Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 634 1144745 1136330 2026-06-25T04:50:53Z Thelezifor 15140 Anarana malagasy 1144745 wikitext text/x-wiki [[Sary:Potatoes.jpg|thumb|right|Ovimbazaha (vodiny)|352x352px]] Ny '''ovimbazaha''', izay atao hoe '''kambo''', '''ovivory''' na '''ovy''' koa, dia [[zavamaniry]] misy vodiny azo hanina sady be [[tavolo]], mitovitovy endrika amin’ ny [[vomanga]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]''. '''''Solanum tuberosum''''' ny anarany ara-tsiansa.[[Sary:Solanum tuberosum 004.JPG|vignette|Voan' ovimbazaha|ankavia]]Ny vodin’ ny ovimbazaha dia anisan’ ny foto-tsakafon’ ny ankamaroan’ ny mponina amin’ ny faritra manana [[toetany antonony]]. Zavamaniry afaka velona mandritra ny taona ny ovimbazaha. Ny tahony, izay mety mahatratra iray metatra, dia afaka mitsangana na mandady. Maranitra ny raviny ary miloko fotsy na volomparasy na anelanelan’ izany ny voniny. Afaka mamoa misy vihiny maro ny ovimbazaha. Ny tahony sy ny raviny ary ny vodiny dia misy karazana [[alkalôida]] mahafaty atao hoe sôlaninina. [[Sary:Aardappel blad Solanum tuberosum.jpg|vignette|195x195px|Ravin' ovimbazaha]] [[Sary:Potato plant flowers.jpg|vignette|Vonin' ovimbazaha|ankavia]] Avy any amin' ny tangoron-tendrombohitra [[Andes]] amin’ ny faritr’ i [[Però|Pero]] ny ovimbazaha, any amin' ny tapany atsimo-andrefan' i [[Amerika Atsimo]], ka efa fantatry ny olona tao hatramin' ny 8&nbsp;000 taona lasa ny fampiasana azy. Tamin' ny taonjato faha-16 izy vao nampidirin' ny Espaniôla tao [[Eorôpa]]. Niely haingana tany amin’ ny tany manana toetany antonony ny ovimbazaha, ary tamin’ ny fanombohan’ ny taonjato faha-18 vao tafiditra tao [[Amerika Avaratra]] ny fambolena azy. Tamin' ny taona 2015 dia firenene 150 mahery no mamboly azy eran' izao tontolo izao. == Jereo koa == * ''[[Solanum]]'' * [[Mangahazo]] * [[Vomanga]] * [[Saonjo]] * [[Ovy (Dioscorea)|Ovy (''Dioscorea'')]] [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Voanana]] [[Sokajy:Sakafo]] [[Sokajy:Ovy]] iwf0u1027erq01zw7861oivxgstdi9v 0 7020 1144767 1118901 2026-06-25T08:04:53Z HarryWurst 36292 1144767 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Michael Jackson in 1988.jpg |anarana=Michael Jackson |teraka=[[29 Aogositra]] [[1958]] |maty=[[25 Jiona]] [[2009]] |firenena={{Etazonia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao]] * [[mpanao soa ho an'ny hafa]] * [[talen-koronantsary]] * [[mpanoratra senariô]] * [[Poeta]] * [[mpitendry mozika]] * [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] * [[mpanoratra]] |taona niasàna= }} I '''Michael Jackson''' dia mpihira, mpanao soa ho an'ny hafa, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, pôeta, mpitendry mozika, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 29 Aogositra 1958 ary maty ny 25 Jiona 2009 tao [[Los Angeles]].[[Sary:Michael Jackson in 1988.jpg|vignette|Michael Jackson]] == Tantaram-piainana == * Anarana feno : Michael Joseph Jackson * Teraka: 29 Aogositra 1958, Gary, Indiana, Etazonia * Maty: 25 Jona 2009, Los Angeles, California, Etazonia * Asa: Mpihira, mpamoron-kira, mpandihy, mpamokatra mozika, mpanao asa soa. * Anarana malaza: "Mpanjakan’ny Pop" (King of Pop). == Ny fiainany manokana == I [[Joe Jackson]] no rainy. Ny vadiny dia [[Lisa Marie Presley]], [[Debbie Rowe]]. Ny zanany dia [[Prince Michael Jackson I]], [[Paris Katherine Jackson]], [[Prince Michael Jackson II]]. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia [[Rebbie Jackson]], [[Janet Jackson]], La Toya Jackson, Jermaine Jackson, Marlon Jackson, Randy Jackson, Jackie Jackson, Tito Jackson. == Fiandohan'ny asa == Michael Jackson dia nanomboka ny asany tamin’ny mbola zaza, niaraka tamin’ny tarika The Jackson 5, niaraka tamin’ny rahalahiny. Tamin’ny taona 1960 tany ho any no nisehoan’ny tarika, ary nalaza haingana tamin’ny hira toa ny I Want You Back, ABC, sy I'll Be There. Efa tamin’izany izy dia nahafantarana fa manan-talenta amin’ny feo sy amin’ny fihetsika an-tsehatra. == Nihira manokana (solo) == Tamin’ny taona 1970 dia nanomboka nanao mozika irery i Michael. Nandresy lahatra eran-tany izy tamin’ny taona 1982 tamin’ny alàlan’ny album “Thriller”, izay lasa album be mpividy indrindra teo amin’ny tantara. Ireto manaraka ireto koa dia anisan’ny album nalaza nataony: * "Off the Wall" (1979) * "Bad" (1987) * "Dangerous" (1991) * "HIStory" (1995) * "Invincible" (2001) == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao]] [[sokajy:talen-koronantsary amerikanina]] [[sokajy:mpanoratra senariô amerikanina]] [[sokajy:Poeta]] [[sokajy:mpitendry mozika amerikanina]] [[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] [[sokajy:mpanoratra amerikanina]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2009]] bs5a5anzvs8ohxe5hfvm12fn3cdtday 1144779 1144767 2026-06-25T08:27:53Z HarryWurst 36292 1144779 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Michael Jackson in 1988.jpg |anarana=Michael Jackson |teraka=[[29 Aogositra]] [[1958]] |maty=[[25 Jiona]] [[2009]] |firenena={{Etazonia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao]] * [[mpanao soa ho an'ny hafa]] * [[talen-koronantsary]] * [[mpanoratra senariô]] * [[Poeta]] * [[mpitendry mozika]] * [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] * [[mpanoratra]] |taona niasàna= }} I '''Michael Jackson''' dia mpihira, mpanao soa ho an'ny hafa, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, pôeta, mpitendry mozika, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 29 Aogositra 1958 ary maty ny 25 Jiona 2009 tao [[Los Angeles]].[[Sary:Michael Jackson in 1988.jpg|vignette|Michael Jackson]] == Tantaram-piainana == * Anarana feno : Michael Joseph Jackson * Teraka: 29 Aogositra 1958, Gary, Indiana, Etazonia * Maty: 25 Jona 2009, [[Los Angeles]], [[California]], {{Etazonia}} * Asa: Mpihira, mpamoron-kira, mpandihy, mpamokatra mozika, mpanao asa soa. * Anarana malaza: "Mpanjakan’ny Pop" (King of Pop). == Ny fiainany manokana == I [[Joe Jackson]] no rainy. Ny vadiny dia [[Lisa Marie Presley]], [[Debbie Rowe]]. Ny zanany dia [[Prince Michael Jackson I]], [[Paris Katherine Jackson]], [[Prince Michael Jackson II]]. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia [[Rebbie Jackson]], [[Janet Jackson]], La Toya Jackson, Jermaine Jackson, Marlon Jackson, Randy Jackson, Jackie Jackson, Tito Jackson. == Fiandohan'ny asa == Michael Jackson dia nanomboka ny asany tamin’ny mbola zaza, niaraka tamin’ny tarika The Jackson 5, niaraka tamin’ny rahalahiny. Tamin’ny taona 1960 tany ho any no nisehoan’ny tarika, ary nalaza haingana tamin’ny hira toa ny I Want You Back, ABC, sy I'll Be There. Efa tamin’izany izy dia nahafantarana fa manan-talenta amin’ny feo sy amin’ny fihetsika an-tsehatra. == Nihira manokana (solo) == Tamin’ny taona 1970 dia nanomboka nanao mozika irery i Michael. Nandresy lahatra eran-tany izy tamin’ny taona 1982 tamin’ny alàlan’ny album “Thriller”, izay lasa album be mpividy indrindra teo amin’ny tantara. Ireto manaraka ireto koa dia anisan’ny album nalaza nataony: * "Off the Wall" (1979) * "Bad" (1987) * "Dangerous" (1991) * "HIStory" (1995) * "Invincible" (2001) == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao amerikanina]] [[sokajy:talen-koronantsary amerikanina]] [[sokajy:mpanoratra senariô amerikanina]] [[sokajy:mpitendry mozika amerikanina]] [[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] [[sokajy:mpanoratra amerikanina]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2009]] mp5jhrehdpbau5lkynvrr43gw1ux91f 0 71487 1144608 1091125 2026-06-24T11:59:57Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Almenara]] 1144608 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Almenara]] {{infobox tanàna |anarana =Almenara (Brazila) |velarantany = 2.300,797 |isam-ponina = 36.907 |firenena ={{BRA}} |faritany={{Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = [[]] |sary =}} I '''Almenara (Brazila)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Jequitinhonha (mesoregione)|Jequitinhonha]], [[Zana-paritan'i Almenara|Almenara]]. == Jeografia == {{...}} Ny velarantanin'ilay tanàna dia 2.300,797 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 36.907 tamin'ny taona ; manome ny hakitroka 15 8. Ny laharam-pehintaniny dia ° ' ary ny laharan-jarahasiny dia ° ' . h18dzm5f52xyn2zo950glzcm94s8lc4 0 71684 1144610 1090634 2026-06-24T12:03:05Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Bom Sucesso]] 1144610 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bom Sucesso]] {{infobox tanàna |anarana =Bom Sucesso (Minas Gerais) |velarantany = 706,192 |isam-ponina = 17.194 |firenena ={{BRA}} |faritany= [[Minas Gerais]] |ben'ny tanàna = [[]] |sary =}} I '''Bom Sucesso (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Oeste de Minas]], [[Zana-paritan'i Oliveira]]. == Jeografia == {{...}} Ny velarantanin'ilay tanàna dia 706,192 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 17.194 tamin'ny taona ; manome ny hakitroka 24 8. Ny laharam-pehintaniny dia 21 ° 01 ' 58 S ary ny laharan-jarahasiny dia 21 ° 01 ' 58 W . {{vangovango|tanàna ao Brazila}} 93sier0crmn85nc1q92fnp3skf0atyw 0 71728 1144609 1090646 2026-06-24T12:01:42Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Buritis]] 1144609 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Buritis]] {{infobox tanàna |anarana =Buritis (Minas Gerais) |velarantany = 5.219,469 |isam-ponina = 21.472 |firenena ={{BRA}} |faritany=[[Minas Gerais]] |ben'ny tanàna = |sary =}} I '''Buritis (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Noroeste de Minas]], [[Zana-paritan'i Unaí|Unaí]]. == Jeografia == {{...}} Ny velarantanin'ilay tanàna dia 5.219,469 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 21.472 tamin'ny taona ; manome ny hakitroka 4 2. Ny laharam-pehintaniny dia 15 ° 37 ' 04 S ary ny laharan-jarahasiny dia 15 ° 37 ' 04 W . fllwf4rndc60j00kogboc2kpu941j5l 0 72516 1144611 1090657 2026-06-24T12:04:17Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Jacutinga]] 1144611 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jacutinga]] {{infobox tanàna |anarana =Jacutinga (Minas Gerais) |velarantany = 347,273 |isam-ponina = 20.389 |firenena ={{BRA}} |faritany=[[Minas Gerais]] |ben'ny tanàna = |sary =}} I '''Jacutinga (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Sul e Sudoeste de Minas]], [[Zana-paritan'i Poços de Caldas|Poços de Caldas]]. ==Jeografia== {{...}} Ny velarantanin'ilay tanàna dia 347,273 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 20.389 tamin'ny taona ; manome ny hakitroka 57 9. Ny laharam-pehintaniny dia 22 ° 17 ' 09 S ary ny laharan-jarahasiny dia 22 ° 17 ' 09 W . k382dwmsr84xywtx0pnuu905thmscx3 0 99836 1144672 1074182 2026-06-24T15:58:07Z HarryWurst 36292 1144672 wikitext text/x-wiki {{vangovango|Biôgrafia}} i [[Rafael Correa]] (teraka ny 6 Aprily 1963 tao [[Guayaquil]]) dia mpanao pôlitika, filoha anie Ecuador tamin'ny 15 Janoary 2007 hatramin'izao. == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1963]] ghec3zfqh80cc3rea993kdhl6c3soft 1144673 1144672 2026-06-24T15:58:48Z HarryWurst 36292 1144673 wikitext text/x-wiki {{vangovango|Biôgrafia}} i [[Rafael Correa]] (teraka ny 6 Aprily 1963 tao [[Guayaquil]]) dia mpanao pôlitika, filohan'ny [[Ekoadora]] tamin'ny 15 Janoary 2007 hatramin'izao. == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1963]] srj5z196fmx7uzqi3ntwpjgblv0b0ct 0 183432 1144669 1084578 2026-06-24T15:51:07Z HarryWurst 36292 1144669 wikitext text/x-wiki [[sary:Flag of Ecuador.svg|thumb|Sainan'i Ekoadôra|294x294px]] [[sary:ECU orthographic.svg|thumb|200px|Saritany maneho ny toerana misy an' i Ekoadôra]] I '''Ekoadôra''' na '''Ekoatera''' dia firenena ao [[Amerika Atsimo]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]]. I [[Quito]] no renivohiny. Ny tanàna lehibe indrindra dia i [[Guayaquil]]. Mirefy 283&nbsp;520&nbsp;km² ny velarantaniny ary miisa 17&nbsp;475&nbsp;570 mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2020. Ny faritr' ora dia −5−6. I Ekoadôra dia nomena io anarana io satria andalovan' ny [[Fehibe|fehiben-tany]] (''Ecuador'' amin' ny [[Fiteny espaniôla|teny espaniôla]], na ''Equateur'' amin' ny [[Fiteny frantsay|teny fraNtsay]], na ''Equator'' amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]]). Ny vohon' ny tanin’ ity firenena ity dia isongadinan' ny tandavan-tendrombohitra Andes izay mamakivaky ny tanim-pirenena manontolo avy any avaratra ka hatrany atsimo. I Ekoadôra dia azo zaraina ho faritra ara-jeôgrafia telo, dia * ny Costa, izay mandrakotra mihoatra ny 25 % amin' ny tanim-pirenena, ahitana lemaka amorontsiraka sy faritra iva ary iray amin' ireo faritra lonaka sy manankarena indrindra ao amin' ilay firenena; * ny Sierra (na ny tany avo afovoany), izay voaforon' ny tandavana (''cordillieras'') roa misy tendrombohitra avo (ny Cordillera Andrefana sy Cordillera Atsinanana) izay ahitana an' i Cotopaxi (5 897 m), iray amin' ireo volkano avo indrindra mbola velona eran-tany; * farany, i Oriente (na ny ala atsinanana) izay mandrakotra ny antsasaky ny tanim-pirenena ary mandrafitra ny faritra amazoniana any Ekodôra. [[Sary:LocationEcuador.svg|vignette|Toerana misy an' i Ekoadôra ao Amerika Atsimo]] An' i Ekoadôra ny nosy Galápagos, any amin' ny Ranomasimbe Pasifika, 1 000 km mahery miala ny kôntineta. Manodidina ny 80 % amin' ny Ekoadôriana no [[Teratanin' i Amerika|Amerindiana]]. Katôlika ny ankamaroan' ny mponina. Tena tsy mitovy ny fitsinjaran' ny mponina ao amin' ity firenena ity; mipetraka ao amin' ny Costa sy ao amin' ny Sierra ny ankamaroany. [[Sary:Carte de l'Équateur FR.png|vignette|Sarin-tanin' i Ekoadôra]] Ny toekaren' i Ekoadôra dia mifototra indrindra amin' ny fambolena (fambolena [[Akondro (maniry)|akondro]], [[fary]], [[voamadinika]], [[Kafe (maniry)|kafe]] ary [[kakaô]]). I Ekoadôra dia iray amin' ireo firenena mpamokatra hazo balsa malaza indrindra eran-tany. Ankoatra izany, ny rano manodidina ny vondronosy Galapagos dia iray amin' ireo toeram-panjonoana [[lamatra]] (''thon'') betsaka indrindra eran-tany. Ny [[solitany]] no loharanon-karena voalohany ao amin' ity firenena ity ankehitriny. Nandritra ny tapany faharoa amin' ny taompolo 1990, ny toekaren' i Ekoadôra dia niharan' ny fisehoan-javatra momba ny toetany atao hoe ''[[El Niño]]'' (izay niteraka fiakaran' ny maripana sy ny rotsak' orana be dia be) sy niharan' ny fihenan' ny vidin-tsolitany. Tamin' ny taona 1999 dia nirodana ny sehatry ny banky niaraka tamin' ny volam-pirenena, ny ''Sucre''; noho izany, tamin' ny Septambra 2000 dia navela ny Sucre fa ny dôlara amerikana no nisolo azy. == Jereo koa == * '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] - [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]] * '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]] {{vangovango}} [[sokajy:Ekoadora|*]] [[Sokajy:Firenena ao Amerika Atsimo]] [[Sokajy:Amerika Atsimo]] 95x58op7s8ggijdbcg399nz7mg3zsd3 14 183572 1144670 1069175 2026-06-24T15:51:35Z HarryWurst 36292 Pejy nofotsiana 1144670 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 183787 1144666 1090567 2026-06-24T15:49:38Z HarryWurst 36292 1144666 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |tanàna=Quito |firenena={{Ekoadora}} |isam-ponina=2239191 |velarantany=324 |ben'ny tanàna=[[Quito]] |sary=Montaje_Quito.png }} I '''Quito''' dia tanàna renivohitr'i [[Ekoadôra]]. ===Guápulo, '''Quito'''=== <gallery> File:(Guápulo) Buena Vista black and white.JPG File:(Guápulo) Calle pic. z.JPG File:(Guápulo) Calle pic. e.JPG File:(Iglesia de Guápulo) vista to gonzalez suarez quito.JPG File:(Iglesia de Guápulo) pic. b.JPG File:(Guápulo) Calle pic. b.JPG File:(Guápulo) Calle pic. a.JPG </gallery> [[File:Teleferico de quito23.JPG|thumb|right|400px|[[TelefériQo]]]] == Jereo koa == * [[Ekoadôra]] {{vangovango}} [[sokajy:Tanàna ao Ekoadora]] [[sokajy:Ekoadora]] [[Sokajy:Renivohitra any Amerika Atsimo]] [[Sokajy:Renivohitra]] 73qqm50ris7qsa9adi3r8662lnnecuz 14 183788 1144667 648439 2026-06-24T15:50:31Z HarryWurst 36292 1144667 wikitext text/x-wiki [[sokajy:Ekoadora]] [[sokajy:Tanàna|Ekoadora]] j8hxjdrposet5wg3pqqsyzarhwcx4eo 1144668 1144667 2026-06-24T15:50:42Z HarryWurst 36292 Pejy nofotsiana 1144668 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 189420 1144651 1104142 2026-06-24T15:34:59Z HarryWurst 36292 1144651 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Elizabeth II in Berlin 2015.JPG |anarana=Elizabeth II |teraka=21 Aprily 1926 |maty= 8 Septembre 2022 |firenena=Fanjakana Mitambatra |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} '''Elizabeth II''' dia Mpanjakan'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 21 Aprily 1926, ary nodimandry ny 8 Septambra 2022 tao [[Ekôsy]]. == Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|40px]] Mpanjakan'i [[Fanjakana Mitambatra]] !mpandimby |-align="center" | [[George VI (Fanjakana Mitambatra)|George VI]]<br/> 1936 -1952 ||[[Elizabeth II]]<br/> 1952-2022 || [[Charles III.]]<br/>2022- |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ==Ny fiainany manokana== I [[George VI (Fanjakana Mitambatra)|George VI]] no rainy. Ny vadiny dia Prince Philip, Duke of Edinburgh. Ny zanany dia [[Charles III.]], Prince of Wales, Anne, Princess Royal, Prince Andrew, Duke of York, Prince Edward, Earl of Wessex. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Princess Margaret, Countess of Snowdon. == Jereo koa == {{commonscat|Elizabeth II of the United Kingdom}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1926]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2022]] [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] [[Sokajy:Elisabeth II]] t7wcyth1skfxrjon8dsestsl22m7xj3 0 189599 1144654 1127121 2026-06-24T15:37:46Z HarryWurst 36292 1144654 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=William III an'i Angletera |teraka=14 Novambra 1650 |maty=9 Martsa 1702 |firenena={{Fanjakana Mitambatra}} |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} '''William III an'i Angletera''' dia mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 14 Novambra 1650 ary maty ny 9 Martsa 1702 ==Ny fiainany manokana== I William II, Prince of Orange no rainy. Ny vadiny dia Mary II of England. == Mpanjakan'i Angletera== {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of England.svg|40px]] Mpanjakan'i <br/> [[Angletera]], [[Ekosy]] sy [[Irlanda]] !mpandimby |-align="center" | [[James II (Angletera)|James II]]<br/>1685–1688 || [[William III an'i Angletera|William III]]<br/>1689-1702 || [[Anne (Queen Angletera)|Anne]]<br/> 1707-17014 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ===Rohy ivelany=== {{vangovango}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1650]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1702]] [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] d8jfggk9ljop22fzo13ke7rk5rpsb5n 0 191691 1144698 947451 2026-06-24T21:19:20Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1144698 wikitext text/x-wiki {{Coord|44.9319444444|-93.5244444444}} {{infobox tanàna |tanàna=Deephaven, Minnesota |firenena={{Etazonia}} |faritany=Minnesota |velarantany=6.29 |isam-ponina=3642 |ben'ny tanàna=Paul Skrede }} '''Deephaven, Minnesota''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Minnesota]], ao [[Etazonia]]. Ny kaodim-paositra dia 55331, 55391.. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 44.9319444444 ary -93.5244444444. Ny faritr'ora dia GMT -6. == Jereo koa == * [[Etazonia]] ** [[Minnesota]] === Rohy ivelany === * [http://www.cityofdeephaven.org www.cityofdeephaven.org] {{Wayback|url=http://www.cityofdeephaven.org/ |date=20220327144454 }} [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Minnesota]] 04zloy7rrcm8o39gj1di4mtx1ldsa8q 0 199846 1144645 758315 2026-06-24T14:47:54Z HarryWurst 36292 1144645 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=José Antonio Patlán |teraka=12 Janoary 1983 |maty= |firenena={{Meksika}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''José Antonio Patlán''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Meksika]] teraka ny 12 Janoary 1983 == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra meksikanina]] 63jqpn4ag2x3rrvp4nevpagzy36nt64 1144770 1144645 2026-06-25T08:10:58Z HarryWurst 36292 1144770 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=José Antonio Patlán |teraka=12 Janoary 1983 |maty= |firenena={{Meksika}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''José Antonio Patlán''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Meksika]] teraka ny 12 Janoary 1983 == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra meksikanina]] {{CLEFDETRI:Patlan, José Antonio}} 2z3wp29av2puifpnptjp0ww7iehmopo 1144772 1144770 2026-06-25T08:11:46Z HarryWurst 36292 1144772 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=José Antonio Patlán |teraka=12 Janoary 1983 |maty= |firenena={{Meksika}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''José Antonio Patlán''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Meksika]] teraka ny 12 Janoary 1983 == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra meksikanina]] {{CLEFDETRI:Patlan, José Antonio}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1983]] qxa64cvx6urul95hk2wmfe19m8hojup 0 223359 1144663 1117600 2026-06-24T15:47:30Z HarryWurst 36292 1144663 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |tanàna=Guayaquil |firenena=[[Ekoadôra]] |isam-ponina=2279000 |velarantany=344.5 |ben'ny tanàna= |sary=Gye13.jpg }} '''Guayaquil''' faritanin'i Guayas, [[Ekoadôra]]. No tanàna be mponina indrindra. Guayaquil no tena [[seranan-tsambo]], ary manana ny toe-karena tsara indrindra. [[Sokajy:Tanàna ao Ekoadora]] [[Sokajy:seranan-tsambo ao Ranomasimbe Pasifika]] hm8qa7p6adqapvliqmq2t88zsb0dlma 0 231189 1144708 1070553 2026-06-25T01:39:59Z HarryWurst 36292 1144708 wikitext text/x-wiki {{coord|-13.616670|48.500000}} {{infobox tanàna |anarana=Antsakoamanondro |faritany=[[Faritanin'i Antsiranana|Antsiranana]] |faritra= [[Faritra Diana|Diana]] |isam-ponina =5622 |haavo = 56 |velarantany = |firenena={{Madagasikara}} |sary= }} '''Antsakoamanondro''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ambanja]], [[Faritra Diana]] [[Faritanin'i Antsiranana]]. Ny isam-poniny dia 5622 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 71911 ary ny kaodin-distrika dia 719 == Vokatry ny fambolena == Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia orange. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia noix de cachou. Ny isan'omby dia 1910. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia noix de cachou. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 2 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 98 ny mponina no miasa tany. 1 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana. 0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. == Ara-tsosialy == == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 3 ora. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 42500 Fmg. Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 42500 Fmg. == Fahasoavana == 3 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 57 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 25 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 15. 1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001. == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Diana]] abgwvbrv34b30jfts7vkb6y53em5uov 1144711 1144708 2026-06-25T01:43:50Z HarryWurst 36292 1144711 wikitext text/x-wiki {{coord|-13.616670|48.500000}} {{infobox tanàna |anarana=Antsakoamanondro |faritany=[[Faritanin'i Antsiranana|Antsiranana]] |faritra= [[Faritra Diana|Diana]] |isam-ponina =5622 |haavo = 56 |velarantany = |firenena={{Madagasikara}} |sary= }} '''Antsakoamanondro''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ambanja]], [[Faritra Diana]] [[Faritanin'i Antsiranana]]. Ny isam-poniny dia 5622 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 71911 ary ny kaodin-distrika dia 719 == Jeografia == Ny [[helodranon’i Tsimipaika]] dia ao amin'ny avaratr'i Antsakoamanondro eo amin'ny [[Lalam-pirenena faha-6|RN 6]]) == Vokatry ny fambolena == Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia orange. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia noix de cachou. Ny isan'omby dia 1910. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia noix de cachou. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 2 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 98 ny mponina no miasa tany. 1 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana. 0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. == Ara-tsosialy == == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 3 ora. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 42500 Fmg. Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 42500 Fmg. == Fahasoavana == 3 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 57 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 25 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 15. 1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001. == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Diana]] ogvl910hkhh1rw4f6v9jvgvtf7m7dx1 0 257498 1144612 1095665 2026-06-24T12:04:54Z HarryWurst 36292 1144612 wikitext text/x-wiki {{coord|-22.285560|-46.612220}} {{infobox tanàna |anarana = Jacutinga |velarantany = |faritany = {{Minas Gerais}} |isam-ponina = 18469 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =Igreja Matriz de Santo Antônio em Jacutinga, Minas Gerais, Brasil.jpg |saina =Flag Jacutinga.jpg }} [[File:MinasGerais Municip Jacutinga.svg|thumb|left|Jacutinga]] '''Jacutinga''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Minas Gerais]] ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 18469 mponina tamin'ny taona 2012.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Brazila] ao amin'i geonames.org, novingiana ny 18/11/2018 </ref> == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Minas Gerais]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat|Jacutinga_(Minas_Gerais)}} [[pt:Jacutinga (Minas Gerais)]] [[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] d4e9ktwurryopitkktxwsre4mhbfir0 0 259706 1144766 1099121 2026-06-25T07:41:08Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1144766 wikitext text/x-wiki [[Sary:Gold-270415.jpg|vignette|329x329px|Vaingam-bolamena tsy voasa]]I '''Ôfira''' dia [[seranan-tsambo]] na faritra resahina ao amin' ny [[Baiboly]] izay fantatra amin' ny filazana azy fa nanana harem-be, indrindra ny [[volamena]]. Voalaza ao amin' ny Baiboly fa naharay volamena sy hazo sarobidy sy [[vatosoa]] sy [[vangin' elefanta]] ary [[vorombola]] mameno sambo avy any Ôfira isaky ny telo taona ny mpanjaka [[Sôlômôna]]<ref><small>Schroff, Wifred H. (1912), ''[https://archive.org/stream/cu31924030139236 The Periplus of the Erythræan Sea: Travel and Trade in the Indian Ocean],'' New York: Longmans, Green, and Company - p. 41.</small></ref>. Hatramin' izao dia tsy fantatra marina ny toerana eto amin' izao tontolo izao nisy an' i Ôfira nefa maro ny nandroso [[petra-kevitra]] nanondro faritra na firenena na tanàna izay heveriny ho nisy an' i Ôfira: any [[Amerika]], any [[Azia]], aty [[Afrika]] sns. == Ny anaran' i Ôfira == Ao amin' ny [[Tanakh|Baiboly jiosy]] amin' ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] ([[Tanakh]]) dia אוֹפִיר / ''ʼÔphîr'' no iantsoana an' i Ôfira. Izao koa no iantsoana an' i Ôfira ao amin' ny Baiboly jiosy amin' ny [[Fiteny grika|teny grika]] ([[Septoajinta]]): ''Ōpheír'', ''Sōphír'', ''Sōpheír'' ary ''Souphír''<ref><small>Mahdi, Waruno (1999), "The Dispersal of Austronesian boat forms in the Indian Ocean", in Roger Blench; Matthew Spriggs, [https://books.google.co.uk/books?id=h8jfBQAAQBAJ&pg=PA144 ''Archaeology and Language III''; ''Artefacts, languages and texts, Routledge,''] pp. 144–179, <nowiki>ISBN 0-415-10054-2</nowiki>'','' p. 154.</small></ref>. == ''Ôfira'' araka ny literatioram-pivavahana == === Anaran' olona === ==== Araka ny Baiboly ==== Araka ny [[Bokin' ny Genesisy|''Bokin' ny Genesisy'']] (Gen. 10) izay mitanisa ny anaran' ny firenena nisy tamin' izany fotoana izany, dia anaran' ny iray amin' ny zanaka lahin' i [[Jôktana]], taranak' i [[Sema]], ny hoe ''Ôfira''. Mamerina miresaka izany koa ny [[Bokin' ny Tantara|''Bokin' ny Tantara'']] (1Tant. 1) sy ny [[Bokin' ny Mpanjaka|''Bokin' ny Mpanjaka'']]. Izao ny sombiny araka ny hita ao amin' ny [[Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy|Baiboly prôtestanta malagasy]] (''Ny Baiboly''): <blockquote>"²² Ny zanakalahin' i Sema dia Elama sy Asyra sy Arpaksada sy Loda ary Arama. ²³ Ary ny zanakalahin' i Arama dia Oza sy Hola sy Gatera ary Masy. ²⁴ Ary Arpaksada niteraka an' i Sela; ary Sela niteraka an' i Ebera. ²⁵ Ary Ebera niteraka roa lahy: ny anaran' ny iray natao hoe Palega, satria tamin' ny androny no nizarana ny tany; ary Joktana no anaran' ny rahalahiny. ²⁶ Ary Joktana niteraka an' i Almodada sy Salefa sy Hazarmaveta sy Jera ²⁷ sy Hadorama sy Ozala sy Dikla ²⁸ sy Obala sy Abimaela sy Sheba ²⁹ sy Ofira sy Havila ary Jobaba; ireo rehetra ireo no zanakalahin' i Joktana." (Gen. 10.22-29)</blockquote> ==== Araka ny boky apôkrifa ==== Amin' ny [[Apôkrifan' ny Testamenta Vaovao|boky apôkrifan' ny Testamenta Vaovao]] dia ahitana izao soratra izao ny boky atao hoe ''[[Zohin-Karena]]'':<blockquote>"Ary ireo zanak' i Ôfira, izany hoe i Senda, dia i Loforona notendrena ho mpanjakan' izy ireo, izay nanorina an' i Ôfira tamin' ny vato volamena; ankehitriny ny vato rehetra ao Ôfira dia volamena".</blockquote> === Anaran-tanàna na faritra === ==== Araka ny Baiboly ==== [[Sary:Peacock by Nihal jabin.jpg|vignette|227x227px|Vorombola]]Efa fantatra tamin' ny andron' i [[Davida (Baiboly)|Davida]] mpanjaka ny fisian' i Ôfira sy ny harenany:<blockquote>"³ Ary koa, noho ny fitiavako ny tranon' Andriamanitro dia omeko ho an' ny tranon' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]], ho fanampin' ny zavatra rehetra novoriko hanaovana ny [[Tempolin' i Jerosalema|tempoly]] masina, izay [[volamena]] sy [[volafotsy]] ananako, ⁴ dia talenta volamena telo arivo, volamena avy any Ofira, ary talenta volafotsy voadio fito arivo hapetaka amin' ny rindrin' ny isan-efi-trano, ⁵ ny volamena hanaovana ny fanaka volamena ary ny volafotsy hanaovana ny fanaka volafotsy sy hanaovana ny fanaka volafotsy sy hanaovana ny asa samy hafa rehetra izay hataon' ny tanan' ny mpiasa mahay tao-zavatra. Iza ary no mazoto hitondra [[fanatitra]] ho an' i [[Jehovah]] anio?" (1Tant. 29:3-5)</blockquote>Ny [[Bokin' ny Mpanjaka|''Bokin' ny Mpanjaka'']] sy ny [[Bokin' ny Tantara|''Bokin' ny Tantara'']] dia miresaka ny amin' ny fandefasana iraka tany Ôfira nataon' ny mpanjaka [[Sôlômôna]] sy ny mpanjaka [[Hirama]] (mpanjakan' i [[Tirôsy|Tiro]]) avy ao Eziona-Gebera, seranan-tsambo ao amin' ny [[Ranomasina Mena]], izay nitondra volamena sy [[vato sarobidy]] sy zavatra hafa koa rehefa niverina:<blockquote>"²⁶ Ary Solomona mpanjaka nanao sambo tao Ezion-gebera, izay ao anilan' i Elota, ao amoron' ny Ranomasina Mena, amin' ny tany [[Edôma|Edoma]]. ²⁷ Ary Hirama nampandeha ny vahoakany tamin' ny sambo, dia matilô izay nahay ranomasina, hiaraka amin' ny vahoakan' i Solomona. ²⁸ Ary nankany Ofira ireo, dia naka talenta volamena roa-polo amby efa-jato, ka nentiny tany amin' i Solomona mpanjaka izany." (1Mpanj. 9.26-28)<ref><small>Jereo koa: 1Mpanj. 10.1; 2Tant. 8.17-18; 2Tant. 9.10.</small></ref></blockquote>Nandefa iraka tany koa ny mpanjaka [[Jôsafata|Jehôsafata]] (na [[Jôsafata]]), mpanjakan' i [[Fanjakan' i Jodà|Jodà]], nefa tsy nahomby izany. Voaresaka ao amin' ny boky hafa ao amin' ny Baiboly ny hoe "volamenan' i Ofira".<blockquote>"⁴⁹ Ary Josafata nanao sambon' i [[Tarsisy]] folo hankany Ofira haka volamena; nefa tsy lasa ireo sambo ireo, fa nahavakiana tao Ezion-gebera." (1Mpanj. 22:49)</blockquote> == Ny toerana mety nisy an' i Ôfira == [[Sary:Gold bullion 2.jpg|vignette|Anjam-bolamena]] Samy nanandrana namaritra ny toerana mety nisy an' i Ôfira ny mpandalina [[Baiboly]] sy ny [[Arkeôlôjia|arkeôlôga]] ary ny olona maro samihafa. === Any India? === Mihevitra ny olona sasany fa any amin' ny tapany atsimo-andrefan' i [[Yemen|Iemena]] na ao amin' ny faritr' i [[Iemena]] ankehitriny na any [[India]] no nisy an' i Ôfira. ==== I Tamilakkam? ==== [[Sary:Eclectus roratus-20030511.jpg|vignette|216x216px|Boloky]] Ny ''Dictionary of the Bible'' nosoratan’ i Sir William Smith, navoaka tamin’ ny taona 1863<ref><small>Smith, William, ''A dictionary of the Bible'', Hurd and Houghton, 1863 (1870), pp.1441</small></ref>, dia nanamarika fa ny [[teny hebreo]] ilazana ny [[boloky]] dia ''thukki'', izay avy amin’ ny [[Fiteny tamily|teny tamoly]] tranainy ilazana ny [[vorombola]] hoe ''thogkai'' sy ny [[Fiteny singalesa|teny singaley]] hoe ''tokei'', izay miaraka amin’ ny teny tamoly hafa ilazana ny [[Ivoara|vangin' elefanta]] sy ny [[landihazo]] sy ny [[rajako]] izay resahina ao amin’ ny [[Baiboly hebreo]]. Tohanan’ ny mpahay tantara hafa koa izany [[petra-kevitra]] momba ny toerana nisy an’ i Ôfira ao [[Tamilakkam]] izany<ref><small>Ramaswami, Sastri, ''The Tamils and their culture'', Annamalai University, 1967, pp.16</small></ref><ref><small>Gregory, James, ''Tamil lexicography'', M. Niemeyer, 1991, pp.10</small></ref><ref><small>Fernandes, Edna, ''The last Jews of Kerala'', Portobello, 2008, pp.98</small></ref>. Heverina koa ho izany toerana izany i [[Poovar]] sy i [[Beypore]], izay hita ao amin’ ny morontsirak' i [[Kerala]]<ref><small>Menon, A. Sreedhara (1967), ''[https://books.google.com/books?id=N7WaZe2PBy8C A Survey of Kerala History]'', Sahitya Pravarthaka Co-operative Society [Sales Department]; National Book Stall, p. 58</small></ref><ref><small>Aiyangar, Sakkottai Krishnaswami (2004) [nivoaka voalohany tamin'ny taona 1911], ''[https://books.google.com/books?id=htArUg0OMpcC&pg=PA60 Ancient India: Collected Essays on the Literary and Political History of Southern India]'', Asian Educational Services, pp. 60–, ISBN 978-81-206-1850-3</small></ref>. ==== I Abhira? ==== Tany aloha tamin' ny taonjato faha-19 dia nihevitra i Max Müller sy ny manam-pahaizana hafa fa tsy iza i Ôfira fa i [[Abhira]], izay eo amoron' ny ony [[Sindo|Indosy]], ao amin' ny [[Gujarat|Fanjakan' i Gujarati]] ankehitriny ao [[India]]. Araka an' i Benjamin Walker dia tanàna ao amin' ny [[foko abira]] i Ôfira<ref><small>Walker, Benjamin (1968), ''[https://books.google.com/books?id=iGjXAAAAMAAJ Hindu World: An Encyclopedic Survey of Hinduism, Volume 2]'', Allen & Unwin, p. 515</small></ref>. ==== I Srilanka? ==== Ao amin’ ny [[lovantsofina]] jiosy dia toerana iray any India i Ôfira, avy amin’ ny anaran’ ny iray amin’ ny zanaka lahin' i [[Jôktana]]<ref><small>Josephus, ''Antiquities of the Jews'' (Book 8, chapter 6, §4), s.v. ''Aurea Chersonesus''</small></ref>. Nihevitra ny mpandinika an' io voanteny io tamin’ ny taonjato faha-10, i David ben Abraham al-Fasi, fa i [[Serendip]], anarana tranain’ i [[Sri Lanka|Srilanka]], no Ôfira<ref><small>Solomon Skoss (ed.), ''The Hebrew-Arabic Dictionary of the Bible, Known as `Kitāb Jāmiʿ al-Alfāẓ` (Agron) of David ben Abraham al-Fasi'', Yale University Press: New Haven 1936, vol. 1, p. 46.</small></ref>. === Aty Afrika? === ==== I Zimbaboe Lehibe? ==== [[Sary:Great-Zimbabwe.jpg|vignette|255x255px|Sisam-paharavàn'ny tanànan'i Zimbaboe Lehibe]]Nanazava ilay mpiara-dia amin’ i [[Vasco de Gama]] atao hoe Tomé Lopes fa anaran’ i [[Zimbaboe Lehibe]] tany aloha i Ôfira, tanàna ao [[Zimbaboe]], foiben’ ny fivarotana [[volamena]] any amin’ ny faritra atsimon' i [[Afrika]] tamin’ ny andron' ny Renaissance, na dia fantatra ankehitriny fa tany amin’ ny [[Andro Antenatenany]] no nisian’ ny zavatra maro hita amin’ ny sisam-paharavan’ i Zimbaboe Lehibe, izany hoe taty aoriana lavitry ny fotoana niainan’ i [[Sôlômôna]]. ?Voaresaka ao amin’ ny boky ''Paradise Lost'' (11.399-401), ankoatry ny boky maro tsotra na ara-tsiansa hafa, ny fanondroana an’ i [[Faritanin' i Sofala|Sofala]] ao [[Môzambika]] ho i Ôfira. Tamin' ny taonjato faha-19 dia nampitovy an' i Ôfira amin' i [[Zimbaboe]] ilay mpitady tany vaovao alemàna atao hoe Karl Mauch; izany hoe i Zimbaboe Lehibe raha ny tena marina, faritra nahitana sisam-paharavan-tanàna tranainy lehibe indrindra any amin' ny [[Afrika atsimon' i Saharà|faritra atsimon' i Sahara]] talohan' ny vanimpotoan' ny [[fanjanahantany]]. Tsy nieritreritra an' io tanàna io ho naorin' ny razamben' ny mponina ao tamin' izany i Karl Mauch. Foibem-pitrandrahana [[volamena]] sady toerana fanaovana raharaham-barotra tany amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|tapany atsimon' i Afrika]] i Zimbaboe Lehibe. ==== I Etiôpia na i Sômalia? ==== Ny sasany koa dia milaza fa any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] manamorona ny [[Ranomasina Mena]] izany, dia i [[Sômalia]] ankehitriny. Ity faritra ity dia fantatra fa toeram-pitrandrahana hatry ny ela. Io faritra io koa dia akaiky ny fizaran-tanin' ny [[mpanjakavavin'i Saba|Mpanjakavavin' i Saba]], izay mpandefa entam-barotra. Araka ny lovantsofina dia mpanjakan' i [[Etiôpia]] i [[Menelik I]] zanany ka enti-manohana io petra-kevitra io izany. Mety ho toerana mifanandrify kokoa amin’ izay tokony hisy an’ i Ôfira ny morontsiraka afrikanan' ny [[Ranomasina Mena]], ny anarany dia mety ho avy amin’ ny fitenin’ ny [[Afara (vahoaka)|Afara]], izay monina ao amin’ ny [[tany efitr’ i Dankil]] ([[Etiôpia]] sy [[Eritrea]]) eo anelanelan’ i [[Adulis]] sy i [[Jibotỳ|Jiboty]]. Anarana [[Fiteny latina|latina]] nampiasaina mba hilazana ny mponin' i [[Kartago]], izay nonina tao [[Afrika Avaratra]], ao [[Tonizia]] ankehitriny, ny hoe ''Afri''. Taty aoriana dia mety nanondro ny anaran' ny [[foko libiana]] tompontany tamin' ny voalohany io anarana io, izay nomena ny Faritany rômanan' i Afrika sy an' i [[Ifriqiya]] tamin’ ny [[Andro Antenatenany]], izay niavian’ ny anaran’ ny [[Afrika|kôntinenta afrikana]]. Matetika anefa io anarana ''Afri'' io no nampifandraisina amin' ny [[Fiteny foinikiana|teny foinikiana]] (fenisiana) hoe ''afar'' izay midika hoe "vovoka", nefa nilaza ny [[petra-kevitra]] tamin’ ny taona 1981<ref><small>[http://michel-desfayes.org/namesofcountries.html Names of countries], Decret and Fantar, 1981</small></ref> fa avy amin’ ny [[Fiteny berbera|teny berbera]] hoe ''ifri'' (''ifran'', raha maro) izay midika hoe "zohy" na "lavabato", io teny io, izay mampahatsiahy ny olona nonina tanaty zohy<ref><small>"[https://www.jstor.org/pss/714549 The Berbers]", by Geo. Babington Michell, p 161, 1903, Journal of the Royal African Society.</small></ref>. Heverina fa niavian’ ny teny hoe ''Ôfira'' koa izany anarana izany<ref><small>Lipiński, Edward (2004), ''[https://books.google.com/books?id=SLSzNfdcqfoC&pg=PA200 Itineraria Phoenicia Studia Phoenicia 18]'', Peeters Publishers, <nowiki>ISBN 978-90-429-1344-8</nowiki>; p. 200.</small></ref>. ==== I Zanzibar? ==== Ny filazana ny amin' i Ôfira dia nanam-pifandraisana amin' ny firohotan' ny Eorôpeana tany [[Afrika Atsimo]], izay nanonofinofy hahita an' ilay tanànam-bolamena, dia i Ôfira na i [[Zand]] (avy amin' ny [[Fiteny persana|teny persana]] hoe زنگبار / ''Zanj'', ka midika hoe "Morontsiraky ny Mainty" hatramin' ny [[Andro Taloha]] niavian' ny anarana hoe ''[[Zanzibar]],'' ny hoe ''Zanji-bar'', sahala amin' ny voanjo tonga tany [[Amerika Atsimo]] izay nitady an' i [[El Dorado]]. === Petra-kevitra hafa === ==== Ny Vondro-nosy Sôlômôna? ==== [[Sary:Solomon Isles.jpg|vignette|258x258px|Ireo Nosy Solomona jerena avy eny amin'ny habakabaka]]Tamin' ny taona 1568, raha nahita voalohany ny [[Nosy Sôlômôna|Vondro-nosy Salômôna]] (any [[Ôseania]]) i Alvaro Mendaña, lehilahy espaniôla mpanao dia lavitra an-tsambo sy mpitady tany vaovao, dia nanao an' ireo nosy ireo ho i Ôfira ka nanome anarana azy araka izany<ref><small>Hogbin, H. Ian, ''Experiments in Civilization: The Effects of European Culture on a Native Community of the Solomon Islands'', New Yprk: Schocken Books, 1970 (1939), pp.7-8.</small></ref><ref><small>Hogbin, H. In, ''Experiments in Civilization: The Effects of European Culture on a Native Community of the Solomon Islands'', New York: Schocken Books, 1970 (1939), pp.7-8</small></ref>. ==== I Peroa? ==== Nilaza ny [[Teôlôjia|teôlôjiana]] [[Benito Arias Montano]] (1571) fa mifandray amin’ ny anarana hoe ''[[Però|Peroa]]'', i Ôfira, ka nilaza fa taranak’ i Ôfira sy i [[Sema]] ny Peroviana tompontany<ref><small>Shalev, Zur (2003). [http://research.haifa.ac.il/~zshalev/Articles/IMundi-2003-Montano.pdf "Sacred Geography, Antiquarianism and Visual Erudition: Benito Arias Montano and the Maps in the Antwerp Polyglot Bible"] {{Wayback|url=http://research.haifa.ac.il/~zshalev/Articles/IMundi-2003-Montano.pdf|date=20210225102322}} (PDF). ''Imago Mundi''. '''55''': 71. [[doi:10.1080/0308569032000097495]]. Notsidihina tamin'ny 17/01/2017.</small></ref> . ==== I Madagasikara? ==== Manao an' i [[Madagasikara]] ho ilay Ôfira resahina ao amin' ny [[Baiboly]] - fa nahazoan' ny mpanjaka [[Sôlômôna]] volamena sy zava-tsarobidy betsaka hafa - ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sasany, izay ahitana teôlôjiana, indrindra fa ireo izay mihevitra fa misy [[Jiosy malagasy|Jiosy ny Malagasy]], anisan' izany ny tenan' izy ireo. ==== I Filipina? ==== Tao amin' ny Hasim-boky III (1519-1522), pp.112-138 ao amin' ny boky ''Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla''<ref><small>Compañía General de Tabacos de Filipinas. ''[http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000175741&page=921 Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla] {{Wayback|url=http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000175741&page=921 |date=20230201000744 }}''. Tomo III--Documento 98, 1520-1528. pp. 112–138.</small></ref>, izay hita indray tao amin' ny ''Archivos de Indias de Sevilla'', tao [[Espaina]], Tahirin-kevitra faha-98, dia miresaka ny fomba hahitana ny toerana misy an’ i Ôfira. Ny mpitari-dalana dia nanomboka ao Cape of Good Hope ao [[Afrika Atsimo]], mankany [[India]], mankany [[Birmania]], mankany [[Somatra]], mankany [[Moluccas]], mankany [[Bôrneô]], mankany [[Sulu]], mankany [[Sina]], ary amin’ ny farany mankao Ôfira, izay lazainy fa i [[Filipina]]. Na miorina amin’ ny hevitry ny manampahaizana aza ny toerana hafa rehetra mety ho nisy an’ i Ôfira, dia io ihany no hany toerana mety ho marina izay tohanan’ ny tahirin-kevitra voasoratra. == Jereo koa == * [[Sôlômôna]] * [[Tempolin' i Jerosalema]] *[[Jiosy]] == Loharano sy fanamarihana == [[Sokajy:Baiboly]] 1hwk7ghob77duc5cz8ihdumc9bbeiv3 0 279040 1144760 1142668 2026-06-25T06:53:12Z Gasisou 39590 nanatsara lahatsoratra sy nanisy loharano 1144760 wikitext text/x-wiki [[File:Ikopa les Ponts de Tanjombato.jpg|thumb|Ny reniranon' i Ikopa sy ny tetezana ao [[Tanjombato]]|330x330px]] [[Sary:Ikopa River Madagascar.jpg|vignette|Ny reniranin' Ikopa]] == Ikopa == '''Ikopa''' dia iray amin'ireo renirano lehibe ao Madagasikara. Mamakivaky ny [[tanànan'Antananarivo]], ao amin'ny Faritra [[Faritra Analamanga|Analamanga]] sy ny [[Faritanin' Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]] izy, ary mivarina ao amin'ny reniranon'i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]]. Any [[Angavokely]], ao amin'ny [[Distrikan' Andramasina|Distrikan'Andramasina]], no misy ny loharanony antsoina hoe [[Varahina]], izay any amin'ny haavo 1 810 metatra ambonin'ny ranomasina<ref>https://ehne.fr/fr/node/21028</ref>. Mirefy 300 km eo ho eo ny halavan'ny '''Ikopa''' ary mahatratra 18 550 km² ny velaran'ny fari-dranony (bassin versant). Anisan'ny renirano manan-danja indrindra ao amin'ny faritra afovoan-tanin'i [[Madagasikara]] izy, satria mandray sy mampita rano avy amin'ny renirano sy lakandrano maro manodidina an'[[Antananarivo]]<ref>https://mapy.com/fr/turisticka?source=osm&id=145623526&x=47.2868139&y=-18.0458206&z=7</ref>. Ankoatra ny maha-zava-dehibe azy eo amin'ny tontolo voajanahary sy ny tambajotran-drano, dia manana anjara toerana lehibe eo amin'ny famokarana angovo ihany koa Ikopa. Ao aminy no misy ny toby famokarana herinaratra avy amin'ny rano ao [[Antelomita]], izay isan'ireo tobim-pamokarana herinaratra mahery vaika indrindra ao [[Madagasikara]]. Ny manodidina ny reniranon'<nowiki/>'''Ikopa''' dia ahitana tontolo voajanahary sy lemaka midadasika izay manampy amin'ny fambolena sy ny fiainan'ny mponina. Noho izany dia loharanon-karena ara-tontolo iainana sy ara-toekarena lehibe ho an'ny faritra lalovany ny reniranon''''Ikopa'''.<ref>https://mapy.com/fr/turisticka?source=osm&id=145623526&x=47.2868139&y=-18.0458206&z=7</ref> == Jereo koa == * [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{commonscat|Ikopa River}} {{Renirano malagasy}} [[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Analamanga]] 9tlhho08v24wguy8gq97ebh4kqe0eod 0 279046 1144724 1063927 2026-06-25T02:44:10Z HarryWurst 36292 {{coord|15|29|25|S|46|59|2|E|}} 1144724 wikitext text/x-wiki [[Sary:Madagascar rivers.svg|vignette]] {{coord|15|29|25|S|46|59|2|E|}} I '''Mahajamba''' dia onin' i [[Madagasikara]] ao amin' ny [[faritra Sofia]], ao amin' ny [[faritanin'i Mahajanga|faritanin' i Mahajanga]], izay mivarina mankany amin' ny helodranon' i Mahajamna ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]]. Ao amin' ny ilany ankavian' i Mahajamba ny valan-javaboarin' Ankarafantsika. Renirano samy hafa i [[Kamoro]] sy i Mahajamba nefa mifanakaiky amin' ny faritra sasany andalovany ka mahatonga ny ranon' i Kamoro hisampana mankany amin' ny ranon' i Mahajamba izay tsy mitovy toeram-pivarinana aminy any an-dranomasina. Hodidinin' ala honko i Mahajamba rehefa manakaiky ny ranomasina. == Jereo koa == * [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{Renirano malagasy}} [[Sokajy:Faritra Sofia]] [[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]] 2i0ojpszcx41y92dc5r3oxcso849spf 1144733 1144724 2026-06-25T03:46:40Z HarryWurst 36292 1144733 wikitext text/x-wiki [[Sary:Madagascar rivers.svg|vignette]] {{coord|15|29|25|S|46|59|2|E|}} I '''Mahajamba''' dia onin' i [[Madagasikara]] ao amin' ny [[faritra Sofia]], ao amin' ny [[faritanin'i Mahajanga|faritanin' i Mahajanga]], izay mivarina mankany amin' ny helodranon' i Mahajamna ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]]. Ao amin' ny ilany ankavian' i Mahajamba ny valan-javaboarin' Ankarafantsika. Renirano samy hafa i [[Kamoro]] sy i Mahajamba nefa mifanakaiky amin' ny faritra sasany andalovany ka mahatonga ny ranon' i Kamoro hisampana mankany amin' ny ranon' i Mahajamba izay tsy mitovy toeram-pivarinana aminy any an-dranomasina. Hodidinin' ala honko i Mahajamba rehefa manakaiky ny ranomasina. == Jereo koa == * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{Renirano malagasy}} [[Sokajy:Faritra Sofia]] [[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]] 8we8f414ycjz0y0o85u4g3a90wh3pp8 0 279056 1144739 1125221 2026-06-25T04:24:05Z Gasisou 39590 1144739 wikitext text/x-wiki {{coord|21.316667|S|43.533333|E}} [[Sary:Madagascar rivers.svg|vignette|281x281px]] [[Sary:Mangoky delta.jpg|vignette]] I '''Mangoky''' dia onin'i [[Madagasikara]] mivarina mianandrefana any amin'ny [[Lakandranon'i Môzambika|Lakandranon'i ̥Mozambika]] ao amin'ny vinanin-drano mirefy 2 000 km². Vokatry ny fihaoan'ny renirno [[Matsiatra]] sy Mananatana ity ony ity. Azo andehanana lakana ny 125 km aminy. Izy no manondraka ny faritr'i [[Beroroha]] sy Vondrove sy Befamoty ary Amborovoky. [[Sary:Voitures ayant traversé le fleuve Mangoky à Madagascar.jpg|vignette]] Izy no ony lava indrindra eto Madagasikara raha refesina hatrany amin'ny toerana iporany (ao atsinanan'i [[Fianarantsoa]]), satria mirefy 822 km. Ireto ny renirano maompo azyː avy ankaviaː Sikily, Sakanavaka (mihaona aminy ao akaikin' Amokoty), Malio (mihaona aminy ao atsimo atsinan'i Beroroha), Menamaty (ao avaratr'i Bemavo), ary i Zomandao; avy ankavananaː Makay (mihaona aminy ao atsimo atsinan'i Beroroha). Mamakivaky ny Lembalemban'i Bemaraha izy ary mivarina ao avaratr'i [[Morombe]]. == Tsara ho fantatra reniranon'i Mangoky == Ny reniranon’i '''Mangoky''' dia manana lakandrano lehibe izay saika mahitsy ary mamakivaky ny afovoan’ny lemaka. Maneho ny heriny ny haben’io lakandrano io satria tsy latsaky ny 800 metatra ny sakany, ary any amin’ny toerana sasany dia mahatratra 2 400 metatra mahery. Izy no renirano faharoa lehibe indrindra ao [[Madagasikara]] aorian’ny [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]]. Mamakivaky sy manangona rano avy amin’ny faritra midadasika any afovoany sy atsimon’ny Nosy izy. Manodidina ny 600 m³ isan-tsegondra ny fikorianan’ny rano amin’ny ankapobeny, saingy miovaova be izany arakaraka ny vanim-potoana. Amin’ny fotoam-pahavaratra sy tondra-drano dia mety hiakatra avo dia avo ny rano, ary tamin’ny taona 1956 dia nahatratra 14 000 m³ isan-tsegondra ny fikorianany<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>. == Jereo koa == * [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]] {{Renirano malagasy}} {{reflist}} [[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Atsimo-Andrefana]] fgfm0f9l11n4bgmspt84kw26rc7nwbl 1144740 1144739 2026-06-25T04:28:08Z Gasisou 39590 1144740 wikitext text/x-wiki {{coord|21.316667|S|43.533333|E}} [[Sary:Madagascar rivers.svg|vignette|281x281px]] [[Sary:Mangoky delta.jpg|vignette]] I '''Mangoky''' dia onin'i [[Madagasikara]] mivarina mianandrefana any amin'ny [[Lakandranon'i Môzambika|Lakandranon'i ̥Mozambika]] ao amin'ny vinanin-drano mirefy 2 000 km². Vokatry ny fihaoan'ny renirno [[Matsiatra]] sy Mananatana ity ony ity. Azo andehanana lakana ny 125 km aminy. Izy no manondraka ny faritr'i [[Beroroha]] sy Vondrove sy Befamoty ary Amborovoky. [[Sary:Voitures ayant traversé le fleuve Mangoky à Madagascar.jpg|vignette]] Izy no ony lava indrindra eto Madagasikara raha refesina hatrany amin'ny toerana iporany (ao atsinanan'i [[Fianarantsoa]]), satria mirefy 822 km. Ireto ny renirano maompo azyː avy ankaviaː Sikily, Sakanavaka (mihaona aminy ao akaikin' Amokoty), Malio (mihaona aminy ao atsimo atsinan'i Beroroha), Menamaty (ao avaratr'i Bemavo), ary i Zomandao; avy ankavananaː Makay (mihaona aminy ao atsimo atsinan'i Beroroha). Mamakivaky ny Lembalemban'i Bemaraha izy ary mivarina ao avaratr'i [[Morombe]]. == Tsara ho fantatra reniranon'i Mangoky == Ny reniranon’i '''Mangoky''' dia manana lakandrano lehibe izay saika mahitsy ary mamakivaky ny afovoan’ny lemaka. Maneho ny heriny ny haben’io lakandrano io satria tsy latsaky ny 800 metatra ny sakany, ary any amin’ny toerana sasany dia mahatratra 2 400 metatra mahery. Izy no renirano faharoa lehibe indrindra ao [[Madagasikara]] aorian’ny [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]]. Mamakivaky sy manangona rano avy amin’ny faritra midadasika any afovoany sy atsimon’ny Nosy izy. Manodidina ny 600 m³ isan-tsegondra ny fikorianan’ny rano amin’ny ankapobeny, saingy miovaova be izany arakaraka ny vanim-potoana. Amin’ny fotoam-pahavaratra sy tondra-drano dia mety hiakatra avo dia avo ny rano, ary tamin’ny taona 1956 dia nahatratra 14 000 m³ isan-tsegondra ny fikorianany<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>. Rehefa midina mankany amin’ny lemaka iva ny renirano dia miova tsikelikely ny endriny sy ny fikorianany. Any amin’ny faritra ambony hatrany [[Tanandava]], mbola misy fiantraikany amin’ny lalan’ny renirano ireo vatolampy mafy ao ambanin’ny tany. Noho izany dia misy toerana ahitana fiolahana, fihenan’ny sakan’ny renirano ary tohatra voajanahary. Raha jerena ny fitongilan’ny lalan’ny renirano, dia somary mideza kokoa ny faritra eo amin’ny tapany ambony hatrany amin’i '''[[Andraha]]''', ka mahatratra 0,81‰ ny fitongilanana. Manomboka eo amin’ny fivoahany avy amin’ny faritra avo ka hatrany amin’ny vavan’ny renirano kosa dia 0,60‰ eo ho eo ny salan’isan’ny fitongilanany. Izany no manampy amin’ny fanazavana ny fikorianan’ny rano sy ny endriky ny lemaka mamakivaky azy<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>. Misy tohatra voajanahary (seuils) maromaro hita eo amin'ny lalan'ny reniranon'i '''Mangoky'''. Ny tohatra voalohany dia vokatry ny fisian'ny sosona vatovato vatosokay (calcaire) avy amin'ny vanim-potoana [[Éocène Moyen]], izay miampita ny lalan'ny renirano. Ireo vatosokay ireo dia hita eny amin'ny morony havia, eo amin'ny tendrombohitra kely antsoina hoe '''[[Ankarefo]]''', ka mahatonga ny lalan'ny renirano hivily kely mankany avaratra andrefana. Hita ihany koa ireo vatosokay ireo eo amin'ny morony havanana, mipoitra eo afovoan'ny tany nentin'ny renirano nametraka antsanga, toy ny eny amin'ny havoanan'i [[Fenoarivo]] sy [[Ankiliabo]]. Ny tohatra faharoa, izay lehibe kokoa, dia vokatry ny fisian'ny rindrina voajanahary vita amin'ny vatovary (grès) avy amin'ny vanim-potoana [[Pliocène]]. Manaraka io rindrina io ny renirano mandritra ny 10 kilometatra eo ho eo, eo anelanelan'i [[Ambiky]] sy [[Ambohi-Menafify]]. Noho izany dia mivily indray mankany avaratra sy avaratra andrefana ny lalan'ny rano. Rehefa tafavoaka ny tendrombohitra kely ao [[Ambohi-Menafify]] anefa ny renirano dia miverina manaraka lalana mankany andrefana<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>. Ao '''[[Ambohi-Menafify]]''' no misy iray amin'ireo toerana tena tery indrindra amin'ny lalan'ny renirano manontolo, satria 800 metatra monja ny sakany eo amin'io faritra io. Ao amin'ny tapany afovoan'ny lemak'i '''Mangoky''', dia tsy hita intsony ireo vatolampy fototra ao ambanin'ny tany. Mivelatra malalaka eo ambonin'ireo antsanga nentiny napetraky ny renirano, ary tsy voafehin'ny firafitry ny vatolampy intsony ny lalan-drano. Eo amin'ity faritra ity, ny renirano dia mizara ho sampanana maro ka manamorona sy manodidina nosy lehibe maromaro manana endrika mitovitovy amin'ny losanga. Ireo sampan-drano ireo dia misaraka sy miverina mifandray amin'ny zoro saika mitovy, manodidina ny 40°, ary mifandimby mankany avaratra na avaratra andrefana ny lalany<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>. Raha miainga avy any ambony mankany ambany dia ireto avy ireo nosy hita: * '''[[Andraha]]''' * '''[[Nosy Lava]]''' * '''[[Nosy Kely]]''' * [[Maheriraty|'''Maheritany''']] * '''[[Belombiry]]''' Ny nosy '''[[Andraha]]''', izay lehibe indrindra amin'izy ireo, dia efa nifandray tamin'ny tanibe nandritra ny am-polony taona maro. Ny sampan-drano teo amin'ny morony havia dia tsy nandalovan'ny rano intsony nanomboka tamin'ny taona 1935, nefa mbola hita amin'ireo sarintany tranainy. Manerana ity faritra afovoany ity dia mitovy sy milamina ny fitongilan'ny tany, ary vitsy dia vitsy ny tohatra voajanahary hita. Manodidina ny 0,60‰ ny fitongilanana, izay mitovy tanteraka amin'ny fitongilan'ny lemaka. Rehefa tonga eo amin'ny toerana anombohan'ny [[delta]], izany hoe eo amin'ny toerana isarahan'ireo sampan-drano lehibe, dia miova indray ny fitongilan'ny tany. Lasa malefaka dia malefaka izany ka manodidina ny 0,16‰ sisa. Misy sampan-drano efatra manamorona ny deltàn'i Mangoky<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>: * Eo amin'ny morony havia: ** [[Andranolava]] ** [[Marolahy]] Ireo dia samy maka rano avy amin'ny toerana iray ihany ao amin'ny renirano. * Eo amin'ny morony havanana: ** [[Ankazomangabe]], izay sampana lehibe indrindra, ary misaraka amin'ny renirano lehibe 26 km mialoha ny vavan'ny renirano. ** [[Tombolava]], izay misaraka akaiky ny morontsiraka. Rehefa manakaiky ny ranomasina ny renirano dia mihena tsikelikely ny sakan'ny lakandrano lehibe satria misy rano miala mankany amin'ireo sampan-drano ao amin'ny delta. Kilometatra vitsivitsy mialoha ny hahatongavana any an-dranomasina dia manao fihodinana roa lehibe (méandre) ny renirano. Eo koa izy no mihady lalina kokoa ny lalan-drano ao aminy, ka voahodidin'ny ala [[honko]] (mangrove). Izany dia vokatry ny fidinan'ny haavon'ny ranomasina rehefa misy ny fihemoran'ny rano (marée basse), ka mahatonga ny renirano handavaka lalina kokoa ny lalany<ref>https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19794.pdf</ref>. == Jereo koa == * [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]] {{Renirano malagasy}} {{reflist}} [[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Atsimo-Andrefana]] lp8z6w1ryct6m9tgja3o6h58vzf1ntz 0 279092 1144721 1092439 2026-06-25T02:33:37Z HarryWurst 36292 geo 1144721 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rijeka sofia.png|vignette|374x374px|Ny ony Sofia sy ny sakelidranony]] {{coord|15|24|59|S|47|11|2|E|}} I '''Sofia''' dia onin' i [[Madagasikara]] mivarina any andrefana any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]], ao amin' ny [[Helodranon' i Mahajamba]] ka ao izy dia misampana roa. Ireto avy ny tanàna lalovan' i Sofia: Bejabora, Ambalafomby, Betsilendry, Analanambe, Ambatomay, Berohitra, Ansatramalaza, Ambarataty, Ambalafotaka ary Marivorano. Ireto ny renirano lehibe indrindra manompo azy: [[Bemarivo (Sofia)|Bemarivo]], [[Anjobony]] sy [[Mangarahara (ony)|Mangarahara]]. == Jereo koa == * [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{Renirano malagasy}} [[Sokajy:Faritra Sofia]] [[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]] 33nlm0tugpsab3z8akwl09oms5yrpfj 0 279211 1144747 1132339 2026-06-25T05:04:20Z Thelezifor 15140 Anarana malagasy 1144747 wikitext text/x-wiki [[Sary:Iwata kenichi cassava.jpg|vignette|361x361px|Mangahazo]] Ny '''mangahazo''' dia [[zavamaniry]] amin’ ny faritra mafana, avy any [[Amerika]], ao amn' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Toy ny hazo kely maniry ny mangahazo ka mety mahatratra 240 sm ny haavony miala amin’ ny tany. Miloko mavo manopy maitso ny voniny. Ny halavan’ ny fakany, izay fihinana (atao hoe vodiny). '''''Manihot esculenta''''' (na '''''Manihot utilissima''''' teo aloha) ny anarany ara-tsiansa. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amanga''', '''ambazaha''', '''avolona''', '''balafanajaha''', '''balafanapaka''', '''balahazo''', '''barara''', '''belahazo''', '''bononòka''', '''hogo''', '''kajaha''', '''kazaha''', '''mahogo''', '''mangahazo''', '''matreoka''', '''mbalahazo''', '''mbazaha''', '''mohogo''', '''ovihazo''', '''rompotra''', '''tsiveritelo''', '''tsoritsoriny''', '''vihazo''', '''vomangahazo'''. == Fiavian' ny mangahazo sy karazany == === Ny fiavian' ny mangahazo === [[Sary:Manihot esculenta dsc07325.jpg|vignette|213x213px|Vodi-mangahazo]]Ny mangahazo dia zavamaniry avy any amin’ ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] any [[Amerika]], any [[Venezoela]]. Nentin’ ny Pôrtogey taty [[Afrika]] ny mangahazo ka avy ao izy no niely manerana ny faritra manana toetanin-jana-pehin-tany rehetra sady nihanitombo ny karazany. Niely manerana ny firenena manana toetanin-jana-pehin-tany mando na [[toetanim-pehiben-tany]] ny mangahazo taty oriana. == Fambolena sy fampiasana ny mangahazo == === Fambolena mangahazo === [[Sary:Cultivateur de manioc 1.jpg|vignette|Mpamboly mangahazo any [[Kôtidivoara]]]] [[Sary:Reboisement Anketrakabe-Antsiranana II-region DIANA-Madagascar.jpg|vignette|fambolena mahôgo na mangahazo]] Tsotra ny fambolena mangahazo: atsatoka amin’ ny tany ny tahony ary avaina ny ahitra manodinana azy. Ny fangadiana ny fakany (ny vodiny) dia azo atao enim-bolana aty aoriana. Maniry amin’ ny tany lemaka misy nofon-tanin’ [[antsanga]] ny mangahazo. Afaka maniry hatrany amin’ ny haambo 1&nbsp;000 m izy nefa mihena noho izany ny vokatra azo. Ny firenena mpamokatra mangahazo be indrindra maneran-tany dia i [[Brezila]], i [[Nizeria]], i [[Tailandy]], ny [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô]] ary i [[Indônezia]]. === Fampiasana ny mangahazo === [[Sary:Food market 4.jpg|vignette|212x212px|Vovoka mangahazo nohamainina]] Ny fakan’ ny mangahazo izay miendrika varingarina dia fihinan’ ny [[Indianan' i Amerika|Indianan’ i Amerika]] tany aloha. Azo atao sakafo koa ny raviny, indrindra rehefa voatoto (ilay antsoin’ ny Malagasy hoe ''[[ravitoto]]''). Anamboarana [[Zavapisotro misy alikaola|zavapisotro mahamamo]] atao hoe ''cachiri'' ny ranon’ ny mangahazo any [[Goiana]] any [[Amerika Atsimo]]. Ny vovoka mangahazo dia ahazoana ny atao hoe ''farinha'' izay anamboarana mofomamy. Anisan’ ny foto-tsakafon’ ny olona maro any [[Afrika Andrefana]] sy aty [[Madagasikara]] ny mangahazo. Azo atao koba matsora na marihitra ny mangahazo rehefa avy nokikisana. Azo anamboarana mofo maina na nandrahoina amin’ ny eton-drano mafana koa izy. Any Brezila dia ahandroina atao ilay antsoina hoe ''feijoada'' ny koba-mangahazo afangaro [[tsaramaso]] mainty. == Toetoetran' ny mangahazo == [[Sary:Manihot esculenta flowers.jpg|vignette|200x200px|Vonin' ny mangahazo azon' aretina]] Mety mahatratra 240 sm ny haavon’ ny mangahazo miala amin’ ny tany. Ny halavan’ ny fakany dia mety mahatratra 91 sm ary ny sakan’ izany dia mety mahatratra 8 sm. Ny mangahazo dia misy poizina (asidra atao hoe manihôtôksinina) izay manjavona rehefa tratran’ ny hafanana mandritra ny fandrahoana azy. Ny tenan’ ny mangahazo mangidy manontolo no ahitana io poizina io, fa ny hoditry ny mangahazo mamy ihany no misy izany. Ny mangahazo mangidy (''Manihot'' ''utilissima'' na ''Manihot esculenta'') dia zavamaniry misy ravina mitapelaka, misy voniny miloko mavo manopy maitso. Ny fakan’ ny mangahazo dia [[sakafo]] tsy dia tsara satria be rano sy tsy ampy [[prôtida]] sy [[lipida]] ary [[otrikaina]] (vitaminina). Be mpitady anefa ny mangahazo satria ny 30 %n’ ny lanjany dia [[tavolo]].[[Sary:Mahôgo ou manioc.jpg|vignette|Mahôgo na mangahazo eny an-tsena|245x245px]] == Jereo koa == * ''[[Manihot]]'' * [[Vomanga]] * [[Ovy]] *[[Saonjo]] *[[Fambolena mangahazo]] [[Sokajy:Sakafo]] [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Faka]] 6b1j05u6a79zqdyozxx4911mjenshov 1144748 1144747 2026-06-25T05:07:17Z Thelezifor 15140 Nandamina sary 1144748 wikitext text/x-wiki [[Sary:Iwata kenichi cassava.jpg|vignette|361x361px|Mangahazo]] Ny '''mangahazo''' dia [[zavamaniry]] amin’ ny faritra mafana, avy any [[Amerika]], ao amn' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Toy ny hazo kely maniry ny mangahazo ka mety mahatratra 240 sm ny haavony miala amin’ ny tany. Miloko mavo manopy maitso ny voniny. Ny halavan’ ny fakany, izay fihinana (atao hoe vodiny). '''''Manihot esculenta''''' (na '''''Manihot utilissima''''' teo aloha) ny anarany ara-tsiansa. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amanga''', '''ambazaha''', '''avolona''', '''balafanajaha''', '''balafanapaka''', '''balahazo''', '''barara''', '''belahazo''', '''bononòka''', '''hogo''', '''kajaha''', '''kazaha''', '''mahogo''', '''mangahazo''', '''matreoka''', '''mbalahazo''', '''mbazaha''', '''mohogo''', '''ovihazo''', '''rompotra''', '''tsiveritelo''', '''tsoritsoriny''', '''vihazo''', '''vomangahazo'''. == Fiavian' ny mangahazo sy karazany == === Ny fiavian' ny mangahazo === [[Sary:Manihot esculenta dsc07325.jpg|vignette|213x213px|Vodi-mangahazo]]Ny mangahazo dia zavamaniry avy any amin’ ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] any [[Amerika]], any [[Venezoela]]. Nentin’ ny Pôrtogey taty [[Afrika]] ny mangahazo ka avy ao izy no niely manerana ny faritra manana toetanin-jana-pehin-tany rehetra sady nihanitombo ny karazany. Niely manerana ny firenena manana toetanin-jana-pehin-tany mando na [[toetanim-pehiben-tany]] ny mangahazo taty oriana. == Fambolena sy fampiasana ny mangahazo == === Fambolena mangahazo === [[Sary:Cultivateur de manioc 1.jpg|vignette|Mpamboly mangahazo any [[Kôtidivoara]]|209x209px]] [[Sary:Reboisement Anketrakabe-Antsiranana II-region DIANA-Madagascar.jpg|vignette|fambolena mahôgo na mangahazo|ankavia|198x198px]] Tsotra ny fambolena mangahazo: atsatoka amin’ ny tany ny tahony ary avaina ny ahitra manodinana azy. Ny fangadiana ny fakany (ny vodiny) dia azo atao enim-bolana aty aoriana. Maniry amin’ ny tany lemaka misy nofon-tanin’ [[antsanga]] ny mangahazo. Afaka maniry hatrany amin’ ny haambo 1&nbsp;000 m izy nefa mihena noho izany ny vokatra azo. Ny firenena mpamokatra mangahazo be indrindra maneran-tany dia i [[Brezila]], i [[Nizeria]], i [[Tailandy]], ny [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô]] ary i [[Indônezia]]. === Fampiasana ny mangahazo === [[Sary:Food market 4.jpg|vignette|212x212px|Vovoka mangahazo nohamainina]][[Sary:Mahôgo ou manioc.jpg|vignette|Mahôgo na mangahazo eny an-tsena|219x219px|ankavia]] Ny fakan’ ny mangahazo izay miendrika varingarina dia fihinan’ ny [[Indianan' i Amerika|Indianan’ i Amerika]] tany aloha. Azo atao sakafo koa ny raviny, indrindra rehefa voatoto (ilay antsoin’ ny Malagasy hoe ''[[ravitoto]]''). Anamboarana [[Zavapisotro misy alikaola|zavapisotro mahamamo]] atao hoe ''cachiri'' ny ranon’ ny mangahazo any [[Goiana]] any [[Amerika Atsimo]]. Ny vovoka mangahazo dia ahazoana ny atao hoe ''farinha'' izay anamboarana mofomamy. Anisan’ ny foto-tsakafon’ ny olona maro any [[Afrika Andrefana]] sy aty [[Madagasikara]] ny mangahazo. Azo atao koba matsora na marihitra ny mangahazo rehefa avy nokikisana. Azo anamboarana mofo maina na nandrahoina amin’ ny eton-drano mafana koa izy. Any Brezila dia ahandroina atao ilay antsoina hoe ''feijoada'' ny koba-mangahazo afangaro [[tsaramaso]] mainty. == Toetoetran' ny mangahazo == [[Sary:Manihot esculenta flowers.jpg|vignette|200x200px|Vonin' ny mangahazo azon' aretina]] Mety mahatratra 240 sm ny haavon’ ny mangahazo miala amin’ ny tany. Ny halavan’ ny fakany dia mety mahatratra 91 sm ary ny sakan’ izany dia mety mahatratra 8 sm. Ny mangahazo dia misy poizina (asidra atao hoe manihôtôksinina) izay manjavona rehefa tratran’ ny hafanana mandritra ny fandrahoana azy. Ny tenan’ ny mangahazo mangidy manontolo no ahitana io poizina io, fa ny hoditry ny mangahazo mamy ihany no misy izany. Ny mangahazo mangidy (''Manihot'' ''utilissima'' na ''Manihot esculenta'') dia zavamaniry misy ravina mitapelaka, misy voniny miloko mavo manopy maitso. Ny fakan’ ny mangahazo dia [[sakafo]] tsy dia tsara satria be rano sy tsy ampy [[prôtida]] sy [[lipida]] ary [[otrikaina]] (vitaminina). Be mpitady anefa ny mangahazo satria ny 30 %n’ ny lanjany dia [[tavolo]]. == Jereo koa == * ''[[Manihot]]'' * [[Vomanga]] * [[Ovy]] *[[Saonjo]] *[[Fambolena mangahazo]] [[Sokajy:Sakafo]] [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Faka]] 7rn16jgfxpwhigj5k4vfdllurj113iv 1144754 1144748 2026-06-25T05:49:53Z Thelezifor 15140 1144754 wikitext text/x-wiki [[Sary:Iwata kenichi cassava.jpg|vignette|361x361px|Mangahazo]] Ny '''mangahazo''' dia [[zavamaniry]] amin’ ny faritra mafana, avy any [[Amerika]], ao amn' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Toy ny hazo kely maniry ny mangahazo ka mety mahatratra 240 sm ny haavony miala amin’ ny tany. Miloko mavo manopy maitso ny voniny. Ny halavan’ ny fakany, izay fihinana (atao hoe vodiny). '''''Manihot esculenta''''' <small>Crantz</small> (na '''''Manihot utilissima''''' teo aloha) ny anarany ara-tsiansa. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amanga''', '''ambazaha''', '''avolona''', '''balafanajaha''', '''balafanapaka''', '''balahazo''', '''barara''', '''belahazo''', '''bononòka''', '''hogo''', '''kajaha''', '''kazaha''', '''mahogo''', '''mangahazo''', '''matreoka''', '''mbalahazo''', '''mbazaha''', '''mohogo''', '''ovihazo''', '''rompotra''', '''tsiveritelo''', '''tsoritsoriny''', '''vihazo''', '''vomangahazo'''. == Fiavian' ny mangahazo sy karazany == === Ny fiavian' ny mangahazo === [[Sary:Manihot esculenta dsc07325.jpg|vignette|213x213px|Vodi-mangahazo]]Ny mangahazo dia zavamaniry avy any amin’ ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] any [[Amerika]], any [[Venezoela]]. Nentin’ ny Pôrtogey taty [[Afrika]] ny mangahazo ka avy ao izy no niely manerana ny faritra manana toetanin-jana-pehin-tany rehetra sady nihanitombo ny karazany. Niely manerana ny firenena manana toetanin-jana-pehin-tany mando na [[toetanim-pehiben-tany]] ny mangahazo taty oriana. == Fambolena sy fampiasana ny mangahazo == === Fambolena mangahazo === [[Sary:Cultivateur de manioc 1.jpg|vignette|Mpamboly mangahazo any [[Kôtidivoara]]|209x209px]] [[Sary:Reboisement Anketrakabe-Antsiranana II-region DIANA-Madagascar.jpg|vignette|fambolena mahôgo na mangahazo|ankavia|198x198px]] Tsotra ny fambolena mangahazo: atsatoka amin’ ny tany ny tahony ary avaina ny ahitra manodinana azy. Ny fangadiana ny fakany (ny vodiny) dia azo atao enim-bolana aty aoriana. Maniry amin’ ny tany lemaka misy nofon-tanin’ [[antsanga]] ny mangahazo. Afaka maniry hatrany amin’ ny haambo 1&nbsp;000 m izy nefa mihena noho izany ny vokatra azo. Ny firenena mpamokatra mangahazo be indrindra maneran-tany dia i [[Brezila]], i [[Nizeria]], i [[Tailandy]], ny [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô]] ary i [[Indônezia]]. === Fampiasana ny mangahazo === [[Sary:Food market 4.jpg|vignette|212x212px|Vovoka mangahazo nohamainina]][[Sary:Mahôgo ou manioc.jpg|vignette|Mahôgo na mangahazo eny an-tsena|219x219px|ankavia]] Ny fakan’ ny mangahazo izay miendrika varingarina dia fihinan’ ny [[Indianan' i Amerika|Indianan’ i Amerika]] tany aloha. Azo atao sakafo koa ny raviny, indrindra rehefa voatoto (ilay antsoin’ ny Malagasy hoe ''[[ravitoto]]''). Anamboarana [[Zavapisotro misy alikaola|zavapisotro mahamamo]] atao hoe ''cachiri'' ny ranon’ ny mangahazo any [[Goiana]] any [[Amerika Atsimo]]. Ny vovoka mangahazo dia ahazoana ny atao hoe ''farinha'' izay anamboarana mofomamy. Anisan’ ny foto-tsakafon’ ny olona maro any [[Afrika Andrefana]] sy aty [[Madagasikara]] ny mangahazo. Azo atao koba matsora na marihitra ny mangahazo rehefa avy nokikisana. Azo anamboarana mofo maina na nandrahoina amin’ ny eton-drano mafana koa izy. Any Brezila dia ahandroina atao ilay antsoina hoe ''feijoada'' ny koba-mangahazo afangaro [[tsaramaso]] mainty. == Toetoetran' ny mangahazo == [[Sary:Manihot esculenta flowers.jpg|vignette|200x200px|Vonin' ny mangahazo azon' aretina]] Mety mahatratra 240 sm ny haavon’ ny mangahazo miala amin’ ny tany. Ny halavan’ ny fakany dia mety mahatratra 91 sm ary ny sakan’ izany dia mety mahatratra 8 sm. Ny mangahazo dia misy poizina (asidra atao hoe manihôtôksinina) izay manjavona rehefa tratran’ ny hafanana mandritra ny fandrahoana azy. Ny tenan’ ny mangahazo mangidy manontolo no ahitana io poizina io, fa ny hoditry ny mangahazo mamy ihany no misy izany. Ny mangahazo mangidy (''Manihot'' ''utilissima'' na ''Manihot esculenta'') dia zavamaniry misy ravina mitapelaka, misy voniny miloko mavo manopy maitso. Ny fakan’ ny mangahazo dia [[sakafo]] tsy dia tsara satria be rano sy tsy ampy [[prôtida]] sy [[lipida]] ary [[otrikaina]] (vitaminina). Be mpitady anefa ny mangahazo satria ny 30 %n’ ny lanjany dia [[tavolo]]. == Jereo koa == * ''[[Manihot]]'' * [[Vomanga]] * [[Ovy]] *[[Saonjo]] *[[Fambolena mangahazo]] [[Sokajy:Sakafo]] [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Faka]] r90gwwy5ckazc82fulp2amr2p2xdrps 0 279212 1144736 1121886 2026-06-25T03:58:18Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1144736 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ipomoea batatasL ja01.jpg|vignette|340x340px|Vomanga (''Ipomoea batatas'')]] Ny '''vomanga''' na '''bageda''' dia [[zavamaniry]] mandady, ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. '''''Ipomoea batatas''''' no anarany ara-tsiansa. Avy any amin' ny faritra manana [[toetanim-pehin-tany]] any [[Amerika]] ny vomanga. Eny amin' ny tany fasehina no ambolena azy any amin' ny faritra mafana eto amin' izao tontolo izao.[[Sary:Sweet-potato-field,katori-city,japan.JPG|vignette|217x217px|Tanim-bomanga]] Ambolena indrindra izy io mba hahazoana fakany mibontsina (izay atao hoe [[Vodin-javamaniry|vodiny]]). Azo hanina koa ny raviny. Misy roa karazana ny vomanga famboly, dia ilay karazana mafimafy somary maina sy ilay karazana malemy somary mandranoka miloko mavo. Misy karazana vomanga iray tsy fihinana fa ambolena ampadadina hatao haingon-trano na haingon-tanàna (''Ipomoea pandurata''). Ny vomanga dia misy [[tavolo]] betsaka, izay ampiasaina hanenjanana ny [[Lamba (akora)|lamba]] sy ny [[taratasy]], ary ampiasaina amin' ny fanamboarana [[dity]] sy amin' ny orinasa mpanadio lamba. Betsaka [[karôtenina]] ilay kinonany miloko mavokely sy mavo. Any [[Etazonia]] sy any [[Azia]] dia atao sakafom-biby ny vomanga notsiratsirahina sy nohamainina. == Anarana amin' ny teny malagasy == Ireto koa ny anarany hafa amin' ny teny malagasy: ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, ikalamongo, kalafotsy, kalamanja, kalamavo, kalamena, kalamongo, kalandolaña, kalavory, kambara, kambo, kelemena, keliebo, keliladina, kelimena, kelimongo, kirangomena, ladim-bomanga, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro == Ny toetra bôtanikany == === Ny raviny === [[Sary:Starr-080608-7436-Ipomoea batatas-leaves-Water plant Sand Island-Midway Atoll (24916219825).jpg|vignette|210x210px|Ravim-bomanga]] [[Sary:Ipomoeabatatas-IML.jpg|ankavia|vignette|Ravim-bomanga]] Miovaova arakaraka ny kinovany ny ravin' ny vomanga. Mety ho tsotra, minifintsofa, na miendrika fo, indraindray toy ny voadidy lalina izy ireo. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maitso tanora hatramin' ny maitso antitra, somary matevina ary somary misy volovolo amin' ny kinovany sasany. Mifandimby eo amin' ny tahony izy ireo. === Ny tahony === [[Sary:Cuttage.JPG|vignette|234x234px|Tahony hatao tsatoboly]] Zavamaniry [[Zavamaniry mianika|mianika]] na [[Zavamaniry mandady|mandady]] ny vomanga amin' ny alalan' ny tahony izay afaka manorina ny fakany tandrify ny tonony rehefa mikasika ny tany. Mety hahatratra 1 ka hatramin' ny 4 m ny halavan' ny tahom-bomanga, arakaraka ny zavamisy amin' ny fambolena azy. Izy ireo dia ahafahan' ny zavamaniry hanenika ny toerana misy azy sy hamokatra vodiny tandrify ny fakany mipoitra amin' ny taho. Azo ampitomboina taranaka amin' ny voany ny vomanga, nefa amin' ny fambolena dia ny fanaovana tsatoboly no tian' ny mpamboly mba hitazonana ny toetran' ny kinova. === Ny voniny === [[Sary:Ipomoea batatas 003.JPG|vignette|228x228px|Vonim-bomanga]]Miendrika [[lantonoara]] na [[trompetra]] ny vonim-bomanga ary matetika volomparasy, fotsy, volomparasy tanora manopy mavokely na manopy manga. Matetika ny vomanga dia mamony volana vitsivitsy aorian' ny fambolena. === Ny voany === [[Sary:Ipomoeabatatas.jpg|ankavia|vignette|185x185px|Voam-bomanga]] Misy hodiny mafy ny voan' ny vomanga, maina misy vihiny vitsivitsy mainty na volontany. Zara raha ampiasaina amin' ny fampitomboana taranaka ny vihiny, satria tsy dia azo antoka sady miadana kokoa ny fitsimohany raha oharina amin' ny taho atao tsato-boly. === Ny fakany sy ny vodiny === [[Sary:Sweet Potato - മധുരക്കിഴങ്ങ്.JPG|vignette|233x233px|Vody vomanga]]Ny vomanga dia manana faka afovoany ikambanan' ny faka madinika maro. Faka miova izay lasa vodiny be tavolo izy ireo. Mivoatra avy amin' ny faka mipoitra avy amin' ny taho izy ireo. Miovaova bika (lavalava, boribory) sy loko (fotsy, mavo, volomboasary, volomparasy ny hodiny) ny vomanga. Be gliosida, tsiraka, beta-karôteneina (indrindra ny miloko volomboasary), vitaminina C, ary mineraly ny vody vomanga. == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * [[Mangahazo]] * [[Ovy]] *[[Saonjo]] [[Sokajy:Sakafo]] [[Sokajy:Faka]] l7qbvvtiv0hkqiwj2c1qf8w4h7ijabv 1144750 1144736 2026-06-25T05:22:07Z Thelezifor 15140 1144750 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ipomoea batatasL ja01.jpg|vignette|340x340px|Vomanga (''Ipomoea batatas'')]] Ny '''vomanga''' na '''bageda''' dia [[zavamaniry]] mandady, ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. '''''Ipomoea batatas''''' <small>(L.) Lam.</small> no anarany ara-tsiansa. Avy any amin' ny faritra manana [[toetanim-pehin-tany]] any [[Amerika]] ny vomanga. Eny amin' ny tany fasehina no ambolena azy any amin' ny faritra mafana eto amin' izao tontolo izao.[[Sary:Sweet-potato-field,katori-city,japan.JPG|vignette|217x217px|Tanim-bomanga]] Ambolena indrindra izy io mba hahazoana fakany mibontsina (izay atao hoe [[Vodin-javamaniry|vodiny]]). Azo hanina koa ny raviny. Misy roa karazana ny vomanga famboly, dia ilay karazana mafimafy somary maina sy ilay karazana malemy somary mandranoka miloko mavo. Misy karazana vomanga iray tsy fihinana fa ambolena ampadadina hatao haingon-trano na haingon-tanàna (''Ipomoea pandurata''). Ny vomanga dia misy [[tavolo]] betsaka, izay ampiasaina hanenjanana ny [[Lamba (akora)|lamba]] sy ny [[taratasy]], ary ampiasaina amin' ny fanamboarana [[dity]] sy amin' ny orinasa mpanadio lamba. Betsaka [[karôtenina]] ilay kinonany miloko mavokely sy mavo. Any [[Etazonia]] sy any [[Azia]] dia atao sakafom-biby ny vomanga notsiratsirahina sy nohamainina. == Anarana amin' ny teny malagasy == Ireto koa ny anarany hafa amin' ny teny malagasy: ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, ikalamongo, kalafotsy, kalamanja, kalamavo, kalamena, kalamongo, kalandolaña, kalavory, kambara, kambo, kelemena, keliebo, keliladina, kelimena, kelimongo, kirangomena, ladim-bomanga, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro == Ny toetra bôtanikany == === Ny raviny === [[Sary:Starr-080608-7436-Ipomoea batatas-leaves-Water plant Sand Island-Midway Atoll (24916219825).jpg|vignette|210x210px|Ravim-bomanga]] [[Sary:Ipomoeabatatas-IML.jpg|ankavia|vignette|Ravim-bomanga]] Miovaova arakaraka ny kinovany ny ravin' ny vomanga. Mety ho tsotra, minifintsofa, na miendrika fo, indraindray toy ny voadidy lalina izy ireo. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maitso tanora hatramin' ny maitso antitra, somary matevina ary somary misy volovolo amin' ny kinovany sasany. Mifandimby eo amin' ny tahony izy ireo. === Ny tahony === [[Sary:Cuttage.JPG|vignette|234x234px|Tahony hatao tsatoboly]] Zavamaniry [[Zavamaniry mianika|mianika]] na [[Zavamaniry mandady|mandady]] ny vomanga amin' ny alalan' ny tahony izay afaka manorina ny fakany tandrify ny tonony rehefa mikasika ny tany. Mety hahatratra 1 ka hatramin' ny 4 m ny halavan' ny tahom-bomanga, arakaraka ny zavamisy amin' ny fambolena azy. Izy ireo dia ahafahan' ny zavamaniry hanenika ny toerana misy azy sy hamokatra vodiny tandrify ny fakany mipoitra amin' ny taho. Azo ampitomboina taranaka amin' ny voany ny vomanga, nefa amin' ny fambolena dia ny fanaovana tsatoboly no tian' ny mpamboly mba hitazonana ny toetran' ny kinova. === Ny voniny === [[Sary:Ipomoea batatas 003.JPG|vignette|228x228px|Vonim-bomanga]]Miendrika [[lantonoara]] na [[trompetra]] ny vonim-bomanga ary matetika volomparasy, fotsy, volomparasy tanora manopy mavokely na manopy manga. Matetika ny vomanga dia mamony volana vitsivitsy aorian' ny fambolena. === Ny voany === [[Sary:Ipomoeabatatas.jpg|ankavia|vignette|185x185px|Voam-bomanga]] Misy hodiny mafy ny voan' ny vomanga, maina misy vihiny vitsivitsy mainty na volontany. Zara raha ampiasaina amin' ny fampitomboana taranaka ny vihiny, satria tsy dia azo antoka sady miadana kokoa ny fitsimohany raha oharina amin' ny taho atao tsato-boly. === Ny fakany sy ny vodiny === [[Sary:Sweet Potato - മധുരക്കിഴങ്ങ്.JPG|vignette|233x233px|Vody vomanga]]Ny vomanga dia manana faka afovoany ikambanan' ny faka madinika maro. Faka miova izay lasa vodiny be tavolo izy ireo. Mivoatra avy amin' ny faka mipoitra avy amin' ny taho izy ireo. Miovaova bika (lavalava, boribory) sy loko (fotsy, mavo, volomboasary, volomparasy ny hodiny) ny vomanga. Be gliosida, tsiraka, beta-karôteneina (indrindra ny miloko volomboasary), vitaminina C, ary mineraly ny vody vomanga. == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * [[Mangahazo]] * [[Ovy]] *[[Saonjo]] [[Sokajy:Sakafo]] [[Sokajy:Faka]] 1rolryli0kmx7gemdpbt2gkerxgffpn 0 280072 1144649 1011177 2026-06-24T15:25:34Z HarryWurst 36292 1144649 wikitext text/x-wiki I '''Philip Mountbatten''', teraka tamin'ny 10 Jiona 1921 tany [[Grisy|Gresy]], ary maty ny 9 aprily 2021 tany [[Fanjakana Mitambatra]], dia vadin'i [[Elizabeth II]], Mpanjakavavin'ny Fanjakana Mitambatra ary amin'ireo faritra hafa ao amin'ny [[Commonwealth of Nations]]. [[Sokajy:Mpanao anglisy]] 26xqzbgko0kzd4za22qjjp13oqvhgoh 1144650 1144649 2026-06-24T15:34:29Z HarryWurst 36292 1144650 wikitext text/x-wiki [[File:Duke of Edinburgh 33 Allan Warren.jpg|thumb|Duke of Edinburgh Philipp Mountbatten]] I '''Philip Mountbatten''', teraka tamin'ny 10 Jiona 1921 tany [[Grisy|Gresy]], ary maty ny 9 aprily 2021 tany [[Fanjakana Mitambatra]], dia vadin'i [[Elizabeth II]], Mpanjakavavin'ny Fanjakana Mitambatra ary amin'ireo faritra hafa ao amin'ny [[Commonwealth of Nations]]. Izy no Printsy vadin'ny Mpanjakavavy [[Elizabeth II]] avy any {{Fanjakana Mitambatra}} sady rain'ny Mpanjaka [[Charles III.]]. == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao anglisy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1921]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2021]] [[Sokajy:Elisabeth II]] qkf4i82o2a7hdsj0x29lfeq7w301bga 0 280077 1144657 1103762 2026-06-24T15:41:44Z HarryWurst 36292 1144657 wikitext text/x-wiki [[File:Guillermo Lasso by Samurai Juan (cropped).jpg|thumb|200px|Lasso (2017)]] I '''Guillermo Lasso Mendoza''', teraka tamin'ny 16 Novambra 1955 tany [[Guayaquil]], dia filohan' ny [[Repoblikan' i Ekoatera]] nanomboka ny 24 mey 2021. == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoatera]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1955]] sg4wptxo28zw5qzhdq2n2k5q6owa3oi 1144658 1144657 2026-06-24T15:43:34Z HarryWurst 36292 1144658 wikitext text/x-wiki [[File:Guillermo Lasso by Samurai Juan (cropped).jpg|thumb|200px|Lasso (2017)]] I '''Guillermo Lasso Mendoza''', teraka tamin'ny 16 Novambra 1955 tany [[Guayaquil]], dia filohan' ny [[Repoblikan' i Ekoatera]] nanomboka ny 24 mey 2021. == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1955]] 7c0xvkmd1d83h9917konjdnekki3v3r 1144681 1144658 2026-06-24T16:16:18Z HarryWurst 36292 1144681 wikitext text/x-wiki [[File:Guillermo Lasso by Samurai Juan (cropped).jpg|thumb|200px|Lasso (2017)]] I '''Guillermo Lasso Mendoza''', teraka tamin'ny 16 Novambra 1955 tany [[Guayaquil]], dia filohan' ny [[Repoblikan' i Ekoatera]] nanomboka ny 24 mey 2021. *== Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Lenín Moreno]]<br/>2017-2021 ||[[Guillermo Lasso]]<br/>2021-2023 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2023- |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1955]] ebgr5cfjurpje9ny8g1j1auz7o1tgnc 1144682 1144681 2026-06-24T16:16:38Z HarryWurst 36292 1144682 wikitext text/x-wiki [[File:Guillermo Lasso by Samurai Juan (cropped).jpg|thumb|200px|Lasso (2017)]] I '''Guillermo Lasso Mendoza''', teraka tamin'ny 16 Novambra 1955 tany [[Guayaquil]], dia filohan' ny [[Repoblikan' i Ekoatera]] nanomboka ny 24 mey 2021. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Lenín Moreno]]<br/>2017-2021 ||[[Guillermo Lasso]]<br/>2021-2023 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2023- |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1955]] 0wh94k6sq389pv7gceiiazl97lppupt 0 281229 1144737 1131386 2026-06-25T04:10:31Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1144737 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ravenala, travellers palms, on Maui.jpg|vignette|345x345px|Ravinala]] Ny '''ravinala''' dia karazan-javamaniry ('''''Ravenala madagascariensis''''' <small>Sonn.</small>) na atokon-javamaniry ('''''Ravenala''''' <small>Scop.</small>) an-[[toetanin-jana-pehin-tany]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Strelitziaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Zingiberales]], avy eto [[Madagasikara]]. Be ranony, izay azo sotroina, io zavamaniry io. Noheverina ho tokan-karazana ny antoko ''Ravenala'', saingy ny fikarohana taty aoriana dia nampiseho fa misy ny karazana dimy hafa. Indreto ny anarany amin' ny teny malagasy: '''akondrohazo''', '''antandro''', '''antrandra''', '''bakabia''', '''bemavo''', '''fitroka''', '''fontsimavo''', '''fontsy''', '''hazobaka''', '''hodokembo''', '''honkodambo''', '''honkona''', '''kasaka''', '''lamaka''', '''lovia-ravimpotsy''', '''mahabevola''', '''mahabevolana''', '''mandravalana''', '''ontsy''', '''rapaka''', '''ravimpotsy''', '''ravina''', '''ravinala''', ary '''voadora'''. == Toetoetrany == [[Sary:Penang Malaysia Ravenala-madagascariensis-01.jpg|vignette|311x311px|Ravinala]]Mitovitovy endrika amin' ny palmie ny ravinala. Mora amantarana azy avy lavitra ny haavony (izay mety mahatratra 20&nbsp;m) sy ny endriny. Milahatra ka manome endrika toy ny fikopaka ny raviny. Iangonan' ny ranon' orana ny fotony izay miendrika kapoaka ka ahafahan' ny [[moka]] manatody. Ao amin' izany rano izany koa dia ahitana karazan-javamananaina toy ny [[bakteria]] sy ny [[bibikely]]. Lehibe sy miloko fotsy ny voniny, izay mirefy 15 hatramin' ny 20&nbsp;sm, miseho amin' ny volana Septambra. Ny [[ramanavy]] sy ny [[varikandrana]] no miantoka ny famindrana ny [[vovobony]] amin' ny [[vavimbony]]. Mitovy endrika amin' ny [[Akondro (voany)|akondro]] ny voany izay ankafizin' ny vorona. Any amin' ny faritra atsinanana, izay mando, amin' i [[Madagasikara]] no ahitana betsaka ny ravinala. Haingam-paniry izy amin' ny toerana nikapana na nandoroana ala. == Lisitry ny karazany == Noheverina ho tokan-karazana (''Ravenala madagascariensis'') ny vondron-karazana ''Ravenala'', saingy ny fikarohana natao teto [[Madagasikara]] taty aoriana dia nampiseho tamin' ny taona 2021 fa misy ny karazana dimy hafa. Inty ny lisitry ny karazana ao aminy: * ''[[Ravenala agatheae]]'' <small>Haev. & Razanats.,</small> * [[Ravenala blancii|''Ravenala'' ''blancii'']] <small>Haev., V. Jeannoda & A.Hladik,</small> * [[Ravenala grandis|''Ravenala'' ''grandis'']] <small>Haev., Razanats, A.Hladik & P.Blanc,</small> * [[Ravenala hladikorum|''Ravenala'' ''hladikorum'']] <small>Haev., Razanats., V. Jeannoda & P.Blanc,</small> *[[Ravenala menahirana|''Ravenala'' ''menahirana'']] <small>Haev. & Razanats.</small> == Faritra ahitana azy == Ahitana azy koa ny any [[La Réunion]], ny any [[Maorisy]], ny ao amin' ny [[Tamba-nosin' i Kômôro]] (indrindra ao [[Mayotte]]), ny any [[Goiana]], ny any Guadeloupe, ny any Martinique, ny any Kaledônia Vaovao, ny any [[Pôlinezia Frantsay]], ary any amin' ny zaridainan' ny faritra an-toetanin-jana-pahin-tany (any [[Tailandy]], any [[Kamerona]], any [[Paragoay]], sns) izay nampidirina avy aty Madagasikara, mba hanaovana haingon-tanàna. Zavamairy malaky mandrakotra loatra ny tany ny ravinala ao amin' ny nosy Maorisy, indrindra eny an-tendrombohitra. == Fampiasana azy == Any amin' ny morontsiraka atsinanana amin' i [[Madagasikara]] dia ampiasaina amin' ny fanamboaran-trano ny ravinala: ny tahony, atao hoe ''[[falafa]]'', dia anamboarana ny rindrin-trano; ny raviny atao hoe ''[[raty]]'' dia anamboarana firakofana. Ny vatany no ahazoana ilay atao hoe ''[[rapaka]]'', izay anamboarana ny gorodona. == Jereo koa == * ''[[Strelitzia]]'' * [[Tontolo iainana eto Madagasikara]] 9x655gaqc661nomx3eci9k7vnkgtta9 0 281659 1144712 1063978 2026-06-25T02:13:10Z HarryWurst 36292 1144712 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]] no misy azy. Ny [[sakelidrano]]<nowiki/>ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] cecm2c4i7g9tcx8anrr8cxnenkfnlgy 1144714 1144712 2026-06-25T02:14:47Z HarryWurst 36292 1144714 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]] no misy azy. Ny [[sakelidrano]]<nowiki/>ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] gyooylt70fhbuv85vtwuuqjsabs5jg6 1144715 1144714 2026-06-25T02:17:45Z HarryWurst 36292 1144715 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]] no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] r0zhgd76simscdouj4bq2d8bt2bqkky 1144716 1144715 2026-06-25T02:23:31Z HarryWurst 36292 1144716 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]? == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] 3p02g1fydeeanfpd78hlf0aeg4caf4o 1144717 1144716 2026-06-25T02:23:45Z HarryWurst 36292 1144717 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] kzo7n19lcj8z1t03tttyckljnfebqm5 1144719 1144717 2026-06-25T02:32:32Z HarryWurst 36292 1144719 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] {{coord|15|24|59|S|47|11|2|E|}} [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] 8ca240alcn7ym6uhq857g02q5urcbvl 1144720 1144719 2026-06-25T02:33:20Z HarryWurst 36292 1144720 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] {{coord|15|24|6|S|47|10|40|E|}} [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] tgg48f49j8o86j63etjzayfx9yo44lj 1144722 1144720 2026-06-25T02:35:27Z HarryWurst 36292 1144722 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] {{coord|15|24|00|S|47|09|30|E|}} [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] tp2x4geqpdkxvgzm3cqrt2dhno5zw24 1144723 1144722 2026-06-25T02:36:39Z HarryWurst 36292 1144723 wikitext text/x-wiki [[Sary:Estuaries, Northwest Coast of Madagascar.JPG|vignette|312x312px|Sary avy amin' ny zanabolana misy ny helodranon' i Mahajamba (ankavanana) sy ny [[helodranon' i Bombetoka]] (ankavia).]] {{coord|15|24|00|S|47|07|40|E|}} [[File:Earth from Space- Madagascar jellyfish ESA497921.tiff|thumb|left|Helodranon' i Mahajamba]] Ny '''Helodranon' i Mahajamba''' na '''Helodranon'i Mahajambe''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' ny [[Faritra Sofia]], atsinanan'i [[Mahajanga]]. no misy azy. Ny [[sakelidrano]] ny dia ny reniranon' i [[Mahajamba]] sy [[Sofia (renirano)|Sofia]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] {{commonscat|Mahajamba bay}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Sofia]] rlasdod0tzueif7cs05uj8uzndrm5l4 0 281668 1144613 1140496 2026-06-24T12:13:57Z HarryWurst 36292 1144613 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Razafinimanjaka Raketaka|teraka=1824|toerana=[[Antananarivo]] [[Madagasikara]]|maty=Tsy fantatra mazava (taorian’ny taonjato faha-19) tao Fianarantsoa, Madagasikara|firenena={{Madagasikara}}|asa=Mpikambana tao amin’ny fianakavian’ny mpanjaka merina|asa hafa=Olona manan-danja teo amin’ny tantaran’ny fanjakana merina}} '''Razafinimanjaka Raketaka''' dia andriambavy [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]], zanakavavin’ny mpanjaka [[Radama Voalohany|Radama I]] sy Rasalimo, andriambavy sakalava zanakavavin’i Ramitraho mpanjakan’i [[Faritra Menabe|Menabe]]. Teraka tao [[Imerina]] tamin’ny taona 1824 izy ary anisan’ireo taranak’andriana nanana toerana lehibe teo amin’ny tantaran’ny Fanjakan’Imerina. Na dia tsy dia malaza loatra aza ny anarany raha oharina amin’ireo mpanjakavavy sy [[mpanjaka]] hafa, dia mifandray akaiky amin’ireo vanim-potoana feno fifandirana sy ady politika teo amin’ny fanjakana merina ny fiainany. == Fiainany == Teraka tao anatin’ny fianakaviana mpanjaka i Razafinimanjaka Raketaka. Rainy dia [[Radama II|Radama I,]] iray amin’ireo mpanjaka lehibe indrindra teto Madagasikara, ary reniny kosa [[Rasalimo]], andriambavy avy amin’ny fanjakana sakalava Menabe. Noho izany dia nifangaro tao aminy ny razambe merina sy sakalava. Nanana anadahy roa izy dia i Rabobalahy sy Itsimandriambovoka. Tao anatin’ny lapa sy ny tontolon’ny andriana no nitomboany, tamin’ny fotoana mbola nanjakan’ny fanitarana sy ny fifandraisana tamin’ny vahiny teto Madagasikara. Nanan-janaka iray antsoina hoe Razafimanjaka Rakotonavalona izy, saingy tsy fantatra mazava hatramin’izao ny momba ny rain’ity zanany ity. Io ampahany amin’ny fiainany io dia mbola anisan’ireo mistery resahin’ny [[tantara]] sy ny [[lovantsofina]] malagasy. Ny havany Ramanetaka, governoran’i [[Mahajanga]], dia voatery nandositra tany Njoany any [[Kômôro]] ary lasa soltàna tany. Razafinimanjaka Raketaka kosa dia nampandosirina mba hiarovana azy tamin’ireo loza sy fifandirana ara-politika nitranga tamin’izany fotoana izany. == Fahafatesany sy lova navelany == Taorian’ireo korontana teo amin’ny fitondrana dia niaina tamim-pahanginana kokoa i Razafinimanjaka Raketaka. Nodimandry tatỳ aoriana izy ary nalevina tao [[Fianarantsoa]]. Na dia tsy isan’ireo andriambavy tena malaza indrindra aza izy, dia mitoetra ao anatin’ny tantaran’ny Fanjakan’Imerina ny anarany satria maneho ny fiainan’ireo zanaka am-pielezan’ny mpanjaka sy ny fahasarotan’ny ady momba ny fifandimbiasam-panjakana tamin’ny taonjato faha-19 teto Madagasikara. == Jereo koa == * [[Ranavalona I]] * [[Radama Voalohany|Radama I]] * [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan’Imerina]] * [[Ramanetaka]] * [[Ranavalona III]] == Loharano sy fanovozan-kevitra == * Callet, François. <nowiki>''Tantara ny Andriana eto Madagasikara''</nowiki>.(<nowiki>https://books.google.mg/books?id=O5FrdLm5pt8C&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false</nowiki>) * Ramilison, Emmanuel. <nowiki>''Ny Andriana Merina sy ny tantarany''</nowiki>.( https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k327935q.image) * Kent, Raymond K. <nowiki>''Early Kingdoms in Madagascar''</nowiki>. ( <nowiki>https://www.persee.fr/doc/outre_0300-9513_1970_num_57_209_4692_t1_0513_0000_3</nowiki> ) * [[Andriana|https://mg.wikipedia.org/wiki/Andriana]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1824]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1866]] tkzrl98y0x6lo8i7sy3srh5058qcnor 0 281782 1144687 1143727 2026-06-24T17:39:47Z Thelezifor 15140 1144687 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 001101-0044 Paederia foetida.jpg|vignette|415x415px|''Paederia foetida'' ]] [[Sary:Paederia scandens1.jpg|vignette|''Paederia scandens'']] Ny '''''Paederia''''' dia antokon-[[zavamaniry mamony|javamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]''. [[Zavamaniry mianika]] ([[vahy]]) any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly izy ireo. Mamoaka fofona mahery rehefa potehina na tapahina ny raviny na ny tahony. Eto [[Madagasikara]] dia fantatra amin' ny anarana toy hoe '''laingomaimbo''', '''laingomantsina''', '''lengo''', '''taimborona''', '''vahimantsina''' ireo zavamaniry ireo. Ahitana karazana miisa eo anelanelan' ny 30 sy 33. Fantatra amin' ny raviny tsotra sy feno ary ny tahony malefaka ny ''Paederia''. Ny karazana sasany, toy ny ''[[Paederia scandens]]'' na ny ''[[Paederia foetida]]'', dia malaza amin' ny fofona mahery sy mantsina, noho ny fisian' ny [[solifara]] sy [[iridôida]] ao anatiny, izay mahatonga azy ireo hatao fanafody. Ireo vahy ireo dia ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] noho izy ireo manohitra ny areti-mifindra sy ny [[mikrôba]] ary mamampy amin' ny [[fandevonan-kanina]], ary ho an' ny fikarakarana [[nify]]. Mamokatra voniny kely sy voany misy nofo izy ireo indraindray, nefa ny raviny sy ny tahony no tena mahaliana aminy, izay misy singa miasa mahery vaika. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisiry ny karazana ao amin' ny ''Paederia'': araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' (''Rubiaceae'', ''Paederia'' L.)<ref><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A35047-1?utm ''Rubiaceae'', ''Paederia'' L.]", ''powo.science.kew.org''</small></ref>: * ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A.Rich. ex DC.) K.Schum</small>. * ''Paederia axilliflora'' <small>Puff</small> * ''[[Paederia bojeriana]]'' <small>(A.Rich. ex DC.) Drake</small> * ''Paederia brasiliensis'' <small>(Hook.f.) Puff</small> * ''Paederia calycina'' <small>Kurz</small> * ''Paederia cavaleriei'' <small>H.Lév.</small> * ''Paederia changguan'' <small>Z.Y.Zhu & S.J.Zhu</small> * ''Paederia ciliata'' <small>(Bartl. ex DC.) Standl.</small> * ''Paederia cruddasiana'' <small>Prain</small> * ''Paederia emeiensis'' Z.Y.Zhu & S.J.Zhu * ''Paederia farinosa'' (Baker) Puff * ''[[Paederia foetida]]'' L. * ''Paederia grandidieri'' Drake * ''Paederia lanata'' Puff * ''Paederia lanuginosa'' Wall. * ''Paederia linearis'' Hook.f. * ''[[Paederia majungensis]]'' Homolle ex Puff * ''[[Paederia mandrarensis]]'' Homolle ex Puff * ''Paederia microcephala'' Pierre ex Pit. * ''Paederia ntiti'' Mouly & Puff * ''Paederia pallida'' Craib * ''Paederia pertomentosa'' Merr. ex H.L.Li * ''Paederia pilifera'' Hook.f. * ''Paederia pospischilii'' K.Schum. * ''Paederia praetermissa'' Puff * ''Paederia sambiranensis'' Homolle ex Puff * ''Paederia spectatissima'' H.Li * ''Paederia stenobotrya'' Merr. * ''Paederia taolagnarensis'' <small>Razafim. & C.M.Taylor</small> * ''Paederia thorelii'' Pit. * ''Paederia thouarsiana'' Baill. * ''Paederia verticillata'' Blume * ''Paederia yunnanensis'' (H.Lév.) Rehder == Karazana misy eto Madagasikara == Eto [[Madagasikara]], ny antokon-javamaniry ''Paederia'' dia ahitana karazana mihoatra ny folo: tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy ny 9 amin' ireo. * ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A. Rich. ex DC.) K. Schum.</small> (= ''Lecontea argentea'') -- kotrokantsina, laingomaimbo, laingomantsina, laingovahira, tamboro, tamboromaimbo, tamboromantsina, tamborona, zamboromantsina * ''Paederia bojeriana'' <small>(A. Rich. ex DC.) Drake</small> -- laingo, laingobe, laingomaimbo, laingomantsina, lengo, taimboro, tamboro, tamborona, zamboromantsina, tambitsy, vahimbitsy; ** ''Paederia bojeriana'' subsp. ''bojeriana'' ** ''Paederia bojeriana'' subsp. ''foetens'' (Hiern) Puff * ''[[Paederia farinosa]]'' <small>(Baker) Puff</small> (= ''Vangueria farinosa'' Baker) ''--'' vahimantsy, zamala, lengomantsigny, laingovahira, lengo, lengomaimbo, tambitsy, vahifotsy. ** ''Paederia farinosa'' subsp. ''farinosa'' (= ''Paederia grevei'' <small>Drake</small>) -- laingovahira, lengo, lengomaimbo, lengomantsina * ''Paederia foetida'' <small>L.</small> -- lengo, laingo, laingomantsina, laingovahira, vahimantsina, lengomantsigny, vahavôla, vahamaibo, laingomaimbo, vahivola * ''[[Paederia grandidieri]]'' <small>Drake</small> -- vahilengo, tambitsilahy, vahitsy, vahimantsy * ''[[Paederia lanata]]'' <small>Puff</small> -- laingomantsina * ''Paederia linearis'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Paederia majungensis]]'' <small>Homolle ex Puff</small> -- bongo, vahimantsy * ''[[Paederia mandrarensis]]'' <small>Homolle ex Puff</small> -- vahimantsy * ''Paederia pilifera'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Paederia sambiranensis]]'' <small>Homolle ex Puff</small> -- vahimantsy * ''[[Paederia taolagnarensis]]'' <small>Razafim. & C.M.Taylor</small> -- vahimantsy * ''[[Paederia thouarsiana]]'' <small>Baill</small>. -- vahimantsina, vahivola, tambitsy, vahimbitsy Amin' ireo rehetra ireo dia ireto ny tsy fahita raha tsy eto Madagasikara: ''[[Paederia argentea]], [[Paederia farinosa]], [[Paederia grandidieri]], [[Paederia lanata]], [[Paederia majungensis]], [[Paederia mandrarensis]], [[Paederia sambiranensis]], [[Paederia taolagnarensis]]'', ary ''[[Paederia thouarsiana]].'' ==== Anarana aminy amin' ny teny malagasy ==== Indreto ny anarana iantsoana ny karazana ao amin' ny ''Paederia'' amin' ny teny malagasy: * bongo * kotrokantsina * laingo * laingobe * laingomaimbo * laingomantsina * laingovahira * lengo * lengomaimbo * lengomantsigny * lengomantsina * taimboro * tambitsilahy * tambitsy * tamboro * tamboromaimbo * tamboromantsina * tamborona * vahamaibo * vahavôla * vahifotsy * vahilengo * vahimantsina * vahimantsy * vahimbitsy * vahitsy * vahivola * zamala * zamboromantsina == Jereo koa == * Maimbo: ''[[Morinda]]'' - ''[[Gynochthodes]]'' * Manitra: ''[[Ixora]]'' - ''[[Gardenia]]'' == Loharano == igecwfs3vglblxx7dfesjh6b08oqbr1 1144688 1144687 2026-06-24T17:40:19Z Thelezifor 15140 /* Anarana aminy amin' ny teny malagasy */ 1144688 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 001101-0044 Paederia foetida.jpg|vignette|415x415px|''Paederia foetida'' ]] [[Sary:Paederia scandens1.jpg|vignette|''Paederia scandens'']] Ny '''''Paederia''''' dia antokon-[[zavamaniry mamony|javamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]''. [[Zavamaniry mianika]] ([[vahy]]) any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly izy ireo. Mamoaka fofona mahery rehefa potehina na tapahina ny raviny na ny tahony. Eto [[Madagasikara]] dia fantatra amin' ny anarana toy hoe '''laingomaimbo''', '''laingomantsina''', '''lengo''', '''taimborona''', '''vahimantsina''' ireo zavamaniry ireo. Ahitana karazana miisa eo anelanelan' ny 30 sy 33. Fantatra amin' ny raviny tsotra sy feno ary ny tahony malefaka ny ''Paederia''. Ny karazana sasany, toy ny ''[[Paederia scandens]]'' na ny ''[[Paederia foetida]]'', dia malaza amin' ny fofona mahery sy mantsina, noho ny fisian' ny [[solifara]] sy [[iridôida]] ao anatiny, izay mahatonga azy ireo hatao fanafody. Ireo vahy ireo dia ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] noho izy ireo manohitra ny areti-mifindra sy ny [[mikrôba]] ary mamampy amin' ny [[fandevonan-kanina]], ary ho an' ny fikarakarana [[nify]]. Mamokatra voniny kely sy voany misy nofo izy ireo indraindray, nefa ny raviny sy ny tahony no tena mahaliana aminy, izay misy singa miasa mahery vaika. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisiry ny karazana ao amin' ny ''Paederia'': araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' (''Rubiaceae'', ''Paederia'' L.)<ref><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A35047-1?utm ''Rubiaceae'', ''Paederia'' L.]", ''powo.science.kew.org''</small></ref>: * ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A.Rich. ex DC.) K.Schum</small>. * ''Paederia axilliflora'' <small>Puff</small> * ''[[Paederia bojeriana]]'' <small>(A.Rich. ex DC.) Drake</small> * ''Paederia brasiliensis'' <small>(Hook.f.) Puff</small> * ''Paederia calycina'' <small>Kurz</small> * ''Paederia cavaleriei'' <small>H.Lév.</small> * ''Paederia changguan'' <small>Z.Y.Zhu & S.J.Zhu</small> * ''Paederia ciliata'' <small>(Bartl. ex DC.) Standl.</small> * ''Paederia cruddasiana'' <small>Prain</small> * ''Paederia emeiensis'' Z.Y.Zhu & S.J.Zhu * ''Paederia farinosa'' (Baker) Puff * ''[[Paederia foetida]]'' L. * ''Paederia grandidieri'' Drake * ''Paederia lanata'' Puff * ''Paederia lanuginosa'' Wall. * ''Paederia linearis'' Hook.f. * ''[[Paederia majungensis]]'' Homolle ex Puff * ''[[Paederia mandrarensis]]'' Homolle ex Puff * ''Paederia microcephala'' Pierre ex Pit. * ''Paederia ntiti'' Mouly & Puff * ''Paederia pallida'' Craib * ''Paederia pertomentosa'' Merr. ex H.L.Li * ''Paederia pilifera'' Hook.f. * ''Paederia pospischilii'' K.Schum. * ''Paederia praetermissa'' Puff * ''Paederia sambiranensis'' Homolle ex Puff * ''Paederia spectatissima'' H.Li * ''Paederia stenobotrya'' Merr. * ''Paederia taolagnarensis'' <small>Razafim. & C.M.Taylor</small> * ''Paederia thorelii'' Pit. * ''Paederia thouarsiana'' Baill. * ''Paederia verticillata'' Blume * ''Paederia yunnanensis'' (H.Lév.) Rehder == Karazana misy eto Madagasikara == Eto [[Madagasikara]], ny antokon-javamaniry ''Paederia'' dia ahitana karazana mihoatra ny folo: tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy ny 9 amin' ireo. * ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A. Rich. ex DC.) K. Schum.</small> (= ''Lecontea argentea'') -- kotrokantsina, laingomaimbo, laingomantsina, laingovahira, tamboro, tamboromaimbo, tamboromantsina, tamborona, zamboromantsina * ''Paederia bojeriana'' <small>(A. Rich. ex DC.) Drake</small> -- laingo, laingobe, laingomaimbo, laingomantsina, lengo, taimboro, tamboro, tamborona, zamboromantsina, tambitsy, vahimbitsy; ** ''Paederia bojeriana'' subsp. ''bojeriana'' ** ''Paederia bojeriana'' subsp. ''foetens'' (Hiern) Puff * ''[[Paederia farinosa]]'' <small>(Baker) Puff</small> (= ''Vangueria farinosa'' Baker) ''--'' vahimantsy, zamala, lengomantsigny, laingovahira, lengo, lengomaimbo, tambitsy, vahifotsy. ** ''Paederia farinosa'' subsp. ''farinosa'' (= ''Paederia grevei'' <small>Drake</small>) -- laingovahira, lengo, lengomaimbo, lengomantsina * ''Paederia foetida'' <small>L.</small> -- lengo, laingo, laingomantsina, laingovahira, vahimantsina, lengomantsigny, vahavôla, vahamaibo, laingomaimbo, vahivola * ''[[Paederia grandidieri]]'' <small>Drake</small> -- vahilengo, tambitsilahy, vahitsy, vahimantsy * ''[[Paederia lanata]]'' <small>Puff</small> -- laingomantsina * ''Paederia linearis'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Paederia majungensis]]'' <small>Homolle ex Puff</small> -- bongo, vahimantsy * ''[[Paederia mandrarensis]]'' <small>Homolle ex Puff</small> -- vahimantsy * ''Paederia pilifera'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Paederia sambiranensis]]'' <small>Homolle ex Puff</small> -- vahimantsy * ''[[Paederia taolagnarensis]]'' <small>Razafim. & C.M.Taylor</small> -- vahimantsy * ''[[Paederia thouarsiana]]'' <small>Baill</small>. -- vahimantsina, vahivola, tambitsy, vahimbitsy Amin' ireo rehetra ireo dia ireto ny tsy fahita raha tsy eto Madagasikara: ''[[Paederia argentea]], [[Paederia farinosa]], [[Paederia grandidieri]], [[Paederia lanata]], [[Paederia majungensis]], [[Paederia mandrarensis]], [[Paederia sambiranensis]], [[Paederia taolagnarensis]]'', ary ''[[Paederia thouarsiana]].'' ==== Anarana amin' ny teny malagasy ==== Indreto ny anarana iantsoana ny karazana ao amin' ny ''Paederia'' amin' ny teny malagasy: * bongo * kotrokantsina * laingo * laingobe * laingomaimbo * laingomantsina * laingovahira * lengo * lengomaimbo * lengomantsigny * lengomantsina * taimboro * tambitsilahy * tambitsy * tamboro * tamboromaimbo * tamboromantsina * tamborona * vahamaibo * vahavôla * vahifotsy * vahilengo * vahimantsina * vahimantsy * vahimbitsy * vahitsy * vahivola * zamala * zamboromantsina == Jereo koa == * Maimbo: ''[[Morinda]]'' - ''[[Gynochthodes]]'' * Manitra: ''[[Ixora]]'' - ''[[Gardenia]]'' == Loharano == jhx2j46ecukwl634kmt3ncb8992wh1p 0 281836 1144701 1081042 2026-06-25T00:25:36Z HarryWurst 36292 1144701 wikitext text/x-wiki {{coord|13|40|28|S|48|15|37|E}} Ny '''Helodranon' Ambasindava''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], ao amin' ny [[Faritra Diana]], [[Distrikan' Ambanja]], anisan' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Ao amin' io helodrano io ny vavan' ny reniranon' i [[Sambirano]]. Faritry ny: 428 km².<ref>[https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/cahiers/oceanographie/19625.pdf LA CIRCULATION EN BAIE D’AMPASINDAVA]</ref> == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon' Ivondro]] {{reflist}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] fofd5vitm9o7jmc84yml0v65p7u9eha 0 281838 1144703 1065122 2026-06-25T00:26:30Z HarryWurst 36292 1144703 wikitext text/x-wiki Ny '''Helodranon' Ambaro''' dia [[helodrano]] ao amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Distrikan' Ambilobe]], [[Faritra Diana]], [[Madagasikara]], anisan' ny [[lakandranon' i Môzambika]]. 10 ka hatramin' ny 15 m ny halaliny ary feno [[honko]]. Toeram-ponenan' ny [[makamba]] ny rano ao aminy, indrindra fa ny [[makamba fotsy indiana]] (''Penaeus indicus''). 1400 taonina no jono isan-taona ao amin' io helodrano io. Ny sakeli-dranony dia ny renirano [[Ifasy]] sy Ambazoana izay manondraka velaran-tany 2&nbsp;522&nbsp;km². ==Nosy== *[[Nosy Faly]] ==Renirano== [[Ifasy]] sy [[Ambazoana]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon' Ivondro]] {{Helodrano malagasy}} {{reflist}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] oqv8oz4xsdimfnaxoz4vxc05yd0kj6d 0 281841 1144726 1064088 2026-06-25T03:27:16Z HarryWurst 36292 1144726 wikitext text/x-wiki Ny '''Helodranon' i Courrier''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka andrefan' ny tendrony avaratr' i [[Madagasikara]], ampahany amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. Eo amin' ny 40 km any andrefan' [[Antsiranana]] (Diego Suarez) no misy azy. Voasokajy ho faritra an-dranomasina arovana ny ampahany amin' ny helodrano manodidina an' i [[Nosy Hara]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon' Ivondro]] {{reflist}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] roumyhscjopd0pzcxyc3slkuj6cv9hs 0 281842 1144702 1064218 2026-06-25T00:26:08Z HarryWurst 36292 1144702 wikitext text/x-wiki [[Sary:Pain de Sucre Antsiranana Madagascar - panoramio (3).jpg|vignette|345x345px|Helodranon' Antsiranana, ahitana ny nosy Pain de Sucre na [[Nosy Lonjo]]]] Ny '''Helodranon' Antsiranana''' na '''Helodranon' i Diego-Suarez''' dia [[helodrano]] any avaratr' i [[Madagasikara]], misy ny tanànan' [[Antsiranana]] (Diego-Suarez). Nalaina avy amin' ny avy amn' ny anaran' ireo Pôrtogey roa, i [[Diogo Dias]] sy ny amiraly Suarez, ny anarany. Tena helo-drano niforona izy io rehefa niditra ny morontsiraka ny [[Ranomasimbe Indianina]]. == Jeôgrafia == Any avaratr' i Madagasikara no misy ny Helodranon' Antsiranana izay mirefy 20 km eo ho eo avy avaratra mianatsimo, sy 20 km avy atsinanana miankandrefana. Misampana ho helodrano madinika efatra izy, dia: * ny Helodrano Tonnerre; * ny Helodranon' Andovobatofotsy; * ny Helodrano Galoà; * ary ny Helodranon' Andovobazaha, izay eo andrefany no misy ny tanànan' Antsiranana. Nosy be vato avy amin' ny volkano, antsoina hoe [[Nosy Lonjo]] (na [[Pain de Sucre]]), no mierinerina ao amin' ny Helodranon' Andovobazaha, izay helodrano farany atsimo indrindra. Heverina ho toerana masina izy io ka ny fombafomba nentim-paharazana antsoina hoe fijoroana dia mbola fanao matetika ao. Tery ny fidirana amin’ ilay helodrano, iray kilometatra monja ny sakan' ny fidirana eo anelanelan' i Nosy Volana ao avaratra sy ny Tanjona Andranomody any atsimo. Manodidina ny 50 m eo ho eo ny halalin' ireo fidirana ireo. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon' Ivondro]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Antsiranana]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] 3431a1eyzjydww326ovp4ntzinnv4wv 0 284881 1144727 1131346 2026-06-25T03:27:28Z HarryWurst 36292 1144727 wikitext text/x-wiki Ny '''Helodranon' i Lokia''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratra-atsinanan’ i [[Madagasikara]], ao amin' ny [[Faritra Diana]] sy [[Faritra Sava]], anisan' ny [[Ranomasimbe Indiana]]. ==Renirano== * [[Loky]] == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ambodivahibe]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' Ampalaza]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' Andronona]] (Sava) * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon’i Befotaka]] ([[Nosy Be]]) * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] (Faritra Diana) * [[Helodranon'i Fanemotra]] ''(en:Assassins Bay)'' * [[Helodranon’ Iharana]] ([[Vohemar]] - Faritra Sava) * [[Helodranon'i Lavanono]] * [[Helodranon'i Lokia]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon'i Mangerivy]] * [[Helodranon'i Maromba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon'i Ramanetaka]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon' Ivondro]] *[[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] [[Sokajy:Faritra Sava]] 17oszagkq72bgg6egjd9l48ofn36zqo 0 284882 1144730 1116883 2026-06-25T03:40:22Z HarryWurst 36292 1144730 wikitext text/x-wiki {{coord|13|22|S|50|01|E}} [[File:Baie de Vohemar.jpg|thumb|Helodranon' Iharana]] [[File:MRU-NBO 25.08.2009 09-32-46.jpg|thumb|left|Tazana avy any an-danitra ny Helodranon' Iharana]] Ny '''Helodranon' Iharana''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratratsinanan’i [[Madagasikara]], ao amin' ny [[Faritra Sava]] ([[Vohemar]]), anisan' ny [[Ranomasimbe Indiana]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ambodivahibe]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' Ampalaza]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon’i Befotaka]] ([[Nosy Be]]) * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] (Faritra Diana) * [[Helodranon'i Fanemotra]] ''(en:Assassins Bay)'' * [[Helodranon’ Iharana]] ([[Vohemar]] - Faritra Sava) * [[Helodranon'i Lavanono]] * [[Helodranon'i Lokia]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon'i Mangerivy]] * [[Helodranon'i Maromba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon'i Ramanetaka]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon’i Tsimipaika]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ivondro]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Vohemar]] [[Sokajy:Faritra Sava]] 50427ae5js7bsb0won3itbwh0h11o2z 1144731 1144730 2026-06-25T03:41:32Z HarryWurst 36292 1144731 wikitext text/x-wiki {{coord|13|22|S|50|01|E}} [[File:Baie de Vohemar.jpg|thumb|Helodranon' Iharana]] [[File:MRU-NBO 25.08.2009 09-32-46.jpg|thumb|left|Tazana avy any an-danitra ny Helodranon' Iharana sy [[Vohemar]]]] Ny '''Helodranon' Iharana''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratratsinanan’i [[Madagasikara]], ao amin' ny [[Faritra Sava]] ([[Vohemar]]), anisan' ny [[Ranomasimbe Indiana]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ambodivahibe]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' Ampalaza]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon’i Befotaka]] ([[Nosy Be]]) * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] (Faritra Diana) * [[Helodranon'i Fanemotra]] ''(en:Assassins Bay)'' * [[Helodranon’ Iharana]] ([[Vohemar]] - Faritra Sava) * [[Helodranon'i Lavanono]] * [[Helodranon'i Lokia]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon'i Mangerivy]] * [[Helodranon'i Maromba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon'i Ramanetaka]] * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon’i Tsimipaika]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ivondro]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Vohemar]] [[Sokajy:Faritra Sava]] shctg1stx9zw5674pa63s3swbrr77b5 1144732 1144731 2026-06-25T03:42:30Z HarryWurst 36292 /* Jereo koa */ 1144732 wikitext text/x-wiki {{coord|13|22|S|50|01|E}} [[File:Baie de Vohemar.jpg|thumb|Helodranon' Iharana]] [[File:MRU-NBO 25.08.2009 09-32-46.jpg|thumb|left|Tazana avy any an-danitra ny Helodranon' Iharana sy [[Vohemar]]]] Ny '''Helodranon' Iharana''' dia [[helodrano]] any amin' ny morontsiraka avaratratsinanan’i [[Madagasikara]], ao amin' ny [[Faritra Sava]] ([[Vohemar]]), anisan' ny [[Ranomasimbe Indiana]]. == Jereo koa == * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ambodivahibe]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' Ampalaza]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon’i Befotaka]] ([[Nosy Be]]) * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' i Diego-Suarez]] (Faritra Diana) * [[Helodranon'i Fanemotra]] ''(en:Assassins Bay)'' * [[Helodranon’ Iharana]] ([[Vohemar]] - Faritra Sava) * [[Helodranon'i Lavanono]] * [[Helodranon'i Lokia]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon'i Mangerivy]] * [[Helodranon'i Maromba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon'i Ramanetaka]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' i Saint-Augustin]] (Faritra Atsimo-Andrefana) * [[Helodranon' i Tintingo]] * [[Helodranon’i Tsimipaika]] (Faritra Diana) * [[Helodranon' Ivondro]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Vohemar]] [[Sokajy:Faritra Sava]] dyl25z4oy382avufj0qdtv0rhklsdto 10 284930 1144729 1131347 2026-06-25T03:31:37Z HarryWurst 36292 1144729 wikitext text/x-wiki {{Méta palette de navigation | modèle = helodrano malagasy | titre = Helodrano eto Madagasikara | stylecorps = | styleliste = text-align:center | liste1 = '''[[Helodranon' i Antongila]] · [[Helodranon' Ambaro]] · [[Helodranon' Ambodivahibe]] · {{·|[[Helodranon' Ampasindava]]}}{{·|[[Helodranon' Ampalaza]] }}{{·| [[Helodranon' Andronona]]}} {{·|[[Helodranon' i Baly]]}}{{·|[[Helodranon’i Befotaka]]}}{{·|[[Helodranon' i Bombetoka]]}}{{·|[[Helodranon' i Courrier]]}}{{·|[[Helodranon' i Diego-Suarez]]}}{{·|[[Helodranon'i Fanemotra]]}}{{·|[[Helodranon’ Iharana]]}}{{·|[[Helodranon'i Lavanono]]}}{{·|[[Helodranon'i Lokia]]}}{{·|[[Helodranon' i Mahajamba]]}}{{·|[[Helodranon'i Mangerivy]]}}{{·|[[Helodranon'i Maromba]]}}{{·|[[Helodranon' i Narinda]]}}{{·|[[Helodranon'i Ramanetaka]]}}{{·|[[Helodranon' i Saint-Augustin]]}}{{·|[[Helodranon' i Tintingo]]}}{{·|[[Helodranon’i Tsimipaika]]}}{{·|[[Helodranon' Ivondro]]|fin}}''' }} <noinclude> [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Endrika ampiasaina amin'ny jeografia]] </noinclude> 6ni4n1eb3t7ja3hr8mup4fk9ysnbg0d 14 289724 1144671 1090532 2026-06-24T15:51:56Z HarryWurst 36292 1144671 wikitext text/x-wiki Renipejin'ny firenena. {{renipejy|Ekoadora}} [[Sokajy:Firenena ao Amerika Atsimo]] h2p52pstrkful9uq04pfwol3bhdn34g 0 290575 1144653 1123414 2026-06-24T15:36:03Z HarryWurst 36292 1144653 wikitext text/x-wiki [[File:King Charles III (July 2023).jpg|thumb|Fanjakan'i Charles III.]] '''Charles III.''' ''(Charles Philip Arthur George)''; teraka ny 14 Novambra 1948 tao [[Lôndôna]]) dia Mpanjakan'i {{Fanjakana Mitambatra}} sy ireo fanjakana Commonwealth 14 hafa nanomboka ny 8 Septambra 2022. Teraka tao amin'ny Lapan'i Buckingham i Charles tamin'ny fotoana nanjakan'ny raibeny, King [[George VI (Fanjakana Mitambatra)|George VI.]], ary lasa mpandova ny reniny, Queen [[Elizabeth II]], tamin'ny 1952. == Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|40px]] Mpanjakan'i [[Fanjakana Mitambatra]] !mpandimby |-align="center" | [[Elizabeth II]]<br/> 1952-2022 || [[Charles III.]]<br/>2022- || |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ==Jereo koa== *[[Diana, Andriambavin'i Valesa]] == Jereo koa == [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1948]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona ]] [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] [[Sokajy:Elisabeth II]] 3zvzr5jy8xq8imed7j923suvmw431fk 0 291917 1144646 1099997 2026-06-24T14:50:52Z HarryWurst 36292 1144646 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Gabriel Boric (2023) 4x3 cropped.jpg |anarana=Gabriel Boric |teraka=11 Febroary 1986 |maty= |firenena={{Silia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[filoha]] |taona niasàna= }} [[File:Gabriel Boric (2023) 4x3 cropped.jpg|thumb|left|Gabriel Boric]] '''Gabriel Boric Font''' dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i {{Silia}} teraka ny 11 Febroary 1986 tao [[Punta Arenas]]. Izy no filohan'i Silia nanomboka ny 11 martsa 2022, ka nahatonga azy ho zandriny indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena. Teo aloha dia solombavambahoaka siliana izy teo anelanelan'ny taona 2014 sy 2022. {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Chile.svg|40px]] Filoham-pirenena Silia !mpandimby |-align="center" | [[Sebastián Piñera]] <br/> 2010-2014 sy 2018-2022 || [[Gabriel Boric]]<br/> 2022-2026 || [[José Antonio Kast]] <br/>2026- |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} [[de:Gabriel Borsic]] [[Sokajy:Filohan'i Silia]] [[Sokajy:Mpanao politika (Silia)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1986]] 0i58t0rnp6c32chtsyxmc0c9802e61z 0 292892 1144751 1103155 2026-06-25T05:24:14Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144751 wikitext text/x-wiki Ny '''ovy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' sy ''[[Dioscoreaceae]]'' ary ''[[Solanaceae]]'': * ''[[Dioscorea acuminata]]'' <small>Baker</small> (''Dioscoreaceae'') -- ovy * ''[[Dioscorea alata]]'' <small>L.</small> (''Dioscoreaceae'') -- antibavimiavokanina, bemako, mavondro, ovibe, ovifantaka, ovifohy, oviharina, ovihary, ovikambarina, ovikambary, ovilava, ovimboay, ovimena, ovirona, ovisorokomby, ovitanty, ovivavy, ovy, sorokomby * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''Convolvulaceae'') -- ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, kambara, kambo, kirangomena, ladim-bomanga, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro * ''[[Solanum tuberosum]]'' <small>L.</small> (''Solanaceae'') -- kambo, ovimbazaha, ovivory, ovy == Jereo koa == * ''[[Dioscorea]]'' * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Solanum]]'' 5e5jysh68na4wwe1xjoqkejdmtdopjx 0 294070 1144655 1109061 2026-06-24T15:38:15Z HarryWurst 36292 1144655 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Unknown artist - Duke of York (1633–1701) (later James II) - PIC-172 - The Guildhall.jpg |anarana=James II (Angletera) sy James VII (Ekosy) |teraka=14 Oktobra 1633 |maty=16 Septambra 1701 |firenena={{Fanjakana Mitambatra}} |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} [[File:James II by Peter Lely.jpg|thumb|left|James II]] '''James II sy VII''' (*14 Oktobra 1633 - 16 Septambra 1701) dia Mpanjakan'i {{Angletera}} sy [[Irlandy]] tamin'ny naha James II sy Mpanjakan'i {{Ekosy}} tamin'ny naha ''James VII'' azy tamin'ny nahafatesan'ny zokiny lahy [[Charles II (Angletera)|Charles II]], tamin'ny 6 Febroary 1685, mandra-pialana azy tamin'ny Revolisiona Be voninahitra 1688. Ilay mpanjaka katolika farany tany Angletera sy Ekosy ary Irlandy, ny fitondrany dia tsaroana indrindra ankehitriny noho ny ady ara-pivavahana. == Mpanjakan'i Angletera == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of England.svg|40px]] Mpanjakan'i <br/> [[Angletera]], [[Ekosy]] sy [[Irlanda]] !mpandimby |-align="center" | [[Charles II (Angletera)|Charles II]]<br/> 1660-1685 || [[James II (Angletera)|James II & VII]]<br/>1685–1688 || [[Mary II (Angletera)|Mary II]]<br/>1689-1694 sy <br/>[[William III an'i Angletera|William III]] - 1689-1694 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|James II of England}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1633]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1701]] [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] brc9kn1got45ptsvhb1edboo66zlhgq 0 294237 1144735 1143278 2026-06-25T03:53:08Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1144735 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Paul Rapatsalahy|teraka=Taona 1911|toerana=Ambidivato, Antananarivo|maty=Febroary 1988|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanao gazety|asa hafa=Mpanoratra}} '''Paul Rapatsalahy''' dia mpanao gazety, [[mpanoratra]], mpanonta boky ary mpandraharaha ara-[[kolontsaina malagasy]], teraka tamin'ny taona 1911 tao [[Ambidivato]], [[Antananarivo]], ary nodimandry tamin'ny volana Febroary 1988 tao Antananarivo. Anisan'ireo olo-malaza nandray anjara lehibe tamin'ny fampiroboroboana ny asa fanaovan-gazety, ny literatiora ary ny [[kolontsaina malagasy]] nandritra ny taonjato faha-20 izy.[https://www.akademia-malagasy.mg] == Fiainana sy asa == Fantatra tamin'ny solon'anarana hoe Idealy-Soa na Paul Kambetty i Paul Rapatsalahy. Nanomboka teo amin'ny sehatry ny asa [[fanaovan-gazety]] sy ny famoaham-boky izy, ary lasa iray amin'ireo mpisava lalana tamin'izany sehatra izany teto [[Madagasikara]]. Izy no nanorina ny trano pirinty Takariva sy ny gazety Takariva, izay isan'ireo [[gazety]] nahitana fiantraikany teo amin'ny tontolon'ny asa fanaovan-gazety [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]]. Ankoatra izany dia namoaka gazety maro tamin'ny teny malagasy sy teny frantsay ary nandray anjara tamin'ny fampandrosoana ny fampahalalam-baovao tamin'ny alalan'ny onjam-peo ihany koa izy. Tsy voafetra tamin'ny asa fanaovan-gazety ny fandraisany anjara. Anisan'ireo tetikasa lehibe notanterahiny ny fananganana ny trano famokarana kapila [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] voalohany, ny fikarakarana ny fifaninanana Miss Madagascar voalohany izay nahafahan'ny kandidà malagasy nandray anjara tamin'ny fifaninanana Miss World, ary ny fananganana ny tranombakoka tsy miankina voalohany teto Madagasikara. Naneho ny fahalianany tamin'ny fifandraisana iraisam-pirenena koa izy tamin'ny naha-solontenan'ny [[UNESCO]] azy teto [[Madagasikara]] sy tamin'ny fanohanany ny fampiasana ny [[Fiteny esperantô|fiteny Esperanto]].[https://www.unesco.org/fr/countries/mg] == Asa soratra == Mpikambana tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] i Paul Rapatsalahy. Namokatra sanganasa maro izy, izay tombanana ho maherin'ny enimpolo. Ny asa sorany dia nahitana tantara foronina, lahatsoratra ary fanadihadiana [[Kolontsaina malagasy|ara-kolontsaina]] sy ara-tsosialy. Anisan'ireo sanganasany malaza ny: * <nowiki>''Ilay tsipika mena''</nowiki> * <nowiki>''Myra''</nowiki> * <nowiki>''Fara''</nowiki> * <nowiki>''Voahangy''</nowiki> * <nowiki>''Lilia''</nowiki> * lahatsoratra sy fanadihadiana maro momba ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy ny [[fiarahamonina malagasy]]. Nampifangaro ny fitiavany ny kolontsaina malagasy sy ny traikefa azony nandritra ny dia maro nataony tany ivelany ny asa sorany. Na dia tsy dia nandray anjara mivantana tamin'ireo hetsika nasiônalista sasany aza izy, dia nankasitrahana noho ny ezaka nataony tamin'ny fiarovana sy fampiroboroboana ny kolontsaina malagasy. == Fianakaviana == Paul Rapatsalahy dia rain'i José Rapatsalahy, izay mpanoratra malagasy ihany koa. José Rapatsalahy dia anisan'ireo [[mpanoratra]] nanana ny lazany teo amin'ny [[Literatioran' i Madagasikara|literatiora malagasy]] talohan'ny nahafatesany tamin'ny taona 1984. == Marim-pakasitrahana == Noho ny asa sy ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy ny fampahalalam-baovao teto [[Madagasikara]] dia nomena ny mari-boninahitra Commandeur de l'Ordre National Malgache i Paul Rapatsalahy. Taorian'ny nahafatesany tamin'ny volana Febroary 1988 dia notsaroana hatrany ny lova navelany. Tamin'ny taona 2002 dia nomena ny anarany ny lalana iray ao Antananarivo ho fanomezam-boninahitra azy. == Loharano == * https://www.akademia-malagasy.mg {{Wayback|url=https://www.akademia-malagasy.mg/ |date=20260521195901 }} * https://www.unesco.org/fr/countries/mg * https://www.nocomment.mg/storage/app/public/edito/0ovKGP88488687c649d5161280f24580253101.pdf * https://www.inalco.fr/ == Jereo koa == * [[Akademia Malagasy]] * [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]] * [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]] * [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]] * [[David Jaomanoro]] * [[Jean-Joseph Rabearivelo]] * [[Jacques Rabemananjara]] * [[Jean-Luc Raharimanana]] * [[Michèle Rakotoson]] * [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]] * [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]] * [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] * [[Esther Nirina]] * [[Hajasoa Vololona Picard]] * [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]] * [[Pastora Rahajason]] * [[Elie Rajaonarison]] * [[Flavien Ranaivo]] * [[Esther Razana]] * [[Samuel Ratany]] * [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1911]] [[Sokajy:Mpanoratra Malagasy]] gjedow0xtrs4ll28v04xhyr1225ht37 0 295002 1144769 1144538 2026-06-25T08:10:32Z HarryWurst 36292 1144769 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= EPP Congress 2025 Valencia Day 1 (54483888272) (cropped).jpg |anarana=Vitali Klitschko |teraka=19 Jolay 1971 |maty= |firenena={{Okraina}} |mpiaraka= |asa= * mpanao ady totohondry * ben'ny tanàna |taona niasàna= }} '''Vitali Klitschko''' dia mpanao ady totohondry, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i {{Okraina}} teraka ny 19 Jolay 1971 tao Belovodskoye, Repoblika Sosialista Sovietika [[Kirgizistàna|Kirghizika]]. Amin'ny 2,02 metatra ny haavony, izy dia toa an'i Wladimir Klitschko rahalahiny, tompon-daka eran-tany amin'ny ady totohondry mavesatra. ==Ben'ny tanànan'i Kyiv== [[File:Residential building in Kyiv (Shevchenkivskyi District) after Russian attack, 2024-07-08 (11).jpg|thumb|left|Teo amin'ny toerana nisy ny fanafihana balafomanga tamin'ny 8 Jolay 2024 nataon'ireo fasista [[Vladimir Putin]]]] Tamin'ny taona 2014, taorian'ny naha-nalaza azy tao amin'ny [[Euromaidan]], dia voafidy ho ben'ny tanànan'i [[Kyiv]] izy. Voafidy ho ben’ny tanàna indray izy tamin’ny 15 novambra 2015, tamin’ny isam-bato 64,10%, ary tamin’ny volana oktobra 2020 indray dia lany tamin’ny vato 50,51%. == Jereo koa == {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Klitschko, Vitali}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Mpanao ady totohondry okrainiana]] [[Sokajy:Ben'ny tanànan'i Kyiv]] goyqqw8f901fh3976dg1dklwedzva80 0 295241 1144704 1128260 2026-06-25T00:30:55Z HarryWurst 36292 1144704 wikitext text/x-wiki {{coord|14|10|40|S|47|49|45|E|}} I '''Nosy Valiha''' dia [[nosy]] eto [[Madagasikara]], hita ao amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. ao amin' ny [[Faritra Sofia]], ary ao atsimon' i [[Nosy Berafia]]. izay samy anisan’ ny [[Vondronosy Radama]]. Nosy tantanan' ny tsy miankina i Nosy Valiha, izay fantatra amin' ny fisian' ny tanalahy betsaka. Manana [[ala honko]] koa izy io. Mirefy 380 hektara ilay nosy ary misy [[Farihy|farihin-]]<nowiki/>d[[ranomamy]]. Ny hafanan' ny rano dia 26 ka hatramin' ny 28 °C amin' ny [[fahavaratra]] ary 22 ka hatramin' ny 24 °C amin' ny [[ririnina]]. == Jereo koa == + [[Helodranon'i Ramanetaka]] * [[Nosy Kalakajoro]]. * [[Nosy Berafia]]. * [[Nosy Antanimora]]. * [[Lisitry ny nosy eto Madagasikara]] ==Jereo koa== [[Sokajy:Nosy Malagasy]] mea6uskk8dpma77gxch3jyhnvbzih22 1144705 1144704 2026-06-25T00:31:19Z HarryWurst 36292 1144705 wikitext text/x-wiki {{coord|14|10|40|S|47|49|45|E|}} I '''Nosy Valiha''' dia [[nosy]] eto [[Madagasikara]], hita ao amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]]. ao amin' ny [[Faritra Sofia]], ary ao atsimon' i [[Nosy Berafia]]. izay samy anisan’ ny [[Vondronosy Radama]]. Nosy tantanan' ny tsy miankina i Nosy Valiha, izay fantatra amin' ny fisian' ny tanalahy betsaka. Manana [[ala honko]] koa izy io. Mirefy 380 hektara ilay nosy ary misy [[Farihy|farihin-]]<nowiki/>d[[ranomamy]]. Ny hafanan' ny rano dia 26 ka hatramin' ny 28 °C amin' ny [[fahavaratra]] ary 22 ka hatramin' ny 24 °C amin' ny [[ririnina]]. == Jereo koa == * [[Helodranon'i Ramanetaka]] * [[Nosy Kalakajoro]]. * [[Nosy Berafia]]. * [[Nosy Antanimora]]. * [[Lisitry ny nosy eto Madagasikara]] ==Jereo koa== [[Sokajy:Nosy Malagasy]] hlpgmiq88oibpfyus917d894hlg4cch 0 296169 1144734 1138590 2026-06-25T03:52:53Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1144734 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ipomoea pes-tigridis, Corbett TR, September 2013. AJT Johnsingh. DSCN8264.jpg|vignette|378x378px|''Ipomoea pes-tigridis'']] [[Sary:Ipomoea batatas 002.JPG|vignette|[[Vomanga]] (''Ipomoea batatas'')]] Ny '''''Ipomoea''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], [[vahy]], [[hazobotry]], na [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Solanales]], misy karazana 500 any ho any. Mitanisa karazana 600 ka hatramin' ny 700 ny fikarohana sasany (D. Austin, 1997), ary maniry any [[Amerika Avaratra]] na [[Amerika Atsimo|Atsimo]] ny antsasany mahery. Voaporofo fa tena pôlifiletika ity vondron-karazana ity. == Karazana voafantina == * ''[[Ipomoea alba]]'' L. * ''Ipomoea amnicola'' Morong * ''[[Ipomoea aquatica]]'' Forsk. 1775 * ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roemer et J.A. Schultes * ''Ipomoea barbatisepala'' Gray * ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' (L.) Lam. - ([[vomanga]]) * ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet * ''Ipomoea calantha'' Griseb. * ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G. Don * ''Ipomoea cardiophylla'' Gray * ''[[Ipomoea carnea]]'' Jacq. * ''Ipomoea coccinea'' L. * ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roemer et J.A. Schultes * ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst. * ''Ipomoea cordifolia'' Carey ex Voight * ''Ipomoea costellata'' Torr. * ''Ipomoea cristulata'' Hallier f. * ''Ipomoea dumetorum'' Willd. ex Roemer et J.A. Schultes * ''Ipomoea eggersiana'' Peter * ''Ipomoea eggersii'' (House) D. Austin * ''Ipomoea eriocarpa'' R. Br. * ''Ipomoea hederacea'' Jacq. 1787 * ''Ipomoea hederifolia'' L. * ''Ipomoea holubii'' (Baker), 1894 * ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. f. * ''[[Ipomoea imperati]]'' (Vahl) Griseb. * ''Ipomoea inaccessa'' Wood, J.R.I., Martinez Ugarteche, M.T., Muñoz-Rodríguez, P., Scotland, R.W. (2018) * ''[[Ipomoea indica]]'' (Burm.f.) Merr. 1917 * ''Ipomoea krugii'' Urban * ''Ipomoea lacunosa'' L. 1753 * ''Ipomoea leptophylla'' Torr. * [[Ipomoea ×leucantha|''Ipomoea'' ×''leucantha'']] Jacq. (pro sp.) * ''Ipomoea lindheimeri'' Gray * ''Ipomoea littoralis'' Blume * ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell. * ''Ipomoea longifolia'' Benth. * ''Ipomoea macrorhiza'' Michx. * ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G. Don * ''Ipomoea microdactyla'' Griseb. * ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners * ''[[Ipomoea nil]]'' (L.) Roth * ''[[Ipomoea obscura]]'' (L.) Ker-Gawl. * ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) G. Don * ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.F.W. Mey. * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' (L.) R.Br. 1818 * ''Ipomoea pes-tigridis'' L. * ''Ipomoea plummerae'' Gray * ''Ipomoea prolifera'' Wood, J.R.I., Martinez Ugarteche, M.T., Muñoz-Rodríguez, P., Scotland, R.W. (2018) * ''Ipomoea pubescens'' Lam. * ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne * ''[[Ipomoea purpurea]]'' (L.) Roth * ''Ipomoea quamoclit'' L. * ''Ipomoea repanda'' Jacq. * ''Ipomoea rupicola'' House * ''Ipomoea sagittata'' Poir. 1789 * ''Ipomoea sectifolia'' Shinners * ''Ipomoea setifera'' Poir. * ''Ipomoea setosa'' Ker-Gawl. * ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners * ''Ipomoea steudelii'' Millsp. * ''Ipomoea tenuiloba'' Torr. * ''Ipomoea tenuissima'' Choisy * ''Ipomoea ternifolia'' Cav. * ''Ipomoea thurberi'' Gray * ''Ipomoea trichocarpa'' Elliot 1823 * ''Ipomoea tricolor'' Cav. * ''Ipomoea triloba'' L. * ''Ipomoea tuboides'' O. Deg. et van Ooststr. * ''Ipomoea turbinata'' Lag. * ''Ipomoea violacea'' L. * ''Ipomoea volubilis'' * ''[[Ipomoea wrightii]]'' G === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Ipomoea'' misy eto [[Madagasikara]]: * <u>''[[Ipomoea alba]]''</u> (na ''Ipomoea bona-nox'') -- vahifotsy, vahimbaventy, beatitry, vahimpotsy, vahitsidity. * ''<u>[[Ipomoea androyensis]]</u>'' -- vahibavy (?). * ''[[Ipomoea aquatica]]'' (na ''Ipomoea reptans'') -- antarika, lalandy * ''[[Ipomoea aspera]]'' -- bokalambitro * ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' -- <u>ambizo</u>, anantaraona, anantarohana, <u>bageda</u>, bariaho, <u>batata</u>, bege, bela, <u>bele</u>, belena, belity, bemavo, <u>bokala</u>, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, ikalamongo, kalafotsy, kalamanja, kalamavo, kalamena, kalamongo, kalandolaña, kalavory, kambara, kambo, kelemena, keliebo, keliladina, kelimena, kelimongo, kirangomena, lohafinjo, mandady, <u>mbizo</u>, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, <u>vomanga</u>, vorondro * ''<u>Ipomoea bolusiana</u>'' -- * ''Ipomoea cairica'' (na ''Ipomoea palmata'') -- anambararata, anambolotara, ananambararata, kisantsola, vahimporinondry, vahintsatsaka, vahintsatsatra.'' * ''<u>Ipomoea darainensis</u>'' ''--'' * ''[[Ipomoea desmophylla]]'' -- kifolona, varangambitsika * ''<u>Ipomoea imperati</u>'' -- * ''[[Ipomoea indica]]'' (na ''Ipomoea learii'') -- poranakosy * ''[[Ipomoea leucantha]]'' -- ampelantsifotra, ampelasifotra, voafo * ''[[Ipomoea nil]]'' (na ''Ipomoea lindleyi'') -- vahintsidy, sarovy, voankelana * <u>''Ipomoea obscura''</u> -- voafo, oviala * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' (na ''Ipomoea biloba'') -- vahedalanda, lalandanjiake, lalandana, vahindalandana * ''[[Ipomoea purpurea]]'' -- bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika * ''[[Ipomoea wightii]]'' -- ajy, avy, tsingovihovy '''Fiovana vondron-karazana''' * Ny ''Ipomoea angustifolia'' (-- antsarake) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Merremia]]'' amin' ny anarana hoe ''[[Merremia tridentata]]'', avy eo ao amin' ny vondron-karazana ''[[Xenostegia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Xenostegia tridentata]]''. * Ny ''Ipomoea medium'' na ''Ipomoea media'' (-- famehifary) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Xenostegia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Xenostegia medium]].'' * Ny ''Ipomoea pterygocaulos'' (-- vahinkelaka) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Merremia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Merremia pterygocaulos]].'' *Ny ''Ipomoea beraviensis'' (-- vahindranavavy) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Stictocardia]]'' amin' ny anarana hoe ''[[Stictocardia beraviensis]].'' '''Anarana malagasy manondro zavamaniry isan-karazany''' Indreto ny anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] iantsoana ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Ipomoea'' sy ny vondron-karazana hafa mifanakaiky aminy ao amin' ny fiakaviana ''[[Convolvulaceae]]'': * bemavo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Strelitziaceae]]'') sy ny ''[[Sarcostemma viminale]]'' na ''Cynanchum viminale'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]''). * bonaka: ''Ipomoea batatas''; nefa maondro koa ny ''[[Cuscuta chinensis]]'' sy ny ''[[Cuscuta hygrophila]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''). * famehifary: ''[[Xenostegia medium]]'' (na ''Ipomoea medium'' teo aloha); nefa manondro koa ny ''[[Clitoria lasciva]]'', ny ''[[Clitoria ternatea]],'' ny ''[[Decorsea grandidieri]]'' ary ny ''[[Teramnus labialis]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''). * kambo: ''Ipomoea batatas;'' nefa manodro koa ny ''[[Portulaca oleracea]]'' (izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'') sy ny ''[[Solanum tuberosum]]'' (izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'') * ovihazo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' na ''Manihot utilissima'' (fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'') sy ny ''[[Dioscorea minutiflora]]'' (fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]'') * ovy: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Dioscorea acuminata]]'' sy ny ''[[Dioscorea alata]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]'') * tongotrakoho: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Crateva excelsa]]'' sy ny ''[[Crateva greveana]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Capparaceae]]'') ary ny ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Velloziaceae]]'') * vahindranavavy: ''Ipomoea beraviensis''; nefa manondro koa ny ''[[Cissus floribunda]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Vitaceae]]'') * vihazo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' na ''Manihot utilissima'' (fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'') * vomanganalika: ''Ipomoea purpurea''; nefa manondro koa ny ''[[Jacquemontia paniculata]]'' na ''Convolvulus parviflorus'' teo aloha (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']] * [[Bemavo (zavamaniry)|Bemavo]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]];'' ''[[Sarcostemma viminale]]'' (← ''Cynanchum viminale'') * [[Bonaka]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Cuscuta chinensis]]''; ''[[Cuscuta hygrophila]]'' * [[Famehifary]] ''[[Xenostegia medium]]'' (← ''Ipomoea medium''); ''[[Clitoria lasciva]]''; ''[[Clitoria ternatea]]''; ''[[Decorsea grandidieri]]''; ''[[Teramnus labialis]]'' * [[Kambo]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Portulaca oleracea]]''; ''[[Solanum tuberosum]]'' * [[Ovihazo]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' (← ''Manihot utilissima''); ''[[Dioscorea minutiflora]]'' * [[Ovy]]: ''Ipomoea batatas''; ''[[Dioscorea acuminata]]''; ''[[Dioscorea alata]]'' * [[Tongotrakoho]]: ''Ipomoea batatas''; ''[[Crateva excelsa]]''; ''[[Crateva greveana]]''; ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' * [[Vahindranavavy]]: ''[[Ipomoea beraviensis]]''; ''[[Cissus floribunda]]'' * [[Vihazo]]: ''Ipomoea batatas''; ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' (← ''Manihot utilissima'') * [[Vomanganalika]]: ''[[Ipomoea purpurea]]''; ''[[Jacquemontia paniculata]]'' (← ''Convolvulus parviflorus'') pcgdkhkva3e2unw0dyu4oqad2ftmfaz 1144757 1144734 2026-06-25T05:55:56Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1144757 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ipomoea pes-tigridis, Corbett TR, September 2013. AJT Johnsingh. DSCN8264.jpg|vignette|378x378px|''Ipomoea pes-tigridis'']] [[Sary:Ipomoea batatas 002.JPG|vignette|[[Vomanga]] (''Ipomoea batatas'')]] Ny '''''Ipomoea''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], [[vahy]], [[hazobotry]], na [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Solanales]], misy karazana 500 any ho any. Mitanisa karazana 600 ka hatramin' ny 700 ny fikarohana sasany (D. Austin, 1997), ary maniry any [[Amerika Avaratra]] na [[Amerika Atsimo|Atsimo]] ny antsasany mahery. Voaporofo fa tena pôlifiletika ity vondron-karazana ity. == Karazana voafantina == * ''[[Ipomoea alba]]'' L. * ''Ipomoea amnicola'' Morong * ''[[Ipomoea aquatica]]'' Forsk. 1775 * ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roemer et J.A. Schultes * ''Ipomoea barbatisepala'' Gray * ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' (L.) Lam. - ([[vomanga]]) * ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet * ''Ipomoea calantha'' Griseb. * ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G. Don * ''Ipomoea cardiophylla'' Gray * ''[[Ipomoea carnea]]'' Jacq. * ''Ipomoea coccinea'' L. * ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roemer et J.A. Schultes * ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst. * ''Ipomoea cordifolia'' Carey ex Voight * ''Ipomoea costellata'' Torr. * ''Ipomoea cristulata'' Hallier f. * ''Ipomoea dumetorum'' Willd. ex Roemer et J.A. Schultes * ''Ipomoea eggersiana'' Peter * ''Ipomoea eggersii'' (House) D. Austin * ''Ipomoea eriocarpa'' R. Br. * ''Ipomoea hederacea'' Jacq. 1787 * ''Ipomoea hederifolia'' L. * ''Ipomoea holubii'' (Baker), 1894 * ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. f. * ''[[Ipomoea imperati]]'' (Vahl) Griseb. * ''Ipomoea inaccessa'' Wood, J.R.I., Martinez Ugarteche, M.T., Muñoz-Rodríguez, P., Scotland, R.W. (2018) * ''[[Ipomoea indica]]'' (Burm.f.) Merr. 1917 * ''Ipomoea krugii'' Urban * ''Ipomoea lacunosa'' L. 1753 * ''Ipomoea leptophylla'' Torr. * [[Ipomoea ×leucantha|''Ipomoea'' ×''leucantha'']] Jacq. (pro sp.) * ''Ipomoea lindheimeri'' Gray * ''Ipomoea littoralis'' Blume * ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell. * ''Ipomoea longifolia'' Benth. * ''Ipomoea macrorhiza'' Michx. * ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G. Don * ''Ipomoea microdactyla'' Griseb. * ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners * ''[[Ipomoea nil]]'' (L.) Roth * ''[[Ipomoea obscura]]'' (L.) Ker-Gawl. * ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) G. Don * ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.F.W. Mey. * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' (L.) R.Br. 1818 * ''Ipomoea pes-tigridis'' L. * ''Ipomoea plummerae'' Gray * ''Ipomoea prolifera'' Wood, J.R.I., Martinez Ugarteche, M.T., Muñoz-Rodríguez, P., Scotland, R.W. (2018) * ''Ipomoea pubescens'' Lam. * ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne * ''[[Ipomoea purpurea]]'' (L.) Roth * ''Ipomoea quamoclit'' L. * ''Ipomoea repanda'' Jacq. * ''Ipomoea rupicola'' House * ''Ipomoea sagittata'' Poir. 1789 * ''Ipomoea sectifolia'' Shinners * ''Ipomoea setifera'' Poir. * ''Ipomoea setosa'' Ker-Gawl. * ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners * ''Ipomoea steudelii'' Millsp. * ''Ipomoea tenuiloba'' Torr. * ''Ipomoea tenuissima'' Choisy * ''Ipomoea ternifolia'' Cav. * ''Ipomoea thurberi'' Gray * ''Ipomoea trichocarpa'' Elliot 1823 * ''Ipomoea tricolor'' Cav. * ''Ipomoea triloba'' L. * ''Ipomoea tuboides'' O. Deg. et van Ooststr. * ''Ipomoea turbinata'' Lag. * ''Ipomoea violacea'' L. * ''Ipomoea volubilis'' * ''[[Ipomoea wrightii]]'' G === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Ipomoea'' misy eto [[Madagasikara]]: * <u>''[[Ipomoea alba]]''</u> (na ''Ipomoea bona-nox'') -- vahifotsy, vahimbaventy, beatitry, vahimpotsy, vahitsidity. * ''<u>[[Ipomoea androyensis]]</u>'' -- vahibavy (?). * ''[[Ipomoea aquatica]]'' (na ''Ipomoea reptans'') -- antarika, lalandy * ''[[Ipomoea aspera]]'' -- bokalambitro * ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' -- <u>ambizo</u>, anantaraona, anantarohana, <u>bageda</u>, bariaho, <u>batata</u>, bege, bela, <u>bele</u>, belena, belity, bemavo, <u>bokala</u>, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, ikalamongo, kalafotsy, kalamanja, kalamavo, kalamena, kalamongo, kalandolaña, kalavory, kambara, kambo, kelemena, keliebo, keliladina, kelimena, kelimongo, kirangomena, lohafinjo, mandady, <u>mbizo</u>, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, <u>vomanga</u>, vorondro * ''<u>Ipomoea bolusiana</u>'' -- * ''Ipomoea cairica'' (na ''Ipomoea palmata'') -- anambararata, anambolotara, ananambararata, kisantsola, vahimporinondry, vahintsatsaka, vahintsatsatra.'' * ''<u>Ipomoea darainensis</u>'' ''--'' * ''[[Ipomoea desmophylla]]'' -- kifolona, varangambitsika * ''<u>Ipomoea imperati</u>'' -- * ''[[Ipomoea indica]]'' (na ''Ipomoea learii'') -- poranakosy * ''[[Ipomoea leucantha]]'' -- ampelantsifotra, ampelasifotra, voafo * ''[[Ipomoea nil]]'' (na ''Ipomoea lindleyi'') -- vahintsidy, sarovy, voankelana * <u>''Ipomoea obscura''</u> -- voafo, oviala * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' (na ''Ipomoea biloba'') -- vahedalanda, lalandanjiake, lalandana, vahindalandana * ''[[Ipomoea purpurea]]'' -- bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika * ''[[Ipomoea wightii]]'' -- ajy, avy, tsingovihovy '''Fiovana vondron-karazana''' * Ny ''Ipomoea angustifolia'' (-- antsarake) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Merremia]]'' amin' ny anarana hoe ''[[Merremia tridentata]]'', avy eo ao amin' ny vondron-karazana ''[[Xenostegia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Xenostegia tridentata]]''. * Ny ''Ipomoea medium'' na ''Ipomoea media'' (-- famehifary) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Xenostegia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Xenostegia medium]].'' * Ny ''Ipomoea pterygocaulos'' (-- vahinkelaka) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Merremia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Merremia pterygocaulos]].'' *Ny ''Ipomoea beraviensis'' (-- vahindranavavy) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Stictocardia]]'' amin' ny anarana hoe ''[[Stictocardia beraviensis]].'' '''Anarana malagasy manondro zavamaniry isan-karazany''' Indreto ny anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] iantsoana ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Ipomoea'' sy ny vondron-karazana hafa mifanakaiky aminy ao amin' ny fiakaviana ''[[Convolvulaceae]]'': * bemavo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Strelitziaceae]]'') sy ny ''[[Sarcostemma viminale]]'' na ''Cynanchum viminale'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]''). * bonaka: ''Ipomoea batatas''; nefa maondro koa ny ''[[Cuscuta chinensis]]'' sy ny ''[[Cuscuta hygrophila]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''). * famehifary: ''[[Xenostegia medium]]'' (na ''Ipomoea medium'' teo aloha); nefa manondro koa ny ''[[Clitoria lasciva]]'', ny ''[[Clitoria ternatea]],'' ny ''[[Decorsea grandidieri]]'' ary ny ''[[Teramnus labialis]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''). * kambo: ''Ipomoea batatas;'' nefa manodro koa ny ''[[Portulaca oleracea]]'' (izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'') sy ny ''[[Solanum tuberosum]]'' (izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'') * ovihazo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' na ''Manihot utilissima'' (fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'') sy ny ''[[Dioscorea minutiflora]]'' (fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]'') * ovy: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Dioscorea acuminata]]'' sy ny ''[[Dioscorea alata]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]'') * tongotrakoho: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Crateva excelsa]]'' sy ny ''[[Crateva greveana]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Capparaceae]]'') ary ny ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Velloziaceae]]'') * vahindranavavy: ''Ipomoea beraviensis''; nefa manondro koa ny ''[[Cissus floribunda]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Vitaceae]]'') * vihazo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' na ''Manihot utilissima'' (fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'') * vomanganalika: ''Ipomoea purpurea''; nefa manondro koa ny ''[[Jacquemontia paniculata]]'' na ''Convolvulus parviflorus'' teo aloha (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']] * [[Bemavo (zavamaniry)|Bemavo]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]];'' ''[[Sarcostemma viminale]]'' (← ''Cynanchum viminale'') * [[Bonaka]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Cuscuta chinensis]]''; ''[[Cuscuta hygrophila]]'' * [[Famehifary]]: ''[[Xenostegia medium]]'' (← ''Ipomoea medium''); ''[[Clitoria lasciva]]''; ''[[Clitoria ternatea]]''; ''[[Decorsea grandidieri]]''; ''[[Teramnus labialis]]'' * [[Kambo]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Portulaca oleracea]]''; ''[[Solanum tuberosum]]'' * [[Ovihazo]]: ''[[Ipomoea batatas]]''; ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' (← ''Manihot utilissima''); ''[[Dioscorea minutiflora]]'' * [[Ovy]]: ''Ipomoea batatas''; ''[[Dioscorea acuminata]]''; ''[[Dioscorea alata]]'' * [[Tongotrakoho]]: ''Ipomoea batatas''; ''[[Crateva excelsa]]''; ''[[Crateva greveana]]''; ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' * [[Vahindranavavy]]: ''[[Ipomoea beraviensis]]''; ''[[Cissus floribunda]]'' * [[Vihazo]]: ''Ipomoea batatas''; ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' (← ''Manihot utilissima'') * [[Vomanganalika]]: ''[[Ipomoea purpurea]]''; ''[[Jacquemontia paniculata]]'' (← ''Convolvulus parviflorus'') b2bmibmnxcccc7k2xvgk2a96zpzsjz0 0 297336 1144630 1127467 2026-06-24T14:06:18Z Ercé 5600 file 1144630 wikitext text/x-wiki [[File:Para Gr 99.jpg|thumb|Para Nut]] [[File:Bertholletia excelsa MHNT.BOT.2017.10.2.jpg|left|thumb|''Bertholletia excelsa'']] [[File:Castanheira 1.jpg|thumb|Castanheira]] [[File:Brazil nut DSC05478.JPG|thumb|Brazil nut]] Ny '''voanjo Brezila''', fantatra ihany koa amin'ny hoe voanjo Amazoniana (''Bertholletia excelsa''), dia karazana zavamaniry voninkazo ao amin'ny fianakaviana Lecythidaceae. Miely patrana any amin'ny ala mando mafana sy mando manamorona ny Reniranon'i [[Amazôna]] sy ny reniranony, ny [[Rio Negro]], any {{Brazila}} izy io. Hita any {{Bolivia}}, {{Però}}, {{Kolombia}} ary {{Venezoela}} ihany koa izy io. Iray amin'ireo hazo lehibe indrindra ao amin'ny ala mando Amazoniana izy io ary mety hahatratra 50 metatra mahery ny haavony. ==Fampiasana== Tsy avy amin'ny toeram-pambolena ireo voankazo kapsily, fa saika avy amin'ny fijinjana any an'ala avokoa. Alaina avy amin'ny tany izy ireo ary entina any amin'ny toerana fanangonana, maharitra enim-bolana mahery ny fotoam-pijinjana mandritra ny vanim-potoanan'ny orana. ==Tsingerim-piainana== Ny voanjo breziliana latsaka dia atsipin'ny agoutis, izay mihinana ny voany. Koa satria mizara sy mandevina ny sisa tavela tsy lanin'ny agoutis, ireo biby mpikiky ireo dia mitana anjara toerana lehibe amin'ny fiparitahana sy ny fiarovana ny isan'ny voanjo breziliana. Ny voa dia mitsimoka rehefa afaka 12–18 volana, ary ny sasany aza rehefa afaka taona maro. Mora kokoa ny fitsimohan'ny voa raha nesorina ny akorany ivelany mafy, fa ny voa izay mijanona ao anatin'ny voa dia afaka mitsimoka ihany koa. ==Jereo koa== [[Sokajy:Voanjo]] [[Sokajy:Bertholletia excelsa]] [[Sokajy:Lecythidaceae]] [[Sokajy:Hazo]] 0wgybf5seoy1m278vs7rvbgowgtmidy 0 297769 1144771 1144508 2026-06-25T08:11:35Z HarryWurst 36292 1144771 wikitext text/x-wiki [[File:1719930258552 20240702 KNAFO Sarah FR 021.jpg|thumb|Sarah Knafo]] '''Sarah Knafo''', teraka ny 24 Aprily 1993, tao [[Les Pavillons-sous-Bois]] ([[Seine-Saint-Denis]]), dia [[mpanao politika]] [[frantsa]]y elatra havanana. Tamin'ny taona 2020, rehefa avy nianatra tao amin'ny Oniversiten'i Panthéon-Sorbonne, Sciences Po, ary ny ENA (Sekoly Nasionaly momba ny Fitantanana), dia lasa mpitsara tao amin'ny Fitsarana Mpandinika izy. Tamin'ny taona 2022, nitantana ny fampielezan-kevitr'i [[Éric Zemmour]] ho filoham-pirenena izy, izay nifandray taminy ary iray amin'ireo mpanolotsaina lehibe azy. Tamin'ny fifidianana Eoropeana tamin'ny taona 2024, dia voafidy ho ao amin'ny [[Parlemanta Eoropeana]] izy tao amin'ny lisitry ny [[Reconquête (Antoko politika)|Reconquête]], notarihin'i [[Marion Maréchal]]. Mipetraka ao amin'ny vondrona ''L'Europe des nations souveraines'' ao amin'ny Parlemanta Eoropeana izy.<ref>(fr) [https://www.europarl.europa.eu/meps/fr/256924/SARAH_KNAFO/home Parlamenta eoropeana]</ref> Kandida amin'ny fifidianana monisipaly ao [[Paris]] amin'ny taona 2026 izy.<ref>(fr) [https://sarahpourparis.fr/ Candidate Paris]</ref> Tafakatra tamin'ny fihodinana faharoa tamin'ny fifidianana izy tamin'ny nahazoana vato 10.4%<ref>(fr) [https://lcp.fr/actualites/municipales-sarah-knafo-finalement-qualifiee-pour-le-second-tour-a-paris-433281 Municipales: Sarah Knafo finalement qualifiée pour le second tour à Paris]</ref> saingy nanapa-kevitra ny tsy handray anjara. == Jereo koa == {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Knafo, Sarah}} [[Sokajy:Reconquête (Antoko politika)]] [[Sokajy:Solombavambahoaka eoropeana frantsay]] [[Sokajy:Parlamenta eoropeana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1993]] cos4uzqkto73a16tplutcr6qz2uxv1d 0 298670 1144656 1133891 2026-06-24T15:39:27Z HarryWurst 36292 1144656 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Queen Mary II of England - Wenceslau Cifka.png |anarana=Mary II |teraka=30 Aprily 1662 |maty=28 Desambra 1694 |firenena={{Fanjakana Mitambatra}} |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} '''Mary II (Angletera)''' (teraka ny 30 Aprily 1662 – maty ny 28 Desambra 1694) dia Mpanjakavavin'i {{Angletera}}, {{Ekosy}} ary {{Irlandy}} niaraka tamin'ny vadiny, Mpanjaka [[William III an'i Angletera|William III]] sy II, nanomboka tamin'ny 1689 ka hatramin'ny nahafatesany tamin'ny 1694. Izy koa dia Printsesy avy any Orange taorian'ny fanambadiany tamin'ny 4 Novambra 1677. Ny niarahany nanjaka tamin'i William tany {{Fanjakana Mitambatra}} dia fantatra amin'ny anarana hoe William sy Mary. == Mpanjakan'i Angletera == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of England.svg|40px]] Mpanjakan'i <br/> [[Angletera]], [[Ekosy]] sy [[Irlanda]] !mpandimby |-align="center" | [[James II (Angletera)|James II & VII]]<br/>1685–1688 || [[Mary II (Angletera)|Mary II]]<br/>1689-1694 sy <br/>[[William III an'i Angletera|William III]] - 1689-1694 || [[William III an'i Angletera|William III]] 1689–1702 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|Mary II of England}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1662]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1694]] [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] 3ys44sm0sk1p5sjpqh8d38561waxnm1 0 298988 1144692 1144212 2026-06-24T18:58:11Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1144692 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]] Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto<ref><small>"[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]", ''ethnobotanyjournal.org''</small></ref><ref><small>Andrianavalonirina A.M. et al, "Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar", ''RAMReS-PMTA'', 2023.</small></ref>. Anisan' ny [[zavamaniry fanao fanafody]] fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). == Anjara toeran' ny zavamaniry fanao fanafody == === Mitsabo aretina maro === [[Sary:Harungana madagascariensis 1DS-II 1-7688.jpg|vignette|229x229px|Harongana (''[[Harungana madagascariensis]]''[[Harungana madagascariensis|)]]]] I [[Madagasikara]] dia manana ny iray amin' ny [[farmakôpea]] nentim-paharazana manankarena indrindra eran-tany<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Current Local and Prospective Global Uses]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.kloranebotanical.foundation/en/projects/improving-access-healthcare-through-medicinal-plants-northern-madagascar Improving access to healthcare through medicinal plants in Northern Madagascar]", ''www.kloranebotanical.foundation''</small></ref>. Ahitana karazana miisa 3&nbsp;245 ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny zavamaniry ao amin' ny Nosy<ref name=":0"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/338120269_Synthese_et_analyse_de_donnees_sur_les_inventaires_de_plantes_medicinales_de_Madagascar Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>Andrianarivelo Miora Henintsoa, "[https://univ-vakinankaratra.mg/public/uploads/livres/flore-et-plantes-medicinales-de-la-nouvelle-aire-protegee-de-manjakatompo-ankaratra.pdf Flore et plantes médicinales de la nouvelle aire protégée de Manjakatompo Ankaratra]" (PDF), ''univ-vakinankaratra.mg'' (Mémoire de Master)</small></ref>. Ary ny 60 % dia tsy fahita raha tsy eto Madagasikara<ref name=":0" />. Mampiseho ny fanadihadiana momba ny [[etnôbôtanika]] sy ny [[etnôfarmakôlôjia]] natao teto Madagasikara fa mahomby ny fitsaboana nentim-paharazana ampiasana zavamaniry amin' ny areti-mihanaka, ny aretin' ny [[fandevonan-kanina]], ny aretina vokatry ny [[katsentsitra]], ary koa ny aretina mitaiza sasany<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/bibliotheque-ethnopharmacologie/plantes-medicinales-de-madagascar/ Plantes médicinales de Madagascar]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Human Health]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Ny aretin' ny fandevonan-kanina no sehatra isehoan' ny fandrosoan' ny farmakôpea malagasy, indrindra ny [[piriritra]], ny [[valan-dra]], ny fanaintainan' ny [[kibo]] ary aretina vokatry ny katsentsitra an-[[tsinay]]<ref><small>R. Pernet et G. Meyer, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Madagascar-Pernet.pdf Pharmacopée de Madagascar]", Publications de l'Institut de Recherche Scientifique, Tananarive Tsimbazaza, 1957, ''www.betsara.com.''</small> </ref><ref><small>"[https://moov.mg/article/102505-ireo-fahadisoana-mila-tandremana-hisoroana-ny-tsy-fahalevonan-kanina Ireo fahadisoana mila tandremana hisoroana ny tsy fahalevonan-kanina]", ''moov.mg'' (03/06/2025)</small></ref>. Anisan' ny anaovana fikarohana siantifika be indrindra amin' ny [[fitôterapia]] malagasy ihany koa ny [[tazomoka]]<ref><small>Pierre Rasoanaivo, "[https://ethnobotanika.org/wp-content/uploads/2021/05/Th%C3%A8se-Ethnobotanique-Ethnopharmacologie-plantes-contre-les-fi%C3%A8vres-paludisme-Madagascar-Boyer-2009.pdf Plantes utilisées traditionnellement contre les fièvres dans le nord de Madagascar]" (Thèse), ''ethnobotanika.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.who.int/fr/news-room/questions-and-answers/item/artemisinin-resistance Paludisme : résistance partielle à l’artémisinine]", ''www.who.int''</small></ref>. Zavamaniry maro no nampiseho fiasa antiplasmôdialy anaty labôratoara, izany dia manazava ny fahalianan' ny mpikaroka momba ny fanafody nentim-paharazana ampiasaina amin' ity aretina ity (tazomoka)<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/8238253_Screening_extracts_of_Madagascan_plants_in_search_of_antiplasmodial_compounds Screening extracts of Madagascan plants in search of antiplasmodial compounds]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. [[Sary:Phyllanthus amarus (Carry Me Seed) W3 IMG 3851.jpg|vignette|233x233px|Anakatsotsy na ambanivoa (''[[Phyllanthus amarus]]'')]] Miseho tsy tapaka amin' ny boky ara-tsiansa mivoaka sy amin' ny fanadihadiana momba ny etnôbôtanika ny karazan-javamaniry sasany, indrindra ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]'') sy ny harongana (''[[Harungana madagascariensis]]'') ary anakatsotsy (''[[Phyllanthus amarus]]''). Malaza amin' ny fananana toetra mampitony famaivay, mamono [[mikrôba]], manampy ny fandevonan-kanina na mampihena ny [[tazo]] ireo zavamaniry ireo. Anisan' ny fantatra indrindra koa ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica'') ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). === Mihoatra mankany amin' ny sehatra maneran-tany === [[Sary:Centella asiatica 6121.jpg|vignette|240x240px|Talapetraka (''[[Centella asiatica]]'')]] Maromaro ny zavamaniry fanao fanafody malagasy izay efa nihoatra ny sata maha fanafody nentin-drazana azy ka nahazo laza iraisam-pirenena. Nodinihina ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]'') noho ny fananany toetra mamono [[Bakteria NDM-1|bakteria]] sy [[virosy]]. Ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'') no nahatonga an' i Madagasikara ho anisan' ny mpanondrana an' io zavamaniry io be indrindra eran-tany, izay ampiasaina amin' ny fanafody fanasitranana aretin-koditra sy fanafody mampanolatra, toy ilay fanafody atao hoe ''Madécassol''. Ohatra iray hafa koa ny vonenina na trongatsy (''[[Catharanthus roseus]]'') izay malaza eto Madagasikara: ity zavamaniry ity dia nitarika ho amin' ny fanokanana ny [[alkalôida]] miady amin' ny homamiadana ampiasaina amin' ny fitsaboana môderina maneran-tany. Na izany aza dia mampiseho ny loza ateraky ny fitsaboan-tena ihany koa izy io: rehefa mihinana amin' ny fomba nentim-paharazana tsy misy fanaraha-maso ara-pitsaboana, dia mety ho tena hanapoizina. === Fetra === Na dia eo aza izany harena ananan' i Madagasikara momba ny zavamaniry fanao fanafody izany dia maro ny fampiasana zavamaniry izay mbola mifototra amin' ny fomba nentim-paharazana sy amin' ny fandalinana ara-tsiansa santatra fotsiny. Vitsy ny zavamaniry malagasy no nanaovana fanandramana ara-pitsaboana feno mifanaraka amin' ny fenitry ny farmakôlôjia môderina. Noho izany dia mitaky fahalalana marina momba ny karazana sy ny fanomanana ary ny fatra ny fampiasana zavamaniry hatao fanafody, ary tsy voasolo ny toro-hevitry ny mpitsabo nandalim-pahaizana. == Lisitra == [[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]] Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana. === A === [[Sary:Amaranthus spinosus kz01.jpg|vignette|311x311px|Anampantsy, tsirapahy (''[[Amaranthus spinosus]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Abelmoschus esculentus]] --'' gombo, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abelmoschus manihot]]'' * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>Linné</small> (mila fitandremana fa mety manapoizina ny voany) ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, <u>vahimboamena</u>, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena (jm) (rm) * ''[[Abutilon greveanum]]'' -- lahiriky (jm) * ''[[Abutilon indicum]]'' ''-''<nowiki/>''-'' lahiriky * ''[[Acacia decurrens]]''. -- akasia, halamborona, mimosa, mimôzà * ''Acacia farnesiana'' <small>DC.</small> (→''[[Vachellia farnesiana]]'') -- famahatra, tsorofotra, * ''Acacia morondavensis'' <small>Viguier</small>. (→ ''[[Senegalia rovumae]]'') -- roibontsy, rohibontsy, robontsy, roinosy * ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir</small> -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Acalypha radula]]'' <small>Baker</small> (Tsiety) (rm) * ''Acalypha reticulata'' <small>Poiret</small> (→ ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir.</small>) (Fanavy / Tsimbaleotra) -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha]] sp.'' (Vahindranavavy II) (''[[Acalypha fasciculata]]'' ?) (rm) * ''[[Acanthopale madagascariensis]]'' * ''[[Acanthospermum hispidum]]'' <small>D.C</small> (Bakakely) -- bakakely, fatika (rm) * ''[[Acanthus montanus]]'' * ''[[Achyranthes aspera]]'' (← ''Achyranthes argentea, Achyranthes indica, Achyranthes obtusifolia'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa * ''[[Acmella oleracea]]'' (sady atao anana) * ''[[Acridocarpus excelsus]]'' -- kimanga * ''[[Adansonia]] sp.'' (Za) * ''[[Adansonia digitata]] --'' baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana na vontona. * ''[[Adansonia grandidieri]]'' -- renala, reniala, renibeala na vonoa. * ''[[Adenanthera pavonina]] --'' volantsaramanga * ''[[Adenia boinensis]]'' <small>--</small> vahiranga * ''[[Adenia gummifera]]'' * ''[[Adenium obesum]]'' * ''[[Adiantum caudatum]]'' * ''[[Adiantum philippense]]'' * ''[[Aerva lanata]]'' <small>(L.) Juss</small> (→ ''[[Ouret lanata]]'' <small>(L.) Kuntze</small>) -- anantarikomby, voalafotsy, volafotsy * ''[[Aeschynomene brevifolia]]'' <small>Poiret.</small> (Sindahonimbohitra). (rm) * ''[[Aeschynomene uniflora]]'' <small>E. Meyer.</small> (Sindahorindrano). (rm) * ''[[Lingoza|Aframomum angustifolium]]'' <small>K. Schum.</small> -- longoza (rm) * [[Aframomum melegueta|A''framomum melegueta'']] * ''[[Afzelia bijuga]]'' * ''[[Agauria salicifolia]]'' <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * [[Agauria plpyphylla|''Agauria'' ''plpyphylla'']] <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * ''[[Agave sisalana]]'' -- lafa, laloase, laloasy, taretra, taretsy * ''[[Agelaea pentagyna]]'' <small>(Lamk) Baillon</small> (Vahy mainty) (rm) * ''[[Ageratum conyzoides]]'' <small>Linné</small> -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka, anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, <u>hanitrimpantsaka</u>, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso (rm) * ''[[Aidia densiflora]]'' * ''[[Aidia micrantha]]'' * ''[[Alangium salviifolium]]'' * ''[[Albizia adianthifolia]] --'' sambala, volomboroña * ''[[Albizia aurisparsa]]'' <small>Drake</small>. (Masinanio) (rm) * ''[[Albizia lebbeck]]'' -- alibizara, benoara, boanoara, bonara, bonoara * ''Albizia saman'' (→ ''[[Samanea saman]]'') * ''[[Albizia fastigiata]]'' <small>Oliver</small>. -- halamboro, hazomborona, <u>sambalahy</u>, sambilahy, valomborona, volomboroña (rm) * ''[[Albuca humilis]]'' * ''[[Alchemilla cryptantha]]'' <small>Steudel.</small> (Mahatanandofotsy I) (rm) * ''[[Aleurites moluccanus]]'' -- mofotra, savoga, savokara, tanantanana ary tanatanana * ''[[Allamanda cathartica]]'' * ''[[Allium cepa]]'' * ''[[Tongologasy|Allium sativum]]'' ''--'' tongologasy, tongolay, tongolonkova * ''[[Allophylus africanus]]'' * ''[[Allophylus trichodesmus]]'' <small>Radlkofer</small>. (Sanatrinamboa) (rm) * ''[[Aloe capitata]]'' <small>Baker</small> ** ''Aloe capitata'' var. ''cipolicola'' <small>H. Perr.</small> (Vahon'olona) (rm) * ''[[Aloe divaricata]]'' -- vahonandrano * ''[[Aloe macroclada]]'' <small>Baker</small>. -- kisaondra, lahimbahona, vahombe, <u>vahona</u>, vahonavahona * ''[[Aloe vaombe]]'' -- vahombe, vahombey * ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona * ''[[Alphonsea madagascariensis]]'' * ''[[Alpinia galanga]]'' * ''[[Alpinia zerumbet]]'' * ''[[Alstonia boonei]]'' * ''[[Alternanthera pungens]]'' * ''[[Alternanthera sessilis]]'' * ''[[Alysicarpus bupleurifolius]]'' <small>ADC.</small> -- fokolahy (rm) * ''[[Alysicarpus nummularifolius]]'' <small>ADC.</small> -- mangorodefona, vavonikena (rm) * ''[[Alysicarpus ovalifolius]]'' * ''[[Alysicarpus rugosus]]'' -- sarivary (jm) * ''Alysicarpus'' sp. -- fokovavy (rm) * ''Alysicarpus'' sp. -- tokambody (rm) * ''[[Alysicarpus vaginalis]]'' * ''[[Amanita tainaomby]]'' <small>R. Heim</small> -- olatainomby (rm) * ''[[Amaranthus dubius]]'' <small>Martius</small> -- kiatondrambohira (rm) * ''[[Amaranthus hybridus]]'' <small>Linné</small> -- anamena (rm) * ''[[Amaranthus spinosus]] --'' anampantsa, anampatsimondry, anampantsy, anampatsa, añampatsy, anapatrika, anapatsalahy, dasy, fatikao, felipatika, kimoaelahy, kimoaevavy, kimoelahy, sabotraboay, tsirapahe, tsirapahy * ''[[Amaranthus viridis]]'' * ''[[Ambavia gerrardii]]'' * ''[[Ambrosia artemisiifolia]]'' * ''[[Ambrosia maritima]]'' <small>DC (Damsissa)</small> * ''[[Ammi majus]]'' * ''[[Ammi visnaga]]'' * ''[[Amygadalus persica]]'' <small>Linné.</small> -- paiso (rm) * ''[[Anacardium occidentale]] --'' abiba, abibo, habiba, koroso, mabiba, mahabiba, [[mahabibo]], tabiba, voambarika * ''[[Anacolosa pervilleana]]'' * ''[[Anagallis tenuicaulis]]'' <small>Baker.</small> -- tsangamanitramparihy (rm) * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' <small>Merrill</small> -- fandra, <u>mananasy</u>, satra. * ''[[Andrographis paniculata]]'' * ''[[Andropogon gayanus]]'' * ''[[Andropogon schoenanthus]]'' <small>Linné</small> -- veromanitra (rm) * ''[[Androya decaryi]]'' * ''[[Angraecum sesquipedale]]'' * ''[[Angraecum]]'' sp. -- valily vavy (rm) * ''[[Anisopappus chinensis]]'' * ''[[Anisotes madagascariensis]]'' * ''[[Annona muricata]]'' * ''[[Annona squamosa]]'' * ''[[Anthemis nobilis]]'' <small>Linné</small> -- camomille (rm) * ''[[Antherotoma naudini]]'' <small>Hooker fils.</small> -- kimamimamitamabina (rm) * ''[[Anthocleista rhizophoroides]]'' <small>Baker</small>. -- ndanidemy (rm) * ''[[Anthospermum antsirabense]]'' <small>A.M. Homolle.</small> -- ahipoza (rm) * ''[[Anthospermum eminense]]'' <small>Baker.</small> -- alamiainga (rm) * ''[[Antidesma madagascariense]]'' -- baronala, taindalitra, varana, varona * ''[[Antidesma petiolare]]'' <small>Tulas.</small> -- voavony (rm) * ''[[Aphloia theiformis]]'' <small>Bennet</small> ''--'' <u>voafotsy</u>, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana, miaramanana, ravimboafotsy * ''[[Apodytes dimidiata]]'' * ''[[Aponogeton madagascariensis]]'' * ''[[Arachis hypogaea]]'' <small>Linné</small>. -- voanjo (rm) * ''[[Ardisia fuscopilosa]]'' <small>Baker</small>. -- hazotohobavy (rm) * ''[[Argemone mexicana]]'' -- fantsimboay, betakoa * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lamarck</small> (Sovy) * ''[[Aristolochia albida]]'' -- arova, fonetoangana, horovy, kita, rovy, sovy, titongana, titonganalika, totonga, tovimpatrana, voatotongana (jm) * ''[[Aristolochia petersiana]]'' * ''[[Artabotrys hexapetalus]]'' * ''[[Artemisia afra]]'' * ''[[Artemisia annua]]'' -- * ''[[Artemisia vulgaris]]'' * ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' -- ampalibe * ''[[Asclepia curassavica]]'' <small>Linné</small> (Fanoromena II) (rm) * ''[[Asparagus africanus]]'' * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>Baker.</small> (Ahitsifantatra) (rm) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>Bojer.</small> (Roimboalavo) (rm) * ''[[Aspilia africana]]'' * ''[[Aspilia bojeri]]'' <small>DC</small> (Ampalimbohitra) (rm) * ''[[Asplenium]]'' (sensu stricto) (Tsipalo) (rm) * ''[[Aster bakerianus]]'' * ''[[Aster perrieri]]'' * ''[[Asystasia gangetica]]'' * ''[[Athania brownii]]'' <small>Hochr</small> (Ramiary II, Ramizengy) (rm) * ''[[Athrixia debilis]]'' <small>DC</small> (Anjavidy lahy) (rm) * ''[[Athyrium filix-femina]]'' * ''[[Averrhoa carambola]]'' * ''[[Avicennia marina]] -''- afiafy, hafiafy, harongampanihy, honko, honkofotsy, honkolahy, mantsintay, mosotro (jm) * ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' -- nimo * ''[[Azima tetracantha]]'' -- fantsikandilany, filofilo, goramaky, goranaky, tsingilofilo === B === [[Sary:Brugmansia arborea 11.jpg|vignette|310x310px|Felandakolosy (''[[Brugmansia arborea]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Bacopa monnieri]]'' * ''[[Bakarella baronii]]'' <small>Baker.</small> (Tongoalahy) (rm) * ''[[Balanites madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa vulgaris]]'' * ''[[Baphia madagascariensis]]'' * ''[[Barleria lupulina]]'' * ''[[Barleria madagascariensis]]'' * ''[[Barleria prionitis]]'' <small>L.</small> (Rointsokina II) (rm) * ''[[Barringtonia asiatica]]'' * ''[[Barringtonia madagascariensis]]'' * ''[[Barringtonia racemosa]]'' * ''[[Basella alba]]'' * ''[[Baudouinia fluggeiformis]]'' * ''[[Baudouinia rouxevillei]]'' * ''[[Bauhinia grandidieri]]'' * ''[[Bauhinia hildebrandtii]]'' * ''[[Bauhinia madagascariensis]]'' * ''[[Bauhinia monandra]]'' * ''[[Bauhinia purpurea]]'' * ''[[Bauhinia variegata]]'' * ''[[Begonia lyallii]]'' * ''[[Begonia madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera pervilleana]]'' * ''[[Bidens pilosa]]'' <small>Linné</small> (Tsipolitra) (rm) * ''[[Biophytum sensitivum]]'' <small>(Linné) DC.</small> (Kifohafoha) (rm) * ''[[Bixa orellana]]'' * ''[[Blechnum tabulare]]'' <small>Thunberg Kuhn</small> (Tsipahonamalona) (rm) * ''[[Blepharis bojeriana]]'' * ''[[Blumea balsamifera]]'' * ''[[Blumea lacera]]'' * ''[[Blumea madagascariensis]]'' * ''[[Blumea mollis]]'' * ''[[Boerhavia coccinea]]'' * ''[[Boerhavia diffusa]]'' * ''[[Boerhavia repens]]'' * ''[[Bolbitis madagascariensis]]'' * ''[[Bonamia madagascariensis]]'' * ''[[Borassus madagascariensis]]'' * ''[[Borreria verticillata]]'' * ''[[Boscia madagascariensis]]'' * ''[[Boswellia madagascariensis]]'' * ''[[Brachylaena merana]]'' * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> (Peha) (rm) * ''[[Brachylaena ramiflora]]'' <small>(DC) H. Humbert</small> ''--'' <u>hazotokana</u>, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona * ''[[Breonadia salicina]]'' (← ''Adina microcephala'') * ''[[Brewiera]] sp.'' (Ovinandrongo) (rm) * ''[[Brexia madagascariensis]]'' * ''[[Brexia pluriflora]]'' * ''[[Bridelia madagascariensis]]'' * ''[[Bridelia micrantha]]'' * ''[[Bridelia pervilleana]]'' * ''[[Bridelia tulasneana]]'' * ''[[Brillantaisia madagascariensis]]'' * ''[[Brochoneura voury]]'' <small>Warburg.</small> (Raraha) (rm) * ''[[Brugmansia arborea]]'' -- datiroa, felandakolosy * ''Bryophyllum daigremontianum'' (→ ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'') * ''Bryophyllum delagoense'' (→ ''[[Kalanchoe delagoensis]]'') * ''Bryophyllum pinnatum'' (→ ''[[Kalanchoe pinnata]]'') * ''[[Buchnera hispida]]'' <small>Hamilt</small>. (Tamborokijoa) (rm) * ''[[Buchnera madagascariensis]]'' * ''[[Buddleja axillaris]]'' <small>Willd ex Roemer et Schultes.</small> (Seva Fotsy) (rm) * ''[[Buddleja fusca]]'' <small>Baker.</small> (Seva Lahy) (rm) * ''[[Buddleja indica]]'' * ''[[Buddleja madagascariensis]]'' * ''[[Bulbophyllum madagascariense]]'' * ''[[Bulbostylis madagascariensis]]'' * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' -- ambarakasa, ambarasaha, ambarasaka, ambora, amboramanitra, amborasaha, amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, alakamisy, vodihazo * ''[[Burasia gracilis]]'' Decaisne. (Kotolahy) (rm) * ''[[Burasia madagascariensis]]'' Duperit Thouars. (Ody Tohina) (rm) * ''[[Burmannia madagascariensis]]'' * ''[[Bursera madagascariensis]]'' * ''[[Buxus madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria melleri]]'' Baker var. triloba J. Ar. (Fanary) (rm) * ''[[Byttneria pervillei]]'' === C === [[Sary:Katra de oranjia 01.jpg|vignette|209x209px|Fananomahery, katra, tsiafakomby, vatolalaka (''[[Caesalpinia bonduc]]'')]] [[Sary:Starr-120522-6135-Combretum coccineum-flowers-Iao Tropical Gardens of Maui-Maui (25116873056).jpg|vignette|208x208px|Halaitra, tamenaka (''[[Combretum coccineum]]'')]] [[Sary:Peacock Flower (Caesalpinia pulcherrima) 2.jpg|vignette|209x209px|''[[Caesalpinia pulcherrima]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Cabucala crassifolia'' Pichon (Hazotandroka) (rm) * ''Cabucala oblonga-ovata'' <small>Markgraff (Hentona)</small> * ''[[Cadaba virgata]]'' -- fandriandambo, hazomasina, irakoka, maintifo, tsiantsohilotsy, tsiariarianalotsy, tsiarinaliotsa * ''[[Caesalpinia bonduc]]'' L. -- fananomahery, katra, tsiafakomby, <u>tsirifota</u>, vatolalaka (jm) * ''Caesalpinia bonducella'' (Roxb) Fleming (Vatolalaka) (rm) * ''[[Caesalpinia pulcherrima]] --'' * ''Caesalpinia sepiaria'' Roxb (Tsiafakomby) (rm) * ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja * ''Cajanus indicus'' Spreng. (Ambiatry) (rm) * ''Calantica cerasifolia'' Tul. (Hazoambo) (rm) * ''Calliandra alternans'' Bentham. (Mandravasarotra I) (rm) * ''Calliandra alternans'' Bentham. (Mandravasarotra I) (rm) * ''Callisternum'' sp. (Niaouli) (rm) * ''[[Calophyllum inophyllum]]'' Linné -- anganaro, foraha, forahabe, itakamaka, mafotra, takamaka, timbarika, tsindelo, <u>vintanina</u>, vintaninaberavina, voakoly, voakotry, voalavenona (rm) * ''[[Calophyllum madagascariensis]]'' * ''Calophyllum parviflorum'' Baker (Vintanina) (rm) * ''Calopyxis bernieriana'' (Tulasne) Perrier de la Bathie (Voatamenaka) (rm) * ''[[Calotropis gigantea]]'' * ''[[Cananga odorata]]'' -- ilañilañy * ''[[Canarium boivinii]]'' -- aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' (←''Canarium madagascariensis'') ''--'' aramy, haramy, <u>ramy</u> ary tambazotse * ''Cannabis indica'' Linné (Rongony) (rm) * ''Canthium baxifolium'' (Baker) Cavaco. (Fantsikahitra) (rm) * ''Canthium erythroxyloides'' Baillon. (Ananamboa) (rm) * ''Canthium'' sp. (Farimay) (rm) * ''Canthium'' sp. (Voanananapaha lahy / vavy) (rm) * ''Caperonia sp.'' (Vahindambo) (rm) * ''[[Capsicum frutescens]]'' * ''Capsium annuum'' Linné. (Sakaipilo) (rm) * ''[[Cardiospermum halicacabum]]'' L. Boj. -- voafaria, kisangy, masontsokina, poakpoaka, riado, siramboalavo, tsipoapoaka, vahifamakientana II (rm) * ''[[Papay|Carica papaya]]'' L. ''--'' mapaza, papay, paza, voapaza, <u>voampazalahy</u> * ''Carissa edulis'' Vahl var. ''subtrinervia'' (Fantsimbala) (rm) * ''Casearia nigrescens'' Tul. var. ''lucida'' (Hazonakoholahy) (rm) * ''Cassia alata'' Linné (→ ''[[Senna alata]]'') -- anjananjana * ''Cassia laevigata'' Willd (Taikakoho) (rm) * ''Cassia mimosoides'' Linné (Masina anio, Mendoravina) (rm) * ''[[Cassia occidentalis]]'' Sond (= ''[[Senna occidentalis]]'') (Tsotsoranagatra) (rm) * ''Cassinopsis madagascariensis'' H. Bn. (Hazomafaitra) (rm) * ''Cassytha filiformis'' Linné. (Tsihiatofotra) (rm) * ''[[Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra, felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina * ''Catharanthus trichophyllus'' ** ''Catharanthus trichophyllus'' ''coriaceus'' (Bak) Pichon (Felanjirika) (rm) * ''Caucalis melanatha'' (Hoschter) Benth et Hook fils. (Tongotrandraka) (rm) * ''[[Cedrelopsis grevei]]'' Baillon. -- katafa, katrafaina, <u>katrafay</u>, katsafa, mampandry, mantora * ''[[Ceiba pentandra]]'' -- hazomorengy, kaboaka, kapoaka, kapôka, landahazobe, landihazobe, laoaty, moraingy, pamba, pemba, pembabe * ''Celosia trigyna'' L. (Velomitsotsorika) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' (L.) Urban, forma abreviata. (Talapetraka) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, talapetraka, viliantsahonantanety * ''Cephalanthus spathelliformis'' Baker. (Sidindranto) (rm) * ''Cerastinum africanum'' Oliv (Tsivahadrenikely) (rm) * ''Cerasus padus'' DC. (Paiso voaloboka) (rm) * ''[[Cereus]] sp.'' (Raketa) (rm) * ''[[Chadsia grevei]]'' -- amontilahy, monty, moty, tsivoninjao (jm) * ''Chapeliera madagascariensis'' AR. RH. (Ravimbolo) (rm) * ''[[Chassalia bojeri]]'' * ''[[Chassalia princei]]'' * ''[[Chenopodium ambrosioides]]'' Linné -- akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, <u>taimborontsiloza</u>, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona (rm, jm) * ''Chenopodium bonum henricum'' Linné (Takasimboloina) (rm) * ''Chenopodium murale'' Linné (Anambodihena) (rm) * ''Chlerodendron heretophyllum'' R. Br. (Fantsinakohoy) (rm) * ''[[Chromolaena odorata]]'' * ''Chrysanthellum indicum'' Linné (Trakambazimba) (rm) * ''Cineraria anampoza'' Baker (Anampoza) (rm) * ''Cinnamomosma fragrans'' Baillon (Mandravasarotra II) (rm) * ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' Linné. ''--'' <u>ravintsara</u>, ravitsara * ''[[Cinnamomum verum]]'' -- * ''[[Cinnamomum zeylanicum]]'' Breyn. -- andrembavinaveotra, hazokanelina, hazomanitra, kanelina, ravintsara * ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro * ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' -- * ''[[Cinnamosma madagascariensis]]'' -- sakaihazo, sakarivohazo, vahabahatra * ''Cissampelos pareira'' Linné. (Vahivoriavina) (rm) * ''Cissampelos perrieri'' Diels. (Vahimavo) (rm) * ''Cissampelos'' sp. (Ramilelatra) (rm) * ''[[Cissus quadrangularis]]'' * ''[[Citrulus lanatus]] --'' hetsihetsy, makatendry, tsikiry, voabe, voaketrihetry, voamanga, voanketsihetsy, voantsikiry, voasavy, voazavo (jm) * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' Swing. -- (Voasary makirana)angy, besenta, hangy * ''[[Citrus aurantium]]'' Linné. (''Citrus aurantium'' var. ) (Voatolongo) (rm) * ''[[Citrus hystrix]] -''- voangabe, voangibe * ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana * ''Citrus'' sp. (Voasary mandina) (rm) * ''Claoxylon bakerianum'' Baillon (Sitrakafavoa) * ''[[Cleistanthus boivinianus]] --'' tanatanampotsy * ''[[Cleistanthus madagascariensis]]'' * ''[[Cleistopholis madagascariensis]]'' * ''Clematis mauritiana'' Lamarck. (Farimaty) (rm) * ''Clematis trifida'' Hook. (Fotsivolomanoka) (rm) * ''[[Cleome gynandra]]'' * ''[[Cleome viscosa]]'' -- kiafafalahy (jm) * ''Clerodendron hircinum'' Schauer var. dentatum Moldenke. (Vanginamboa) (rm) * ''Clerodendron putre'' Sch. (Tsantsambaitra IV) (rm) * ''Clerodendron pyrifolium'' J.G. Baker. (Vatoana) (rm) * ''[[Clerodendrum myricoides]]'' * ''Climatis mauritiana'' Lamarck. (Vahintseva) (rm) * ''[[Clitoria ternatea]]'' -- famehifary, vahintsikomba * ''[[Cnestis polyphylla]] -''- tokambahatra, tokambahatsa, tokambahitra, tokambahy, tongambahitsy, tongambiliotsio, tongombahiby, tsefaka, vahipika, voahento, voantsefaka, voapika, voasefaka, voasefakafotsy * ''[[Voanio|Cocos nucifera]]'' Linné ''-''- voanio * ''[[Coffea arabica]]'' Pierre. (Kafe gasy) (rm) * ''[[Coffea liberica]]'' Pierre. (Kafe Liberia) (rm) * ''Coleus aromaticus'' Benth (Ahibitsy) (rm) * ''Coleus bojeri'' Baker (Bororom-parihy) (rm) * ''[[Colocasia antiquorum]]'' Sch (Saonjo) (rm) * ''[[Colocasia esculenta]]'' (Linné) Schot var. ''aquatilis'' (Saonjon-drano) * ''[[Combretum coccineum]]'' (← ''Quisqualis indica'') -- halaitra, tamenake (jm) * ''[[Combretum micrantum]]'' G. Don (Kankiliba) (rm) * ''[[Commelina benghalensis]]'' -- tsimativonoina * ''[[Commelina diffusa]]'' -- ahidimaño, tsimativonoina. * ''[[Commelina madagascariensis]]'' Clarke (Nifinankanga) (rm) * ''[[Commelina nudiflora]]'' Linné (Tsimativonoina) (rm) * ''[[Commiphora madagascariensis]]'' * ''[[Commiphora simplicifolia]]'' -- daro, fantsakatsa, fatsakatsa, mangory, sangatsy, sengatsy (jm) * ''Conyza aegyptiaca'' Aiton (DC) (Kelivoloina II) (rm) * ''Conyza garnieri'' Klatt (Miandramidrika) (rm) * ''Conyza hitella'' A. de Candolle (Dingandingantahalaka) (rm) * ''[[Cordia myxa]]'' -- lamotinalika, magora, <u>taindelokarana</u>, tsimiranjo (jm) * ''[[Cosmos bipinnatus]]'' Linné (Cosmos) (rm) * ''Craspidospermum verticillatum'' Bojer (Vandrika) (rm) * ''Crassocephalum bojeri'' (DC) Robyns (Kimalahona) (rm) * ''Crassocephalum rubens'' (Jacquin) Sp Moore (Anandrambo) (rm) * ''Crassocephalum sarcobasis'' DC (Anandrambo) (rm) * ''Crinum asiaticum'' Roxb (Tsitsaontsaona) (rm) * ''Crotalaria diosmaefolia'' Bentham. (Voatelinondry) (rm) * ''Crotalaria fulva'' Roxberg. * ''[[Crotalaria retusa]]'' Linné -- akondrojaza, akondrongolo, ambarivatrindolo, amberivatrindolo, <u>ambiatindolo</u>, ambiatrindolo, andriambavibe, bosy, diankazolahy, faliakoho, famonoakoho, hintsakintsaka, kinesakinesa, kinsakinsa, kitsakitsanakoho, kitsakitsanankizy, kitsakitsandomohina, mangakely, tsiakondroakondro, tsimembo, tsingirigiry, 116 voapika * ''Crotalaria saltiana'' Andrew. (Ambiatrimbohitra) (rm) * ''Crotalaria'' sp. (Hazongaga II) (rm) * ''Crotalaria striata'' DC. (Voakirintsana) (rm) * ''Crotalaria tenuis'' Baker. (Foko) (rm) * ''Crotalaria xanthoclada'' Bojer. (Maitsoririnina I) (rm) * ''Croton catatii'' Baillon. (Andriambolafotsy) (rm) * ''[[Croton dichogamus]]'' * ''[[Croton malgassicus]]'' * ''[[Croton noronhae]]'' -- andriambavifoty, anizety, fanafa, fotsiavadika, fotsiavady, kitimaroanaka, ndriambolafotsy * ''Croton sp.'' (Somorona hazo) (rm) * ''Croton stannaeum'' Baillon (Sily) (rm) * ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' (← ''Ravensara aromatica'') -- avozo, havozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara * ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> (← ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>) -- (Molaliambo) (rm) * ''[[Cryptostegia madagascariensis]]'' -- lombiro, lombiry (jm) * ''[[Cucurbita maxima]]'' Linné (Voatavo) (rm) * ''[[Cucumis melo|Cucurmis melo]]'' L. (Voatango vavy) (rm) * ''[[Cucurmis sativus]]'' L. (Voatango lahy) (rm) * ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' L. -- gingisy, gingiza, <u>tamotamo</u>, vaza, vogotany * ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- * ''[[Cussonia bojeri]]'' -- hazongoaika, hazotsara, tsiahilika, tsingila, tsingilo * ''Cussonia fraxinifolia'' Baker (Vatsilana) (rm) * ''[[Cussonia spicata]]'' * ''Cyanotis nodiflora'' Kunt (Evonevona) (rm) * ''Cyathula cylindrica'' (Bojer) Moquin (Tangongona) (rm) * ''[[Cymbopogon citratus]]'' -- veromanitra, fantakamanitra, fatakamanitra, fiahana, fiehana, verofehana, verofehina, veromafaika. * ''[[Cymbopogon nardus]]'' * ''Cynanchum andrigitrense'' Choux (Vahinato) (rm) * ''Cynara scolimus'' L. (Artichaut) (rm) * ''[[Cynodon dactylon]]'' Pers -- arampandrotra, arapandrotra, fandrahana, fandropalana, fandrotrarana, fandrotsana, firifiry, <u>horomainty</u>, kidesy, kidresy, kindrese, kindresy, ladintrambo, rampadrotsa, rapandrotra, vahitsitafitahady, vandrahana, volonaondry, volotsaka * ''Cynoglossum rochelia'' DC (Anamaoty) (rm) * ''[[Cyperus articulatus]]'' Linné -- bitono, <u>mita</u>, mito, moita, tsimitamita, vondoha * ''[[Cyperus compactus]]'' Lamarck (Fitohizam-balala) (rm) * ''[[Cyperus distans]]'' L.F. (Kirindrambohitra II) (rm) * ''[[Cyperus esculentus]]'' -- karekika, karepoka * ''[[Cyperus madagascariensis]]'' Roemer et Schultze (Vendramparihy, Zozoro) (rm) * ''[[Cyperus rotundus]]'' * ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (Baker) Descoings -- famakientana, <u>vahy famakientana</u> === D === [[Sary:Datura innoxia Mill. flower, buds and foliage.jpg|vignette|278x278px|Kinakoho, ramiarana, ramiary (''[[Datura innoxia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Dactyloctenium aegypticum'' (Linné) P. Beauv (Ahitrombilahy) * ''Dalbergia purpurascens'' Baillon. (Hitsika). * ''Dalbergia'' sp. (Lanary). * ''Dalechampia clematidifolia'' Bojer (Teloravina) * ''Danais cernua'' Baker. (Bongontany) * ''Danais volubilis'' Baker. (Bongon-drano) * ''[[Datura alba]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) * ''Datura arborea'' Linné. (→ ''[[Brugmansia arborea]]'') * ''[[Datura innoxia]]'' (na ''Dature inoxia'') ''--'' (jm) * ''[[Datura tatula]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) -- kirary, ramiarana, voandramiary (jm) * ''[[Desmodium cajanifolium]]''. (Olana). * ''[[Desmodium canum]]'' SCHI et THEL. (Tsilavondrivotra). * ''[[Desmodium lasiocarpum]]'' Decaryi. (Lambohenjana). * ''[[Desmodium salicifolium]]'' DC. (Voapidrano). * ''[[Desmodium triflorum]]'' DC. (Voapibohitra). * ''[[Dianella ensifolia]]'' (L.) Redouté. (Kivondrombohitra) * ''Dichaetanthera cordifolia'' Baker. (Voatrotraka) * ''Dichaetanthera'' sp. (Hidina) * ''Dichapetalum chlorinum'' (Tul) Engler. (Voambahimazana) * ''Dichondra repens'' Forst (Telafoetra) * ''Dichrocephala latifolia'' DC (Ahibihidrina) * ''[[Dicoma incarna]]'' -- peha * ''Dicoryphe viticoides'' Baker (Tsitsihina) * ''[[Didierea madagascariensis]]'' -- sohongy, sogno, sogny, sony, soribarika (jm) * ''Didrostachys tenuifolia'' Benth. (Famahatra) * ''Didrostachys tenuifolia'' Bentham. (Roimainty II) * ''Dilobeia thouarsii'' R. et S. (Ramandriana) * ''Diodia sarmentosa'' Sweet. (Leiamenarana) * ''[[Dioscorea macabiha]]'' Jumelle et Perrier (Babangy) * ''[[Dioscorea oviala]]'' Baker (Oviala) * ''Diospyros sp.'' (Hazondriana) * ''Dodonaea madagascariensis'' Radlkofer. (Tsitoavana) * ''Dombeya'' sp. (Fimpona) * ''Dombeya'' sp. (Satrikoefamaratra) * ''[[Dracaena reflexa]]'' Baker. (Tavola) * ''Dracaena'' sp. (Hasina madinidravina) * ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' * ''[[Drosera ramanitacea]]'' Burchell. -- kimatanandro, mahatanando, <u>mahatanandomena</u> * ''Drymaria cordata'' Willd (Anantarika) === E === [[Sary:Eucalyptus amygdalina flower buds.jpg|vignette|276x276px| Kininina (''[[Eucalyptus amygdalina]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Elaeodendron sp.'' (Hazondrano II et III) * ''[[Eleodendron oliganthum]]'' Baker (Fanazava I) * ''[[Eleonorus tristis]]'' Hackel (Ahitsoritra) * ''Elephantus scaper'' L. (Tambakotambako) * ''Embelia concinna'' Baker. (Takasina) * ''Embelia nummulariofolia'' Baker. (Tanterakala Vavy) * ''Embelia obovata'' Mez. (Tanterakala) * ''Embelia pyrifolia'' Wild. (Tanterakala Lahy) * ''Emilia bathiaei'' H. Humbert (Anamananajary) * ''Emilia citrina'' DC (Tsiontsiona) * ''Emilia graminea'' DC (Anantahalaka II) * ''[[Entada abyssinica]]'' (Vahikarabo) * ''[[Entada chrysostachys]]'' (Sweet) Drake. (Fano) * ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana * ''Epallage anemonifolia'' DC (Anjavidy vavy) * ''Epallage dentata'' DC (Mafaitraty) * ''Equisetum rainosissimum'' Desf. (Kitohitohy) * ''Erigeron naudinii'' Bonnier (Aferontanimbohira madinika, Ahibahiny) * ''[[Eriobotrya japonica]]'' Lindl. (Bibasy) * ''Eriocaulon bifistulozum'' von Heurck (Kisangandrano vavy) * ''Eriosema procumbens'' Benth. (Fokondantra). * ''Erythroxylum discolor'' Bojer. (Taimboalavo) * ''Erythroxylum ferrugineum'' Cav. (Malaimbovony) * ''Erythroxylum gerardii'' Baker (Fanjoana) * ''Eucalyptus'' sp. (Kininimboasary) * ''Eucalyptus'' spp. -- kininina * ''Eugenia aromatica'' Linné. (→ ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'') (Jirofo) * ''Eugenia cyclophylla'' Baker. (Voaoriory). * ''[[Eugenia jambolana]]'' L. -- rotra, <u>robazaha</u>, rotrambazaha, rotravazaha, varotra * ''Eugenia phillyreaefolia'' Baker. (Rotra) * ''Eulalia villosa'' (Thunb) Nees (Mafáibaratra) * ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Euphorbia (section Tithymalus) emirnense'' Baker. (Fanovony) * ''[[Euphorbia hirta]]'' Linné -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, <u>zanraobera</u> (Jean Robert II) * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' -- betondro, famata, famatabetondro (jm) * ''[[Euphorbia prostrata]]'' -- kimenamena (jm) * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, lokofamata, mosotse (jm) * [[Euphorbia thymifolia|''Euphorbia'' ''thymifolia'']] Linné (Jean Robert I) * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' -- famata, laro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' (← ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'') -- bôridira (jm) * ''Euphorbia tulasneana'' Baillon. (Harina) * ''Evodia madagascariensis'' Baker. (Ampody madinika) * ''Evonymus elaeodendroides'' Loesener (Rangy) * ''Exacum quinquenervium'' Grisebach (Aferontany hazo) * ''Exacum tsimihety'' H. Humbert (Betarosa) === F === [[Sary:Flacourtia indica fruit in Hyderabad W IMG 7482.jpg|vignette|224x224px|Jingôma, lamontiala, lamonty, lamotsy, lamoty, ramontsy (''[[Flacourtia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Faureo forficuliflora'' Baker. (Hazombaroa) * ''[[Fernandoa madagacrariensis]]'' -- somontsohy (jm) * ''[[Ficus apodocephale]]'' Baker. (Voarabe). * ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voara, voarabe * ''Ficus megapoda'' Baker (→''[[Ficus polita]]'') (Aviavy, ''Mananona'') * ''[[Ficus melleri]]'' Baker. (Nonoka Beravina) * ''Ficus polyphlebia'' Baker. (Fompohona) * ''Ficus pyrifolia'' Lam. (Nonoka madinidravina) * ''[[Ficus sakalavarum]]'' -- adabo, adabobe, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, dabolatsaka (jm) * ''Ficus soroceoides'' Baker. (Ampaly) * [[Ficus trichopoda|''Ficus'' ''trichopoda'']] Baker. (Aviavy) * ''[[Flacourtia indica]]'' (← ''Flacourtia ramontchi'' l'Hérit.) -- hazombavy, jingôma, lamoty, ramontsy, tsingoma, tsongoma, voalamoty, voatronaka, voavoa (jm) * ''Flagellaria indica'' L. (Vahipika) * ''Floscopa glomeraia'' Hasskarl (Mahaleomitatao) * ''[[Flueggea virosa]]'' (← ''Flueggea microcarpa'') -- atsikana, fantsikakolahy, kotika, kotikana, patikahoko, teto, voafotsikotikana (jm) === G === [[Sary:Gossypium herbaceum 004.JPG|vignette|276x276px|Hasikitoky (''[[Gossypium herbaceum]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Geisoriza bojeri]]'' Baker (Tongolombato II) * ''[[Geranium simense]]'' Hochstetter (Mahatanandofotsy II) * ''[[Gerbera elliptica]]'' Humbert (Fotsiavadika, Kelivoloina I) * ''[[Gerbera hypochaeridoides]]'' Baker (Marovatra) * ''[[Gladiolus garniera]]'' Klatt (Kisesidahy) * ''[[Glochidion oreichtitum]]'' J. Leand. (Ahidratsy) * ''Gnaphalium luteo album'' L. (Ahipotsy II) * ''[[Gnidia danguyana]]'' Leandri. (Avoha) * ''[[Gomphocarpus cornutus]]'' Decaisne (Fanory) * ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena * ''[[Gossypium herbaceum]]'' -- hasikitoky, landihazo (jm) * ''[[Grewia lavalanensis]]'' H. Bn. (Saily). * ''Grewia'' sp. (Mandrianketra) * ''Gunnera perpansa'' L. (Tangina) * ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' -- [[ambiaty]] * ''[[Gymnosporia commiphoroides]]'' H. Perr (Roitsokina) * ''[[Gymnosporia divaricata]]'' Baker (Fantsimbala II) * ''[[Gymnosporia linearis]]'' (Linné fils) Loesener (Tsingilofilo) (jm) * ''[[Gymnosporia trigyna]]'' (Lamarck) Baker (Volanany) === H === [[Sary:Hypoxis angustifolia MS 3546.jpg|vignette|315x315px|Saonjonimpanaraka (''[[Hypoxis angustifolia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Halleria ligustrifolia'' Baker. (Sesesoy) * ''Hartogiopsis trilobocarpa'' H. Perr (Befaroraotra) * ''[[Harungana madagascariensis]]'' (← ''Haronga madagascariensis'' Choisy) -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, <u>harongana</u>, miangaroka * ''Helichrysum abbayesei'' Humbert (Ahitrandriana vavy) * ''Helichrysum cordifolium'' DC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum delicatissimum'' Humbert (Ahitrandriana lahy, Sesinkondana) * ''Helichrysum faradifani'' Scott Ellicot (Ahibalala) * ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' Humbert -- rambazina, rambiasina, <u>rambiazina</u> * ''Helichrysum hypnoides'' Viguier et Humbert (Tsantsambaitra III) * ''Helichrysum indutum'' Humbert (Ahipotsy I) * ''Helichrysum microcephalum'' ADC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum plantago'' ADC (Soatsamay) * ''Helichrysum rusillonii'' Hochreutiner (Ahibalala) * ''Helichrysum selaginifolium'' Vig et Humbert (Sava) * ''Helichrysum sp.'' (Tsantsambaitra II) * ''Helichrysum subumbellatum'' H. Humbert (Kijanonovoy) * ''Helichrysum viguieri'' et ''ambositrense'' H. Humbert (Maimboakondro) * ''Hibiscus caerulescens'' H. Bn. (Hafotsokina I) * ''Hibiscus diversifolius'' Jacquin. (Roimainty) * ''Hieracium capense'' Linné (Anantahalaka I) * ''Hieracium madagascariensis'' DC (Kiramborambo) * ''Homalium axillare'' (Lamarck) Bentham (Hazombato) * ''Homalium oppositofolium'' Baillon (Tavolo rano) * ''Hydrocotyle bonariensis'' Lam. (Kiatondra fotsy) * ''Hydrocotyle hirta'' R. Br. ex A. Richard. (Viliabetsahona). * ''Hydrocotyle ranunculoides'' Linné fils. (Telafoetrandrano) * ''Hydrostachys goudotiana'' A. Juss. (Mandriandrano) * ''[[Hylocereus triangularis]]'' Britt (Tsiloteloriana) * ''Hyparrhonia rufa'' Stapf. (Veroferana) * ''Hypericum japonicum'' Thunb (Famalhaihaihana lahy) ** ''Hypericum japonicum'' var ''crispum'' Thunb (Betoerana) * ''Hypericum lalandii'' Choisy (Kianikanika) * ''[[Hyphaene coriacea]]'' -- babangy, lohakoko, lokoko, satra (jm) * ''Hypoestes calaminthoides'' Baker (Sarikimalaho I) * ''[[Hypoxis angustifolia]]'' Lamarck (Saonjonimpanaraka) * ''[[Hyptis pectinata]]'' Poiteau (Afolava) * ''Hyptis spicigera'' Bojer (Afolava antahalaka) === I === [[Sary:Ilex mitis - Cape Holly tree - berries detail 3.JPG|vignette|243x243px|Kamasina, lampivato, lapivahatra, nofotrakoho, tsialefitra, tsimidretsa, valolahy (''[[Ilex mitis]]'')]] [[Sary:Imperata cylindrica - Cogon grass.jpg|vignette|242x242px|Antsoro, fehana, saingona, tenina (''[[Imperata cylindrica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Ichnocarpus frutescens'' * ''[[Ilex mitis]] --'' hazondrano, kamasina, lampivahitry, lampivato, lapivahatra, manofotrakoho, monofotrakoho, nofotrakoho, talate, timpantrozona, tsialefitra, tsimendretsa, tsimidretra, tsimidretsa, tsimitety, tsimitretra, valolahy * ''Ilysanthes rotundifolia'' L. (Voanjomanga madinika an-tanety). * ''Impatiens firmula'' Baker (Silamoridrano) * ''Impatiens sp.'' (Kivolavola, Volavolanandrongo) * ''[[Imperata cylindrica]]'' Beauv -- antsoro, fakatenina, fehana, manevika, saingona, <u>tenina</u>, tenona, tsevoka (jm) * ''[[Indigofera arrecta]] Hochstetter'' ''--'' <u>aika</u>, engitra * ''Indigofera bojeri'' Baker. (Kijanolambala). * ''Indigofera glabra'' Linné. (Aika lahy). * ''Indigofera leucoclada'' Baker. (Fisatendro). * ''Indigofera mimosella'' Baillon. (Kiotsiotsiotany Lahy). * ''Indigofera pedunculata'' Baker. (Aika mena). * ''Indigofera'' sp. (Maitsokely). * ''[[Indigofera spicata]]'' * ''Indigofera stenossepala'' Baker. (Kiotsiotsiotany Vavy). * ''[[Indigofera suffruticosa]] -''- aika, engitra, hengitra * ''[[Indigofera tinctoria]]'' -- aika, angitra, engitra, fangira, fatotra, hengitra, kitsakitsa, lefitra, netsy, tapisakondry * ''Indigofora'' ''bojeri'' Baker (Kijanom-balala) * ''Inula perrieri'' Humbert Matfeld (Lelanomby) * ''[[Ipomoea aquatica]] --'' antarika * ''[[Ipomoea batatas]]'' Lam. -- <u>vomanga</u>, bageda, bokala (jm) * ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (Vahindranavavy) * ''Ipomoea desmophylla'' Choisy (Kifolona) * ''Ipomoea medium'' Choisy (Vanjitra) * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' L. ''--'' lalanda, lalandandriaka, lalandana * ''Iresine herbstii'' (= ''Iresine diffusa'' f. ''herbstii'') * ''Iresine lindenii'' Hook (Belohalika) * ''[[Isolona madagascariensis]]'' -- ambary, kililo, ombary, ombavy, roimbary, roimbavy * ''Ixora coccinea'' * ''Ixora neriifolia'' * ''Ixora perrieri'' === J === [[Sary:Jatropha curcas at thenmala 2014 (1).jpg|vignette|Kimampotsy, kizika, salabo, savoa, tanantanambazaha, tanatanampotsy, voanongo ([[Savoa|Jatropha curcas]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'' L. (Kinanomena) -- boy, ditin-kinana, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo, voanongo (jm) * ''[[Jussiaea repens]]'' Linné. (Kiatondra) * ''[[Justicia tenella]]'' T. Anders (Solidandrano) === K === [[Sary:Kalanchoe prolifera 2019-12-13 6175.jpg|vignette|249x249px|Sodifafana (''[[Kalanchoe prolifera]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'' (← ''Bryophyllum daigremontianum'') * ''[[Kalanchoe delagoensis]]'' (← ''Bryophyllum delagoense'') * ''[[Kalanchoe eriophylla]]'' <small>Hilsenb. & Boj. ex Tul.</small> -- kimavo, kimavokarana, rengirengy, sofinapaha. * ''[[Kalanchoe grandidieri]] -''- isaka, <u>lalampobohitsa</u>, mongy, sofisofy * ''[[Kalanchoe laxiflora]]'' <small>Baker</small> -- kilenga * ''[[Kalanchoe orgyalis]]'' <small>Baker</small> -- <u>toarenihazo</u> * ''Kalanchoe pannosa'' <small>Baker</small> (→ ''[[Kalanchoe eriophylla]]'') -- <u>rengirengy</u> * ''[[Kalanchoe pinnata]]'' (←''Bryophyllum pinnatum'') * ''[[Kalanchoe prolifera]]'' <small>R. Hamet</small> -- sodifafana * ''[[Kaliphora madagascariensis]]'' Hook fils. (Ranendo) * ''[[Keraudrenia macrantha]]'' (H. Bn) J. Arines. (Siandahy). * ''[[Kostletzkya adoensis]]'' (A. Rich) Mast. (Kotose) === L === [[Sary:LantanaFlowerLeaves.jpg|vignette|Radriaka, tainakoho, taindelontsinoa (''[[Lantana camara]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Labramia costata'' (Hartog) Aubréville. (Votodingana). * ''[[Lactuca indica]]'' L. (Beroberoka) * ''Lagarosiphon madagascariensis'' Caspary (Kisangandrano) * ''[[Lagenaria siceraria]]'' (Molina) Standley (Voatavo Giga) * ''Laggera alata'' Linné (Arasoy) * ''[[Lantana camara]]'' Linné.-- radredreka, <u>radriaka</u>, riadriatra, tainakoho, taindelontsinoa (jm) * ''Laportea amberana'' (Baker) Leandri. (Ambera) * ''Lasiosiphon decaryi''. (Hazomalafana). * ''Lasiosiphon perrieri'' Leandri. (Avohambohitra) ; * ''Lathraeocarpa acicularis'' Bremeka mp. (Tsimarofy) * ''Laurembergia madagascariensis'' Schindler (Kalabotretra lahy) * ''Laurembergia veronicifolia'' (Bory) Schindler (Kiatondra mena) * ''Lautembergia ankafinensis'' Baillon Pax et Hoff (Kinanafotsy) * ''Lautembergia sp.'' (Karambito Vavy) * ''Lebeckia retamoides'' Baker. (Rongalahy). * ''Lemna paucicostata'' Linné. (Manotopotsy). * ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, <u>lanjambola</u> * ''[[Leptadenia madagascariensis]]'' -- mojy, taratarika, tarikarika, taritarika, vaheronto, vahirano, vahironto, vahirontovavy (jm) * ''Leptolaena pauciflora'' Baker (Larokaitkana) * ''Linociera tropophylla'' Perrier de la Bathie. (Tsilambozana). * ''Lippia citriodora'' Linné. (Kinina Oliva) ; * ''Lissochilus plantagineus'' H. Perr. (Tongolombato I) * ''Lissochilus vaginatum'' n.n. = ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Lobelia filiformis'' Lamarck. (Kimangamanga). * ''Lophotocarpus guyanensis'' Michaux (Vilahy betsahona am-parihy) * ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser (Menariana) * ''Ludwigia abyssinica'' A. Richard. (Kiatondra lahy) * ''Ludwigia octovalvis'' (Jacquin) Raven. (Molalia) * ''Ludwigia octovalvis s. espèce sessiliflora'' (J.) Raven. (Voangindrano I). * ''Lycopodiella cernua'' (L.) Pichi Sermolli. (Tongotsokina). * ''Lycopodium clavatum'' Linné. (Tongotsokina) * ''[[Lygodium lanceolatum]]'' Desv. -- famatotrakanga, <u>fandrikakanga</u>, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito * ''Lysimachia rhumeriana'' Vatke. (Voahangindrano II). === M === [[Sary:Melia azedarach 01433.jpg|vignette|Voandelaka (''[[Melia azedarach]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Macaranga cf alnifolia'' Baker (Mokanarana) * ''Macaranga cf echinocarpa'' Baker. (Fananimena) * ''Macaranga cuspidata'' Baillon. (Aposa) * ''Macaranga mongue'' Baillon (Mongy) * ''Macaranga ribesioides'' Baker var. ''longifolia'' Leandri (Karambito I) * ''Macaranga sphaerophylla'' Baker (Mongofasina) * ''[[Maerua filiformis]]'' Drake -- akaonala, akohonala, sarifilao, sasavalahy, solenty, soletry, soletsy, somanga, somangileta, somangy, tohiravina, tsimangy (jm) * ''Maesa trichophlebie'' Baker. (Voarafy). * ''Malva verticillata'' Linné. (Miakany) * ''[[Mangifera indica]]'' L. -- borabe, enbe, kitamoamoa, maitsoantitra, <u>manga</u> * ''[[Manihot esculenta]]'' (na ''Manihot utilissima'' Pohl.) -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo * ''Marattia microcarpa'' Mett. (Tsipaho II). * ''Marchantia sp.'' (Vahohotany) * ''Mariscus sp.'' (Kirindrambohitra I) * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio (jm) * ''Mascarenhasia arborescens'' DC var. ''geayi'' (Costantin et Dubois) Boiteau (Kidroa) * ''[[Mascarenhasia lisianthiflora]]'' (Bojer) ADC -- angalora, barabanja, befaroraotra II, gidroa, gidroala, gidroanala, gidroandrano, gidronosy, godroa, godroala, godroanala, hazompika, kidroala, kidroalahy, kokomba, tandrokosy, vonifotsy (jm) * ''Medinilla'' sp. (Takasina II) * ''Medinilla'' sp. (Voatotongana) * ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- kininindrano, niaoly * ''Melanthera'' sp. (Karaoty soavaly) * ''[[Melia azedarach]]'' Linné. (Voandelaka) (jm) * ''Melinis minutiflora'' Palisot de Beauvois (Menakapaha) * ''Mentha sp.'' (Solila) * ''Mesanthemum rutenbergianum'' Kornicke (Fotsivolo) * ''Micranthus oppositifolius'' Wendland (Sarikimalaho II) * ''Micromeria flagellaris'' Baker (Ahibandana) * ''Micronychia tsaratana'' (Baker) Capuron anc. Rhus (Tarentana) * ''Mimosa latispinosa'' Lamarck. (Roikina / Roimainty III) ; * ''Mimosa pudica'' Linné. (Ramirena) ; * ''Mimulus madagascariensis'' Bentham. (Voanjomanga lahy) ; * ''Mohria caffrorum'' Desvaux. (Manilahy). * ''Mollugo nudicaulis ficoides'' Lamarck. (Aferontany). * ''[[Momordica charantia]]'' -- mafaibe, margôza, margôzy * ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo (jm) * ''[[Moringa drouhardii]] --'' hazomalanga, maroseranana, marosirana (jm) * ''[[Mucuna pruriens]]'' DC. (Takilotra). * ''Muhlenbeckia platyclada'' Meisner. (Tavy Hasina). * ''Mundulea barclayi'' (Telfair) Viguier. (Fanamo I). * ''Mundulea pauciflora'' Baker. (Ranongoaka II). * ''Mundulea sericea'' (Will) Chevalier. (Fanamo II). * ''Mundulea suberosa'' Bentham. (Ranongoaka I). * ''[[Murdannia nudiflora]]'' (← ''Commelina nudiflora'') -- ahidimaño, andranahake, tsimativonoina (jm) * ''[[Musa paradisiaca]]'' -- akondro, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa * ''[[Musa sapientium]]'' Linné. (Akondro). * ''Mussaenda arcuata'' Poiret. (Tsantsambaitra / Tsikirity) * ''Mussaenda vestita'' Baker. (Fatora) * ''Myrica bojariana'' Baker. (Lakarano) ; * ''Myrica rugulosa'' Baillon. (Sorabatana). * ''Myrica spathulata'' Mirbel. (Sarindrahaika) ; * ''Myrothamnus moschatus'' Niedenzu. (Maharaoka). * ''Mystroxylon aethiopicum'' (Thunb.) Loesener (Fanazava II) === N === [[Sary:Nasturtium officinale kz11.jpg|vignette|208x208px|Anandrano ([[Nasturtium officinale]])]] [[Sary:Plant nicotiana tabacum.jpg|vignette|312x312px|Lobaka, parakigasy, paraky, tambako ([[Nicotiana tabacum]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Nasturtium barbareaeafolium'' Baker (Tomoa) * ''[[Nasturtium officinale]]'' R. Br. -- [[anandrano]] * ''Nastus borbonicus'' J.F. Gmelin (Volo) * ''Nauclea cuspidata'' Baker. (Voamalompangady) * ''Nelsonia campestris'' R. Brown (Sirasirakanify) * ''Nematostylis loranthoides'' Hook. (Maroatody) * ''[[Neobeguea mahafaliensis]]'' -- andipasy, andy, bemahova, handy, hazolava (jm) * ''Neotina isoneura'' (Radlk) Capuron. (Ody Fo) * ''[[Nepenthes madagascariensis]]'' Poir. (Berakotra). * ''[[Nephelium let-chi]]'' Camb. (Latosy) * ''Nephrolepis tuberosa'' (Bory) Prantl. (Kivainga) * ''Nesogenes glandulosus'' (sp) (Scott Elliot) Wildr. (Tamboronomby) * ''Neyraudia arundinacea'' (L.) Henrard (anc. ''arundo mad.'') (Fataka) * ''Nicandra physaloides'' Gaertner. (Gaboreda) * ''Nicholsonia barbata'' (Linné) De Candolle. (Vonjy). * ''Nicholsonia diversifolium'' Poiret. (Vonjy lahy). * ''[[Nicotiana tabacum]]'' Linné. -- bekira, dary, dobibika, dolibika, dorindobaka, fitsako, hitsiky, lobaka, maimbobe, parakigasy, paraky, paraky gasy, sata, tambako, tobaka, tombako, tsisata, tsitata * ''Nidorella chrysocoma'' DC (Angamay) * ''[[Noronhia]]'' spp. -- laitra, tsilaitra * ''Nuxia grandifolia'' Scott Elliot. (Lambinana Tambonaika) * ''Nuxia oppositifolia'' (Hochst) Bentham. (Lambinana (Btl)) * ''Nuxia pachyphylla'' Baker. (Hazongaga) * ''Nuxia verticillata'' Lamarck. (Lambinana (Aga)) * ''[[Nymphea stelleata]]'' Willd. ([[Voahirana|Tatamo]]). === O === [[Sary:Ocimum gratissimum (21913853081).jpg|vignette|Romba, rombabe, rombanakoho (''[[Ocimum gratissimum]]'')]] [[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Ocimum canum]]'' Sims (Kirijana) -- karanzane, kirangay, kiranjay, kirijana, mampivehana, romba, rombakely, rombiromby, rombovola (jm) * ''[[Ocimum gratissimum]]'' Linné (← ''Ocimum guineense'') -- romba, rombabe, <u>romban' akoho</u>, romby (jm) * ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' -- rombabe, romby * ''[[Olax lanceolata]]'' -- ambihotse, ambihotsy (jm) * ''Oldenlandia caffra'' Eyckl et Zeyh. (→ ''[[Cordylostigma virgatum]]'') (Ahibitsika) -- kimalomata, matoakely, rongonintany, tsipipika, voandrongonitany * ''Oldenlandia heynii'' Oliver. (Arintany) * ''Oliganthes pseudocentauropsis'' Humbert (Hazomboay) * ''Oncostemon'' sp. (Hazotohodahy) * ''[[Operculicarya decaryi]]'' -- japy, jaby (jm) * ''Ophicolea floribunda'' (Bojer) Perrier (Voalava) * ''Ophio glossum''. (Tokan-tsofina) * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' Linné (Raketa) * ''Ottelia ulvae folia'' Buch (Lopatra) * ''Oxalis corniculata'' Linné. (Kimamy). === P === [[Sary:Pachypodium brevicaule 107837097.jpg|vignette|279x279px|Sakarivombato (''[[Pachypodium brevicaule]]'')]] [[Sary:RIPerseaGratissima.jpg|vignette|336x336px|Zavôkà (''[[Persea gratissima]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Pachypodium brevicaule]]'' Baker (Sakarivombato) * ''Pachytrophe dimepata'' Bureau. (Mahanoro lahy) * ''[[Paederia argentea]]'' A. Richard. (Kotrokantsina) * ''[[Paederia majungensis]]'' -- laingovahira, lengo, lengobe, lengomaimbo (jm) * ''[[Pandanus utilis]]'' Bory. (Vakoana). * '''''[[Parkinsonia aculeata]]'' -- (jm)''' * ''[[Passiflora stipulata]]'' Aublet. (Giranadela) * ''[[Paullinia pinnata]]'' L. -- famehivala, famevala, fany, kihosa, kiosa, marirana, masonombilahy, vahifamehivala, vahifitoaty, vahikony, vahimarinanga, vahimarirana, <u>vahy famehivala</u> (jm) * ''Pavonia bojeri'' Baker. (Hafotrakanga) * ''Pavonia urens'' Linné. (Tsontsona). * ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'' (→ ''[[Euphorbia tithymaloides]]'') -- bôridira * ''Pellaea goudotii'' Kuntz var. ''compacta'' Bonaparte (Ampangavy) * ''Pellaea viridis'' (Forok) Prantl (Ampanganamalon'a) * ''Pentanisia veronicoides'' Baker. (Voalobotany) * ''[[Pentatropis nivalis]]'' -- tinaikibo (jm) * ''[[Pentopetia androsaemifolia]]'' Decaisne (Tandrokosy II) * ''Pentopetia androsaemifolia'' Decaisne (Vahitandrokosy) * ''Peperomia baronii'' Baker. (Toareny) * ''Peperomia'' sp. (Toareny vavy) * ''[[Persea gratissima]]'' Gaert. ([[Zavôka|Zavoka]]). * ''Peucedanum capense'' Sonder. (Fanivapotsy) * ''Phaseolus'' sp. (Vahinondry). * ''Phellolophium madagascariensis'' Baker. (Tsileondroaho) * ''Philippia sp.'' (Anjavidy lahy, Kiringy, Kisia) * ''[[Phragmites australis]]'' (jereo ''[[Phragmites mauritianus]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phragmites mauritianus]]'' (jereo ''[[Phragmites australis]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phyllanthus amarus]]'' (jereo ''[[Phyllanthus niruri]]'') -- ambanivoa, anakatsotsy (jm) * ''[[Phyllanthus casticum]]'' -- faintina, hazontanalahy, hazontanty, hazotana, hazotanty, sagnira, taintona, tentina (jm) ** ''Phyllanthus casticum'' var. ''madagascariensis'' Leandri (Repika) * ''Phyllanthus decipiens'' (Baillon) Muller d'Argovie (Hazotanalahy) * ''Phyllanthus cf echinocarpa'' Baker. (Haga) * ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy (jm) * ''Phyllanthus nummulariaefolius'' Poiret (Rimorimo) * ''Phyllanthus sp.'' (Antilafoetra) * ''Phyllanthus sp.'' (Hazotana) * ''Phyllarton bojerianum'' DC (Zahana) * ''Phymatodes scolopendria'' (Burm) Ching. (Tsiampanga). * ''Physalis alkekengii''. (Kelimatoa) * ''[[Physalis peruviana]]'' Linné. (Voanantsindrana) * ''[[Physena madagascariensis]]'' Noronba ex Thouars (Resonjo) * ''Phytolacca abyssinica'' Jacquin. (Vahivoraka). * ''Phytolacca dodecandra'' l'Heritier. (Tambonoa II) * ''Phytolacca goudotii'' Briq. (Mandemoka * ''Pigeum africanum'' Hooker fils. (Sary * ''Pimpinella ebracteata'' Baker. (Aferontanimbohitra) * ''[[Piper cubeba]]'' Linné. (Betel marron) * ''[[Piper nigrum]]'' Linné. (Poivre) * ''[[Piper pyrifolium]]'' Vahl. (Tsiperifery) * ''[[Piper subpeltatum]]'' Willd. (Voanotonotra). * ''Pistia stratiotes'' Linné (Azafy) * ''[[Pithecellobium dulce]]'' Bentham. -- kilimbazaha (jm); * ''Plantago tanalensis'' Baker. (Azafimbohitra). * ''Plectaneia elastica'' Jumelle et Perrier (Vahitsipilo) * ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- balisama, balsama (jm) * ''Plectranthus hoslundioides'' Scott Elliot (Felantanitely) * ''Plectranthus madagascariensis'' Benth (Farimaso) * ''Plectronia'' sp. (Tomenjana) * ''[[Pluchea bojeri]]'' -- famonty, famonto, famoty, samoty, samonty (jm) * ''[[Pluchea grevei]]'' -- famonty, famoty, samonta (jm) * ''[[Plumbago aphylla]]'' -- kifafalahy, kitohy, motimoty, tsibolo (jm) * ''[[Plumeria alba]]'' Linné (Frangipanier) * [[Plumeria rosea|''Plumeria'' ''rosea'']] Linné (Frangipanier) * ''[[Plumeria rubra]]'' -- (jm) * ''[[Poivrea coccinea]]'' DC (Halaitra) * ''[[Poivrea phaneropetala]]'' H. Perrier ([[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]) * ''Polycline proteiformis'' H. Humbert (Jiramainty) * ''Polygonum lanigerum'' R. Br. (Tambonoa) * ''Polygonum senegalense'' Meisner. (Arivotaombelona) * ''Polyscias sp.'' (Hazotsora, Tsingatry) * ''Polystachia'' sp. (Valily lahy) * ''[[Portulaca oleracea]]'' L. -- anamatavy, ananjabora, botrabotra, fandrianomby, kalabotretra, <u>kalabotretraka</u>, kambo, kibotrabotra, taikombelahy, tsibotrabotra, tsikobokobondanitra (jm) * ''Potamogeton javanicus'' Hasskarl. (Somotra Hakàka). * ''Pothos chapelieri'' Scot (Ramatsatso I) * ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso * ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina * ''[[Psidium cattleyanum]]'' Sabine. ([[Goavy]] tsinahy) * ''[[Psidium guajava]]'' -- angavo, gavo, gavy, goava, goavy (jm) * ''[[Psidium pomiferum]]'' Linné. (Goavy fotsy) * ''Psindia angustifolia'' H. Humbert (Dingandahy) * ''Psindia salviaefolia'' Baker (Kimalahogasy) * ''Psorospermum androsaemifolium'' Baker (Tsifady II) * ''Psorospermum cerasifolium'' Baker (Hazomafaitra) * ''Psorospermum Fanerana'' Baker (Tsifady I) * ''Psorospermum sp.'' (Tsifady lahy) * ''Psychotria'' sp. (Voamasondrainibe) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Aniandro) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Parakinjirika) * ''[[Punica granatum]]'' Linné. (Ampongambendanitra) * ''Pycnoneurum junciforme'' Decaisne (Fokotohata) * ''Pycreus mundtii'' Nees. (Ahibita) * ''Pycreus polystachyus'' P. Beauvais * ''Pycreus sp.'' (Lohakoho) * ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'') * <u>''Pyracantha'' sp. ou ''Crataegus'' sp. (petites mandarines);</u> === Q === [[Sary:Quassia indica 30.JPG|vignette|230x230px|Bemafaitra, farafaka, fatraina, mangafoky, samandora (''[[Quassia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Quassia indica]]'' (na ''Samadera indica'') -- afatraiña, bemafaitra, bifetry, farafaka, fatraina, fatrain-drazana, mangafoky, menavoiny, samandora, simaroba * ''Quisqualis indica'' (→ ''[[Combretum indicum]]'') === R === [[Sary:Ricinus communis Rącznik pospolity 2024-01-20 Malaga 02.jpg|vignette|277x277px|Kinana (''[[Ricinus communis]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Radamaea montana'' Benth. (Tambarasaha) * ''Ranunculus pinnatus'' Poiret. (Afontany) * ''Ravensara aromatica'' → ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' * ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small> →''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> -- (Molaliambo) * ''Reissantia angustipetala'' (H. Perrier) N. Hallé (Anc. ''Hippocratea'') (Fanolehana I) * ''Rhodocodon madagascariensis'' Baker. (Tongolontotozy) * ''Rhodosepala pauciflora'' Baker. (Tamborokisoa) * ''[[Rhopalocarpus lucidus]]'' -- hazondrenetsy, hazondrengetsy, hazondringitra, rengitra, rengitrabe, talafotsy, talafoty, taolafoty (jm) * ''[[Ricinus communis]]'' Linné -- fampinonoana, kimanga, kinamena, <u>kinana</u>, kinanamena, mangarahana, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa, tseroka (jm) * ''[[Rubus apetalus]]'' Poiret. (Roifotsy) * ''[[Rubus pauciflorus]]'' Baker. (Roimainty II) * ''[[Rubus rosaefolius]]'' (Linné) Baker. (Voaroitsaka). * ''Rumex bequaertii'' de Wildemann. (Bolela) === S === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' [[Sary:Syzygium aromaticum on tree.jpg|vignette|Jirofo, karafoy (''[[Syzygium aromaticum]]'')]] * ''Sabaea brachyphylla'' Grisebach (Tsakomanta lahy) * ''Sabicea diversifolia'' Persoon. (Sefa) * ''[[Saccharum officinarum]]'' -- andrefo, farimainty, farimanga, fary, fia-pary, fisika, lailay, lengompary, mavotohona, ongompare (jm) * ''Salix madagascariensis'' Baker. (Siho). * ''[[Salvadora angustifolia]]'' Turill. -- sasavy, tanisy, tsingilo (jm) * ''[[Salvia coccinea]]'' Linné (Romba madinika) * ''Salvia cryptoclada'' Baker (Kanda II) * ''Sarcobotrya stringosa'' (Benth) R. Viguier. (Voavoananakova). * ''Satyrium'' sp. et ''Cynorchis'' sp. (Voatadidy). * ''Schefflera bojeri'' (Seeman) Viguier (Alomanaka) * ''Schefflera helleana'' Bernadi (Tsingila) * ''Schefflera longepedicellata'' (Lecomte) Bernadi (Felatanamanahary) * ''Scleria griegifolia'' (Riedley) Raynal (Kirindrambohitra, Kirindrandrano, Ravindahasa) * ''[[Sclerocarya birrea]]'' -- sakoa, sakoana, voankatsoa ** ''Sclerocarya birrea'' subs. ''caffra'' (←''Sclerocarya caffra'' ← ''Poupartia caffra'') -- sakoa, sakoana, voankatsoa (jm) * ''[[Scoparia dulcis]]'' L. -- fafatsambo, famafa, famafampanavy, famafampaniry, famafasambo, famafatsambo, hazomamosarikasy, hazomamy, jamalanjirika, tsianjiajia, tsijiajia, tsinjiajia (jm) * ''Secamone glaberrima'' (K. Sch) Choux (Vahimena) * ''Secamone tenuifolia'' (Kindrono, Sanatry) * ''Selaginella fissidentoides''. (Tanantrandraka II). * ''Selago muralis'' Linné. (Manahahàha) * ''Senebiera didyma'' Pers. (Tsingita) * ''Senecio ambositrensis'' Humbert (Hanindraisoanampondra) * ''Senecio canaliculatus'' Bojer ex DC (Kelimavítrika) * ''Senecio cochlearifolius'' Bojer ex DC (Anjevy) * ''Senecio decaryi'' Humbert (Rambontsoavaly II) * ''Senecio faujasioides'' Linné (Kimamboiboy) * ''Senecio hildebrandtii'' Baker (Rambontsoavaly I) * ''Senecio longiscapus'' Bojer ex DC (Menavitrana) * ''Senecio multibracreatus'' Bak (Angeambohitra) * ''Senecio resectus'' Bojer ex DC (Ahipanala) * ''Senecio vittarifolius'' Bojer in DC (Anantsongontany) * ''[[Senna alata]]'' (← ''Cassia alata'') -- anjananjana (jm) * ''Senna fistula'' (← ''Cassia fistula'') * ''[[Senna occidentalis]]'' (← ''Cassia occidentalis'') ''--'' sagnatrindolo, sanatrindolo, saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara (jm) * ''Sepramacoce ocymoides'' Burman. (Ambotona) * ''Sesamum indicum'' DC. (Voanaho). * ''[[Sesbania madagascarensis]]'' -- katsakatsa (jm) * ''Sesbania rostrata'' (←''Sesbania punctata'' DC.) (). -- fanaravoana, katsakatsaka, kintsakintsana, manjato, velonasara * ''[[Sida parvifolia]]'' DC. (Mandravasarotra vavy) * ''Sida spinosa'' ''-''- mandravasarotra (jm) * ''[[Sida urens]]'' Linné. (Satrikoefamaratra / Sindahoro) * ''Siegesbeckia abyssinica'' Olivier (Kiravita) * ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' Linné -- <u>ditinangatra</u>, <u>Fanisindoloratsy</u>, mandalodiaraikitra, satrikoazamaratra, satrikoefamaratra, tsivadihana * ''Smilax kraussiana'' Meiss. (Fandrikibodisy). * ''Smithia chamaechrista'' Benth. (Fanivamena). * ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- * ''[[Solanum americanum]]'' -- amelo, anamamy, anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo, melo (jm) * ''Solanum auricula tum'' Ait. (Sevabe) * ''Solanum erythracantum'' Baker. (Sakaifantsinakohoy) * ''Solanum indicum'' Linné. (Voampoana / Voanatindrana) * ''Solanum nigrum'' Linné. (Anamafaika / Anamamy) * ''Solanum nodiflorum'' jacquin. (Anamamy) * ''Solanum'' sp. (Voanjomora) * ''Sonchus oleraceus'' L. (Anamboraka) * ''Sparmannia discolor'' Baker. (Fantsimbala III) ; * ''Sphenomeris chusanae''. (Kondrehitra) ; * ''Spilanthes oleracea'' Jacq (Anamalao) * ''Sporobolus africanus'' (Poiret) Robyns et Tournay (Fandrotrarana) * ''Stachys sp.'' (Gaga) * ''Stachytarpheta jamaicensis'' L. Vahl. (Ananomby) ; * ''Stachytarpheta jamaicensis'' Vahl. (Tsipotina) ; * ''Stenocline inuloides'' DC (Tsitakombohitra) * ''Stenotaphrum dimidiatum'' Brong. (Ahipisaka) * ''Sticherus flagellaris'' St John. (Ringotra) * ''Strongylodon'' sp. (Vahitsaramaso). * ''Strychnos diploricha'' Leeuwenberg. (Betady) * ''Symphonia sp.'' (Somoronamboa) * ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'' -- jirofo na karafoy === T === [[Sary:Tamarindus indica - mmr.jpg|vignette|373x373px|Dilo, kily, madiro (''[[Tamarindus indica]]'')]] [[Sary:Tridax procumbens 252740558.jpg|vignette|208x208px|Angamay, angea (''[[Tridax procumbens]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony * ''Tacca pinnatifida'' Forst. (Tavolo). * ''Tachiadenus carinatus'' Grisebach (Felamanga) * ''Tachiadenus longiflorus'' Grisebach (Malanilava) * ''Tagetes erecta'' Linné (Kiranjany) * ''[[Tamarindus indica]]'' Linné -- dilo, diro, kile, kililo, kily, lilo, madilo, madiro, monte, monty, voamadilo, voamatony, voamatory (jm) * ''Tambourissa parvifolia'' Baker. (Ambora lahy) * ''Tambourissa purpurea'' ADC. (Amboramavo vavy). * ''Taraxacum officinale'' Web (Ananangisa) * ''Tephrosia humberti'' N. Dumaz. (Voatelinondry vavy). * ''Tephrosia linearis'' Pers. (Manaribe). * ''Tephrosia lyallii'' Baker. (Fokongaga). * ''[[Tephrosia pungens]]'' -- taivositse (jm) * ''Tephrosia retamoides'' Solederer. (Kifafalahy). * ''[[Terminalia mantaly]]'' H. Perr (→? ''Terminalia neotaliala'') -- mantalia, mantaliala, mantaly, talio, taly, tsihazo (jm) * ''Tetracera rutenbergii'' Buch. (Vahy marâna) * ''Tetradenia fruticosa'' Benth (Bororona) * ''Tetradenia hildebrandtii'' Briquet (Bororona manala ratsy) * ''[[Tetraena madagascariensis]]'' -- filatatao (jm) * ''Thunbergia leucorhiza'' R. Benoist (Vahimavana) * ''Thunbergia platyphylla'' Baker (Voakerépoka, Voanjomanga an-tanety) * ''[[Toddalia asiatica]]'' Lamarck. (Kasimba) * ''Toneria pedunculari-formis'' Bonati. (Kimataho Lahy) * ''Torenia parviflora'' Buch. Hamilt. (Ananotsy) * ''Torenia stolonifera'' Bojer. (Tsakomanta) * ''[[Tragia furialis]]'' Bojer (Takilo-dambo) * ''Trema commersonii'' Blume (Vakoka) * ''[[Trema orientalis]]'' Blume''.'' ''--'' andraraizina, andrareza, andrarezina, andrarezo, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, <u>vakoka</u> (jm) * ''[[Tridax procumbens]]'' L. -- angamay, angea (mj) * ''Tristemma virusanum'' Jussieu. (Voatrotrokala). * ''Triumphetta rhomboidea''. (Hafotsokina II) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''[[Typha angustifolia]]'' Linné. (Kivondrona). * ''Typhonodorum lildleyanum'' Schott (Viha) === U === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Uapaca bojeri]]'' Baillon -- hazondandy, <u>tapia</u>, voampaka, voatapia * ''[[Uncarina stellulifera]]'' -- farehetse, farehetsy, farehitsy, * ''Urera acuminata'' Gaudichaud. (Miandambo). * ''Usnea'' sp. (Lomotra hazo). * ''Uvaria acuminata'' var. ''catocarpa'' (Diles) Cavaco (Senaseria) === V === [[Sary:Voacanga thouarsii-fruit-2.jpg|vignette|206x206px|Folitra, kaboka, kanga, montafara, montaka, voakanga (''[[Voacanga thouarsii]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. (Voamantsitainakoho, voatsitakajaza) * ''[[Vanilla decaryana]]'' -- amalo, vaitranamalona (jm) * ''Vaucheria sesselis'' DC (Lomo-drano) * ''Vepris fitoravina'' H. Perr. (Ampody fitoravina) * ''Vepris nitida'' Verdoorn. (Ampody vato) * ''[[Vernonia alleizettes]]'' Humbert (Ambiaty lahy) * ''Vernonia appendiculata'' Less (→ ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'') -- <u>ambiaty</u> * ''[[Vernonia capitata]]'' Baker (Kijelajahy) * ''[[Vernonia cinerea]]'' Less (Ramiary I) * ''[[Vernonia diversifolia]]'' Bojer ex DC (Tsiatosika) * ''[[Vernonia erythromarula]]'' Klatt (Lahimena II) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Hazomavo) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Pela Lahy) * ''[[Vernonia glutinosa]]'' DC (Kanda) * ''[[Vernonia nudicaulis]]'' Lers (Lahimena I) * ''[[Vernonia pectorali]]<nowiki/>s'' Baker (Sakatavilotra) * ''[[Vernonia polygalaefolia]]'' Lessing (Ramanjoko) * ''[[Vernonia pratensis]]'' Klatt (Anambohitra I) * [[Vernonia secundifolia|''Vernonia secundifolia'' var. ''dolicholepis'']] Humbert (Masimposaina) * ''[[Vernonia]] sp.'' (Reniomby) * ''[[Vernonia trinervis]]'' (Bojer ex DC) Drake (Anambohitra II) * ''[[Vigna angivensis]]'' Baker. (Avoko). * ''[[Vigna capensis]]'' Walpig. (Masontantely). * ''[[Vitex betsiliensis]]'' Humbert. (Sevambato) * ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano, akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano === W === [[Sary:Wahlenbergia undulata 1DS-II 4-0855.jpg|vignette|232x232px|Sofintotozy (''[[Wahlenbergia undulata]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Walhenbergia madagascariensis]]'' ADC (Sofintotozy) * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' (←''Wahlenbergia bojeri'' ADC) (Anantahalaka II lahy) * ''Wedelia elongata'' Vatke (Kijitina) * ''[[Weinmannia bojeriana]]'' Tulasne (Sokia) * ''[[Weinmannia lucens]]'' Baker (Lalona) * ''[[Woodfordia fructicosa]]'' (L) S. Kurtz. (←''Woodfordia floribunda'' L. Kurtz.) ''--'' arify, lambohenjana === X === [[Sary:Xerosicyos danguyi 18547418.jpg|vignette|215x215px|Takisakisaka, tapisaka (''[[Xerosicyos danguyi]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Xerochlamys pilosa]]'' Baker (Laro) * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' -- kitsakitsakoba, takisakisaka, tapisaka, taposaka (jm) * ''[[Xyris semifuscata]]'' Bojer. (Sorobatritra). === Y === [[Sary:Youngja japonica2.jpg|vignette|212x212px|''[[Youngia japonica]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Youngia japonica]]'' * ''[[Yushania madagascariensis]]'' === Z === [[Sary:Zingiber officinale 230935597.jpg|vignette|206x206px|Sakaitany, sakamalao, sakarivo, sakaviro (''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'')]] [[Sary:Ziziphus jujuba, Santa Coloma de Farners.jpg|vignette|208x208px|Mokonazy, tsinefo (''[[Ziziphus jujuba]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola, manongovolo (jm) * ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' Baker. -- <u>fahavalonkazo</u>, <u>hazomiarotena</u>, manongo, tsihanimpoza * ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana * ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza * ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza * ''[[Zea mays]]'' -- baby, batribatry, karanange, katsabato, katsabotso, katsaka, kipotsika, sako, tsako, tsakotsako, tsatsako (jm) * ''[[Zehneria perrieri]]'' (Baker) Keraudren (voantangonala) * ''[[Zehneria rutenbergiana]]'' (Cogniaux) Keraudren (voantangondolo) * ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]] -''- sakaitany, sakamalao, sakamalaokely, sakarivo, sakaviro * ''[[Zingiber zerumbet]]'' L. (sakarivondambo) * ''[[Ziziphus jujuba]]'' Lamarck. (mokonazy). * ''[[Ziziphus mauritiana]]'' (jereo koa ''[[Ziziphus jujuba]]'') -- tsinefo (mj) * ''[[Zornia diphylla]]'' Pers''.'' (famahipaihana) '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' == Jereo koa == * [[Zavamaniry eto Madagasikara]] * [[Zavamaniry fanao fanafody]] * [[Tambavy]] * [[Jardins du monde]] * [[Institut Malgache de Recherches Appliquées]] (IMRA) * [[Centre National de Recherche d'Application Pharmaceutique]] (CNARP) * [[Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza|Parc Botanique et Zoologique de Tsimbazaza]] (PBZT) * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] == Fanovozan-kevitra == * Alex Maminiaina Andrianavalonirina & Voahangy Vestalys Ramanandraibe, ''[https://www.google.com/search?q=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&oq=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM3MzRqMGo5qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Étude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra]'', 2023 * ''[https://publication.lecames.org/index.php/pharm/issue/view/151 Pharmacopée et Médecine Traditionnelle Africaine]'', vol. 22, n°1, 2023. * Allorge, L. (2008). ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/130812-Manuel-JDM-Mada_CORRIGE_V3.pdf Plantes de Madagascar, Atlas]''. Éditions Ulmer. * Beaujard, P. (1983). ''[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1984_num_24_3_368524 Princes et paysans. Les tanala de l'Ikongo]'' * Beaujard, P. (1988). ''Plantes et dualisme de nature : La pharmacopée malgache''. In: ''Nouvelles de'' l'archéologie. * Boiteau, P. (1986). ''[https://fr.scribd.com/document/658620430/Precis-de-Matiere-Medicale-Malgache-P-Boiteau Précis de matière médicale malgache]''. Édition de la Librairie de Madagascar. * Boiteau, P. et Allorge-Boiteau, L. (1993). ''[https://books.google.mg/books/about/Plantes_m%C3%A9dicinales_de_Madagascar.html?hl=fr&id=zDVtAzN-A9YC&redir_esc=y Plantes médicinales de Madagascar]''. Éditions Karthala,1 janv. 1993 - 135 p * Debray, M., Jacquemin, H. & Razafindrambaon, ''[https://www.persee.fr/doc/caoum_0373-5834_1974_num_27_106_4512_t1_0206_0000_2 Contribution à l'iventaire des plantes médicinales de Madagascar]'', [[ORSTOM]], Travaux et Documents n° 8, 1971. * Debray, M., "[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hd-28-debray.pdf Médecine et pharmacopée traditionnelles à Madagascar]"'', Études Médicales,'' 1975 * Descheemaeker, A. (2021). ''[https://search.worldcat.org/fr/title/32971526 Ravi-maitso, plantes médicinales malgaches]''. Réédité par le Musée de la Photographie de Madagascar. * Heckel, E. (1910). "[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8 Catalogue alphabétique des plantes utiles et en particulier des plantes médicinales et toxiques de Madagascar]", ''Annales du Musée Colonial de Marseille''. * Jean Pierre Nicolas, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2017/02/Plante-m%C3%A9dicinale-du-nord-de-madagascar.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2012, 296 p. * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Manuel-Sante-Jardins-du-Monde-Version-web.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version française]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Formation-recolte-sechage-et-conditionnement-des-plantes-medicinales-version-web.pdf Livret  récolte séchage et conditionnement des plantes médicinales – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/2025-HT-diabete-MST.pdf Livret  Hypertension, Diabète et MST – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/Les-plantes-m%C3%A9dicinales-de-la-r%C3%A9gion-nord-de-Madagascar-ethnobotanique-ethnopharmacologie.pdf Plantes médicinales de la région Nord de Madagascar] —'' Ethnobotanique et ethnopharmacologie, 2005. * Jean-Baptiste Gallé, Allison Ledoux, Sophie Groeber, Jean-Pierre Nicolas 2014. ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2018/01/Livret_PMSOM_Version_site.pdf Quelques plantes employées dans le Sud Ouest de Madagascar].'' Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], Brasparts, 165 p. * L'Homme et l'Environnement (2011). ''[http://www.agriculture-biodiversite-oi.org/en/Library/Books/Inventaire-des-plantes-medicinales-de-Vohimana-Madagascar Inventaire des plantes médicinales de Vohimana Madagascar]''. Éditions Phyto-logic. * Nicolas, J.-P. (2012). ''[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hn-42-nicolas.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Ethnobotanique et automédication]''. Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Nicolas, J.-P. et Jardins du Monde (2012). ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Une approche ethnopharmacologique''. * Novy, J. W. (1997). ''Spices of life: Ethnobotany and medicinal properties of Madagascar's floristic diversity''. In: ''Natural Change and Human Impact in Madagascar''. Smithsonian Institution Press. * Pernet, R. (1957). ''[https://www.arsie.mg/fr/metadata/les-plantes-medicinales-malgaches-catalogue-de-nos-connaissances-chimiques-et--529058/edit Les plantes médicinales malgaches : Catalogue de nos connaissances chimiques et pharmacologiques]''. Mémoires de l'Institut Scientifique de Madagascar. * Pierre Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Plantes médicinales de Madagascar,'' Éditions ACCT / Karthala, 1993, 135 p. * Pierre Boiteau, Marc Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Index des noms scientifiques avec leurs équivalents malgaches'', Alzieu Éditions, 1997. * Pierre Boiteau, ''Précis de matière médicale malgache,'' 2e édition, ACCT, 1986. * ''Plantes médicinales du Sud-Ouest de Madagascar,'' Ethnobotanika / [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2015. * Quansah, N. (1988). ''Ethnomedicine in the Manongarivo Special Reserve''. WWF/UNESCO. * Rabesa, Z. A. (1986). ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1/SRCH?IKT=12&TRM=097787353 Pharmacopée de l'Alaotra]''. * Randrianarivelo, R. (2015). ''Étude de l'activité antimicrobienne d'une plante endémique de Madagascar : [[Cinnamosma fragrans]]''. Thèse de doctorat, Université d'Antananarivo. * Rasoanaivo, P., et al. (1992). ''Medicinal plants used to treat malaria in Madagascar''. Journal of Ethnopharmacology. * ''Santé de la famille et plantes médicinales à Madagascar'', Ethnobotanika, 2013. * Manuel pratique destiné à la santé communautaire et à l’usage familial des plantes médicinales. * Sophie Groeber, Nina Joé Maka, Jean-Pierre Nicolas et al., 2013., ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/1306-Kobaby-Histoires-illustrees-usage-des-plantes-medicinales-Madagascar.pdf Kobaby : histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales de Madagascar]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Verohanitra Rafidison et al. ''Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar - Ethnobotany Research and Applications'', 2019. == Loharano == 8hgp13zda3haf68cb3d0vqbkp6s9rtp 0 299872 1144614 1139863 2026-06-24T12:16:12Z HarryWurst 36292 1144614 wikitext text/x-wiki [[File:Carlos Tavares 2 Genf 2018.jpg|thumb|Carlos Tavares (2018)]] '''Carlos Tavares''' (teraka ny 14 Aogositra 1958 tao [[Lisboa]]) dia mpitantana [[Portogaly|portogey]] eo amin'ny sehatry ny [[fiara]]. Niasa nandritra ny dimy taona tao amin'ny [[Nissan]] any [[Etazonia]] izy tamin'ny voalohany, ary avy eo dia niasa nandritra ny 32 taona tao amin'ny [[Renault]]. Nanomboka ny 1 Janoary 2014, izy no Tale Jeneralin'ny [[Groupe PSA]], orinasa mpanao fiara lehibe indrindra any [[Frantsa]]. Niasa ho Tale Jeneralin'ny Stellantis izy taorian'ny fampiraisana azy tamin'ny [[Fiat Chrysler Automobiles]] tamin'ny 16 Janoary 2021. Nametra-pialana i Tavares tamin'ny 1 Desambra 2024. == Asa== Lehibe tao [[Lisboa]] i Tavares, zanaky ny mpampianatra frantsay. Nianatra tao amin'ny Lycée Français Charles Lepierre tao Lisboa izy, avy eo nifindra tany amin'ny Lycée Pierre-de-Fermat tao [[Toulouse]] tamin'ny 1976, izay nanatrehany kilasy fanomanana ihany koa. Nianatra tao amin'ny École Centrale [[Paris]] izy, iray amin'ireo sekoly injeniera tranainy sy malaza indrindra any [[Frantsa]]. == Jereo koa == [[de:Carlos Tavares]] [[Sokajy:Mpitantana portogey ao amin'ny indostrian'ny fiara]] [[Sokajy:Mpanao portogey]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]] mugjej3p9om8k5f1mnmlufbfii1hhap 0 299887 1144616 1140100 2026-06-24T13:25:56Z HarryWurst 36292 1144616 wikitext text/x-wiki [[File:D. Afonso V (c. 1780) - Série Régia de Miguel António do Amaral (Paços do Concelho, Moita).png|thumb|D. Afonso V ]] [[File:Coat of Arms of Afonso V, King of Portugal, KG.png|thumb|]] '''Afonso V''' ([[fiteny portogey|Portugey]]: ''Dom Afonso V''), fantatra amin'ny anarana hoe "ny Afrikana" (''O Africano''), (teraka ny 15 Janoary 1432 tao [[Sintra]]; maty ny 28 Aogositra 1481 tao [[Sintra]]) avy amin'ny fianakavian'i Avis, no mpanjaka faharoa ambin'ny folo tao [[Pôrtogaly]] nanomboka tamin'ny 1438 ka hatramin'ny 1481. Nanjaka nanomboka tamin'ny 1449 ka hatramin'ny nahafatesany tamin'ny 1481 izy. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] !mpandimby |-align="center" | [[Duarte I (Portogaly)|Duarte I]] <br/>1433-1438 || [[Afonso V (Portogaly)|Afonso V]]<br/>1438–11 Novembra 1477 sy <br/>15 Novambra 1477 –1481|| [[João II (Portugal)]] <br/> 1477 (4 andro)<br/> sy 1481-1495 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ==Jereo koa== *[[Vasco da Gama]] {{commonscat|Afonso V of Portugal}} [[en:Afonso V of Portugal]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1432]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1481]] 45ap067j34otvzctrb3nhsg1ocgp99e 0 299892 1144621 1140141 2026-06-24T13:50:27Z HarryWurst 36292 1144621 wikitext text/x-wiki [[File:D. João I (c. 1780) - Série Régia de Miguel António do Amaral (Paços do Concelho, Moita) (cropped).png|thumb|Don João I]] I '''João I''' (''Dom João I''; teraka'ny 11 Aprily 1357 tao [[Lisboa]]; † 14 Aogositra 1433 tao [[Lisboa]]) no mpanjaka fahafolo tao {{Portogaly}} ary ny voalohany tamin'ny fianakavian'i Avis. Nanjaka nanomboka tamin'ny 1385 ka hatramin'ny 1433 izy. == Fiainana == Zanak'i [[Pedro I (Portogaly)|Pedro I]] sy ny vadiny, Teresa Lourenço, i João I. Talohan'ny niakarany teo amin'ny seza fiandrianana, dia fantatra tamin'ny anarana hoe João avy any Avis na Tompon'i Avis izy. Tamin'ny faha-enina taonany, tamin'ny 1363, dia voatendry ho Grand Master an'ny Order of Avis izy, satria teraka ivelan'ny fanambadiana izy, ka tsy nanana zo hitondra ny seza fiandrianana, saingy izany no nanome azy ny fiarovana ara-bola. Tamin'ny 1367, maty i Pedro I. Nodimbiasan'ny zanany lahy, [[Fernando I (Portogaly)|Fernando I]] izy. Maty tamin'ny 1383 i Ferdinand tsy nanan-janaka lahy. Rehefa maty izy, dia lany tamingana ny tarana-dahy mivantana avy amin'ny fianakavian'i Bourgogne tao Portogaly. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] !mpandimby |-align="center" | [[Fernando I (Portogaly)|Fernando I]] <br/>1367-1383 || [[João I (Portogaly)|João I]] <br/>1385-1433 || [[Duarte I (Portogaly)|Duarte I]] <br/>1433-1438 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|John I of Portugal}} [[fr:Jean Ier (roi de Portugal)]] [[en:John I of Portugal]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1357]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1433]] senyzj1x5cvqmhcd1u4ftkxunpt3k49 0 300521 1144718 1142726 2026-06-25T02:29:05Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1144718 wikitext text/x-wiki [[File:2024 MARYANNE MATTOS CANDIDATO VICE-PREFEITO SC FLORIANOPOLIS TSE (240002028916).jpg|thumb|Maryanne Mattos]] '''Maryanne Terezinha Mattos''', teraka tamin'ny 15 Septambra 1976, tao [[Florianópolis]], dia [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] avy amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]]. <ref>(pt) [https://www1.folha.uol.com.br/poder/eleicoes/candidatos/2022/sc/deputado-estadual/maryanne-mattos-240001645389.shtml Maryanne Mattos]</ref><ref>(pt) [https://www.jornalcomunidadesantacatarina.com/post/florian%C3%B3polis-ter%C3%A1-maryanne-mattos-como-prefeita-interina-at%C3%A9-junho Florianópolis terá Maryanne Mattos como prefeita interina]</ref> Efa Ben'ny tanàna lefitry ny Florianópolis izy nanomboka tamin'ny taona 2024. Talohan'ny nifidianana azy ho Ben'ny tanàna lefitra, dia mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Tanànan'i Florianópolis izy nanomboka tamin'ny taona 2018 ka hatramin'ny taona 2022.<ref>(pt) [http://hackathon.ciasc.sc.gov.br/index.php/mentores/42-maryanne-mattos Secretária Municipal de Segurança Pública]</ref> Izy no lehiben'ny mpiambina ny tanànan'i Florianópolis. Manambady izy ary manan-janaka vavy iray.<ref>(pt) [https://www.cmf.sc.gov.br/camara/membros/show/19 Camara Municipal de Florianopolis] {{Wayback|url=https://www.cmf.sc.gov.br/camara/membros/show/19 |date=20250418062814 }}</ref> Peji: [https://www.maryannemattos.com.br/ www.aryannemattos.com.br] ==Jereo koa== {{CLEDETRI:Mattos, Maryanne}} [[Sokajy:ben'ny tanànan'i Florianópolis]] [[Sokajy:Mpanao politika ao Santa Catarina]] [[Sokajy:Partido Liberal]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1976]] b9e3k1jjrv48mtffakdfsaurtaiwi77 0 300798 1144697 1144461 2026-06-24T20:21:01Z JianJi 36396 1144697 wikitext text/x-wiki [[File:A bucket of water drawn from a well in Madagascar.jpg|thumb|rano nosintonina tamin'ny vovo vantsakana teto Madagasikara]] [[Sary:Humanitarian aid OCPA-2005-10-28-090517a.jpg|vignette|Ankizy ampisotroina rano]] '''Ny fantsakana''' na vovo, na antsoina koe hoe lava-drano dia lavaka atao amin'ny tany mba hahazoana [[rano]] avy amin’ny tahirin-drano ambanin’ny tany. Any [[Madagasikara]] dia anisan’ny loharanon-drano lehibe indrindra izy, indrindra any [[ambanivohitra]] sy any amin’ireo faritra tsy mbola voasahan’ny tambajotran-drano. Mampiasa fantsakana ny [[mponina]] amin’ny fisotroana rano, fanadiovana, fikarakarana [[sakafo]] ary fanondrahana voly. == Tantara sy Fivoarana == Efa hatramin’ny ela no nampiasan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ny fantsakana ho loharanon-drano. Taloha dia fantsakana tsotra no tena nampiasaina, saingy ankehitriny dia maro ny fantsakana nohavaozina sy nasiana paompy mba hanamorana ny fakana rano sy hiantohana ny fahadiovana<ref>[https://earthwise.bgs.ac.uk/index.php/Hydrogeology_of_Madagascar? https://earthwise.bgs.ac.uk/index.php/Hydrogeology_of_Madagascar?]</ref> . Na izany aza mbola maro ny toerana tsy misy rano fisotro madio ao Madagasikara == Toetoetry ny Fantsakana eto Madagasikara == Misy karazany maro ny fatsakana eto Madagasikara. Any amin’ny faritra be [[orana]] dia matetika tsy dia lalina loatra ny fantsakana satria akaiky ny velaran-tany ny rano ambanin’ny tany. Any amin’ny faritra maina kosa, indrindra any Atsimo, dia lalina kokoa ny fatsakana noho ny fahasarotan’ny fahazoana rano.<ref>[https://www.unicef.org/madagascar/en/reports/groundwater-early-warning-system-south-madagascar? https://www.unicef.org/madagascar/en/reports/groundwater-early-warning-system-south-madagascar?]</ref> == Anjara Asa eo amin’ny Fiainam-bahoaka == Manana anjara toerana lehibe eo amin’ny fiainan’ny [[mponina]] ny fatsakana. Izy no manome [[Rano fisotro|rano fisotro,]] rano fanadiovana, rano ampiasaina amin’ny fikarakarana sakafo ary rano fanondrahana voly. Any amin’ny toerana maro dia io no hany loharanon-drano azo antoka mandritra ny vanim-potoana maina. == Olana Atrehina == Maro ny olana mety hitranga amin’ny fampiasana fantsakana. Anisan’izany ny fahalotoan’ny rano vokatry ny [[fako]] sy ny loto manodidina, ny fahamainana maharitra izay mampihena ny tahirin-drano, ary ny tsy fisian’ny fikojakojana sahaza ny [[fotodrafitrasa]].<ref>https://www.basan.mg/mg/slider/fanadiovana-ny-rano-maloto/</ref> == Fiarovana sy Fikojakojana == Mba hiantohana ny kalitaon’ny rano dia ilaina ny manadio tsy tapaka ny manodidina ny fantsakana, manarona azy tsara, ary misoroka ny fanariana fako eo akaikiny. Zava-dehibe ihany koa ny fanentanana ny mponina momba ny fitandroana ny fahadiovan’ny rano.<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1464343X19301487? https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1464343X19301487?]</ref> == Fehiny == Ny fantsakana dia loharanon-drano tena ilaina eto Madagasikara ary mitana anjara toerana lehibe amin’ny fahasalaman’ny mponina sy ny fampandrosoana ny fiarahamonina. Ny fikojakojana sy fiarovana azy dia antoka hahazoana rano madio sy maharitra ho an’ny taranaka ankehitriny sy ny ho avy. == Loharano == l7xndfirfebp1i9m4xrwhp0n0318u1c 0 300799 1144759 1144327 2026-06-25T06:43:38Z CommonsDelinker 112 Removing [[:c:File:José_Manuel_Restrepo.jpg|José_Manuel_Restrepo.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): No 1144759 wikitext text/x-wiki '''José Manuel Restrepo Abondano''', teraka tamin'ny 31 Aogositra 1970, tao [[Bogotá]], dia mpahay [[toekarena]] sy manam-pahaizana manokana momba ny fitantanam-bola avy amin'ny Oniversiten'ny Rosario. Manana mari-pahaizana maîtrise momba ny toekarena avy amin'ny ''London School of Economics'' izy, mari-pahaizana maîtrise momba ny fitantanana avy amin'ny ''Inalde Business School'' ao amin'ny Oniversiten'i La Sabana, ary mari-pahaizana doctorat momba ny fitantanana ny fampianarana ambony avy amin'ny Oniversiten'i Bath. Nandritra ny fitondran'i [[Iván Duque]], dia niasa ho Minisitry ny Varotra, Indostria ary Fizahan-tany izy nanomboka tamin'ny 2018 ka hatramin'ny 2021, ary avy eo ho Minisitry ny Fitantanam-bola sy ny Fampindramam-bola ho an'ny Daholobe nanomboka tamin'ny 2021 ka hatramin'ny 2022. Ho an'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny 2026, dia kandidà ho filoha lefitra izy, niaraka tamin'i Abelardo de la Espriella ho kandidà ho filoham-pirenena. Tamin'ny 21 Jona 2026, dia voafidy ho Filoha Lefitry ny Repoblikan'i Kolombia izy, niaraka tamin'i [[Abelardo de la Espriella]], ho mpiara-dia aminy amin'ny fifidianana filoham-pirenena. == Jereo koa== {{commonscat}} [[fr:José Manuel Restrepo Abondano]] [[Sokajy:Mpanao politika kolombiana]] [[Sokajy:Minisitry kolombiana]] [[Sokajy:Governemanta kolombiana]] [[Sokajy:Minisitry ny Fitantanam-bola ao Kolombia]] hzs8y5j1yhb0q88l0wp4zzus07ahwzv 0 300843 1144679 1144548 2026-06-24T16:12:56Z Thelezifor 15140 Famariparitana 1144679 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 010419-0049 Thunbergia alata.jpg|vignette|367x367px|''Thunbergia alata'']] Ny '''''Thunbergia alata''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''horovy''', '''laingomaimbo''', na '''lengomaimbo'''. Ity zavamaniry maniry mihoatra ny roa taona ity dia teratany ao [[Afrika Atsinanana]]. Ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo izy io. Zavamaniry manafika izy io ary hita any amin' ny Cerrado any [[Brezila]], any [[Hawaii]], any [[Aostralia]], any [[Etazonia]] atsimo, ary any afovoan' i [[Meksika]], izay fantatra amin'ny anarana ''Ojo de poeta'' ("masom-pôeta). == Famariparitana == [[Sary:Thunbergia alata - plant (aka).jpg|vignette|296x296px|''Thunbergia alata'']] Arakaraka ny toerana aniriany dia mety hahatratra 1,8 ka hatramin' ny 2,4 m ny haavon' ny ''Thunbergia alata'' any amin' ny faritra mafana, saingy kely kokoa rehefa ambolena isan-taona. Maniry tsara izy amin' ny toerana mahazo tara-masoandro feno na alo-bandana. === Taho === Manify sy varingarina ny tahony izay mihodinkodina amin' ny zavatra ataony tohana (mety ho zavamaniry hafa) ary amin' ny ankapobeny dia mahatratra 1,5 ka hatramin' ny 3 m ny halavany. Ireo taho ireo dia misy volovolo, somary volomparasy amin' ny karazany sasany. === Ravina === Mifanohitra tsiroaroa ny ravin' ny ''Thunbergia alata'' izay miendrika fo na lelan-jana-tsipika sy manana halava mirefy 4 hatramin' ny 10 sm. Maitso ny lafiny roa amin' ny raviny, malefaka raha tsapaina, ary rakotra volovolo madinika. Mety malama na misy nifinifiny ny sisiny. Lava ny tangozan-dravina, 4 ka hatramin' ny 8 sm, sady manana kambiny manify kely roa toa elatra maitso eo amin' ny fotony. === Vony === [[Sary:Starr 071024-0311 Thunbergia alata.jpg|vignette|209x209px|''Thunbergia alata'']] Mitsitokantokana ny vonin' ny ''Thunbergia alata'' izay mipoitra eo am-pototry ny tangozan-dravina sy manana tangozam-bony lava. Eo am-pototry ny vony tsirairay dia misy braktea roa lehibe, maitso, misy volovolo, telozoro, izay mandrakotra ny vondron-dravimbony alohan' ny hisokafany. Miendrika fantsona na lantonoara mivelatra eo amin' ny fotony ny vondrom-pelambony izay mizara ho felany 5 mivelatra sy tsy mitovy. Mirefy 3 ka hatramin' ny 5 sm ny savaivon' ny vony. [[Sary:Black-eyed Susan vine flower (2006).jpg|vignette|208x208px|''Thunbergia alata'']] Mavo madera na volomboasary ny lokon' ny vonin' ny maniry hoazy, fa misy karazana fotsy na mavokely ny vonin' ny ovan-karazana ambolena sasany. Ny afovoan' ilay fantsom-bony eo afovoany dia volomparasy antitra na mainty manopy volomparasy, mifanohi-doko amin' ny manodidina azy toy ny maso. === Voa === [[Sary:Thunbergia alata20090902 86.jpg|ankavia|vignette|133x133px|Voan' ny ''Thunbergia alata'']] Kapsiola misy volovolo sy boribory eo am-potony (mirefy 7 hatramin' ny 10 mm eo ho eo ny sakany) ny voan' ny ''Thunbergia alata''. Miitatra mankany tendro maranitra antsoina hoe "vava", izay manana halava mirefy 10 ka hatramin' ny 16 mm, izay manome azy ny endrika loham-borona na vavan-ganaganany. Amin' ny fahamatoiny dia misokatra ka mipoaka ny kapsiola mba hanipy ny vihim-boa ao aminy. Boribory na fisaka sy manana savaivo 4 ka hatramin' ny 5 mm ary miloko manja antitra na mainty ny vihim-boa, izay manana voho toa voarary na rakotra bontsibontsina kely. == Anarany == Indreto ny anarana ahafantarana ny ''Thunbergia alata'': * ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> * ''Endomelas alata'' <small>(ex Sims) Raf.</small> * ''Thunbergia albiflora'' <small>(Hook.) George Gordon</small> * ''Thunbergia aurantiaca'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia backeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia doddsii'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia fryeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia manganjensis'' <small>T.Anderson ex Lindau</small> * ''Thunbergia reticulata'' <small>Hochst. ex Nees</small> == Jerao koa == * ''[[Thunbergia]]'' * [[Laingomaimbo]], [[lengomaimbo]]: ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> (''[[Acanthaceae]]''); ''[[Paederia grevei]]'' <small>Drake</small> (''[[Rubiaceae]]'') lhzc1b6dg3noyojc2kkk0ksz40ps32k 1144683 1144679 2026-06-24T16:20:16Z Thelezifor 15140 Nandamina 1144683 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 010419-0049 Thunbergia alata.jpg|vignette|367x367px|''Thunbergia alata'']] Ny '''''Thunbergia alata''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''horovy''', '''laingomaimbo''', na '''lengomaimbo'''. Ity zavamaniry maniry mihoatra ny roa taona ity dia teratany ao [[Afrika Atsinanana]]. Ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo izy io. Zavamaniry manafika izy io ary hita any amin' ny Cerrado any [[Brezila]], any [[Hawaii]], any [[Aostralia]], any [[Etazonia]] atsimo, ary any afovoan' i [[Meksika]], izay fantatra amin'ny anarana ''Ojo de poeta'' ("masom-pôeta). == Famariparitana == [[Sary:Thunbergia alata - plant (aka).jpg|vignette|296x296px|''Thunbergia alata'']] Arakaraka ny toerana aniriany dia mety hahatratra 1,8 ka hatramin' ny 2,4 m ny haavon' ny ''Thunbergia alata'' any amin' ny faritra mafana, saingy kely kokoa rehefa ambolena isan-taona. Maniry tsara izy amin' ny toerana mahazo tara-masoandro feno na amin' ny alo-bandana. === Taho === Manify sy varingarina ny tahony izay mihodinkodina amin' ny zavatra ataony tohana (mety ho zavamaniry hafa) ary amin' ny ankapobeny dia mahatratra 1,5 ka hatramin' ny 3 m ny halavany. Misy volovolo ireo taho ireo ary somary volomparasy amin' ny karazany sasany. === Ravina === Mifanohitra tsiroaroa ny ravin' ny ''Thunbergia alata'' izay miendrika fo na lelan-jana-tsipika sy manana halava mirefy 4 hatramin' ny 10 sm. Maitso ny lafiny roa amin' ny ravina, malefaka raha tsapaina, ary rakotra volovolo madinika. Mety malama na misy nifinifiny ny sisiny. Lava ny [[tangozan-dravina]], 4 ka hatramin' ny 8 sm, sady manana kambiny manify kely roa toa elatra maitso eo amin' ny fotony. === Vony === [[Sary:Black-eyed Susan vine flower (2006).jpg|vignette|208x208px|''Thunbergia alata''|ankavia]] [[Sary:Thunbergia alata - Flower - bract removed.jpg|vignette|210x210px|Vonin' ny ''Thunbergia alata'' (nesorina ny iray amin' ny braktea roa)]] Mitsitokantokana ny vonin' ny ''Thunbergia alata'' izay mipoitra eo am-pototry ny [[tangozan-dravina]] sy manana [[tangozam-bony]] lava. Eo am-pototry ny vony tsirairay dia misy [[braktea]] roa lehibe, maitso, misy volovolo, telozoro, izay mandrakotra ny [[vondron-dravimbony]] alohan' ny hisokafany. Miendrika fantsona na lantonoara mivelatra eo amin' ny fotony ny [[vondrom-pelambony]] izay mizara ho felany 5 mivelatra sy tsy mitovy. Mirefy 3 ka hatramin' ny 5 sm ny savaivon' ny vony. [[Sary:Starr 071024-0311 Thunbergia alata.jpg|vignette|209x209px|''Thunbergia alata'']] Mavo madera na volomboasary ny lokon' ny vonin' ny maniry hoazy, fa misy karazana fotsy na mavokely ny vonin' ny ovan-karazana ambolena sasany. Ny afovoan' ny fantsom-bony dia volomparasy antitra na mainty manopy volomparasy, mifanohi-doko amin' ny manodidina azy toy ny maso. === Voa === [[Sary:Thunbergia alata20090902 86.jpg|ankavia|vignette|133x133px|Voan' ny ''Thunbergia alata'']] Kapsiola misy volovolo sy boribory eo am-potony (mirefy 7 hatramin' ny 10 mm eo ho eo ny sakany) ny voan' ny ''Thunbergia alata''. Miitatra mankany tendro maranitra antsoina hoe "vava", manana halava mirefy 10 ka hatramin' ny 16 mm, izay manome azy ny endrika loham-borona na vavan-ganagana ny voa. Amin' ny fahamatoiny dia misokatra ka mipoaka ny kapsiola mba hanipy ny [[vihim-boa]] ao aminy. Boribory na fisaka sy manana savaivo 4 ka hatramin' ny 5 mm ary miloko manja antitra na mainty ny vihim-boa, izay manana voho toa voarary na rakotra bontsibontsina kely. == Anarany == Indreto ny anarana ahafantarana ny ''Thunbergia alata'': * ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> * ''Endomelas alata'' <small>(ex Sims) Raf.</small> * ''Thunbergia albiflora'' <small>(Hook.) George Gordon</small> * ''Thunbergia aurantiaca'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia backeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia doddsii'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia fryeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia manganjensis'' <small>T.Anderson ex Lindau</small> * ''Thunbergia reticulata'' <small>Hochst. ex Nees</small> == Jerao koa == * ''[[Thunbergia]]'' * [[Laingomaimbo]], [[lengomaimbo]]: ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> (''[[Acanthaceae]]''); ''[[Paederia grevei]]'' <small>Drake</small> (''[[Rubiaceae]]'') ihremxckuojmr3d4uegens1xe0axl52 1144684 1144683 2026-06-24T17:21:31Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1144684 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 010419-0049 Thunbergia alata.jpg|vignette|367x367px|''Thunbergia alata'']] Ny '''''Thunbergia alata''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''horovy''', '''laingomaimbo''', na '''lengomaimbo'''. Ity zavamaniry maniry mihoatra ny roa taona ity dia teratany ao [[Afrika Atsinanana]]. Ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo izy io. Zavamaniry manafika izy io ary hita any amin' ny Cerrado any [[Brezila]], any [[Hawaii]], any [[Aostralia]], any [[Etazonia]] atsimo, ary any afovoan' i [[Meksika]], izay fantatra amin'ny anarana ''Ojo de poeta'' ("masom-pôeta). == Famariparitana == [[Sary:Thunbergia alata - plant (aka).jpg|vignette|296x296px|''Thunbergia alata'']] Arakaraka ny toerana aniriany dia mety hahatratra 1,8 ka hatramin' ny 2,4 m ny haavon' ny ''Thunbergia alata'' any amin' ny faritra mafana, saingy kely kokoa rehefa ambolena isan-taona. Maniry tsara izy amin' ny toerana mahazo tara-masoandro feno na amin' ny alo-bandana. === Taho === Manify sy varingarina ny tahony izay mihodinkodina amin' ny zavatra ataony tohana (mety ho zavamaniry hafa) ary amin' ny ankapobeny dia mahatratra 1,5 ka hatramin' ny 3 m ny halavany. Misy volovolo ireo taho ireo ary somary volomparasy amin' ny karazany sasany. === Ravina === Mifanohitra tsiroaroa ny ravin' ny ''Thunbergia alata'' izay miendrika fo na lelan-jana-tsipika sy manana halava mirefy 4 hatramin' ny 10 sm. Maitso ny lafiny roa amin' ny ravina, malefaka raha tsapaina, ary rakotra volovolo madinika. Mety malama na misy nifinifiny ny sisiny. Lava ny [[tangozan-dravina]], 4 ka hatramin' ny 8 sm, sady manana kambiny manify kely roa toa elatra maitso eo amin' ny fotony. === Vony === [[Sary:Black-eyed Susan vine flower (2006).jpg|vignette|208x208px|''Thunbergia alata''|ankavia]] [[Sary:Thunbergia alata - Flower - bract removed.jpg|vignette|210x210px|Vonin' ny ''Thunbergia alata'' (nesorina ny iray amin' ny braktea roa)]] Mitsitokantokana ny vonin' ny ''Thunbergia alata'' izay mipoitra eo am-pototry ny [[tangozan-dravina]] sy manana [[tangozam-bony]] lava. Eo am-pototry ny vony tsirairay dia misy [[braktea]] roa lehibe, maitso, misy volovolo, telozoro, izay mandrakotra ny [[vondron-dravimbony]] alohan' ny hisokafany. Miendrika fantsona na lantonoara mivelatra eo amin' ny fotony ny [[vondrom-pelambony]] izay mizara ho felany 5 mivelatra sy tsy mitovy. Mirefy 3 ka hatramin' ny 5 sm ny savaivon' ny vony. [[Sary:Starr 071024-0311 Thunbergia alata.jpg|vignette|209x209px|''Thunbergia alata'']] Mavo madera na volomboasary ny lokon' ny vonin' ny maniry hoazy, fa misy karazana fotsy na mavokely ny vonin' ny ovan-karazana ambolena sasany. Ny afovoan' ny fantsom-bony dia volomparasy antitra na mainty manopy volomparasy, mifanohi-doko amin' ny manodidina azy toy ny maso. === Voa === [[Sary:Thunbergia alata20090902 86.jpg|ankavia|vignette|133x133px|Voan' ny ''Thunbergia alata'']] [[Sary:Kapselfrucht.jpg|vignette|278x278px|Voan' ny ''Thunbergia alata'']] Kapsiola misy volovolo sy boribory eo am-potony (mirefy 7 hatramin' ny 10 mm eo ho eo ny sakany) ny voan' ny ''Thunbergia alata''. Miitatra mankany tendro maranitra antsoina hoe "vava", manana halava mirefy 10 ka hatramin' ny 16 mm, izay manome azy ny endrika loham-borona na vavan-ganagana ny voa. Amin' ny fahamatoiny dia misokatra ka mipoaka ny kapsiola mba hanipy ny [[vihim-boa]] ao aminy. Boribory na fisaka sy manana savaivo 4 ka hatramin' ny 5 mm ary miloko manja antitra na mainty ny vihim-boa, izay manana voho toa voarary na rakotra bontsibontsina kely. == Anarany == Indreto ny anarana ahafantarana ny ''Thunbergia alata'': * ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> * ''Endomelas alata'' <small>(ex Sims) Raf.</small> * ''Thunbergia albiflora'' <small>(Hook.) George Gordon</small> * ''Thunbergia aurantiaca'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia backeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia doddsii'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia fryeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia manganjensis'' <small>T.Anderson ex Lindau</small> * ''Thunbergia reticulata'' <small>Hochst. ex Nees</small> == Jerao koa == * ''[[Thunbergia]]'' * [[Laingomaimbo]], [[lengomaimbo]]: ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> (''[[Acanthaceae]]''); ''[[Paederia grevei]]'' <small>Drake</small> (''[[Rubiaceae]]'') slgq1ub89wrcxmn5amfnzehjzhpd305 1144686 1144684 2026-06-24T17:34:30Z Thelezifor 15140 1144686 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 010419-0049 Thunbergia alata.jpg|vignette|367x367px|''Thunbergia alata'']] Ny '''''Thunbergia alata''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''horovy''', '''laingomaimbo''', na '''lengomaimbo'''. Ity zavamaniry maniry mihoatra ny roa taona ity dia teratany ao [[Afrika Atsinanana]]. Ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo izy io. Zavamaniry manafika izy io ary hita any amin' ny Cerrado any [[Brezila]], any [[Hawaii]], any [[Aostralia]], any [[Etazonia]] atsimo, ary any afovoan' i [[Meksika]], izay fantatra amin'ny anarana ''Ojo de poeta'' ("masom-pôeta). == Famariparitana == [[Sary:Thunbergia alata - plant (aka).jpg|vignette|296x296px|''Thunbergia alata'']] Arakaraka ny toerana aniriany dia mety hahatratra 1,8 ka hatramin' ny 2,4 m ny haavon' ny ''Thunbergia alata'' any amin' ny faritra mafana, saingy kely kokoa rehefa ambolena isan-taona. Maniry tsara izy amin' ny toerana mahazo tara-masoandro feno na amin' ny alo-bandana. === Taho === Manify sy varingarina ny tahony izay mihodinkodina amin' ny zavatra ataony tohana (mety ho zavamaniry hafa) ary amin' ny ankapobeny dia mahatratra 1,5 ka hatramin' ny 3 m ny halavany. Misy volovolo ireo taho ireo ary somary volomparasy amin' ny karazany sasany. === Ravina === Mifanohitra tsiroaroa ny ravin' ny ''Thunbergia alata'' izay miendrika fo na lelan-jana-tsipika sy manana halava mirefy 4 hatramin' ny 10 sm. Maitso ny lafiny roa amin' ny ravina, malefaka raha tsapaina, ary rakotra volovolo madinika. Mety malama na misy nifinifiny ny sisiny. Lava ny [[tangozan-dravina]], 4 ka hatramin' ny 8 sm, sady manana kambiny manify kely roa toa elatra maitso eo amin' ny fotony. === Vony === [[Sary:Black-eyed Susan vine flower (2006).jpg|vignette|208x208px|''Thunbergia alata''|ankavia]] [[Sary:Thunbergia alata - Flower - bract removed.jpg|vignette|210x210px|Vonin' ny ''Thunbergia alata'' (nesorina ny iray amin' ny braktea roa)]] Mitsitokantokana ny vonin' ny ''Thunbergia alata'' izay mipoitra eo am-pototry ny [[tangozan-dravina]] sy manana [[tangozam-bony]] lava. Eo am-pototry ny vony tsirairay dia misy [[braktea]] roa lehibe, maitso, misy volovolo, telozoro, izay mandrakotra ny [[vondron-dravimbony]] alohan' ny hisokafany. Miendrika fantsona na lantonoara mivelatra eo amin' ny fotony ny [[vondrom-pelambony]] izay mizara ho felany 5 mivelatra sy tsy mitovy. Mirefy 3 ka hatramin' ny 5 sm ny savaivon' ny vony. [[Sary:Starr 071024-0311 Thunbergia alata.jpg|vignette|209x209px|''Thunbergia alata'']] Mavo madera na volomboasary ny lokon' ny vonin' ny maniry hoazy, fa misy karazana fotsy na mavokely ny vonin' ny ovan-karazana ambolena sasany. Ny afovoan' ny fantsom-bony dia volomparasy antitra na mainty manopy volomparasy, mifanohi-doko amin' ny manodidina azy toy ny maso. === Voa === [[Sary:Thunbergia alata20090902 86.jpg|ankavia|vignette|133x133px|Voan' ny ''Thunbergia alata'']] [[Sary:Kapselfrucht.jpg|vignette|278x278px|Voan' ny ''Thunbergia alata'']] Kapsiola misy volovolo sy boribory eo am-potony (mirefy 7 hatramin' ny 10 mm eo ho eo ny sakany) ny voan' ny ''Thunbergia alata''. Miitatra mankany tendro maranitra antsoina hoe "vava", manana halava mirefy 10 ka hatramin' ny 16 mm, izay manome azy ny endrika loham-borona na vavan-ganagana ny voa. Amin' ny fahamatoiny dia misokatra ka mipoaka ny kapsiola mba hanipy ny [[vihim-boa]] ao aminy. Boribory na fisaka sy manana savaivo 4 ka hatramin' ny 5 mm ary miloko manja antitra na mainty ny vihim-boa, izay manana voho toa voarary na rakotra bontsibontsina kely. == Anarany == Indreto ny anarana ahafantarana ny ''Thunbergia alata'': * ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small> * ''Endomelas alata'' <small>(ex Sims) Raf.</small> * ''Thunbergia albiflora'' <small>(Hook.) George Gordon</small> * ''Thunbergia aurantiaca'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia backeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia doddsii'' <small>Paxton</small> * ''Thunbergia fryeri'' <small>Vilm.</small> * ''Thunbergia manganjensis'' <small>T.Anderson ex Lindau</small> * ''Thunbergia reticulata'' <small>Hochst. ex Nees</small> == Jerao koa == * ''[[Thunbergia]]'' * [[Laingomaimbo]], [[lengomaimbo]]: ''Thunbergia alata'' <small>Bojer ex Sims</small>; ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A. Rich.) K. Schum.</small>; ''[[Paederia bojeriana]]'' <small>(A. Rich. ex DC.) Drake</small>; ''[[Paederia grevei]]'' <small>Drake</small>. ccuzrmdpzg8ow61i9hdl4om20y27k1v 0 300844 1144758 1144552 2026-06-25T06:12:17Z Thelezifor 15140 Toerana sy faritra aniriany 1144758 wikitext text/x-wiki [[Sary:Thunbergia alata.JPG|vignette|363x363px|''[[Thunbergia alata]]'']] Ny '''''Thunbergia''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Lamiales]], izay manana karazana miisa 150 hatramin' ny 200 any ho any. Matetika izy ireo dia vahy na zavamaniry mianika avy ao [[Afrika]] trôpikaly sy eto [[Madagasikara]], ary any [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]]. Antsoina amin' ny anarana hoe barimaso, faromaso, forinondry, foromaso, foronondry, horovy, laingomaimbo, lengomaimbo, paromaso, vahimavana na voanjomangantanety ny karazana sasany misy eto Madagasikara. == Lisitry ny karazana == Indreto ny karazana ao amin' ny antoko ''Thunbergia'' araka ny ''[[The Plant List]]'' <small>(11</small> <small>Janoary 2018)</small>: * ''Thunbergia adenocalyx'' Radlk. * ''Thunbergia affinis'' S.Moore * ''[[Thunbergia alata]]'' Bojer ex Sims * ''Thunbergia alba'' S. Moore * ''Thunbergia amoena'' C.B. Clarke * ''Thunbergia anatina'' Benoist * ''Thunbergia angolensis'' S.Moore * ''Thunbergia angulata'' Hils. & Bojer ex Hook. * ''Thunbergia annua'' Hochst. ex Nees * ''Thunbergia armipotens'' S.Moore * ''Thunbergia atacorensis'' Akoègn. & Lisowski * ''Thunbergia atriplicifolia'' E. Mey. ex Nees * ''Thunbergia aurea'' N.E. Br. * ''Thunbergia battiscombei'' Turrill * ''Thunbergia beniensis'' De Wild. * ''Thunbergia beninensioides'' De Wild. * ''Thunbergia bikimaensis'' De Wild. * ''Thunbergia bogoroensis'' De Wild. * ''Thunbergia brewerioides'' Schweinf. * ''Thunbergia capensis'' Retz. * ''Thunbergia cerinthoides'' Radlk. * ''Thunbergia chrysops'' Hook. * ''Thunbergia ciliata'' De Wild. * ''Thunbergia coccinea'' Wall. * ''Thunbergia convolvulifolia'' Baker * ''Thunbergia cordata'' Lindau * ''Thunbergia crispa'' Burkill * ''Thunbergia cuanzensis'' S.Moore * ''Thunbergia cyanea'' Nees * ''Thunbergia cycnium'' S.Moore * ''Thunbergia cynanchifolia'' Benth. * ''Thunbergia dasychlamys'' Bremek. * ''Thunbergia dregeana'' Nees * ''Thunbergia eberhardtii'' Benoist * ''Thunbergia erecta'' (Benth.) T.Anderson * ''Thunbergia fasciculata'' Lindau * ''Thunbergia fischeri'' Engl. * ''Thunbergia fragrans'' Roxb. * ''Thunbergia gentianoides'' Radlk. * ''Thunbergia gibsonii'' S. Moore * ''Thunbergia gossweileri'' S.Moore * ''Thunbergia gracilis'' Benoist * ''Thunbergia graminifolia'' De Wild. * ''[[Thunbergia grandiflora]]'' (Roxb. ex Rottl.) Roxb. * ''Thunbergia gregorii'' S.Moore * ''Thunbergia guerkeana'' Lindau * ''Thunbergia hamata'' Lindau * ''Thunbergia heterochondros'' (Mildbr.) Vollesen * ''Thunbergia hockii'' De Wild. * ''Thunbergia holstii'' Lindau * ''Thunbergia hookeriana'' Lindau * ''Thunbergia huillensis'' S.Moore * ''Thunbergia hyalina'' S.Moore * ''Thunbergia katentaniensis'' De Wild. * ''Thunbergia kirkiana'' T. Anderson * ''Thunbergia laborans'' Burkill * ''[[Thunbergia laevis]]'' Nees * ''Thunbergia lamellata'' Hiern * ''Thunbergia lancifolia'' T.Anderson * ''Thunbergia lathyroides'' Burkill * ''Thunbergia laurifolia'' Lindl. * ''[[Thunbergia leucorhiza]]'' Benoist * ''Thunbergia liebrechtsiana'' De Wild. & T.Durand * ''Thunbergia longepedunculata'' De Wild. * ''Thunbergia longifolia'' Lindau * ''Thunbergia longisepala'' Rendle * ''Thunbergia lutea'' T. Anderson * ''Thunbergia malangana'' Lindau * ''Thunbergia masisiensis'' De Wild. * ''Thunbergia mechowii'' Lindau * ''Thunbergia mellinocaulis'' Burkill * ''Thunbergia microchlamys'' S. Moore * ''Thunbergia mildbraediana'' Lebrun & Touss. * ''Thunbergia mollis'' Lindau * ''Thunbergia monroi'' S. Moore * ''Thunbergia mysorensis'' (Wight) T.Anderson * ''Thunbergia natalensis'' Hook. * ''Thunbergia neglecta'' Sond. * ''Thunbergia oblongifolia'' Oliv. * ''Thunbergia oubanguiensis'' Benoist * ''Thunbergia parvifolia'' Lindau * ''Thunbergia paulitschkeana'' Beck * ''Thunbergia petersiana'' Lindau * ''Thunbergia pondoensis'' Lindau * ''Thunbergia purpurata'' Harv. Ex C. B. Cl. * ''Thunbergia pynaertii'' De Wild. * ''Thunbergia recasa'' S.Moore * ''Thunbergia retefolia'' S.Moore * ''Thunbergia rufescens'' Lindau * ''Thunbergia schimbensis'' S. Moore * ''Thunbergia schweinfurthii'' S. Moore * ''Thunbergia sericea'' Burkill * ''Thunbergia sessilis'' Lindau * ''Thunbergia stellarioides'' Burkill * ''Thunbergia stelligera'' Lindau * ''Thunbergia stuhlmanniana'' Lindau * ''Thunbergia subalata'' Lindau * ''Thunbergia togoensis'' Lindau * ''Thunbergia usambarica'' Lindau * ''Thunbergia valida'' S. Moore * ''Thunbergia venosa'' C.B. Clarke * ''Thunbergia vogeliana'' Benth. === Karazana misy eto Madagasikara === * ''[[Thunbergia alata]]'' <small>Bojer ex Sims</small>-- horovy, laingomaimbo, lengomaimbo * ''[[Thunbergia convolvulifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Thunbergia cyanea]]'' <small>Nees</small> -- forinondry, foronondry ** ''Thunbergia cyanea'' var. ''platyphylla'' <small>(Baker) Benoist.</small> (na ''Thunbergia platyphylla'' ) -- barimaso, faromaso, foromaso, paromaso, voanjomangantanety * ''[[Thunbergia erecta]]'' <small>(Benth.) T.Anderson</small> * ''[[Thunbergia fragrans]]'' <small>Roxb</small>. * ''[[Thunbergia grandiflora]]'' <small>Roxb</small>. * ''[[Thunbergia laevis]]'' <small>Wall. ex Nees</small> * ''[[Thunbergia leucorhiza]]'' <small>Benoist</small>– vahimavana == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Thunbergia|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Thunbergia'']] kjz044a0htc7ff9wrlixz0mxemjlctq 0 300849 1144615 2026-06-24T12:29:53Z Mammysou17 34685 Pejy noforonina tamin'ny « '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny rano misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny renirano, tohodrano, tanàna na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fat... » 1144615 wikitext text/x-wiki '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny rano misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny renirano, tohodrano, tanàna na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, famatsiana rano fisotro ary indostria. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny tontolo iainana amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny renirano sy farihy. cmq4qfwni00sxthbk3r76rrup6m3c08 1144622 1144615 2026-06-24T13:54:50Z Mammysou17 34685 namorona lahatsoratra vaovao 1144622 wikitext text/x-wiki '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny rano misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny renirano, tohodrano, tanàna na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, famatsiana rano fisotro ary indostria. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny tontolo iainana amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny renirano sy farihy. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana toy ny metatra rano sy sensor izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny teknolojia maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. aj2jrm5ckavh0t6m7lw0bnwix6e3rfu 1144623 1144622 2026-06-24T14:00:35Z Mammysou17 34685 1144623 wikitext text/x-wiki '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny loharano sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, famatsiana rano fisotro ary indostria. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny tontolo iainana amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny renirano sy farihy<ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana toy ny metatra rano sy sensor izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny teknolojia maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. gs8hn87nfcl9mkqr3ujlt8kvfauvdz5 1144624 1144623 2026-06-24T14:00:59Z Mammysou17 34685 /* Olana */ 1144624 wikitext text/x-wiki '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny loharano sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, famatsiana rano fisotro ary indostria. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny tontolo iainana amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny renirano sy farihy<ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana toy ny metatra rano sy sensor izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny teknolojia maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> 4wt1dlt1silg26w1osjh4d9tya6tlxd 1144625 1144624 2026-06-24T14:01:45Z Mammysou17 34685 1144625 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny loharano sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, famatsiana rano fisotro ary indostria. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny tontolo iainana amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny renirano sy farihy<ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana toy ny metatra rano sy sensor izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny teknolojia maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> aoqsyjscegiysbfdfrxf1v0mexwdeui 1144626 1144625 2026-06-24T14:02:07Z Mammysou17 34685 1144626 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, famatsiana rano fisotro ary indostria. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny tontolo iainana amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny renirano sy farihy<ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana toy ny metatra rano sy sensor izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny teknolojia maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> dc2y9385owhhe6a9vhjmocjc15ovm65 1144627 1144626 2026-06-24T14:03:54Z Mammysou17 34685 1144627 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana toy ny metatra rano sy sensor izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny teknolojia maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> qsozpk8ca8738jzxrsl4auol0lli0wl 1144628 1144627 2026-06-24T14:04:51Z Mammysou17 34685 /* Tanjona */ 1144628 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> g8oklgdh8xdpf7gl9ibka1qr3g8g2ft 1144629 1144628 2026-06-24T14:06:01Z Mammysou17 34685 /* Tanjona */ 1144629 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny satelita sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny fambolena, izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny tanàn-dehibe amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> 4kpr246960aff5bqrt0d3efxwhbl0ra 1144634 1144629 2026-06-24T14:08:29Z Mammysou17 34685 1144634 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> c7544xvwy3wbjcw2fpo8hussn1pc4jn 1144636 1144634 2026-06-24T14:11:07Z Mammysou17 34685 /* Fampiharana */ 1144636 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == [[Sary:Lavage d'une orange avec de l'eau conservée dans un bidon.jpg|ankavia|vignette|Rano anaty siny mikatona]] Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny rano fisotro sy amin’ny indostria izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> ji58g9riptv8zdk2u9bc9s9s518l5yn 1144637 1144636 2026-06-24T14:11:33Z Mammysou17 34685 1144637 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == [[Sary:Lavage d'une orange avec de l'eau conservée dans un bidon.jpg|ankavia|vignette|Rano anaty siny mikatona]] Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny [[rano fisotro]] sy amin’ny [[indostria]] izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharanon-drano voajanahary toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka rano noho ny fivoahan’ny fantsona na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> e52hilaesvnq15xir21unhm0e9cxty0 1144638 1144637 2026-06-24T14:13:30Z Mammysou17 34685 /* Fampiharana */ 1144638 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == [[Sary:Lavage d'une orange avec de l'eau conservée dans un bidon.jpg|ankavia|vignette|Rano anaty siny mikatona]] Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny [[rano fisotro]] sy amin’ny [[indostria]] izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharano [[voajanahary]] toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka ateraky ny fahaverezan'ny rano toy ny fantsona vaky ka mamoaka ny rano hiparitaka na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> k8edtud7xxdonzn24uwpa0wltsfmjox 1144639 1144638 2026-06-24T14:13:55Z Mammysou17 34685 /* Fampiharana */ 1144639 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == [[Sary:Lavage d'une orange avec de l'eau conservée dans un bidon.jpg|ankavia|vignette|Rano anaty siny mikatona]] Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny [[rano fisotro]] sy amin’ny [[indostria]] izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharano [[voajanahary]] toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka ateraky ny fahaverezan'ny rano toy ny fantson-drano vaky <ref>https://www.moov.mg/article/116064-fantson-drano-vaky-eto-antananarivo-maherinny-40-isa-tato-anatinny-volana-mey</ref> ka mamoaka ny rano hiparitaka na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny toetrandro izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> paui7vibg15ye6bpjlvdrrzf0otwika 1144640 1144639 2026-06-24T14:14:49Z Mammysou17 34685 /* Fampiharana */ 1144640 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanaraha-maso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == [[Sary:Lavage d'une orange avec de l'eau conservée dans un bidon.jpg|ankavia|vignette|Rano anaty siny mikatona]] Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny [[rano fisotro]] sy amin’ny [[indostria]] izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharano [[voajanahary]] toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka ateraky ny fahaverezan'ny rano toy ny fantson-drano vaky <ref>https://www.moov.mg/article/116064-fantson-drano-vaky-eto-antananarivo-maherinny-40-isa-tato-anatinny-volana-mey</ref> ka mamoaka ny rano hiparitaka na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny [[toetrandro]] izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> 815lil0vp1nxxy1vxxf1qtgmnw7rjyg 1144641 1144640 2026-06-24T14:17:48Z Mammysou17 34685 1144641 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rano miloko manga.jpg|vignette|Rano miloko manga]] '''Ny fikajiana ny rano''' dia fomba fandalinana sy fanombanana ny habetsahan’ny [[rano]] misy, ampiasaina, very na voatahiry ao anatin’ny rafitra iray toy ny [[renirano]], [[tohodrano]], [[tanàna]] na toeram-pambolena. Izy io dia natao hanampy amin’ny fitantanana maharitra ny [[loharano]] sy hisorohana ny tsy fahampian-drano amin’ny ho avy. == Tanjona == Ny tanjon’ny fikajiana ny rano dia ny hahafantarana mazava ny habetsahan’ny rano azo ampiasaina sy hanalefahana ny fatiantoka mety hitranga mandritra ny fizarana sy fampiasana azy. Amin’ny alalan’izany dia afaka manatsara ny fitantanana ny rano amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], famatsiana [[rano fisotro]] ary [[indostria]]. Manampy ihany koa izy amin’ny fiarovana ny [[tontolo iainana]] <ref>https://www.pnae.mg/docs/ee/guides-directives/one-27-torolalana-fikajiana-tontolo-iainana.pdf</ref> amin’ny alalan’ny fanarahamaso ny [[renirano]] sy [[farihy]] <ref>https://mg.globalvoices.org/2010/10/17/10051/</ref>. Misy fomba maro ampiasaina amin’ny fikajiana ny rano arakaraka ny toe-javatra. Ny iray dia ny fandrefesana mivantana amin’ny alalan’ny fitaovana izay mandrefy ny fikorianan’ny rano na ny haavony. Ny fomba faharoa dia kajy ara-teorika izay mifototra amin’ny raikipohy mampifandray ny tahan’ny fikorianana, ny velaran’ny faritra ary ny fotoana. Amin’izao fotoana izao koa dia ampiasaina ny [[Teknôlôjia|teknolojia]] maoderina toy ny [[Satelita (voajanahary)|satelita]] sy ny GIS hanangonana sy handinihana angona momba ny rano. == Fampiharana == [[Sary:Lavage d'une orange avec de l'eau conservée dans un bidon.jpg|ankavia|vignette|Rano anaty siny mikatona]] Ny fikajiana ny rano dia ampiharina amin’ny sehatra maro toy ny [[fambolena]], izay ilàna fanondrahana mahomby sy fitsitsiana rano. Ampiasaina koa izy amin’ny [[tanàn-dehibe]] amin’ny fitantanana ny [[rano fisotro]] sy amin’ny [[indostria]] izay mampiasa rano betsaka amin’ny famokarana. Amin’ny sehatra ara-tontolo iainana dia manampy amin’ny fiarovana ny loharano [[voajanahary]] toy ny renirano sy farihy izy. Misy ihany koa ny torohevitra maro azo ampiharina amin'ny fitsitsiana sy ny fampiasana ny rano amin'ny sehatra rehetra, any an-tokantrano <ref>https://www.ecoconso.be/fr/content/9-conseils-pour-economiser-leau-la-maison</ref>, sekoly, hopitaly sy ny sisa <ref>https://environnement.brussels/blog-citoyen/conseils-pratiques/10-bons-reflexes-pour-reduire-votre-consommation-deau</ref>. == Olana == Misy olana maro mety hiseho amin’ny fikajiana ny rano, anisan’izany ny tsy fahampian’ny fitaovana maoderina, ny angona tsy feno na tsy marina, ary ny fatiantoka ateraky ny fahaverezan'ny rano toy ny fantson-drano vaky <ref>https://www.moov.mg/article/116064-fantson-drano-vaky-eto-antananarivo-maherinny-40-isa-tato-anatinny-volana-mey</ref> ka mamoaka ny rano hiparitaka na fahasimban’ny rafitra. Misy fiantraikany ihany koa ny fiovaovan’ny [[toetrandro]] izay mahatonga ny rano ho sarotra vinavinaina. Amin’ny ankapobeny, ny fikajiana ny rano dia fitaovana manan-danja amin’ny fitantanana maharitra ny loharano. Izy io dia manampy amin’ny fanatsarana ny fampiasana rano sy ny fiarovana ny tontolo iainana, mba hahazoana antoka fa mbola ampy ho an’ny taranaka ho avy ny rano. == Referansa == <references /> jzabfynxrmgofeh7p0f0w5fqc1uqtj7 0 300850 1144617 2026-06-24T13:44:47Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Fernando-P.jpg|thumb|Fernando I]] '''Fernando I''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Dom Fernando I'', teraka ny 31 Oktobra 1345 tao [[Coimbra]]; maty ny 22 Oktobra 1383 tao [[Lisboa]]) no Mpanjaka fahasivy tao {{Portogaly}} ary mpanjaka farany tao amin'ny fianakavian'i Bourgogne. I Fernando I no hany zanaka lahin'ny Mpanjaka [[Pedro I (Portogaly)|Pedro I]] sy Constança Manuel avy any Castile sisa velona. Niakatra teo amin'ny seza fiandrianana Pôrtoga... » 1144617 wikitext text/x-wiki [[File:Fernando-P.jpg|thumb|Fernando I]] '''Fernando I''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Dom Fernando I'', teraka ny 31 Oktobra 1345 tao [[Coimbra]]; maty ny 22 Oktobra 1383 tao [[Lisboa]]) no Mpanjaka fahasivy tao {{Portogaly}} ary mpanjaka farany tao amin'ny fianakavian'i Bourgogne. I Fernando I no hany zanaka lahin'ny Mpanjaka [[Pedro I (Portogaly)|Pedro I]] sy Constança Manuel avy any Castile sisa velona. Niakatra teo amin'ny seza fiandrianana Pôrtogaly izy tamin'ny 1367. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] faha-09 !mpandimby |-align="center" | [[Pedro I (Portogaly)|Pedro I]] <br/>1357-1367|| [[Fernando I (Portogaly)|Fernando I]] <br/>1367-1383 || [[João I (Portogaly)|João I]] <br/>1385-1433 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Ferdinand I of Portugal}} [[fr:Ferdinand Ier (roi de Portugal)]] [[en:Ferdinand I of Portugal]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1345]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1383]] e0tx62azxu8xs6sqz1gef2vn1zdpm09 1144620 1144617 2026-06-24T13:48:03Z HarryWurst 36292 1144620 wikitext text/x-wiki [[File:Fernando-P.jpg|thumb|Fernando I]] [[File:Armoiries Portugal 1247.svg|thumb|Armoiries Portugal 1247]] '''Fernando I''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Dom Fernando I'', teraka ny 31 Oktobra 1345 tao [[Coimbra]]; maty ny 22 Oktobra 1383 tao [[Lisboa]]) no Mpanjaka fahasivy tao {{Portogaly}} ary mpanjaka farany tao amin'ny fianakavian'i Bourgogne. I Fernando I no hany zanaka lahin'ny Mpanjaka [[Pedro I (Portogaly)|Pedro I]] sy Constança Manuel avy any Castile sisa velona. Niakatra teo amin'ny seza fiandrianana Pôrtogaly izy tamin'ny 1367. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] faha-09 !mpandimby |-align="center" | [[Pedro I (Portogaly)|Pedro I]] <br/>1357-1367|| [[Fernando I (Portogaly)|Fernando I]] <br/>1367-1383 || [[João I (Portogaly)|João I]] <br/>1385-1433 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Ferdinand I of Portugal}} [[fr:Ferdinand Ier (roi de Portugal)]] [[en:Ferdinand I of Portugal]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1345]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1383]] 7ldddi3ukvz1fpazej40v9vlbfafbp1 14 300851 1144618 2026-06-24T13:45:26Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Teraka tamin'ny taonjato faha-14]] » 1144618 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Teraka tamin'ny taonjato faha-14]] 3ibarx0tqcqjayjlh6z8z70zk9omwno 14 300852 1144619 2026-06-24T13:45:43Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Maty tamin'ny taonjato faha-14]] » 1144619 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Maty tamin'ny taonjato faha-14]] 9fxz4owat2owdhjawsjbwgt1h9kgf8x 0 300853 1144631 2026-06-24T14:06:44Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « '''João V '''( [[Fiteny portogey|portogey]]: João V, anarana feno ''Dom João Francisco António José Bento Bernardo de Bragança'' ) (teraka ny 22 Oktobra 1689 tao [[Lisboa]]; maty ny 31 Jolay 1750 tao [[Lisboa]]), nantsoina hoe "ilay magnanimous" (o Magnânimo), dia Mpanjakan'i {{Portogaly}} nanomboka tamin'ny 1706 ka hatramin'ny 1750. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-al... » 1144631 wikitext text/x-wiki '''João V '''( [[Fiteny portogey|portogey]]: João V, anarana feno ''Dom João Francisco António José Bento Bernardo de Bragança'' ) (teraka ny 22 Oktobra 1689 tao [[Lisboa]]; maty ny 31 Jolay 1750 tao [[Lisboa]]), nantsoina hoe "ilay magnanimous" (o Magnânimo), dia Mpanjakan'i {{Portogaly}} nanomboka tamin'ny 1706 ka hatramin'ny 1750. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-22 !mpandimby |-align="center" | [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 || [[José I (Portogaly)|José I]]<br/> 1750–1777 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|John V of Portugall}} [[de:Johann V. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1689]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1750]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] t5jknrbstzol66tg9ugc0c5xutxkq2l 1144632 1144631 2026-06-24T14:07:06Z HarryWurst 36292 1144632 wikitext text/x-wiki '''João V '''( [[Fiteny portogey|portogey]]: João V, anarana feno ''Dom João Francisco António José Bento Bernardo de Bragança'' ) (teraka ny 22 Oktobra 1689 tao [[Lisboa]]; maty ny 31 Jolay 1750 tao [[Lisboa]]), nantsoina hoe "ilay magnanimous" (o Magnânimo), dia Mpanjakan'i {{Portogaly}} nanomboka tamin'ny 1706 ka hatramin'ny 1750. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-22 !mpandimby |-align="center" | [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 || [[José I (Portogaly)|José I]]<br/> 1750–1777 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|John V of Portugal}} [[de:Johann V. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1689]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1750]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] erihnmpbkol4y5upquljnxz978n84de 1144633 1144632 2026-06-24T14:08:14Z HarryWurst 36292 1144633 wikitext text/x-wiki [[File:Ranc, Jean (Montpellier, 1674 - Madrid, 1735) - Juan V, rey de Portugal - P002408 - Museo del Prado.jpg|thumb|João V]] '''João V '''( [[Fiteny portogey|portogey]]: João V, anarana feno ''Dom João Francisco António José Bento Bernardo de Bragança'' ) (teraka ny 22 Oktobra 1689 tao [[Lisboa]]; maty ny 31 Jolay 1750 tao [[Lisboa]]), nantsoina hoe "ilay magnanimous" (o Magnânimo), dia Mpanjakan'i {{Portogaly}} nanomboka tamin'ny 1706 ka hatramin'ny 1750. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-22 !mpandimby |-align="center" | [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 || [[José I (Portogaly)|José I]]<br/> 1750–1777 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|John V of Portugal}} [[de:Johann V. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1689]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1750]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] 5stzwe41h6lqqeghhju9fxctyzp8rvl 1144635 1144633 2026-06-24T14:08:36Z HarryWurst 36292 1144635 wikitext text/x-wiki [[File:Ranc, Jean (Montpellier, 1674 - Madrid, 1735) - Juan V, rey de Portugal - P002408 - Museo del Prado.jpg|thumb|João V]] '''João V '''( [[Fiteny portogey|portogey]]: João V, anarana feno ''Dom João Francisco António José Bento Bernardo de Bragança'' ) (teraka ny 22 Oktobra 1689 tao [[Lisboa]]; maty ny 31 Jolay 1750 tao [[Lisboa]]), nantsoina hoe "ilay magnanimous" (o Magnânimo), dia Mpanjakan'i {{Portogaly}} nanomboka tamin'ny 1706 ka hatramin'ny 1750. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-24 !mpandimby |-align="center" | [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 || [[José I (Portogaly)|José I]]<br/> 1750–1777 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|John V of Portugal}} [[de:Johann V. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1689]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1750]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] ncxwvbqvzrabjqtsxdq267mbtu3nq9v 0 300854 1144642 2026-06-24T14:27:11Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Peter II of Portugal.jpg|thumb|Peter II of Portugal]] '''Pedro II''', [[Fiteny portogey|portogey]]: Dom Pedro II, (teraka ny 26 Aprily 1648, tao [[Lisboa]]; maty ny 9 Desambra 1706, tao amin'ny Lapam-panjakan'i Alcântara), fantatra amin'ny anarana hoe "ilay Mpiadana" (''O Pacífico''), no Mpanjaka faha-23 an'i {{Portogaly}}. Izy no mpanjaka fahatelo avy amin'ny fianakavian'i Braganza ary nanjaka nanomboka tamin'ny 1683 ka hatramin'ny 1704. == Fiainan... » 1144642 wikitext text/x-wiki [[File:Peter II of Portugal.jpg|thumb|Peter II of Portugal]] '''Pedro II''', [[Fiteny portogey|portogey]]: Dom Pedro II, (teraka ny 26 Aprily 1648, tao [[Lisboa]]; maty ny 9 Desambra 1706, tao amin'ny Lapam-panjakan'i Alcântara), fantatra amin'ny anarana hoe "ilay Mpiadana" (''O Pacífico''), no Mpanjaka faha-23 an'i {{Portogaly}}. Izy no mpanjaka fahatelo avy amin'ny fianakavian'i Braganza ary nanjaka nanomboka tamin'ny 1683 ka hatramin'ny 1704. == Fiainana == Teraka ho zanaka lahy fahefatra an'i [[João IV (Portogaly)|João IV]] avy any Pôrtiogaly sy ny vadiny, Luisa avy any Guzmán i Pedro II. Amin'ny maha-zanakalahy zandriny azy, dia tsy nanana zo hipetraka eo amin'ny seza fiandrianana izy, ka taorian'ny nahafatesan-drainy tamin'ny 1656, dia i Afonso VI (Portogaly)|Afonson VI]], zokiny lahy, no niakatra voalohany teo amin'ny seza fiandrianana portogey. Na izany aza, i Afonso VI dia sembana ara-batana sy ara-tsaina ka tsy ampy fitaovana hitantana ny firenena. Tamin'ny 1666, i Afonso VI dia nanambady an'i Maria Francisca Elisabeth avy any Savoie, Countess of Nemours. Raiki-pitia tamin'ny vadin'ny rahalahiny i Pedro. Niray dina taminy izy, ary niara-nanery an'i Afonso VI hanasonia antontan-taratasy iray izay nandao ny fitondrany. Avy eo dia niaina tao an-tranomaizina mandra-pahafatiny i Afonso VI izay nesorina. Voatendrin'ny Cortes ho mpitondra i Pedro tamin'ny 1667 ary niakatra teo amin'ny seza fiandrianana portogey taorian'ny nahafatesan'ny rahalahiny tamin'ny 1683. Tamin'ny 1704, narary mafy izy, ka ny anabaviny, Catherine avy any Braganza, no nitondra an'i Portiogaly mandra-pahafatiny tamin'ny 31 Desambra 1705. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-23 !mpandimby |-align="center" | [[Afonso VI (Portogaly)|Afonso VI]]<br/> 1656-1668 || [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Peter II of Portugal}} [[de:Peter II. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1683]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1705]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] gxt7ztcauwlhrr71ik1db1he8ntjjeo 1144643 1144642 2026-06-24T14:27:56Z HarryWurst 36292 1144643 wikitext text/x-wiki [[File:Peter II of Portugal.jpg|thumb|Peter II of Portugal]] '''Pedro II''', ([[Fiteny portogey|portogey]]: Dom Pedro II, teraka ny 26 Aprily 1648, tao [[Lisboa]]; maty ny 9 Desambra 1706, tao amin'ny Lapam-panjakan'i Alcântara), fantatra amin'ny anarana hoe "ilay Mpiadana" (''O Pacífico''), no Mpanjaka faha-23 an'i {{Portogaly}}. Izy no mpanjaka fahatelo avy amin'ny fianakavian'i Braganza ary nanjaka nanomboka tamin'ny 1683 ka hatramin'ny 1704. == Fiainana == Teraka ho zanaka lahy fahefatra an'i [[João IV (Portogaly)|João IV]] avy any Pôrtiogaly sy ny vadiny, Luisa avy any Guzmán i Pedro II. Amin'ny maha-zanakalahy zandriny azy, dia tsy nanana zo hipetraka eo amin'ny seza fiandrianana izy, ka taorian'ny nahafatesan-drainy tamin'ny 1656, dia i Afonso VI (Portogaly)|Afonson VI]], zokiny lahy, no niakatra voalohany teo amin'ny seza fiandrianana portogey. Na izany aza, i Afonso VI dia sembana ara-batana sy ara-tsaina ka tsy ampy fitaovana hitantana ny firenena. Tamin'ny 1666, i Afonso VI dia nanambady an'i Maria Francisca Elisabeth avy any Savoie, Countess of Nemours. Raiki-pitia tamin'ny vadin'ny rahalahiny i Pedro. Niray dina taminy izy, ary niara-nanery an'i Afonso VI hanasonia antontan-taratasy iray izay nandao ny fitondrany. Avy eo dia niaina tao an-tranomaizina mandra-pahafatiny i Afonso VI izay nesorina. Voatendrin'ny Cortes ho mpitondra i Pedro tamin'ny 1667 ary niakatra teo amin'ny seza fiandrianana portogey taorian'ny nahafatesan'ny rahalahiny tamin'ny 1683. Tamin'ny 1704, narary mafy izy, ka ny anabaviny, Catherine avy any Braganza, no nitondra an'i Portiogaly mandra-pahafatiny tamin'ny 31 Desambra 1705. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-23 !mpandimby |-align="center" | [[Afonso VI (Portogaly)|Afonso VI]]<br/> 1656-1668 || [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Peter II of Portugal}} [[de:Peter II. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1683]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1705]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] 8iix9g2gx6862kbvpybyy2e8qwo311c 1144644 1144643 2026-06-24T14:28:36Z HarryWurst 36292 1144644 wikitext text/x-wiki [[File:Peter II of Portugal.jpg|thumb|Peter II of Portugal]] '''Pedro II''', ([[Fiteny portogey|portogey]]: Dom Pedro II, teraka ny 26 Aprily 1648, tao [[Lisboa]]; maty ny 9 Desambra 1706, tao amin'ny Lapam-panjakan'i Alcântara), fantatra amin'ny anarana hoe "ilay Mpiadana" (''O Pacífico''), no Mpanjaka faha-23 an'i {{Portogaly}}. Izy no mpanjaka fahatelo avy amin'ny fianakavian'i Braganza ary nanjaka nanomboka tamin'ny 1683 ka hatramin'ny 1704. == Fiainana == Teraka ho zanaka lahy fahefatra an'i [[João IV (Portogaly)|João IV]] avy any Pôrtiogaly sy ny vadiny, Luisa avy any Guzmán i Pedro II. Amin'ny maha-zanakalahy zandriny azy, dia tsy nanana zo hipetraka eo amin'ny seza fiandrianana izy, ka taorian'ny nahafatesan-drainy tamin'ny 1656, dia i [[Afonso VI (Portogaly)|Afonso VI]], zokiny lahy, no niakatra voalohany teo amin'ny seza fiandrianana portogey. Na izany aza, i Afonso VI dia sembana ara-batana sy ara-tsaina ka tsy ampy fitaovana hitantana ny firenena. Tamin'ny 1666, i Afonso VI dia nanambady an'i Maria Francisca Elisabeth avy any Savoie, Countess of Nemours. Raiki-pitia tamin'ny vadin'ny rahalahiny i Pedro. Niray dina taminy izy, ary niara-nanery an'i Afonso VI hanasonia antontan-taratasy iray izay nandao ny fitondrany. Avy eo dia niaina tao an-tranomaizina mandra-pahafatiny i Afonso VI izay nesorina. Voatendrin'ny Cortes ho mpitondra i Pedro tamin'ny 1667 ary niakatra teo amin'ny seza fiandrianana portogey taorian'ny nahafatesan'ny rahalahiny tamin'ny 1683. Tamin'ny 1704, narary mafy izy, ka ny anabaviny, Catherine avy any Braganza, no nitondra an'i Portiogaly mandra-pahafatiny tamin'ny 31 Desambra 1705. == Mpanjakan'i [[Portogaly]] == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Royal Arms of Portugal.svg|40px]] Mpanjakan'i [[Portogaly]] <br/> faha-23 !mpandimby |-align="center" | [[Afonso VI (Portogaly)|Afonso VI]]<br/> 1656-1668 || [[Pedro II (Portogaly)|Pedro II]]<br/> 1683-1704 ||[[João V (Portogaly)|Joao V]]<br/> 1706-1750 |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Peter II of Portugal}} [[de:Peter II. (Portugal)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1683]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1705]] [[Sokajy:mpanjakan'i Portogaly]] 6e7yykkdt24gdqxns38mxu09rfpumhm 0 300855 1144647 2026-06-24T14:59:14Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary=Presidente José Antonio Kast en marzo de 2026.jpg |anarana=José Antonio Kast |teraka=11 Febroary 1986 |toerana = [[Santiago]] |maty= |firenena={{Silia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[filoha]] |taona niasàna= }} '''José Antonio Kast Rist''' (teraka ny 18 Janoary 1966 tao [[Santiago]], [[Silia]]) dia [[mpisolovava]] sy [[mpanao politika]] [[Silia|siliana]] ary Filohan'i Silia nanomboka ny 11 Martsa 2026. Talohan'izay, m... » 1144647 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Presidente José Antonio Kast en marzo de 2026.jpg |anarana=José Antonio Kast |teraka=11 Febroary 1986 |toerana = [[Santiago]] |maty= |firenena={{Silia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[filoha]] |taona niasàna= }} '''José Antonio Kast Rist''' (teraka ny 18 Janoary 1966 tao [[Santiago]], [[Silia]]) dia [[mpisolovava]] sy [[mpanao politika]] [[Silia|siliana]] ary Filohan'i Silia nanomboka ny 11 Martsa 2026. Talohan'izay, mpikambana tao amin'ny Antenimieran'ny [[solombavambahoaka]] i Kast. {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Chile.svg|40px]] Filoham-pirenena Silia !mpandimby |-align="center" | [[Gabriel Boric]]<br/> 2022-2026 || [[José Antonio Kast]] <br/>2026- || ?? |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} [[de:José Antonio Kast]] [[Sokajy:Filohan'i Silia]] [[Sokajy:Mpanao politika (Silia)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1986]] [[Sokajy:Solombavambahoaka silianina]] nqzq88sx8n9tendr6oxfy9kprjwks23 14 300856 1144648 2026-06-24T15:00:31Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Solombavambahoaka]] [[Sokajy:Mpanao siliana]] » 1144648 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Solombavambahoaka]] [[Sokajy:Mpanao siliana]] bvyztchtykyabiuol0ybnvd53hrcdys 14 300857 1144652 2026-06-24T15:35:10Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] » 1144652 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra]] d4xl04r1j9xddxq50f826svg738ocde 14 300858 1144659 2026-06-24T15:43:57Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Ekoadora]] » 1144659 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Ekoadora]] qy0hru2v2k7s34nccep4vl09vd29de6 14 300859 1144660 2026-06-24T15:44:41Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao ekoadoriana]] » 1144660 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao ekoadoriana]] h9gzg4qn8oo3uk2m1w7ordu24etg8lh 14 300860 1144661 2026-06-24T15:45:05Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Ekoadora]] » 1144661 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Ekoadora]] mjecchg006cngv1auogpcluh6y1lpoy 14 300861 1144662 2026-06-24T15:45:54Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Politika]] [[Sokajy:Ekoadora]] » 1144662 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Politika]] [[Sokajy:Ekoadora]] 8oejirv1l45vsta6vnk6f39c5ikwk5r 14 300862 1144664 2026-06-24T15:48:15Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Jeografian' Ekoadora]] [[Sokajy:Tanàna]] » 1144664 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Jeografian' Ekoadora]] [[Sokajy:Tanàna]] 2v71rn484liyxyyf4iarc1b6srxa2l0 14 300863 1144665 2026-06-24T15:48:48Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Jeografia]] [[Sokajy:Ekoadora]] » 1144665 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Jeografia]] [[Sokajy:Ekoadora]] e22xcbu5moyarar1b6lh0u3soyjb7mi 0 300864 1144674 2026-06-24T16:04:55Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Daniel Noboa Abril 2024 (2).jpg|thumb|Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoatera]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodi... » 1144674 wikitext text/x-wiki [[File:Daniel Noboa Abril 2024 (2).jpg|thumb|Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoatera]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy ary nandray ny fahefana tamin'ny 23 Novambra 2023. Voafidy indray ho amin'ny fe-potoana feno izy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena sy parlemantera Ekoatoriana tamin'ny taona 2025. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Guillermo Lasso]]<br/>2019-2021 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2021- || [[-]]<br/> |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy: Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1970]] == Jereo koa == [[de:Daniel Noboa]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]] hoaznpywqzf2wkgniw2d3ph8gtdiigk 1144675 1144674 2026-06-24T16:06:20Z HarryWurst 36292 1144675 wikitext text/x-wiki [[File:Daniel Noboa Abril 2024 (2).jpg|thumb|Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoatera]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy ary nandray ny fahefana tamin'ny 23 Novambra 2023. Voafidy indray ho amin'ny fe-potoana feno izy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena sy parlemantera Ekoatoriana tamin'ny taona 2025. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Guillermo Lasso]]<br/>2019-2021 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2021- || [[-]]<br/> |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|Daniel Noboa Azin}} [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy: Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1970]] == Jereo koa == [[de:Daniel Noboa]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]] falysz5n7mry4uajh0jcih1z86zenu3 1144676 1144675 2026-06-24T16:07:42Z HarryWurst 36292 1144676 wikitext text/x-wiki [[File:Presidente Daniel Noboa.jpg|thumb|Presidente Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoatera]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy ary nandray ny fahefana tamin'ny 23 Novambra 2023. Voafidy indray ho amin'ny fe-potoana feno izy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena sy parlemantera Ekoatoriana tamin'ny taona 2025. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Guillermo Lasso]]<br/>2019-2021 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2021- || [[-]]<br/> |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat|Daniel Noboa Azin}} [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy: Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1970]] == Jereo koa == [[de:Daniel Noboa]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Filohan'ny Ekoadora]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]] bg32xa2px0rrnamifpf833i6wzoec3d 1144677 1144676 2026-06-24T16:09:00Z HarryWurst 36292 1144677 wikitext text/x-wiki [[File:Presidente Daniel Noboa.jpg|thumb|Presidente Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoatera]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy ary nandray ny fahefana tamin'ny 23 Novambra 2023. Voafidy indray ho amin'ny fe-potoana feno izy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena sy parlemantera Ekoatoriana tamin'ny taona 2025. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Guillermo Lasso]]<br/>2019-2021 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2021- || [[-]]<br/> |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Daniel Noboa Azin}} [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy: Filohan'ny Ekoadora]] [[de:Daniel Noboa]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]] 9b3ut7smxzmc5h3sk1f8prbapm9cugo 1144678 1144677 2026-06-24T16:10:44Z HarryWurst 36292 1144678 wikitext text/x-wiki [[File:Presidente Daniel Noboa.jpg|thumb|Presidente Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoatera]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy ary nandray ny fahefana tamin'ny 23 Novambra 2023. Voafidy indray ho amin'ny fe-potoana feno izy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena sy parlemantera Ekoatoriana tamin'ny taona 2025. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Guillermo Lasso]]<br/>2021-2023 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2023- || [[-]]<br/> |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Daniel Noboa Azin}} [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy: Filohan'ny Ekoadora]] [[de:Daniel Noboa]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]] aa53typ3oka4giliyvk51hkvv72cmo9 1144680 1144678 2026-06-24T16:14:06Z HarryWurst 36292 1144680 wikitext text/x-wiki [[File:Presidente Daniel Noboa.jpg|thumb|Presidente Daniel Noboa]] '''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín''' (teraka ny 30 Novambra 1987, tao [[Miami]], [[Florida]], {{Etazonia}}) dia [[mpanao politika]] Ekoatoriana sady mpandraharaha amin'ny indostrian'ny akondro. Nanomboka ny taona 2021 ka hatramin'ny 2023, dia mpikambana tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i [[Ekoadora]] izy. Tamin'ny 15 Oktobra 2023, dia voafidy ho Filohan'i {{Ekoadora}} tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy ary nandray ny fahefana tamin'ny 23 Novambra 2023. Voafidy indray ho amin'ny fe-potoana feno izy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena sy parlemantera Ekoatoriana tamin'ny taona 2025. == Filohan'ny Ekoadora == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Ecuador.svg|40px]] Filohan'ny [[Ekoadora]] !mpandimby |-align="center" | [[Guillermo Lasso]]<br/>2021-2023 || [[Daniel Noboa]]<br/> 2023- || [[-]]<br/> |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == {{commonscat|Daniel Noboa Azin}} [[Sokajy:Politika ekoadoriana]] [[Sokajy:Mpanao politika ekoadoriana]] [[Sokajy: Filohan'ny Ekoadora]] [[de:Daniel Noboa]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]] d03cqoknssgku32wrb2k004ds7h6s78 0 300865 1144685 2026-06-24T17:30:52Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1144685 wikitext text/x-wiki Ny '''laingomaimbo''' na '''lengomaimbo''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]'' sy ''[[Rubiaceae]]'': * ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A. Rich.) K. Schum.</small> (''Rubiaceae'') * ''[[Paederia bojeriana]]'' <small>(A. Rich. ex DC.) Drake</small> (''Rubiaceae'') * ''[[Paederia grevei]]'' <small>Drake</small> (''Rubiaceae'') * ''[[Thunbergia alata]]'' <small>Bojer ex Sims</small> (''Acanthaceae'') == Jereo koa == * ''[[Paederia]]'' * ''[[Thunbergia]]'' exd9q418h4lkckuiddgij9okx5m8mqa 1144689 1144685 2026-06-24T17:51:09Z Thelezifor 15140 1144689 wikitext text/x-wiki [[Sary:Thunbergia alata20260215 25419.jpg|vignette|''[[Thunbergia alata]]'']] Ny '''laingomaimbo''' na '''lengomaimbo''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]'' sy ''[[Rubiaceae]]'': * ''[[Paederia argentea]]'' <small>(A. Rich.) K. Schum.</small> (''Rubiaceae'') -- kotrokantsina, laingomaimbo, laingomantsina, laingovahira, tamboro, tamboromaimbo, tamboromantsina, tamborona, zamboromantsina * ''[[Paederia bojeriana]]'' <small>(A. Rich. ex DC.) Drake</small> (''Rubiaceae'') -- laingo, laingobe, laingomaimbo, laingomantsina, lengo, taimboro, tamboro, tamborona, zamboromantsina * [[Paederia farinosa|''Paederia farinosa'' subsp. ''farinosa'']] (←''Paederia grevei'' <small>Drake</small>) (''Rubiaceae'') -- laingovahira, lengo, lengomaimbo, lengomantsina * ''[[Thunbergia alata]]'' <small>Bojer ex Sims</small> (''Acanthaceae'') -- horovy, laingomaimbo, na lengomaimbo == Jereo koa == * ''[[Paederia]]'' * ''[[Thunbergia]]'' 9medfkbwnxl4gl3n27lb364ofbmtsdy 0 300866 1144690 2026-06-24T18:13:40Z Thelezifor 15140 Lisitra karazan-javamaniry 1144690 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr-090430-6889-Thunbergia grandiflora-flowers and leaves-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24322917894).jpg|vignette|408x408px|''Thunbergia grandiflora'']] Inty ny '''lisitry ny karazana ao amin' ny ''Thunbergia'''''. Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]'' ny Ny ''[[Thunbergia]]''. Tamin' ny Janoary 2025 dia nanaiky karazana 150 ny ''[[Plants of the World Online]]''. == A == * ''Thunbergia adenocalyx'' Radlk. * ''Thunbergia affinis'' S.Moore * ''Thunbergia alata'' Bojer ex Sims * ''Thunbergia amoena'' C.B.Clarke * ''Thunbergia amphaii'' Suwanph., K.Khamm., D.J.Middleton & Suddee * ''Thunbergia anatina'' Benoist * ''Thunbergia angolensis'' S.Moore * ''Thunbergia angulata'' Hils. & Bojer ex Hook. * ''Thunbergia annua'' Hochst. ex Nees * ''Thunbergia armipotens'' S.Moore * ''Thunbergia arnhemica'' F.Muell. * ''Thunbergia atacorensis'' Akoègn. & Lisowski * ''Thunbergia atriplicifolia'' E.Mey. ex Nees * ''Thunbergia austromontana'' Vollesen == B == * ''Thunbergia bancana'' Bremek. * ''Thunbergia barbata'' Vollesen * ''Thunbergia batjanensis'' Bremek. * ''Thunbergia battiscombei'' Turrill * ''Thunbergia benguettensis'' Bremek. * ''Thunbergia bianoensis'' De Wild. & Ledoux * ''Thunbergia bicolor'' (Wight) Lindau * ''Thunbergia bogoroensis'' De Wild. * ''Thunbergia brachypoda'' Bremek. * ''Thunbergia brachytyla'' Bremek. * ''Thunbergia buennemeyeri'' Bremek. == C == * ''Thunbergia capensis'' Retz. * ''Thunbergia celebica'' Bremek. * ''Thunbergia chrysops'' Hook. * ''Thunbergia ciliata'' De Wild. * ''Thunbergia citrina'' Vollesen * ''Thunbergia coccinea'' Wall. ex D.Don * ''Thunbergia colpifera'' B.Hansen * ''Thunbergia convolvulifolia'' Baker * ''Thunbergia crispa'' Burkill * ''Thunbergia crispula'' Bremek. * ''Thunbergia cuanzensis'' S.Moore * ''Thunbergia cyanea'' Bojer ex Nees * ''Thunbergia cycloneura'' Bremek. * ''Thunbergia cycnium'' S.Moore * ''Thunbergia cynanchifolia'' Benth. == D == * ''Thunbergia dasychlamys'' Bremek. * ''Thunbergia dregeana'' C.Presl == E == * ''Thunbergia eberhardtii'' Benoist * ''Thunbergia erecta'' (Benth.) T.Anderson * ''Thunbergia erythraeae'' Schweinf. ex Lindau * ''Thunbergia eymae'' Bremek. == F == * ''Thunbergia fasciculata'' Lindau * ''Thunbergia fischeri'' Engl. * ''Thunbergia fragrans'' Roxb. == G == * ''Thunbergia geoffrayi'' Benoist * ''Thunbergia gibsonii'' S.Moore * ''Thunbergia gossweileri'' S.Moore * ''Thunbergia gracilis'' Benoist * ''Thunbergia graminifolia'' De Wild. * ''Thunbergia grandiflora'' Roxb. * ''Thunbergia gregorii'' S.Moore * ''Thunbergia guerkeana'' Lindau == H == * ''Thunbergia hamata'' Lindau ex Engl. * ''Thunbergia hastata'' Decne. * ''Thunbergia hebecocca'' Bremek. * ''Thunbergia hederifolia'' Bremek. * ''Thunbergia heterochondros'' (Mildbr.) Vollesen * ''Thunbergia hirsuta'' T.Anderson * ''Thunbergia hispida'' Solms * ''Thunbergia holstii'' Lindau * ''Thunbergia hossei'' C.B.Clarke * ''Thunbergia huillensis'' S.Moore * ''Thunbergia hyalina'' S.Moore == I == * ''Thunbergia ilocana'' Bremek. * ''Thunbergia impatienoides'' Suwanph. & S.Vajrodaya == J == * ''Thunbergia javanica'' C.F.Gaertn. * ''Thunbergia jayii'' S.Moore == K == * ''Thunbergia kangeanensis'' Bremek. * ''Thunbergia kasajuana'' Bh.Adhikari & J.R.I.Wood * ''Thunbergia kirkiana'' T.Anderson * ''Thunbergia kirkii'' Hook.f. == L == * ''Thunbergia laborans'' Burkill * ''Thunbergia laevis'' Wall. ex Nees * ''Thunbergia lamellata'' Hiern * ''Thunbergia lancifolia'' T.Anderson * ''Thunbergia lathyroides'' Burkill * ''Thunbergia laurifolia'' Lindl. * ''Thunbergia leucorhiza'' Benoist * ''Thunbergia liebrechtsiana'' De Wild. & T.Durand * ''Thunbergia longifolia'' Lindau * ''Thunbergia lutea'' T.Anderson == M == * ''Thunbergia macalensis'' Bremek. * ''Thunbergia malangana'' Lindau * ''Thunbergia masisiensis'' De Wild. * ''Thunbergia mauginii'' Fiori * ''Thunbergia mechowii'' Lindau * ''Thunbergia microchlamys'' S.Moore * ''Thunbergia mildbraediana'' Lebrun & L.Touss. * ''Thunbergia minziroensis'' Vollesen * ''Thunbergia mufindiensis'' Vollesen * ''Thunbergia mysorensis'' (Wight) T.Anderson == N == * ''Thunbergia napperae'' Mwachala, Malombe & Vollesen * ''Thunbergia natalensis'' Hook. * ''Thunbergia neglecta'' Sond. * ''Thunbergia nepalensis'' Bh.Adhikari & J.R.I.Wood * ''Thunbergia nivea'' Craib == O == * ''Thunbergia oblongifolia'' Oliv. * ''Thunbergia oubanguiensis'' Benoist == P == * ''Thunbergia palawanensis'' Bremek. * ''Thunbergia papilionacea'' W.W.Sm. * ''Thunbergia papuana'' Bremek. * ''Thunbergia parviflora'' Bremek. * ''Thunbergia parvifolia'' Lindau * ''Thunbergia paulitschkeana'' Beck * ''Thunbergia petersiana'' Lindau * ''Thunbergia pleistodonta'' Bremek. * ''Thunbergia pondoensis'' Lindau * ''Thunbergia purpurata'' Harv. ex C.B.Clarke * ''Thunbergia pynaertii'' De Wild. == Q == * ''Thunbergia quadrialata'' Lindau * ''Thunbergia quadricostata'' Bremek. == R == * ''Thunbergia racemosa'' Vollesen * ''Thunbergia recasa'' S.Moore * ''Thunbergia reniformis'' Vollesen * ''Thunbergia retefolia'' S.Moore * ''Thunbergia reticulata'' Hochst. ex Nees * ''Thunbergia richardsiae'' Vollesen * ''Thunbergia ridleyi'' Bremek. * ''Thunbergia rogersii'' Turrill * ''Thunbergia rufescens'' Lindau * ''Thunbergia ruspolii'' Lindau == S == * ''Thunbergia schimbensis'' S.Moore * ''Thunbergia schliebenii'' Vollesen * ''Thunbergia schweinfurthii'' S.Moore * ''Thunbergia serpens'' Vollesen * ''Thunbergia sessilis'' Lindau * ''Thunbergia siantanensis'' Bremek. * ''Thunbergia similis'' Craib * ''Thunbergia smilacifolia'' Kurz * ''Thunbergia stellarioides'' Burkill * ''Thunbergia stelligera'' Lindau * ''Thunbergia stenochlamys'' Bremek. * ''Thunbergia subalata'' Lindau * ''Thunbergia subcordatifolia'' De Wild. == T == * ''Thunbergia thespesiifolia'' Bremek. * ''Thunbergia togoensis'' Lindau * ''Thunbergia tomentosa'' Wall. ex Nees * ''Thunbergia trachychlamys'' Bremek. * ''Thunbergia trichocarpa'' Bremek. * ''Thunbergia tsavoensis'' Vollesen == U == * ''Thunbergia usambarica'' Lindau == V == * ''Thunbergia venosa'' C.B.Clarke * ''Thunbergia verdcourtii'' Vollesen * ''Thunbergia vogeliana'' Benth. * ''Thunbergia vossiana'' De Wild. 5xzd2eaj3d8qc31xgj9adnihxosxqc2 0 300867 1144691 2026-06-24T18:52:03Z JianJi 36396 Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i "[[:fr:Special:Redirect/revision/236991023|Puits à eau]]" 1144691 wikitext text/x-wiki [[Sary:Stone_well.jpg|vignette|232x232px|Lava-drano mitafo .]] Ny '''lava-drano''' dia vokatry ny fihadiana mijadona, nampiasàna milina (fandavahana, [[Havage|fihadiana]], sns.) na nampiasàna herin-tsandry, mba hahazoana tahirin-drano ambanin'ny tany. Azo akarina ho ety ambonin'ny tany amin'ny alalan'ny [[Sihoa|siny]] na paompy ny rano. Tena isankarazany ny lava-drano, na tamin'ny fomba fihadiana azy, na ny halaliny, na ny habetsahan'ny rano ary ny fampitaovana azy. 3iskdcvvrkh0k1bbh5hszlxkbkj9gsf 1144693 1144691 2026-06-24T19:12:40Z JianJi 36396 1144693 wikitext text/x-wiki [[Sary:Stone_well.jpg|vignette|232x232px|Lava-drano mitafo .]] Maro ny anarana amin' ny teny malagasy azo iantsoana ny '''lava-drano''', ao anatin' izany ny '''vovo''' sy ny '''fantsakana'''. Raha ny an' ny Akademia Malagasy<ref name=":0">Akademia Malagasy misahana ny Haikanto sy ny Haisoratra ary ny Hairaha, Rakibolana Rakipahalalàna, Antananarivo 2005. Pejy 1129 </ref> no arahina dia '''vovo''' no tokony ho fampiasa satria ambarany izany ho lavaka nohadiana lalina hahazoana loharano mba hatao [[fantsakana]]<ref name=":0" />. Mahazatra ny olona kokoa anefa ny voambolana lava-drano. Voambolana roa nampiarahina ny lava-drano, fitambaran'ny voambolana lavaka sy [[rano]]. Ny '''lava-drano''' dia vokatry ny fihadiana mijadona, nampiasàna milina (fandavahana, [[Havage|fihadiana]], sns.) na nampiasàna herin-tsandry, mba hahazoana tahirin-drano ambanin'ny tany. Azo akarina ho ety ambonin'ny tany amin'ny alalan'ny [[Sihoa|siny]] na paompy ny rano. Tena isankarazany ny lava-drano, na tamin'ny fomba fihadiana azy, na ny halaliny, na ny habetsahan'ny rano ary ny fampitaovana azy. 6cbwqpvz2w4fdw5m0qh31b0np4lxdz8 1144694 1144693 2026-06-24T19:17:14Z JianJi 36396 1144694 wikitext text/x-wiki [[Sary:Stone_well.jpg|vignette|232x232px|Lava-drano mitafo .]] Maro ny anarana amin' ny teny malagasy azo iantsoana ny '''lava-drano''', ao anatin' izany ny '''vovo''' sy ny '''fantsakana'''. Raha ny an' ny Akademia Malagasy<ref name=":0">Akademia Malagasy misahana ny Haikanto sy ny Haisoratra ary ny Hairaha, Rakibolana Rakipahalalàna, Antananarivo 2005. Pejy 1129 </ref> no arahina dia '''vovo''' no tokony ho fampiasa satria ambarany izany ho lavaka nohadiana lalina hahazoana loharano mba hatao [[fantsakana]]<ref name=":0" />. Mahazatra ny olona kokoa anefa ny voambolana lava-drano. Voambolana roa nampiarahina ny lava-drano, fitambaran'ny voambolana lavaka sy [[rano]]. Ny '''lava-drano''' dia vokatry ny fihadiana mijadona, nampiasàna milina (fandavahana, [[Havage|fihadiana]], sns.) na nampiasàna herin-tsandry, mba hahazoana tahirin-drano voajanahary ambanin'ny tany. Azo akarina ho ety ambonin'ny tany amin'ny alalan'ny [[Sihoa|siny]] na sintonina na trohina amin'ny paompy ny rano. Ahitana endriny maro isankarazany ny lava-drano, na tamin'ny fomba fihadiana azy, na ny halaliny, na ny habetsahan'ny rano ary ny fampitaovana azy. iqb5o0zviojj4hjrd1y8lz0f03yd8a7 1144695 1144694 2026-06-24T20:16:55Z JianJi 36396 1144695 wikitext text/x-wiki [[File:A bucket of water drawn from a well in Madagascar.jpg|thumb|rano nosintonina avy amin'ny lava-drano fantsakana eto Madagasikara]] [[Sary:Stone_well.jpg|vignette|232x232px|Lava-drano mitafo .]] Maro ny anarana amin' ny teny malagasy azo iantsoana ny '''lava-drano''', ao anatin' izany ny '''vovo''' sy ny '''fantsakana'''. Raha ny an' ny Akademia Malagasy<ref name=":0">Akademia Malagasy misahana ny Haikanto sy ny Haisoratra ary ny Hairaha, Rakibolana Rakipahalalàna, Antananarivo 2005. Pejy 1129 </ref> no arahina dia '''vovo''' no tokony ho fampiasa satria ambarany izany ho lavaka nohadiana lalina hahazoana loharano mba hatao [[fantsakana]]<ref name=":0" />. Mahazatra ny olona kokoa anefa ny voambolana lava-drano. Voambolana roa nampiarahina ny lava-drano, fitambaran'ny voambolana lavaka sy [[rano]]. Ny '''lava-drano''' dia vokatry ny fihadiana mijadona, nampiasàna milina (fandavahana, [[Havage|fihadiana]], sns.) na nampiasàna herin-tsandry, mba hahazoana tahirin-drano voajanahary ambanin'ny tany. Azo akarina ho ety ambonin'ny tany amin'ny alalan'ny [[Sihoa|siny]] na sintonina na trohina amin'ny paompy ny rano. Ahitana endriny maro isankarazany ny lava-drano, na tamin'ny fomba fihadiana azy, na ny halaliny, na ny habetsahan'ny rano ary ny fampitaovana azy. ge1mqy4x83v5lzrohdl2qpw12y7l7ui 1144696 1144695 2026-06-24T20:18:42Z JianJi 36396 1144696 wikitext text/x-wiki [[File:A bucket of water drawn from a well in Madagascar.jpg|thumb|rano nosintonina avy amin'ny lava-drano fantsakana eto [[Madagasikara]]]] [[Sary:Stone_well.jpg|vignette|232x232px|Lava-drano mitafo .]] Maro ny anarana amin' ny teny malagasy azo iantsoana ny '''lava-drano''', ao anatin' izany ny '''vovo''' sy ny '''fantsakana'''. Raha ny an' ny Akademia Malagasy<ref name=":0">Akademia Malagasy misahana ny Haikanto sy ny Haisoratra ary ny Hairaha, Rakibolana Rakipahalalàna, Antananarivo 2005. Pejy 1129 </ref> no arahina dia '''vovo''' no tokony ho fampiasa satria ambarany izany ho lavaka nohadiana lalina hahazoana loharano mba hatao [[fantsakana]]<ref name=":0" />. Mahazatra ny olona kokoa anefa ny voambolana lava-drano. Voambolana roa nampiarahina ny lava-drano, fitambaran'ny voambolana lavaka sy [[rano]]. Ny '''lava-drano''' dia vokatry ny fihadiana mijadona, nampiasàna milina (fandavahana, [[Havage|fihadiana]], sns.) na nampiasàna herin-tsandry, mba hahazoana tahirin-drano voajanahary ambanin'ny tany. Azo akarina ho ety ambonin'ny tany amin'ny alalan'ny [[Sihoa|siny]] na sintonina na trohina amin'ny paompy ny rano. Ahitana endriny maro isankarazany ny lava-drano, na tamin'ny fomba fihadiana azy, na ny halaliny, na ny habetsahan'ny rano ary ny fampitaovana azy. ebai8bn7i2cf9dr68hrlbeb0doc1fsm 0 300868 1144699 2026-06-25T00:24:41Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|14|10|43|S|47|50|8|E|}} '''Helodranon'i Ramanetaka''', dia helodrano any avaratr'i {{Madagasikara}}, ao amin'ny faritr'i [[Faritra Diana|Diana]]. Ny nosy [[Nosy Valiha]] dia mifanila amin'io helodrano io. == Jereo koa == * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] [[ceb:Helodranon' i Ramanetak]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] » 1144699 wikitext text/x-wiki {{coord|14|10|43|S|47|50|8|E|}} '''Helodranon'i Ramanetaka''', dia helodrano any avaratr'i {{Madagasikara}}, ao amin'ny faritr'i [[Faritra Diana|Diana]]. Ny nosy [[Nosy Valiha]] dia mifanila amin'io helodrano io. == Jereo koa == * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] [[ceb:Helodranon' i Ramanetak]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] cil5sla4tbbcq45rox438adg739o07q 1144706 1144699 2026-06-25T00:31:43Z HarryWurst 36292 1144706 wikitext text/x-wiki {{coord|14|10|43|S|47|50|8|E|}} '''Helodranon'i Ramanetaka''', dia helodrano any avaratr'i {{Madagasikara}}, ao amin'ny faritr'i [[Faritra Diana|Diana]]. Ny nosy [[Nosy Valiha]] dia mifanila amin'io helodrano io. == Jereo koa == *[[Nosy Valiha]] * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] [[ceb:Helodranon' i Ramanetak]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] 8rsjnlxynygclwxlosp53viz6rosin7 14 300869 1144700 2026-06-25T00:25:06Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Diana]] » 1144700 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Diana]] bctlc1s5ygbzy0o735mfb12okrajhmx 0 300870 1144707 2026-06-25T01:37:01Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|13|31|22|S|48|30|05|E|}} '''Helodranon'i Tsimipaika''', atsimo andrefan'ny [[Nosy Be]] sy avaratrandrefan'i [[Ambanja]] ao amin'ny [[Faritra Diana]] eto {{Madagasikara}}. Ny tanàna akaiky indrindra dia [[Antsoamanondro]] ao atsimon'ity (amin'ny RN 6) == Jereo koa == * [[Antsakoamanondro]] * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] » 1144707 wikitext text/x-wiki {{coord|13|31|22|S|48|30|05|E|}} '''Helodranon'i Tsimipaika''', atsimo andrefan'ny [[Nosy Be]] sy avaratrandrefan'i [[Ambanja]] ao amin'ny [[Faritra Diana]] eto {{Madagasikara}}. Ny tanàna akaiky indrindra dia [[Antsoamanondro]] ao atsimon'ity (amin'ny RN 6) == Jereo koa == * [[Antsakoamanondro]] * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] 5t3cxws2jyzxq9nec9qcx0hb2sziq1a 1144709 1144707 2026-06-25T01:40:55Z HarryWurst 36292 1144709 wikitext text/x-wiki {{coord|13|31|22|S|48|30|05|E|}} '''Helodranon'i Tsimipaika''', atsimo andrefan'ny [[Nosy Be]] sy avaratrandrefan'i [[Ambanja]] ao amin'ny [[Faritra Diana]] eto {{Madagasikara}}. Ny tanàna akaiky indrindra dia [[Antsakoamanondro]] ao atsimon'ity (amin'ny RN 6) == Jereo koa == * [[Antsakoamanondro]] * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] sea24gramrk8wpwzbuu6k61i9oaokc9 1144710 1144709 2026-06-25T01:42:06Z HarryWurst 36292 1144710 wikitext text/x-wiki {{coord|13|31|22|S|48|30|05|E|}} '''Helodranon'i Tsimipaika''', atsimo andrefan'ny [[Nosy Be]] sy avaratrandrefan'i [[Ambanja]] ao amin'ny [[Faritra Diana]] eto {{Madagasikara}}. Ny tanàna akaiky indrindra dia [[Antsakoamanondro]] ao atsimon'ity (amin'ny [[Lalam-pirenena faha-6|RN 6]]) == Jereo koa == * [[Antsakoamanondro]] * [[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] 99pelk2bgdstax4wg154uvi15epvdvd 0 300871 1144713 2026-06-25T02:13:55Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Helodranon' i Mahajamba]] 1144713 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Helodranon' i Mahajamba]] ppihk7b3dloyt5zl97f9giowlbztthb 0 300872 1144725 2026-06-25T03:25:44Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|12|22|S|49|27|E|}} [[Sary:Green Sea Turtle - Honu(Chelonia mydas) O'ahu.JPG|vignette|372x372px|Soka-dranomasina maitso]] Ny '''Helodranon' Ambodivahibe''' dia helodrano ao amin'ny [[Ranomasimbe Indianina]] any avaratra atsinanan'i {{Madagasikara}}. Ao amin’ny [[faritra Diana]], ao amin’ny [[Distrikan' Antsiranana II|distrikan’Antsiranana II]] no misy azy Eo ihany koa ny [https://fr.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9serve_marine_d%27Ambodivahibe| Rés... » 1144725 wikitext text/x-wiki {{coord|12|22|S|49|27|E|}} [[Sary:Green Sea Turtle - Honu(Chelonia mydas) O'ahu.JPG|vignette|372x372px|Soka-dranomasina maitso]] Ny '''Helodranon' Ambodivahibe''' dia helodrano ao amin'ny [[Ranomasimbe Indianina]] any avaratra atsinanan'i {{Madagasikara}}. Ao amin’ny [[faritra Diana]], ao amin’ny [[Distrikan' Antsiranana II|distrikan’Antsiranana II]] no misy azy Eo ihany koa ny [https://fr.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9serve_marine_d%27Ambodivahibe| Réserve marine d’Ambodivahibe]: Faritra arovana an-dranomasina Ambodivahibe: 40.000 ha ahitana ny 10% ''noyau dure'' [[File:Hawksbill Sea Turtle Carey de Concha (5840602412).jpg|thumb|[[sokatra]] sisika ''[[Eretmochelys imbricata]]'']] * Fametrahana sy fiompiana karazana karazany 500 mahery * Karazan-trondro 154 ao anatin'izany ny wrasse goavambe (na Napoleon) Cheilinus undulatus, karazana saro-pady amin'ny jono ary mihena be ny isan'ny mponina noho ny fanjonoana maneran-tany tsy voafehy. * Karazan-trondro 31 ara-barotra * 132 karazana vato harana * 7 karazana fandriana ahi-maitso phanerogamous * 36 karazana ahidrano ary ireo karazam-biby hafa atahorana toy ny [[sokatra]] maitso ''[[Chelonia mydas]]'' (tandindomin-doza), ny [[sokatra]] sisika ''[[Eretmochelys imbricata]]''<ref>(fr) [https://latribune.cyber-diego.com/societe/2004-environnement-la-baie-d-ambodivahibe-classee-aire-marine-protegee.html Tribune de Diego]</ref> ==Jereo koa == *[[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Faritra Diana]] bqqfd1eli5die19wkvps5t5pl9p8qm4 1144728 1144725 2026-06-25T03:27:57Z HarryWurst 36292 1144728 wikitext text/x-wiki {{coord|12|22|S|49|27|E|}} [[Sary:Green Sea Turtle - Honu(Chelonia mydas) O'ahu.JPG|vignette|372x372px|Soka-dranomasina maitso]] Ny '''Helodranon' Ambodivahibe''' dia helodrano ao amin'ny [[Ranomasimbe Indianina]] any avaratra atsinanan'i {{Madagasikara}}. Ao amin’ny [[faritra Diana]], ao amin’ny [[Distrikan' Antsiranana II|distrikan’Antsiranana II]] no misy azy Eo ihany koa ny [https://fr.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9serve_marine_d%27Ambodivahibe| Réserve marine d’Ambodivahibe]: Faritra arovana an-dranomasina Ambodivahibe: 40.000 ha ahitana ny 10% ''noyau dure'' [[File:Hawksbill Sea Turtle Carey de Concha (5840602412).jpg|thumb|[[sokatra]] sisika ''[[Eretmochelys imbricata]]'']] * Fametrahana sy fiompiana karazana karazany 500 mahery * Karazan-trondro 154 ao anatin'izany ny wrasse goavambe (na Napoleon) Cheilinus undulatus, karazana saro-pady amin'ny jono ary mihena be ny isan'ny mponina noho ny fanjonoana maneran-tany tsy voafehy. * Karazan-trondro 31 ara-barotra * 132 karazana vato harana * 7 karazana fandriana ahi-maitso phanerogamous * 36 karazana ahidrano ary ireo karazam-biby hafa atahorana toy ny [[sokatra]] maitso ''[[Chelonia mydas]]'' (tandindomin-doza), ny [[sokatra]] sisika ''[[Eretmochelys imbricata]]''<ref>(fr) [https://latribune.cyber-diego.com/societe/2004-environnement-la-baie-d-ambodivahibe-classee-aire-marine-protegee.html Tribune de Diego]</ref> ==Jereo koa == *[[Lisitry ny helodrano eto Madagasikara]] {{reflist}} {{Helodrano malagasy}} [[Sokajy:Helodranon'i Madagasikara]] [[Sokajy:Helodranon'i Faritra Diana]] 99mbz8tufqlr5es8vp8onfqof1id6zf 0 300873 1144738 2026-06-25T04:16:06Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144738 wikitext text/x-wiki Ny '''bemavo''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]'' sy ''[[Convolvulaceae]]'', ary ''[[Strelitziaceae]]'': * ''[[Ipomoea batatas]]'' (''[[Convolvulaceae]]'') -- ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, kambara, kambo, kirangomena, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro * ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' (''[[Strelitziaceae]]'') -- akondrohazo, antandro, antrandra, bakabia, bemavo, fitroka, fontsimavo, fontsy, hazobaka, hodokembo, honkodambo, honkona, kasaka, lamaka, lovia-ravimpotsy, mahabevola, mahabevolana, mandravalana, ontsy, rapaka, ravimpotsy, ravina, ravinala, voadora. * ''[[Sarcostemma viminale]]'' (← ''Cynanchum viminale'') (''[[Apocynaceae]]'') -- bemavo, sanatry, trihe, tsimandravina, vahinkary, voalelolahy == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Ravenala]]'' * ''[[Sarcostemma]]'' tez4ge2u5wg4bsiomp98tp7ocee236o 0 300874 1144741 2026-06-25T04:32:59Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144741 wikitext text/x-wiki Ny '''bonaka''' dia zavamairy samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'': * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam</small> * ''[[Cuscuta australis]]'' <small>R.Br.</small> (← ''Cuscuta hygrophila'' <small>H.Pearson</small><small>;</small> ''Cuscuta hygrophilae'' <small>H.Pearson</small>) * ''[[Cuscuta chinensis]]'' <small>Lam.</small> == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Cuscuta]]'' * ''[[Cuscuta tasmanica]]'' <small>Engelm.</small> (← ''Cuscuta australis'' <small>Hook. fil.</small>) 0ll5um7e3bikwn8ammp3twbmxr8npze 1144742 1144741 2026-06-25T04:33:37Z Thelezifor 15140 1144742 wikitext text/x-wiki Ny '''bonaka''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'': * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam</small> * ''[[Cuscuta australis]]'' <small>R.Br.</small> (← ''Cuscuta hygrophila'' <small>H.Pearson</small><small>;</small> ''Cuscuta hygrophilae'' <small>H.Pearson</small>) * ''[[Cuscuta chinensis]]'' <small>Lam.</small> == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Cuscuta]]'' * ''[[Cuscuta tasmanica]]'' <small>Engelm.</small> (← ''Cuscuta australis'' <small>Hook. fil.</small>) e0jgaw2o7r7mrx277m3p4f3mc10gbhe 0 300875 1144743 2026-06-25T04:41:01Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144743 wikitext text/x-wiki Ny '''famehifary''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' sy ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Clitoria lasciva]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Clitoria ternatea]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Decorsea grandidieri]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Teramnus labialis]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Xenostegia medium]]'' (← ''Ipomoea medium'') (''[[Convolvulaceae]]'') == Jereo koa == * ''[[Clitoria]]'' * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Decorsea]]'' * ''[[Teramnus]]'' * ''[[Xenostegia]]'' r1lz34v68ebmt3qwp4jlbvng1mwyslu 1144744 1144743 2026-06-25T04:42:36Z Thelezifor 15140 1144744 wikitext text/x-wiki Ny '''famehifary''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' sy ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Clitoria lasciva]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Clitoria ternatea]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Decorsea grandidieri]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Teramnus labialis]]'' (''Fabaceae'') * ''[[Xenostegia medium]]'' (← ''Ipomoea medium'') (''Convolvulaceae'') == Jereo koa == * ''[[Clitoria]]'' * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Decorsea]]'' * ''[[Teramnus]]'' * ''[[Xenostegia]]'' mngndwo3a4zvo8ja6t9dakjaws4rkza 0 300876 1144746 2026-06-25T04:52:49Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144746 wikitext text/x-wiki Ny '''kambo''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' sy ''[[Portulacaceae]]'' ary ''[[Solanaceae]]'': * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''Convolvulaceae'') -- ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, kambara, kambo, kirangomena, ladim-bomanga, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro * ''[[Portulaca oleracea]]'' <small>L.</small> (''Portulacaceae'') -- anamatavy, ananjabora, fandrianomby, kalabotretra, kalabotretraka, kambo, taikombelahy, tsikobokobondanitra * ''[[Solanum tuberosum]]'' <small>L.</small> (''Solanaceae'') -- kambo, ovimbazaha, ovivory == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Portulaca]]'' * ''[[Solanum]]'' ttlkzehbo1e3dlj24ue84na9o7n6dvl 0 300877 1144749 2026-06-25T05:10:28Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144749 wikitext text/x-wiki Ny '''ovihazo''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' sy ''[[Dioscoreaceae]]'' ary ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''Convolvulaceae'') -- ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, kambara, kambo, ladim-bomanga, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro * ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' <small>Crantz</small> (← ''Manihot utilissima'') (''Euphorbiaceae'') -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, felimahogo, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo * ''[[Dioscorea minutiflora]]'' <small>Engl.</small> (''Dioscoreaceae'') -- oviazo, ovihazo == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Manihot]]'' * ''[[Dioscorea]]'' tufwse4yk2t57b1h33l3hbv1vo0maoy 0 300878 1144752 2026-06-25T05:36:42Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144752 wikitext text/x-wiki Ny '''tongotrakoho''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Capparaceae]]'' sy ''[[Convolvulaceae]]'' ary na ''[[Velloziaceae]]'': * ''[[Crateva excelsa]]'' <small>Boj.</small> (''Capparaceae'') -- alakamisy, ampody, ampoly, hazomalany, mafanankelika, matahotrantsy, teloravy, tohibarinasity, tongotrakoho, voampoana * ''[[Crateva greveana]]'' (''Capparaceae'') -- boramena, hazoampasy, keleoñy, kelihony, keliony, kipipika, manarotoloho, 24 mangilakelika, mangily, salobe, teloravina, teloravy, tongotrakoho, tsilehibeko * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''Convolvulaceae'') -- ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, kambara, kambo, ladim-bomanga, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro * ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae'') -- fanasandovia, hosaña, hosandahy, kisaka, maimbelona, maimbolena, rangimbato, tongolombato, tongotrakoho == Jereo koa == * ''[[Crateva]]'' * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Xerophyta]]'' 3hda3dby2jbptulrouiilbez0cjph4k 0 300879 1144753 2026-06-25T05:44:55Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144753 wikitext text/x-wiki Ny '''vihazo''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''[[Convolvulaceae]]'') -- ambizo, anantaraona, anantarohana, bageda, bariaho, batata, bege, bela, bele, belena, belity, bemavo, bokala, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, kambara, kambo, lohafinjo, mandady, mbizo, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, vomanga, vorondro * ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' <small>Crantz</small> (← ''Manihot utilissima'' <small>Pohl</small>) (''Euphorbiaceae'') -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo. == Jereo koa == * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Manihot]]'' lly5zyjskuy26v3ineh7q0w6tjpem9y 0 300880 1144755 2026-06-25T05:55:16Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144755 wikitext text/x-wiki Ny '''vomanganalika''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'': * ''[[Ipomoea purpurea]]'' <small>(L.) Roth</small> (''[[Convolvulaceae]]'') -- bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika. * ''[[Jacquemontia paniculata]]'' <small>(Burm. fil.) Hall. fil.</small> (← ''Convolvulus parviflorus'' <small>Vahl.</small>) (''[[Convolvulaceae]]'') == Jereo koa == * ''[[Convolvulus]]'' * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Jacquemontia]]'' tbalakej8a2e1ituycocl7yuu4kmlsi 1144756 1144755 2026-06-25T05:55:29Z Thelezifor 15140 1144756 wikitext text/x-wiki Ny '''vomanganalika''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'': * ''[[Ipomoea purpurea]]'' <small>(L.) Roth</small> (''[[Convolvulaceae]]'') -- bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika. * ''[[Jacquemontia paniculata]]'' <small>(Burm. fil.) Hall. fil.</small> (← ''Convolvulus parviflorus'' <small>Vahl.</small>) (''[[Convolvulaceae]]'') == Jereo koa == * ''[[Convolvulus]]'' * ''[[Ipomoea]]'' * ''[[Jacquemontia]]'' fxzcd9pyvq50wr1fdvjlgont7u6uw4r 0 300881 1144761 2026-06-25T07:04:10Z Thelezifor 15140 Rohy ivelany 1144761 wikitext text/x-wiki Ny '''''Xerophyta dasylirioides''''' <small>Baker</small> dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Velloziaceae]]''. izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''fanasandovia''', '''hosaña''', '''hosandahy''', '''kisaka''', '''maimbelona''', '''maimbolena''', '''rangimbato''', '''tongolombato''', na '''tongotrakoho'''. Taloha izy dia nantsiona hoe '''''Vellozia dasylirioides''''' <small>(Baker) Poiss.</small>. Malaza amin' ny fahatoherana ny haintany mahery vaika sy ny fahafahany maniry mivantana eny amin' ny vatolampy ity zavamaniry ity. Ny ovan-karazany taloha ''Xerophyta dasyliroides'' var. ''tulearensis'' <small>H.Perrier</small> dia nasandratra ho karazana miavaka amin' ny anarana hoe ''[[Xerophyta tulearensis]]'' <small>(H.Perrier) Phillipson & Lowry</small>. == Famariparitana == Kirihitra madinika misy sampana maro rantsana sy manana endrika be tsiraka na minofon-kazo ny ''Xerophyta dasylirioides,'' ary mety hahatratra 2 m ny haavony. Mitovitovy amin' ny tahom-bozaka sady henjana ary mivondrona toy ny vondrom-panjaitra eo amin' ny tendron-drantsana ny raviny. Mamokatra vony mitsitokantokana mahafinaritra manomboka amin' ny manga ka hatramin' ny volomparasy (fotsy indraindray) izay mifanohitra tanteraka amin' ny tahony maina izy. == Toerana aniriany == Maniry indrindra miaraka amin' ny vondron-javamaniry trôpikaly amin' ny faritra manana fizaran-taona maina ny ''Xerophyta dasylirioides''. Zavamaniry mampiavaka ny havoam-batolampy anjakan' ny [[vatorano]] (granita) sy amin' ny faritry ny hivoka ao amin' ny faritra Afovoany amin' i Madagasikara izy io, ary hita koa miaraka amin' ny rohivoary ahitana [[tapia]] (''[[Uapaca bojeri]]''). == Fampiasana == Any amin' ny faritra ambanivohitr' i [[Madagasikara]], indraindray dia alaina avy any an' ala ny ''Xerophyta dasylirioides'' mba hampiasaina ao an-trano. Atao fandrehetana afo na kitay ny tsiraka avy aminy izay matevina sy ny tahony. Atao borosy na fikikisana ny loto amin' ny fanaka toy ny vilia ny raviny henjana. == Jereo koa == * ''[[Xerophyta]]'' * [[Fanasandovia]]''':''' ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''[[Velloziaceae]]''); ''[[Luffa cylindrica]]'' <small>(L.) M. Roem.</small> (''[[Cucurbitaceae]]''); ''[[Solanum auriculatum]]'' <small>Aiton</small> (''[[Solanaceae]]''). * [[Hosaña]]: ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae''); ''[[Xerophyta pinifolia]]'' <small>Lam.</small> (''Velloziaceae''); ''[[Xerophyta eglandulosa]]'' H.<small>Perrier</small> (''[[Velloziaceae]]''). * [[Maimbelona]]: ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae''); ''[[Myrothamnus moschatus]]'' <small>(Baill.) Baill.</small> (''[[Myrothamnaceae]]''). * [[Tongotrakoho]]: ''[[Crateva excelsa]]'' <small>Boj.</small> (''[[Capparaceae]]''); ''[[Crateva greveana]]'' (''Capparaceae''); ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''[[Convolvulaceae]]''); ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae'') == Rohy ivelany == * "[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:67138-1 ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small>]", ''powo.science.kew.org'' * "[https://identify.plantnet.org/fr/the-plant-list/species/Xerophyta%20dasylirioides%20Baker/data ''Xerophyta dasylirioides'' Baker]", ''identify.plantnet.org'' * "[https://africanplantdatabase.ch/fr/nomen/specie/210156/xerophyta-dasylirioides-baker Xerophyta dasylirioides Baker]", ''africanplantdatabase.ch'' 1xi40x4341ms92m3teviqtx2035ki3w 1144765 1144761 2026-06-25T07:30:26Z Thelezifor 15140 1144765 wikitext text/x-wiki Ny '''''Xerophyta dasylirioides''''' <small>Baker</small> dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Velloziaceae]]''. izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''fanasandovia''', '''hosaña''', '''hosandahy''', '''kisaka''', '''maimbelona''', '''maimbolena''', '''rangimbato''', '''tongolombato''', na '''tongotrakoho'''. Taloha izy dia nantsiona hoe '''''Vellozia dasylirioides''''' <small>(Baker) Poiss.</small>. Malaza amin' ny fahatoherana ny haintany mahery vaika sy ny fahafahany maniry mivantana eny amin' ny vatolampy ity zavamaniry ity. Ny ovan-karazany taloha ''Xerophyta dasyliroides'' var. ''tulearensis'' <small>H.Perrier</small> dia nasandratra ho karazana miavaka amin' ny anarana hoe ''[[Xerophyta tulearensis]]'' <small>(H.Perrier) Phillipson & Lowry</small>. == Famariparitana == Kirihitra madinika misy sampana maro rantsana sy manana endrika be tsiraka na minofon-kazo ny ''Xerophyta dasylirioides,'' ary mety hahatratra 2 m ny haavony. Mitovitovy amin' ny tahom-bozaka sady henjana ary mivondrona toy ny vondrom-panjaitra eo amin' ny tendron-drantsana ny raviny. Mamokatra vony mitsitokantokana mahafinaritra manomboka amin' ny manga ka hatramin' ny volomparasy (fotsy indraindray) izay mifanohitra tanteraka amin' ny tahony maina izy. == Toerana aniriany == Maniry indrindra miaraka amin' ny vondron-javamaniry trôpikaly amin' ny faritra manana fizaran-taona maina ny ''Xerophyta dasylirioides''. Zavamaniry mampiavaka ny havoam-batolampy anjakan' ny [[vatorano]] (granita) sy amin' ny faritry ny hivoka ao amin' ny faritra Afovoany amin' i Madagasikara izy io, ary hita koa miaraka amin' ny rohivoary ahitana [[tapia]] (''[[Uapaca bojeri]]''). == Fampiasana == Any amin' ny faritra ambanivohitr' i [[Madagasikara]], indraindray dia alaina avy any an' ala ny ''Xerophyta dasylirioides'' mba hampiasaina ao an-trano. Atao fandrehetana afo na kitay ny tsiraka avy aminy izay matevina sy ny tahony. Atao borosy na fikikisana ny loto amin' ny fanaka toy ny vilia ny raviny henjana. == Jereo koa == * ''[[Xerophyta]]'' * [[Fanasandovia]]''':''' ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''[[Velloziaceae]]''); ''[[Luffa cylindrica]]'' <small>(L.) M. Roem.</small> (''[[Cucurbitaceae]]''); ''[[Solanum auriculatum]]'' <small>Aiton</small> (''[[Solanaceae]]''). * [[Hosaña]]: ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae''); ''[[Xerophyta pinifolia]]'' <small>Lam.</small> (''Velloziaceae''); ''[[Xerophyta eglandulosa]]'' H.<small>Perrier</small> (''[[Velloziaceae]]''). * [[Maimbelona]]: ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae''); ''[[Myrothamnus moschatus]]'' <small>(Baill.) Baill.</small> (''[[Myrothamnaceae]]''). * [[Tongotrakoho]]: ''[[Crateva excelsa]]'' <small>Boj.</small> (''[[Capparaceae]]''); ''[[Crateva greveana]]'' (''Capparaceae''); ''[[Ipomoea batatas]]'' <small>(L.) Lam.</small> (''[[Convolvulaceae]]''); ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae'') == Rohy ivelany == * "[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:67138-1 ''Xerophyta dasylirioides'' <small>Baker</small>]", ''powo.science.kew.org'' * "[https://identify.plantnet.org/fr/the-plant-list/species/Xerophyta%20dasylirioides%20Baker/data ''Xerophyta dasylirioides'' Baker]", ''identify.plantnet.org'' * "[https://africanplantdatabase.ch/fr/nomen/specie/210156/xerophyta-dasylirioides-baker Xerophyta dasylirioides Baker]", ''africanplantdatabase.ch'' 991xiqmzv2hvcwlwzhtw2d8xjbwrlen 0 300882 1144762 2026-06-25T07:22:00Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144762 wikitext text/x-wiki Ny '''fanasandovia''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Cucurbitaceae]]'' sy ''[[Solanaceae]]'' ary ''[[Velloziaceae]]'': * ''[[Luffa cylindrica]]'' <small>(L.) M. Roem.</small> (''Cucurbitaceae'') -- fanasandovia * ''[[Solanum auriculatum]]'' <small>Aiton</small> (''Solanaceae'') -- ambiatibe, fanasandovia, sevabe, tambakobe, tambakolahy, tambako ratsy, tsiariboamena, voampoabe * ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae'') -- fanasandovia, hosaña, hosandahy, kisaka, maimbelona, maimbolena, rangimbato, tongolombato, tongotrakoho == Jereo koa == * ''[[Luffa]]'' * ''[[Solanum]]'' * ''[[Xerophyta]]'' bs8cbjcpy4rwfzybqbs0zd004n90lff 0 300883 1144763 2026-06-25T07:25:30Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144763 wikitext text/x-wiki Ny '''hosaña''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Velloziaceae]]'': * ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' <small>Baker</small> -- fanasandovia, hosaña, hosandahy, kisaka, maimbelona, maimbolena, rangimbato, tongolombato, tongotrakoho * ''[[Xerophyta pinifolia]]'' <small>Lam.</small> -- hosaña * ''[[Xerophyta eglandulosa]]'' <small>H.Perrier</small> -- hosambavy, hosaña == Jereo koa == * ''[[Xerophyta]]'' anua8oruynczierg8hemalmhp6er30o 0 300884 1144764 2026-06-25T07:29:44Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1144764 wikitext text/x-wiki Ny '''maimbelona''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Myrothamnaceae]]'' sy ''[[Velloziaceae]]''. * ''[[Myrothamnus moschatus]]'' <small>(Baill.) Baill.</small> (''Myrothamnaceae'') -- maharaoka, maimbelona, riadriatra, tsimarofy * ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' <small>Baker</small> (''Velloziaceae'') -- fanasandovia, hosaña, hosandahy, kisaka, maimbelona, maimbolena, rangimbato, tongolombato, tongotrakoho == Jereo koa == * ''[[Myrothamnus]]'' * ''[[Xerophyta]]'' grqlosdsxrajuwu0q3bw31yzv5aaqo7 0 300885 1144768 2026-06-25T08:06:26Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Basil Rathbone headshot, 1935.jpg|thumb|Basil Rathbone]] '''Philip St. John Basil Rathbone''' (teraka ny 13 Jona 1892 tao [[Johannesburg]], [[Afrika Atsimo]]; maty ny 21 Jolay 1967 tao [[New York]] City, [[New York (state)|New York]], [[Etazonia]]) dia mpilalao sarimihetsika britanika. Ny anjara asany malaza indrindra dia ny andraikitry [[Sherlock Holmes]] tamin'ny sarimihetsika mpitsikilo miisa 14 teo anelanelan'ny taona 1939 sy 1946. Mandraka androa... » 1144768 wikitext text/x-wiki [[File:Basil Rathbone headshot, 1935.jpg|thumb|Basil Rathbone]] '''Philip St. John Basil Rathbone''' (teraka ny 13 Jona 1892 tao [[Johannesburg]], [[Afrika Atsimo]]; maty ny 21 Jolay 1967 tao [[New York]] City, [[New York (state)|New York]], [[Etazonia]]) dia mpilalao sarimihetsika britanika. Ny anjara asany malaza indrindra dia ny andraikitry [[Sherlock Holmes]] tamin'ny sarimihetsika mpitsikilo miisa 14 teo anelanelan'ny taona 1939 sy 1946. Mandraka androany, dia mbola iray amin'ireo mpilalao sarimihetsika malaza sy manan-kery indrindra amin'ny maha-mpitsikilo mahay azy izy. Fantatra ihany koa i Rathbone noho ny filalaovany ireo olon-dratsy kanto tamin'ny sarimihetsika fitsangatsanganana maro, fampifanarahana literatiora, ary sarimihetsika mampihoron-koditra. Nandritra ny asany niavaka tamin'ny maha-mpilalao sarimihetsika an-tsehatra azy, dia nahazo ny loka Tony i Rathbone. Voatendry ho amin'ny [[loka Oscar]] indroa izy, ary kintana telo ao amin'ny [[Hollywood]] ''Walk of Fame'' no mitondra ny anarany. {{commonscat}} ==Jereo koa == [[Sokajy:mpilalao sarimihetsika britanika]] [[Sokajy:loka Oscar]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1892]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1967]] [[Sokajy:Mpanoratra britanika]] bdmtuzx12rs1t1ht4qag7yvpp325zc8 1144773 1144768 2026-06-25T08:12:47Z HarryWurst 36292 1144773 wikitext text/x-wiki [[File:Basil Rathbone headshot, 1935.jpg|thumb|Basil Rathbone]] '''Philip St. John Basil Rathbone''' (teraka ny 13 Jona 1892 tao [[Johannesburg]], [[Afrika Atsimo]]; maty ny 21 Jolay 1967 tao [[New York]] City, [[New York (state)|New York]], [[Etazonia]]) dia mpilalao sarimihetsika britanika. Ny anjara asany malaza indrindra dia ny andraikitry [[Sherlock Holmes]] tamin'ny sarimihetsika mpitsikilo miisa 14 teo anelanelan'ny taona 1939 sy 1946. Mandraka androany, dia mbola iray amin'ireo mpilalao sarimihetsika malaza sy manan-kery indrindra amin'ny maha-mpitsikilo mahay azy izy. Fantatra ihany koa i Rathbone noho ny filalaovany ireo olon-dratsy kanto tamin'ny sarimihetsika fitsangatsanganana maro, fampifanarahana literatiora, ary sarimihetsika mampihoron-koditra. Nandritra ny asany niavaka tamin'ny maha-mpilalao sarimihetsika an-tsehatra azy, dia nahazo ny loka Tony i Rathbone. Voatendry ho amin'ny [[loka Oscar]] indroa izy, ary kintana telo ao amin'ny [[Hollywood]] ''Walk of Fame'' no mitondra ny anarany. {{commonscat}} ==Jereo koa == {{CLEFDETRI:Rathbone, Basil}} [[de:Basil Rathbone}} [[Sokajy:mpilalao sarimihetsika britanika]] [[Sokajy:loka Oscar]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1892]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1967]] [[Sokajy:Mpanoratra britanika]] 4gsr2ol2sgn2b4wjg0e1hqgpsm2w69c 1144774 1144773 2026-06-25T08:13:01Z HarryWurst 36292 1144774 wikitext text/x-wiki [[File:Basil Rathbone headshot, 1935.jpg|thumb|Basil Rathbone]] '''Philip St. John Basil Rathbone''' (teraka ny 13 Jona 1892 tao [[Johannesburg]], [[Afrika Atsimo]]; maty ny 21 Jolay 1967 tao [[New York]] City, [[New York (state)|New York]], [[Etazonia]]) dia mpilalao sarimihetsika britanika. Ny anjara asany malaza indrindra dia ny andraikitry [[Sherlock Holmes]] tamin'ny sarimihetsika mpitsikilo miisa 14 teo anelanelan'ny taona 1939 sy 1946. Mandraka androany, dia mbola iray amin'ireo mpilalao sarimihetsika malaza sy manan-kery indrindra amin'ny maha-mpitsikilo mahay azy izy. Fantatra ihany koa i Rathbone noho ny filalaovany ireo olon-dratsy kanto tamin'ny sarimihetsika fitsangatsanganana maro, fampifanarahana literatiora, ary sarimihetsika mampihoron-koditra. Nandritra ny asany niavaka tamin'ny maha-mpilalao sarimihetsika an-tsehatra azy, dia nahazo ny loka Tony i Rathbone. Voatendry ho amin'ny [[loka Oscar]] indroa izy, ary kintana telo ao amin'ny [[Hollywood]] ''Walk of Fame'' no mitondra ny anarany. {{commonscat}} ==Jereo koa == {{CLEFDETRI:Rathbone, Basil}} [[de:Basil Rathbone]] [[Sokajy:mpilalao sarimihetsika britanika]] [[Sokajy:loka Oscar]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1892]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1967]] [[Sokajy:Mpanoratra britanika]] m1p3alkym65n215oj3zhquvs3kzk9zf 1144777 1144774 2026-06-25T08:24:48Z HarryWurst 36292 1144777 wikitext text/x-wiki [[File:Basil Rathbone headshot, 1935.jpg|thumb|Basil Rathbone]] '''Philip St. John Basil Rathbone''' (teraka ny 13 Jona 1892 tao [[Johannesburg]], [[Afrika Atsimo]]; maty ny 21 Jolay 1967 tao [[New York]] City, [[New York (state)|New York]], [[Etazonia]]) dia mpilalao sarimihetsika [[Fanjakana Mitambatra|britanika]]. Ny anjara asany malaza indrindra dia ny andraikitry [[Sherlock Holmes]] tamin'ny sarimihetsika mpitsikilo miisa 14 teo anelanelan'ny taona 1939 sy 1946. Mandraka androany, dia mbola iray amin'ireo mpilalao sarimihetsika malaza sy manan-kery indrindra amin'ny maha-mpitsikilo mahay azy izy. Fantatra ihany koa i Rathbone noho ny filalaovany ireo olon-dratsy kanto tamin'ny sarimihetsika fitsangatsanganana maro, fampifanarahana literatiora, ary sarimihetsika mampihoron-koditra. Nandritra ny asany niavaka tamin'ny maha-mpilalao sarimihetsika an-tsehatra azy, dia nahazo ny loka Tony i Rathbone. Voatendry ho amin'ny [[loka Oscar]] indroa izy, ary kintana telo ao amin'ny [[Hollywood]] ''Walk of Fame'' no mitondra ny anarany. {{commonscat}} ==Jereo koa == {{CLEFDETRI:Rathbone, Basil}} [[de:Basil Rathbone]] [[Sokajy:mpilalao sarimihetsika britanika]] [[Sokajy:loka Oscar]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1892]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1967]] [[Sokajy:Mpanoratra britanika]] kbpf82f66kr528ctrbsnnvgh1wcfvvz 14 300886 1144775 2026-06-25T08:19:09Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Tanàna ao Kalifornia]] » 1144775 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Tanàna ao Kalifornia]] oy6tmxv6ittblzaw411u8j7ycckof2y 0 300887 1144776 2026-06-25T08:21:27Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{Coord|34|06|06|N|118|19|36|W|}} {{infobox tanàna |tanàna=Hollywood |firenena={{Etazonia}} |fanjakana={{flag|California}} |velarantany=65,3 |isam-ponina=153.627 |ben'ny tanàna= |saina= |sary=Hollywood Sign (Zuschnitt).jpg }} '''Hollywood''', dia distrika iray ao [[Los Angeles]] ao amin'ny fanjakan'i [[Kalifornia]] any {{Etazonia}}izay manana mponina 153.627. Nanjary nalaza eran-tany i Hollywood ho foiben'ny indostrian'ny sarimihetsika amerikana. Sokajy... » 1144776 wikitext text/x-wiki {{Coord|34|06|06|N|118|19|36|W|}} {{infobox tanàna |tanàna=Hollywood |firenena={{Etazonia}} |fanjakana={{flag|California}} |velarantany=65,3 |isam-ponina=153.627 |ben'ny tanàna= |saina= |sary=Hollywood Sign (Zuschnitt).jpg }} '''Hollywood''', dia distrika iray ao [[Los Angeles]] ao amin'ny fanjakan'i [[Kalifornia]] any {{Etazonia}}izay manana mponina 153.627. Nanjary nalaza eran-tany i Hollywood ho foiben'ny indostrian'ny sarimihetsika amerikana. [[Sokajy:Los Angeles]] [[Sokajy:Tanàna ao Kalifornia]] e406dctbktsq2fsimsdqcpj73796g3a 14 300888 1144778 2026-06-25T08:25:19Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao britanika]] [[Sokajy:Mpanoratra]] » 1144778 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpanao britanika]] [[Sokajy:Mpanoratra]] oe9qyc5tt9vrkfzvxtxvznq3sogx5nz 0 300889 1144780 2026-06-25T09:31:33Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Asteraceae 1144780 wikitext text/x-wiki [[Sary:Brachylaena ramiflora, Alaotra-Mangoro, MG-TM, MG imported from iNaturalist photo 2911912.jpg|vignette|367x367px|''Brachylaena ramiflora'']] Ny '''''Brachylaena ramiflora''''' dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Asteraceae]]'', izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hazotokana''', '''kisaka''', '''mananitra''', '''mananotra''', '''mananotsa''' , '''sangary''' ary '''sotromorona'''. ''Brachylaena ramiflora'' <small>(DC) H. Humbert</small> ny anarany feno. == Famariparitana == Hazo madinika na salantsalany ao amin' ny fianakavian' ny ''[[Asteraceae]]'' ny ''Brachylaena ramiflora'' izay fantatra indrindra amin' ny tsy fahitana azy afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Mampiavaka azy ny maha hazo azy ao anatin' ny fianakaviana izay saika tsy ahitana karazana ankoatra ny ahitra. Hazo somary manintsan-dravina ihany izy io sady manana haavo hatramin' ny mety 20 m. Mety tsy misy sampana hatreny amin' ny haavo 7 ka hatramin' ny 10 m ny vatany izay manana savaivo manomboka amin' ny 60 sm ka hatramin' ny 140 sm. == Faritra sy toerana aniriany == Maniry any amin' ny Lembalemba Afovoany sy eny amin' ny tendrombohitr' i Madagasikara mihoatra ny haabo 800 m ny ovan-karazana tia tany maina, fa ny karazana tia tany somary mando (''Brachylaena ramiflora'' var. ''bernieri'') dia maniry amin' ny lemaka sy tendrombohitra iva any atsinanana. Tena mahatohitra afo misesisesy io hazo io. == Ovan-karazana == Indreto ny ovan-karazany: * ''Brachylaena ramiflora'' var. ''bernieri'' <small>(Baill.) Humbert</small> * ''Brachylaena ramiflora'' var. ''comorensis'' * ''Brachylaena ramiflora'' var. ''ramiflora'' == Fampiasana == Ampiasaina betsaka amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] malagasy ny raviny sy ny hodiny mba hitsaboana ny aretin' ny tsinay sy ny vavony ary ny angatra. Nanambara ny fanadihadiana momba biôsimika nivoaka tao amin' ny ''ResearchGate'' fa ny raviny sy ny hodiny dia ahitana singa antiôksida mahery vaika. Ampiasaina eo an-toerana amin' ny fanorenana ny hazony makitroka sy mateza. Fahazaran' ny Malagasy ao amin' ny faritra aniriany ny fandentehana ilay hazo ao anaty rano mandritra ny herintaona eo ho eo alohan' ny hiasana azy, indrindra amin' ny fanamboarana lasian-tsarety. == Jereo koa == * ''[[Brachylaena]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] ipe58l3bf40zttgckri8iuifowhx8zn 1144781 1144780 2026-06-25T09:44:16Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Asteraceae 1144781 wikitext text/x-wiki [[Sary:Brachylaena ramiflora, Alaotra-Mangoro, MG-TM, MG imported from iNaturalist photo 2911912.jpg|vignette|367x367px|''Brachylaena ramiflora'']] Ny '''''Brachylaena ramiflora''''' dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Asteraceae]]'', izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hazotokana''', '''kisaka''', '''mananitra''', '''mananotra''', '''mananotsa''' , '''sangary''' ary '''sotromorona'''. ''Brachylaena ramiflora'' <small>(DC) H. Humbert</small> ny anarany feno. == Famariparitana == Hazo madinika na salantsalany ao amin' ny fianakavian' ny ''[[Asteraceae]]'' ny ''Brachylaena ramiflora'' izay fantatra indrindra amin' ny tsy fahitana azy afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Mampiavaka azy ny maha hazo azy ao anatin' ny fianakaviana izay saika tsy ahitana karazana ankoatra ny ahitra<ref name=":0"><small>"[https://agritrop.cirad.fr/443419/1/document_443419.pdf Hazotokana]", ''agritrop.cirad.fr''</small></ref><ref name=":1"><small>"[https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Brachylaena+ramiflora Brachylaena ramiflora]", ''tropical.theferns.info''</small></ref>. Hazo somary manintsan-dravina ihany izy io sady manana haavo hatramin' ny mety 20 m. Mety tsy misy sampana hatreny amin' ny haavo 7 ka hatramin' ny 10 m ny vatany izay manana savaivo manomboka amin' ny 60 sm ka hatramin' ny 140 sm<ref name=":0" /><ref name=":1" />. == Faritra sy toerana aniriany == Maniry any amin' ny Lembalemba Afovoany sy eny amin' ny tendrombohitr' i Madagasikara mihoatra ny haabo 800 m ny ovan-karazana tia tany maina, fa ny karazana tia tany somary mando (''Brachylaena ramiflora'' var. ''bernieri'') dia maniry amin' ny lemaka sy tendrombohitra iva any atsinanana. Tena mahatohitra afo misesisesy io hazo io<ref name=":0" />. == Ovan-karazana == Indreto ny ovan-karazany: * ''Brachylaena ramiflora'' var. ''bernieri'' <small>(Baill.) Humbert</small> * ''Brachylaena ramiflora'' var. ''comorensis'' * ''Brachylaena ramiflora'' var. ''ramiflora'' == Fampiasana == Ampiasaina betsaka amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] malagasy ny raviny sy ny hodiny mba hitsaboana ny aretin' ny [[tsinay]] sy ny [[vavony]] ary ny [[angatra]]. Nanambara ny fanadihadiana momba biôsimika nivoaka tao amin' ny ''ResearchGate'' fa ny raviny sy ny hodiny dia ahitana singa antiôksida mahery vaika<ref name=":2"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/317601130_Biodiversity_and_traditional_medicinal_plants_from_Madagascar_Phytochemical_evaluation_of_Brachylaena_ramiflora_DC_Humbert_decoctions_and_infusions Biodiversity and traditional medicinal plants from Madagascar: Phytochemical evaluation of Brachylaena ramiflora (DC.) Humbert decoctions and infusions]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. Ampiasaina eo an-toerana amin' ny fanorenana ny hazony makitroka sy mateza. Fahazaran' ny Malagasy ao amin' ny faritra aniriany ny fandentehana ilay hazo ao anaty rano mandritra ny herintaona eo ho eo alohan' ny hiasana azy, indrindra amin' ny fanamboarana lasian-tsarety<ref name=":2" />. == Jereo koa == * ''[[Brachylaena]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == in2yjtc186v9w3n5i1wma9ta5g02zg1 0 300890 1144782 2026-06-25T11:28:02Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana Asteraceae 1144782 wikitext text/x-wiki [[Sary:Brachylaena discolor tree - South Africa.jpg|vignette|367x367px| ''Brachylaena discolor'']] Ny '''''Brachylaena''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Asteraceae]]'' na ''[[Asteraceae|Compositae]]''. Karazana maro no tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]], ary ny hafa dia miparitaka any ao [[Afrika]], indrindra ny faritra atsimo. ''Brachylaena'' <small>R.Br.</small> no anarany feno. Hazo sy [[hazobotry]] misy raviny mifandimby ny karazana ao aminy. Iray amin' ireo karazana ireo ny ''[[Brachylaena merana]]'' eto Madagasikara, izay avo indrindra amin' ny karazana ao amin' ny ''Asteraceae'' rehetra, izay mahatratra haavo 40 m, sy ny ''[[Brachylaena huillensis]]'' ao [[Afrika Atsinanana]] dia mitovy haavo aminy (fa jereo koa ny ''[[Strobocalyx arborea]]''). Diôika izy ireo, manana vony lahy sy vavy entin' ny zavamaniry misaraka. Somary miendrika kapila (boribory fisana) ny kapitioly (loha voninkazo). Ny ''Brachylaena'' ''huillensis'' no hany karazana miely patrana, hazo manjaka indrindra any amin' ny alan' ny ''Brachylaena'' ary anisan' ny karazana fahita indrindra any amin' ny ala sasany ao [[Afrika Atsinanana]]. Toeram-ponenana manan-danja ho an' ny karazam-biby maro izy io. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Brachylaena'' araka ny ''[[Plants of the World Online]]'': * ''Brachylaena discolor'' <small>DC.</small> * ''Brachylaena elliptica'' <small>Less.</small> * ''Brachylaena glabra'' <small>(L.f.) Druce</small> * ''Brachylaena huillensis'' <small>O.Hoffm.</small> * ''Brachylaena ilicifolia'' <small>(Lam.) E.Phillips & Schweick.</small> * ''Brachylaena merana'' <small>Humbert</small> * ''Brachylaena microphylla'' <small>Humbert</small> * ''Brachylaena neriifolia'' <small>(L.) R.Br.</small> * ''Brachylaena perrieri'' <small>Humbert</small> * ''Brachylaena ramiflora'' <small>Humbert</small> * ''Brachylaena stellulifera'' <small>Humbert</small> * ''Brachylaena uniflora'' <small>Harv.</small> Mbola iadian-kevitra ny karazana sasany: * Heverin' ny sasany fa ''Brachylaena discolor'' var. ''rotundata'' <small>(S.Moore) Beentje</small> ny ''[[Brachylaena rotundata]]'' <small>S.Moore</small>. * Heverin' ny sasany ho ''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'' <small>(E.Phillips & Schweick.) Beentje</small> ny ''[[Brachylaena transvaalensis]]'' <small>Hutch. ex E.Phillips & Schweick</small><small>.</small> == Jereo koa == nk62fmt76sycs3f847ldgn8t6um8083