François I

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>François I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189603</id>
    <revision>
      <id>1141812</id>
      <parentid>1135329</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="kf0xdeg9qvhwc5bbp5mhsh8diwmpsni" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Francis1-1.jpg
|anarana=François I
|teraka=12 Septambra 1494
|maty=31 Martsa 1547
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa= Mpanjaka

|taona niasàna=
}}
'''François I''', teraka ''François avy any Angoulême'' tamin'ny 12 Septambra 1494, tao [[Cognac]], ary maty tamin'ny 31 Martsa 1547, tao Rambouillet, no Mpanjakan'i [[Frantsa]] izay nanjaka nanomboka ny 25 Janoary 1515, andro nanendrena azy ho mpanjaka, ka hatramin'ny nahafatesany tamin'ny 1547.

Zanakalahin'i Charles avy any Orléans sy Louise avy any Savoie, anisan'ny sampana Valois-Angoulême ao amin'ny tarana-mpanjaka Capetian izy.

==Ny fiainany manokana==
I Charles, Count of Angoulême no rainy. Ny vadiny dia Claude of France, Eleanor of Austria. Ny zanany dia Charlotte of Valois, Francis III, Duke of Brittany, [[Henri II (Frantsa)]], Madeleine of Valois, Charles II de Valois, Duke of Orléans, Margaret of France, Duchess of Berry. 


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Louis XII (Frantsa)]] &lt;br/&gt;1498-1515||    [[François I]]&lt;br/&gt; 1515-1547 || [[Henri II (Frantsa)|Henry]]&lt;br/&gt;1547-1459
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1494]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1547]]
[[sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>kf0xdeg9qvhwc5bbp5mhsh8diwmpsni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AC/DC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189750</id>
    <revision>
      <id>1141846</id>
      <parentid>1014592</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="lq048gddxs0rwynvyyie82323s8phcx" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= ACDC In Tacoma 2009.jpg
|anarana=AC/DC
|teraka= 
|maty= 
|firenena= {{Aostralia}}
|mpiaraka=
|asa=

|taona niasàna=
}}
'''AC/DC''' dia tarika rock aostraliana.

== Jereo koa ==
* [[Angus Young]] (gitara)
* [[Bon Scott]]

{{commonscat}}
[[Sokajy:Tarika rock aostraliana]]</text>
      <sha1>lq048gddxs0rwynvyyie82323s8phcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>B.B. King</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189815</id>
    <revision>
      <id>1141831</id>
      <parentid>1016198</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="ctvnf3c1jwycgcq7l06mveso7nr8oh4" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= B.B. King in 2009.jpg
|anarana=B.B. King
|teraka=16 Septambra 1925
|maty= 
|firenena=Etazonia
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpilalao gitara]]
|taona niasàna=
}}
'''B.B. King''' dia mpilalao gitara mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 16 Septambra 1925 tao [[Mississippi]]
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/01w60_p] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/01w60_p |date=20150522175352 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpilalao gitara]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1925]]
[[Sokajy:mpitendry gitara amerkianina]]</text>
      <sha1>ctvnf3c1jwycgcq7l06mveso7nr8oh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141835</id>
      <parentid>1141831</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="8qv411kjpeuq462ts5xj1rxzb6xotqp" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= B.B. King in 2009.jpg
|anarana=B.B. King
|teraka=16 Septambra 1925
|maty= 
|firenena=Etazonia
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpilalao gitara]]
|taona niasàna=
}}
'''B.B. King''' dia mpilalao gitara mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 16 Septambra 1925 tao [[Mississippi]]
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/01w60_p] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/01w60_p |date=20150522175352 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpilalao gitara]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1925]]
[[Sokajy:mpitendry gitara amerkanina]]</text>
      <sha1>8qv411kjpeuq462ts5xj1rxzb6xotqp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141836</id>
      <parentid>1141835</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="i7vpiiis20w0f7qo5vawx330sew29lr" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= B.B. King in 2009.jpg
|anarana=B.B. King
|teraka=16 Septambra 1925
|maty= 
|firenena=Etazonia
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpilalao gitara]]
|taona niasàna=
}}
'''B.B. King''' dia mpilalao gitara mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 16 Septambra 1925 tao [[Mississippi]]
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/01w60_p] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/01w60_p |date=20150522175352 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpilalao gitara]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1925]]
[[Sokajy:mpitendry gitara amerikanina]]</text>
      <sha1>i7vpiiis20w0f7qo5vawx330sew29lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brian May</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189825</id>
    <revision>
      <id>1141826</id>
      <parentid>1124085</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="638" sha1="jhcz492tzr2vbyibzf8dm396xvmn19q" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Brian-May with red special.jpg
|anarana= Brian May
|anarana hafa=
|teraka=Jolay 1947
|firenena={{Fanjakana Mitambatra}}
|mpiaraka=
|asa= *[[Queen]]
|taona niasàna=
}}

'''Brian Harold May''' dia mpanao mozika.
Sir Brian Harold May, CBE (teraka 19 Jolay 1947 tao [[Hampton (Middlesex)]], [[Angletera]] dia [[mpitendry gitara]], mpamoron-kira, mpihira ary dokotera anglisy momba ny [[astrofizika]].

Izy dia fantatra amin'ny maha-mpitarika gitara an'ny tarika rock britanika [[Queen]].

== Jereo koa ==
* [[Mozika]]

{{commonscat}}
[[sokajy:Mpanao mozika anglisy]]
[[Sokajy:mpitendry gitara anglisy]]
[[Sokajy:Queen]]</text>
      <sha1>jhcz492tzr2vbyibzf8dm396xvmn19q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angus Young</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189894</id>
    <revision>
      <id>1141844</id>
      <parentid>1097275</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="hd2833d0yp5f1hzw2o58dtkx5qflf3f" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=AngusYoung.JPG
|anarana=
|anarana hafa=
|teraka= 31 martsa 1955
|mpiaraka=
|asa=
|taona niasàna=
}}
[[File:AngusYoung.JPG|thumb|left|Angus Young (2008)]]

'''Angus McKinnon Young''' (teraka 31 martsa 1955 tao [[Glasgow]], [[Ekosy]]) dia mpitendry gitara, mpamoron-kira ary mpiara-manorina ny tarika rock mafy any Aostralia AC/DC.

== Jereo koa ==
* [[Mozika]]
===AC/DC===
* [[Bon Scott]]
*[[Malcolm Young]]
*[[Dave Evans (AC/DC)]]
*[[Cliff Williams ]]
*[[Phil Rudd]]
*[[Brian Johnson]]
*[[Stevie Young]] 
*[[Matt Laug]]

{{commonscat}}
[[sokajy:Biôgrafia]]
[[sokajy:Mpanao mozika aostralianina]]

[[Sokajy:Rock mafy]]
[[Sokajy:mpitendry gitara aostralianina]]</text>
      <sha1>hd2833d0yp5f1hzw2o58dtkx5qflf3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jono Bacon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212940</id>
    <revision>
      <id>1141832</id>
      <parentid>793418</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="okrnmh1u9as65b8mt6oj13xy6xrvttc" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Jono Bacon (cropped).jpg
|anarana=Jono Bacon
|teraka=17 Septambra 1979
|maty= 
|firenena={{Fanjakana Mitambatra}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpitendry mozika]]
* [[injeniera]]
* [[mpilalao gitara]]
|taona niasàna=
}}
'''Jono Bacon''' dia mpitendry mozika, injeniera, mpilalao gitara mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 17 Septambra 1979
== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpitendry mozika britanika]]
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:mpilalao gitara britanika]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:mpitendry gitara britanika]]</text>
      <sha1>okrnmh1u9as65b8mt6oj13xy6xrvttc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mahafaly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229969</id>
    <revision>
      <id>1141850</id>
      <parentid>1118008</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T07:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1141850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39168" sha1="4d9wk9yxfh3g44eh33w0pm0u493dogv" xml:space="preserve">[[Sary:Ragazze Mahafaly.JPG|vignette|310x310px|Ankizy mahafaly]]
Ny '''Mahafaly''' dia [[vondrom-poko]] ao amin' ny faritra atsimo-andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Eo anelanelan' ny ony [[Menarandra]] ao atsimo sy [[Onilahy]] ao avaratra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Eggert, Karl (1981). &quot;[http://madarevues.recherches.gov.mg/IMG/pdf/omaly13-14_13_.pdf Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar]&quot;. ''[[Omaly sy anio]]'': ''[[Hier et aujourd'hui]]'' (PDF). Vol. 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 149–176, p. 149.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; no fonenany nentim-paharazana, eo amin' ny [[lembalemba]] be [[Vatosokay|sokay]] sy [[fasika]] izay mitondra io anarana ''Mahafaly'' io ihany.

Malaza amin' ny fahaizana manao [[Sokitra|sary sokitra]] ny Mahafaly ka anisan' izany ny fanamboarana [[aloalo]] izay entiny manaingo ny fasana sy manaja ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]] sy ny mpanjaka maty. I [[Betioky Atsimo|Betioky]] sy i [[Ejeda]] ary [[Ampanihy Andrefana|Ampanihy]] no tanàna lehibe ao aminy. Anisan' ny [[Fady (malagasy)|fady]] amin' ny Mahafaly, toy ny [[Antandroy]] koa, ny mihinana [[sokatra]] (mahafaly: ''sokake''). Tamin' ny taona 2013 dia tombanana ho 150&amp;nbsp;000 ny isan' ny Mahafaly&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Diagram Group (2013). ''[https://books.google.mg/books?id=xJQuAgAAQBAJ&amp;redir_esc=y Encyclopedia of African Peoples]''. San Francisco, CA: Routledge.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mpiompy [[omby]] sy [[osy]] sy [[ondry]] ary [[akoho amam-borona]] (anisan' izany ny [[vorontsiloza]]) ny Mahafaly. Mamboly [[mangahazo]] sy [[voamaina]] koa ny mponina amin' ny faritra mahafaly.
[[Sary:Ethnic groups of Madagascar Map.png|vignette|Sarintany maneho ireo [[Foko eto Madagasikara|vondrom-poko eto Madagasikara]]: miloko maitso tanora eto ny faritra misy ny Mahafaly.]]
Heverina ho avy ao [[Afrika Atsimo-Atsinanana]]  ny sasany amin' ny razamben' ny Mahafaly voalohany izay tonga teto amin' ny Nosy tamin' ny taonjato faha-12. Nanjary malaza izy ireo noho ny fasana lehibe aoriny ho fanomezam-boninahitra ny lehibe sy ny mpanjaka maty.  

Miteny [[Fiteny mahafaly|mahafaly]], izay fitenim-paritra mifanakaiky amin' ny [[fiteny antandroy]], [[fitenim-paritra malagasy]], sampan' ny [[Fiteny malaiô-pôlineziana|vondrom-piteny malaiô-pôlineziana]], ny Mahafaly&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;&lt;small&gt;Shoup, John A. (17 October 2011). ''[https://books.google.mg/books?id=GN5yv3-U6goC&amp;pg=PA180&amp;redir_esc=y Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia: An Encyclopedia]''. ABC-CLIO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-59884-363-7&lt;/nowiki&gt;., p. 180.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;small&gt;Various (2003). ''[https://books.google.mg/books?id=sl_dDVctycgC&amp;pg=PA205&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false International Encyclopedia of Linguistics Vol. 1]''. Oxford University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-19-513977-8&lt;/nowiki&gt;., p. 205.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny maha foko ny Mahafaly ==
Nampiasain' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] hafa sy ny vahiny hilazana ny mponina nipetraka amin' ny morontsiraka atsimo-andrefan' i [[Madagasikara]], voafaritry ny ony [[Menarandra]] sy [[Onilahy (ony)|Onilahy]], ny anarana hoe ''Mahafaly''&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&lt;small&gt;Eggert, Karl (1981). &quot;[http://madarevues.recherches.gov.mg/IMG/pdf/omaly13-14_13_.pdf Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar]&quot;. ''[[Omaly sy anio]]'': ''[[Hier et aujourd'hui]]'' (PDF). Vol. 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 150–51.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tsy mampiasa an' io teny io ary tsy milaza azy ireo ho foko tokana anefa ny Mahafaly, fa aleony manonona ny tenany araka ny firazanany hafa na ara-jeôpôlitika; tsy misy heviny ho an' ny olona avy amin' io faritra io ny anarana hoe ''Mahafaly'' fa mari-pamantarana napetraky ny avy any ivelan' ny faritra misy azy&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;. Monina amin' ny moron' ny renirano sy ony mamakivaky faritra tena maina ny ankamaroan' ny Mahafaly&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Zimmermann, Maurice (1911). &quot;[https://www.persee.fr/doc/geo_0003-4010_1911_num_20_110_7420 Le pays Mahafaly dans le sud Malgache]&quot;. ''Annales de Géographie''. 20 (110).&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

== Jeôgrafia ==

=== Toerana sy tanàna ===
[[Ampanihy Andrefana|Ampanihy]] sy i [[Betioky Atsimo|Betioky]] ary i [[Ejeda]] no tanànan' ny Mahafaly ao amin' ny [[faritra Atsimo-Andrefana]]. Ny [[lalam-pirenena faha-10]] no mampitohy ireo tanàna ireo. Ao amin' ny [[Distrikan' Ampanihy]] no misy ny tanànan' Ampanihy izay malaza amin' ny fisian' ny fanenomana [[karipetra]] (''tapis mohair''). Ao amin' ny [[Distrikan' i Betioky-Atsimo|Distrikan' i Betioky]] no misy ny tanànan' i Betioky. Marihina fa onenan' ny [[Antanosy]] ny tapany avaratry ny Distrikan' i Betioky, ka ny renivohitr' izy ireo dia i [[Bezaha]]. Tanàna ao amin' ny Distrikan' Ampanihy i Ejeda izay kaominina.

=== Korian-drano ===
[[Sary:Onilahy watershed.png|vignette|Ny faritanin-dranon' i Onilahy]]
Misy ony sy renirano vitsivitsy mamakivaky ny faritra Mahafaly, ka anisan' izany i [[Onilahy (ony)|Onilahy]] sy i [[Menarandra]]. I Onilahy na Oñelahy dia [[ony]] manana faritanin-drano mahatratra 31&amp;nbsp;600 &lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mitondra rano 145 &lt;abbr&gt;m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt;/s ary manana halava 400 km any ho any. Any amin' ny [[Distrikan' i Betroka]] no misy ny loharanony. Izy no mamaritra avy ao avaratra ny faritra mahafaly. Ireto ny rano manompo azy: Isoanala, Ianapera, i Sakoa, i Sakamena, Imaloto, i Sakamare, i Taheza ary i Sakondry. Mamakivaky lohasaha lalina i Onilahy ary mivarina mitsotsorika tampoka ao amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]].
[[Sary:Madagascar - Androy region.jpg|vignette|Menarandra]]
Ony mivarina any amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] ao akaikin' i Bevoalavo Atsinanana any amin' ny [[faritra Anosy]] kosa i Menarandra izay manasarana ny faritry ny Mahafaly sy ny an' ny [[Antandroy]]. Mahatratra 250 km eo ho eo ny halavany, ary avy ao Andoharano any amin' ny faritra nentim-paharazana misy ny [[Bara]]; ao amin' ny tendrombohitra Tsikoriky, no ipoiran' ny loharanony. Eo anelanelnan' i Bekily sy [[Isoanala]] no anangonany ny rano ao aminy. Mizotra avy avaratra-atsinana mankany atsimo-andrefana izy. Tsy betsaka ny [[sakelidrano]] lehibe manompo an' i Menerandra: i Manantanana, i Manamboly, i Sakatovo ary i Beandry. Mirefy 8&amp;nbsp;350&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; any ho any ny sahandriakan' i Menarandra.

== Tantara ==

=== Fiandohany ===
Sahala amin' ny ankamaroan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]], dia tsy tokana ny niandohan' ny Mahafaly. Araka ny [[lovantsofina]] tranainy indrindra, tamin’ ny fotoana nahatongavan’ ny tarana-mpanjaka [[maroserana]] tamin’ ny taonjato faha-16, dia vondron’ olona mitoka-monina be dia be notarihin’ ny ''ndatibey'', izay niaina tamin’ ny fihazana ombidia sy ny fitadiavana [[tantely]] remby sy fakan-javamaniry fihinana, ary tamin’ ny [[fambolena]] amin’ ny tany tsy dia midadasika, no tratran’ izy ireo nonina tamin’ ny tanin’ ny Mahafaly, izay mbola tena rakotra ala tamin’ izany fotoana izany. Tsy fantatra ny anaran’ ireo tompontany ireo, izay atao hoe ''[[renitany]]'' na ''[[renetane]]'', afa-tsy ny an’ ny [[Falonaombe]] na Faloanombe izay nisy fandaminam-piarahamonina tsara kokoa, nahay nitrandraka akoram-by, nahay nanefy, namoly [[landihazo]] ary nanenona.

=== Ny fahatongavan' ny Maroseraña ===
Araka ny lovantsofina, ny tarana-mpanjaka mahafaly dia avy amin' i [[Olombetsitoto]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''[https://books.google.mg/books?id=WAQbp7aLpZkC&amp;redir_esc=y Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century]''. Paris: UNESCO., p. 856.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, andriana maroserana tany am-boalohany, izay mpitarika nipoitra manodidina ny taona 1500 niaraka tamin' ny fifindran' ny [[Maroserana|Maroseraña]] (na ''Maroseraña'') ho any amin' ny faritra atsimo-andrefana amin' i [[Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO., p. 867.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Talohan' ny nahatongavan' ny Maroserana dia nipetraka tao amin' ny tany nofehezin' ny foko antsoina hoe [[Andriantsileliky]] (na ''Andriantsileleke'') ny mponina tao amin' io faritry ny Nosy io&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO., p. 859.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nanao fifanekena tamin' ireo vahoaka ireo ny mpifindra monina maroserana tamin' ny voalohany, saingy nivadika ho ady izany tamin' ny farany, ka ny Maroserana no nivoaka mpandresy; rehefa tonga teo amin' ny fitondrana ny Maroserana, dia navelany hihazona ny tombontsoany sy satany manokana ihany ny Andriantsileliky.  

Rehefa avy nanjaka nandritra ny taona vitsivitsy i [[Olombetsitoto]] dia nitoka-monina. Nino ny mpanara-dia azy fa lasa ''faly'' (izany hoe &quot;masina&quot; na &quot;fady&quot;) izy ary nanamasina ny taniny sy ny vahoakany (''naha-faly'': &quot;naha-fady&quot;) tamin' ny alalan' izany fitokana-monina izany, izay taratry ny finoan' ny besinimaro ny [[Andriamanitra (finoan-drazana malagasy)|zanahary]] [[Andriamaro (zanahary)|Andriamaro]] nivavahan' ny Maroserana, nivavahana tamin' ny alalan' ny mpanelanelana, ary nametraka ny fankatoavana tamin' ny alalan' ny tahotra sy ny horohoro. Ny mpanaraka an' io andriana io dia niray saina fa tsy hivadika aminy tamin' ny alalan' ny [[ombiasy]] izay mpanelanelana teo amin' ny mpitondra sy ny vahoakany. Ny iray amin' ny hetsika ara-pôlitika nataon' ny Mahafaly voarakitra an-tsoratra voalohany indrindra dia izay niseho tamin' ny volana Jona 1649, raha nitsidika ny tanàna nisy ny Frantsay, tao [[Tolagnaro|Fort-Dauphin]], ny iraka mahafaly roa ambin' ny folo mba hahazoany ny fanampian' ny [[mpikarama an' ady]] frantsay hanampy ny Mahafaly amin' ny ady nifanaovany tamin' ny [[Masikoro]] izay nangalatra ny [[Omby|ombi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjakany&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO., p. 868.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny Maroserana no tompon' ny omby sy nitafy akanjo lafo vidy ary nanana tafika, fa ny sarambabem-bahoaka kosa nionona amin' ny akanjo hodi-kazo na hodi-biby. Rehefa tsapan’ ny vahoaka fa nihoatra ny tokony ho izy ny fahefan' ny Maroserana dia niverina tany anaty ala ny sasany.

=== Fizarazaràn' ny fanjakana mahafaly ===
Nanomboka nizarazara ho [[Fanjakana mahafaly|fanjakana]] mahaleo tena ny Mahafaly tamin' ny taona 1650 tany ho any ka anisan' izany ny Fanjakan' i Sakatovo sy ny Fanjakan' i Menarandra. Roapolo taona eo ho eo taty aoriana dia nivaky ny Fanjakan' i Linta, ka niforona ny Fanjakan' i Onilahy tamin' ny tany sisa tavela tamin' ny taona 1750. Tamin’ ny taonjato faha-19 dia nizara ho fanjakana dimy ny tanin’ ny Mahafaly, ka ireto avy izany: 

# tany avaratra ny [[Fanjakan' i Onilahy]], izay i Beroy na Manera no renivohiny;
# tany atsimo kokoa ny [[Fanjakan' i Linta]], ka renivohitra Ankazotaha (na Ankasontaha);
# vakivakin’ ny tapany ambony amin' ny renirano [[Linta]], eo anelanelan' i Menakaralahy sy i Behandry, ny [[Fanjakan’ i Sakatovo|Fanjakan' i Sakatovo]], izay manana an' Ankiliabo ho renivohitra;
# ny faritra mahaleo tena an' ny [[Falonaombe]] dia teo amin’ ny tany somary teritery teo anelanelan' ny Fanjakan' i Sakatovo sy Fanjakan' i Linta;
# farany, ny [[Fanjakan' i Menarandra]] notarihin’ i [[Tsiampondy]] izay niitatra nianatsimo amin’ ny tanin’ ny Mahafaly.

Araka ny lovantsofin’ ny Mahafaly dia tsy niady ireo fanjakana rehetra notarihin’ ny Maroserana ireo, ary matetika izy ireo no niray hina nanohitra ny [[Antandroy]] izay niady taminy. 

Nisy fifandonana teo amin' ny mpanjakan' i Menarandra sy ny Antandroy tao andrefana ka nahatonga ny fanakambanana ny tanin' ny Antandroy any [[Karimbola]] tamin' ny tanin' ny Mahafaly, tamin' ny tapany voalohan' ny taonjato faha-18. Na dia tsy fantatra loatra aza ny mombamomba ireo fanjakana ireo talohan' ny taona 1800, ny fiovan' ny mpitondra isan-tokony matetika dia manambara ny tsy fandriam-pahalemana sy ny korontana teo anivon' ny tarana-mpanjaka maroserana: mpanjaka fito no nifandimby nitondra an' i [[Linta]], enina ny an' i [[Sakatovo]], telo ny an' i Menarandra teo anelanelan' ny taona 1750 sy 1800, ary roa ny an' i Onilahy. Ny Fanjakan' i Onilahy dia nahitana taratra ny asan' ny [[Antemoro]], toy ny fiantsoana ny mpanjaka mahafaly sasany amin' ny anarana hoe ''Andrianony''.

Ny fanjakana mahafaly dia anisan' ny fanjakana vitsy tsy teo ambany fifehezan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]] tamin' ny taonjato faha-19&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ade Ajayi, Jacob Festus (1998). ''[https://books.google.mg/books?id=VC7kKcXdDhkC&amp;redir_esc=y General history of Africa: Africa in the nineteenth century until the 1880s]''. Paris: UNESCO., p. 422.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Faharavan' ny fanjakana mahafaly ===
Ny mpanjaka mahafaly farany dia i [[Tsiampondy]], izay nanomboka nanapaka tamin' ny taona 1890&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Araka ny ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century'', dia nifarana tamin' ny taona 1911 ny fanjakan' i [[Tsiampondy]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, raha araka ny tahirin-kevitra frantsay antsoina hoe ''Observations sur les Mahafalys'' kosa dia nifarana ny fitondran' i Tsiampondy taorian' ny fidiran' ny tafika frantsay tamin' ny 1907&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Picard (1907). &quot;[https://www.persee.fr/docAsPDF/bmsap_0037-8984_1907_num_8_1_7000.pdf Observations sur les Mahafalys]&quot; (PDF). ''persee.fr''. p. 206.&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;.  

== Fiarahamonina ==
[[Sary:Villaggio Mahafaly.JPG|vignette|Trano mahafaly]]Amin' ny ankapobeny dia fiarahamonina entin-dray ny fiarahamonin' ny Mahafaly&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Eggert, Karl (1981). &quot;Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar&quot;. ''Omaly sy anio: Hier et aujourd'hui'' (PDF). Vol. 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 149–176., p. 151.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Monina mifanakaiky ny lehilahy ao amin' ny [[fianakaviana]] (ny ray, ny zanakalahy, ny mpirahalahy), fa ny vehivavy kosa mifindra any amin' ny tanànan' ny vadiny&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;Eggert, Karl (1981). &quot;Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar&quot;. ''Omaly sy anio: Hier et aujourd'hui'' (PDF). Vol. 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 149–176., p. 153.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny fiarahamonina dia voarafitra voalohany indrindra amin' ny karazana vondrona ara-pirazanana dimy, ka ny tokantrano akaiky no zava-dehibe indrindra. Toy ny any amin' ny faritra hafa eto Madagasikara dia hajaina ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]].  

Ara-tantara, nanomboka tamin' ny mpitondra [[maroserana]] voalohany dia ny mpanjaka avy amin' ny Maroserana no nitondra ny Mahafaly. Nalevina tao amin' ny fasana atao hoe ''volamena'' ny mpanjaka ary ovana anarana aorian' ny fahafatesany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO., p. 858.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, atao hoe ''anaran-tahîna'', satria [[fady]] aorian' ny fahafatesana ny fanononana ny tena anaran' ny mpanjaka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO., p. 857.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; tsy maintsy manapaka ny volony amin' ny fiandohan' ny [[fisaonana]] ny mpanaraka azy ary izay tsy nankatò dia roahina tsy ho anisan' ny fiarahamonina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Gennep, A.V. (1904). ''[https://books.google.mg/books?id=plISAwAAQBAJ&amp;redir_esc=y Tabou Et Totémisme à Madagascar]''. Paris: Ernest Leroux., p. 103.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

Ny mpanjaka mahafaly tany am-boalohany dia nipetraka tao amin' ny toerana itambarana izay misy lalana mizarazara mankany amin' ny tanàna lehibe tsirairay manodidina ao amin' ny tany anjakany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO., p. 857.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ary ny fahefany dia hamafisin' ny fananany vakoka navelan' ny mpanjaka maty izay inoana fa manana hery mihoatra ny ara-boajanahary&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Gennep, A.V. (1904). ''Tabou Et Totémisme à Madagascar''. Paris: Ernest Leroux., p. 96.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

Ny mpanjaka no nitondra ny fiarahamonina izay nizarazara amin' ny olona mahazo tombontsoa manokana (''[[Renilimy]]'' na ''Renelime''), ny olon-tsotra (''[[Valohazomanga]]'') ary ny mpifindra monina avy any amin' ny faritra hafa (''[[Folohazomanga]]''). Ny ''Renilimy'' dia ny taranaky ny lehibe nahery indrindra tamin' ny fotoana nananganana ny [[tarana-mpanjaka]] maroserana, atao hoe [[Tsileliky]] (midika hoe &quot;tsy resy&quot;); ny taranaky ny naman' ny Tsileliky sy ny olom-peheziny tiany; ary ny olona manokana (na ny taranany) izay nahazo sitraka tamin' ny mpanjaka.  

Ny [[Ombiasa|mbiasa]] sy ny mpisoro no niandraikitra ny fanaovana [[sorona]] biby teo amin' ny [[hazomanga]] lavan' ny mpanjaka (izay karazana alitara na ôtely iombonana).  

Nizara ho [[fokom-pianakaviana]] maro ny Mahafaly, ka ny sasany tamin' izy ireo dia nanana andraikitra manokana toy ny [[fanefena]] sy ny fanangonana [[tantely]]. Ny lohan' ireo fokom-pianakaviana ireo dia nofidina sady nomena ny anara hoe ''rañitse ty mpanjaka'' (&quot;naman' ny mpanjaka&quot;) ary nanana ''ondatibey'' (mpanolo-tsaina ôfisialy) mitovy amin' ny mpanjaka mihitsy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ny lohan' ny isam-pokom-pianakaviana sy ny mpanjaka ihany no nahazo alalana hitondra lefom-by lehibe (atao hoe ''beraha''), izay mariky ny sata misy azy&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;Gennep, A.V. (1904). ''Tabou Et Totémisme à Madagascar''. Paris: Ernest Leroux., p. 90.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Ny fianakaviana sy ny rohim-pihavanana ===
Manan-danja indrindra eo amin' ny fiarahamonina mahafaly ny [[tokantrano]]. Ny mpianakavy miara-mipetraka tarihin' ny lehilahy be taona indrindra ao amin' ilay fianakaviana no mamorona ny tokantrano. Mijanona ho anisan' ny ankohonan-drainy ny ankizy mandra-pahatongany ho olon-dehibe, amin' izay fotoana izay dia manorina ny tranony sy ny ankohonany eo akaikin' ny tranon-drainy ny zatovolahy, ary ny zatovovavy kosa dia manambady sy mifindra any amin' ny tranon' ny vadiny. Ny lehilahy no manan-jo amin' ny fitaizana ny zaza raha misy ny [[fisaraham-panambadiana]]&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Matetika dia manana [[Fampirafesana|vady mihoatra ny iray]] ny lehilahy. Ny mpianakavy akaiky miara-monina ao an-tokantrano dia tompon' andraikitra amin' ny fikarakarana ny [[fampakaram-bady]] sy ny [[fandevenana]] ny fianakaviany, ary koa ny fanonerana ny fandaniana nateraky ny fombafomba enti-manasitrana (''rombo'') ho an' ny mpianakavy marary&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;Eggert, Karl (1981). &quot;Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar&quot;. ''Omaly sy anio: Hier et aujourd'hui'' (PDF). Vol. 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 149–176., p. 152.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

Maha-izy azy ny Mahafaly eo amin' ny fiarahamonina ihany koa ny ''&quot;foko&quot;'' misy azy. Ny atao hoe &quot;foko&quot; eto dia ny fivondronan' ny taranaky ny lehilahy na vehivavy mbola velona; noho izany ny olona iray dia an' ny foko maromaro. Matetika ny mpiray &quot;foko&quot; dia tsy mivory na miara-miasa raha tsy rehefa marary, na mila vonjy, na maty ny mpitarika an' ilay foko, ka ny mpiray foko dia mandray andraikitra araka izay ilaina&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Ny vondrona lehibe kokoa dia ny &quot;''tariha&quot;'' (jereo: [[fokom-pianakaviana]]), izay taranaka mbola velona nipoitra avy amin' ny razambe lahy iray izay maty vao haingana ka ny zokiny indrindra amin' ny tariha dia mahafantatra ny fifandraisan' izy ireo aminy ary mahatadidy ny endri-javatra sasany momba azy amin' ny maha olona azy.  

Ny [[Sorona|soro]] (sorona) rehetra atao ho an' ny [[Razana (finoana malagasy)|raza]] (razana) dia atao amin' ny anaran' ity razana iombonana ity, ary ny lehilahy zokiny indrindra ao amin' ny tariha no tompon' andraikitra amin' ny fanatanterahana ny fombafomba amin' ny anaran' ilay tariha. Matetika ny olona iray tariha dia mifanakaiky toeram-ponenana ao amin' ny [[Vohitra (tanàna)|vohitra]] iray na vondrom-bohitra iray&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.  

=== Ny faritra sy toeram-ponenany ===
Ny Mahafaly dia mipetraka any amin' ny tapany atsimo-andrefan' i Madagasikara, faritra eo anelanelan' ny renirano [[Menarandra]] sy [[Onilahy]]. Ny [[Antandroy]] dia mihamitombo hatrany ao andrefan' i [[Tranoroa]], ny [[Bara]] dia mikisaka mankany [[Fotadrevo]] ary nanomboka tamin' ny taonjato faha-19 dia nanorim-ponenana tany atsinanan' i [[Betioky Atsimo|Betioky]] sy ny renirano [[Taheza (renirano)|Taheza]] izy ireo. Ny antsasaky ny Mahafaly dia mipetraka ivelan’ ny faritra nentim-paharazana niaviany, indrindra any [[Toliara]] sy any amin' ny faritry ny ony [[Mangoky]].  
[[Sary:Agave de Madagascar.jpg|vignette|251x251px|[[Taretra]] (''Agave sisalana'')]]
[[Sary:Alluaudia procera 001.JPG|ankavia|vignette|222x222px|[[Fantiolotsy|Fantiholotse]] (''Alluaudia procera'')]]
Vita amin' ny hazo ''[[Fantiolotsy|fantiholotse]]'' (''Alluaudia procera'') ny trano nentim-paharazana izay miendrika [[mahitsizoro]], ho an' ny manankarena indrindra, ary vita amin' ny bozaka ho an' ny mahantra indrindra. Mihabetsaka ny trano bongo vita amin’ ny tany. Miorina eo atsimon-tanàna ny tranon' ny zokiolona indrindra. Matetika voahodidin' ny [[taretra]] (''Agave sisalana'') ny tanàna, ary miditra ao anaty vala ny [[omby]] amin' ny hariva. Talohan' ny nidiran' ny [[Lolo (bibikely)|lolo]] atao ny amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] hoe &quot;cochenille&quot; (''[[Coccoidea]]''), dia novalana tamin' ny raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'' na ''[[Opuntia vulgaris]]''), izay nampidirina tamin' ny taonjato faha-18, ny tanàna. Namboarina amin' ny hazo maranitra na ''fantiholotse'' ny vala talohan' ny nahatongavan' ny raketa.

== Kolontsaina ==
[[Sary:Les zébus du lagon - 7.jpg|vignette|264x264px|[[Omby misy trafo|Omby]] eny amin' ny [[riakasia]]]]
Ny [[fambolena]] sy [[fiompiana omby]] no asa fivelomana tena ataon' ny Mahafaly&lt;ref&gt;&lt;small&gt;LeHoullier, Sara (August 2010). ''[https://books.google.mg/books?id=QhAbnvPKaVUC&amp;pg=PA50&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Madagascar (Travel Companion)]''. Other Places Publishing., p. 50.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mitana toerana lehibe eo amin' ny fiaraha-monina ny [[omby]] noho ny antony ara-toekarena sy ara-panahy, izay tandindon' ny fiainana sy ny maha andriana, ary koa fitaovana mampifandray ny velona amin' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;UNESCO. &quot;[http://madagascar-unesco.com/Anatole.pdf L'art funeraire Mahafaly]&quot; (PDF). Notsidihina tamin' ny 20 Febroary 2017.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Miara-miasa amin' ny fambolena sy fivelomana hafa ny olona ao amin' ny tokantrano iray mba hahazoana izay ilain' ny fianakaviana. Ny lehilahy zandriolona dia tompon' andraikitra amin' ny fiandrasana ny ombin' ny fianakaviana&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ary ny lehilahy amin' ny sokajin-taona rehetra dia miasa eny an-tsaha. Ny vehivavy dia manampy amin' ny asa eny an-tsaha ary tompon' andraikitra amin' ny asa ao an-tokantrano toy ny fandrahoan-tsakafo sy ny fantsakana rano, izay matetika ampian' ny zanany ary indraindray ny vadiny&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mattern, Chiarella; Ravelomandeha, Farasoa (2012). &quot;[http://madagascar-unesco.com/Anatole.pdf Etude anthropologique exploratoire: l'organisation sociale et les structures politiques sur le plateau Mahafaly Madagascar, Region Atsimo Andrefana]&quot; (PDF). ''Action Contre la Faim''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny akanjo ao amin' io faritra io dia atao amin' ny [[landihazo]] voahodina, izay novolena teo an-toerana; tsy dia matetika loatra ny fampiasana ny [[landy]] novolavolaina teo an-toerana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Condra, Jill (2013). ''[https://books.google.mg/books?id=lazWAQAAQBAJ&amp;redir_esc=y Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World]''. Los Angeles: ABC Clio, p. 456.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Fady ===
[[Sary:Radiated tortoise (Astrochelys radiata) Tsimanampetsotsa.jpg|vignette|221x221px|Sokatra (''[[Astrochelys radiata]]'')]]
Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny Mahafaly ny [[fady]] (''faly''). Ireto ny sasany amin' ny fady mahazatra teo amin' ny Mahafaly: tsy  azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny kaopy iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy iray miaraka amin' ny vadiny, ny mitsangana eo am-piresahana amin' ny mpanjaka. Afaka mifoka [[paraky]] ny vehivavy mahafaly saingy tsy afaka mitsako izany. Tsy azon' ny olona fotsy hoditra atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly; raha misy miditra ao amin' izany faritra izany, dia vonoina ho faty ny lehiben' ny tany nisy niditra. Manana fahefana hametraka fady amin' ny teny sasany izay lasa tsy azo tononina intsony ny mpanjaka.  

=== Fombafomba fandevenana ===
[[Sary:Mahafaly tomb painted carved south Madagascar.jpg|vignette|Fasana mahafaly]]Toy ny any amin' ny ankamaroan' ny vahoaka eto Madagasikara, ny Mahafaly dia mandevim-paty am-[[Fasana|pasana]]. Ny fasan' ny mpianakavy dia tany amin' ny faritra misy ala fady lavitra ny tranon' ny velona, ​​nefa noho ny fandripahana ala sy ny antony hafa dia tsy izany intsony no miseho. Ny fasana mazàna dia mitangorona ary apetraka araka ny laharam-boninahitra sy ny andraikitry ny maty, ka ny fasan' ny razambe zokiny indrindra no any atsimo indrindra, ny an' ny taranany any avaratra, ary ny an' ny vady sy ny an' ny tsy manambady any andrefana. Misy dingan-danonana maromaro ny fandevenana, ary anaovana sorona omby ny dingana tsirairay avy; apetraka eo ambonin' ny fasana ny karandohan' ny omby miaraka amin' ny tandrony. Ny lanonana voalohany dia fiomanana amin' ireo hetsika manaraka ary ny ombilahy novonoina sorona tamin' io lanonana io dia zava-dehibe indrindra satria ny hena dia zaraina amin' izay rehetra nanatrika mba ho fanehoana firaisankina sy [[fihavanana]].  [[Sary:Malagasy tomb with zebu horns.jpg|vignette|Fasana mahafaly ahitana tandrok' omby sy [[aloalo]].]]

Ny Mahafaly koa dia mandravaka ny fasan' izy ireo amin' ny [[aloalo]], izay andry hazo avo voasokitra amin' ny endrika geômetrika ary indraindray misy omby voasokitra na sary hafa manan-danja ho an' ilay maty. Ireo zavatra ireo dia maneho fa nisy olona maty ka nahazo ny satan' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]], izay mpanelanelana ny velona amin' [[Andriamanitra (finoan-drazana malagasy)|Andriamanitra]]; ny fasana no fonenana vaovao ho an' ny razana, satria ny fahafatesana dia tsy fiafarana fa fiovana ho amin' ny dingana hafa eo amin' ny fiainana. Ny aloalo amin' izao fotoana izao dia heverina ho marika famantarana an' i [[Madagasikara]], ary nampidirina ao amin' ny lisitry ny vakoka maneran-tany ny tanindrazan' ny Mahafaly izay ahitana ny tontolo iainana somary maina sy ny haingon' ny fasana sy ny [[zavakanto]] momba ny fandevenana. Amin' ny [[fandevenana]] na rehefa hitady omby mirenireny ihany no azo tsidihina ny fasana fa raha tsy izany dia voarara tanteraka.  

Ny fianakaviana mahafaly dia tsy mahazo manamboatra aloalo na vatam-paty na mampiasa fitaovam-panamboarana fasana na omby avy ao aminy - izany rehetra izany dia tsy maintsy vidina na hafarina amin' ny foko manokana iankinan' io fianakaviana io amin' ny fanamboarana ireo zavatra ireo, ary izany fiéanakaviana izany dia tsy maintsy mandoa ny vidiny amin' ny alalan' ny omby na hanina. Amin' ireo mbola mandala tanteraka ny fomban-drazana dia mety haharitra herintaona na mihoatra ny fanatanterahana ny lanonana isan-karazany sy ny fanamboarana fasana, ka mandritra izany dia tsy maintsy mijanona miaraka amin' ny razana ao an-tranon' ny maty ny vadin' ny maty. Ny zanaka lahimatoan' ny maty no tompon' andraikitra amin' ny fividianana [[vatolahy]] - izay vato fisaka lava mitsangana mahatratra hatramin' ny roa metatra, izay anisan' ny mandrafitra ny fasana - fa ny zanany vavy kosa no miantoka ny aloalo sy ny omby atao sorona; ny havany sy ny namany sisa no mividy ny vato ilaina amin' ny fanamboarana ny fasana. Ny haben' ny fasana dia miankina amin' ny haben' ny fianakaviana sy ny toeram-boninahitra misy ny maty teo amin' ny fiarahamonina.  

Zava-dehibe amin’ ny Mahafaly ny fandevenana satria amin’ io no misy ny fihaonan' ny havana sy naman' ny maty. Ny maha zava-dehibe ny fombafomba dia miankina amin' ny harena sy ny lazan' ilay olona maty.  

=== Ny aloalo ===
[[Sary:Madagaskar Grabpfosten Museum Rietberg RAF 1152.jpg|vignette|331x331px|[[Aloalo]]]]
Nanana sivilizasiôna nandroso kokoa ny [[Maroserana|Maroseraña]]; misy pitsopitsony maro ny fomba fandevenany ny maty. Ny maty, raha anisan’ ny tarana-mpanjaka na mpiara-dia aminy, dia tsy nalevina tamin’ ny fasana tsotra intsony tamin’ izany fotoana izany fa nasiana aloalo. Tsy ny Mahafaly rehetra anefa no mampiasa [[Aloalo|alolalo]] amin’ ny fandevenana, satria nisy mpanao sokitra sasany toy ny Tsimangataka tao Behavandra izay nanamboatra aloalo nefa tsy azo asiana aloalo ny fasany.

Ny [[aloalo]] dia tsato-kazo voasokitra amin' ny fomba kanto avy aty ambany hatrany ambony izay entina anaingoana ny [[fasana]] any amin' ny faritra mahafaly, tahaka ny any [[Androy (faritra)|Androy]] koa. Matetika ahitana sarin' omby na sarin' olona ny eny amin' ny tampon' ny aloalo. Ny aloalo amin' ny fasana mahafaly dia hodidinin' ny loha aman-tandroky ny omby novonoina tamin' ny fanamboaram-pasana. Tsy ampiasana afa-tsy ny loko mainty ny aloalo mahafaly, ka ny fisokirana ilay hazo no manome loko mazava mampisongadina ny sary voasokitra. Mamintina ny tantaran' ny olona milevina ao amin' ilay fasana ny sary aseho amin' ny alalan' ny aloalo, ka mahakasika ny toerany teo amin' ny fiarahamonina izany.

Ny fahafatesana, ho an' ny ''fotora'' sasany, dia fotoana fananganana ''aloalo'' amin' ny fasana, ho an' izay manam-piaviana afaka manao izany fomba izany. Ankehitriny ny olona, indrindra ny mpanan-karena, na inona na inona fiaviany, dia manatanteraka izany fomba izany ihany koa. Ankehitriny koa dia misy amin' ireo mpanao sokitra izay tsy nahazo alalana amin' ny fanamboarana aloalo, araka ny fomban-drazana, no efa misahana izany asa izany.

=== Hazomanga ===
[[Sary:Cédrelopsis grevei.jpg|vignette|227x227px|[[Katrafay]]]]
Ny [[hazomanga]], izay tsato-kazo atao hanatanterahana ny fivavahana, dia vita amin’ ny hazo [[Cedrelopsis grevei|katrafay]] (''Cedrelopsis grevei''). Mandritra ny fanaovana sorona dia ampiasaina ny vilia atao hoe ''sakazo'' hasiana ny hena, sy ny ''velagne vy'' hahandroana izany. Ny olona maty any an-tany lavitra dia soloana ny sarivongana atao hoe ''ajiba''.
[[Sary:Tamarindus indica pods.JPG|vignette|226x226px|[[Tamarindus indica|Kily]]]]
Nanome zo hanana hazomanga ny mponina sasany tao amin’ ny tanin’ ny Mahafaly ny Maroserana, ka ireo tsy nahazo izany dia nanohy nanao sorona teo ambanin' ny [[Tamarindus indica|kily]] (''Tamarindus indica'').

=== Fitafiana ===
Ny fitafiana nentim-paharazana dia ahitana ny ''sadia'' ([[salaka]], jereo: [[Sadiavahy|Sadiavahe]]), ny ''[[salampy]]'' (lamba vita amin' ny [[landy]], itafian' ny tapany ambony amin' ny vehivavy), ny ''hana'' ([[kapa]]) vita amin’ ny hoditr' omby mba hiaro amin' ny tsilo, ny ''lamban-droandria'' (toy ny salampy nefa lava kokoa, nanaovan' ny [[Maroserana|Maroseraña]] taloha), ny ''satro-bory'' (tsy mitovy tanteraka amin' ny an' ny [[Antandroy]] satria tsy misy kinifinifiny ny morony).

=== Zavakanto ===
Misy ny atao hoe ''mañova'' (saron-tava natao hampatahotra ny zazakely sy ny tovovavy), izay anaovana indrindra amin' ny lanonam-pandevenana. Indreto ny zava-maneno ampiasain' ny Mahafaty: ny [[lokanga]], ny [[marovany]] (toy ny [[valiha]], nefa miendrika vata misy lafiny sy zorony), ny [[jejolava]] (na jejilava, vita amin' ny sampan-kazo madinika sy voatavo), ny ''rene'' (amponga lehibe ampiasaina amin' ny fandevenana), ny ''fahota'' (amponga kely lalaovin' ny tovovavy amin' ny fotoan' ny haiady ''[[ringa]]'').

== Fiteny ==
[[Sary:Mahafaly dialect sample.ogg|vignette|[[Fiteny mahafaly|Teny mahafaly]]|ankavia|145x145px]]
[[Sary:IMG 6026 Mahafaly men.jpg|vignette|Lehilahy mahafaly]]
Ny Mahafaly dia miteny [[Fitenim-paritra malagasy|fitenim-paritra]] amin' ny [[fiteny malagasy]], izay sampan' ny [[Fiteny malaiô-pôlineziana|vondrom-piteny malaiô-pôlineziana]] avy amin' ny [[fiteny baritô]], ampiasaina any atsimon' i [[Bôrneô]]&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. Izany fitenim-paritra mahafaly izany dia mitovitovy amin' ny [[Fiteny antandroy|fitenim-paritra antandroy]] ka matetika atambatry ny mpahay teny ao amin' ny [[fiteny tandroy-mahafaly]].

== Fiharian-karena ==

=== Fiompiana ===
[[Sary:Zébu Malgache.jpg|vignette|Omby malagasy]]
Mpiandry [[omby]] ny Mahafaly. Ary miompy biby madinika toy ny [[ondry]] aman' [[osy]] koa izy ireo. Misy ny fifindrà-monina itadiavana toerana misy ahitra ho hanin’ ny omby avy any amin' ny morontsiraka mankany anaty tany mandritra ny main-tany noho ny tsy fahampian’ ny ahitra, misy koa izany fifindrà-monina izay amin' ny vanim-potoana mafana noho ny firongatry ny bibikely mpitsentsitra izay tsy afaka mivelona tsara amin' ny faritry ny lembalemba. 

=== Fambolena ===
[[Sary:Vigna unguiculata habit7.jpg|vignette|298x298px|Voanemba na lojy]]
Misy karazany roa ny fambolena: ny fambolena anaty ala (''tetek' ala'') sy ny fambolena akaikin' ny renirano (''baiboho'' na ''baibò''). Tombontsoa manokana ho an' ny Maroseraña tao [[Menarandra]] hatry ny ela ny fanomezana baiboho tsara indrindra azy ireo. Efa hatramin' ny taonjato faha-16 no nambolen' ny Mahafaly ''hasy'' (izany hoe [[landihazo]]). Mamboly anana koa izy ireo. Mamboly [[Mangahazo|balahazo]] (na mangahazo - ''Manihot esculenta'') sy [[voamaina]] toy ny [[voanemba]] (''Vigna sinensis'') sy [[Vigna subterranea|voanjobory]] (''Vigna subterranea''), kapîke (na voanjo - ''[[Arachis hypogaea]]''), [[Katsaka|tsako]] (na katsaka - ''Zea mays''), [[legioma]], [[taboara]] (''[[Cucurbita maxima]]''), [[Citrullus lanatus|vazavo]] (''Citrullus lanatus''), [[Cucumis melo|vatango]] (''Cucumis melo'') ary [[Vomanga|bageda]] (na vomanga - ''Ipomoea batatas'') ny mponina amin' ny faritra mahafaly.

Fanao miely patrana ny fampambolena tany hizaràna ny vokatra azo (atao hoe ''komba''); amin' izany, ny ampahatelon' ny vokatra dia an' ny tompony, ny ampahatelony an' ny mpamboly ary ny ampahatelony an' ny mpiambina ny fambolena. Maro koa ny olona manao ''[[kibaroa]]''.

=== Seha-pihariana hafa ===
Manangona [[tantely]] remby koa izy ireo, mivarotra [[saribao]], manenona [[harona]] sy [[tsihy]], manao asa hazo. Zava-dehibe ho an' ny tsy manana, na ho an' ny rehetra (indrindra amin' ny fotoanan' ny tsy fahampiana) ny fiotazana voankazo sy ny fangadiana fakan-zavamaniry eny amin’ ny natiora. Ohatra amin' izany ny ''lamoty'' (''[[Flacourtia indica]]'')'','' ny [[fangitse]] (''[[Dolichos fangitsa]]''), ny ''[[baboho]]'' (''[[Dioscorea]] sp'') ary ny ''[[Sosa (zavamaniry)|sosa]]'' (''Dioscorea'' sp). Ao koa ny fihazana biby madinika toy ny ''[[Trandraka|tandraka]]'' (''Tenrec ecaudatus''), ny ''[[sora]]'' (), ny ''akangadia'' (''[[Numida meleagris]]''). Mampiasa ''[[Antsamotady|piletse]]'' na ''pilatse'' (antsamontady) ny Mahafaly rehefa mihaza vorona.

Olona manana ny maha izy azy eo amin' ny fiarahamonina mahafaly ny mpanefy [[vy]]. Ny [[tafoforana]] atao hoe ''vata tefea'', izay vita amin' ny vatan-kazo, no ampiasana amin' ny fanefana vy hafa. Ny fanefena [[volafotsy]] kosa dia ampiasana ny tafoforana vita amin' ny hoditr' ondry atao hoe ''kofòke''. Ny [[mpanefy firavaka]] mahafaly dia manefy volafotsy mifangaro [[alimo]] hatao [[rojo]]. 

== Jereo koa ==

* Momba ny Mahafaly:
** [[Fanjakana mahafaly]]: [[Fanjakan' i Onilahy]] - [[Fanjakan' i Linta]] - [[Fanjakan’ i Sakatovo|Fanjakan' i Sakatovo]] - [[Fanjakan' i Falonaombe]] - [[Fanjakan' i Menarandra]].

* Ny vahoaka eto Madagasikara:
** [[Antambahoaka]] -  [[Antandroy]] - [[Antankarana]] - [[Antanosy]] - [[Antefasy]] - [[Antemoro]] - [[Antesaka]] - [[Bara]] - [[Beosy]] - [[Betsileo]] - [[Betsimisaraka]] - [[Bezanozano]] - [[Mahafaly]] - [[Makoa]] - [[Masikoro]] - [[Merina]] - [[Mikea]] - [[Sakalava]] - [[Sihanaka]] - [[Tanala]] - [[Tsimihety]] - [[Vezo]] - [[Zafimaniry]] - [[Zafisoro]].
** Ny vahoaka hafa eto Madagasikara: [[Sinoa eto Madagasikara]] - [[Vazaha eto Madagasikara]] - [[Karàna]] - [[Kômôriana eto Madagasikara]]

* Samihafa
** [[Jiosy malagasy]]

== Boky azo anovozan-kevitra ==

* Ade Ajayi, Jacob Festus (1998). ''General history of Africa: Africa in the nineteenth century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780520067011&lt;/nowiki&gt;.
* Alain Bernard, ''Essai sur la transition de la société Mahafaly vers les rapports marchands'', Éditions de l'Office de la recherche scientifique et technique outre-mer, Paris, 1978, 405 p. (&lt;nowiki&gt;ISBN 2-7099-0506-X&lt;/nowiki&gt;) (texte remanié d’une thèse soutenue à l’Université de Paris 10 en 1976)
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, the Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Clément Séverin Charles, ''Les Mahafale de l’Onilahy : des clans au royaume, du 16e siècle à la conquête coloniale'', Université de Paris 1, 1986, 588 p. (thèse de 3&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; cycle)
* Condra, Jill (2013). ''Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World''. Los Angeles: ABC Clio. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-313-37637-5&lt;/nowiki&gt;.
* Diagram Group (2013). ''Encyclopedia of African Peoples''. San Francisco, CA: Routledge. &lt;nowiki&gt;ISBN 9781135963415&lt;/nowiki&gt;.
* Eggert, Karl (1981). &quot;Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar&quot;. ''[http://madarevues.recherches.gov.mg/IMG/pdf/omaly13-14_13_.pdf Omaly sy anio: Hier et aujourd'hui] {{Wayback|url=http://madarevues.recherches.gov.mg/IMG/pdf/omaly13-14_13_.pdf |date=20210424135541 }}'' (PDF). 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 149–176.
* Gennep, A.V. (1904). ''Tabou Et Totémisme à Madagascar''. Paris: Ernest Leroux. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-87839-721-6&lt;/nowiki&gt;.
* Jeffrey C. Kaufmann, &quot;Faly aux vazaha : Eugǹe Bastard, taboo, and Mahafale Autarky in southwest Madagascar, 1899&quot;, in ''History in Africa'' (New Brunswick, NJ), 26, 1999, p. 129-155
* LeHoullier, Sara (August 2010). ''Madagascar'' (Travel Companion). Other Places Publishing. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-9822619-5-8&lt;/nowiki&gt;.
* Lotte Schomerus-Gernböck, ''Die Mahafaly : eine ethnische Gruppe im Süd-Westen Madagaskars'', D. Reimer, Berlin, 1981, 232 p. (&lt;nowiki&gt;ISBN 3-496-00184-4&lt;/nowiki&gt;)
* Nicole Boulfroy, &quot;L'art funéraire des Mahafale (sud-Ouest de Madagascar)&quot;, in ''Anthropologie de l'art : formes et significations : arts de l'Afrique, de l'Amerique et du Pacifique'', ORSTOM, Paris, 1988, p. 30-38
* Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 9789231017117&lt;/nowiki&gt;.
* René Battistini, ''Géographie humaine de la plaine côtière mahafaly,'' Éditions Cujas, 1964, 197 p. (thèse complémentaire)
* Shoup, John A. (17 October 2011). ''Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia''. ABC-CLIO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-59884-363-7&lt;/nowiki&gt;.
* Various (2003). ''International Encyclopedia of Linguistics'' Vol. 1. Oxford University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-19-513977-8&lt;/nowiki&gt;.

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Foko ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>4d9wk9yxfh3g44eh33w0pm0u493dogv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mozika malagasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230027</id>
    <revision>
      <id>1141856</id>
      <parentid>1125075</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T08:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17680" sha1="cb20hgwyngob18fu1jblo6h7e72r61r" xml:space="preserve">[[Sary:Bagasy musicians madagascar valiha guitar.jpg|vignette|287x287px|Malagasy mitendry [[valiha]] sy [[gitara]]]]
Ny '''mozika malagasy''' dia manan-karena amin' ny fisian' ny singa avy akaiky sy lavitra amin' ny fotoana sy ny amin' ny habaka. Afaka nitahiry ny lova [[Aostrôneziana (vahoaka)|aostrôneziana]] tranainy avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] (any amin' ny [[Vondro-nosy Indôneziana|Vondronosy Indôneziana]]), ary koa avy atsy [[Afrika]] sy any [[Ôseania]], avy any [[Saikanosin' i Arabia|Arabia]] sady nandray ka nampifangaro ny gadona vaovao, vao haingana kokoa avy amin' ny fifandraisana amin' i [[Eorôpa]] sy i [[Etazonia]], ny mozika malagasy.[[Sary:Musical styles of Madagascar.jpg|vignette|470x470px|Sarintanin' i Madagasikara maneho ny faritra ipoiran' ny gadon-kira malagasy tsirairay na ny faritra be mpakafy azy.]]

== Hira sy gadona ary dihy malagasy ==

=== Any avaratra sy avaratra-andrefana ary andrefana ===

==== Salegy ====
Mozika sy dihy avy eto [[Madagasikara]] izay nipoitra avy amin' ny faritra avaratra sy avaratra-andrefan' i Madagsikara ny [[salegy]].

==== Baoejy ====
Karazana mozika avy eto Madagasikara ny [[baoejy]] na bahoejy. Any avaratr' i Madagasikara, indrindra ny [[faritra Sofia]] no tena mampalaza ny baoejy ary efa miparitaka eran' ny nosy. Ny zavamaneno miaraka aminy dia ny [[angorodao]] sy ny [[kabosy]] ary ny [[hazolahy]]. Efa misy koa ny mpanakanto no mitendry baoejy amin' ny [[gitara]].

==== Malesa ====
Dihy nentim-paharazana [[tsimihety]], any amin' ny [[Faritra Sofia]], tapany avaratra-andrefan' i Madagasikara ny [[malesa]], izay fanao amin' ny lanonana isankarazany. Mandihy miaraka ny lehilahy sy ny vehivavy izay mifampitan-tanana sy samy misikina lambahoany, ka ny vehivavy no eo aloha.

==== Kaoitry ====
Dihy malagasy mifantoka amin' ny fanetsahana ny fitombenana sy ny andilana ny [[kaoitry]], avy any amin' ny faritra avaratra-andrefan' ny Nosy. Mitady angovo be ny dihy kaoitry. Indraindray dia heverina ho zana-karazan' ny [[salegy]], na dia manana ny mampiavaka azy manokana aza ny kaoitry.
==== Vakisaova na sôva ====
Karazan-tononkira [[tsimihety]] miady rima ary mitanisanisa zavatra mitovy amin' ny rôngo [[sakalava]] ny [[sôva]] na ny [[vakisôva]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[[Régis Rajemisa Raolison]], &quot;Vakisaova&quot;, in ''Rakibolana malagasy''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Any atsimo sy atsimo-andrefana ===

==== Kilalaky ====
Karazana [[mozika]] sady [[dihy]] nentim-paharazan' ny [[Sakalava|Sakalavan]]' i [[Fanjakan' i Menabe|Menabe]] ([[Faritra Menabe]] ankehitriny) any atsimo-andrefan' i [[Madagasikara]] ny [[kilalaky]], izay miely koa manerana ny Nosy sy any ivelany. Mozika nentim-paharazana tena mihetsiketsika natao handihizana amin' ny lanonana samihafa ny kilalaky ankehitriny na dia somary nilamindamina izany tany am-piandohany.

==== Tsapiky ====
Mozika sy dihy malagasy avy any amin' ny faritra atsimo-andrefan' i Madagasikara ny [[tsapiky]], izay manana gadona haingana kokoa noho ny mozika malagasy hafa rehetra. Ankehtriny dia mampiasa [[zavamaneno]] môderina toy ny [[gitara elektrika]] sy [[gitara beso]] ary ny [[amponga maro anaka]] ny mpiangaly tsapiky.

==== Beko ====
Karazan-kira malagasy ataon' ny [[Mahafaly]] sy ny [[Antandroy]] izay mampiavaka sy iombonan' ny kolontsain' izy ireo ny [[beko]]. Olona roa na telo indray mihira sady samy manana ny feony no miangaly azy io, amin' ny ankapobeny dia tsy arahina zavamaneno. Ny tonon' ity karazan' [[antsa]] ity dia matetika foronin' ny mpiangaly azy eo no ho eo. Rehefa mibeko dia manao feo avo ilay mitazona ny feo voalohany sady manao feo somary kentsona sy mangovitra.

==== Banaike ====
Karazana [[dihy]] sy [[hira]] nentim-paharazana malagasy any amin' ny faritra atsimo ny [[banaike]], izay aseho amin' ny lanonana na fety sasany. Fiangaliana mozika manana ny mampiavaka azy manokana izy io izay manana gadona ampiarahina amin' ny fihetsiketsehan' ny vatana, indrindra ny tongotra sy ny tanana.

=== Afovoan-tany ===

==== Afindrafindrao ====
Dihy malagasy vokatry ny fakan-tahaka ny dihy vazaha atao hoe ''quadrille'' izay dihizina amin' ny mozika malagasy, saika iombonan' ny lafivalon' ny Nosy, ny [[afindrafindrao]]. Enti-manokatra ny dihy amin' ny koranam-pifaliana ny afindrafindrao, izay matetika tanterahin' olo-maro mandeha tsiroaroa, lahy sy vavy.

==== Hira gasy ====
[[Sary:Hiragasy1.jpg|vignette|324x324px|Hiragasy]]
Fampisehoana atrehin' ny vahoaka, izay mitovitovy amin' ny [[tantara tsangana]] (na [[teatra]]) atao an-kira ny [[hiragasy]] na hira gasy. Ny hiragasy dia fitambaran' ny feon-javamaneno ([[trômpetra]], [[trômbônina]], [[lokanga]], sns) sy hira ary dihy mampiavaka ny kolontsain' ny faritra afovoan-tany eto [[Madagasikara]], indrindra ny [[Merina]]. Atao ankalamanjana na anaty efitrano ny fampisehoana. Matetika dia mitafy [[malabary]] miloko mena marevaka sy mipataloha ny lehilahy mpanao hiragasy, fa ny vehivavy kosa mitafy [[Lamba (malagasy)|lamba]] sy akanjom-behivavy miloko mavokely na maitso.

==== Zafindraony ====
Karazan-kira malaza any amin' ny faritry ny [[Betsileo]] ny [[Zafindraony (hira)|zafindraony]]. Ity karazan-kira ity dia vokatry ny fiezahan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] hampifangaro ny fomba fihira vazaha sy ny an' ny  Malagasy, tamin' ny nidiran' ny [[Kristianisma|fivavahana kristiana]] teto [[Madagasikara]], ka ahenoana olona maro mihira sy mizara feo (feo voalohany, faharoa, fahatelo ary fahefatra). Matetika ny hira ao amin' ny [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|hetsika fifohazana]] (ao amin' ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|fiangonana prôtestanta]]) izay tsy noforonin' ny Vazaha dia hira zafindraony.

=== Avaratra-atsinanana ===

==== Basesa ====
Karazan-[[dihy]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] nentim-paharazana toy ny [[salegy]], any amin' ny faritra misy [[Betsimisaraka]], ny [[basesa]]. Dihy an-danonana ny basesa ka toy ny tsy lanonana ny lanonana tsy misy basesa eo amin' ny Betsimisaraka.

=== Atsimo-atsinanana ===
; Batrelaky
Mozika sy dihy nentim-paharazana malagasy avy any atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]] ny [[batrelaky]], indrindra eo anelanelan' i [[Manakara]] sy [[Farafangana]].  Atao amin' ny [[angorodao]], ny [[gitara]], ny [[gitara beso]] ary ny [[amponga]] ity mozika ity.
;
; Mangaliba
Karazana mozika sy dihy nentim-paharazana malagasy, avy any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i Madagasikara, ny [[mangaliba]]. Mampiavaka azy ny gadona mahasarika sy ny feonkira izay matetika atao amin' ny [[zavamaneno]] nentim-paharazana ([[amponga]], [[kipantsona]], [[Kabosy|kabôsy]], [[sodina]]).
== Zavamaneno malagasy ==
Nentin' ny onjam-pifindra-monina nifandimby avy amin' ny Tontolo Taloha teto amin' ny Nosy ny [[zavamaneno]] eto [[Madagasikara]]. Maherin' ny 1&amp;nbsp;500 taona lasa izay, ny mpifindra monina voalohany avy any [[Indônezia]] dia nitondra ny zavamaneno tranainy indrindra sy manan-danja indrindra, anisan' izany ny [[valiha]] izay nivoatra ho endrika vata ([[marovany]]) sy miavaka eto amin' ny Nosy. Ny mpiavy avy any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosy Arabo]] sy ny morontsiraka atsinanan’ i [[Afrika]] tatỳ aoriana dia nandray anjara tamin’ ny fampidirabna ny zavamaneno hafa misy tadiny sy [[kiririoka]] ary zavamaneno hafa tao amin’ ny fomban-drazana malagasy tamin’ ny tapaky ny taonjato faha-16. Nanomboka nisy fiantraikany lehibe teo amin' ny mozika teto Madagasikara tamin' ny taonjato faha-19 ny fitaoman' ny zavamaneno sy ny fomban' ny mozika avy any [[Frantsa]] sy [[Britaina Lehibe]].

=== Zavamaneno misy tadiny ===
'''Jejy'''

Zavamaneno [[Zavamaneno misy tadiny|misy tadiny]] roa ka hatramin' ny enina ny [[jejy]], ary [[voatavo]] siny no manamafy ny feony. Miova arakakaraka ny faritra eto Madagasikara ny anarany: ''jejo'' na ''zezo'' ([[Antandroy]] sy ny faritra atsimo rehetra), ''jenjy'' ([[Betsimisaraka]] sy faritra atsinanana), ''lokanga voatavo'' na ''jejy voatavo'' ([[Merina|Imerina]] sy [[Betsileo]]).

'''Jejilava'''

Ny [[jejilava]] dia zavamaneno vita amin' ny tahon-kazo tokony ho roa metatra asiana tadiny tokana vita amin' ny [[taretra]] mihenjana toy ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]], ka [[voatavo]] maina no afatotra eo akaikin' ny tendrony ambany mba hanamafisana ny feony. Ampiasain' ny mpiandry omby [[antandroy]] miaraka amin' ny [[kantsà]] (na [[faray]]) ity zavamaneno ity.
; Kabôsy

Zavamaneno [[Madagasikara|malagasy]] ny [[kabôsy]]. Mitovy endrika amin' ny [[gitara]] izy io saingy kely. Miovaova arakaraka ny faritra ahitana azy eto Madagasikara ny isan' ny tadiny, roa ka hatramin' ny enina ny any afovoan-tany, fa roa ka hatramin' ny dimy ny any amin' ny faritra avaratra-andrefana ary telo na efatra ny any amin' ny faritra atsimo.

'''Lokanga'''
[[Sary:Marovany (4169351628).jpg|vignette|Marovany sy lokanga]]
Zavamaneno fahita ao [[Madagasikara]] ny [[lokanga]]. Ny foko [[Bara]] no niaviany. Mitovitovy amin' ny [[lokangam-bazaha]] ny lokanga saingy telo ny isan' ny tadiny.

'''Marovany'''

Zavamaneno malagasy mitovy amin' ny [[valiha]], nefa lehibe sady misy tadiny maro kokoa noho ny valiha, ny [[marovany]].

;Valiha

Zavamaneno malagasy matetika vita amin' ny [[volotsangana]], miendrika [[varingarina]] sady misy tadiny maro manaraka ny andavany, ny [[valiha]]. Betsaka ny zavamaneno malagasy mitondra anarana hoe &quot;valiha&quot; izay samy manana ny fomba fanamboarana sy fampiasana azy, anisan' izany ny [[valiha bara]], ny [[valiha tsimihety]], ny [[valiha tory tenany]], ny [[valiha jihy vy]], ny [[Marovany|valiha marovany]] (na [[valiha vata]]) ary ny [[valiha vero]].

=== Zavamaneno tsofina ===
'''Farara'''

Ny [[farara]] dia [[zavamaneno]] vita amin' ny tahon-bary, izay mamoaka feo mafy sy maranitra. Ny ankizy ao afovoan-tanin' i [[Madagasikara]] no mampiasa azy io rehefa milalao. Farara maromaro no ilaina raha tiana ny hahazo feonkira amin' ny alalan' ny fitsofana azy ireo mifandimby.
; Kililioka
Zavamaneno nentim-paharazana malagasy, karazana [[sodina]], ny [[kililioka]]. Matetika vita amin' ny [[volotsangana]] na akora voajanahary hafa izy io ary mamoaka feo malefaka sy maneno rehefa tsofina.

'''Sodina'''
[[Sary:Sodina Flute of Madagascar.jpg|vignette|206x206px|Mpitsoka [[sodina]]]]
Zavamaneno tsofina amin' ny vava ny [[sodina]], izay fantsona mahitsy, misy lavaka milahatra manaraka ny halavany, izay tampenana manontolo amin' ny rantsan-tanana afa-tsy ny iray izay avela hivoha mba hivoahan' ny [[haavom-peo]] tiana ho heno. Amin' ny [[Fiteny indôneziana|teny indôneziana]] dia atao hoe ''suling'' ny sodina. Atao hoe ''sosoly'' na ''tsotsoly'' koa ny anarany any amin' ny faritra sasany ([[Antanosy]]).

'''Taralila'''

Karazana [[angorodao]] fahita any amin' ny faritry ny [[Betsimisaraka]], eto [[Madagasikara]], ny [[taralila]].

'''Antsiva na angaroa'''
[[Sary:31 - Toulouse - Etritonium gigas - Conque d'Appel - G.Julien 1898 - Antsiva Madagascar - MHNT ETH.AC.MD.50.jpg|vignette|197x197px|[[Antsiva (zavamaneno)|Antsiva]]]]
[[Anjombona]] vita amin' ny [[akorandriaka]] an-dranomasina, fampiasan' ny any amorontsiraka indrindra mba hamoroana vahoaka, ny [[Antsiva (malagasy)|antsiva]]. Manana anjara lehibe eo amin' ny fiarahan-javamaneno ny antsiva any amin' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] sasany.

=== Zavamaneno velezina sy ny hafa ===
;Ambio

Zavamaneno malagasy vita amin' ny hazo mafy roa, izay mikarantsana rahefa ampifampikapohina, ny  [[ambio]].

;Amponga
Karazana [[zavamaneno velezina]] miendrika kodiarana misy [[hoditra]] maina na zavatra manify hafa voahenjana ao amin' ny tavany iray na roa ny [[amponga]], ka hazo kely atao hoe [[Fively (zavamaneno)|fively]] no ivelezana azy mba hahatonga azy hamoaka feo feo mikarantsana na midoboka.
; Atranatrana
Zavamaneno vita amin' ny tapa-kazo maromaro (dimy ka hatramin' ny fito), velezina eo ambony ranjo ny [[atranatrana]], izay natokana ho an' ny vehivavy. Any amin' ny [[Bara]] no mbola mampiasa azy. Tsy mitovy habe ireo tapa-kazo ireo nefa alahatra arakaraka ny halavany.
; Belamaky
Zavamaneno manambatra ny endrika aman' asan' ny [[Kabosy|kabôsy]] lehibe ([[zavamaneno misy tadiny]]) sy ny an' ny [[amponga]] mikarantsana ([[zavamaneno velezina]]) ny [[belamaky]]. Olona telo no tsy maintsy ilaina amin' ny fandrindrana ny fanenony: ny voalohany mamindrafindra ny rantsan-tanany eo amin' ny tahon' ilay zavamaneno, arakaraka ny [[haavom-peo]] ilaina amin' ny famoahana ny feon-kira sy ny [[rindram-peo]], ny faharoa mikitika ny tadiny telo mba hivoahan' ny feo, ary ny fahatelo kosa mively ny vatany mba hanome ny gadona.
; Katsà na kantsà na faray
Korintsana fampiasan' ny mpilalao zavamaneno, vita amin' ny [[volotsangana]] mihidy amin' ny tendrony roa, ny [[faray]] na [[katsà]]. Ny iray amin' ny tendrony roa dia nasiana loaka kely mba hahafahana mampiditra voan-javamaniry na vato madinika ao aminy. Ampiasaina hanamafisana ny gadon' ny dihy ny faray izay matetika ataon' ny lehilahy sy vehivavy amin' ny tanana roa.
; Langoroany
Amponga velezina amin' ny tsora-kazo anankiroa ny [[langoroany]] izay matetika lalaovina miaraka amin' ny [[ampongabe]]. Langoro koa no filaza azy any amin' ny faritany atsimo.

'''N'lapa'''

Amponga tsangana tokan-tava fampiasa any amin' ny ilany andrefan' i [[Madagasikara]] (faritra [[Sakalava]]) amin' ny lanonam-be ny [[n'lapa]]. Atao hoe [[n'lapabe]] izy raha ngeza sy mavesatraka ka tsy dia afindrafindra toerana loatra sady heverina ho masina.
; Tsikadraha
Ny [[tsikadraha]] dia &quot;zavamaneno kasohina izay toy izao: [[volotsangana]] misy tonony anankiray no alaina, ka hatreo amin' ny tonony mankany an-kavanana no asiana tetika manodidina ny vatany sahabo ho 5 milimetatra no elanelany; atao didy sompirana iny misy tetika iny mba hanatsara ny feony; tazonin' ny tanana havia izy, fa ny havanana kosa mitana ny fikasoka izay vita amin' ny silaka volotsangana ihany.&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Régis Rajemisa Raolison, &quot;Tsikadraha&quot;, in ''Rakibolana malagasy''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Lisitry ny zavamaneno malagasy]]
* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]

* [[Lisitry ny mpihira malagasy]]

'''Dihy sy mozika isam-paritra:''' 

* [[Antambahoaka#Dihy sy mozika|Antambahoaka]] - [[Antandroy#Dihy sy mozika|Antandroy]] - [[Antankarana#Dihy sy mozika|Antankarana]] - Antanosy - Antefasy - Antemoro - Antesaka - [[Bara#Dihy sy mozika|Bara]] - Beosy - Betsileo - [[Betsimisaraka#Dihy sy mozika|Betsimisaraka]] - [[Bezanozano#Dihy sy mozika|Bezanozano]] - [[Mahafaly#Zavakanto|Mahafaly]] - Makoa - Masikoro - [[Merina#Dihy sy mozika|Merina]] - [[Mikea#Dihy sy mozika|Mikea]] - Sakalava - Sihanaka - Tanala - Tsimihety - Vezo - [[Zafimaniry#Dihy sy mozika|Zafimaniry]] - Zafisoro.

== Fanovozan-kevitra ==
'''Boky'''
* Jones, Arthur M., ''Africa and Indonesia. The Evidence of the Xylophone and Others Musical and Cultural Factors'', Leiden, E.J. Brill, 1964. 
* McLeod, Norma, “Musical Instruments and History in Madagascar”, ''Essays for a Humanist: an Offering to Klaus Wachsmann'', New York, 1977. 
* McLeod, Norma, “Malagasy Republic”, ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', vol. 11, London, Macmillan, 1980. 
* Rakotomalala, Mireille M., ''Bibiliographie critique d'intérêt ethnomusicologique sur la musique malagasy'', Musée d'Art et d'Archéologie de l'Université de Madagascar : Travaux et Documents, XXIII, Antananarivo, 1986.
* Rakotomalala, Mireille M., “Musique à Madagascar : son évolution selon les divers courants d'influence”, ''Bulletin de l'Académie Malgache'', Nouv. sér. 64/1-2, 1986. 
* Rouget, Gilbert, “La musique à Madagascar”, in J. Faublée, ''L'ethnographie de Madagascar'', Paris, éd. France d'Outre-mer, 1946. 
* Vigs Lars, ''Croyances et mœurs malgaches'', Antananarivo, T.P.L., 1977.
'''Rohy ivelany'''
* Virtual visit: [https://web.archive.org/web/20120314061555/http://www.museevirtuel-virtualmuseum.ca/sgc-cms/expositions-exhibitions/instruments/Anglais/maaua_c_txt02_en.html The Museum of Art and Archaeology of the University of Antananarivo (Madagascar)]. Image and sound gallery of Malagasy instruments. Retrieved 29 November 2010.
* Audio clips: [http://gallica.bnf.fr/Search?adva=1&amp;t_relation=%22Notice+d%27ensemble+%3A+http%3A%2F%2Fcatalogue.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fcb42192801t%22&amp;q=madagascar&amp;sq=madagascar&amp;tri=title_sort&amp;adv=1&amp;lang=EN Traditional Malagasy music performed at the Paris Exposition of 1931]. National Library of France. Retrieved 29 November 2010.
* Audio clips: [http://www.ville-ge.ch/meg/musinfo_ph.php?what=pays=Madagascar&amp;debut=0&amp;bool=AND Traditional Malagasy music]. ''Musée de l'Ethnographie de Genève.'' Accessed 29 November 2010.
* Audio clip (60&amp;nbsp;minutes): [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00ps0sh &quot;Valiha and the Music of the Spirit House.&quot;] BBC Radio 3. Retrieved 29 November 2010.
* Audio clip (60&amp;nbsp;minutes): [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00pky51 &quot;Hira Gasy and Court Music.&quot;] BBC Radio 3. Retrieved 29 November 2010.
* Audio clip (60&amp;nbsp;minutes): [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00pj50c &quot;Justin Vali.&quot;] BBC Radio 3. Retrieved 29 November 2010.
* Audio clips: [http://www.nmafa.si.edu/exhibits/malagasy/music.html Contemporary Malagasy music]. National Museum of African Art (Smithsonian Institution). Retrieved 29 November 2010.
* Database: [http://www.avmm.org/home_english.htm Virtual Archive of Malagasy Music.] {{Wayback|url=http://www.avmm.org/home_english.htm |date=20110725024517 }}  Accessed 29 November 2010.
* MP3 Streaming: [https://web.archive.org/web/20110810081656/http://lamozika.net/ Free MP3 of Malagasy Music.]
* Fandaharana Baobab: [http://emap.fm/ondemandpart.php?id=4 Radio Shows with Malagasy Music in RealAudio Stream]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Mozika]]</text>
      <sha1>cb20hgwyngob18fu1jblo6h7e72r61r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253683</id>
    <revision>
      <id>1141820</id>
      <parentid>1094978</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T16:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33060-29</username>
        <id>39886</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1141820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10964" sha1="8vs5zn7ckmvqgpsst6fwvfazss4vzfa" xml:space="preserve">[[Sary:USVA headstone emb-40.svg|vignette|259x259px|Sary famantarana ny Fiangonana Advantista mitandrina ny Andro Fahafito]]
Ny '''Fiangonana''' '''Advantista''' '''Mitandrina''' '''ny''' '''Andro''' '''Fahafito''' dia fiangonana kristiana miandry ny [[Fiavian' i Kristy fanindroany|fiavian' i Kristy]] sady manokana ny andro [[Asabotsy]] ho andron' ny Tompo. Sampan' ny [[adventisma|advantisma]] izay nateraky ny fifohazam-panahy prôtestanta notarihin' ilay mpitoriteny atao hoe [[William Miller]] teo anelanelan' ny taona 1831 sy 1844 izy. Tamin' ny taona 1890 tao [[Battle Creek, Michigan|Battle Creek]] any [[Michigan]] no nijoroany amin' ny fomba ôfisialy teo ambany fitarihan' i Joseph Bates sy i James White ary i [[Ellen Gould White|Ellen White]].

Ny [[Baiboly]] irery ihany no manam-pahefana amin' ny lafiny fivavahana. Ireo soratra misy isa ara-paminaniana dia iezahany anaovana fivoasana. Amin' izy ireo dia ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavan]]' Andriamanitra ihany no ahazoana [[famonjena]]. Manatanteraka [[batisa]] amin' ny alalan' ny [[Batisa alentika anaty rano|fanitrihana anaty rano]] ny Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito. [[Fanasan-tongotra (fivavahana)|Mifanasa tongotra]] koa izy ho fahatsiarovana ny fanasana farany nataon' i [[Jesoa|Jesosy Kristy]]. Amin' izy ireo dia tempolin' Andriamanitra ny vatan' ny olombelona ka tokony ho tsy atao an-tsirambina ny fikarakarana ny fahasalamany. Tsy mihinana hena kisoa izy ireo ary tsy mifoka na misotro [[zava-mahadomelina]] ka anisan' izany ny [[paraky]] sy ny [[Kafe (fisotro)|kafe]], Vakio ny (Lev 11). An-tsitrapo ny fanaovana [[fanatitra]], dia ny fanaterana ny [[ampahafolon-karena]].

== Tantarany ==
[[Sary:William Miller.jpg|vignette|220x220px|I [[William Miller]]]]

=== Ny fahadisoam-panantenana lehibe ===
Ny Fiangonana Advantista mitandrina ny Andro Fahafito no lehibe indrindra amin' ireo fiangonana adventista maro izay niorina avy amin' ny [[Milerisma|hetsika milerita]] tamin' ny taompolo 1840 tao amin' ny [[New York|Fanjakan' i New York]], tamin' ny fotoan' ny [[Fifohazam-panahy lehibe faharoa|Fifohazam-panahy Lehibe Faharoa]] izany. I [[William Miller]] dia nanao faminaniana araka ny [[Bokin' i Daniela|Daniela]] 8.14-16 sy ny foto-kevitra mampifandray ny andro ara-paminaniana amin' ny taona fa i [[Jesoa|Jesosy Kristy]] dia [[Fiavian' i Kristy fanindroany|hiverina indray]] eto an-tany eo anelanelan' ny lohataon' ny taona 1843 sy ny lohataon' ny taona 1844. Tamin' ny fahavaratry ny taona 1844 dia niova ny hevitr' ireo Milerita fa amin' ny 22 Ôktôbra 1844 no hiverenan' i Jesosy, araka ny fahazoany ny &quot;Andron' ny famelan-keloka&quot; voalazan' ny [[Baiboly]] izay tokony ho tonga tamin' izany fotoana izany. Ny faminaniana tsy tanteraka nataon' i Miller dia nomena ny anarana hoe &quot;[[Fahadisoam-panantenana lehibe|Fahadisoam-panantenana Lehibe]]&quot;.

Nieritreritra i Hiram Edson sy ny Milerita hafa fa marina ihany ny kajy nataon' i Miller, saingy ny fivoasany izay voalaza ao amin' ny Daniela 8:14 no nisy tsy fetezana tamin'ny nilazany fa ho tonga hanadio an'izao tontolo izao i Kristy. Ireo Adventista ireo dia resy lahatra fa ny Daniela 8:14 dia maminany ny amin' ny fidiran' i Kristy amin' ny fitoerana masina indrindra ao an-danitra fa tsy ny amin' ny fiaviany fanidroany ety an-tany.

Tamin' ireo folotaona manaraka, izany fitoerana masina any an-danitra izany dia voavelabelatra ao amin' ny fampianarana ny amin' ny famotopotorana mialoha fitsarana izay efa nanomboka tamin' ny taona 1844, izay itsarana ny isam-batanolona hahafantarana izay azo fidina ho amin' ny famonjena ka ny fitsaran' Andriamanitra dia hovoamarina eo anatrehan' izao tontolo izao. Ireto vondrona adventista ireto dia mbola mino fa antomotra dia antomotra ny fiavian' i Kristy fanindroany, nefa tsy manome daty hafa momba izany zavatra izany izy ireo, araka ny voalaza ao amin' ny [[Apôkalipsin' i Joany|Apôkalipsy]] 10:6 hoe: &quot;tsy hisy andro intsony&quot;. 

=== Ny fanorenana azy ===
I Joseph Bates sy i James White ary i [[Ellen Gould White|Ellen G. White]] no azo lazaina fa mpanorina ny Fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito, nefa ity farany ity no nahavita be indrindra amin' izy ireo.

I Ellen Gould Harmon dia nanambady ilay mpitoriteny atao hoe James White. Resy lahatry ny toritenin' i William Miller anefa izy taty aoriana ka nisaraka tamin' ny [[Metôdisma|fiangonana metôdista]]. Taorian' ilay &quot;fahadisoam-panatenana&quot; tamin' ny taona 1844 izay nambaràn' i William Miller fa hiavian' i Kristy, dia hitan' i Ellen G. White ny hevitr' io daty io, dia ny fanadiovan' Andriamanitra ny fitoerana masina ao an-danitra sy ny fanombohan' ny fitsarana ny olona efa maty.

Tamin' ny taona 1849 dia nanambara i Ellen G. White fa [[Tsindrimandry (fivavahana)|tsindrimandry]] avy amin' Andriamanitra tokoa ny tsidrimandry azony sady mifanaraka tanteraka amin' ny [[Soratra Masina]]. Ny fikambanana notarihiny dia nanisy fandaminana anatiny tamin' ny taona 1860 ka namorona ny anarana hoe ''Seventh-day Adventist Church'' (ara-bakiteny: &quot;Fiangona Adventistan' ny Andro fahafito&quot;) tamin' ny taona 1861, izay adika amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe &quot;Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito&quot;.

I Ellen G. White dia nanatanjaka ny fikambanana amin' ireo asasoratra nataony tao amin' ny bokiny mitondra ny lohateny hoe ''The Conflict of Ages'' (1888-1891) izay nadika amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] hoe ''La Tragédie des siècles'' tamin' ny taona 1911. Noho ireo tsindrimandry azony sy noho ny asa nilofosany dia nanome tosika nanova zavatra be teo amin' ny fikambanan' ny Adventista Mitandrina ny Adro Fahafito i Ellen Gould White.

== Ny fampianarany ==
[[Sary:James and Ellen White.jpg|vignette|I James Springer White sy i [[Ellen Gould White|Ellen G. White]] vadiny - taona 1868.]]

==== Ny fanarahana ny fampianaran' i Ellen G. White ====
Ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito dia manao ny zavatra nosoratan' i White ho fivoasana ekena momba ny [[Baiboly]]. Izay ho anisan' izy ireo dia tsy maintsy miaiky fa misy ny fanahin' ny faminaniana ao amin' i White.

Sahalahala amin' ny an' ny [[Batisma|Batista]] mpitana ny mahazatra ny fombany, dia ny [[Batisan' ny mino|batisan' ny olon-dehibe]] (na batisan' ny mino) miaraka amin' ny fiekem-pinoana rehefa avy nibebaka na niova finoana, ny finoana ny [[Trinite]], ny [[fiteraham-birijiny]] an' i Jesosy Kristy, ny [[Fahalavoan' ny Olombelona|fahalavoan' ny olombelona]], ny  [[famonjena]] sns.

Ny mampiavaka azy dia ireto: fanajana ny andro fialan-tsasatra sady andron' ny Tompo ([[Sabata]]) amin' ny [[Asabotsy]] fa tsy amin' ny [[Alahady]], fandoavana ny [[ampahafolon-karena]] ankoatry ny fanomezana ho an' ny asa famitana iraka (misiôna); ny maty izay tsy mahatsiaro na inona na inona dia miandry ny [[Fitsanganan-ko velona|fitsanganana]] farany amin' ny maty, ka ny olona tsara hahazo ny tsy fahafatesana fa hiaina eto amin' ity tany ity izay ho lasa [[paradisa]], fa ny olona ratsy kosa haringana; izany dia hitranga aorian' ny [[Fiavian' i Kristy fanindroany|fiavian' i Kristy indray]] sy ny [[Arivo taona (kristianisma)|arivo taona]] (''millennium'') izay hiakaran' ireo olona voafidy any an-danitra miaraka amin' i [[Kristy]]. Ny fiavian' i Jesosy Kristy fanindroany miaraka amin' ny [[Fitsarana farany|Andro fitsarana]] dia aoriny amin' ny fanambaràn' ireo [[anjely]] telo ao amin' ny [[Apôkalipsin' i Joany|Bokin' ny Apôkalipsy]] (Apô. 14:6-13).

I George R. Knight, ao amin' ny asasorany atao hoe ''En quête d'identité'' dia mamintina ny fampianaram-pinoana iavahan' ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito tany am-boalohany, dia izao:

* ny fiverenan' i Jesosy Kristy ho hitan' ny mason' ny olona rehetra alohan' ilay [[Arivo taona (kristianisma)|arivo taona]] (milenioma);
* ny asa fanompoana indroa miantoana ataon' i Kristy ao amin' ny fitoerana masina any an-danitra;
* ny faharetana mandrakizain' ny [[Sabata]]&lt;nowiki/&gt;n' ny andro fahafito;
* ny amin' ny [[Tsy feteza-maty|tsy fahafatesan' ny fanahin' olombelona]] izay tsy momba ny maha olona ny olona fa fanomezan' i Kristy ho antsika.

Ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito dia tsy mihinan-kena, tsy misotro [[toaka]], tsy manisoka [[paraky]] sy tsy mifoka [[sigara]], tsy mifoka na mihinana [[zava-mahadomelina]] sns. ary manao fiainana araka ny voajanahary. Ny Advantista dia mpandala ny fampiroboroboana ny fahombiazan' ny fahasalamam-bahoaka sy ny fanabeazana.

== Ny fiangonana niala avy tao aminy ==

==== Ny ''Seventh Day Adventist Reform Movement'' ====
Ny ''Seventh Day Adventist Reform Movement'' (&quot;Hetsika Fanavaozana ny Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito&quot;) dia fikambanan' ny mpivavaka vitsy tsy fantatra isa izay niendaka tamin' ny Seventh-Day Adventist noho ny tsy fankatoavany ny fanompoana miaramila atao amin' ny andro [[Sabata]] nandritra ny [[Ady Lehibe Voalohany]].

==== Ny ''Davidian Seventh-day Adventist Association'' ====
Ny ''Davidian Seventh-Day Adventist Association'' (&quot;Fikambanan' ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito Davidiana&quot;) dia vondrona mpivavaka vitsy tsy fantatra isa izay niala tamin' ny Seventh Day Adventist Church. Natao hoe &quot;Shepherd's Rod&quot; (&quot;Tehin' ny Mpiandry Ondry&quot;) izy ireo tany am-boalohany ka indraindray dia mbola antsoina amin' izany anarana izany ihany mandraka ankehitriny. Izany anarany izany dia nalainy avy ao amin' ny boky momba ny fampianaran' ny Baiboly nosoratan' ny mpanorina azy dia i Victor Houteff tamin' ny taona 1929.

==== Ny ''Branch Davidians'' ====
Ny ''Branch Davidians'' (&quot;Sampan' ny Davidiana&quot;) dia vakiny avy amin' ireo Davidiana voalaza etsy ambony. Niala tamin' ny fampianaran' ny Davidiana izy ireo ka nivondrona manodidina an' i David Koresh (ka natao hoe ''Koreshians''). Maro amin' izy ireo ny maty tamin' ny fahirano  tamin' ny volana Avrily 1993.

==== Ny ''Creation Seventh-Day Adventist'' ====
Ny ''Creation Seventh-Day Adventist'' (&quot;Adventista Mitandrina ny Andro Fahafiton' ny Famoronana&quot;) dia niantomboka tamin' ny fivondronan' ny mpivavaka niala tamin' ny Seventh-Day Adventist Church tamin' ny taona 1988 sady nanangana ny fiangonany tamin' ny taona 1991. Tsy manaiky ny [[Trinite]] sy ny [[fisarahan' ny fiangonana ny ny fanjakana]] izy.

== Ny isan' ny mpikambana ==
Nisy mpikambana 19&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 vita [[batisa]] (ankoatry ny ankizy) ny Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito maneran-tany tamin' ny Jona 2016.

== Jereo koa ==

*[[Kristianisma]]
*[[Prôtestantisma]]
*[[Adventisma]]
* [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito eto Madagasikara|Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito eto Mad]][[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito eto Madagasikara|agasikara]]

== Rohy ivelany ==
{{reflist}}
[[Sokajy:Fiangonana ao Madagasikara]]
*[http://iouc.adventist.org/tsiahy &quot;Tantara ny Fiangonana Advantista&quot;] ao amin'ny [http://iouc.adventist.org/ Union de Fédérations de l'Océan Indien]
[[Sokajy:Fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito]]</text>
      <sha1>8vs5zn7ckmvqgpsst6fwvfazss4vzfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kroazada fahefatra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279674</id>
    <revision>
      <id>1141848</id>
      <parentid>1065701</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>34875</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 012.jpg]] → [[File:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Name of the painting and not just a generic number</comment>
      <origin>1141848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="8j08dn6g3ght4hl2mtngjw1slil5e43" xml:space="preserve">[[Sary:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg|vignette|254x254px|Fidiran' ny tafiky ny kroazada ao [[Kônstantinôpôlisy|Kônstantinôpla]]]]
Ny '''kroazada fahefatra''' dia fanafihana miaramila mifanesy nataon' ny Kristiana, mba handroahana ny [[Silamo|Mozilmana]] izay nibodo ny [[Tany Masina]], natomboka tamin' ny taona 1202 izay niainga tao amin' ny tanànan' i [[Venezia]] any [[Italia]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Venise'') ka nifarana tamin' ny taona 1204. Nivaona ny fanatanterahana ity [[kroazada]] ity ka tsy tratra ny tanjona fa nivadika fandrobàn' ny mpisalotra vokovoko an' i [[Kônstantinôpôlisy|Kônstantinôpla]], izay tanàna kristiana, sy fanorenana ny Empira latinan' i Kônstantinôpla (1204-1261).

== Fanentanana nataon' ny papa Inôkento III ==
[[Sary:Innozenz3.jpg|vignette|163x163px|Ny papa Inokento III]]
[[Sary:Gustave dore crusades dandolo preaching the crusade.jpg|vignette|166x166px|Toriteny fanentanana nataon' i [[Enrico Dandolo]] ho amin' ny kroazada]]
Ny papa [[Inôkentio III]] no nanentana ny hisian' ny [[kroazada]] fahefatra izay raikitra nanomboka tamin’ ny taona 1198, dia voamariky ny tsy fifanarahana teo amin’ ny [[papa]] sy ny mpisalotra vokovoko. Mba hahatongavana any [[Ejipta]] izay lasa ivon’ ny herin’ ny [[fivavahana silamo]] dia nanao fifanarahana ny Kristiana ny amin’ ny hitaterana ny tafika miaraka amin’ i [[Venezia]] (''Venise''), nefa tsy nahazoana alalana amin’ ny [[papa]] izany, ka nanodina ny tanjon’ ny kroazada amin’ ny tombontsoany. Ny lehiben’ ny kroazada dia nifanaraka amin’ ny Venitiana sy i [[Aleksis V Doukas]] ([[Fiteny grika|grika]]: ''Aleksis V Doukas o Mourtzouflos''; [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Alexis Ange'') (izay nikendry ny haka ny seza fiandrianana bizantina) ny amin’ ny paikady hanafihana an’ i [[Kônstantinôpôlisy|Kônstantinôpla]].

== Fahazoana an' i Kônstantinôpla ==
[[Sary:ConquestOfConstantinopleByTheCrusadersIn1204.jpg|vignette|226x226px|Fanaovana fahirano an' i [[Kônstantinôpôlisy|Kônstantinôpla]]]]
Ny mpitaingin-tsoavaly mitafy vokovoko dia nahazo an’ i [[Kônstantinôpôlisy|Kônstantinôpla]] tamin’ ny 17 Jolay 1203 sady nanolotra an’ i Isaac Ange rain’ i Aleksis ny maha emperora azy. Noho ny revolisiona nahafahan’ i [[Aleksis Doukas]] haka ny fahefana, dia nanapa-kevitra ny mpisalora vokovoko ny hanafika haka an’ i Kônstantinôpla izay norobainy tamin’ ny 12 sy 13 Avrily 1204. Na dia tsy nandray anjara tamin’ ny fiarovana ny [[Tany Masina]] aza izy ireo dia nanorina ny Empira Latina any Atsinanana izay rava tamin’ ny taona 1261 tamin’ ny fiakaran’ ny emprora bizantina [[Mikhaêl VIII Palaiologos]] ([[Fiteny grika|grika]]: ''Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος''; [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Michel VIII Paléologue'').

== Jereo koa ==

* [[Kroazada voalohany]]
* [[Kroazada faharoa]]
* [[Kroazada fahatelo]]
* [[Kroazada fahefatra]]
* [[Kroazada fahadimy]]
* [[Kroazada fahenina]]
* [[Kroazada fahafito]]
* [[Kroazada fahavalo]]
* [[Kroazada fahasivy]]</text>
      <sha1>8j08dn6g3ght4hl2mtngjw1slil5e43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guns N' Roses</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282498</id>
    <revision>
      <id>1141827</id>
      <parentid>1072241</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="404" sha1="anbtmz6908gaqqwofb33mecxhqkrp42" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=GNR_London_Stadium_2017_3_(cropped).jpg
|anarana=Guns N' Roses
|anarana hafa=
|teraka=
|firenena={{Etazona}}
|mpiaraka=
|asa=
|taona niasàna=
}}
'''Guns N' Roses''' dia tarika mafy [[amerikana]] avy any [[Los Angeles]], [[Kalifornia]], niforona tamin'ny 1985.

== Jereo koa ==
* [[Mozika]]
*[[Slash (mpitandra gitara)|Slash]]

[[sokajy:Tarika amerikanina]]
[[Sokajy:Guns N 'Roses]]</text>
      <sha1>anbtmz6908gaqqwofb33mecxhqkrp42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141843</id>
      <parentid>1141827</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436" sha1="i05juch2u6vyw225qi87r74ug0jsc0p" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=GNR_London_Stadium_2017_3_(cropped).jpg
|anarana=Guns N' Roses
|anarana hafa=
|teraka=
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
|taona niasàna=
}}
'''Guns N' Roses''' dia tarika mafy [[amerikana]] avy any [[Los Angeles]], [[Kalifornia]], niforona tamin'ny 1985.

== Jereo koa ==
* [[Mozika]]
*[[Slash (mpitendry gitara)|Slash]]
* [[Axl Rose]]

== Jereo koa ==
[[sokajy:Tarika amerikanina]]
[[Sokajy:Guns N 'Roses]]</text>
      <sha1>i05juch2u6vyw225qi87r74ug0jsc0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jejilava</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290481</id>
    <revision>
      <id>1141853</id>
      <parentid>1094506</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T08:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1224" sha1="4uxyv4sa69rijkh0haczj3ul7dq8ag0" xml:space="preserve">Ny '''jejilava''' dia [[zavamaneno]] vita amin' ny tahon-kazo lava tokony ho roa metatra asiana tadiny, mihenjana toy ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]], ka voatavo maina no afatotra eo akaikin' ny tendrony ambany mba hanamafisana ny feony.  Ny tanana havia dia mitazona azy mahitsy, ka apetraka eo amin' ny kibo ny voatavo na somary ahataka kely mba hanamafisana ny feo; ny fanondro havia no atsindry ny tadiny hampakarana kely ny feo; ny tanana havanana dia mively ny tady amin' ny tsorakazo kely. Ity zavamaneno ity dia ampiasain' ny mpiandry omby [[antandroy|tandroy]] izay miventy antsa miaraka amin' ny  [[katsà]] ([[faray]]). Vita amin' ny hazo malefaka ny fikapohana, ary vita amin' ny tsiraka [[taretra]] izay rakofana amin' ny ditin-kazo ny tadiny.

== Jereo koa ==

* Mozika

* [[Mozika malagasy]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno misy tadiny]]
* [[Lisitry ny zavamaneno malagasy]]

== Rohy ivelany ==

* Mireille Rakotomalala, &quot;[https://hal.univ-reunion.fr/hal-03484808/document Pratique musicale à Madagascar]&quot;, Kabaro, revue internationale des Sciences de l’Homme et des Sociétés, 2004, Diversités et spécificités des musiques traditionnelles de l’Océan Indien, II (2-3), pp.67-82. ffhal-03484808f</text>
      <sha1>4uxyv4sa69rijkh0haczj3ul7dq8ag0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141854</id>
      <parentid>1141853</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T08:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1228" sha1="bu2wyjej2ochakkwg7wj7ked984vtf4" xml:space="preserve">Ny '''jejilava''' dia [[zavamaneno]] vita amin' ny tahon-kazo lava tokony ho roa metatra asiana tadiny, mihenjana toy ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]], ka voatavo maina no afatotra eo akaikin' ny tendrony ambany mba hanamafisana ny feony.  Ny tanana havia dia mitazona azy mahitsy, ka apetraka eo amin' ny kibo ny voatavo na somary ahataka kely mba hanamafisana ny feo; ny fanondro havia no atsindry ny tadiny hampakarana kely ny feo; ny tanana havanana dia mively ny tady amin' ny tsorakazo kely. Ity zavamaneno ity dia ampiasain' ny mpiandry omby [[antandroy|tandroy]] izay miventy antsa miaraka amin' ny  [[katsà]] ([[faray]]). Vita amin' ny hazo malefaka ny fikapohana, ary vita amin' ny tsiraka [[taretra]] izay rakofana amin' ny ditin-kazo ny tadiny.

== Jereo koa ==

* [[Mozika]]

* [[Mozika malagasy]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno misy tadiny]]
* [[Lisitry ny zavamaneno malagasy]]

== Rohy ivelany ==

* Mireille Rakotomalala, &quot;[https://hal.univ-reunion.fr/hal-03484808/document Pratique musicale à Madagascar]&quot;, Kabaro, revue internationale des Sciences de l’Homme et des Sociétés, 2004, Diversités et spécificités des musiques traditionnelles de l’Océan Indien, II (2-3), pp.67-82. ffhal-03484808f</text>
      <sha1>bu2wyjej2ochakkwg7wj7ked984vtf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisitry ny zavamaneno malagasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290483</id>
    <revision>
      <id>1141855</id>
      <parentid>1136336</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T08:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="laifxx2tif1bwboijqmzggw3sefquri" xml:space="preserve">[[Sary:Three musicians1.jpg|vignette|[[Betsileo]] mitendry [[Harmônia|harmônika]] sy [[Kabosy|kabôsy]] ary [[gitara]]]]
Ity '''lisitry ny zavamaneno malagasy''' ity dia manolotra fitanisana manaraka [[abidy]] ny [[zavamaneno]] ampiasaina amin' ny [[mozika malagasy]], indrindra ny nentim-paharazana.

'''[[Lisitry ny zavamaneno malagasy#A|A]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#B|B]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#D|D]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#E|E]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#F|F]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#G|G]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#H|H]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#I|I]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#J|J]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#K|K]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#L|L]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#M|M]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#N|N]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#O|O]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#P|P]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#R|R]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#S|S]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#T|T]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#V|V]] - [[Lisitry ny zavamaneno malagasy#Z|Z]]'''

== Lisitra ==

=== A ===

* [[Adabo (zavamaneno)|adabo]]

* [[ambio]]
* [[Ambioka (zavaneno)|ambioka]]
* [[amponga]]
* [[ampongabe]]
* [[ampongantaolo]]
* [[ampongatapaka]]
* [[ampongavilany]]
* [[anakidory]]
* [[angaroa]] (na [[Antsiva (malagasy)|antsiva]])

* [[angorodao]]

* [[angorodaovava]]
* [[anjomara]]

* [[anjombona]]

* [[Antsiva (malagasy)|antsiva]]

* [[antsodiñy]]

* [[antsoly]]
* [[atrañatra]]

* [[atranatrana]]

=== B ===

* [[bakora]]

* [[barakoma]]

* [[belahara]]

* [[belamaky]]

* [[belela]]

* [[bengilahy]]

* [[bezoma]]

* [[bingy]]

* [[bingona]]

=== D ===

* [[dedeboka]]

* [[detra]]

* [[doka]]

* [[dombolo]]

* [[dory]]

* [[doribe]]

* [[dretra]]

=== E ===

=== F ===

* [[faray]]

* [[farara]]
* [[fararan-tsaonjo]]
* [[fikasihan-dokanga]]
* [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]]
* [[filiotra]]

=== G ===

* [[garadoboky]]

* [[gorodò]]

=== H ===

* [[hararavo]]
* [[hatrotrobe]]
* [[hazolahy]]
* [[heriravo]]
* [[hereravo]]

=== I ===

=== J ===

* [[jejelava]]

* [[jejevoatavo]]
* [[jejy]]
* [[jejilava]]
* [[jejolava]]
* [[jejy voatavo]]
* [[jenjy]]
* [[jy]]
* [[jinjilava]]

=== K ===

* [[kabaosa]]
* [[kabaosy]]
* [[kabiry]]
* [[kabiro]]
* [[kabosa]]
* [[Kabosy|kabôsy]]
* [[kahamba]]
* [[kahiamba]]
* [[katsà]]
* [[kiatsody]]
* [[kidedra]]
* [[kilakila]]
* [[kilangay]]
* [[kililioka]]
* [[kiloloka]]
* [[kipantsona]]
* [[kitrivo]]
* [[korintsana]]

* [[kotra]]

* [[kovabe]]

=== L ===

* [[langoro]]

* [[langoroana]]
* [[langoroany]]
* [[langorony]]
* [[lokanga]]
* [[lokanga hisatra]]
* [[lokanga vava]]
* [[lokanga voatavo]]

=== M ===

* [[makasa]]
* [[manandria]]
* [[manandrialahy]]
* [[manandriavavy]]
* [[maromaso]]
* [[marovany]]
* [[morarava]]

=== N ===

* [[n'lapa]]
* [[N'lapa|n'lapabe]]

=== O ===

=== P ===

* [[pirango]]
* [[piripity]]
* [[pitikilangy]]
* [[pitsofaoro]]

=== R ===

=== S ===

* [[silingary]]
* [[silongary]]
* [[sobaba]]
* [[sodina]]
* [[sosoly]]

=== T ===

* [[takoritsoka]]

* [[tambovo]]
* [[taralila]]
* [[tary]]
* [[trotrobe]]
* [[tsikadraha]]
* [[tsirivo]]
* [[Tsotsoka (zavamaneno)|tsotsoka]]
* [[tsotsoly]]

=== V ===

* [[valiha]]
* [[valiha bara]]

* [[valiha jihy vy]]
* [[Marovany|valiha marovany]]
* [[valiha tory folo]]
* [[valiha tory tenany]]
* [[valiha tsimihety]]
* [[valihavata]]
* [[valihavero]]

=== Z ===

* [[zezo]]

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]

[[Sokajy:Zavamaneno malagasy]]</text>
      <sha1>laifxx2tif1bwboijqmzggw3sefquri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zavamaneno misy tadiny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290504</id>
    <revision>
      <id>1141815</id>
      <parentid>1141799</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Zavamaneno misy tadiny velezina</comment>
      <origin>1141815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8044" sha1="qi8upi2s5a171lc1c47sjo7hcj4ru1n" xml:space="preserve">[[Sary:StringInstruMAPDF.JPG|vignette|456x456px|Zavamaneno misy tadiny]]
Ny '''zavamaneno misy tadiny''' na '''kôrdôfônina''' dia [[zavamaneno]] mamoaka feo avy [[Faingomihantona|amin' ny]] fihovitrovitry ny tady iray na maromaro eny aminy, kasihina, kitihina na [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=velezina velezin]' ny mpitendry zavamaneno amin' ny rantsan-tanany mivantana na amin' ny alalan' ny fampiasana fitaovam-pikasohana na fikitihana na fivelezana.

Efa arivo taona maro ny tantaran' ny zavamaneno misy tadiny. Ny voalohany angamba dia zavamaneno tsy nanana afa-tsy tady tokana, sahala amin' ny [[jejilava]]. Efa fantatra hatrany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] fahiny ny mpilalao [[harpa]]. Tamin' ny [[Andro Antenatenany]] dia nampiasa karazana [[valiha]], sns ny mpitendry mozika.

Ny mpitendry zavamaneno dia milalao zavamaneno misy tadiny, toy ny [[gitara]], amin' ny fikitihana ny tady amin' ny rantsan-tanany na amin' ny zavatra hafa, ary ny zavamaneno hafa amin' ny fivelezana ny tady amin' ny alalan' ny [[tantanana]] hazo maivana na amin' ny fikasihana ny tady amin' ny fitaovana mitovy endrika amin' ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]] atao hoe [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]], ka anisan' ireo zavamaneno ireo ny [[lokanga]]. Amin' ny [[Zavamaneno misy kitendry|zavamaneno]] [[Zavamaneno misy kitendry|misy kitendry]] sasany, toy ny [[klavesinina]] dia manindry ny [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|kitendry]] izay mikitika ny tady ny mpitendry. Mamoaka feo amin' ny alalan' ny fikapohana ny tady ny zavamaneno hafa.

Raha mampiasa zavamaneno kasohin-tadiny ([[lokanga]]) ny mpitedry zavamaneno dia misintona na mampandroso ny fikasohana izay vita amin' ny vombon-tsoavaly nohosorana karazana ditin-kazo ([[Hazokesika|hazo kesika]] indrindra), eo amin' ny tady, ka mahatonga azy ireo hihovitrovitra. Raha mampiasa [[Viela misy kodia|viela]] kosa ilay mpitendry dia manodina kodia izay mikasoka amin' ny tady ny sisiny nohosorana ditin-kazo.

Zavamaneno ampiasana fikasohana ny andian-javamaneno misy tadiny ao amin' ny [[ôrkesitra]] amin' ny [[mozika klasika tandrefana]] (fianakavian-dokanga) sy zavamaneno maro hafa (ohatra ny [[viôla]] (altô) sy ny [[gamba]] (na ''viola da gamba'') nampiasaina tamin' ny mozika tany am-boalohany tamin' ny [[Mozika barôka|mozikan' ny Vanim-potoana Barôka]] sy ny [[viôlinina]] nampiasaina tamin' ny karazana mozikam-poko na mozikam-pirenena maro). Azo kitihina amin' ny rantsan-tanana ihany koa ny zavamaneno rehetra misy tadiny ampiasana fikasohana, izany teknika izany dia antsoina hoe &quot;''pizzicato''&quot;. Teknika isan-karazany no ampiasaina hampanenoana ny [[gitara elektrika]], ao anatin' izany ny fikitihana amin' ny [[hoho]]&lt;nowiki/&gt;n-tanana na amin' ny alalan' ny plektra, sns.

Tena kitihina ny zavamaneno misy tadiny sasany, anisan' izany ny [[harpa]] sy ny [[gitara beso elektrika]]. Ohatra hafa koa ny [[sitara]], ny [[rebaba]], ny [[banjô]], ny [[mandôlinina]], ny [[okolele]], ary ny [[bozoky]].

Ao amin' ny &lt;u&gt;rafitra Hornbostel-Sachs&lt;/u&gt; amin' ny fanasokajiana zavamaneno, izay ampiasaina amin' ny [[ôrganôlôjia]], dia antsoina hoe kôrdôfônina ny zavamaneno misy tadiny. Izao no nolazain' i Sachs,&lt;blockquote&gt;Ny kôrdôfônina dia zavamaneno misy tadiny. Mety hokapohina amin' ny hazokely ny tadiny, hokitihina amin' ny rantsantanana tsy misy fitaovana na amin' ny plektra, ampiasana fikasohana na (amin' ny [[harpa eôliana]], ohatra) tsofina amin' ny rivotra. Ny hamaroana mahafanin' ny zavamaneno misy tadiny dia azo avondrona ho karazana fototra efatra: [[sitara]], [[liota]], [[lira]] ary [[harpa]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sachs, Curt (1940). ''[[iarchive:historyofmusical00sach|The History of Musical Instruments]]''. New York: W. W. Norton &amp; Company. pp. 463–467. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780393020687&lt;/nowiki&gt;., p. 463.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;Amin' ny ankabeazan' ny zavamaneno misy tadiny dia miampita amin' ny vatan' ilay zavamaneno, izay matetika ahitana faritra poakaty na mihidy, ny fihovitrovitra. Mihovitrovitra koa ny vatan' ilay fitaovana sy ny rivotra ao anatiny. Mahatonga ny fihovitrovitry ny tady ho henon' ny mpitendry sy ny mpihaino kokoa ny fihovitrovitry ny vatan' ny zavamaneno sy ny lavaka na ny efitra voahidy. Poakaty ny vatan' ny ankamaroan' ny zavamaneno misy tadiny, mba hahazoana feo tsara kokoa. Ny sasany anefa - toy ny [[gitara elektrika]] sy ny zavamaneno hafa izay miantehitra amin' ny fanamafisam-peo elektrônika - dia mety manana vatana vita amin' ny hazo mafy.

== Fanasokajiana ==

=== Zavamaneno misy tadiny kitihina ===
[[Sary:Classical Guitar two views.jpg|vignette|316x316px|Gitara klasika]]
Ny [[gitara]], ny [[gitara beso]], ny [[banjô]], ary ny [[mandôlinina]] dia ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kitihina izay ampanenoina amin' ny fikitihana ny tadiny amin' ny rantsantanana na amin' ny fitaovam-pikitihana (plektra). Ny [[harpa]] sy ny [[klavesinina]] dia mampiasa tadiny maro mifanao ambaratonga araka ny lamina krômatika nohenjanina eo ambonin' ny takela-kazo mpanamafy feo (matetika vita amin' ny hazo ''[[Picea]]''). Ny [[klavesinina]] manokana dia manana vata fanamafisam-peo.
[[Sary:Chiesa di San Maurizio - Salterio - Scuola Veniziana - 1700.jpg|ankavia|vignette|Psalteriôna]]
Ao amin' ny [[Baiboly]], ny sivilizasiôna tatsinanana, i [[Grisia Taloha|Grisia]], ary tamin' ny [[Andro Antenatenany]], dia nahitana soritra ny fisian' ny [[psalteriôna]]. Kitihina amin' ny alalan' ny volomborona izy io izay razamben' ny fianakaviamben' ny zavamaneno iray antoko amin' ny klavesinina. Ny fanampiana [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]] teo amin'ny psalteriôna no niteraka ny [[spinety]] na [[epinety]], teny izay manondro ny klavesinina sy ny spinety, tamin' ny taonjato faha-14, tsy araka ny fampiasana io teny io ankehitriny.
[[Sary:ClavecinRuckers&amp;Taskin.JPG|vignette|282x282px|Klavesinina]]
Nihalehibe nandritra ny taonjato maro ny andalan-kitendry telo [[ôktava]], ka hatramin' ny dimy ôktava (misy naoty 63), ka niteraka zavamaneno lehibe, izay indraindray nitady hifaninana amin' ny [[ôrga]] amin' ny fampitomboana isa ny rejisitra sy amon' ny fanampina andalan-kitendry faharoa (tany Flandere, Frantsa) na koa andalan-kitendry fahatelo na andalan-kitendrin-tongotra (tany Alemaina).

=== Zavamaneno misy tadiny velezina ===
[[Sary:Cimbalom (from Emil Richards Collection).jpg|ankavia|vignette|265x265px|Simbalôma]]
[[Sary:Clavicórdio.jpg|vignette|Klavikôrda]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny velezina ny [[pianô]] sy ny [[simbaloma]] ary ny [[klavikôrda]]. Kapohin' ny [[tantanana]] kely ao anatiny ny tadin' ireo zavamaneno ireo rehefa tsindriana ny [[Kitendry (zavamaneno)|kitendry]].

Mampiasa tady nohenjanina eo ambonin' ny vata fanamafisam-peo vita amin' ny hazo ny [[pianô]]. Mba hampanenoana ny tadiny dia tsindriana ny kitendry mba hanetsika ny tantanana kely izay mikapoka ny tadiny. 
[[Sary:Hammered dulcimer.JPG|ankavia|vignette|Dolsimera kapohina]]
Niseho tamin' ny [[Andro Antenatenany]] ny dolsimera na timpanôna sy ny simbaloma. Ny dolsimera, izay ampanenoina amin' ny alalan' ny fively, dia nivoatra taty aoriana tamin' ny taonjato faha-15 ho klavikôrda, izay misy [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]]. Any amin' ny tendron' ny kitendry tsirairay amin' ny klavikôrda dia misy anja-metaly izay mamely mivantana ny tady. Ny klavikôrda no zavamaneno voalohany misy kitendry sady misy tadiny kapohina.
[[Sary:FortepianoJAStein.JPG|ankavia|vignette|282x282px|Pianoforte an' i Johann Andreas Stein (Augsburg, 1775) - Berlin, Musikinstrumentmuseum]]
[[Sary:Steinway Vienna 002.JPG|vignette|244x244px|Pianô]]
Tamin' ny taonjato faha-17 Bartolomeo Cristofori (1655-1731) no namorona ny pianô, izay nantsoina hoe &quot;piano-forte&quot; (izay midika hoe &quot;malemy-mafy&quot;. Nohatsaraina bebe kokoa taty aoriana nandritra ny taonjato faha-19 ity rafitra ity ka niteraka ny pianô voalohany tena izy.

== Jereo koa ==

* [[Mozika]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno tsofina]]
* [[Zavamaneno velezina]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>qi8upi2s5a171lc1c47sjo7hcj4ru1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141817</id>
      <parentid>1141815</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T14:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Zavamaneno misy tadiny kasohina</comment>
      <origin>1141817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8894" sha1="mk1gdbgnkmi5gmchaq6654j431741u6" xml:space="preserve">[[Sary:StringInstruMAPDF.JPG|vignette|456x456px|Zavamaneno misy tadiny]]
Ny '''zavamaneno misy tadiny''' na '''kôrdôfônina''' dia [[zavamaneno]] mamoaka feo avy [[Faingomihantona|amin' ny]] fihovitrovitry ny tady iray na maromaro eny aminy, kasihina, kitihina na [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=velezina velezin]' ny mpitendry zavamaneno amin' ny rantsan-tanany mivantana na amin' ny alalan' ny fampiasana fitaovam-pikasohana na fikitihana na fivelezana.

Efa arivo taona maro ny tantaran' ny zavamaneno misy tadiny. Ny voalohany angamba dia zavamaneno tsy nanana afa-tsy tady tokana, sahala amin' ny [[jejilava]]. Efa fantatra hatrany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] fahiny ny mpilalao [[harpa]]. Tamin' ny [[Andro Antenatenany]] dia nampiasa karazana [[valiha]], sns ny mpitendry mozika.[[Sary:Classical Guitar two views.jpg|vignette|316x316px|Gitara klasika]]Ny mpitendry zavamaneno dia milalao zavamaneno misy tadiny, toy ny [[gitara]], amin' ny fikitihana ny tady amin' ny rantsan-tanany na amin' ny zavatra hafa, ary ny zavamaneno hafa amin' ny fivelezana ny tady amin' ny alalan' ny [[tantanana]] hazo maivana na amin' ny fikasihana ny tady amin' ny fitaovana mitovy endrika amin' ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]] atao hoe [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]], ka anisan' ireo zavamaneno ireo ny [[lokanga]]. Amin' ny [[Zavamaneno misy kitendry|zavamaneno]] [[Zavamaneno misy kitendry|misy kitendry]] sasany, toy ny [[klavesinina]] dia manindry ny [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|kitendry]] izay mikitika ny tady ny mpitendry. Mamoaka feo amin' ny alalan' ny fikapohana ny tady ny zavamaneno hafa.

Raha mampiasa zavamaneno kasohin-tadiny ([[lokanga]]) ny mpitedry zavamaneno dia misintona na mampandroso ny fikasohana izay vita amin' ny vombon-tsoavaly nohosorana karazana ditin-kazo ([[Hazokesika|hazo kesika]] indrindra), eo amin' ny tady, ka mahatonga azy ireo hihovitrovitra. Raha mampiasa [[Viela misy kodia|viela]] kosa ilay mpitendry dia manodina kodia izay mikasoka amin' ny tady ny sisiny nohosorana ditin-kazo.

Zavamaneno ampiasana fikasohana ny andian-javamaneno misy tadiny ao amin' ny [[ôrkesitra]] amin' ny [[mozika klasika tandrefana]] (fianakavian-dokanga) sy zavamaneno maro hafa (ohatra ny [[viôla]] (altô) sy ny [[gamba]] (na ''viola da gamba'') nampiasaina tamin' ny mozika tany am-boalohany tamin' ny [[Mozika barôka|mozikan' ny Vanim-potoana Barôka]] sy ny [[viôlinina]] nampiasaina tamin' ny karazana mozikam-poko na mozikam-pirenena maro). Azo kitihina amin' ny rantsan-tanana ihany koa ny zavamaneno rehetra misy tadiny ampiasana fikasohana, izany teknika izany dia antsoina hoe &quot;''pizzicato''&quot;. Teknika isan-karazany no ampiasaina hampanenoana ny [[gitara elektrika]], ao anatin' izany ny fikitihana amin' ny [[hoho]]&lt;nowiki/&gt;n-tanana na amin' ny alalan' ny plektra, sns.
[[Sary:Paraguayan harp new.jpg|vignette|258x258px|Harpa paragoaiana]]
Tena kitihina ny zavamaneno misy tadiny sasany, anisan' izany ny [[harpa]] sy ny [[gitara beso elektrika]]. Ohatra hafa koa ny [[sitara]], ny [[rebaba]], ny [[banjô]], ny [[mandôlinina]], ny [[okolele]], ary ny [[bozoky]].

Ao amin' ny &lt;u&gt;rafitra Hornbostel-Sachs&lt;/u&gt; amin' ny fanasokajiana zavamaneno, izay ampiasaina amin' ny [[ôrganôlôjia]], dia antsoina hoe kôrdôfônina ny zavamaneno misy tadiny. Izao no nolazain' i Sachs,&lt;blockquote&gt;Ny kôrdôfônina dia zavamaneno misy tadiny. Mety hokapohina amin' ny hazokely ny tadiny, hokitihina amin' ny rantsantanana tsy misy fitaovana na amin' ny plektra, ampiasana fikasohana na (amin' ny [[harpa eôliana]], ohatra) tsofina amin' ny rivotra. Ny hamaroana mahafanin' ny zavamaneno misy tadiny dia azo avondrona ho karazana fototra efatra: [[sitara]], [[liota]], [[lira]] ary [[harpa]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sachs, Curt (1940). ''[[iarchive:historyofmusical00sach|The History of Musical Instruments]]''. New York: W. W. Norton &amp; Company. pp. 463–467. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780393020687&lt;/nowiki&gt;., p. 463.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;Amin' ny ankabeazan' ny zavamaneno misy tadiny dia miampita amin' ny vatan' ilay zavamaneno, izay matetika ahitana faritra poakaty na mihidy, ny fihovitrovitra. Mihovitrovitra koa ny vatan' ilay fitaovana sy ny rivotra ao anatiny. Mahatonga ny fihovitrovitry ny tady ho henon' ny mpitendry sy ny mpihaino kokoa ny fihovitrovitry ny vatan' ny zavamaneno sy ny lavaka na ny efitra voahidy. Poakaty ny vatan' ny ankamaroan' ny zavamaneno misy tadiny, mba hahazoana feo tsara kokoa. Ny sasany anefa - toy ny [[gitara elektrika]] sy ny zavamaneno hafa izay miantehitra amin' ny fanamafisam-peo elektrônika - dia mety manana vatana vita amin' ny hazo mafy.

== Fanasokajiana ==

=== Zavamaneno misy tadiny kitihina ===
Ny [[gitara]], ny [[gitara beso]], ny [[banjô]], ary ny [[mandôlinina]] dia ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kitihina izay ampanenoina amin' ny fikitihana ny tadiny amin' ny rantsantanana na amin' ny fitaovam-pikitihana (plektra). Ny [[harpa]] sy ny [[klavesinina]] dia mampiasa tadiny maro mifanao ambaratonga araka ny lamina krômatika nohenjanina eo ambonin' ny takela-kazo mpanamafy feo (matetika vita amin' ny hazo ''[[Picea]]''). Ny [[klavesinina]] manokana dia manana vata fanamafisam-peo.
[[Sary:Chiesa di San Maurizio - Salterio - Scuola Veniziana - 1700.jpg|ankavia|vignette|Psalteriôna]]
Ao amin' ny [[Baiboly]], ny sivilizasiôna tatsinanana, i [[Grisia Taloha|Grisia]], ary tamin' ny [[Andro Antenatenany]], dia nahitana soritra ny fisian' ny [[psalteriôna]]. Kitihina amin' ny alalan' ny volomborona izy io izay razamben' ny fianakaviamben' ny zavamaneno iray antoko amin' ny klavesinina.
[[Sary:ClavecinRuckers&amp;Taskin.JPG|vignette|282x282px|Klavesinina]]
Ny fanampiana [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]] teo amin' ny psalteriôna no niteraka ny [[spinety]] na [[epinety]], teny izay manondro ny klavesinina sy ny spinety, tamin' ny taonjato faha-14, tsy araka ny fampiasana io teny io ankehitriny. Nihalehibe nandritra ny taonjato maro ny andalan-kitendry telo [[ôktava]], ka hatramin' ny dimy ôktava (misy naoty 63), ka niteraka zavamaneno lehibe, izay indraindray nitady hifaninana amin' ny [[ôrga]] amin' ny fampitomboana isa ny rejisitra sy amon' ny fanampina andalan-kitendry faharoa (tany Flandere, Frantsa) na koa andalan-kitendry fahatelo na andalan-kitendrin-tongotra (tany Alemaina).

=== Zavamaneno misy tadiny velezina ===
[[Sary:Cimbalom (from Emil Richards Collection).jpg|ankavia|vignette|265x265px|Simbalôma]]
[[Sary:Clavicórdio.jpg|vignette|Klavikôrda]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny velezina ny [[pianô]] sy ny [[simbaloma]] ary ny [[klavikôrda]]. Kapohin' ny [[tantanana]] kely ao anatiny ny tadin' ireo zavamaneno ireo rehefa tsindriana ny [[Kitendry (zavamaneno)|kitendry]].

Mampiasa tady nohenjanina eo ambonin' ny vata fanamafisam-peo vita amin' ny hazo ny [[pianô]]. Mba hampanenoana ny tadiny dia tsindriana ny kitendry mba hanetsika ny tantanana kely izay mikapoka ny tadiny. 
[[Sary:Hammered dulcimer.JPG|ankavia|vignette|Dolsimera kapohina]]
Niseho tamin' ny [[Andro Antenatenany]] ny dolsimera na timpanôna sy ny simbaloma. Ny dolsimera, izay ampanenoina amin' ny alalan' ny fively, dia nivoatra taty aoriana tamin' ny taonjato faha-15 ho klavikôrda, izay misy [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]]. Any amin' ny tendron' ny kitendry tsirairay amin' ny klavikôrda dia misy anja-metaly izay mamely mivantana ny tady. Ny klavikôrda no zavamaneno voalohany misy kitendry sady misy tadiny kapohina.
[[Sary:Steinway Vienna 002.JPG|vignette|244x244px|Pianô]]
Tamin' ny taonjato faha-17 Bartolomeo Cristofori (1655-1731) no namorona ny pianô, izay nantsoina hoe &quot;piano-forte&quot; (izay midika hoe &quot;malemy-mafy&quot;. Nohatsaraina bebe kokoa taty aoriana nandritra ny taonjato faha-19 ity rafitra ity ka niteraka ny pianô voalohany tena izy.

=== Zavamaneno misy tadiny kasohina ===
[[Sary:Stainer.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Lokangambazaha]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kasohina ny [[lokanga]] sy ny zavamaneno mitovitovy hita amin' ny ôrkesitra semfônika eorôpeana, ary zavamanenom-bahoaka na an' ny manam-pahaizana manerana izao tontolo izao, toy ny ''erhu'' sinoa. Amin' ny ankapobeny dia ampanenoia amin' ny [[fikasohana]] ny tadin' ireo zavamaneno ireo. Manetsika ny tady ilay faritry ny fikasohana somary miraikitra (satria nohosorana zavatra madity). Mamokatra fipararetra izany, izay manana hatetika fototra tsy tena mitovy amin' ny an' ilay tady tsy misy mpantsika. Miampita amin' ny alalan' ny tohan-tadiny mankany amin' ny vata fanamafisam-peo ny fihovitrovitra.
[[Sary:Hurdy-Gurdy.jpg|vignette|364x364px|[[Viela misy kodia]]]]
Ny [[viela misy kodia]] dia mikasoka ny tady amin' ny sisin' ny kapila hetsehina amin' ny alalan' ny fanodinana.

== Jereo koa ==

* [[Mozika]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno tsofina]]
* [[Zavamaneno velezina]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>mk1gdbgnkmi5gmchaq6654j431741u6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141818</id>
      <parentid>1141817</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T14:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8927" sha1="qh89i6tehjdc9w3alc8zp7e56glagwm" xml:space="preserve">[[Sary:StringInstruMAPDF.JPG|vignette|456x456px|Zavamaneno misy tadiny]]
Ny '''zavamaneno misy tadiny''' na '''kôrdôfônina''' dia [[zavamaneno]] mamoaka feo avy [[Faingomihantona|amin' ny]] fihovitrovitry ny tady iray na maromaro eny aminy, kasihina, kitihina na [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=velezina velezin]' ny mpitendry zavamaneno amin' ny rantsan-tanany mivantana na amin' ny alalan' ny fampiasana fitaovam-pikasohana na fikitihana na fivelezana.

Efa arivo taona maro ny tantaran' ny zavamaneno misy tadiny. Ny voalohany angamba dia zavamaneno tsy nanana afa-tsy tady tokana, sahala amin' ny [[jejilava]]. Efa fantatra hatrany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] fahiny ny mpilalao [[harpa]]. Tamin' ny [[Andro Antenatenany]] dia nampiasa karazana [[valiha]], sns ny mpitendry mozika.[[Sary:Classical Guitar two views.jpg|vignette|316x316px|Gitara klasika]]Ny mpitendry zavamaneno dia milalao zavamaneno misy tadiny, toy ny [[gitara]], amin' ny fikitihana ny tady amin' ny rantsan-tanany na amin' ny zavatra hafa, ary ny zavamaneno hafa amin' ny fivelezana ny tady amin' ny alalan' ny [[tantanana]] hazo maivana na amin' ny fikasihana ny tady amin' ny fitaovana mitovy endrika amin' ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]] atao hoe [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]], ka anisan' ireo zavamaneno ireo ny [[lokanga]]. Amin' ny [[Zavamaneno misy kitendry|zavamaneno]] [[Zavamaneno misy kitendry|misy kitendry]] sasany, toy ny [[klavesinina]] dia manindry ny [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|kitendry]] izay mikitika ny tady ny mpitendry. Mamoaka feo amin' ny alalan' ny fikapohana ny tady ny zavamaneno hafa.

Raha mampiasa zavamaneno kasohin-tadiny ([[lokanga]]) ny mpitedry zavamaneno dia misintona na mampandroso ny fikasohana izay vita amin' ny vombon-tsoavaly nohosorana karazana ditin-kazo ([[Hazokesika|hazo kesika]] indrindra), eo amin' ny tady, ka mahatonga azy ireo hihovitrovitra. Raha mampiasa [[Viela misy kodia|viela]] kosa ilay mpitendry dia manodina kodia izay mikasoka amin' ny tady ny sisiny nohosorana ditin-kazo.

Zavamaneno ampiasana fikasohana ny andian-javamaneno misy tadiny ao amin' ny [[ôrkesitra]] amin' ny [[mozika klasika tandrefana]] (fianakavian-dokanga) sy zavamaneno maro hafa (ohatra ny [[viôla]] (altô) sy ny [[gamba]] (na ''viola da gamba'') nampiasaina tamin' ny mozika tany am-boalohany tamin' ny [[Mozika barôka|mozikan' ny Vanim-potoana Barôka]] sy ny [[viôlinina]] nampiasaina tamin' ny karazana mozikam-poko na mozikam-pirenena maro). Azo kitihina amin' ny rantsan-tanana ihany koa ny zavamaneno rehetra misy tadiny ampiasana fikasohana, izany teknika izany dia antsoina hoe &quot;''pizzicato''&quot;. Teknika isan-karazany no ampiasaina hampanenoana ny [[gitara elektrika]], ao anatin' izany ny fikitihana amin' ny [[hoho]]&lt;nowiki/&gt;n-tanana na amin' ny alalan' ny plektra, sns.
[[Sary:Paraguayan harp new.jpg|vignette|258x258px|Harpa paragoaiana]]
Tena kitihina ny zavamaneno misy tadiny sasany, anisan' izany ny [[harpa]] sy ny [[gitara beso elektrika]]. Ohatra hafa koa ny [[sitara]], ny [[rebaba]], ny [[banjô]], ny [[mandôlinina]], ny [[okolele]], ary ny [[bozoky]].

Ao amin' ny &lt;u&gt;rafitra Hornbostel-Sachs&lt;/u&gt; amin' ny fanasokajiana zavamaneno, izay ampiasaina amin' ny [[ôrganôlôjia]], dia antsoina hoe kôrdôfônina ny zavamaneno misy tadiny. Izao no nolazain' i Sachs,&lt;blockquote&gt;Ny kôrdôfônina dia zavamaneno misy tadiny. Mety hokapohina amin' ny hazokely ny tadiny, hokitihina amin' ny rantsantanana tsy misy fitaovana na amin' ny plektra, ampiasana fikasohana na (amin' ny [[harpa eôliana]], ohatra) tsofina amin' ny rivotra. Ny hamaroana mahafanin' ny zavamaneno misy tadiny dia azo avondrona ho karazana fototra efatra: [[sitara]], [[liota]], [[lira]] ary [[harpa]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sachs, Curt (1940). ''[[iarchive:historyofmusical00sach|The History of Musical Instruments]]''. New York: W. W. Norton &amp; Company. pp. 463–467. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780393020687&lt;/nowiki&gt;., p. 463.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;Amin' ny ankabeazan' ny zavamaneno misy tadiny dia miampita amin' ny vatan' ilay zavamaneno, izay matetika ahitana faritra poakaty na mihidy, ny fihovitrovitra. Mihovitrovitra koa ny vatan' ilay fitaovana sy ny rivotra ao anatiny. Mahatonga ny fihovitrovitry ny tady ho henon' ny mpitendry sy ny mpihaino kokoa ny fihovitrovitry ny vatan' ny zavamaneno sy ny lavaka na ny efitra voahidy. Poakaty ny vatan' ny ankamaroan' ny zavamaneno misy tadiny, mba hahazoana feo tsara kokoa. Ny sasany anefa - toy ny [[gitara elektrika]] sy ny zavamaneno hafa izay miantehitra amin' ny fanamafisam-peo elektrônika - dia mety manana vatana vita amin' ny hazo mafy.

== Fanasokajiana ==

=== Zavamaneno misy tadiny kitihina ===
Ny [[gitara]], ny [[gitara beso]], ny [[banjô]], ary ny [[mandôlinina]] dia ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kitihina izay ampanenoina amin' ny fikitihana ny tadiny amin' ny rantsantanana na amin' ny fitaovam-pikitihana (plektra). Ny [[harpa]] sy ny [[klavesinina]] dia mampiasa tadiny maro mifanao ambaratonga araka ny lamina krômatika nohenjanina eo ambonin' ny takela-kazo mpanamafy feo (matetika vita amin' ny hazo ''[[Picea]]''). Ny [[klavesinina]] manokana dia manana vata fanamafisam-peo.
[[Sary:Chiesa di San Maurizio - Salterio - Scuola Veniziana - 1700.jpg|ankavia|vignette|Psalteriôna]]
Ao amin' ny [[Baiboly]], ny sivilizasiôna tatsinanana, i [[Grisia Taloha|Grisia]], ary tamin' ny [[Andro Antenatenany]], dia nahitana soritra ny fisian' ny [[psalteriôna]]. Kitihina amin' ny alalan' ny volomborona izy io izay razamben' ny fianakaviamben' ny zavamaneno iray antoko amin' ny klavesinina.
[[Sary:ClavecinRuckers&amp;Taskin.JPG|vignette|282x282px|Klavesinina]]
Ny fanampiana [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]] teo amin' ny psalteriôna no niteraka ny [[spinety]] na [[epinety]], teny izay manondro ny klavesinina sy ny spinety, tamin' ny taonjato faha-14, tsy araka ny fampiasana io teny io ankehitriny. Nihalehibe nandritra ny taonjato maro ny andalan-kitendry telo [[ôktava]], ka hatramin' ny dimy ôktava (misy naoty 63), ka niteraka zavamaneno lehibe, izay indraindray nitady hifaninana amin' ny [[ôrga]] amin' ny fampitomboana isa ny rejisitra sy amon' ny fanampina andalan-kitendry faharoa (tany Flandere, Frantsa) na koa andalan-kitendry fahatelo na andalan-kitendrin-tongotra (tany Alemaina).

=== Zavamaneno misy tadiny velezina ===
[[Sary:Cimbalom (from Emil Richards Collection).jpg|ankavia|vignette|265x265px|Simbalôma]]
[[Sary:Clavicórdio.jpg|vignette|Klavikôrda]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny velezina ny [[pianô]] sy ny [[simbaloma]] ary ny [[klavikôrda]]. Kapohin' ny [[tantanana]] kely ao anatiny ny tadin' ireo zavamaneno ireo rehefa tsindriana ny [[Kitendry (zavamaneno)|kitendry]].

Mampiasa tady nohenjanina eo ambonin' ny vata fanamafisam-peo vita amin' ny hazo ny [[pianô]]. Mba hampanenoana ny tadiny dia tsindriana ny kitendry mba hanetsika ny tantanana kely izay mikapoka ny tadiny. 
[[Sary:Hammered dulcimer.JPG|ankavia|vignette|Dolsimera kapohina]]
Niseho tamin' ny [[Andro Antenatenany]] ny dolsimera na timpanôna sy ny simbaloma. Ny dolsimera, izay ampanenoina amin' ny alalan' ny fively, dia nivoatra taty aoriana tamin' ny taonjato faha-15 ho klavikôrda, izay misy [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]]. Any amin' ny tendron' ny kitendry tsirairay amin' ny klavikôrda dia misy anja-metaly izay mamely mivantana ny tady. Ny klavikôrda no zavamaneno voalohany misy kitendry sady misy tadiny kapohina.
[[Sary:Steinway Vienna 002.JPG|vignette|244x244px|Pianô]]
Tamin' ny taonjato faha-17 Bartolomeo Cristofori (1655-1731) no namorona ny pianô, izay nantsoina hoe &quot;piano-forte&quot; (izay midika hoe &quot;malemy-mafy&quot;. Nohatsaraina bebe kokoa taty aoriana nandritra ny taonjato faha-19 ity rafitra ity ka niteraka ny pianô voalohany tena izy.

=== Zavamaneno misy tadiny kasohina ===
[[Sary:Stainer.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Lokangambazaha]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kasohina ny [[lokanga]] sy ny zavamaneno mitovitovy hita amin' ny ôrkesitra semfônika eorôpeana, ary zavamanenom-bahoaka na an' ny manam-pahaizana manerana izao tontolo izao, toy ny ''erhu'' sinoa. Amin' ny ankapobeny dia ampanenoia amin' ny [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]] ny tadin' ireo zavamaneno ireo. Manetsika ny tady ilay faritry ny fikasohana somary miraikitra (satria nohosorana zavatra madity). Mamokatra fipararetra izany, izay manana hatetika fototra tsy tena mitovy amin' ny an' ilay tady tsy misy mpantsika. Miampita amin' ny alalan' ny tohan-tadiny mankany amin' ny vata fanamafisam-peo ny fihovitrovitra.
[[Sary:Hurdy-Gurdy.jpg|vignette|364x364px|[[Viela misy kodia]]]]
Ny [[viela misy kodia]] dia mikasoka ny tady amin' ny sisin' ny kapila hetsehina amin' ny alalan' ny fanodinana.

== Jereo koa ==

* [[Mozika]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno tsofina]]
* [[Zavamaneno velezina]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>qh89i6tehjdc9w3alc8zp7e56glagwm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141851</id>
      <parentid>1141818</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T08:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9071" sha1="7325jefdu2ezoecr3bp6e57fnhxqrg4" xml:space="preserve">[[Sary:StringInstruMAPDF.JPG|vignette|456x456px|Zavamaneno misy tadiny]]
Ny '''zavamaneno misy tadiny''' na '''kôrdôfônina''' dia [[zavamaneno]] mamoaka feo avy [[Faingomihantona|amin' ny]] fihovitrovitry ny tady iray na maromaro eny aminy, kasihina, kitihina na [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=velezina velezin]' ny mpitendry zavamaneno amin' ny rantsan-tanany mivantana na amin' ny alalan' ny fampiasana fitaovam-pikasohana na fikitihana na fivelezana.
[[Sary:MusicalBow.gif|vignette|209x209px|Karazana jejilava mbola ampiasaina amin' ny faritra sasany atỳ [[Afrika]]]]


Efa arivo taona maro ny tantaran' ny zavamaneno misy tadiny. Ny voalohany angamba dia zavamaneno tsy nanana afa-tsy tady tokana, sahala amin' ny [[jejilava]]. Efa fantatra hatrany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] fahiny ny mpilalao [[harpa]]. Tamin' ny [[Andro Antenatenany]] dia nampiasa karazana [[valiha]], sns ny mpitendry mozika.[[Sary:Classical Guitar two views.jpg|vignette|316x316px|Gitara klasika|ankavia]]Ny mpitendry zavamaneno dia milalao zavamaneno misy tadiny, toy ny [[gitara]], amin' ny fikitihana ny tady amin' ny rantsan-tanany na amin' ny zavatra hafa, ary ny zavamaneno hafa amin' ny fivelezana ny tady amin' ny alalan' ny [[tantanana]] hazo maivana na amin' ny fikasihana ny tady amin' ny fitaovana mitovy endrika amin' ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]] atao hoe [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]], ka anisan' ireo zavamaneno ireo ny [[lokanga]]. Amin' ny [[Zavamaneno misy kitendry|zavamaneno]] [[Zavamaneno misy kitendry|misy kitendry]] sasany, toy ny [[klavesinina]] dia manindry ny [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|kitendry]] izay mikitika ny tady ny mpitendry. Mamoaka feo amin' ny alalan' ny fikapohana ny tady ny zavamaneno hafa.

Raha mampiasa zavamaneno kasohin-tadiny ([[lokanga]]) ny mpitedry zavamaneno dia misintona na mampandroso ny fikasohana izay vita amin' ny vombon-tsoavaly nohosorana karazana ditin-kazo ([[Hazokesika|hazo kesika]] indrindra), eo amin' ny tady, ka mahatonga azy ireo hihovitrovitra. Raha mampiasa [[Viela misy kodia|viela]] kosa ilay mpitendry dia manodina kodia izay mikasoka amin' ny tady ny sisiny nohosorana ditin-kazo.

Zavamaneno ampiasana fikasohana ny andian-javamaneno misy tadiny ao amin' ny [[ôrkesitra]] amin' ny [[mozika klasika tandrefana]] (fianakavian-dokanga) sy zavamaneno maro hafa (ohatra ny [[viôla]] (altô) sy ny [[Viôla da gamba|gamba]] (na ''viola da gamba'') nampiasaina tamin' ny mozika tany am-boalohany tamin' ny [[Mozika barôka|mozikan' ny Vanim-potoana Barôka]] sy ny [[viôlinina]] nampiasaina tamin' ny karazana mozikam-poko na mozikam-pirenena maro). Azo kitihina amin' ny rantsan-tanana ihany koa ny zavamaneno rehetra misy tadiny ampiasana fikasohana, izany teknika izany dia antsoina hoe &quot;''pizzicato''&quot;. Teknika isan-karazany no ampiasaina hampanenoana ny [[gitara elektrika]], ao anatin' izany ny fikitihana amin' ny [[hoho]]&lt;nowiki/&gt;n-tanana na amin' ny alalan' ny plektra, sns.
[[Sary:Paraguayan harp new.jpg|vignette|258x258px|Harpa paragoaiana]]
Tena kitihina ny zavamaneno misy tadiny sasany, anisan' izany ny [[harpa]] sy ny [[gitara beso elektrika]]. Ohatra hafa koa ny [[sitara]], ny [[rebaba]], ny [[banjô]], ny [[mandôlinina]], ny [[okolele]], ary ny [[bozoky]].

Ao amin' ny &lt;u&gt;rafitra Hornbostel-Sachs&lt;/u&gt; amin' ny fanasokajiana zavamaneno, izay ampiasaina amin' ny [[ôrganôlôjia]], dia antsoina hoe kôrdôfônina ny zavamaneno misy tadiny. Izao no nolazain' i Sachs,&lt;blockquote&gt;Ny kôrdôfônina dia zavamaneno misy tadiny. Mety hokapohina amin' ny hazokely ny tadiny, hokitihina amin' ny rantsantanana tsy misy fitaovana na amin' ny plektra, ampiasana fikasohana na (amin' ny [[harpa eôliana]], ohatra) tsofina amin' ny rivotra. Ny hamaroana mahafanin' ny zavamaneno misy tadiny dia azo avondrona ho karazana fototra efatra: [[sitara]], [[liota]], [[lira]] ary [[harpa]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sachs, Curt (1940). ''[[iarchive:historyofmusical00sach|The History of Musical Instruments]]''. New York: W. W. Norton &amp; Company. pp. 463–467. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780393020687&lt;/nowiki&gt;., p. 463.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;Amin' ny ankabeazan' ny zavamaneno misy tadiny dia miampita amin' ny vatan' ilay zavamaneno, izay matetika ahitana faritra poakaty na mihidy, ny fihovitrovitra. Mihovitrovitra koa ny vatan' ilay fitaovana sy ny rivotra ao anatiny. Mahatonga ny fihovitrovitry ny tady ho henon' ny mpitendry sy ny mpihaino kokoa ny fihovitrovitry ny vatan' ny zavamaneno sy ny lavaka na ny efitra voahidy. Poakaty ny vatan' ny ankamaroan' ny zavamaneno misy tadiny, mba hahazoana feo tsara kokoa. Ny sasany anefa - toy ny [[gitara elektrika]] sy ny zavamaneno hafa izay miantehitra amin' ny fanamafisam-peo elektrônika - dia mety manana vatana vita amin' ny hazo mafy.

== Fanasokajiana ==

=== Zavamaneno misy tadiny kitihina ===
Ny [[gitara]], ny [[gitara beso]], ny [[banjô]], ary ny [[mandôlinina]] dia ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kitihina izay ampanenoina amin' ny fikitihana ny tadiny amin' ny rantsantanana na amin' ny fitaovam-pikitihana (plektra). Ny [[harpa]] sy ny [[klavesinina]] dia mampiasa tadiny maro mifanao ambaratonga araka ny lamina krômatika nohenjanina eo ambonin' ny takela-kazo mpanamafy feo (matetika vita amin' ny hazo ''[[Picea]]''). Ny [[klavesinina]] manokana dia manana vata fanamafisam-peo.
[[Sary:Chiesa di San Maurizio - Salterio - Scuola Veniziana - 1700.jpg|ankavia|vignette|Psalteriôna]]
Ao amin' ny [[Baiboly]], ny sivilizasiôna tatsinanana, i [[Grisia Taloha|Grisia]], ary tamin' ny [[Andro Antenatenany]], dia nahitana soritra ny fisian' ny [[psalteriôna]]. Kitihina amin' ny alalan' ny volomborona izy io izay razamben' ny fianakaviamben' ny zavamaneno iray antoko amin' ny klavesinina.
[[Sary:ClavecinRuckers&amp;Taskin.JPG|vignette|282x282px|Klavesinina]]
Ny fanampiana [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]] teo amin' ny psalteriôna no niteraka ny [[spinety]] na [[epinety]], teny izay manondro ny klavesinina sy ny spinety, tamin' ny taonjato faha-14, tsy araka ny fampiasana io teny io ankehitriny. Nihalehibe nandritra ny taonjato maro ny andalan-kitendry telo [[ôktava]], ka hatramin' ny dimy ôktava (misy naoty 63), ka niteraka zavamaneno lehibe, izay indraindray nitady hifaninana amin' ny [[ôrga]] amin' ny fampitomboana isa ny rejisitra sy amon' ny fanampina andalan-kitendry faharoa (tany Flandere, Frantsa) na koa andalan-kitendry fahatelo na andalan-kitendrin-tongotra (tany Alemaina).

=== Zavamaneno misy tadiny velezina ===
[[Sary:Cimbalom (from Emil Richards Collection).jpg|ankavia|vignette|265x265px|Simbalôma]]
[[Sary:Clavicórdio.jpg|vignette|Klavikôrda]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny velezina ny [[pianô]] sy ny [[simbaloma]] ary ny [[klavikôrda]]. Kapohin' ny [[tantanana]] kely ao anatiny ny tadin' ireo zavamaneno ireo rehefa tsindriana ny [[Kitendry (zavamaneno)|kitendry]].

Mampiasa tady nohenjanina eo ambonin' ny vata fanamafisam-peo vita amin' ny hazo ny [[pianô]]. Mba hampanenoana ny tadiny dia tsindriana ny kitendry mba hanetsika ny tantanana kely izay mikapoka ny tadiny. 
[[Sary:Hammered dulcimer.JPG|ankavia|vignette|Dolsimera kapohina]]
Niseho tamin' ny [[Andro Antenatenany]] ny dolsimera na timpanôna sy ny simbaloma. Ny dolsimera, izay ampanenoina amin' ny alalan' ny fively, dia nivoatra taty aoriana tamin' ny taonjato faha-15 ho klavikôrda, izay misy [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]]. Any amin' ny tendron' ny kitendry tsirairay amin' ny klavikôrda dia misy anja-metaly izay mamely mivantana ny tady. Ny klavikôrda no zavamaneno voalohany misy kitendry sady misy tadiny kapohina.
[[Sary:Steinway Vienna 002.JPG|vignette|244x244px|Pianô]]
Tamin' ny taonjato faha-17 Bartolomeo Cristofori (1655-1731) no namorona ny pianô, izay nantsoina hoe &quot;piano-forte&quot; (izay midika hoe &quot;malemy-mafy&quot;. Nohatsaraina bebe kokoa taty aoriana nandritra ny taonjato faha-19 ity rafitra ity ka niteraka ny pianô voalohany tena izy.

=== Zavamaneno misy tadiny kasohina ===
[[Sary:Stainer.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Lokangambazaha]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kasohina ny [[lokanga]] sy ny zavamaneno mitovitovy hita amin' ny ôrkesitra semfônika eorôpeana, ary zavamanenom-bahoaka na an' ny manam-pahaizana manerana izao tontolo izao, toy ny ''erhu'' sinoa. Amin' ny ankapobeny dia ampanenoia amin' ny [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]] ny tadin' ireo zavamaneno ireo. Manetsika ny tady ilay faritry ny fikasohana somary miraikitra (satria nohosorana zavatra madity). Mamokatra fipararetra izany, izay manana hatetika fototra tsy tena mitovy amin' ny an' ilay tady tsy misy mpantsika. Miampita amin' ny alalan' ny tohan-tadiny mankany amin' ny vata fanamafisam-peo ny fihovitrovitra.
[[Sary:Hurdy-Gurdy.jpg|vignette|364x364px|[[Viela misy kodia]]]]
Ny [[viela misy kodia]] dia mikasoka ny tady amin' ny sisin' ny kapila hetsehina amin' ny alalan' ny fanodinana.

== Jereo koa ==

* [[Mozika]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno tsofina]]
* [[Zavamaneno velezina]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>7325jefdu2ezoecr3bp6e57fnhxqrg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141852</id>
      <parentid>1141851</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T08:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9070" sha1="4808lelk4ybsga1cbmshyyh8v6gna9a" xml:space="preserve">[[Sary:StringInstruMAPDF.JPG|vignette|456x456px|Zavamaneno misy tadiny]]
Ny '''zavamaneno misy tadiny''' na '''kôrdôfônina''' dia [[zavamaneno]] mamoaka feo avy [[Faingomihantona|amin' ny]] fihovitrovitry ny tady iray na maromaro eny aminy, kasihina, kitihina na [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=velezina velezin]' ny mpitendry zavamaneno amin' ny rantsan-tanany mivantana na amin' ny alalan' ny fampiasana fitaovam-pikasohana na fikitihana na fivelezana.
[[Sary:MusicalBow.gif|vignette|209x209px|Karazana jejilava mbola ampiasaina amin' ny faritra sasany atỳ [[Afrika]]]]

Efa arivo taona maro ny tantaran' ny zavamaneno misy tadiny. Ny voalohany angamba dia zavamaneno tsy nanana afa-tsy tady tokana, sahala amin' ny [[jejilava]]. Efa fantatra hatrany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] fahiny ny mpilalao [[harpa]]. Tamin' ny [[Andro Antenatenany]] dia nampiasa karazana [[valiha]], sns ny mpitendry mozika.[[Sary:Classical Guitar two views.jpg|vignette|316x316px|Gitara klasika|ankavia]]Ny mpitendry zavamaneno dia milalao zavamaneno misy tadiny, toy ny [[gitara]], amin' ny fikitihana ny tady amin' ny rantsan-tanany na amin' ny zavatra hafa, ary ny zavamaneno hafa amin' ny fivelezana ny tady amin' ny alalan' ny [[tantanana]] hazo maivana na amin' ny fikasihana ny tady amin' ny fitaovana mitovy endrika amin' ny [[Tsipìka (fitaovana)|tsipìka]] atao hoe [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]], ka anisan' ireo zavamaneno ireo ny [[lokanga]]. Amin' ny [[Zavamaneno misy kitendry|zavamaneno]] [[Zavamaneno misy kitendry|misy kitendry]] sasany, toy ny [[klavesinina]] dia manindry ny [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|kitendry]] izay mikitika ny tady ny mpitendry. Mamoaka feo amin' ny alalan' ny fikapohana ny tady ny zavamaneno hafa.

Raha mampiasa zavamaneno kasohin-tadiny ([[lokanga]]) ny mpitedry zavamaneno dia misintona na mampandroso ny fikasohana izay vita amin' ny vombon-tsoavaly nohosorana karazana ditin-kazo ([[Hazokesika|hazo kesika]] indrindra), eo amin' ny tady, ka mahatonga azy ireo hihovitrovitra. Raha mampiasa [[Viela misy kodia|viela]] kosa ilay mpitendry dia manodina kodia izay mikasoka amin' ny tady ny sisiny nohosorana ditin-kazo.

Zavamaneno ampiasana fikasohana ny andian-javamaneno misy tadiny ao amin' ny [[ôrkesitra]] amin' ny [[mozika klasika tandrefana]] (fianakavian-dokanga) sy zavamaneno maro hafa (ohatra ny [[viôla]] (altô) sy ny [[Viôla da gamba|gamba]] (na ''viola da gamba'') nampiasaina tamin' ny mozika tany am-boalohany tamin' ny [[Mozika barôka|mozikan' ny Vanim-potoana Barôka]] sy ny [[viôlinina]] nampiasaina tamin' ny karazana mozikam-poko na mozikam-pirenena maro). Azo kitihina amin' ny rantsan-tanana ihany koa ny zavamaneno rehetra misy tadiny ampiasana fikasohana, izany teknika izany dia antsoina hoe &quot;''pizzicato''&quot;. Teknika isan-karazany no ampiasaina hampanenoana ny [[gitara elektrika]], ao anatin' izany ny fikitihana amin' ny [[hoho]]&lt;nowiki/&gt;n-tanana na amin' ny alalan' ny plektra, sns.
[[Sary:Paraguayan harp new.jpg|vignette|258x258px|Harpa paragoaiana]]
Tena kitihina ny zavamaneno misy tadiny sasany, anisan' izany ny [[harpa]] sy ny [[gitara beso elektrika]]. Ohatra hafa koa ny [[sitara]], ny [[rebaba]], ny [[banjô]], ny [[mandôlinina]], ny [[okolele]], ary ny [[bozoky]].

Ao amin' ny &lt;u&gt;rafitra Hornbostel-Sachs&lt;/u&gt; amin' ny fanasokajiana zavamaneno, izay ampiasaina amin' ny [[ôrganôlôjia]], dia antsoina hoe kôrdôfônina ny zavamaneno misy tadiny. Izao no nolazain' i Sachs,&lt;blockquote&gt;Ny kôrdôfônina dia zavamaneno misy tadiny. Mety hokapohina amin' ny hazokely ny tadiny, hokitihina amin' ny rantsantanana tsy misy fitaovana na amin' ny plektra, ampiasana fikasohana na (amin' ny [[harpa eôliana]], ohatra) tsofina amin' ny rivotra. Ny hamaroana mahafanin' ny zavamaneno misy tadiny dia azo avondrona ho karazana fototra efatra: [[sitara]], [[liota]], [[lira]] ary [[harpa]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sachs, Curt (1940). ''[[iarchive:historyofmusical00sach|The History of Musical Instruments]]''. New York: W. W. Norton &amp; Company. pp. 463–467. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780393020687&lt;/nowiki&gt;., p. 463.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;Amin' ny ankabeazan' ny zavamaneno misy tadiny dia miampita amin' ny vatan' ilay zavamaneno, izay matetika ahitana faritra poakaty na mihidy, ny fihovitrovitra. Mihovitrovitra koa ny vatan' ilay fitaovana sy ny rivotra ao anatiny. Mahatonga ny fihovitrovitry ny tady ho henon' ny mpitendry sy ny mpihaino kokoa ny fihovitrovitry ny vatan' ny zavamaneno sy ny lavaka na ny efitra voahidy. Poakaty ny vatan' ny ankamaroan' ny zavamaneno misy tadiny, mba hahazoana feo tsara kokoa. Ny sasany anefa - toy ny [[gitara elektrika]] sy ny zavamaneno hafa izay miantehitra amin' ny fanamafisam-peo elektrônika - dia mety manana vatana vita amin' ny hazo mafy.

== Fanasokajiana ==

=== Zavamaneno misy tadiny kitihina ===
Ny [[gitara]], ny [[gitara beso]], ny [[banjô]], ary ny [[mandôlinina]] dia ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kitihina izay ampanenoina amin' ny fikitihana ny tadiny amin' ny rantsantanana na amin' ny fitaovam-pikitihana (plektra). Ny [[harpa]] sy ny [[klavesinina]] dia mampiasa tadiny maro mifanao ambaratonga araka ny lamina krômatika nohenjanina eo ambonin' ny takela-kazo mpanamafy feo (matetika vita amin' ny hazo ''[[Picea]]''). Ny [[klavesinina]] manokana dia manana vata fanamafisam-peo.
[[Sary:Chiesa di San Maurizio - Salterio - Scuola Veniziana - 1700.jpg|ankavia|vignette|Psalteriôna]]
Ao amin' ny [[Baiboly]], ny sivilizasiôna tatsinanana, i [[Grisia Taloha|Grisia]], ary tamin' ny [[Andro Antenatenany]], dia nahitana soritra ny fisian' ny [[psalteriôna]]. Kitihina amin' ny alalan' ny volomborona izy io izay razamben' ny fianakaviamben' ny zavamaneno iray antoko amin' ny klavesinina.
[[Sary:ClavecinRuckers&amp;Taskin.JPG|vignette|282x282px|Klavesinina]]
Ny fanampiana [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]] teo amin' ny psalteriôna no niteraka ny [[spinety]] na [[epinety]], teny izay manondro ny klavesinina sy ny spinety, tamin' ny taonjato faha-14, tsy araka ny fampiasana io teny io ankehitriny. Nihalehibe nandritra ny taonjato maro ny andalan-kitendry telo [[ôktava]], ka hatramin' ny dimy ôktava (misy naoty 63), ka niteraka zavamaneno lehibe, izay indraindray nitady hifaninana amin' ny [[ôrga]] amin' ny fampitomboana isa ny rejisitra sy amon' ny fanampina andalan-kitendry faharoa (tany Flandere, Frantsa) na koa andalan-kitendry fahatelo na andalan-kitendrin-tongotra (tany Alemaina).

=== Zavamaneno misy tadiny velezina ===
[[Sary:Cimbalom (from Emil Richards Collection).jpg|ankavia|vignette|265x265px|Simbalôma]]
[[Sary:Clavicórdio.jpg|vignette|Klavikôrda]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny velezina ny [[pianô]] sy ny [[simbaloma]] ary ny [[klavikôrda]]. Kapohin' ny [[tantanana]] kely ao anatiny ny tadin' ireo zavamaneno ireo rehefa tsindriana ny [[Kitendry (zavamaneno)|kitendry]].

Mampiasa tady nohenjanina eo ambonin' ny vata fanamafisam-peo vita amin' ny hazo ny [[pianô]]. Mba hampanenoana ny tadiny dia tsindriana ny kitendry mba hanetsika ny tantanana kely izay mikapoka ny tadiny. 
[[Sary:Hammered dulcimer.JPG|ankavia|vignette|Dolsimera kapohina]]
Niseho tamin' ny [[Andro Antenatenany]] ny dolsimera na timpanôna sy ny simbaloma. Ny dolsimera, izay ampanenoina amin' ny alalan' ny fively, dia nivoatra taty aoriana tamin' ny taonjato faha-15 ho klavikôrda, izay misy [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]]. Any amin' ny tendron' ny kitendry tsirairay amin' ny klavikôrda dia misy anja-metaly izay mamely mivantana ny tady. Ny klavikôrda no zavamaneno voalohany misy kitendry sady misy tadiny kapohina.
[[Sary:Steinway Vienna 002.JPG|vignette|244x244px|Pianô]]
Tamin' ny taonjato faha-17 Bartolomeo Cristofori (1655-1731) no namorona ny pianô, izay nantsoina hoe &quot;piano-forte&quot; (izay midika hoe &quot;malemy-mafy&quot;. Nohatsaraina bebe kokoa taty aoriana nandritra ny taonjato faha-19 ity rafitra ity ka niteraka ny pianô voalohany tena izy.

=== Zavamaneno misy tadiny kasohina ===
[[Sary:Stainer.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Lokangambazaha]]
Ohatra amin' ny zavamaneno misy tadiny kasohina ny [[lokanga]] sy ny zavamaneno mitovitovy hita amin' ny ôrkesitra semfônika eorôpeana, ary zavamanenom-bahoaka na an' ny manam-pahaizana manerana izao tontolo izao, toy ny ''erhu'' sinoa. Amin' ny ankapobeny dia ampanenoia amin' ny [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]] ny tadin' ireo zavamaneno ireo. Manetsika ny tady ilay faritry ny fikasohana somary miraikitra (satria nohosorana zavatra madity). Mamokatra fipararetra izany, izay manana hatetika fototra tsy tena mitovy amin' ny an' ilay tady tsy misy mpantsika. Miampita amin' ny alalan' ny tohan-tadiny mankany amin' ny vata fanamafisam-peo ny fihovitrovitra.
[[Sary:Hurdy-Gurdy.jpg|vignette|364x364px|[[Viela misy kodia]]]]
Ny [[viela misy kodia]] dia mikasoka ny tady amin' ny sisin' ny kapila hetsehina amin' ny alalan' ny fanodinana.

== Jereo koa ==

* [[Mozika]]
* [[Zavamaneno]]
* [[Zavamaneno tsofina]]
* [[Zavamaneno velezina]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>4808lelk4ybsga1cbmshyyh8v6gna9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpitendry gitara</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291247</id>
    <revision>
      <id>1141837</id>
      <parentid>1097267</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="jnz6cey032yl90rlsao1me3b27bo990" xml:space="preserve">[[Sokajy:gitara]]
[[Sokajy:Mpanao mozika]]</text>
      <sha1>jnz6cey032yl90rlsao1me3b27bo990</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpitendry gitara anglisy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291282</id>
    <revision>
      <id>1141838</id>
      <parentid>1097488</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="pnjo7w7n9jmwlz0nj36ur8jy4742w6a" xml:space="preserve">[[sokajy:Mpanao mozika anglisy]]
[[Sokajy:mpitendry gitara]]
[[sokajy:mpilalao gitara]]
[[Sokajy:Mpitendry gitara britanika]]</text>
      <sha1>pnjo7w7n9jmwlz0nj36ur8jy4742w6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viela misy kodia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292088</id>
    <revision>
      <id>1141819</id>
      <parentid>1100681</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T14:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1141819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="459" sha1="fsfsgyb8p8g97kjce3x4q2k04wa68ut" xml:space="preserve">[[Sary:Hurdy gurdy.jpg|vignette|312x312px|Viela misy kodia]]
Ny '''viela misy kodia''' dia [[zavamaneno misy tadiny]], kasohina amin' ny kodia hazo fa tsy amin' ny [[Fikasohana (fitaovan-javamaneno)|fikasohana]] (tsy toy ny [[lokanga]]). Ny kodia dia hetsehina amin' ny alalan' ny fanodinana izay hetsehin' ny tanana havanana, fa ny tanana ankavian' ny mpitendry mozika kosa no milalao ny feon-kira amin' ny [[Andalan-kitendry (zavamaneno)|andalan-kitendry]].</text>
      <sha1>fsfsgyb8p8g97kjce3x4q2k04wa68ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles IX (Frantsa)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298473</id>
    <revision>
      <id>1141802</id>
      <parentid>1133438</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T12:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1701" sha1="cz3f36gf74r14oz9dhkke8icuh7hduc" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Bemberg Fondation Toulouse - Portrait de Charles IX - François Clouet - Inv.1012.jpg
|anarana=Charles IX
|teraka= 27 Jona 1550
|maty=30 Mey 1574
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=

|taona niasàna=
}}
'''Charles IX''' (teraka ny 27 Jona 1550, tao [[Saint-Germain-en-Laye]]; maty ny 30 Mey 1574, tao amin'ny Lapan'i Vincennes), Duke an'i Orléans nanomboka ny 24 Oktobra 1550 ka hatramin'ny 5 Desambra 1560, no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka ny 5 Desambra 1560 ka hatramin'ny nahafatesany.

Ny fanjakany dia voamariky ny Adin'ny Fivavahana sy ny Fandripahana Protestanta Frantsay malaza ratsy tamin'ny Andron'i Masindahy Bartholomew ([[fiteny frantsay|frantsay]]:''Massacre de la Saint-Barthélemy'').

==Fifandimbiasan'ny seza fiandrianana ==
Nanambady an'i Elisabeth avy any Aotrisy, zanakavavin'i [[Maximilian II]], i Charles IX nanomboka tamin'ny taona 1570, saingy tsy niteraka zazalahy izy ireo.

Noho izany, taorian'ny nahafatesany tamin'ny 1574, dia nodimbiasan'ny rahalahiny [[Henry III (Frantsa)]] izy, izay naleony kokoa ny satroboninahitra frantsay noho ny satroboninahitra poloney.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|      [[François II (Frantsa)]]&lt;br/&gt; 1559-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)]] &lt;br/&gt; 1560-1574||  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574-1589  || 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1550]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1574]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>cz3f36gf74r14oz9dhkke8icuh7hduc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141803</id>
      <parentid>1141802</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T12:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1724" sha1="rpufxhvbypg5rf6opngexbomtgtrhk3" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Bemberg Fondation Toulouse - Portrait de Charles IX - François Clouet - Inv.1012.jpg
|anarana=Charles IX
|teraka= 27 Jona 1550
|maty=30 Mey 1574
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=

|taona niasàna=
}}
'''Charles IX''' (teraka ny 27 Jona 1550, tao [[Saint-Germain-en-Laye]]; maty ny 30 Mey 1574, tao amin'ny Lapan'i Vincennes), Duke an'i Orléans nanomboka ny 24 Oktobra 1550 ka hatramin'ny 5 Desambra 1560, no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka ny 5 Desambra 1560 ka hatramin'ny nahafatesany.

Ny fanjakany dia voamariky ny Adin'ny Fivavahana sy ny Fandripahana Protestanta Frantsay malaza ratsy tamin'ny Andron'i Masindahy Bartholomew ([[fiteny frantsay|frantsay]]:''Massacre de la Saint-Barthélemy'').

==Fifandimbiasan'ny seza fiandrianana ==
Nanambady an'i Elisabeth avy any Aotrisy, zanakavavin'i [[Maximilian II]], i Charles IX nanomboka tamin'ny taona 1570, saingy tsy niteraka zazalahy izy ireo.

Noho izany, taorian'ny nahafatesany tamin'ny 1574, dia nodimbiasan'ny rahalahiny  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] izy, izay naleony kokoa ny satroboninahitra frantsay noho ny satroboninahitra poloney.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|      [[François II (Frantsa)]]&lt;br/&gt; 1559-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)]] &lt;br/&gt; 1560-1574||  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574-1589  || 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1550]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1574]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>rpufxhvbypg5rf6opngexbomtgtrhk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141804</id>
      <parentid>1141803</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T12:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="9tu7cuylrce3wmuv44olny0d5uxk5jj" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Bemberg Fondation Toulouse - Portrait de Charles IX - François Clouet - Inv.1012.jpg
|anarana=Charles IX
|teraka= 27 Jona 1550
|maty=30 Mey 1574
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=

|taona niasàna=
}}
'''Charles IX''' (teraka ny 27 Jona 1550, tao [[Saint-Germain-en-Laye]]; maty ny 30 Mey 1574, tao amin'ny Lapan'i Vincennes), Duke an'i Orléans nanomboka ny 24 Oktobra 1550 ka hatramin'ny 5 Desambra 1560, no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka ny 5 Desambra 1560 ka hatramin'ny nahafatesany.

Ny fanjakany dia voamariky ny Adin'ny Fivavahana sy ny Fandripahana Protestanta Frantsay malaza ratsy tamin'ny Andron'i Masindahy Bartholomew ([[fiteny frantsay|frantsay]]:''Massacre de la Saint-Barthélemy'').

==Fifandimbiasan'ny seza fiandrianana ==
Nanambady an'i Elisabeth avy any Aotrisy, zanakavavin'i [[Maximilian II]], i Charles IX nanomboka tamin'ny taona 1570, saingy tsy niteraka zazalahy izy ireo.

Noho izany, taorian'ny nahafatesany tamin'ny 1574, dia nodimbiasan'ny rahalahiny  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] izy, izay naleony kokoa ny satroboninahitra frantsay noho ny satroboninahitra poloney.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|      [[François II (Frantsa)]]&lt;br/&gt; 1559-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574||  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574-1589  || 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1550]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1574]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>9tu7cuylrce3wmuv44olny0d5uxk5jj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141806</id>
      <parentid>1141804</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T12:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="21d5tr7nhlj3mfkmfdwqs4x4w2tux6m" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Bemberg Fondation Toulouse - Portrait de Charles IX - François Clouet - Inv.1012.jpg
|anarana=Charles IX
|teraka= 27 Jona 1550
|maty=30 Mey 1574
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=

|taona niasàna=
}}
'''Charles IX''' (teraka ny 27 Jona 1550, tao [[Saint-Germain-en-Laye]]; maty ny 30 Mey 1574, tao amin'ny Lapan'i Vincennes), Duke an'i Orléans nanomboka ny 24 Oktobra 1550 ka hatramin'ny 5 Desambra 1560, no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka ny 5 Desambra 1560 ka hatramin'ny nahafatesany.

Ny fanjakany dia voamariky ny Adin'ny Fivavahana sy ny Fandripahana Protestanta Frantsay malaza ratsy tamin'ny Andron'i Masindahy Bartholomew ([[fiteny frantsay|frantsay]]:''Massacre de la Saint-Barthélemy'').

==Fifandimbiasan'ny seza fiandrianana ==
Nanambady an'i Elisabeth avy any Aotrisy, zanakavavin'i [[Maximilian II]], i Charles IX nanomboka tamin'ny taona 1570, saingy tsy niteraka zazalahy izy ireo.

Noho izany, taorian'ny nahafatesany tamin'ny 1574, dia nodimbiasan'ny rahalahiny  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] izy, izay naleony kokoa ny satroboninahitra frantsay noho ny satroboninahitra poloney.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|      [[François II (Frantsa)]]&lt;br/&gt; 1559-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574||  [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574-1589  || 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==
[[fr:Charles IX (roi de France)]]
{{commonscat}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1550]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1574]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>21d5tr7nhlj3mfkmfdwqs4x4w2tux6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>François II (Frantsa)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299080</id>
    <revision>
      <id>1141807</id>
      <parentid>1135313</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T12:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1868" sha1="oejpz36cv0hggphiiirpevbb04ijfgn" xml:space="preserve">[[File:Portrait du roi de France François II.jpg|thumb| François II]]
'''François II''' (teraka tao Fontainebleau tamin'ny 19 Janoary 1544, ary maty tao [[Orléans]] tamin'ny 5 Desambra 1560), ary Mpanjakan'i [[Frantsa]] nanomboka ny 10 Jolay 1559 ka hatramin'ny nahafatesany.

Zanaka lahimatoan'i [[Henry II (Frantsa)|Henry II]] sy [[Catherine de Medicis]] izy, niakatra teo amin'ny seza fiandrianana frantsay teo amin'ny faha-dimy ambin'ny folo taonany taorian'ny nahafatesan-drainy tsy nahy tamin'ny 10 Jolay 1559. Naharitra herintaona sy dimy volana monja ny fanjakany fohy saingy fiandohana lehibe ho an'ny fipoahan'ny Adin'ny Fivavahana.

Marina tokoa fa niavaka tamin'ny krizy ara-politika sy ara-pivavahana lehibe ny fanjakany. Rehefa niakatra teo amin'ny fitondrana izy, dia nanankina ny fitantanana ny fianakaviana Guise, dadatoan'ny vadiny, [[Mary Stuart]], Mpanjakavavin' Ekosy, izay nanohana ny politika famoretana ny [[Prôtestantisma|Protestanta]].

Ny fanjakany koa dia voamariky ny fandaozana an'i {{Ekosy}}, {{Frantsa}} any Antarktika (faritany any [[Brezila]]), ary vokatry ny Fifanarahana Cateau-Cambrésis nosoniavin-drainy Henry II, [[Corse]], [[Toscana]], Savoie, ary saika an'i Piedmont manontolo. Izany dia nanamarika, ho fanohanana an'i Espaina, ny fiandohan'ny fihenan'ny fitaoman'ny Frantsay tany Eoropa.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560 ||  [[Louis XIII (Frantsa)]]
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]

[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1544]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1660]]</text>
      <sha1>oejpz36cv0hggphiiirpevbb04ijfgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141808</id>
      <parentid>1141807</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1895" sha1="hi7emuds65bzlskw03b85rrdrt15awt" xml:space="preserve">[[File:Portrait du roi de France François II.jpg|thumb| François II]]
'''François II''' (teraka tao Fontainebleau tamin'ny 19 Janoary 1544, ary maty tao [[Orléans]] tamin'ny 5 Desambra 1560), ary Mpanjakan'i [[Frantsa]] nanomboka ny 10 Jolay 1559 ka hatramin'ny nahafatesany.

Zanaka lahimatoan'i [[Henry II (Frantsa)|Henry II]] sy [[Catherine de Medicis]] izy, niakatra teo amin'ny seza fiandrianana frantsay teo amin'ny faha-dimy ambin'ny folo taonany taorian'ny nahafatesan-drainy tsy nahy tamin'ny 10 Jolay 1559. Naharitra herintaona sy dimy volana monja ny fanjakany fohy saingy fiandohana lehibe ho an'ny fipoahan'ny Adin'ny Fivavahana.

Marina tokoa fa niavaka tamin'ny krizy ara-politika sy ara-pivavahana lehibe ny fanjakany. Rehefa niakatra teo amin'ny fitondrana izy, dia nanankina ny fitantanana ny fianakaviana Guise, dadatoan'ny vadiny, [[Mary Stuart]], Mpanjakavavin' Ekosy, izay nanohana ny politika famoretana ny [[Prôtestantisma|Protestanta]].

Ny fanjakany koa dia voamariky ny fandaozana an'i {{Ekosy}}, {{Frantsa}} any Antarktika (faritany any [[Brezila]]), ary vokatry ny Fifanarahana Cateau-Cambrésis nosoniavin-drainy Henry II, [[Corse]], [[Toscana]], Savoie, ary saika an'i Piedmont manontolo. Izany dia nanamarika, ho fanohanana an'i Espaina, ny fiandohan'ny fihenan'ny fitaoman'ny Frantsay tany Eoropa.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]

[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1544]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1660]]</text>
      <sha1>hi7emuds65bzlskw03b85rrdrt15awt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141809</id>
      <parentid>1141808</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="7wvac904hnh5t2mvmdmcb3y5ia80z7y" xml:space="preserve">[[File:Portrait du roi de France François II.jpg|thumb| François II]]
'''François II''' (teraka tao Fontainebleau tamin'ny 19 Janoary 1544, ary maty tao [[Orléans]] tamin'ny 5 Desambra 1560), ary Mpanjakan'i [[Frantsa]] nanomboka ny 10 Jolay 1559 ka hatramin'ny nahafatesany.

Zanaka lahimatoan'i [[Henry II (Frantsa)|Henry II]] sy [[Catherine de Medicis]] izy, niakatra teo amin'ny seza fiandrianana frantsay teo amin'ny faha-dimy ambin'ny folo taonany taorian'ny nahafatesan-drainy tsy nahy tamin'ny 10 Jolay 1559. Naharitra herintaona sy dimy volana monja ny fanjakany fohy saingy fiandohana lehibe ho an'ny fipoahan'ny Adin'ny Fivavahana.

Marina tokoa fa niavaka tamin'ny krizy ara-politika sy ara-pivavahana lehibe ny fanjakany. Rehefa niakatra teo amin'ny fitondrana izy, dia nanankina ny fitantanana ny fianakaviana Guise, dadatoan'ny vadiny, [[Mary Stuart]], Mpanjakavavin' Ekosy, izay nanohana ny politika famoretana ny [[Prôtestantisma|Protestanta]].

Ny fanjakany koa dia voamariky ny fandaozana an'i {{Ekosy}}, {{Frantsa}} any Antarktika (faritany any [[Brezila]]), ary vokatry ny Fifanarahana Cateau-Cambrésis nosoniavin-drainy Henry II, [[Corse]], [[Toscana]], Savoie, ary saika an'i Piedmont manontolo. Izany dia nanamarika, ho fanohanana an'i Espaina, ny fiandohan'ny fihenan'ny fitaoman'ny Frantsay tany Eoropa.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}


[[de:Franz II. (Frankreich)]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1544]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1660]]</text>
      <sha1>7wvac904hnh5t2mvmdmcb3y5ia80z7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141814</id>
      <parentid>1141809</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="lkie2vjm2h0tla7o8lbn217rrkt25lb" xml:space="preserve">[[File:Portrait du roi de France François II.jpg|thumb| François II]]
'''François II''' (teraka tao Fontainebleau tamin'ny 19 Janoary 1544, ary maty tao [[Orléans]] tamin'ny 5 Desambra 1560), ary Mpanjakan'i [[Frantsa]] nanomboka ny 10 Jolay 1559 ka hatramin'ny nahafatesany.

Zanaka lahimatoan'i [[Henri II (Frantsa)|Henri II]] sy [[Catherine de Medicis]] izy, niakatra teo amin'ny seza fiandrianana frantsay teo amin'ny faha-dimy ambin'ny folo taonany taorian'ny nahafatesan-drainy tsy nahy tamin'ny 10 Jolay 1559. Naharitra herintaona sy dimy volana monja ny fanjakany fohy saingy fiandohana lehibe ho an'ny fipoahan'ny Adin'ny Fivavahana.

Marina tokoa fa niavaka tamin'ny krizy ara-politika sy ara-pivavahana lehibe ny fanjakany. Rehefa niakatra teo amin'ny fitondrana izy, dia nanankina ny fitantanana ny fianakaviana Guise, dadatoan'ny vadiny, [[Mary Stuart]], Mpanjakavavin' Ekosy, izay nanohana ny politika famoretana ny [[Prôtestantisma|Protestanta]].

Ny fanjakany koa dia voamariky ny fandaozana an'i {{Ekosy}}, {{Frantsa}} any Antarktika (faritany any [[Brezila]]), ary vokatry ny Fifanarahana Cateau-Cambrésis nosoniavin-drainy Henry II, [[Corse]], [[Toskana]], Savoie, ary saika an'i Piedmont manontolo. Izany dia nanamarika, ho fanohanana an'i Espaina, ny fiandohan'ny fihenan'ny fitaoman'ny Frantsay tany Eoropa.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560 ||  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}


[[de:Franz II. (Frankreich)]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1544]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1660]]</text>
      <sha1>lkie2vjm2h0tla7o8lbn217rrkt25lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bakomanga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300243</id>
    <revision>
      <id>1141825</id>
      <parentid>1141548</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T03:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rufhar</username>
        <id>39588</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nanova loharano</comment>
      <origin>1141825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="kvlqd7ibgimtxa9f7jrz02r07s3svhd" xml:space="preserve">'''Bakomanga, Mariette Rasoarinala''' no tena anarany, tompon-dakan'ny vakon-drazana malagasy, teraka tamin'ny 1953 ary nodimandry ny O2 Jolay 2020 &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-tontolonny-zava-kanto-nodimandry-tampoka-i-bakomanga-44559.php&lt;/ref&gt; teo amin'ny faha-67 taonany. Anisan’ny nitana toerana teo am-pon’ny vahoaka hatramin’ny ela noho ny talentany ny mozika sy ny kolontsaina malagasy. 

== Tantarany ==
Nanomboka nanao mozika sy dihy izy fony mbola kely, teo amin'ny faha-13 taonany. Niditra tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izy ary nanjary mpihira sy mpamoron-kira nalaza indrindra tamin'ny vakodrazana.

Anisan'ny hirany sy ny vakodrazany Bakomanga (izay hira nampalaza ny tarika Ramahafadrahona mihitsy).

Ny taona 1994 dia niala tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izay nisy azy nanomboka ny taona 1960 i Mariette Rasoarinala ary namorona ny tarika Bakomanga.&lt;ref&gt;https://lexpress.mg/19/10/2023/vakodrazana-rimanga-mandimby-rend-hommage-a-bakomanga/&lt;/ref&gt;

Niakatra ny sehatra nasionaly sy ny sehatra iraisam-pirenena izy niaraka tamin’ny tariny. Avy any Frantsa ka hatrany Etazonia, tamin’ny alalan’i Maorisy sy Alzeria, ary na i Japon aza, dia nahasarika ny mpihaino ny Bakomanga, naneho tamim-pireharehana ny lokon’ny Nosy Madagasikara. 

Bakomanga dia iray tamin'ireo vahiny malaza tao amin'ny Brooklyn Academy of Music tany New York&lt;ref&gt;https://amsterdamnews.com/news/2014/05/22/danceafrica-2014-celebrating-africas-bantaba/&lt;/ref&gt; tao anatin'ny fandaharana &quot;Dance Africa&quot; ​​tamin'ny taona 2014, izay niresaka momba ny asany miavaka sy ny fitiavany ny zavakanto.

== Loharano ==</text>
      <sha1>kvlqd7ibgimtxa9f7jrz02r07s3svhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141849</id>
      <parentid>1141825</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rufhar</username>
        <id>39588</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fanampiana loharano</comment>
      <origin>1141849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1695" sha1="m5rx07mbtr53l78bemmtkrgjahuk6u7" xml:space="preserve">'''Bakomanga, Mariette Rasoarinala''' no tena anarany, tompon-dakan'ny vakodrazana &lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Vakodrazana&lt;/ref&gt; malagasy, teraka tamin'ny 1953 ary nodimandry ny O2 Jolay 2020 &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-tontolonny-zava-kanto-nodimandry-tampoka-i-bakomanga-44559.php&lt;/ref&gt; teo amin'ny faha-67 taonany. Anisan’ny nitana toerana teo am-pon’ny vahoaka hatramin’ny ela noho ny talentany ny mozika sy ny kolontsaina malagasy. 

== Tantarany ==
Nanomboka nanao mozika sy dihy izy fony mbola kely, teo amin'ny faha-13 taonany. Niditra tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izy ary nanjary mpihira sy mpamoron-kira nalaza indrindra tamin'ny vakodrazana.

Anisan'ny hirany sy ny vakodrazany Bakomanga (izay hira nampalaza ny tarika Ramahafadrahona mihitsy).

Ny taona 1994 dia niala tao amin'ny tarika Ramahafadrahona izay nisy azy nanomboka ny taona 1960 i Mariette Rasoarinala ary namorona ny tarika Bakomanga.&lt;ref&gt;https://lexpress.mg/19/10/2023/vakodrazana-rimanga-mandimby-rend-hommage-a-bakomanga/&lt;/ref&gt;

Niakatra ny sehatra nasionaly sy ny sehatra iraisam-pirenena izy niaraka tamin’ny tariny. Avy any Frantsa ka hatrany Etazonia, tamin’ny alalan’i Maorisy sy Alzeria, ary na i Japon aza, dia nahasarika ny mpihaino ny Bakomanga, naneho tamim-pireharehana ny lokon’ny Nosy Madagasikara. 

Bakomanga dia iray tamin'ireo vahiny malaza tao amin'ny Brooklyn Academy of Music tany New York&lt;ref&gt;https://amsterdamnews.com/news/2014/05/22/danceafrica-2014-celebrating-africas-bantaba/&lt;/ref&gt; tao anatin'ny fandaharana &quot;Dance Africa&quot; ​​tamin'ny taona 2014, izay niresaka momba ny asany miavaka sy ny fitiavany ny zavakanto.

== Loharano ==</text>
      <sha1>m5rx07mbtr53l78bemmtkrgjahuk6u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karus (Emprerora romanina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300298</id>
    <redirect title="Karus (Emperora romanina)" />
    <revision>
      <id>1141824</id>
      <parentid>1141706</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T00:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>802</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Karus (Emperora romanina)]]</comment>
      <origin>1141824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="8576ymqzw13znjcl67iwd846kvm6ft8" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Karus (Emperora romanina)]]</text>
      <sha1>8576ymqzw13znjcl67iwd846kvm6ft8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri III (mpanjakan'i Frantsa)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300325</id>
    <revision>
      <id>1141801</id>
      <timestamp>2026-06-03T12:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary= Quesnel Henry III of France in Polish hat.jpg |anarana=Henri III |teraka= 19 Septambra 1551 |maty=2 Aogositra 1589 |firenena={{Frantsa}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Henri III''', teraka tamin'ny 19 Septambra 1551 tao [[Fontainebleau]] ary novonoina tamin'ny 2 Aogositra 1589 tao [[Saint-Cloud]], no mpanjaka tao amin'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao nanomboka tamin'ny 1573 ka hatramin'ny 1575—tami... »</comment>
      <origin>1141801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2173" sha1="e1c759hf061g4457fbanz8ek2nyj6at" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Quesnel Henry III of France in Polish hat.jpg
|anarana=Henri III
|teraka= 19 Septambra 1551
|maty=2 Aogositra 1589
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Henri III''', teraka tamin'ny 19 Septambra 1551 tao [[Fontainebleau]] ary novonoina tamin'ny 2 Aogositra 1589 tao [[Saint-Cloud]], no mpanjaka tao amin'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao nanomboka tamin'ny 1573 ka hatramin'ny 1575—tamin'ny anarana hoe ''Henryk Walezy'', Mpanjakan'i {{Polonia}}, sy ''Henrikas Valua'', Grand Duke an'i Litoania — ary Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1574 ka hatramin'ny 1589. 
Izy no mpanjaka farany tao amin'ny tarana-mpanjaka Valois ary ny Capetian voalohany novonoina.

Zanakalahy fahefatra an'ny Mpanjaka [[Henri II (mpanjakan'i Frantsa)|Henri II]] sy ny Mpanjakavavy Catherine de Medici i Henry, saingy tsy voatendry ho eo amin'ny seza fiandrianana tany am-boalohany. Nandritra ny fitondran'ny rahalahiny [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]], dia niavaka tamin'ny maha-mpitarika ny tafika mpanjaka azy izy, nandresy tamin'ny ady tao Jarnac sy Moncontour nanohitra ny [[Protestantisma|Protestanta]]. Tamin'ny faha-21 taonany, dia nirotsaka ho kandidà ho amin'ny seza fiandrianan'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao izy ary voafidy. Fohy ny fotoana nanjakany, satria rehefa nandre ny fahafatesan'ny rahalahiny izy, dia nandao ny fanjakany mba handimby azy eo amin'ny seza fiandrianan'i {{Frantsa}}.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574 -1589|| [[Henri IV (mpanjakan' i Frantsa)|Henry IV]]&lt;br/&gt;1589-1610 || [[Louis XIII (Frantsa)|Louis XIII]] &lt;br/&gt;1610-1643|| 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==
[[fr:Henri III (roi de France)]]
{{commonscat|Henry III of Poland and France}}
[[sokajy:mpanao politika frantsay]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1551]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1589]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>e1c759hf061g4457fbanz8ek2nyj6at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141805</id>
      <parentid>1141801</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T12:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="6teh5oz67niirpvqk3laqx7uqa5ng1c" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Quesnel Henry III of France in Polish hat.jpg
|anarana=Henri III
|teraka= 19 Septambra 1551
|maty=2 Aogositra 1589
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Henri III''', teraka tamin'ny 19 Septambra 1551 tao [[Fontainebleau]] ary novonoina tamin'ny 2 Aogositra 1589 tao [[Saint-Cloud]], no mpanjaka tao amin'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao nanomboka tamin'ny 1573 ka hatramin'ny 1575—tamin'ny anarana hoe ''Henryk Walezy'', Mpanjakan'i {{Polonia}}, sy ''Henrikas Valua'', Grand Duke an'i Litoania — ary Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1574 ka hatramin'ny 1589. 
Izy no mpanjaka farany tao amin'ny tarana-mpanjaka Valois ary ny Capetian voalohany novonoina.

Zanakalahy fahefatra an'ny Mpanjaka [[Henri II (mpanjakan'i Frantsa)|Henri II]] sy ny Mpanjakavavy Catherine de Medici i Henry, saingy tsy voatendry ho eo amin'ny seza fiandrianana tany am-boalohany. Nandritra ny fitondran'ny rahalahiny [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]], dia niavaka tamin'ny maha-mpitarika ny tafika mpanjaka azy izy, nandresy tamin'ny ady tao Jarnac sy Moncontour nanohitra ny [[Protestantisma|Protestanta]]. Tamin'ny faha-21 taonany, dia nirotsaka ho kandidà ho amin'ny seza fiandrianan'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao izy ary voafidy. Fohy ny fotoana nanjakany, satria rehefa nandre ny fahafatesan'ny rahalahiny izy, dia nandao ny fanjakany mba handimby azy eo amin'ny seza fiandrianan'i {{Frantsa}}.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574|| [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574 -1589|| [[Henri IV (mpanjakan' i Frantsa)|Henry IV]]&lt;br/&gt;1589-1610 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==
[[fr:Henri III (roi de France)]]
{{commonscat|Henry III of Poland and France}}
[[sokajy:mpanao politika frantsay]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1551]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1589]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>6teh5oz67niirpvqk3laqx7uqa5ng1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141816</id>
      <parentid>1141805</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T14:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2160" sha1="gy2wopjzqfq7zfb58bboene1jjuinzm" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Quesnel Henry III of France in Polish hat.jpg
|anarana=Henri III
|teraka= 19 Septambra 1551
|maty=2 Aogositra 1589
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Henri III''', teraka tamin'ny 19 Septambra 1551 tao [[Fontainebleau]] ary novonoina tamin'ny 2 Aogositra 1589 tao [[Saint-Cloud]], no mpanjaka tao amin'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao nanomboka tamin'ny 1573 ka hatramin'ny 1575—tamin'ny anarana hoe ''Henryk Walezy'', Mpanjakan'i {{Polonia}}, sy ''Henrikas Valua'', Grand Duke an'i Litoania — ary Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1574 ka hatramin'ny 1589. 
Izy no mpanjaka farany tao amin'ny tarana-mpanjaka Valois ary ny Capetian voalohany novonoina.

Zanakalahy fahefatra an'ny Mpanjaka [[Henri II (Frantsa)|Henri II]] sy ny Mpanjakavavy Catherine de Medici i Henry, saingy tsy voatendry ho eo amin'ny seza fiandrianana tany am-boalohany. Nandritra ny fitondran'ny rahalahiny [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]], dia niavaka tamin'ny maha-mpitarika ny tafika mpanjaka azy izy, nandresy tamin'ny ady tao Jarnac sy Moncontour nanohitra ny [[Protestantisma|Protestanta]]. Tamin'ny faha-21 taonany, dia nirotsaka ho kandidà ho amin'ny seza fiandrianan'ny Commonwealth Poloney-Litoania vaovao izy ary voafidy. Fohy ny fotoana nanjakany, satria rehefa nandre ny fahafatesan'ny rahalahiny izy, dia nandao ny fanjakany mba handimby azy eo amin'ny seza fiandrianan'i {{Frantsa}}.

== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:France moderne.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa ]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Charles IX (Frantsa)|Charles IX]] &lt;br/&gt; 1560-1574|| [[Henri III (mpanjakan'i Frantsa)|Henri III]] &lt;br/&gt; 1574 -1589|| [[Henri IV (mpanjakan' i Frantsa)|Henry IV]]&lt;br/&gt;1589-1610 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==
[[fr:Henri III (roi de France)]]
{{commonscat|Henry III of Poland and France}}
[[sokajy:mpanao politika frantsay]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1551]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1589]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]</text>
      <sha1>gy2wopjzqfq7zfb58bboene1jjuinzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri II (Frantsa)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300326</id>
    <revision>
      <id>1141810</id>
      <timestamp>2026-06-03T13:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Henri II roi de France.jpg|thumb|Henri II, roi de France]] '''Henri II''' (teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye; maty ny 10 Jolay 1559, tao amin'ny Hôtel des Tournelles, [[Paris]]) no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1547 ka hatramin'ny 1559.  Anisan'ny tarana-mpanjaka Valois-Angoulême izy.  == Fiainana == Teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye i Henry. Zanakalahin'ny Mpanja... »</comment>
      <origin>1141810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1107" sha1="rwkv6xpt1ot36rm5wh2x5cdngx1ug1r" xml:space="preserve">[[File:Henri II roi de France.jpg|thumb|Henri II, roi de France]]
'''Henri II''' (teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye; maty ny 10 Jolay 1559, tao amin'ny Hôtel des Tournelles, [[Paris]]) no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1547 ka hatramin'ny 1559.

Anisan'ny tarana-mpanjaka Valois-Angoulême izy.

== Fiainana ==
Teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye i Henry. Zanakalahin'ny Mpanjaka [[François I (rantsa)|François I]] sy ny Mpanjakavavy Claudia izy.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[François I (rantsa)|François I]]&lt;br/&gt;1515-1547 || [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560
|-
|}


[[de:Heinrich II. (Frankreich)]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1519]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1559]]</text>
      <sha1>rwkv6xpt1ot36rm5wh2x5cdngx1ug1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141811</id>
      <parentid>1141810</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="28t2b3b1rlfb3r0z7kdpda7bb5abdw3" xml:space="preserve">[[File:Henri II roi de France.jpg|thumb|Henri II, roi de France]]
'''Henri II''' (teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye; maty ny 10 Jolay 1559, tao amin'ny Hôtel des Tournelles, [[Paris]]) no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1547 ka hatramin'ny 1559.

Anisan'ny tarana-mpanjaka Valois-Angoulême izy.

== Fiainana ==
Teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye i Henry. Zanakalahin'ny Mpanjaka [[François I (rantsa)|François I]] sy ny Mpanjakavavy Claudia izy.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[François I]]&lt;br/&gt;1515-1547 || [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560
|-
|}


[[de:Heinrich II. (Frankreich)]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1519]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1559]]</text>
      <sha1>28t2b3b1rlfb3r0z7kdpda7bb5abdw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141813</id>
      <parentid>1141811</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T13:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="kvb9c9o8pwoe2nulcxe2gj0ycrmrgra" xml:space="preserve">[[File:Henri II roi de France.jpg|thumb|Henri II, roi de France]]
'''Henri II''' (teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye; maty ny 10 Jolay 1559, tao amin'ny Hôtel des Tournelles, [[Paris]]) no Mpanjakan'i {{Frantsa}} nanomboka tamin'ny 1547 ka hatramin'ny 1559.

Anisan'ny tarana-mpanjaka Valois-Angoulême izy.

== Fiainana ==
Teraka ny 31 Martsa 1519, tao amin'ny Château de Saint-Germain-en-Laye i Henry. Zanakalahin'ny Mpanjaka [[François I]] sy ny Mpanjakavavy Claudia izy.


== Mpanjakan'i Frantsa ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Bannière de France style 1500.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Frantsa]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[François I]]&lt;br/&gt;1515-1547 || [[Henri II (Frantsa)|Henry II]]&lt;br/&gt;1547-1459||    [[François II (Frantsa)|François II]]&lt;br/&gt; 1459-1560
|-
|}


[[de:Heinrich II. (Frankreich)]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Frantsa]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1519]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1559]]</text>
      <sha1>kvb9c9o8pwoe2nulcxe2gj0ycrmrgra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isaia Marcel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300327</id>
    <revision>
      <id>1141821</id>
      <timestamp>2026-06-03T19:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{Infobox olona|anarana=Isaia marcel|firenena=Madagasikara|asa=Mpitandrina Fjkm}}'''Isaia Marcel''' dia mpitandrina ao amin'ny fiangonana FJKM.  == Loharano == {{Reflist}} »</comment>
      <origin>1141821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="8zvzejv0vinqr5x2ygvum0e4wtivwmw" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Isaia marcel|firenena=Madagasikara|asa=Mpitandrina Fjkm}}'''Isaia Marcel''' dia mpitandrina ao amin'ny fiangonana FJKM.

== Loharano ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>8zvzejv0vinqr5x2ygvum0e4wtivwmw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141822</id>
      <parentid>1141821</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T20:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy</comment>
      <origin>1141822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="399" sha1="qjgv1nok7ecuw4kk6ool5ymnmow80ga" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Isaia marcel|firenena=Madagasikara|asa=Mpitandrina Fjkm}}'''Isaia Marcel''' dia mpitandrina ao amin'ny sahan'ny fiangonana FJKM.

== Andraikitra ==
Ankoatry n'y Mada mpitantana fiangonana azy, dia efa isan'ny birao synodam-paritany faritra voalohany Antsiranana &lt;ref&gt;https://www.fjkm.mg/synodamparitany/sp-faritany-voalohany-antsiranana18/&lt;/ref&gt;. 

== Loharano ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>qjgv1nok7ecuw4kk6ool5ymnmow80ga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141823</id>
      <parentid>1141822</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T20:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <origin>1141823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="pmc497vg5gqm5fyvekknqk8hwm1vlvh" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Isaia marcel|firenena=Madagasikara|asa=Mpitandrina Fjkm}}'''Isaia Marcel''' dia mpitandrina ao amin'ny sahan'ny fiangonana FJKM.

== Andraikitra ==
Ankoatry ny maha mpitandrina azy tao amin'ny fiangonana Kirsty mpanjaka [[Ambilobe]], dia efa isan'ny birao synodam-paritany faritra voalohany Antsiranana &lt;ref&gt;https://www.fjkm.mg/synodamparitany/sp-faritany-voalohany-antsiranana18/&lt;/ref&gt;.Mpitandrina isan'ny mpandray anjara amin'ireo hetsiky ny fiangonana izy &lt;ref&gt;https://www.fjkm.mg/synodamparitany/vaovao-farany/fjkms-general-assembly-2/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.fjkm.mg/synodamparitany/vaovao-farany/fjkms-general-assembly-2/&lt;/ref&gt;. 

== Loharano ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>pmc497vg5gqm5fyvekknqk8hwm1vlvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Guns N 'Roses</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300328</id>
    <revision>
      <id>1141828</id>
      <timestamp>2026-06-04T04:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «   [[sokajy:Tarika amerikanina]] »</comment>
      <origin>1141828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="nxcipt08eg2g3xv17ypmy81s28pushe" xml:space="preserve">

[[sokajy:Tarika amerikanina]]</text>
      <sha1>nxcipt08eg2g3xv17ypmy81s28pushe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpitendry gitara amerikanina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300329</id>
    <revision>
      <id>1141829</id>
      <timestamp>2026-06-04T04:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:mpitendry gitara]] [[Sokajy:Mpanao mozika amerikanina]] »</comment>
      <origin>1141829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="3jbsnbcfz9l238mdo5veg1qwoq3f4cr" xml:space="preserve">[[Sokajy:mpitendry gitara]]
[[Sokajy:Mpanao mozika amerikanina]]</text>
      <sha1>3jbsnbcfz9l238mdo5veg1qwoq3f4cr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slash (mpitendry gitara)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300330</id>
    <revision>
      <id>1141830</id>
      <timestamp>2026-06-04T04:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary=Slash live in London 2022 (Cropped).jpg |anarana=Slash (mpitendry gitara) |teraka=23 Jolay 1965 |maty= |firenena={{Etazonia}}, {{Fanjakana Mitambatra}} |mpiaraka= |asa= * [[tarika rock]] |taona niasàna= }} '''Saul Hudson''' (teraka ny 23 Jolay 1965 tao Hampstead, [[Londona]]), fantatra amin'ny maha matihanina azy amin'ny anarana hoe '''Slash''', dia mpitendry mozika [[britanika]] sy [[amerikanina]], fantatra amin'ny anarana hoe mpitendry... »</comment>
      <origin>1141830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="ljoaz4k903k9foujqksnvoii7sbco9y" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Slash live in London 2022 (Cropped).jpg
|anarana=Slash (mpitendry gitara)
|teraka=23 Jolay 1965
|maty=
|firenena={{Etazonia}}, {{Fanjakana Mitambatra}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[tarika rock]]
|taona niasàna=
}}
'''Saul Hudson''' (teraka ny 23 Jolay 1965 tao Hampstead, [[Londona]]), fantatra amin'ny maha matihanina azy amin'ny anarana hoe '''Slash''', dia mpitendry mozika [[britanika]] sy [[amerikanina]], fantatra amin'ny anarana hoe mpitendry gitara mpitarika ny tarika mafy rock [[Guns N' Roses]], izay nahazoany fahombiazana maneran-tany nanomboka tamin'ny faramparan'ny taona 1980. Nahazo fitsikerana izy ary heverina ho iray amin'ireo mpitendry gitara lehibe indrindra teo amin'ny tantara

Teraka tao Hampstead, London, ary lehibe tao Blurton, Stoke-on-Trent, nifindra tany [[Los Angeles]] niaraka tamin'ny rainy i Slash fony izy enin-taona.

== Jereo koa ==
{{commonscat|Saul &quot;Slash&quot; Hudson}}
[[en:Slash (musician)]]
[[sokajy:Tarika amerikanina]]
[[Sokajy:Guns N 'Roses]]
[[Sokajy:mpitendry gitara anglisy]]
[[Sokajy:mpitendry gitara amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1965]]</text>
      <sha1>ljoaz4k903k9foujqksnvoii7sbco9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpitendry gitara britanika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300331</id>
    <revision>
      <id>1141833</id>
      <timestamp>2026-06-04T04:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:mpitendry mozika britanika]] [[Sokajy:Mozika]] »</comment>
      <origin>1141833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="9tehf39ejldi4somdztltdyue8nuk7t" xml:space="preserve">[[sokajy:mpitendry mozika britanika]]
[[Sokajy:Mozika]]</text>
      <sha1>9tehf39ejldi4somdztltdyue8nuk7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141839</id>
      <parentid>1141833</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="4qo3lvn0263i8u2wpjc22rrz3vbl70l" xml:space="preserve">[[sokajy:mpitendry mozika britanika]]

[[Sokajy:Mpitendry gitara]]</text>
      <sha1>4qo3lvn0263i8u2wpjc22rrz3vbl70l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpitendry mozika britanika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300332</id>
    <revision>
      <id>1141834</id>
      <timestamp>2026-06-04T04:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[Sokajy:mpitendry mozika]] [[sokajy:mpanao britanika]] »</comment>
      <origin>1141834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="g27elbnmm9hnai1019he60zs9mge3v3" xml:space="preserve">
[[Sokajy:mpitendry mozika]]
[[sokajy:mpanao britanika]]</text>
      <sha1>g27elbnmm9hnai1019he60zs9mge3v3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axl Rose</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300333</id>
    <revision>
      <id>1141840</id>
      <timestamp>2026-06-04T05:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary=Glasto2023 (239 of 468) (53009325175) (cropped).jpg |anarana=Axl Rose |teraka=6 Febroary, 1962 |maty= |firenena={{Etazonia}} |mpiaraka= |asa= * [[tarika rock]] |taona niasàna= }} '''W. Axl Rose''' (teraka ''William Bruce Rose Jr.'', 6 Febroary, 1962) dia mpihira sy mpamoron-kira [[Etazonia|amerikanina]], fantatra indrindra amin'ny maha-mpihira sy mpitendry tononkira an'ny tarika rock mafy [[Guns N' Roses]].  Izy no hany mpikambana tsy ta... »</comment>
      <origin>1141840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="649" sha1="0ra6f8depztds6nzmq73x15ys1wu7oz" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Glasto2023 (239 of 468) (53009325175) (cropped).jpg
|anarana=Axl Rose
|teraka=6 Febroary, 1962
|maty=
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[tarika rock]]
|taona niasàna=
}}
'''W. Axl Rose''' (teraka ''William Bruce Rose Jr.'', 6 Febroary, 1962) dia mpihira sy mpamoron-kira [[Etazonia|amerikanina]], fantatra indrindra amin'ny maha-mpihira sy mpitendry tononkira an'ny tarika rock mafy [[Guns N' Roses]].

Izy no hany mpikambana tsy tapaka ao amin'ny tarika hatramin'ny niforonany tamin'ny taona 1985

== Jereo koa ==
{{commonscat|Axl Rose}}
[[en:Axl Rose]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1963]]
[[Sokajy:Guns N 'Roses]]</text>
      <sha1>0ra6f8depztds6nzmq73x15ys1wu7oz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1141841</id>
      <parentid>1141840</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1141841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="680" sha1="8ge0uier8zwm8gplhodvpg3gpd38mc7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Glasto2023 (239 of 468) (53009325175) (cropped).jpg
|anarana=Axl Rose
|teraka=6 Febroary, 1962
|maty=
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[tarika rock]]
|taona niasàna=
}}
'''W. Axl Rose''' (teraka ''William Bruce Rose Jr.'', 6 Febroary, 1962) dia mpihira sy mpamoron-kira [[Etazonia|amerikanina]], fantatra indrindra amin'ny maha-mpihira sy mpitendry tononkira an'ny tarika rock mafy [[Guns N' Roses]].

Izy no hany mpikambana tsy tapaka ao amin'ny tarika hatramin'ny niforonany tamin'ny taona 1985

== Jereo koa ==
{{commonscat|Axl Rose}}
[[en:Axl Rose]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1963]]
[[Sokajy:Guns N 'Roses]]
[[Sokajy:mpihira amerikanina]]</text>
      <sha1>8ge0uier8zwm8gplhodvpg3gpd38mc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpihira britanika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300334</id>
    <revision>
      <id>1141842</id>
      <timestamp>2026-06-04T05:14:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpihira]] [[Sokajy:Mozika britanika]] [[Sokajy:Mpanao mozika britanika]] »</comment>
      <origin>1141842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="ehpbr5h5xu1w9qpaxw2l2c1txd5xgo4" xml:space="preserve">[[Sokajy:Mpihira]]
[[Sokajy:Mozika britanika]]
[[Sokajy:Mpanao mozika britanika]]</text>
      <sha1>ehpbr5h5xu1w9qpaxw2l2c1txd5xgo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpitendry gitara aostralianina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300335</id>
    <revision>
      <id>1141845</id>
      <timestamp>2026-06-04T05:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:mpanao mozika aostralianina]] [[Sokajy:mpitendry gitara]] Sokajy: »</comment>
      <origin>1141845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="s34mkc17tss4ds2ysr1jnshsvbqrzpr" xml:space="preserve">[[Sokajy:mpanao mozika aostralianina]]
[[Sokajy:mpitendry gitara]]
[[Sokajy:</text>
      <sha1>s34mkc17tss4ds2ysr1jnshsvbqrzpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tarika rock aostraliana</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300336</id>
    <revision>
      <id>1141847</id>
      <timestamp>2026-06-04T05:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Tarika rock]] [[Sokajy:Tarika aostraliana]] »</comment>
      <origin>1141847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="h4m8y4go8eoh5q6bk12z3tdrysyvyel" xml:space="preserve">[[Sokajy:Tarika rock]]
[[Sokajy:Tarika aostraliana]]</text>
      <sha1>h4m8y4go8eoh5q6bk12z3tdrysyvyel</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>