Hett. (1994) * ''Amorphophallus vogelianus'' Hett. & Billensteiner (2003) * ''Amorphophallus xiei'' H.Li & Z.L.Dao (2006) * ''Amorphophallus yuloensis'' H.Li (1988) * ''Amorphophallus yunnanensis'' Engl. (1911) * ''Amorphophallus zenkeri'' (Engl.) N.E.Br. (1901) q8pvd4sa3zs6mc02sz6biei2snvqhin Arum 0 300113 1141518 1141274 2026-06-01T19:02:08Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141518 wikitext text/x-wiki [[Sary:Arum palaestinum flower.jpg|vignette|329x329px|''Arum palaestinum'']] Ny '''''Arum''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]''. ao amin'ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == As of February 2025, Plants of the World Online accepts the following 27 species and one hybrid: Tamin'ny Febroary 2025, ny ''[[Plants of the World Online]]'' dia manaiky ireto karazana 27 manaraka ireto sy safiotra iray: * ''Arum apulum'' (Carano) P.C.Boyce * ''Arum besserianum'' Schott * ''Arum concinnatum'' Schott * ''Arum byzantinum'' Blume * ''Arum creticum'' Boiss. & Heldr. * ''Arum cylindraceum'' Gasp. * ''Arum cyrenaicum'' Hruby * ''Arum dioscoridis'' Sm. * ''Arum euxinum'' R.R.Mill * ''Arum gratum'' Schott * ''Arum hainesii'' Riedl * ''Arum hygrophilum'' Boiss. * ''Arum idaeum'' Coustur. & Gand. * ''Arum italicum'' Mill. * ''Arum jacquemontii'' Blume * ''Arum korolkowii'' Regel * ''Arum lucanum'' Cavara & Grande * ''Arum maculatum'' L. * ''Arum megobrebi'' Lobin, M.Neumann, Bogner & P.C.Boyce * ''Arum meryemianum'' Yıldırım * ''Arum nigrum'' Schott * ''Arum orientale'' M.Bieb. * ''Arum palaestinum'' Boiss. * ''Arum pictum'' L.f. * ''Arum purpureospathum'' P.C.Boyce * ''Arum rupicola'' Boiss. * ''Arum sintenisii'' (Engl.) P.C.Boyce * ''Arum × sooi'' Terpó * ''Arum taiwanianum'' S.S.Ying === Napetraka tao taloha === * ''Arum triphyllum'' L. → ''Arisaema triphyllum'' (L.) Schott * ''Arum dracunculus'' L. → ''Dracunculus vulgaris'' Schott ias67w5duxf47cn6t52zf22xib76636 1141519 1141518 2026-06-01T19:02:20Z Thelezifor 15140 /* Lisitry ny karazana */ 1141519 wikitext text/x-wiki [[Sary:Arum palaestinum flower.jpg|vignette|329x329px|''Arum palaestinum'']] Ny '''''Arum''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]''. ao amin'ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == Tamin'ny Febroary 2025, ny ''[[Plants of the World Online]]'' dia manaiky ireto karazana 27 manaraka ireto sy safiotra iray: * ''Arum apulum'' (Carano) P.C.Boyce * ''Arum besserianum'' Schott * ''Arum concinnatum'' Schott * ''Arum byzantinum'' Blume * ''Arum creticum'' Boiss. & Heldr. * ''Arum cylindraceum'' Gasp. * ''Arum cyrenaicum'' Hruby * ''Arum dioscoridis'' Sm. * ''Arum euxinum'' R.R.Mill * ''Arum gratum'' Schott * ''Arum hainesii'' Riedl * ''Arum hygrophilum'' Boiss. * ''Arum idaeum'' Coustur. & Gand. * ''Arum italicum'' Mill. * ''Arum jacquemontii'' Blume * ''Arum korolkowii'' Regel * ''Arum lucanum'' Cavara & Grande * ''Arum maculatum'' L. * ''Arum megobrebi'' Lobin, M.Neumann, Bogner & P.C.Boyce * ''Arum meryemianum'' Yıldırım * ''Arum nigrum'' Schott * ''Arum orientale'' M.Bieb. * ''Arum palaestinum'' Boiss. * ''Arum pictum'' L.f. * ''Arum purpureospathum'' P.C.Boyce * ''Arum rupicola'' Boiss. * ''Arum sintenisii'' (Engl.) P.C.Boyce * ''Arum × sooi'' Terpó * ''Arum taiwanianum'' S.S.Ying === Napetraka tao taloha === * ''Arum triphyllum'' L. → ''Arisaema triphyllum'' (L.) Schott * ''Arum dracunculus'' L. → ''Dracunculus vulgaris'' Schott e1gqj2v003ndow2ypt3d852w7nuxxp5 Arophyton 0 300114 1141516 1141275 2026-06-01T18:47:57Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141516 wikitext text/x-wiki Ny '''''Arophyton''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]''. ao amin'ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == * ''Arophyton buchetii'' * ''Arophyton crassifolium'' * ''Arophyton humbertii'' * ''Arophyton pedatum'' * ''Arophyton rhizomatosum'' * ''Arophyton simplex'' * ''Arophyton tripartitum'' 9dxmduwy1npumocdy876f3512ker7bf Colletogyne 0 300125 1141521 1141287 2026-06-01T19:09:04Z Thelezifor 15140 1141521 wikitext text/x-wiki [[Sary:Colletogyne perrieri inflorescence.jpg|vignette|336x336px|''Colletogyne perrieri'']] Ny '''''Colletogyne''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Arales]]. Tsy manana afa-tsy karazana tokana ity antoko ity, dia ny '''''Colletogyne perrieri''''' <small>Buchet</small> izay tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]]. f55jyzzqylk9wes99vnzpgvvvzmpgaq Carlephyton 0 300127 1141520 1141289 2026-06-01T19:04:45Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141520 wikitext text/x-wiki Ny '''''Carlephyton''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Arales]]. Ny karazana rehetra ao aminy dia tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]]. == Lisitry ny karazana == Karazana efatra no ekena: * ''Carlephyton darainense'' Bogner & Nusb. * ''Carlephyton diegonse'' Bogner * ''Carlephyton glaucophyllum'' Bogner * ''Carlephyton madagascariense'' Jum. jf6ym00otfk6w6qz6zlx5nsnptlbgns Heteropsis 0 300138 1141522 1141301 2026-06-01T19:12:09Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141522 wikitext text/x-wiki Ny '''''Heteropsis''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == * ''Heteropsis boliviana'' Rusby * ''Heteropsis ecuadorensis'' Sodiro * ''Heteropsis flexuosa'' (Kunth) G.S.Bunting * ''Heteropsis linearis'' A.C.Sm. * ''Heteropsis longispathacea'' Engl. * ''Heteropsis macrophylla'' A.C.Sm. * ''Heteropsis melinonii'' (Engl.) A.M.E.Jonker & Jonker * ''Heteropsis oblongifolia'' Kunth * ''Heteropsis peruviana'' K.Krause * ''Heteropsis rigidifolia'' Engl. * ''Heteropsis salicifolia'' Kunth * ''Heteropsis spruceana'' Schott * ''Heteropsis steyermarkii'' G.S.Bunting * ''Heteropsis tenuispadix'' G.S.Bunting cf5iti9fgydk95s88qceyx7276xii70 1141523 1141522 2026-06-01T19:13:32Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1141523 wikitext text/x-wiki [[Sary:Heteropsis salicifolia DPR.png|vignette|414x414px|''Heteropsis salicifolia'']] Ny '''''Heteropsis''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == * ''Heteropsis boliviana'' Rusby * ''Heteropsis ecuadorensis'' Sodiro * ''Heteropsis flexuosa'' (Kunth) G.S.Bunting * ''Heteropsis linearis'' A.C.Sm. * ''Heteropsis longispathacea'' Engl. * ''Heteropsis macrophylla'' A.C.Sm. * ''Heteropsis melinonii'' (Engl.) A.M.E.Jonker & Jonker * ''Heteropsis oblongifolia'' Kunth * ''Heteropsis peruviana'' K.Krause * ''Heteropsis rigidifolia'' Engl. * ''Heteropsis salicifolia'' Kunth * ''Heteropsis spruceana'' Schott * ''Heteropsis steyermarkii'' G.S.Bunting * ''Heteropsis tenuispadix'' G.S.Bunting 7vk9tyii39t4tjeginyrxbeip4iaib4 Epipremnum 0 300148 1141544 1141311 2026-06-02T08:06:31Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141544 wikitext text/x-wiki Ny '''''Epipremnum''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == Hatramin' izao, karazana ''Epipremnum'' 15 no fantatra araka ny [[Kew Gardens|Royal Botanic Gardens, Kew]]: * ''Epipremnum amplissimum'' <small>(Schott) Engl.</small> * ''[[Epipremnum aureum]]'' <small>(Linden & André) G.S.Bunting</small> ( teo aloha) * ''Epipremnum carolinense'' <small>Volkens</small> * ''Epipremnum ceramense'' <small>(Engl. & K.Krause) Alderw.</small> * ''Epipremnum dahlii'' <small>Engl.</small> * ''Epipremnum falcifolium'' <small>Engl.</small> * ''Epipremnum giganteum'' <small>(Roxb.) Schott</small> * ''Epipremnum meeboldii'' <small>K.Krause</small> * ''Epipremnum moluccanum'' <small>Schott</small> * ''Epipremnum moszkowskii'' <small>K.Krause</small> * ''Epipremnum nobile'' <small>(Schott) Engl.</small> * ''Epipremnum obtusum'' <small>Engl. & K.Krause</small> * ''Epipremnum papuanum'' <small>Alderw.</small> * ''Epipremnum pinnatum'' <small>(L.) Engl.</small> * ''Epipremnum silvaticum'' <small>Alderw.</small> rz051no81lgrgegqaq4wwf4e4vjtrm1 Pistia 0 300157 1141527 1141320 2026-06-01T19:23:12Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1141527 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Pistia stratiotes]] aez7jtc891t7pcqzczf4eqljllujzsg Lemna 0 300169 1141524 1141332 2026-06-01T19:18:26Z Thelezifor 15140 Lisitry ny karazana 1141524 wikitext text/x-wiki [[Sary:Lemna minor1.jpg|vignette|333x333px|''Lemna minor'']] Ny '''''Lemna''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Arales]]. == Lisitry ny karazana == * ''Lemna aequinoctialis'' Welw. * ''Lemna gibba'' L. - Lentille d'eau bossue * ''Lemna minor'' L. - Petite lentille d'eau * ''Lemna minuta'' Kunth * ''Lemna obscura'' (Austin) Daubs * ''Lemna oligorrhiza'' Kurz * ''Lemna perpusilla'' Torr. * ''Lemna trisulca'' L. - Lentille à trois lobes * ''Lemna turionifera'' Landolt * ''Lemna valdiviana'' Phil. q4rkr3gb3zj13lp50mpzj1e6twb23j4 Fandray vovobony 0 300229 1141482 2026-06-01T13:41:37Z Thelezifor 15140 Taovan-javamaniry 1141482 wikitext text/x-wiki [[Sary:Stigma PSF2.svg|vignette|Fandray vovobony (na "stigmate" amin' ny teny frantsay)]] Ny '''fandray vovobony''' dia ny tendron' ny [[singam-bavimbony]] iray, na ny an' ny singam-bavimbony maro mitambatra mamorona ny [[vavimbony]] amin' ny vonin-javamaniry. Ny asan' ny fandray vovobony dia ny mamandrika ny [[vovobony]] mandritra ny famindrana vovobony avy amin' ny [[lahimbony]]. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] 88vc1xlrk8qavag188k1io4jc2ym9q1 Braktea 0 300230 1141485 2026-06-01T14:38:41Z Thelezifor 15140 Ravina miseho amin' ny endrika tsy mahazatra 1141485 wikitext text/x-wiki [[Sary:Yellow-rattle close 700.jpg|vignette|''Rhinanthus minor'': braktea daholo izay toa ravina amin' ity sary ity.]] Ny '''braktea''' na '''brakte''' dia ravina miseho amin' ny endrika tsy mahazatra, noho ny habeny, ny endriny, na ny lokony, mipoitra eo am-pototry ny [[Tangozam-bony|tangozan']] ny [[vony]] tokana na an' ny [[vondrombony]] (ohatra: ny an' ny karazana ao amin' ny ''[[Tilia]]'' sy ''[[Arum]]'' ary ''[[Poaceae]]'', sy amin' ny ''[[Pseudotsuga menziesii]]''). Mety ho kely izy (ohatra, ao amin' ny ''Pseudotsuga menziesii'') nefa mety goavam-be sy miloko (ohatra: ao m' ny ''Arum''), indraindray mihidy eny amin' ny tenany (ohatra: ''[[Carex depauperata]]''), indraindray mitambatra amin' ny braktea hafa (ohatra: ny an'ny ''[[Castanea]]'' izay misy tsilo). Misy ny misndrika satroboninahitra na vozon' ankanjo faribolana toy ny hita ao amin' ny ''[[Apiaceae]]'' sy ny ''[[Asteraceae]]'' (ohatra ny ''[[Daucus carota]]''). Misy ny braktea izay mitambatra ka mamorona vondron-dravimbony faharoa (matetika maitso) eo ivelan' ny [[vondron-dravimbony]] mahazatra sy eo anelanelan' ny [[ravimbony]] mahazatra (ohatra: ''[[Fragaria]]'', ''[[Dianthus]]'', ''[[Malva]]'', ''[[Gossypium]]''). == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] 2yppyszegjns91oqw6esksopsisdogv Fonon-taovam-pananahana (zavamaniry) 0 300231 1141488 2026-06-01T14:49:48Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Fonon-taovam-pananahana (zavamaniry)]] ho [[Londona (taovan-javamaniry)]] i Thelezifor 1141488 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Londona (taovan-javamaniry)]] 7win7w4i5gwmcvhelv16lgggpc3l7di Fihary atodinaina (bôtanika) 0 300232 1141494 2026-06-01T15:15:26Z Thelezifor 15140 Taovan-javamaniry 1141494 wikitext text/x-wiki [[Sary:Femalesquash3747.JPG|vignette|364x364px|Fira manaraka ny lavany amin' ny vony vavy amin' ny voatavo]] Ny '''fihary atodinaina''' dia ny tapany ambany amin' ny [[singam-bavimbony]] izay mamorona lavaka mihidy itoeran' ny [[Tsirivavy (bôtanika)|tsirivavy]], ao amin' ny kitrano tokana na maromaro misaraka. Ny fihary atodinaina, rehefa matoy, dia mamokatra voa toy ny [[laoranjy]], ny [[voaloboka]], [[Akondro (voany)|akondro]], ny [[pepa]]<nowiki/>n' ny [[Pitipoà|pitipoa]] na ny an' ny [[tsaramaso]], ... Raha momba ny sarim-boa toy ny an' ny [[paoma]] sy ny [[poara]] ary ny [[frezy]] kosa, ny ampahany hafa amin' ny vony, anisan' izany ny tapany ambony amin' ny [[tangozam-bony]] izay ipetahan' ny vonin-javamaniry, dia mandray anjara amin' ny fiforonan' ny voa koa. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] mpaalrvuwyrrvy88coojdesdw93b1mf 1141495 1141494 2026-06-01T15:15:46Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Fihary atodin' aina (bôtanika)]] ho [[Fihary atodinaina (bôtanika)]] i Thelezifor 1141494 wikitext text/x-wiki [[Sary:Femalesquash3747.JPG|vignette|364x364px|Fira manaraka ny lavany amin' ny vony vavy amin' ny voatavo]] Ny '''fihary atodinaina''' dia ny tapany ambany amin' ny [[singam-bavimbony]] izay mamorona lavaka mihidy itoeran' ny [[Tsirivavy (bôtanika)|tsirivavy]], ao amin' ny kitrano tokana na maromaro misaraka. Ny fihary atodinaina, rehefa matoy, dia mamokatra voa toy ny [[laoranjy]], ny [[voaloboka]], [[Akondro (voany)|akondro]], ny [[pepa]]<nowiki/>n' ny [[Pitipoà|pitipoa]] na ny an' ny [[tsaramaso]], ... Raha momba ny sarim-boa toy ny an' ny [[paoma]] sy ny [[poara]] ary ny [[frezy]] kosa, ny ampahany hafa amin' ny vony, anisan' izany ny tapany ambony amin' ny [[tangozam-bony]] izay ipetahan' ny vonin-javamaniry, dia mandray anjara amin' ny fiforonan' ny voa koa. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] mpaalrvuwyrrvy88coojdesdw93b1mf Fihary atodin' aina (bôtanika) 0 300233 1141496 2026-06-01T15:15:46Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Fihary atodin' aina (bôtanika)]] ho [[Fihary atodinaina (bôtanika)]] i Thelezifor 1141496 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Fihary atodinaina (bôtanika)]] ajmuvjh2fjox6y6yxybclbhwt9tyqp9 Vondromboa 0 300234 1141497 2026-06-01T15:28:09Z Thelezifor 15140 Vondrona foronin' ny voan-javamaniry 1141497 wikitext text/x-wiki [[Sary:More grapes.jpg|vignette|Vondromboan' ny [[voaloboka]] atao hoe [[sampaho]]]] [[Sary:Hordeum vulgare ripe, Gerst oogstrijp.jpg|vignette|270x270px|Vondrombon' ny vary ôrza (''[[Vary ôrza|Hordeum vulgare]]'') atao hoe salohy]] [[Sary:Split ananas cropped.jpg|vignette|203x203px|Vondromboan' ny [[mananasy]]]] Ny '''vondromboa''' dia vondrona foronin' ny [[voan-javamaniry]] maro avy amin' ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] rehetra ao amin' ny [[vondrombony]]. Amin' ny ankapobeny izy dia mitazona ny habe sy ny firafitry ny vondrombony. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] nzkx0uei04eluedrfpu03dpugue81mt Voan-javamaniry 0 300235 1141498 2026-06-01T15:30:14Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1141498 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Voa (bôtanika)]] k2gzek0ulbhanzt88kyvsmqp0oll1hf Foitra (bôtanika) 0 300236 1141499 2026-06-01T15:55:52Z Thelezifor 15140 Marika tavela eo amin' ny fonom-bihy 1141499 wikitext text/x-wiki [[Sary:BlackEyedPeas.JPG|vignette|372x372px|Io fotsy afovoan' ny voam-boanemba io ny foitra]] [[Sary:Pea pod. Eastern Siberia.jpg|vignette|379x379px|Ny vihy tsirairay dia mbola miraikitra amin' ny [[pepa]] amin' ny alalan' ny tangozam-bihy izay mitovy anjara asa amin' ny an' ny tadim-poitra nandritra ny fivoaran' ny vihy. Raha vao tafasaraka dia misy holatra tavela eo amin' ny vihy: io no atao hoe foitra]] Amin' ny [[bôtanika]], ny '''foitra''' dia holatra na marika tavela eo amin' ny [[fonom-bihy]] vokatry ny fipetahany teo aloha amin' ny rindrin' ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] na amin' ny [[tangozam-bihy]] (izay niraikitra amin' ny rindrin' ny fihary atodinaina). Matetika izy io no antsoina hoe "maso" amin' ny karazana [[voamaina]] sasany. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] paw2ox6xvlfni867kb57z151l4q5fmx 1141501 1141499 2026-06-01T16:12:15Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Foitra (amin' ny zavamaniry)]] ho [[Foitra (bôtanika)]] i Thelezifor 1141499 wikitext text/x-wiki [[Sary:BlackEyedPeas.JPG|vignette|372x372px|Io fotsy afovoan' ny voam-boanemba io ny foitra]] [[Sary:Pea pod. Eastern Siberia.jpg|vignette|379x379px|Ny vihy tsirairay dia mbola miraikitra amin' ny [[pepa]] amin' ny alalan' ny tangozam-bihy izay mitovy anjara asa amin' ny an' ny tadim-poitra nandritra ny fivoaran' ny vihy. Raha vao tafasaraka dia misy holatra tavela eo amin' ny vihy: io no atao hoe foitra]] Amin' ny [[bôtanika]], ny '''foitra''' dia holatra na marika tavela eo amin' ny [[fonom-bihy]] vokatry ny fipetahany teo aloha amin' ny rindrin' ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] na amin' ny [[tangozam-bihy]] (izay niraikitra amin' ny rindrin' ny fihary atodinaina). Matetika izy io no antsoina hoe "maso" amin' ny karazana [[voamaina]] sasany. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] paw2ox6xvlfni867kb57z151l4q5fmx Tangozam-bihy 0 300237 1141500 2026-06-01T16:11:05Z Thelezifor 15140 Taovan-javamaniry 1141500 wikitext text/x-wiki [[Sary:Seeds of Capsella bursa-pastoris.jpg|vignette|364x364px|Tangozam-bihy miloko fotsy ao amin' ny pepan' ny ''[[Capsella bursa-pastoris]]'']] Ny '''tangozam-bihy''' dia taova mamorona tady mpitondra ranon-javamaniry izay mampifandray ny [[tsirivavy]] na ny [[Vihim-boa|vihy]] amin' ny rindrin' ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]]. Ny anjara asany dia ny fitaterana ranoka mahavelona, toy ny tadim-poitra. Amin' ny voamaina sasany, ny tsirivavy tsirairay, izay lasa vihy, dia mipetaka amin' ny rindrina anatin' ny [[Pepa|pepany]] amin' ny alalan' ny tangozam-bihy. Ny teboka ipetahan' ny tangozam-bihy eo amin' ny tsirivavy na ny vihy dia antsoina hoe [[Foitra (bôtanika)|foitra]]. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] ipp0uj9yj3zu8sf4k4kznhutidfo1j8 Foitra (amin' ny zavamaniry) 0 300238 1141502 2026-06-01T16:12:15Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Foitra (amin' ny zavamaniry)]] ho [[Foitra (bôtanika)]] i Thelezifor 1141502 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Foitra (bôtanika)]] a3kwa5sxvjn0rckkox9d8awyqaaiiqe Tahirim-bihy 0 300239 1141503 2026-06-01T16:26:28Z Thelezifor 15140 Taovan-javamaniry 1141503 wikitext text/x-wiki [[Sary:Wheat seed.jpg|vignette|[[Varimbazaha]]: ''Hull'' = akofa; ''Endosperm'' = tahirim-bihy; ''embyo'': tsimoka]] Ny '''tahirim-bihy''' dia [[tambatsela]] fitehirizana ao anatin' ny vihim-boa ao amin' ny [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] (''Angiospermae''), izay mitahiry otrikaina. Io no mamelona ny tsimoka mandritra ny fivoarany sy, amin' ny karazan-javamaniry sasany, mandritra ny fitsimohany. == Jereo koa == * [[Lisitry ny taovan-javamaniry]] c4r4tc1s2m29j4c7cuqzrfz36v63fyn Tsikafonkafona 0 300240 1141526 2026-06-01T19:21:45Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Tsikafonkafona]] ho [[Pistia stratiotes]] i Thelezifor 1141526 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Pistia stratiotes]] kttqnh8t7yjcjsxis7zw88ztp864i3k Jonathan Burkhardt 0 300241 1141530 2026-06-02T00:34:55Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemainy|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} sokajy:mpil... » 1141530 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemainy|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 200]] [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra nasionaly alemà]] 0de8xch99c2eoe428kllw3fnsgpx4w1 1141531 1141530 2026-06-02T00:35:38Z HarryWurst 36292 1141531 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemaina|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[de:Jonathan Burkhardt]] [[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 200]] [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra nasionaly alemà]] eua1n2j7gtjo3qyqyux0zobt8c31bvt 1141532 1141531 2026-06-02T00:36:03Z HarryWurst 36292 1141532 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemaina|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[de:Jonathan Burkhardt]] [[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 2000]] [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra nasionaly alemà]] ti66sm1kgiqdj25hcqei3dwqasfc7ym Jonathan Burkardt 0 300242 1141533 2026-06-02T00:40:03Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemaina|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} de:Jonathan... » 1141533 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemaina|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[de:Jonathan Burkardt]] [[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 200]] [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra nasionaly alemà]] l9udc2c02dplfolkbpn233geowecyu8 1141534 1141533 2026-06-02T01:26:55Z HarryWurst 36292 1141534 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = |anarana=Jonathan Michael Burkardt |teraka=11 Jolay 2000 |maty= |firenena= {{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Jonathan Michael ''Jonny''Burkardt''' (teraka ny 11 Jolay 2000) dia mpilalao baolina kitra [[Alemaina|alemà]] izay milalao ho mpanafika ho an'ny klioba [[Bundesliga]] [[Eintracht Frankfurt]] sy ny ekipam-pirenen'i {{Alemaina}}. == Klioba == *2018–2025 [[1.FSV Mainz 05]] * 2025– [[Eintracht Frankfurt]] ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[de:Jonathan Burkardt]] [[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 200]] [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra nasionaly alemà]] 4mns7u5yc4ace7etd8nvkrm75bhwn00 Bakomanga 0 300243 1141546 2026-06-02T10:24:37Z Rufhar 39588 Famoronana lahatsoratra 1141546 wikitext text/x-wiki Bakomanga, Mariette Rasoarinala no tena anarany, tompon-dakan'ny vakon-drazana malagasy, teraka tamin'ny 1953 ary nodimandry ny O2 Jolay 2020 <ref>https://lexpress.mg/03/07/2020/disparition-la-communaute-artistique-pleure-bakomanga/</ref>teo amin'ny faha-67 taonany. Anisan’ny nitana toerana teo am-pon’ny vahoaka hatramin’ny ela noho ny talentany ny mozika sy ny kolontsaina malagasy. == Tantarany == Nanomboka nanao mozika sy dihy izy fony mbola kely, teo amin'ny faha-13 taonany. Niditra tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izy ary nanjary mpihira sy mpamoron-kira nalaza indrindra tamin'ny vakodrazana. Anisan'ny hirany sy ny vakodrazany Bakomanga (izay hira nampalaza ny tarika Ramahafadrahona mihitsy). Ny taona 1994 dia niala tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izay nisy azy nanomboka ny taona 1960 i Mariette Rasoarinala nary namorona ny tarika Bakomanga.<ref>https://lexpress.mg/19/10/2023/vakodrazana-rimanga-mandimby-rend-hommage-a-bakomanga/</ref> Niakatra ny sehatra nasionaly sy ny sehatra iraisam-pirenena izy niaraka tamin’ny tariny. Avy any Frantsa ka hatrany Etazonia, tamin’ny alalan’i Maorisy sy Alzeria, ary na i Japon aza, dia nahasarika ny mpihaino ny Bakomanga, naneho tamim-pireharehana ny lokon’ny Nosy Madagasikara. Bakomanga dia iray tamin'ireo vahiny malaza tao amin'ny Brooklyn Academy of Music tany New York<ref>https://amsterdamnews.com/news/2014/05/22/danceafrica-2014-celebrating-africas-bantaba/</ref> tao anatin'ny fandaharana "Dance Africa" ​​tamin'ny taona 2014, izay niresaka momba ny asany miavaka sy ny fitiavany ny zavakanto. == Loharano == k10oeq8s6on01ldm5ymv45wojrsh693 1141547 1141546 2026-06-02T10:25:45Z Rufhar 39588 1141547 wikitext text/x-wiki Bakomanga, Mariette Rasoarinala no tena anarany, tompon-dakan'ny vakon-drazana malagasy, teraka tamin'ny 1953 ary nodimandry ny O2 Jolay 2020 <ref>https://lexpress.mg/03/07/2020/disparition-la-communaute-artistique-pleure-bakomanga/</ref>teo amin'ny faha-67 taonany. Anisan’ny nitana toerana teo am-pon’ny vahoaka hatramin’ny ela noho ny talentany ny mozika sy ny kolontsaina malagasy. == Tantarany == Nanomboka nanao mozika sy dihy izy fony mbola kely, teo amin'ny faha-13 taonany. Niditra tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izy ary nanjary mpihira sy mpamoron-kira nalaza indrindra tamin'ny vakodrazana. Anisan'ny hirany sy ny vakodrazany Bakomanga (izay hira nampalaza ny tarika Ramahafadrahona mihitsy). Ny taona 1994 dia niala tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izay nisy azy nanomboka ny taona 1960 i Mariette Rasoarinala ary namorona ny tarika Bakomanga.<ref>https://lexpress.mg/19/10/2023/vakodrazana-rimanga-mandimby-rend-hommage-a-bakomanga/</ref> Niakatra ny sehatra nasionaly sy ny sehatra iraisam-pirenena izy niaraka tamin’ny tariny. Avy any Frantsa ka hatrany Etazonia, tamin’ny alalan’i Maorisy sy Alzeria, ary na i Japon aza, dia nahasarika ny mpihaino ny Bakomanga, naneho tamim-pireharehana ny lokon’ny Nosy Madagasikara. Bakomanga dia iray tamin'ireo vahiny malaza tao amin'ny Brooklyn Academy of Music tany New York<ref>https://amsterdamnews.com/news/2014/05/22/danceafrica-2014-celebrating-africas-bantaba/</ref> tao anatin'ny fandaharana "Dance Africa" ​​tamin'ny taona 2014, izay niresaka momba ny asany miavaka sy ny fitiavany ny zavakanto. == Loharano == fzw6t71ul4b7uqh3pdtbty5kiitgvhn 1141548 1141547 2026-06-02T10:28:16Z Rufhar 39588 1141548 wikitext text/x-wiki '''Bakomanga, Mariette Rasoarinala''' no tena anarany, tompon-dakan'ny vakon-drazana malagasy, teraka tamin'ny 1953 ary nodimandry ny O2 Jolay 2020 <ref>https://lexpress.mg/03/07/2020/disparition-la-communaute-artistique-pleure-bakomanga/</ref> teo amin'ny faha-67 taonany. Anisan’ny nitana toerana teo am-pon’ny vahoaka hatramin’ny ela noho ny talentany ny mozika sy ny kolontsaina malagasy. == Tantarany == Nanomboka nanao mozika sy dihy izy fony mbola kely, teo amin'ny faha-13 taonany. Niditra tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izy ary nanjary mpihira sy mpamoron-kira nalaza indrindra tamin'ny vakodrazana. Anisan'ny hirany sy ny vakodrazany Bakomanga (izay hira nampalaza ny tarika Ramahafadrahona mihitsy). Ny taona 1994 dia niala tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izay nisy azy nanomboka ny taona 1960 i Mariette Rasoarinala ary namorona ny tarika Bakomanga.<ref>https://lexpress.mg/19/10/2023/vakodrazana-rimanga-mandimby-rend-hommage-a-bakomanga/</ref> Niakatra ny sehatra nasionaly sy ny sehatra iraisam-pirenena izy niaraka tamin’ny tariny. Avy any Frantsa ka hatrany Etazonia, tamin’ny alalan’i Maorisy sy Alzeria, ary na i Japon aza, dia nahasarika ny mpihaino ny Bakomanga, naneho tamim-pireharehana ny lokon’ny Nosy Madagasikara. Bakomanga dia iray tamin'ireo vahiny malaza tao amin'ny Brooklyn Academy of Music tany New York<ref>https://amsterdamnews.com/news/2014/05/22/danceafrica-2014-celebrating-africas-bantaba/</ref> tao anatin'ny fandaharana "Dance Africa" ​​tamin'ny taona 2014, izay niresaka momba ny asany miavaka sy ny fitiavany ny zavakanto. == Loharano == 06ng0zycv9azqg3dfaqsl616t08e5dm