Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 186139 1147831 949493 2026-07-19T00:27:13Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147831 wikitext text/x-wiki {{Coord|29.2333333333|-97.9619444444}} {{infobox tanàna |tanàna=Stockdale, Texas |firenena={{Etazonia}} |faritany=Texas |velarantany=4.2 |isam-ponina=1398 |ben'ny tanàna= }} '''Stockdale, Texas''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Texas]], ao [[Etazonia]]. 78160. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 29.2333333333 ary -97.9619444444. Ny faritr'ora dia GMT -6. == Jereo koa == * [[Texas]] * [[Etazonia]] == Rohy ivelany == * [http://www.stockdaletx.org Stockdale, Texas] {{Wayback|url=http://www.stockdaletx.org/ |date=20090331211828 }} {{vangovango}} [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Texas]] 3flyk78wb21xkhzlenjut4s7uoibe0v 0 190263 1147834 1080702 2026-07-19T02:51:48Z ~2026-40600-28 40391 1147834 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Nietzsche187a.jpg |anarana=Friedrich Nietzsche |teraka=15 Oktobra 1844 |maty=25 Aogositra 1900 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[filôzôfy]] * [[mpanao asa soratra]] * [[Poeta]] * [[mpanoratra]] |taona niasàna= }} I '''Friedrich Wilhelm Nietzsche''' dia [[Filôzôfy|filôzôfa]], mpitsikera [[kolontsaina]], mpamorona [[mozika]], [[pôeta]], mpanoratra ary filôlôga [[Alemàna (vahoaka)|alemàna]] izay nisy vokany lalina teo amin' ny tantara ara-tsaina ankehitriny ny sangan' asany. Teraka tamin' ny 15 Ôktôbra 1844 tao Röcken tany [[Prosia]] izy ary maty tamin' ny 25 Aogositra 1900 tao [[Weimar]] any Sachsen-Weimar-Eisenach. Nanomboka ny asa maha [[Filôlôjia|filôlôga]] klasika azy izy talohan' ny nitodika tany amin' ny [[filôzôfia]]. Tamin' ny taona 1869, teo amin' ny faha-24 taonany, dia izy no zandriny indrindra nitana ny fiketrahan' ny filôlôjia klasika tao amin' ny Oniversiten' i Basel. Nametra-pialana izy tamin' ny taona 1879 noho ny olana ara-pahasalamana izay nanelingelina azy nandritra ny androm-piainany, ary nahavita ny ankamaroan' ny asasorany fototra nandritra ny folo taona manaraka. Tamin' ny taona 1889, teo amin' ny faha-44 taonany, dia nianjera izy ary, taorian' izay dia very saina tanteraka izy. Nandany ny taonany farany teo ambany fiahian' ny reniny izy, avy eo tao amin' i Elisabeth Förster-Nietzsche anabaviny. ==Ny fiainany manokana== I Carl Ludwig Nietzsche no rainy. Ny anabaviny dia i Elisabeth Förster-Nietzsche. == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02wh0] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/02wh0 |date=20150418071849 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{commonscat}} [[sokajy:filôzôfy alemana]] [[sokajy:mpanao asa soratra alemà]] [[sokajy:Poeta alemainy]] [[sokajy:mpanoratra alemà]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1844]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1900]] j23q0tt4z5ghcue75zssqm92f4gylvf 0 190290 1147832 733833 2026-07-19T02:48:04Z ~2026-40600-28 40391 1147832 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Jürgen Habermas |teraka=18 Jiona 1929 |toerana = [[Düsseldorf]] |maty= 14 Martsa 2026 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpahay fiarahamonina]] * [[filôzôfy]] |taona niasàna= }} '''Jürgen Habermas''' dia mpahay fiarahamonina, filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 18 Jiona 1929 tao [[Düsseldorf]] == Jereo koa == ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/044wb] {{commonscat}} [[sokajy:mpahay fiarahamonina alemana ]] [[sokajy:filôzôfy alemana ]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1929]] dxbx2ujm1sqkjzqzhummk963fy5912k 1147833 1147832 2026-07-19T02:49:12Z ~2026-40600-28 40391 1147833 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Jürgen Habermas |teraka=18 Jiona 1929 |toerana = [[Düsseldorf]] |maty= 14 Martsa 2026 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpahay fiarahamonina]] * [[filôzôfy]] |taona niasàna= }} '''Jürgen Habermas''' dia mpahay fiarahamonina, filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 18 Jiona 1929 tao [[Düsseldorf]] == Jereo koa == ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/044wb] {{commonscat}} [[sokajy:mpahay fiarahamonina alemà]] [[sokajy:filôzôfy alemana ]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1929]] odhbtqg0clr7nkemj5a70q114yyffw1 0 229960 1147836 1145633 2026-07-19T10:43:59Z Thelezifor 15140 Nanitsy tsipelina 1147836 wikitext text/x-wiki [[Sary:Betsileo 26.JPG|vignette|355x355px|Betsileo miresadresaka]] Ny '''Betsileo''' dia [[vondrom-poko]] lehibe eto [[Madagasikara]], ao amin'ny toerana voafaritry ny ony [[Mania (ony)|Mania]] ao avaratra, ny tanin' ny [[Tanala]] ao atsinanana, ny tendrombohitr' [[Andringitra]] ao atsimo, ary ny tandavan-tendrombohitr' i [[Bongolava (tandavan-tendrombohitra)|Bongolava]] ao andrefana, izany hoe ao amin'ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ireto ny tanàna lehibe ao amin'ny tanin'ny Betsileo''':''' [[Ambositra]], [[Ambohimahazo]], [[Ambohinamboarina]], [[Fianarantsoa]], [[Ambohimahasoa]] ary [[Ambalavao]]. Ny fanjakana betsileo samihafa ([[Fanjakan' i Fandriana|Betafo, Fandriana]], [[Fanjakan' i Fisakana|Fisakana]], [[Fanjakan' i Manandriana|Manandriana]], [[Fanjakan' Isandra|Isandra]], lalangina sns) dia tsy nifampiankina, ary nanana ny [[Lovantsofina|lovantsofiny]] sy ny fimba napiavaka azy ireo avy nanomboka tamin'ny taonjato faha-17. Nisy fifanarahana tamin'ny [[fanjakana]] Merina tamin'ny andron'i Andrianampoinimerina. Noravain'i <ref>Lovan-tsofina Betsileo </ref>Radama I izay nandova fitondrana. Notafihin-d[[Radama I]] izy ireo izay niafara tamin'ny famonoana tao akaikin'Ambalavao, izay tany masina amin'ny Betsileo satria tsy nanaiky ho resy na babo izy ireo fa namono tena. Nisy ampahany amin' ny Betsileo voatery nifindra monina na lasa nanompo ireo izay nandresy azy. Ny Betsileo amin' ny maha-vondrom-poko azy dia nanomboka tamin'ny taonjato faha-19 ho fizarazarana ara-pitantanan'ny governemanta malagasy. == Ny tanin' ny Betsileo == [[Sary:Betsileo ethnic group of Madagascar.png|vignette|234x234px|Faritra nentim-paharazana misy ny Betsileo sy ny foko manodidina azy]] Ny Betsileo dia monina ao amin'ny tapany atsimo amin'ny [[lembalemba]]<nowiki/>n'i Madagasikara. Ny faritanin'izy ireo dia manomboka ao avaratry ny reniranon' i [[Mania]] any avaratra ka hatrany am-pototry ny tangorom-bohitra [[Andringitra]] any atsimo; miankandrefana ny tandavan-tendrombohitra Bongolava ary ny atsinanana dia ny ala atsinanana, izay nonenan'ny foko [[Tanala]]. Ny ankamaroan'ny faritra Betsileo dia ao anatin'ny sisin-tanin'ny [[Faritanin' i Fianarantsoa]], izay ahitana ny renivohitra mitovy anarana. Raha ny mahazatra dia mizara telo lehibe ny faritanin'ny Betsileo sy ny vahoakany. Ny [[Betsileo Avaratra]] (na [[Fisakàna]]) dia faritana amin' ny reniranon' [[Ivato (renirano)|Ivato]] sy [[Manandona (renirano)|Manandona]] any avaratra ary ny reniranon' i [[Sahanivotry (renirano)|Sahanivotry]] sy [[Mania]] any atsimo. Ny [[Betsileo Afovoany]] (na [[Manandriana]]) dia hita eo anelanelan'[[Ivato]] sy ny reniranon'i [[Matsiatra]]. Ny [[Betsileo Atsimo]] dia ny Betsileo ao atsimon'ny renirano [[Matsiatra]] ([[Isandra]], [[Lalangina]], [[Iarindrano]] ary [[Andringitra]]). == Tantara == Hatrany am-piandohan' ny taonjato faha-18, dia nivonona tamin' ny fitaovam-piadiany ny Betsileo mba hiaro tena amin' ny famelezan' ny [[Sakalava]], ka namorona ny tafika maharitra voalohany teto [[Madagasikara]]. === Ny anarany === Nambaran' i [[Alfred Grandidier|Grandidier]] fa ny anaran' ny Betsileo dia ''Andriambohitsombilahy'', izay matetika tsorina amin' ny hoe ''Ambohitsomby''. Niantso ny tenan' izy ireo hoe ''Betsileo'' izy ireo, izay midika hoe "tsy azo resena", taorian' ny ezaka tsy nahomby nataon-d[[Ramitraho|Ramitraha]], mpanjakan' ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' [[Fanjakan' i Menabe|i Menabe]], tamin' ny taona 1815 mba handresena ny Betsileo. Ny adin' ny mpiavy vao tonga tamin' ny [[Vazimba]], mponina tranainy indrindra eto amin' ny Nosy, tao amin' ny tanin' ny Betsileo, dia tamin' ny taonjato faha-13. Ny Eorôpeana mpikaroka tany vaovao [[Souchu de Rennefort]] sy [[François Martin (mpitondra sambo)|François Martin]] dia efa nahafantatra ny anarana hoe "Betsilao" tamin' ny taonjato faha-17, ka izany anarana izany dia mety ho nampiasain' ny Vazimba mba hanondroany ny mpanani-bohitra, ary tamin' ny farany dia noraisin' ny Betsileo taorian' ny fahombiazana tamin' ny fanafihana tsy nahomby nataon' ny Sakalava avy ao tamin' ny fanombohan' ny taonjato faha-18. === Fifindrà-monina tao amin' ny tanin' ny Betsileo === Ny fifindra-monin' ny vahoaka nandray ampahany amin' ny kolontsaina arabo (Iarivo) tany atsimo-atsinanan' ny tanin' ny Betsileo tamin' ny taona 1475 dia namarana tanteraka ny andron' ny Vazimba izay nifindra monina niankandrefana. Iarivo, izay tao amin' ny faritra [[Distrikan'i Lalangina|Lalangina]] (aty aoriana), dia tanin' ny razan-d[[Ralambovitaony]], izay nanorina ny [[Fanjakan' Isandra]], izay ivon' ny tontolo betsileo tamin' ny taonjato faha-18 teo afovoan' ireo fanapahan' andriana notarihan' ny tarana-dRavelonandro, izay andriambavy avy amin' ny tanin' ny [[Antemoro]]. Ao amin' ny ''Monographie Betsileo'', nohamafisin'i mompera Dubois fa ny [[andriana]] mpifindra monina dia niray hina tamin' ny andriana vazimba, ary nandroaka ny mponina tompontany sisa nankany andrefana. Araka izany dia mety nisy ny [[fifanambadiana]] teo amin' ny andriana mpiavy sy ireo andriana vazimba, ka namorona ny foko betsileo amin' izao fotoana izao izay ahitana ireo andriana manana toetra afrikana, raha oharina amin' ny mponina sisa. Ny [[Vazimba]] dia namela ho lovan' ny [[Fanjakan' Iarivo]] sy lovan' ny [[Fanjakan' Isandra]] (tamin' ny alalan' ny Fanjakan' Iarivo), ny [[Andriamanitra (finoan-drazana malagasy)|andriamaniny]] na ny [[Razana (finoana malagasy)|razambeny]] izay [[Fiovana ho andriamanitra|lasan-ko andriamanitra]] sy ny fanaony ara-pôlitika sy ara-pivavahana rehetra. Marina izany teo amin' ny fombafomba isan-karazany momba ny [[fivavahana amin' ny razana]], momba ny fikarakarana sy ny hoavin' ny fatin' ny mpanjaka amin' ny fahatongavany ho "[[fañany]]" indray ao amin' ny vatana, ary koa ny amin' ireo fombafomba fanorenana izay nitaky [[sorona olombelona]]. Ny fandraisan' ny andriana [[vazimba]] anjara tao amin' ny fanjakà-mpanjaka manaraka izany dia zava-dehibe. Anisan' ny mpanjaka betsileo nalaza i [[Rivoekembahoaka I]] sy i [[Rivoekembahoaka II]]. === Ny fanjakana betsileo === Araka ny [[lovantsofina]], ny mpanapaka ny fanjakana betsileo samihafa dia avy amin' ny rohim-pirazanana iray ihany, dia ny mpanjakan' i Manandriana, fanjakana avaratra tao amin' ny faritr' [[Ambositra]] ankehitriny. Io [[Fanjakan' i Manandriana]] io dia niforona tamin' ny taonjato faha-16 ary nanana ny mpanjaka lehibe voalohany atao hoe [[Andrianantara I|Andrianantara <abbr>I</abbr>]]. Ny fanjakana hafa izay nipoitra taty aoriana ary tsy nisy nifampiankina dia: * ny [[Fanjakan' i Fisakàna]] ao avaratra, naorin-d[[Ratrimo (mpanjaka betsileo)|Ratrimo]], zanak' [[Andriamitanosy]] sy ny mpanjaka [[antemoro]] avy amin' ny [[Anteony]], fanjakana nanana ny mpanjaka farany [[Rivoekembahoaka II]], mandra-pifehezan' ny [[Merina]] azy tamin' ny taona 1808 tamin' ny alalan' [[Andrianampoinimerina]]; * ny [[Fanjakan' Ambositra]] ao atsimo-andrefan' i Fisakàna sy atsinanan' ny Fanjakan' i Manandriana, izay naorin' i [[Mpanalina]], zanaka faharoan' Andriamitanosy; * ny [[Fanjakan' Isandra]] tao atsimo-andrefana, izay nahatratra ny tampon' ny lazany tamin' ny tapany faharoan' ny taonjato faha-18 teo ambany fanapahan' [[Andriamanalina I]]; * ny [[Fanjakan' i Lalangina]] naorin' ny mpanjaka [[Rahasamanarivo]], any amin' ny faritra atsimo-atsinana amin' i [[Fianarantsoa]] ankehitriny, izay nomena anarana tamin' ny andron' ny fandresen' ny Merina notarihin-d[[Radama I]]; * ny [[Fanjakan' i Arindrano]] any atsimo (faritra [[Ambalavao]] ankehitriny) izay nizara roa avy eo ka namorona ny [[Fanjakan' i Vohibato]] any amin' ny farany atsimo. Hita amin' ny tantaran' izy ireo fa tao anatin' ny taonjato farany dia nitombo hatrany ny vahoaka betsileo, voalohany nianatsimo sy nianandrefana, ary avy eo nianavaratra tao amin' ny tanin' ny Merina izay misolo tena ny vitsy anisa tsy azo tsinontsinoavina ankehitriny. Ny Betsileo no vondrom-poko fahatelo lehibe indrindra eto [[Madagasikara]]. == Fiarahamonina == Ny Betsileo dia mifandray akaiky amin' ny kolontsaina [[merina]], satria izy ireo dia vondron'olona monina any amin'ny faritra afovoany eto Madagasikara. Ny fiarahamonina betsileo dia voafaritra amin'ny alalan'ny rafi-piarahamonina tena saro-drafitra. Misy ifandraisany akaiky eo amin’ny fianakaviana manenika ny fiarahamonina amin’ny ambaratongam-pitantanana sy ny asa, satria ny ankamaroan’ny Betsileo dia tsy maintsy miditra amin’ny havany eo amin’ny sehatry ny fianakaviana. Tena manantitrantitra koa ny andraikitry ny loholona amin’ny maha mpitarika fiarahamonina azy. Matetika ny loholona ao amin'ny vondrom-piarahamonina no mitana fahefana bebe kokoa noho ny an'ireo izay manana andraikitra ara-panjakana. === Ny sarangam-piarahamonina faha-mpanjaka === Nizara efatra ny ambaratongam-piarahamonin' ny Betsileo faha-mpanjaka: * Ny [[Hova (betsileo)|Hova]] (andriana): tarana-mpanjaka, izay tompon' ny omby sy ny tany rehetra. Ny fividianana na famonoana omby dia tsy maintsy atrehin' ny Hova. Tsy misy intsony ankehitriny ny famonoana omby an-jatony izay nankalazana ny fahafatesan' ny mpanjaka na ny mpanankarena betsileo, satria nifarana taorian' ny fandrarana azy ireo nandritra ny fanjanahan-tany frantsay teto Madagasikara. * Ny [[Andevohova]]: andevo noheverina ho olona afaka, satria nandray soa avy amin' ny satan' ny maha mpanompon' ny Hova. Ny tanan-kavanan' ny Hova dia ny Andriambaventy. Ny mpitaiza ny zanaky ny Hova, atao hoe Raindraoto sy Ramanga, dia nisotro ny ran' ny Hova maratra, nanangona ny hohony, nanapaka ny henany, sns. * Ny [[Olom-potsy]]: sarangam-piarahamonina Betsileo, izay mampiavaka ny sarangan' ny olon-tsotra, tsy misy manavaka azy. Voalaza fa misy fokon' Olom-potsy miisa 78 ny Betsileo. Ny maha isan' ny foko iray dia mifindra amin' ny alalan' ny fianahana ary mamaritra ny lalàn' ny fanambadiana izay tsy azo atao afa-tsy eo amin' ny fianakaviana iray foko ihany. Ny foko tsirairay dia samy manana ny fadiny, sady manana ny fitsipika mifehy azy. * Ny [[Andevo (teto Madagasikara)|Andevo]]: olona resy tamin’ ny ady. Eo am-pelan-tanan' ny tompony tanteraka ny andevo saingy tsy nisy habibiana natao taminy fa tao an-trano izy, ary navela niaraka tamin' ny vady aman-janany. Ny [[Sihanaka]] any avaratra sy ny [[Merina]] ao afovoan-tany dia nanana karazana ambaratonga ara-tsôsialy misy fitoviany amin' ny an' ny Betsileo. Na izany aza, mbola lehibe ny tsy fitoviana ary ny olona ao amin' ny vondrona samihafa dia mbola mazoto hanamarika ny maha-izy azy avy amin' izany sy amin' ny sehatra hafa. === Fivavahana === Ny fahatongavan' ny misiônera eorôpeanina tamin' ny taonjato faha-19 dia nahatonga Malagasy maro hiova fo ho amin' ny [[kristianisma]]. Ny 94&nbsp;% eo ho eo amin’ny Betsileo dia Kristianina. [[Prôtestantisma eto Madagasikara|Prôtestanta]] na [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Katôlika]] ankehitriny ny ankamaroan' ny Betsileo, saingy mbola tandremana hatrany ny ankamaroan' ny fomban-drazana sy ny foto-pivavahan' ny razambeny, matetika miaraka na mifanaraka amin' ny fanao kristianina.[[Sary:Tombeau Betsileo surmonté de Teza.jpg|vignette|Fasana betsileo misy teza eo amboniny]] Ny Betsileo talohan' ny kristianisma dia nino ny fisian' ny [[andriamanitra mpamorona]] antsoina hoe [[Andriamanitra (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]]. Ny tontolon' ny [[Fanahin' ny vatana|fanahin]]' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]] sy ny [[matoatoa]] ary ny fanahin' ny zavaboary dia inoana ihany koa, ary mbola antsoina amin' ny alalan' ny fombafomba. Niteraka rafitra tsy manam-paharoa eo amin' ny fombam-pivavahana ny endrika mifanohitra eo amin' ny fivavahana eorôpeana mônôteista sy ny [[fivavahan-drazana malagasy]] izay [[Sinkretisma|nampitambatra]] ny fomba amam-panao kristiana sy ny foto-kevitra nentin-drazana ([[sinkretisma]]). Anisan' ny lanonana lehibe indrindra ao amin' ny Betsileo ny [[famadihana]], ka amin' izany no analana ny taolambalon' ny razana betsileo, mba hofonosina lamba vaovao sy ankalazaina. Na eo aza ny fielezan' ny [[Kristianisma eto Madagasikara|kristianisma]] dia mbola zava-dehibe ihany koa ny andraikitry ny [[ombiasy]] izay [[Sikidy malagasy|mpisikidy]] sy [[Fanandroana malagasy|mpanandro]] ary mpanao [[ody]] eo amin' ny fiarahamonina betsileo. Misy fombafomba ara-pivavahana mitovy amin' izany ny [[Toraja]] any [[Sulawesi]] Atsimo ary [[Daiaka (vahoaka)|Daiàka]] any [[Kalimantana|Kalimantan]] ary koa any amin'ny toerana samihafa any [[Indônezia]]. == Kolontsaina == [[Sary:Childs1.jpg|vignette|200x200px|Ankizy betsileo]] Ny Betsileo, tahaka ny ankamaroan' ny mponina eto Madagasikara, ny ankamaroany dia fifangaroan'ny taranaky ny [[Banto (vahoaka)|Afrikana Banto]] sy ny avy any [[Azia Atsinanana]], na dia misy aza ny loharano milaza fa ny Betsileo dia taranaka [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneziana]] indrindra. Na izany aza, ny bika aman'endriny dia mitovy amin'ny vahoaka banto kokoa noho ny an'ny Aostrôneziana. Araka ny [[lovantsofina]] dia milaza ho manana lova iombonana amin'ny [[Antemoro]] sy ny [[Tanala]] any amin'ny morontsiraka atsinanana sy ny [[Bara]] any atsimo izy ireo. Tao amin’ny trano bongo vita amin’ny tsiraka ahitra no nipetrahan’izy ireo, ka nanokana trano hazo ho an’ny [[andriana]], araka ny fomban’ny maritrano malagasy. Matetika izy ireo no voaravaka haingon-trano na tandrok' omby. Amin'izao fotoana izao, ny trano biriky sy fotaka no mahazatra kokoa ary misy rihana ka ao ambany rihana dia natao hitoeran'ny biby fiompy ary ny ambony rihana no natao honenana. === Taozavatra === Noho ny lova navelan' ny sivilizasiona nentim-paharazana, ny Betsileo dia mpanao asa hazo tena mahay, fantatra indrindra amin' ny sary sokitra lehibe. Ny [[Zafimaniry]] manokana, zana-bondrona ao amin' ny Betsileo, no nitazona izany fomban-drazana izany ary heverina ho mpitahiry farany ny fahalalana nentin-drazana betsileo momba ny haitao hazo sy ny haingon-trano. Tamin' ny taona 2002 dia nosokajian' ny UNESCO ho [[lova ara-kolontsaina tsy azo tsapain-tanana]] ho an' ny olombelona ny fahalalana ny hazon' ny Betsileo Zafimaniry. === Ny savika === [[Sary:SAVIKA2.jpg|vignette|256x256px|[[Savika]]]] Anisan' ny mampiavaka ny Betsileo ny fanatanjahantena ataon' ny tanora. Mba hitsapana ny tanjany, hanehoany ny herim-pony, ho hizarana ady na hisintomana ny vehivavy, ny tanora betsileo dia mifanandrina amin' ny [[omby]] alahatra araka ny hasiahany, amin' ny tanany mitondra na inona na inona eo amin' ny kianja feno olona mamo. Ity fanatanjahantena nentim'paharazana antsoina hoe [[savika]], na [[toloñ' omby]]'','' dia iray amin' ireo lafiny maro mampiseho ny toeran' ny omby ao amin' ny sivilizasiona betsileo. Izy io dia tandindon' ny fahefana sy ny harena ary ny mpanjaka. === Ny ombiasy === Ny [[ombiasy]] dia inoana fa afaka mibaiko ny hery miafina ary miresaka amin' ny razana, ary azo dinihina amin' ny antony manomboka amin' ny olana ara-pahasalamana ka hatramin' ny [[vorika]] ary ny [[Sikidy malagasy|fisikidiana]], ny [[fambolena]], sns. Ny ombiasy dia afaka manao ny tsara sy ny ratsy, ary izany no mampiavaka azy amin' ny [[mpamosavy]] izay manao ny ratsy ihany. Izy no manapa-kevitra momba ny [[Fanandroana malagasy|andro tsara]] hanaovana lanonana toy ny [[famadihana]], araka ny toerana misy ny [[kintana]] sy ny [[Tetiandro malagasy|tetiadrom-bolana]]. Manaja azy fatratra ny mponina, satria mitana fahalalana izay tsy misy manana afa-tsy izy ihany ary mety hanimba raha toa ka mampiasa ody hamosaviany izy. Ny ombiasy dia manamboatra zavatra manana hery miafina toy ny [[moara]] na mohara ary miampy ireo zava-maniry mety amin'izany toy ny hazomanga sy tapakazo isakarazany. == ''Ranombaka'' == Mitovitovy amin' ny [[Fitenim-paritra malagasy|fitenim-paritra]] any amin' ny faritra atsimon' i [[Madagasikara]] sy ny an' ny faritra avo afovoany ny [[fiteny betsileo]]. == Toekarena == Malaza amin' ny fiompiana [[omby]] sy ny [[fambolena]] ary ny fahaizan' ny mpamboly ny Betsileo. === Fambolena === [[Sary:Ambositra 04.jpg|vignette|Tanimbary any Ambositra]] Mitana toerana lehibe eo amin' ny asa ara-toekarena ny fambolena [[vary]], izay foto-tsakafo eto [[Madagasikara]]. Ny haben' ny [[tanimbary]] sy ny vokatra azo avy aminy ary koa ny isan' ny biby fiompy ananana no matetika no mamaritra ny haren' ny fianakaviana. Mampiavaka ny tanin' ny Betsileo ny [[havoana]] sy ny [[lohasaha]] izay misy tanimbary mifanao ambaratonga (misy [[farafaran-tany]]), amin' ny fomba mampahatsiahy ny any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ka mampiseho ny lova navelan' ny razambeny sasany avy any amin' ity faritra any [[Azia]] ity. === Fiompiana === [[Sary:Omby hosavihina.jpg|vignette|Omby hosavihina|284x284px]] Ny sakafon' ny Betsileo dia saika ahitana vary miaraka amin' ny [[hena]] avy amin' ny biby fiompy toy ny omby, ny [[akoho]], ny [[ganagana]], na ny [[trondro]] avy amin' ny [[fiompiana trondro]] na [[Jono|nojonoina]] amin' ny [[renirano]], ary koa sakafo avy amin' ny voly fanampiny toy ny [[mangahazo]], ny [[tsaramaso]] ary [[legioma]] hafa. == Jereo koa == [[Sary:Ethnic_groups_of_Madagascar_Map.png|vignette|Ny fitsinjaran' ny vondrom-poko eto Madagasikara]]'''Ny foko eto Madagasikara''' * [[Antambahoaka]] - [[Antandroy]] - [[Antankarana]] - [[Antanosy]] - [[Antefasy]] - [[Antemoro]] - [[Antesaka]] - [[Bara]] - [[Beosy]] - [[Betsileo]] - [[Betsimisaraka]] - [[Bezanozano]] - [[Mahafaly]] - [[Makoa]] - [[Masikoro]] - [[Merina]] - [[Mikea]] - [[Sakalava]] - [[Sihanaka]] - [[Tanala]] - [[Tsimihety]] - [[Vezo]] - [[Zafimaniry]] - [[Zafisoro]]. '''Ny vahoaka hafa eto Madagasikara''' * [[Sinoa eto Madagasikara]] * [[Vazaha eto Madagasikara]] * [[Karàna]] '''Samihafa''' * [[Jiosy malagasy]] == Boky azo anovozan-kevitra == * Adolphe Rahamefy, ''Le roi ne meurt pas : rites funéraires princiers du Betsiléo'', Madagascar, L'Harmattan, 1997, 236 p. (<nowiki>ISBN 2-7384-5556-5</nowiki>) * Bradt, Hilary; Austin, Daniel (2007). ''Madagascar'' (9th ed.). Guilford, CT: The Globe Pequot Press Inc. pp. 113–115. <nowiki>ISBN 978-1-84162-197-5</nowiki>. * Denis Regnier, ''Les esclaves morts et leur invocation dans les rituels du Sud Betsileo'', Études Océan Indien, n° 51-52, 2014, p. 253-276. https://oceanindien.revues.org/1682 [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Foceanindien.revues.org%2F1682 archive]] * Diagram Group (2013). ''Encyclopedia of African Peoples''. San Francisco, CA: Routledge. <nowiki>ISBN 9781135963415</nowiki>. * Dubois, Henri (1938). ''Monographie des Betsileo''. Paris: Institut d'Ethnologie. * Ernest Ratsimbazafy, ''Deux pratiques traditionnelles de combat à Madagascar : Savika du Betsiléo et Moraingy du Menabe : significations historiques, sociales et culturelles'', Université de La Réunion, 2006, 530 p. * Evers, Sandra, J.T.M. (2002). ''Constructing history, culture and inequality''. Boston: Brill. * Henri-Marie Dubois, ''Monographie des Betsileo (Madagascar)'', Institut d'ethnologie, Paris, 1938, 1 510 p. * Kottak, Conrad P. (1980). ''The Past in the Present: History, Ecology and Variation in Highland Madagascar''. Ann Arbor: University of Michigan Press. * Legrip-Randriambelo, Olivia & Regnier, Denis. ''The place of traditional healers (ombiasa) in Betsileo medical pluralism. Health, Culture & Society'' 7(1): 28-37. http://hcs.pitt.edu/ojs/index.php/hcs/article/view/188/219 * M. Sallé: ''Les Funérailles chez les Betsiléos'', Bulletins et Mémoires de la Société d'anthropologie de Paris, Volume 8, 1907. p. 165-167. http://www.persee.fr/doc/bmsap_0037-8984_1907_num_8_1_6995 [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.persee.fr%2Fdoc%2Fbmsap_0037-8984_1907_num_8_1_6995 archive]] * Mariette Razivelo, ''The doctrine of the holy spirit in the Betsileo context : implications of the Betsileo understanding of "spirit", "human spirit" and "spirits" for the christian understanding of the holy spirit'', Luther Seminary, Université de St. Paul (MN), 1994, 254 p. * Noël Jacques Gueunier, ''Les monuments funéraires et commémoratifs de bois sculpté betsileo (Madagascar),'' Centre universitaire régional, Tuléar (Madagascar), 1977, 790 p. (texte remanié d'une thèse soutenue à l'Université de Paris 1 en 1974) * Ogot, Bethwell A. (1992). ''Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century''. Paris: UNESCO. <nowiki>ISBN 9789231017117</nowiki>. * Regnier, Denis (2012). ''Why not marry them? History, essentialism and the condition of slave descendants among the southern Betsileo''. PhD thesis. London School of Economics and Political Science. http://etheses.lse.ac.uk/362/ {{Wayback|url=http://etheses.lse.ac.uk/362/ |date=20210424132554 }} [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fetheses.lse.ac.uk%2F362%2F archive]] * Regnier, Denis, ''Pourquoi ne pas les épouser? L'évitement du mariage avec les descendants d'esclaves dans le sud Betsileo (Madagascar)'', Etudes rurales, n°194, 2014, p. 103-122. https://www.cairn.info/revue-etudes-rurales-2014-2-page-103.htm [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.cairn.info%2Frevue-etudes-rurales-2014-2-page-103.htm archive]] * Regnier, Denis (2015). ''Clean people, unclean people: the essentialisation of 'slaves' among the southern Betsileo of Madagascar''. Social Anthropology 23(2): 152-168. Abstract and link to the article * Roland Rakotovao, ''Anarandray et Tanindrazana à Madagascar : l'identité des migrants Betsileo en Imerina pendant la période coloniale (1895-1960)'', Université de Paris 7, 2008, 382 p. (thèse) * Sandra Evers, ''Constructing history, culture and inequality : the Betsileo in the extreme southern highlands of Madagascar,'' Brill, Leiden, 2002, 241 p. (<nowiki>ISBN 90-04-12460-8</nowiki>) * Sophie Moreau, ''Les gens de la lisière : la forêt, l'arbre et la construction d'une civilisation paysanne : Sud Betsileo'', Madagascar, Université de Paris 10, 2002, 667 p. (thèse) == Loharano sy fanamarihana == [[Sokajy:Foko ao Madagasikara]] ldp4omsa9rsq18plmm8gbij14cd5pnn 0 230960 1147835 797236 2026-07-19T10:32:56Z Thelezifor 15140 1147835 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana=Ivato |faritany=Fianarantsoa |isam-ponina=14984 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Ivato''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan' Ambositra]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 14984 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 20313 ary ny kaodin-distrika dia 203 == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia 25-50%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia haricot. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia tomates. Ny isan'omby dia 1270. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 10 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 78 no isan'ny ombivavy be ronono. 75 ny mponina no miasa tany. 15 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 287 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 3 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 22500 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 22500 Fmg. == Fahasoavana == 15 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 35 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 7 volana. 10 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 40 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany. Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiarovana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiarovana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 6. Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 21. Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina. == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] h7ejbzwnd3on2ies4gtjty9yz4jjqbq 0 279229 1147818 1131085 2026-07-18T12:03:55Z Thelezifor 15140 1147818 wikitext text/x-wiki [[Sary:Madagascar sat.png|vignette]] Ny '''jeôgrafian' i Madagasikara''' dia fandalinana ny [[nosy]] lehibe ao amin' ny tapany andrefana amin' ny [[Ranomasimbe Indianina]]. Aty amin' ny ila-bolan-tany atsimo no misy an' i [[Madagasikara]], fahefatra amin' ny nosy ngeza indrindra eto an-tany ny nosin' i Madagasikara, ao aorian' i [[Groenlanda|Groenland]], [[Ginea Vaovao|Ginea Vao]] ary [[Bôrneô|Borneo]]. Ny [[lakandranon' i Môzambika]] no manasaraka azy amin' i [[Afrika]]. 400 km ny elanelan' i [[Môzambika]] sy Madagasikara. 1 580 km ny halavan' i Madagasikara avy any atsimo ka hatrany avaratra ary 580 km ny sakany avy any atsinanana ka hatrany andrefana. Misy tangorom-bohitra mizara ny nosy makany avaratra hatrany atsimo. Ny salasalan-kalavan' ireo tendrombohitra ireo dia misy 1&nbsp;200-1&nbsp;500 m eo ho eo. Any amin' ny farirta avaratr' i Madagasikara no misy ny tendrombohirta Tsaratanana (na Maromokotro) izay manana haambo 2 876 m. Misy [[farihy]] maro ny eto Madaasikara ka ny farihy ngeza indrindra dia ny [[Farihin' Alaotra]], manana velarana 182 [[Kilometatra efa-mira|km²]]. == Vohon' ny tany sy ny rano == === Ny vohon' ny tany === Any atsinanana dia misy lemaka tery kely haavo misy ny [[lakandranon' ny Pangalana]] manana toetany be orana any avaratra hatrany atsimo. Ny havoana dia maka 60 % n' ny velaran' i Madagasikara. Ny toerana avo indrindra eto Madagasikara dia i [[Tsaratanana (tangoron-tendrombohitra)|Tsaratanana]] any amin' ny [[faritanin' Antsiranana]], izay manana haavo 2 876 m. Ireto ny tendrombohitra avo eto Madagasikara: * [[Maromokotro]] * [[Ankaratra]] * [[Andringitra]] === Ny rano === ==== Farihy eto Madagasikara ==== Ny [[farihin' Alaotra]] no farihy lehibe indrindra ao Madagasikara. Ny halalin' ny toerana lalina indrindra amin' io farihy io dia 1,5 m monja. Ny lanjan' ny ranon' ny farihin' Alaotra dia eo amin'ny 930 tapitrisa taonina eo ho eo (0,93 km³). Noho ny fikaohan' ny tendrombohitra manodidina dia nihafeno fasika ilay farihy, ka izany no anisan' ny antony tsy mahalalina io farihy io. {| class="wikitable sortable" !Farihy !Velarany Ha !Distrika |- |[[Farihin' Alaotra|Alaotra]] |22 000 |[[Ambatondrazaka]] |- |[[Farihy Kinkony|Kinkony]] |8 500 |Mitsinjo |- |[[Faritra Itasy|Itasy]] |4 200 |Soavinandriana |- |[[Antsohary (farihy)|Antsohary]] |3 950 |Mitsinjo |- |[[Bemamba (farihy)|Bemamba]] |3 825 |Antsalova |- |[[Farihin' Ihotry|Ihotry]] |3 475 |Morombe |- |Réserve de Tsiazompaniry |3 200 |Ambatolampy |- |[[Bendrony (farihy)|Bendrony]] |3 050 |Maevatanàna |- |[[Andranomena (farihy)|Andranomena]] |3 025 |Belo amoron'i Tsiribihina |- |[[Amparihibe (farihy)|Amparihibe]] |2 625 |Maevatanàna |- |[[Hima (farihy)|Hima]] |2 650 |Belo amoron'i Tsiribihina |- |[[Tsimanampetsotsa (farihy)|Tsimanampetsotsa]]. |2 300 |Betioky |- |[[Tsibirahy (farihy)|Tsibirahy]] |2 200 |Besalampy |- |[[Ampahana (farihy)|Ampahana]] |2 175 |Antalaha (L) |- |[[Masama (farihy)|Masama]] |2 075 |Antsalova |- |Réserve de Mantasoa |2 050 |Manjakandriana |- |[[Nosy-Ve (farihy)|Nosy-Ve]] |2 010 |Toamasina |- |[[Fahiry Analampotsy|Analampotsy]] |2 000 |Nosy-Varika |- |[[Anony (farihy)|Anony]] |2 000 |Taolanaro |- |'''Fitambarany''' |77 310 | |} ==== Ny ony sy ny renirano ==== Ireto ny renirano sy ny ony lehibe sasany eto Madagasikara: * [[Ambalona]], [[Ambato (renirano)|Ambato]], [[Andranotsimisiamalona]], [[Androranga]], [[Anjobony]], [[Antainambalana]], * [[Bemarivo (renirano)|Bemarivo]], [[Besokatra]], [[Betsiboka (renirano)|Betsiboka]], [[Bombetoka (renirano)|Bombetoka]], * [[Fanambana (renirano)|Fanambana]], [[Faraony]], [[Fiherenana]] * [[Ikopa]], [[Ihosy (renirano)|Ihosy]], [[Ifasy]], [[Imaloto]], [[Irodo]], [[Ivoloina]], [[Ivondro (renirano)|Ivondro]] * [[Jabo]] * [[Linta]], [[Lokoho]], [[Loky]] * [[Maevarano]], [[Mahajamba]], [[Mahajilo-Kitsamby|Mahajilo]], [[Mahavavy]], [[Mahavavy Atsimo]], [[Manajeba]], [[Mananjary (renirano)|Mananjary]], [[Manambaho]], [[Manambato (renirano)|Manambato]], [[Manambolo (renirano)|Manambolo]], [[Manambovo]], [[Manampatrana (renirano)|Manampatrana]], [[Mananara]], [[Mananara Atsimo]], [[Mandrare]], [[Mangarahara]], [[Mania]], [[Mangoky]], [[Mangoro]], [[Maningory]], [[Maningoza]], [[Marimbona]], [[Matitanana]], [[Matsiatra]], [[Menarandra]]., [[Morondava (renirano)|Morondava]], * [[Namorona (renirano)|Namorona]], [[Nosivolo]], * [[Onibe]], [[Onilahy (renirano)|Onilahy]], [[Onive]], * [[Rianila]],[[Ramena (renirano)|Ramena]], * [[Saharenana]], [[Sahatavy (renirano)|Sahatavy]], [[Sakaleona]], [[Sakanila]], [[Sahamaitso]], [[Sahatandra]], [[Sakay (renirano)|Sakay]], [[Sakeny]], [[Sambirano]], [[Sandrananta]], [[Sandrangato]], [[Sandratsio]], [[Simianona]], [[Sisaony]], [[Sofia (renirano)|Sofia]] * [[Tandra]], [[Tsiribihina]], [[Tsaratanana (renirano)|Tsaratanana]], * [[Zomandao]] == Zavamaniry sy biby == I Madagasikara, izay nisaraka tamin' i [[Afrika]] nandritra ny 100 tapitrisa taona mahery, dia lasa nonenana [[biby]] sy [[zavamaniry]] tsy hita any amin' ny toeran-kafa: eo amin' ny 85 % amin' ny karazan-javamaniry sy 90 % amin' ny karazam-biby eto izany. === Zavamaniry === [[Sary:Adansonia_grandidieri_Pat_Hooper.jpg|vignette|[[Zaha]]]] Ny 21,9 % amin' ny velaran' i Madagasikara (13 tapitrisa ha) fotsiny no misy [[ala]]. Ankoatry ny faritra rakotra ala any avaratra, dia efa ala naniry taty aoriana no sisa. Ny morontsiraka andrefana dia ahitana [[ala honko]], izay hita koa tsindraindray any amin' ny morontsiraka avaratra-atsinanana sy atsimo-atsinanana. Ny [[hivoka]] no manjaka any amin' ny faritra andrefana ary ny zavamaniry misy tsilo an-tany efitra no mandrakotra ny faitra atsimo-andrefana. Isan-karazany ny zavamaniry malagasy, izay misy karazana miisa 8 500 hatramin' ny 12 000 arakaraka ny tombana, ka hita indrindra ny karazana [[Ôrkide|ôrkidea]] maherin' ny 1 000, ary 6 amin' ny karazana [[zaha]] (na reniala) miisa 8 maneran-tany. Hita sy avy eto Madagasikara ny [[ravinala]] (''Ravenala madagascariensis'') sy ny [[elamboronala]] na monongo (''Delonix regia''), izay ambolena manerana ny faritra mafana amin' izao tontolo izao. === Biby === [[Sary:Lemur_(36915652320).jpg|vignette|Hira (biby)]] Tombanana ho 100&nbsp;000 mahery ny karazana [[Biby tsy manana hazondamosina|biby tsy misy hazondamosina]] eto Madagasikara. Ny bibikely dia fantatra fa misy karazana 850 mahery, izay saika tsy fahita firy ivelan' ny Nosy. [[Sary:Humpback_stellwagen_edit.jpg|vignette|[[Trozona]]]] Amin' ny karazana [[trondro]] maro, ny sasany dia misy poizina, toy ny trondro atao hoe ''[[Synanceia verrucosa]]'' sy ''[[Pterois volitans]]'', izay mampiavaka ny [[ranomasina]] ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy [[Ranomasimbe Pasifika|Pasifika]]. Misy maro ny [[Akiho|antsantsa]], indrindra fa ny ''[[Carcharias taurus]]'', ny ''[[Stegostoma fasciatum]]'', ny ''[[Carcharhinus perezii]]'' ary ny ''[[Rhinobatidae]]''. [[Sary:Acrantophis_madagascariensis_(1).jpg|vignette|185x185px|[[Dona (bibilava)|Dona]]]] Maherin' ny 250 ny karazana [[Biby mandady na mikisaka|biby mandady sy mikisaka]] eto Madagasikara, izay tsy misy any ivelany ny 95 % aminy. Ireo biby ireo dia ahitana karazana [[bibilava]] 60 eo ho eo, ny [[katsatsaka]] (''[[Gekkota]]'') karazany 60 sy karazana [[Tana (biby)|tana]] (''[[Chamaeleonidae]]''). Ny [[voay]] hany hita eto amin' ny Nosy dia ny voay ''[[Crocodylus niloticus]]'' izay be mpihaza ka lasa tsy fahita firy. Ny [[sahona]] sy [[saobakaka]] dia misy karazana 180 eo ho eo, ka 98 % dia tsy misy afa-tsy eto Madagasikara. Karazana [[vorona]] 260 eo ho eo no fantatra fa misy eto Madagasikara, anisan' izany ny ''[[Phaethon rubricauda]]''. [[Sary:Fossa.jpg|vignette|186x186px|[[Fosa]]]] Misy karazana sy zana-karazana 150 eo ho eo ny [[biby misy nono]]. Ny karazam-barika misy eto dia samy atahorana ho lany tamingana: ny [[haihay]] (''[[Daubentonia madagascariensis]]''), ny [[babakoto]] na endrina (''[[Indri indri]]''), ny [[maky]] isan-karazany (''[[Lemuridae]]''), ny [[tsidiala]] (''[[Allocebus trichotis]]''), ny [[Tsidika (biby)|tsidika]] (''[[Cheirogaleus milii]]''), ny [[tsitsihy]] (''[[Cheirogaleus major]]''), ny [[matavirambo]] (''[[Cheirogaleus medius]]'') ary ny [[Microcebus|tsidy]] isan-karazany (''[[Microcebus]]''). Ny [[fosa]], izay biby mpivoaka alina, dia isan' ireo biby tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy. == Harena an-kibon'ny tany == Nikela,grafita,vatosoa(safira sy robina),volamena,sans... == Toekarena == == Nosy sy morontsirak' i Madagasikara == === Nosy === Ireto ny [[nosy]] sasany eto Madagasikara: * [[Nosy Be]] * [[Nosy Barren]] * [[Nosy Boraha]] * [[Nosy Antsoha]] * [[Nosy Hara]] * [[Nosy Mangabe]] * [[Nosy Tanikely]] * [[Nosy Ve]] * [[Nosy Mitsio]] * [[Nosy Vao]] * [[Nosy Iranja]] * [[Nosy Mangiho]] * [[Nosy Manitse]] * [[Nosy Juan de Nova]] (na [[Nosy Kely]]) * [[Bassas da India]] (na [[Nosy Bedimaky]]) * [[Nosy Europa]] (na [[Nosy Ampela]]) * [[Nosy Glorieuses]] (na [[Nosy Sambatra]]) === Saikanosy === Ireto ny [[saikanosy]] sasany eto Madagsikara: * [[Saikanosy Ambato|Saikinosy Ambato]] * [[Saikinosy Ankify]] * [[Saikinosy Masoala]] * [[Cap Diego]] === Helodrano === Ireto ny [[helodrano]] sasany eto Madagasikara: * [[Helodranon' Ambaro]] * [[Helodranon' Ampasindava]] * [[Helodranon' i Antongila]] * [[Helodranon' i Baly]] * [[Helodranon' i Bombetoka]] * [[Helodranon' i Courrier]] * [[Helodranon' i Diego Suarez]] * [[Helodranon' Ivondro]] * [[Helodranon' i Mahajamba]] * [[Helodranon' i Narinda]] * [[Helodranon' i St. Augustine]] * [[Helodranon' i Tintingue]] === Tanjona === Ireto ny [[Tanjona (jeôgrafia)|tanjona]] sasany eto Madagasikara: * [[Tanjona Bobaomby]] * [[Tanjona Belao]] * [[Tanjona Masoala]] * [[Tanjona Vilanandro]] * [[Tanjona Vohimena]] == Toetany == [[Sary:Koppen-Geiger Map MDG present.svg|vignette|Toetanin' i Madagasikara ankehitriny]] Trôpikaly ny toetany amin' ny morontsiraka, toetanim-pehibe izy any atsinanana, trôpikaly maina izy any amin' ny morontsiraka andrefana sy atsimo, ary trôpikaly mangatsiaka izy any ampovoany. Ny tohi-drivodoza ny [[Ranomasimbe Indianina]] no mampisy ny [[alizay]] atsimo atsinanana, mihisaka araky ny [[Fizaràn-taona|fizaran-taona]] io alizay io.Ny toetany eo amin' ny faritra afovoany dia mangatsiaka amin' ny andro ririnina ary matimaty na mafana rehefa andro fahavaratra amin' ny volana Desambra; ny [[rotsak' orana]] eo amin' ny faritra afovoany dia antonontonony. Ny faritra andrefana dia manana toetany maina sady mafana mandavan-taona. Manana fizaran-taona roa i Madagasikara: misy [[ririnina]] (maina) amin' ny volana Mey hatramin' ny volana Ôktôbra, sy [[fahavaratra]] (mando) amin' ny volana Nôvambra hatramin' ny volana Avrily. Miovaova arakaraky ny haabon-toerana ny [[toetrandro]] sy ny [[rivotra]] manjaka. Mandalo amin' ny morontsiraka atsinanana izao ohatra ny alizay, Noho izany dia manorana matetika ny any satria mbola misy an' [[Andringitra]] mitazona ny ankabeazan' ny hamandoana. Any amin' ny morontsiraka atsinanana izao no tena be orana indrindra aty Madagasikara (3 500 mm isan-taona). Mandalo matetika amin' ny fahavaratra ny [[rivodoza]] avy any amin' ny nosin' ny [[Maskareina (tamba-nosy)|Maskarena]]. Maimaina sy mangatsiatsiaka ny tany any andrefan' Andringitra amin' ilay alizay tsy tonga any. Mahatratra 1 400 mm ny orana latsaka any [[Antananarivo]] amin' ny ririnina, mety mangatsiaka be ny alina any fa tsy dia mivaingana matetika. Fa mety mivaingana ny rano rehefa miakatra any an-tampon-tendrombohitra. Amin' ny andro ririnina, ny lanitry ny renivohitra dia anisan' ny tena mazava (amin' ny tantera-kazavana) indrindra eto an-tany. Mbola maina noho ny ampovoany ny toetrandro any andrefana satria efa nilatsaka daholo ny hamandoan' ny alizay. 300 mm fotsiny ny tontalin' ny orana latsaka any [[Toliara]] mandritry ny taona == Fizaràn-tany ara-panjakana == === Faritany eto Madagasikara === ''Lahatsoratra antsipiriany'': [[Faritany eto Madagasikara]]. Nizara ho [[faritany]] enina i Madagasikara hatramin' izay: [[Faritanin' Antsiranana|Antsiranana]], [[Faritanin' Antananarivo|Antananarivo]], [[Faritanin' i Fianarantsoa|Fianarantsoa]], [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]], [[Faritanin' i Toamasina|Toamasina]] ary [[Faritanin' i Toliara|Toliara]]. Araka ny fiovana nisy anefa, nanomboka ny taona 2004, dia nozaraina ho [[Faritra eto Madagasikara|faritra 23]] i Madagasikara. === Faritra ao amin' ny Faritanin' Antsiranana === Misy faritra roa ny ao amin' ny Faritanin' Antsiranana, ka ireto avy izy ireo: * [[Faritra Diana]] (misy distrika miisa 5) * [[Faritra Sava]] (misy distrika miisa 4) === Faritra ao amin' ny Faritanin' i Mahajanga === Misy faritra efatra ny ao amin' ny Faritanin' i Mahajanga: * [[Faritra Boeny]] (misy distrika miisa 6) * [[Faritra Betsiboka]] (misy distrika miisa 4) * [[Faritra Melaky]] (misy distrika miisa 5) * [[Faritra Sofia]] (misy distrika miisa 7) === Faritra ao amin' ny Faritanin' Antananarivo === Misy faritra efatra ny ao amin' ny Faritanin' Antananarivo: * [[Faritra Itasy]] (misy distrika miisa 3) * [[Faritra Analamanga]] (misy distrika miisa 8) * [[Faritra Bongolava]] (misy distrika miisa 2) * [[Faritra Vakinankaratra]] (misy distrika miisa 7) === Faritra ao amin' ny Faritanin' i Toamasina === Misy faritra telo ny ao amin' ny Faritanin' i Toamasina: * [[Faritra Alaotra-Mangoro]] (misy distrika miisa 5) * [[Faritra Analanjirofo]] (misy distrika miisa 6) * [[Faritra Atsinanana]] (misy distrika miisa 7) === Faritra ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa === Misy faritra dimy ny ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa: * [[Faritra Atsimo-Atsinanana]] (misy distrika miisa 5) * [[Faritra Amoron'i Mania]] (misy distrika miisa 4) * [[Faritra Ihorombe]] (misy distrika miisa 3) * [[Faritra Matsiatra Ambony]] (misy distrika miisa 7) * [[Faritra Vatovavy-Fitovinany|Faritra Vatovavy]] (misy distrika miisa 3) * [[Faritra Vatovavy-Fitovinany|Faritra Fitovinany]] (misy distrika miisa 3) === Faritra ao amin' ny Faritanin' i Toliara === Misy faritra efatra ny ao amin' ny Faritanin' i Toliara: * [[Faritra Atsimo-Andrefana]] (misy distrika miisa 9) * [[Faritra Anosy]] (misy distrika miisa 3) * [[Faritra Androy]] (misy distrika miisa 4) * [[Faritra Menabe]] (misy distrika miisa 5) === Kaominina eto Madagasikara === Tamin' ny taona 2015 dia niisa 1&nbsp;693 ny kaominina eto Madagasikara. == Ny mponina == === Ny isan' ny mponina isam-paritra === {| class="wikitable sortable" |+Ireo faritra 22, miaraka amin' ny isan' ny mponina (tamin' ny 2004) !Lah, !Anarana !Reniv, !Mponina !Velarana(km²) !Hab, Mponina |- |1 |[[Diana]] |[[Antsiranana|Antsiranana I]] |485 800 |19 266 |25,2 |- |2 |[[Sava]] |[[Sambava]] |805 300 |25 518 |31,6 |- |3 |[[Itasy]] |[[Miarinarivo]] |643 000 |6 993 |91,9 |- |4 |[[Analamanga]] |[[Antananarivo|Antananarivo-Renivohitra]] |2 811 500 |16 911 |166,3 |- |5 |[[Vakinankaratra]] |[[Antsirabe|Antsirabe I]] |1 589 800 |16 599 |95,8 |- |6 |[[Bongolava]] |[[Tsiroanomandidy]] |326 600 |16 688 |19,6 |- |7 |[[Sofia]] |[[Antsohihy]] |940 800 |50 100 |18,8 |- |8 |[[Boeny]] |[[Mahajanga|Mahajanga I]] |543 200 |31 046 |17,5 |- |9 |[[Betsiboka]] |[[Maevatanana]] |236 500 |30 025 |7,9 |- |10 |[[Melaky]] |[[Maintirano]] |175 500 |38 852 |4,5 |- |11 |[[Alaotra-Mangoro]] |[[Ambatondrazaka]] |877 700 |31 948 |27,5 |- |12 |[[Atsinanana]] |[[Toamasina|Toamasina I]] |1 117 100 |21 934 |50,9 |- |13 |[[Analanjirofo]] |[[Fenoarivo Atsinanana]] |860 800 |21 930 |39,3 |- |14 |[[Amoron'i Mania]] |[[Ambositra]] |693 200 |16 141 |42,9 |- |15 |[[Matsiatra Ambony]] |[[Fianarantsoa|Fianarantsoa I]] |1 128 900 |21 080 |53,5 |- |16 |[[Vatovavy-Fitovinany]] |[[Manakara]] |1 097 700 |19 605 |56,0 |- |17 |[[Atsimo-Atsinanana]] |[[Farafangana]] |621 200 |18 863 |32,9 |- |18 |[[Ihorombe]] |[[Ihosy]] |189 200 |26 391 |7,2 |- |19 |[[Menabe]] |[[Morondava]] |390 800 |46 121 |8,5 |- |20 |[[Atsimo-Andrefana]] |[[Toliara|Toliara I]] |1 018 500 |66 236 |15,4 |- |21 |[[Androy]] |[[Ambovombe]] |476 600 |19 317 |24,7 |- |22 |[[Anosy]] |[[Tôlanaro|Taolagnaro]] |544 200 |25 731 |21,1 |} == Jereo koa == * [[Tantaran' i Madagasikara]] * [[Tanàna any Madagasikara|Tananan' i Madagasikara]] * [[Kolontsaina malagasy]] * [[Fivavahana eto Madagasikara]] * [[Fiteny eto Madagasikara|Fiteny eto Madgasikara]] * [[Faritra eto Madagasikara]] * [[Foko eto Madagasikara]] {{reflist}} == Bibliographie == Institut National de la Statistique (INSTAT). (2023). Annuaire statistique de Madagascar. <nowiki>https://www.instat.mg</nowiki><ref>institut Nasional de la statistique (INSTAT),(2023). Annuaire statistique de Madagascar.https://www.instat.mg Rajemison,H.(2015).Géographie de Madagascar.Antananarivo: Édition Ambozontany</ref> Rajemison, H. (2015). Géographie de Madagascar. Antananarivo : Éditions Ambozontany. Ministère de l’Aménagement du Territoire et des Services Fonciers. (2018). Atlas géographique de Madagascar. Antananarivo : MATSF. UNESCO. (2021). Profil environnemental de Madagascar. Organisation des Nations Unies pour l’éducation, la science et la culture. <nowiki>https://www.unesco.org</nowiki> Central Intelligence Agency. (2024). The World Factbook: Madagascar. <nowiki>https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar</nowiki> Rakotondrazafy, M. (2020). Introduction à la géographie physique de Madagascar (Mémoire de licence, Université d’Antananarivo). [[Sokajy:Jeografian'i Madagasikara]] 8fpv1wq30t41r317io97ucct21sgha1 0 283698 1147826 1131437 2026-07-18T17:00:47Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1147826 wikitext text/x-wiki [[Sary:Scopus umbretta (Malawi).jpg|vignette|292x292px|Takatra ao amin' ny [[farihy Malawi]]]] Ny '''takatra''' vorona fahita aty [[Afrika]]. Izy no hany karazana amin' ny vondron-karazana '''''Scopus''''' sy ao amin' ny fianakaviana '''''Scopidae'''''. '''''Scopus umbretta''''' no anarany ara-tsiansa. Ny takatra dia vorona salantsalany mpandehandeha anaty rano. Efa ela no noheverina fa ao amin' ny filaharana [[Ciconiiformes]] ilay karazana sy ilay fianakaviana, saingy izao dia natao ao amin' ny filaharana [[Pelecaniformes]], ary ny havany akaiky indrindra dia heverina fa ny ''Pelecanus'' sy ny ''Balaeniceps rex''. Ny endriky ny lohany miaraka amin' ny vavany lava sy ny vombony dia mampahatsiahy ny [[tantanana]]. Vorondrano salantsalany miloko manja izy io. Hita atsy [[Afrika]] sy eto [[Madagasikara]] ary any [[Saikanosin' i Arabia|Arabia]], miaina amin' ny faritra mando isan-karazany, anisan' izany ny [[vinanin-dranomasina]], ny [[farihy]], ny [[Dobo|dobon-trondro]], ny moron-drenirano, ary ny morontsiraka be vato. Ny takatra dia vorona tsy mpifindra monina lavitra, izay matetika mifindra tsy lavitra ny toerana ahitana azy. == Fanasokajiana == Raha momba ny vatany no jerena, ny takatra dia eo anelanelan' ny vanobe sy ny vano, saingy tsy fantatra ny fifandraisany amin' izy ireo. Araka ny fanasokajiana filamatra nataon' ny Kôgresin' ny Fandihihana ny Vorona Iraisam-Pirenena ([[Fiteny anglisy|anglisy]]: ''International Ornithological Congress''; [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Congrès ornithologique international'') ity karazana ity dia ahitana ireto zana-karazana roa manaraka ireto: * ''Scorpus umbretta umbretta'' Gmelin, 1789; [[Afrika Trôpikaly]], [[Madagasikara]] ary ny tapany atsimo-andrefana amin' ny [[Saikinosy Arabo]]; * ''Scorpus umbretta minor'' Bates, 1931; morontsirak' i [[Afrika Andrefana]]. == Toetry ny vatany == [[Sary:Hammerkopf2.jpg|vignette|Takatra]] Ny takatra dia vorondrano manana halava antonontonony (50 hatramin' ny 56 sm). Miloko manja manjelatra ny volony, somary hatsatra kely eo amin' ny saokany sy ny tendany. Ity vorona ity dia somary fohy ranjo sy fohy tenda kokoa raha ampitahaina amin' ny vorondrano maro hafa izay lava ranjo. Voaravaka amin' ny sangam-bolo manondro any aoriana manaraka ny zotran' ny vavany ny lohany. Ny halehiben' ny lohany dia mahatonga io lohany io ho toy ny [[riandriana]] izay mampiavaka azy. Mainty ny vavany izay somary mafy sy mifaingoka, lalina nefa tery (raha jerena manoloana dia toa manify maranitra). Miboridana tsy misy volo ny eo amin' ny antsasany ambonin' ny ranjony. Manty ny tongony sy ny rantsan-tongony, manja mainty ny saintimasony. Raha tazanina izy rehefa manidina, ny lohany, ny elany malalaka ary ny tongony tsy mihoatra ny rambony fohy dia ahafahana mamantatra mora foana azy. Mahery ny fikopaky ny elany. Matetika manidina tsy mikopak' elatra ny takatra. Somary lehibe kokoa noho ny vavy ny lahy, ary ny takatra mbola kely dia mitovy amin' ny efa lehibe. == Feony == [[Sary:Hamerkop (Scopus umbretta) (12716718055).jpg|vignette|Takatra]] Vorona mangingina ny takatra rehefa irery fa mitabataba rehefa tafahaona maromaro. Matetika ny feony dia avoakany eny am-panidinana na rehefa mipetaka eny ambony hazo izy, feo somary kentsona, hoatry ny ny manao hoe: "oek oek oek oek...", miverimberina imbetsaka ary matetika ifandimbiasan' izay takatra rehetra manatrika eo. == Faritra ahitana azy sy toeram-ponenany == [[Sary:Scopus umbretta distribution map.png|vignette|Faritra ahitana ny takatra]] Ny takatra dia fahita any amin' ny faritr' i [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika atsimon' i Sahara]], amin' ny faritra misy ala sy tany mando. Eto [[Madagasikara]] dia fahita any afovoan-tany sy any amin' ny morontsiraka andrefana ny takatra, nefa tsy dia fahita firy any amin' ny morontsiraka atsinanana ary mahalana ny fahitana azy any atsimo ([[Betioky Atsimo|Betioky]], [[Toliara]]). Mitety karazana faritra mando maro hatrany amin' ny haambon' ny ranomasina ka hatramin' ny haavo 1&nbsp;700 m ny takatra. Mihinana eny amin' ny lakandranon-tanimbary, eny amoron' ny renirano mazava sy marivo ary miadam-pikoriana, any amin' ny farihy, eny fa na any anaty ala aza, any anaty dobo sy lavaka misy rano vonjimaika izy. == Fihetsiny == [[Sary:Hamerkop (Scopus umbretta) eating a Platanna (Xenopus sp.) (5984907524).jpg|vignette|Takatra mihinan-tsahona]] Matetika mandeha irery na tsiroaroa lahy sy vavy ny takatra, mahalana kokoa ny fahitana azy mandeha telo na efatra. Amin' ny antoandro ihany izy no mitady sakafo sy manao zavatra hafa saingy mihamafy izany rehefa manakaiky ny alina. Mandany ny fotoana mafana eny mbony hazo ny takatra, eo amoron' ny farihy na renirano. Mihaza anaty rano izy ary miambina ny haza mandalo na mandeha miadana amin' ny rano marivo ary misambotra ny rembiny amin' ny vavany any anaty rano. Entiny eny an-tanety aloha izay azony alohan' ny hihinanany azy. Ny takatra koa dia afaka misava fotaka hahazoany kankana na bibikely hafa hohaniny. == Fiterahany == [[Sary:Hamerkop (Scopus umbretta) (12716831915).jpg|vignette|Takatra]] Tsy toy ny vorondrano lava ranjo hafa ny takatra izay manamboatra akany lehibe dia lehibe sy mihidy, amboariny amin' ny sampan-kazo sy akora maro isankarazany misy fidirana boribory kely. == Eo amin' ny kolontsaina == === Finoana momba ny takatra === Eto [[Madagasikara]] ny takatra dia malaza ratsy ka mahatona ny olona tsy hamonovono azy sy hanaja ny akaniny. === Ohabolana malagasy === * An-tranon-takatra, an-tranon' [[Andriana]], izay malaza no tompon' anarana. * Ao ihany ny takatra nihinana ny [[valala]], sy ny [[vano]] nitsaingoka ny [[sahona]]. * Bala very foana toy ny [[bala]] natifi-takatra. * Bango tokana, toy ny [[Randrana|randran]]-takatra. * Fotsifotsy fanahy toa takatra ka ny tain-[[kary]] avy no anaovan-trano. * Lany va ny [[arosy]], no ny takatra no omen-[[Lasiray|dasiray]] ? * Mahamonamonaina, toa vary aman-takatra: tsy somidi-dro, tsy mahafa-d[[ratsiana]]. * Manara-d[[renirano]] toa takatra. * Manjokojoko miseho [[vombo]], tahaka ny takatra mijaiko [[sahona]]. * Ny takatra no fisa-doha, mandry tsy misy mpanondana. * Ny takatra no mahavita trano, ka ny [[vorondolo]] no mivolon-ko tompony. * Rarako tsy zaka, hoy ilay takatra. * Takatra amorom-[[Farihy|parihy]]: tsy matory, fa mieri-panahy. * Takatra mody hariva ka samy may amin' ny mahamay azy. * Takatra nahazo nofon-kena, ka ny rahalahy ihany no mody fahavalo. * Toy ilay nahandro takatra, ka izay no takatry ny ananana. * Toy ny alahelon-takatra: raha faly miara-mitokaka; raha ory miara-mitokiky. * Tranon-takatra nidiram-[[Vorondolo|borondolo]]: simban' ilay ratsy ny an' ilay tsy vanona. * Tranon-takatra, ka izay mandrava azy aloha no boka. == Jereo koa == * [[Vorona]] * [[Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy]] * [[Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara]] '''(''[[:fr:Liste_des_espèces_d'oiseaux_de_Madagascar|fr]]'')''' {{reflist}} [[Sokajy:Vorona]] tt8zv8ram9g2lns403418de2492kcgy 0 285041 1147828 1112880 2026-07-18T21:08:28Z Chirocca77 30720 1147828 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana=Maevatanana (Ambanja) |faritany=[[Faritanin'i Antsiranana|Antsiranana]] |faritra= [[Faritra Diana|Diana]] |isam-ponina=? |velarantany = |firenena={{Madagasikara}} |sary=Madagascar,_Placer_d%27Ambodimanga,_vagonnet_d%27Inpection_Timbree_(edition_de_la_Maison_P._Ghigiasso,_librairie,_articles_de_menage,_Tamatave).jpg |tanàna=NC|fanjakana=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Maevatanana ''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ambanja]], tanàna tsy lavitra n'y kaominina Bemanevika, [[Faritra Diana]], [[Faritanin'i Antsiranana]]. Ny isam-poniny dia ? araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. ==Renirano== *[[Sambirano]] == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. {{reflist}} {{Diana}} [[sokajy:Kaominina any Faritra Diana]] [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] cc4ax38zs4963kv5e35fe6alzg99214 0 285654 1147827 1147138 2026-07-18T18:56:58Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147827 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Alakamisy Fenoarivo |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=22529 |velarantany= 25 |firenena={{Madagasikara}} |sary =Campus Universitaire de Vontovorona Antanety.jpg |saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàn-dehibe=NC|ben'ny tanàna=NC}} I '''Alakamisy Fenoarivo''' dia [[Kaominina ao Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[Distrikan'Antananarivo-Atsimondrano]], [[Faritra Analamanga]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 22529 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2018. ==Lalam-pirenena== *[[Lalam-pirenena faha-1]] (Antananarivo-Tsiroanomandidy) ==Renirano== *[[Andromba (renirano)]] == Ny toe-kareny== == Ny toe-karen'i Alakamisy Fenoarivo (kaominina ao amin'ny Distrikan'Antananarivo-Atsimondrano) dia mifototra indrindra amin'ny fambolena sy ny fiompiana, ary manana anjara toerana lehibe amin'ny famatsiana ny renivohitra Antananarivo. Renon-tanàna malaza amin'ny fampandrosoana ara-toe-karena eny ambanivohitra izy io.[[L'Express de Madagascar: Ny lahatsoratra Développement local - Des communes boostent leur économie]] == Ny fiompina== == Ny Fiompiana sy ny Varotra Volo (Filière Avicole)Renivohitry ny akoho gasy: Alakamisy Fenoarivo no tsena lehibe indrindra mpamatsy akoho gasy sy vorona (gana, vorontsiloza) ny faritry ny Analamanga ary mbola misy mpamatsy any amin'ny faritra hafa toy ny any Toamasina.Tsena isan'alakamisy: Manana tsena lehibe fanaovana varotra isaky ny andro Alakamisy ny kaominina. Io tsena io dia mitondra vola miditra (recettes communales) hatramin'ny 70 ka hatramin'ny 100 tapitrisa Ariary isan-kerinandro ho an'ny kaominina, noho ireo pavillon vaovao ho an'ny mpivaro-kena sy ny mpiompy.[https://midi&#x20;Madagasikara.mg] {{Wayback|url=https://midi/ |date=20130712131859 }} == Ny fambolena== == Ny Fambolena (Agriculture)Fambolena anana sy legioma (Produits maraîchers): Ny fambolena anana, legioma "agro-écologiques", ary ny fiompiana akoho no mandrafitra ny 60% amin'ny asa fiveloman'ny mponina sy ny vokatra ara-toe-karena ao an-toerana.[https://lexpress.mg] Vary sy fambolena amin'ny Baiboho: Ny fambolena vary (Riziculture) no fiveloman'ny ankamaroan'ny tantsaha (atao indray mandeha isan-taona amin'ny alalan'ny Vakiambiaty). Ny fambolena amin'ny tany baiboho kosa dia ambolena katsaka, mangahazo, vomanga, ary fary.[[Https//fr.scribd.com|https //fr.scribd.com]] == Ny tetikasa sy fotodrafitrasa== == Ny Tetikasa sy Fotodrafitrasa (Infrastructures)Fampandrosoana ny Varotra: Nisy ny fananganana hangar sy pavillon vaovao natokana ho an'ny mpivarotra legioma, ny kojakoja an-dakozia, ary ny fitaovana ao an-trano mba hanatsarana ny toekarena an-toerana (Développement Économique Local).[https://lexpress.mg] Tetikasa FIAM: Miara-miasa amin'ny fikambanana toy ny MSIS-Tatao ny kaominina amin'ny fanatsarana ny lalana, ny tsena, ary ny fitantanana ny tetibola ifandrimbonana (budget participatif) mba hampiroboroboana ny toekarena tsy miankina.[https://msis-tatao.net] == Jereo koa == *[[Oniversiten' Antananarivo]] {{reflist}} {{Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] iaoqoj9c1a0iq5i6m2959mxo5iuxwga 0 293892 1147829 1143691 2026-07-18T21:23:42Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147829 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = Greta Thunberg in Stockholm (cropped 2).jpg |anarana = Greta Thunberg |teraka = 3 Janoary 2003 |toerana = [[Stockholm]], {{Soeda}} |maty = |firenena = {{Soeda}} |mpiaraka= |asa= }} '''Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg''' ({{AAI|/ˈɡrêːta ˈtʉ̂ːnbærj/|lang|sv-Greta Thunberg.ogg}}; teraka ny 3 Janoary 2003) dia [[mpikatroka momba ny toetrandro]] sy [[mpikatroka ara-politika]] soedoà, izay fantatra voalohany tamin' ny fanamby nataony tamin' ny mpitondra maneran-tany mba handray andraikitra haingana hanatanterahana ny [[fampihenana ny fiovan' ny toetrandro|fepetra hampihenana]] ny voka-dratsin' ny [[fiovan' ny toetrandro]].<ref>{{cite news |date=23 Avrily 2019 |title=It's an existential crisis. Listen to scientists |url=https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814200923/https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists |archive-date=14 Aogositra 2019 |access-date=31 Aogositra 2019 |publisher=[[BBC]]}}</ref> Teraka tao [[Stockholm]], nanomboka ny hetsika maha-mpikatroka momba ny toetrandro i Thunberg rehefa nandresy lahatra ny ray aman-dreniny izy mba hanaiky [[fepetra ara-piainana manokana momba ny fiovan' ny toetrandro|fiainana]] izay mampihena ny [[famakiana entona karbonina|famoahana karbônina]] ataon' ny fianakaviany. Tamin' ny Aogositra 2018, tamin' ny faha-15 taonany, dia nanomboka tsy nianatra i Thunberg, ary nanao fianianana fa tsy hiverina any an-tsekoly raha tsy efa vita ny [[fifidianana soedoà tamin' ny 2018]] mba hiezaka hisy fiantraikany amin' ny vokatra. Nanao fihetsiketsehana teo ivelan' ny [[Riksdag|Parlemanta soedoà]] izy niantso hanaovana [[fampihenana ny fiovan' ny toetrandro|hetsika hentitra amin' ny fiovan' ny toetrandro]] sady nitondra famantarana ''Skolstrejk för klimatet'' ([[Fitokonana tsy mandeha an-tsekoly ho an' ny toetrandro]]) sy nizara taratasy fampahafantarana.<ref>{{Cite news |last=Gibson |first=Caitlin |date=16 Martsa 2020 |title=Before Greta Thunberg was a global icon, she was a tormented child who refused to eat or speak |language=en-US |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/on-parenting/before-greta-thunberg-was-a-global-icon-she-was-a-tormented-child-who-refused-to-eat-or-speak/2020/03/16/eea2967a-63a4-11ea-acca-80c22bbee96f_story.html |access-date=15 Septambra 2023 |issn=0190-8286 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317180306/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/on-parenting/before-greta-thunberg-was-a-global-icon-she-was-a-tormented-child-who-refused-to-eat-or-speak/2020/03/16/eea2967a-63a4-11ea-acca-80c22bbee96f_story.html |archive-date=17 Martsa 2020 |url-status=live}}</ref> Rehefa vita ny fifidianana, dia niteny teo anoloan' ny mpanohana i Thunberg ary nilaza taminy mba hampiasa finday handraketana azy. Avy eo dia nilaza izy fa hanohy ny fitokonana amin' ny zoma rehetra mandra-pahatongan' i Soeda hanaraka ny [[Fifanarahana tao Paris|fifanarahana momba ny toetrandro tao Paris]].<ref>{{Cite news |last1=Watts |first1=Jonathan |date=11 Martsa 2019 |title=Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't' |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311104430/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant |archive-date=11 Martsa 2019 |access-date=16 Septambra 2023 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Ny fahatanoran' i Thunberg sy ny fomba fiteniny mivantana dia nanampy azy ho lasa olo-malaza eran-tany.<ref name=Time>{{Cite news |last1=Alter |first1=Charlotte |last2=Haynes |first2=Suyin |last3=Worland |first3=Justin |editor-last=Arbugaeva |editor-first=Evgenia |date=11 Desambra 2019 |title=Greta Thunberg: Time's Person of the Year 2019 |url=https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211125355/https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ |archive-date=11 Desambra 2019 |url-status=live |magazine=Time |access-date=11 Desambra 2019 |archivedate=2019-12-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213190507/https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ }}</ref> Taorian' ny fitokonana an-tsekoly voalohany nataon' i Thunberg ho an' ny toetrandro, dia nisy mpianatra hafa nanatevin-daharana tamin' ny fihetsiketsehana mitovitovy amin' izany. Nifankahery sy nikarakara ny hetsika fitokonana an-tsekoly ho an' ny toetrandro izy ireo. Taorian' ny lahatenin' i Thunberg tao amin' ny [[Fihaonambe momba ny fiovan' ny toetrandro 2018 nataon' ny Firenena Mikambana]], dia nisy fitokonana isaky ny Zoma maneran-tany. Tamin' ny taona 2019, nisy fihetsiketsehana nifanarahana tany amin' ireo tanàna maro izay nandraisan' ny mpianatra mihoatra ny iray tapitrisa anjara tsirairay avy. <ref>[https://time.com/5595365/global-climate-strikes-greta-thunberg/ "Mpianatra avy amin' ny tanàna 1.600 no niala teny an-tsekoly mba hanoherana ny fiovan' ny toetrandro. Mety ho fitokonana lehibe indrindra nataon' i Greta Thunberg izany"] {{Wayback|url=https://time.com/5595365/global-climate-strikes-greta-thunberg/ |date=20190723164619 }}, Suyin Haynes, Time, 24 Mey 2019 (Tahiry: 23 Jolay 2019, Fidirana: 22 Jolay 2019).</ref> Mba hialana amin' ny dia an-habakabaka mamoaka karbônina be loatra, dia nandeha tamin' ny sambokely tsy misy entona karbônina avy any Angletera mankany New York i Thunberg, izay niteny tao amin' ny [[Fihaonambe momba ny hetsika ho an' ny toetrandro 2019 nataon' ny Firenena Mikambana]]. Tao amin' ny lahateniny, dia nananatra ireo mpitondra eran-tany i Thunberg tamin' ny teny hoe ''"How dare you"'' ("Ahoana no ahasahianareo") noho ny tsy firaharahiany sy ny tsy fihetseham-pony manoloana ny krizin' ny toetrandro. Ny fananarany dia niteraka lohateny lehibe maneran-tany. <ref> * [https://www.nytimes.com/video/climate/100000006732168/greta-thunberg-united-nations.html "Lahatsary: 'Sahinao ve': Greta Thunberg tao amin' ny Firenena Mikambana"], The New York Times, 23 Septambra 2019 (Tahiry: 19 Septambra 2023, Fidirana: 16 Septambra 2023) * [http://www.theguardian.com/environment/video/2019/sep/23/greta-thunberg-to-world-leaders-how-dare-you-you-have-stolen-my-dreams-and-my-childhood-video "Greta Thunberg tamin' ireo mpitondra eran-tany: 'Sahinao ve – nangalatra ny nofiko sy ny fahazazako ianareo' – lahatsary"], The Guardian, 23 Septambra 2019 (Tahiry: 16 Oktobra 2023, Fidirana: 16 Septambra 2023) * [https://globalnews.ca/news/5940258/greta-thunberg-speech-un/ "'Sahinao ve': Nanao lahateny mahery vaika sy feno fihetseham-po tao amin' ny Firenena Mikambana i Greta Thunberg"], Global News, 23 Septambra 2019 (Tahiry: 29 Septambra 2023, Fidirana: 16 Septambra 2023)</ref> ==Fiandohan' ny fiainana== Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg<ref>[http://www.everyonegroup.com/EveryOne/MainPage/Entries/2019/5/19_The_2019_Makwan_Prize_is_awarded_to_Greta_Thunberg.html The 2019 Makwan Prize dia nomena an' i Greta Thunberg] {{Wayback|url=http://www.everyonegroup.com/EveryOne/MainPage/Entries/2019/5/19_The_2019_Makwan_Prize_is_awarded_to_Greta_Thunberg.html |date=20190831162831 }} (19 Mey 2019). EveryOne Group. everyonegroup.com. Nalaina tamin' ny 30 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 31 Aogositra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.rtl.de/themen/personen/greta-thunberg-t11146.html Greta Thunberg dia mpikatroka tontolo iainana soedoà. Miady ho an' ny fiarovana ny toetrandro sy ny hoavy tsaratsara kokoa izy.] [[RTL (fantsona fahitalavitra alemàna)|RTL]]. Nalaina tamin' ny 29 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> dia teraka tamin' ny 3 Janoary 2003, tao [[Stockholm]], Soeda,<ref>[https://arcticportal.org/ap-library/news/2110-greta-thunberg-s-climate-campaig Greta Thunberg's climate campaign]. Arctic Portal. 21 Febroary 2019. Nalaina tamin' ny 20 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 20 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[http://www.sympatico.ca/actualites/decouvertes/a-15-ans-elle-remet-les-dirigeants-mondiaux-a-leur-place-1.8622552 Amin' ny faha-15 taonany, nampahatsiahy ny mpitondra maneran-tany izy!] Anne-Marie Lobbe. Sympatico. 13 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 20 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 18 Martsa 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> avy amin' ny mpihira opera [[Malena Ernman]] sy ny mpilalao [[Svante Thunberg]].<ref name="Democracy Now" /><ref name="Hattenstone-2021">Simon Hattenstone. [https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2021/sep/25/greta-thunberg-i-really-see-the-value-of-friendship-apart-from-the-climate-almost-nothing-else-matters Greta Thunberg: 'I really see the value of friendship. Apart from the climate, almost nothing else matters']. ''The Guardian''. 25 Septambra 2021. Nalaina tamin' ny 26 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 30 Oktobra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ny raibeny amin' ny rainy dia ilay mpilalao sy talen' ny teatra [[Olof Thunberg]].<ref>[https://heavy.com/news/2018/12/greta-thunberg/ Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know] {{Wayback|url=https://heavy.com/news/2018/12/greta-thunberg/ |date=20190207015727 }}. Ellyn Santiago. Heavy.com. 14 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 5 Febroary 2019. Notehirizina tamin' ny 7 Febroary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.democracynow.org/2018/12/11/meet_the_15_year_old_swedish School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement] (info manan-danja amin' ny 34:45). Democracy Now!. 11 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 3 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 17 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.dw.com/en/greta-thunbergs-grandfather-veteran-swedish-actor-olof-thunberg-dies/a-52534367 Ny raiben' i Greta Thunberg, ilay mpilalao soedoà efa za-draharaha Olof Thunberg, dia maty]. Deutsche Welle. 25 Febroary 2020. Nalaina tamin' ny 26 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 27 Febroary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Araka ny hazavain' ny ''[[The Week]]'' “amin' ny rainy mpilalao teatra sy ny reniny mpihira, dia tsy mahagaga raha manana anarana somary tsy mahazatra i Thunberg... Mizara ny anarany faharoa amin' ilay toetra mpanao fandehanana foronin' i Georges Remi, mpanao tantara an-tsary belza, fantatra kokoa amin' ny hoe Hergé, i Thunberg.”<ref>[https://www.theweek.co.uk/greta-thunberg/954652/five-things-you-didnt-know-greta-thunberg PROFILA: Greta Thunberg: zavatra dimy mety tsy fantatrao momba azy]. ''The Week''. 2 Novambra 2021. Nalaina tamin' ny 26 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 26 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Manana anabavy kely atao hoe Beata izy.<ref name="Hattenstone-2021" /> Nilaza i Thunberg fa vao naheno momba ny [[fiovan' ny toetrandro]] izy tamin' ny 2011, tamin' izy valo taona, ary tsy azony hoe nahoana no kely loatra ny zavatra atao amin' izany.<ref name="YouTube-Thunberg(2018-11-24)">Greta Thunberg. [https://www.youtube.com/watch?v=EAmmUIEsN9A&t=1m46s School strike for climate – save the world by changing the rules]. TEDxStockholm. 24 Novambra 2018. Nalaina tamin' ny 29 Janoary 2019. “Voamarina fa manana aretina Asperger aho, OCD, ary tsy miteny raha tsy voatery... indrindra amin' ny resaka krizin' ny faharetana, izay miteny foana ny rehetra fa fandrahonana ny fiainana ny fiovan' ny toetrandro ary olana lehibe indrindra, nefa mbola mitohy ny fiainana tahaka ny teo aloha.” Notehirizina tamin' ny 11 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref name="Hattenstone-2021" /> Nahakivy azy izany, ka tamin' ny faha-11 taonany dia saika tsy niteny intsony izy, nampihena mafy ny sakafony, ary very 10 kg tao anatin' ny roa volana.<ref>[https://www.commondreams.org/news/2018/12/19/depressed-and-then-diagnosed-autism-greta-thunberg-explains-why-hope-cannot-save “Depressed and Then Diagnosed With Autism, Greta Thunberg Explains Why Hope Cannot Save Planet But Bold Climate Action Still Can”]. Jon Queally. ''Common Dreams''. 19 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 3 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 28 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nohamarina fa manana [[aretina Asperger]], ''trouble obsessionnel compulsif'' (OCD), ary [[fahalemena miteny voafantina]].<ref name="YouTube-Thunberg(2018-11-24)"/><ref name="Hattenstone-2021" /> Tamin' ny iray amin' ny lahateniny voalohany nangatahana hetsika ara-toetrandro, dia nilaza izy fa ny tsy fitenenany raha tsy ilaina dia midika hoe "miteny ihany izy rehefa ilaina".<ref name="YouTube-Thunberg(2018-11-24)"/> Nifandona tamin' ny fahaketrahana nandritra ny efa-taona izy talohan' ny nanombohany ny hetsika fanoherana tany an-tsekoly.<ref>[https://www.bbc.com/news/uk-50901789 Greta Thunberg's father: 'She is happy, but I worry']. ''BBC News''. 30 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 30 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 30 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Rehefa nanomboka nanao hetsika izy, tsy nanohana ny fandraisany anjara ny ray aman-dreniny. Nilaza rainy fa tsy tiany ny tsy fanatrehany ny sekoly saingy nanampy hoe “Manaja izahay fa tiany ny hijoro. Afaka mipetraka ao an-trano izy ka ho tena malahelo, na manao hetsika ary ho sambatra.”<ref name="Crouch-2018">David Crouch. [https://www.theguardian.com/science/2018/sep/01/swedish-15-year-old-cutting-class-to-fight-the-climate-crisis Ilay zazavavy soedoà 15 taona izay miala kilasy mba hiady amin' ny krizin' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 1 Septambra 2018. Nalaina tamin' ny 12 Mey 2019. Notehirizina tamin' ny 4 Janoary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ny fahitana fa manana aretina Asperger i Thunberg dia nataon' ny reniny ho fantatry ny besinimaro manerana an' i Soeda tamin' ny Mey 2015, mba hanampiana ireo fianakaviana amin' ny toe-javatra mitovitovy.<ref>[https://www.expressen.se/halsoliv/halsa/det-har-varit-ett-helvetiskt-ar Det har varit ett helvetiskt år] Christer Olsson. ''Expressen''. 20 Mey 2015. Stockholm. (Dika: "Taona tena sarotra no lasa"). Notehirizina tamin' ny 10 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Na dia niaiky aza izy fa "nampihena azy taloha" ny fahasahiranany, tsy mijery ny Asperger ho aretina i Thunberg, fa nantsoiny ho "hery manokana" mihitsy aza.<ref name="Rourke">Alison Rourke. [https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/02/greta-thunberg-responds-to-aspergers-critics-its-a-superpower Greta Thunberg mamaly ireo mpitsikera momba ny Asperger: 'Hery manokana izany'] ''The Guardian''. 2 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tatỳ aoriana izy nofaritana ho tsy ny mpikatroka miaro ny tontolo iainana malaza indrindra ihany, fa koa ny mpikatroka malaza indrindra amin' ny [[hetsiky ny zon' ny autista]].<ref name=hattenstone/> Tamin' ny 2021, nilaza i Thunberg fa maro amin' ireo olona ao amin' ny hetsika ''Fridays for Future'' no autista, ary tena mandray sy mandefitra. Mihevitra izy fa ny antony mahatonga ny olona autista maro lasa mpikatroka toetrandro dia satria tsy afaka tsy hijery izy ireo, ary tsy maintsy milaza ny marina araka ny hitany “Mahafantatra olona maro aho izay niady tamin' ny fahaketrahana, ary avy eo niditra tao amin' ny hetsika fiarovana ny toetrandro na ny ''Fridays for Future'', ka nahita tanjona amin' ny fiainana, nahazo namana ary nahita fiarahamonina nandray azy.” Ny zavatra tsara indrindra avy amin' ny fandraisany anjara amin' ny hetsika, hoy izy, dia ny fisiana namana sy ny fahasambarana.<ref name=hattenstone/> Nandritra ny roa taona teo ho eo, nanery ny ray aman-dreniny i Thunberg mba hampihena ny [[marika karbonin' ny fianakaviana]] sy ny [[Fiantraikan' ny olombelona amin' ny tontolo iainana|fiantraikany amin' ny tontolo iainana]] amin' ny alalan' ny fiovany ho [[Veganisma#Veganisma tontolo iainana|veganisma]], [[famerenana manavao (upcycling)]], ary ny [[Henatra amin' ny sidina|fialàna amin' ny fandehanana amin' ny fiaramanidina]].<ref name="Democracy Now" /><ref>Agence France-Presse. [https://www.straitstimes.com/world/europe/climate-crusading-schoolgirl-greta-thunberg-pleads-next-generations-case Mpitolona amin' ny toetrandro, Greta Thunberg, tovovavy mpianatra, miaro ny raharaham-pirazanana manaraka]. ''The Straits Times''. 5 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 22 Desambra 2018. Notehirizina tamin' ny 6 Desambra 2018 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Jonathan Watts. [https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant Greta Thunberg, tovovavy mpianatra mpiady amin' ny fiovan' ny toetrandro: 'Misy olona afaka mamela zavatra. Tsy afaka aho']. ''The Guardian''. 11 Martsa 2019. Nalaina tamin' ny 24 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 11 Martsa 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nilaza izy fa nasehony grafika sy tahirin-kevitra ny fianakaviany, fa rehefa tsy nisy vokany izany, dia nampitandrina azy ireo izy fa mangalatra ny hoaviny izy ireo.<ref>Maria Chiorando. [https://www.plantbasednews.org/news/vegan-greta-thunberg-made-parents-feel-guilty-eating-meat-dairy Greta Thunberg, mpiaro ny tontolo iainana, nampihatra henatra tamin' ny ray aman-dreniny tamin' ny fihinanana hena sy ronono] {{Wayback|url=https://www.plantbasednews.org/news/vegan-greta-thunberg-made-parents-feel-guilty-eating-meat-dairy |date=20190927162030 }}. ''Vegan News, Plant Based Living, Food, Health & more''. 29 Aprily 2019. Nalaina tamin' ny 28 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 27 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ny fialàna tamin' ny sidina dia niteraka ny fandavana ny reniny amin' ny tetikasa iraisam-pirenena amin' ny asany amin' ny opera.<ref name="Crouch-2018" /> Tamin' ny resadresaka tamin' ny Desambra 2019 nataon' ny [[BBC]], nilaza rainy hoe “Raha ny marina, tsy nataon' ny reniny hamonjena ny toetrandro izany. Nataony hamonjena ny zanany izany, satria hitany hoe inona no dikan' izany taminy, ary rehefa nataony izany, dia hitany ny fitomboan' i Greta tamin' izany, sy ny hery azony tamin' izany.”<ref>Dominic McGrath. [https://www.thejournal.ie/greta-thunberg-climate-strike-dad-4949862-Dec2019/ 'Nihevitra izahay fa hevitra ratsy izany': Nilaza rainy fa nanahy momba ny fihetsiketsehana ho an' ny toetrandro i Greta Thunberg]. ''TheJournal.ie''. 31 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 4 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Manome voninahitra amin' ny fihetsiky ny ray aman-dreniny tatỳ aoriana sy ny fanovana fiainana izy ho nahatonga azy hahazo fanantenana sy finoana fa afaka manao fahasamihafana izy.<ref name="Democracy Now" /> Rehefa nanontaniana tamin' ny Septambra 2021 izy raha nanenina tamin' ny fanapahana ny asan-dreniny iraisam-pirenena, dia gaga tamin' ny fanontaniana izy hoe “Safidiny izany. Tsy nampanao zavatra aho taminy. Nanome vaovao ihany aho mba hahafahany mandray fanapahan-kevitra.”<ref name=hattenstone/> Ny tantaran' ny fianakaviana dia tantaraina ao amin' ny boky ''[[Scenes from the Heart]]'' tamin' ny 2018,<ref>Petra Lambeck. [https://livewire.thewire.in/politics/greta-thunberg-film-childhood8491/ 'Scenes From the Heart': Tantara miafina momba an' i Greta Thunberg, mpikatroka toetrandro 16 taona]. ''The Wire''. 6 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 31 Aogositra 2019. Notehirizina tamin' ny 1 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> nohavaozina tamin' ny 2020 ho ''Our House Is on Fire: Scenes of a Family and a Planet in Crisis'', niaraka tamin' ny fandraisana anjara avy amin' ireo zanaka vavy, ary ny fianakaviana iray manontolo dia voasoratra ho mpanoratra.<ref name=hattenstone/><ref name=onfire>Greta Thunberg. [https://www.theguardian.com/environment/2019/jan/25/our-house-is-on-fire-greta-thunberg16-urges-leaders-to-act-on-climate Our house is on fire: Greta Thunberg, 16 taona, miantso ny mpitarika ao Davos hanao hetsika ho an' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 2019. Nalaina tamin' ny 14 Febroary 2019. Notehirizina tamin' ny 25 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine. “Mirehitra ny tranontsika. Eto aho milaza, mirehitra ny tranontsika. Araka ny IPCC dia latsaky ny roa ambin' ny folo taona no sisa alohan' ny tsy fahafahantsika manitsy ny hadisoantsika.”</ref> == Hetsika == [[Sary:Greta Thunberg 4.jpg|thumb|Thunberg eo anoloan' ny [[Riksdag|Parlemantasoedoà]], mitazona sora-baventy “{{Lang|sv|Skolstrejk för klimatet|italic=no}}”({{translation|Fikomian' ny sekoly ho an' ny Toetrandro}}), [[Stockholm]],Aogositra 2018]] === Fitokonana teo amin' ny Riksdag === [[Sary:Old town Stockholm the bike of Greta.jpeg|thumb|Bisikileta aoStockholm misy hafatra miresaka an' i Thunberg: “Tsy maintsytsaboina ho krizy ny [[fiakaran' ny maripana maneran-tany|krizin' ny toetrandro]]! Ny toetrandro no olana lehibe indrindra amin' ny fifidianana!”(11 Septambra 2018)]][[Sary:"FridaysForFuture" protest Berlin 14-12-2018 03.jpg|thumb|Sora-baventyao [[Berlin]], 14 Desambra 2018]][[Sary:Austrian World Summit Climate Kirtag (47958591021).jpg|thumb|Thunbergmiteny ao amin' ny fihaonambe isan-taona momba ny toetrandro, Austrian WorldSummit, 2019]]Tamin' ny Aogositra 2018, nanomboka ny fikomian' ny sekoly momba ny toetrandro sy ny lahateny ampahibemaso i Thunberg, izay nahatonga azyho [[mpikatroka momba ny toetrandro]] ankasitrahana maneran-tany. Tamin' ny resadresaka nifanaovany tamin’ [[Amy Goodman]] ao amin’ i ''[[Democracy Now!]]'', nilaza izy fa naka hevitra hanao fikomiana noho ny toetrandro taorian’ny [[Stoneman Douglas High School shooting|famonoana olona tany an-tsekoly tany Etazonia tamin' ny Febroary 2018]] izay nitarika tanora maromaro tsy hiverina hianatra.<ref name="Democracy Now">[https://www.democracynow.org/2018/12/11/meet_the_15_year_old_swedish SchoolStrike for Climate: Mihaona amin' ilay mpikatroka 15 taona Greta Thunberg,nampiteraka hetsika maneran-tany] Greta Thunberg noresahin’ [[Amy Goodman]].''Democracy Now!''. 11 Desambra 2018. Nalaina 22 Jolay 2019. Nofafàna 17Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ireo tanora mpikatroka tao amin' ny ''[[Marjory Stoneman Douglas High School]]'' ao [[Parkland, Florida]], dia nikarakara ny [[March for Our Lives]] ho fanohanana ny [[fifehezanabasy]] lehibe kokoa.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rGmBkIUwYkA Teenactivist on climate change: If we don't do anything right now, we're screwed]Greta Thunberg noresahin’ [[Fareed Zakaria]]. [[CNN]] amin' ny alalan' iYouTube. 23 Desambra 2018. Nalaina 10 Febroary 2019. Nofafàna 15 Martsa 2019tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/feb/07/the-guardian-view-on-teenage-activists-look-whos-pulling-the-strings Hevitryny The Guardian momba ny tanora mpikatroka: mpanao fihetsiketsehana fa tsysaron-tava] ''The Guardian''. 7 Febroary 2019. Nalaina 11 Febroary 2019.Nofafàna 11 Febroary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin’ny Mey 2018, nahazo ny fifaninanana lahatsoratra momba ny fiovan' ny toetrandro nokarakarain' ny gazety soedoà ''[[Svenska Dagbladet]]'' i Thunberg. Anisan' izay nosoratany: <blockquote>"I want to feel safe. How can I feel safe when I know we are in the greatest crisis in human history?"<blockquote>“Te hahatsapa ho azo antoka aho. Ahoana no hahatsapako ho azoantoka raha fantatro fa ao anatin' ny krizy lehibe indrindra teo amin' ny tantaran' ny olombelona isika?”</blockquote></blockquote><ref name="NEWS-Wired(6-6-2019)" />Rehefa nivoaka ny lahatsorany, nifandray taminy i Bo Thorén avy ao amin' ny ''Fossil Free Dalsland'', vondrona te hanao zavatra momba ny fiovan' ny toetrandro. Nanatrika fivoriana vitsivitsy tamin' izy ireo i Thunberg. Tamin’ny iray tamin' ireo, nanolo-kevitra i Thorén fa afaka mitokona ho an' ny toetrandro ny ankizy an-tsekoly.<ref>[https://www.goodthingsguy.com/opinion/greta-thunberg/ GretaThunberg: Fitokonana amin' ny sekoly ho an' ny toetrandro sy hamonjena an’izao tontolo izao!] 5 Mey 2019. ''Good Things Guy''. Nalaina 12 Mey 2019.Nofafàna 11 Jona 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Niezaka nandresy lahatra an' ny tanora hafa izy mba hiara-hiditra, saingy “tsy dia nisy tena liana”, ka farany dia nanapa-kevitra izy hanomboka irery ny fitokonana.<ref name="Democracy Now" /> Tamin' ny 20 Aogositra 2018, i Thunberg izay vao niditra kilasy faha-9, dia nanapa-kevitra ny tsy hiditra an-tsekoly mandra-pahatongan' ny [[fifidianana ankapoben' i Soeda 2018]] tamin' ny 9 Septambra; nanomboka ny hetsika noho ny [[2018 European heat wave|onjam-hafanana]] sy ny [[doro tanety tao Soeda tamin' ny 2018]] nandritra ny fahavaratra mafana indrindra tao Soeda tao anatin' ny 262 taona farafahakeliny izy.<ref name="Crouch-2018"/> Nyfangatahany dia ny hampihenan' ny governemanta soedoà ny [[famoahana karbôna]] mifanaraka amin' ny [[fifanarahana tao Paris]], ary nanao hetsika izy tamin' ny fipetrahany ivelan' ny [[Riksdag]] isan’ andro nandritrany telo herinandro tamin' ny ora fianarana niaraka tamin' ny sora-baventy ''{{lang|sv|Skolstrejk för klimatet}}'' (“Fitokonana amin' ny sekoly ho an’ny toetrandro”).<ref name="Newyorker1">[https://www.newyorker.com/news/our-columnists/the-fifteen-year-old-climate-activist-who-is-demanding-a-new-kind-of-politics Ilaympikatroka toetrandro 15 taona mitaky karazana politika vaovao] Masha Gessen.''The New Yorker''. 2 Oktobra 2018. Nalaina 22 Jolay 2019. Nofafàna 5Janoary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.techwarrant.com/time-person-of-the-year-is-greta-thunberg/ OlonaTamin' ny Taona, araka ny ''Time'': Greta Thunberg] 12 Desambra 2019. ''TechWarrant''. Nalaina 15 Desambra 2019. Nofafàna 15 Desambra 2019 tao amin' nyWayback Machine.</ref>Nilaza i Thunberg fa nifampizara hevitra ny mpampianatra azy momba ny fahabangany an-tsekoly hanaovana ny hetsika. Hoy izy: <blockquote>"As people, they think what I am doing is good, but as teachers, they say I should stop."<blockquote>“Amin' ny maha-olona, heverin' izy ireo fa tsara izay ataoko,fa amin' ny maha-mpampianatra, milaza izy ireo fa tokony hijanona aho.”</blockquote></blockquote><ref name="Crouch-2018" /> === Hetsika tamin' ny media sosialy === Rehefa nampakatra sary tamin' ny andro voalohany nisian' ny fitokonan' ny sekoly tao amin' ny [[Instagram]] sy [[Twitter]] i Thunberg, dia haingana no nisy kaonty hafa tao amin' ny media sosialy nanohana ny asany. Nampiely ny lahatsorany tao amin' ny Instagram ireo [[tanora mpikatroka]] malaza, ary tamin' ny andro faharoa dia nisy mpikatroka hafa nanatevin-daharana azy. Solontenan' ny banky soedoà [[Nordea]] dia nitanisa ny iray tamin' ireo bitsik’ i Thunberg tamin' ny olona maherin' ny 200.000 mpanaraka. Nahasarika mpanao gazety teo an-toerana ny mombamomba azy tao amin' ny media sosialy, izay nanana fandrakofana maneran-tany tao anatin' ny herinandro monja.<ref name="wired.co.uk">Amelia Tait. [https://www.wired.co.uk/article/greta-thunberg-climate-crisis Greta Thunberg: Ahoana no nahatonga zazavavy iray ho feon' izao tontolo izao]. ''Wired''. 6 Jona 2019. Notehirizina tamin' ny 23 Aogositra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Orinasa soedoà mifantoka amin' ny media sosialy momba ny toetrandro iray dia ny We Don't Have Time (WDHT), naorin' i Ingmar Rentzhog. Nilaza izy fa nanomboka nahasarika ny sainam-bahoaka ny fitokonan' i Thunberg taorian' ny nisehoany niaraka tamin' ny mpaka sary tsy miankina sy ny nametrahany ny sarin' i Thunberg tao amin' ny pejy Facebook-ny sy ny kaonty Instagram-ny, ary horonantsary amin' ny teny anglisy tao amin' ny fantsona YouTube-n' ny orinasa.<ref name="TheLocal">[https://www.thelocal.se/20190209/start-up-used-child-climate-activist-to-raise-millions Start-up nampiasa zazavavy mpikatroka toetrandro hanangonana vola an-tapitrisany: hoy ny gazety soedoà] ''The Local''. 9 Febroary 2019. Nalaina 22 Jolay 2019. Notehirizina tamin' ny 27 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nangataka tamin' i Thunberg i Rentzhog mba ho mpanolotsaina tanora an-tsitrapo ho an' ny WDHT. Avy eo nampiasa ny anarany sy ny sariny tsy nahalalàny na nahazoan-dàlana izy mba hanangonana vola an-tapitrisany ho an' ny sampana mitady tombontsoa WDHT, We Don't Have Time AB, izay izy no tale jeneraliny.<ref name="Politico-Feb11">Kalina Oroschakoff. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-teen-climate-icon-used-for-fundraising-without-her-knowledge Zazavavy mpiaro ny toetrandro nampiasaina hanangonana vola tsy nahalalàny]. ''Politico Europe''. 11 Febroary 2019. Nalaina 22 Jolay 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nilaza i Thunberg fa tsy nahazo vola tamin' ilay orinasa izy<ref name="TheLocal"/> ary najanony ny anjara asany maha-mpanolotsaina an-tsitrapo tao amin' ny WDHT rehefa tsapany fa nampiasa ny anarany hahazoana vola izy ireo.<ref name="GretaFeb2Facebook">Greta Thunberg. [https://www.facebook.com/732846497083173/posts/767646880269801/ Vao haingana aho nahita tsaho maro...] Facebook. 2 Febroary 2019. Nalaina 15 Febroary 2019. Notehirizina tamin' ny 12 Febroary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny taona 2018, nivadika avy amin' ny fitokonana irery ny fandraisan’ anjara nataon' i Thunberg ho lasa fandraisana anjara tamin' ny fihetsiketsehana manerana an' i Eoropa, nanao lahateny ampahibemaso maro malaza, ary nampientanentana ny mpanaraka azy tao amin' ny sehatra media sosialy. Tamin' ny Desambra, taorian' ny fifidianana ankapobeny 2018 tao Soeda, dia mbola nanohy ny fitokonan' ny sekoly i Thunberg fa tamin' ny zoma ihany. Nampirisika mpianatra maneran-tany izy handray anjara amin' ny fitokonan' ny sekoly amin' ny zoma. Tamin' ny Desambra irery, olona maherin' ny 20.000 mpianatra no nanao fitokonana farafahakeliny tao amin' ny tanàna 270.<ref name="Guardian2">Damian Carrington. [https://www.theguardian.com/environment/2018/dec/04/leaders-like-children-school-strike-founder-greta-thunberg-tells-un-climate-summit 'Ny mpitondra antsika dia tahaka ny ankizy', hoy ny mpanorina ny fitokonan' ny sekoly tamin' ny fihaonambe momba ny toetrandro]. ''The Guardian''. 4 Desambra 2018. Nalaina 22 Jolay 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Janoary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Naneho ny heviny i Thunberg tamin' ny fanadinana [[National Eligibility cum Entrance Test (Undergraduate)|''National Eligibility cum Entrance Test (Undergraduate)'']] 2020 sy [[Joint Entrance Examination|''Joint Entrance Examination'']] 2020, izay natao tao India tamin' ny Septambra. Nilaza izy fa tsy rariny ny hanery ny mpianatra hanao fanadinana mandritra ny valanaretina maneran-tany. Nilaza ihany koa izy fa voadona mafy ny mpianatra tao India noho ny tondra-drano namely ireo fanjakana toa an' i [[Bihar]] sy [[Assam]], izay nahatonga fandravana be.<ref>[https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/conduction-of-national-exams-unfair-for-students-greta-thunberg-on-neet-jee-exams-2020-1714841-2020-08-25 Tsy rariny ho an' ny mpianatra: Greta Thunberg mangataka ny hanemorana ny fanadinana JEE, NEET 2020] ''India Today''. 25 Aogositra 2020. Nalaina 25 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 25 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny 3 Febroary 2021, nanao bitsika i Thunberg<ref>Greta Thunberg. [https://twitter.com/GretaThunberg/status/1356694884615340037 We stand in solidarity with the #FarmersProtest in India.] Twitter. 3 Febroary 2021. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 5 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> ho fanohanana ny [[Fihetsiketsehan' ny tantsaha indianina tamin' ny taona 2010-2021]]. Nodoran' ny nasionalista [[Hindutva]] izay nanohitra ny fihetsiketsehan' ny tantsaha tany Delhi ny sarivongan' i Thunberg.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/feb/04/greta-thunberg-effigies-burned-in-delhi-after-tweets-on-farmers-protests Sarivongan' i Greta Thunberg nodorana tao Delhi taorian' ny bitsika momba ny fihetsiketsehan' ny tantsaha] ''The Guardian''. 4 Febroary 2021. Nalaina 4 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 4 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nosazin' ny governemanta indianina tarihin' ny [[Bharatiya Janata Party]] ilay bitsika nataony, nilaza fa “olana anatiny” izany.<ref>[https://www.deccanherald.com/national/greta-thunberg-faces-backlash-after-toolkit-tweet-key-things-to-know-947733.html Greta Thunberg niharan' ny tsikera taorian' ny bitsika ‘toolkit’: zavatra lehibe tokony ho fantatra] ''Deccan Herald''. 5 Febroary 2021. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 10 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tao amin' ny bitsika voalohany nataony, nampifandray amin' ny antontan-taratasy manome fitaovana ho an' ny fampielezan-kevitra ho an' izay te hanohana ny fihetsiketsehan' ny tantsaha izy. Nisy torohevitra momba ny “hashtags” sy ny fomba fanaovana sonia amin' ny fangatahana izany, ary nisy hetsika hafa soso-kevitra mihoatra ny mivantana momba ny tantsaha. Tsy ela dia nofoanany ilay bitsika, nilaza fa “tsy vaovao intsony” ilay antontan-taratasy, ary nampifandray amin' ny iray hafa izy<ref>Greta Thunberg. [https://twitter.com/GretaThunberg/status/1357054451769606147 Here's an updated toolkit by people on the ground in India if you want to help.] Twitter. 3 Febroary 2021. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 5 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://cryptpad.fr/pad/#/2/pad/view/ehTz+drfKPwi4fP5dn0mivwVCKhwNe7OD1YHDiBUj0Y/ Farmers Protest In India]. Cryptpad. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 5 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> “mba hahafahan' izay tsy mahazatra amin' ny fihetsiketsehan' ny tantsaha ao India mahafantatra tsara kokoa ny toe-draharaha ary mandray fanapahan-kevitra momba ny fomba hanohanana ny tantsaha mifototra amin' ny fandinihany manokana”.<ref name="TOIFeb21">[https://timesofindia.indiatimes.com/india/greta-tweets-deletes-farmprotest-toolkit-creates-uproar/articleshow/80679959.cms Greta Thunberg manao bitsika, mamafa ary manavao ny ‘toolkit’ amin' ny fihetsiketsehan' ny tantsaha] ''The Times of India''. 4 Febroary 2021. Nalaina 4 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 4 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref name="NDTVFeb21">Swati Bhasin. [https://www.ndtv.com/india-news/greta-thunberg-tweets-toolkit-on-farmers-protest-deletes-shares-update-2362804 Greta Thunberg manao bitsika toolkit momba ny fihetsiketsehan' ny tantsaha, mamafa, mizara fanavaozana] NDTV. 4 Febroary 2021. Nalaina 4 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 4 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ilay mpikatroka toetrandro indianina nanitsy ilay toolkit, [[Disha Ravi]], dia nosamborina noho ny fiampangana ho [[famadihana tanindrazana]] sy [[firaisan-tetika hanaovana heloka bevava]] tamin' ny 16 Febroary 2021.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-india-farmers-protests/indias-arrest-of-activist-tied-to-greta-thunbergs-movement-sparks-outrage-idUSKBN2AF0I4 Nosamborin' i India ilay mpikatroka mifandray amin' ny hetsika ataon' i Greta Thunberg, niteraka hatezerana] Chandini Monnappa Jain. Reuters. 15 Febroary 2021. Nalaina 15 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 15 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fihetsiketsehana sy lahateny tany Eoropa === Niely be ny lahatenin' i Thunberg nandritra ny [[fivoriana feno]] tamin' ny [[2018 Fifanarahana momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana|Fihaonambe momba ny Fiovan' ny Toetrandro (COP24) 2018]].<ref>[https://www.npr.org/2019/06/07/730383662/greta-thunberg-are-we-running-out-of-time-to-save-our-planet Greta Thunberg: Moa ve lany fotoana isika hamonjena ny planetantsika?] ''NPR''. 7 Janoary 2019. Nalaina 30 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nilaza izy fa tsy “matotra ampy hiteny ny marina” ireo mpitarika maneran-tany teo.<ref>[https://www.cnn.com/2018/12/16/world/greta-thunberg-cop24/index.html Tanora milaza amin' ny mpifampiraharaha momba ny toetrandro fa tsy ampy fahamatorana] John Sutter sy Lawrence Davidson. [[CNN]]. 16 Desambra 2018. Nalaina 30 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 2 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny tapany voalohan' ny taona 2019, nanatevin-daharana fihetsiketsehana nataon' ny mpianatra tany Eoropa izy, ary nasaina nanao lahateny tamin' ny sehatra sy parlemanta isan-karazany. Tamin' ny [[World Economic Forum]] tamin' ny Janoary 2019, nanao lahateny izy izay nilazany hoe: <blockquote>“Mirehitra ny tranontsika.”</blockquote><ref>[https://www.aljazeera.com/ajimpact/trump-attend-davos-impeachment-iran-concerns-loom-200114141412998.html Trump hanatrika an' i Davos raha mivangongo ny ahiahy momba ny fitsarana sy i Iran] Bryce Baschuk. ''Al Jazeera''. 14 Janoary 2020. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nanao lahateny teo anivon' ny [[Parlemantan' ny Fanjakana Mitambatra]], [[Parlemanta Eoropeana]] ary [[Parlemanta frantsay]] izy; tamin' ity farany ity dia nisy mpanao politika [[Havia havanana|havanan' ny politika]] nanohitra tsy nety nanatrika.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-49092653 Solombavambahoaka frantsay nanao ankivy an' i Thunberg, ‘mpampianatra loza'] ''BBC News''. 23 Jolay 2019. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.ft.com/content/37d4b088-6704-11e9-9adc-98bf1d35a056 Greta Thunberg miteny ao amin' ny parlemantan' i Angletera] ''Financial Times''. 25 Aprily 2019. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny fivoriana fohy nifanaovany tamin' i [[Papa Fransoa]], dia nisaotra azy ny papa ary namporisika azy hanohy ny hetsika ataony.<ref>Rosa Die Alcolea. [https://zenit.org/articles/pope-thanks-and-encourages-greta-thunberg-in-her-commitment-to-defend-the-environment/ Papa misaotra sy mamporisika an' i Greta Thunberg amin' ny fanoloran-tenany hiaro ny tontolo iainana]. ''Zenit''. 17 Aprily 2019. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Martsa 2019, mbola nanao ny fitokonany tsy tapaka teo ivelan' ny parlemanta soedoà i Thunberg isaky ny Zoma, izay indraindray nisy mpianatra hafa nanatevin-daharana azy. Araka ny filazan-drainy, tsy nanelingelina ny fianarany ny fandraisany anjara amin' ny hetsika, saingy nihena ny fotoam-pialany.<ref name="jw01">Jonathan Watts. [https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant Greta Thunberg, tovovavy mpianatra mpiady amin' ny fiovan' ny toetrandro: ‘Misy olona afaka mamela zavatra. Tsy afaka aho'] ''The Guardian''. 11 Martsa 2019. Nalaina 11 Martsa 2019. Notehirizina tamin' ny 11 Martsa 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nahavita ny [[Fanabeazana ao Soeda|sekoly ambaratonga faharoa ambany]] izy niaraka tamin' ny naoty tsara: 14 A sy 3 B.<ref>Leonid Bershidsky. [https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-06-18/greta-thunberg-s-other-lesson-is-about-compulsory-school Lesona hafa avy amin' i Greta Thunberg momba ny sekoly] ''Bloomberg''. 18 Jona 2019. Nalaina 3 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Febroary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Jolay 2019, nitatitra ny ''[[Time (gazety)|Time]]'' fa haka “[[:en:Gap year|taona fialan-tsasatra]]” amin' ny sekoly i Thunberg, mikasa ny handeha manerana an' i Amerika ary hihaona amin' ny olona avy amin' ny [[hetsika fiarovana ny toetrandro]] mandritra ny diany hankanesana sy handraisan' anjara amin' ny [[2019 Fifanarahana momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana|Fihaonambe momba ny Fiovan' ny Toetrandro 2019]] (COP25).<ref name="ReferenceA">Suyin Haynes. [https://time.com/5637506/greta-thunberg-atlantic-americas-trip/ Mpikatroka toetrandro Greta Thunberg hiampita an-dranomasina ho any Amerika] {{Wayback|url=https://time.com/5637506/greta-thunberg-atlantic-americas-trip/ |date=20191004192450 }} ''Time''. 29 Jolay 2019. Nalaina 3 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 4 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Taona fitsaharana === [[Sary:Dina Titus listened to Greta Thunberg on Climate Change.jpg|thumb|right|Kongresim-behivavy amerikanina [[Dina Titus]] mihaino an' i Thunberg sy ireo mpikatroka mpiara-dia aminy miresaka ny filàna maika hiatrehana ny fiovan' ny toetrandro, 2019]] Tamin' ny Aogositra 2019, niampita ny Ranomasimbe Atlantika avy any [[Plymouth, Angletera]], ho any New York City i Thunberg, tamin' ny sambon-tsambo haingam-pandeha mirefy 20 metatra ''[[Malizia II]]'', izay misy [[takelaka masoandro]] sy [[torbinina]] anaty rano. Nambara fa io dia [[fiampitan-dranomasina Atlantika tsy mamoaka entona karbôna]] ho fampisehoana ny finoan' i Thunberg momba ny maha-zava-dehibe ny fampihenana ny entona mivoaka.<ref>[https://time.com/5663534/greta-thunberg-arrives-sail-atlantic/ Greta Thunberg, 16 taona, tonga tao New York rehefa niampita ny Atlantika] {{Wayback|url=https://time.com/5663534/greta-thunberg-arrives-sail-atlantic/ |date=20191102100913 }} ''Time''. 28 Aogositra 2019. Nalaina 16 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 6 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Naharitra 15 andro ny dia, manomboka ny 14 ka hatramin' ny 28 Aogositra 2019. [[France 24]] dia nitatitra fa hisidina ho any New York ny mpikambana vitsivitsy amin' ny ekipa mba hitondra miverina ny sambo ''Malizia II'' hiverina any Eoropa.<ref>[https://www.france24.com/en/20190826-greta-thunberg-s-yacht-due-in-new-york-on-tuesday Ny sambon' i Greta Thunberg ho tonga ao New York amin' ny Talata] Agence France-Presse. ''France 24''. 26 Aogositra 2019. Nalaina 4 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 26 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny diany niverina niaraka tamin' ny sambo [[La Vagabonde (catamaran)|''La Vagabonde'']], dia nofintininy fa nisafidy ny hiondrana sambo izy mba handefasana hafatra amin' izao tontolo izao fa tsy misy safidy tena maharitra hahafahana miampita ranomasina.<ref>[https://www.bbc.com/news/newsbeat-50659318 Fiampitàna an' i Atlantika nataon' i Greta Thunberg: 'Nahoana aho no te hanampy'] ''BBC News''. 4 Desambra 2019. Nalaina 16 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 6 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Raha tany New York izy, dia nasaina hanome fijoroana vavolombelona tao amin' ny [[United States House Select Committee on the Climate Crisis|Vaomiera misafidy ao amin' ny Antenimieran-doholona amerikanina momba ny Krizin' ny Toetrandro]] tamin' ny 18 Septambra. Tsy nanao fijoroana anefa izy fa nanome fanambarana misy fehezanteny valo ary nametraka ny [[Tatitra manokana momba ny fiakaran' ny maripana maneran-tany 1,5 °C]] an' ny IPCC ho porofo.<ref>[https://foreignaffairs.house.gov/hearings?ID=206DAC73-8EAB-41CA-96F7-2C2FD5B47E46 Voices Leading the Next Generation on the Global Climate Crisis] {{Wayback|url=https://foreignaffairs.house.gov/hearings?ID=206DAC73-8EAB-41CA-96F7-2C2FD5B47E46 |date=20190920070200 }} Greta Thunberg. Antenimieran-doholona amerikanina. 18 Septambra 2019. Nalaina 19 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 20 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fihaonambe momba ny Hetsika Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana === Tamin' ny 23 Septambra 2019, nanatrika ny [[2019 UN Climate Action Summit|Fihaonambe momba ny Hetsika Toetrandro ao amin' ny Firenena Mikambana]] tao New York City i Thunberg.<ref>Jonathan Watts. [https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/14/greta-thunberg-sets-sail-plymouth-climate-us-trump Greta Thunberg miondrana sambo ho any New York amin' ny sambon-tsambo tsy mamoaka karbôna] ''The Guardian''. 14 Aogositra 2019. Nalaina 1 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 1 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref name="NEWS-CNN(2019-08-28)">Rob Picheta. [https://www.cnn.com/2019/08/28/us/greta-thunberg-new-york-landfall-scli-intl/index.html Tonga tao New York i Greta Thunberg rehefa niampita sambo nandritra ny 15 andro] [[CNN]]. 29 Aogositra 2019. Nalaina 28 Aogositra 2019. Notehirizina tamin' ny 28 Aogositra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' izany andro izany ihany koa, nanao valan-dresaka ho an' ny mpanao gazety ny [[Fikambanana momba ny Ankizy ao amin' ny Firenena Mikambana|UNICEF]] izay niaraka tamin' i Thunberg sy ankizy 15 hafa, anisan' izany i [[Ayakha Melithafa]], [[Alexandria Villaseñor]], [[Catarina Lorenzo]], [[Ridhima Pandey]] ary Carl Smith. Niara-nanambara ny vondrona fa nanao fitarainana ofisialy tamin' ny firenena dimy izy ireo noho izy ireo tsy manaraka ny tanjona fampihenana entona izay nampanantenainy tao amin' ny fifanarahana tao Paris: Arzantina, Brezila, Frantsa, Alemaina, ary [[Famoahana entona mitroka hafanana nataon' i Torkia|Torkia]].<ref>Georgina Thompson & Helen Wylie. [https://www.unicef.org/press-releases/16-children-including-greta-thunberg-file-landmark-complaint-united-nations Ankizy 16, anisan' izany Greta Thunberg, nanao fitarainana manan-tantara tao amin' ny Komitin' ny Zon' ny Ankizy ao amin' ny Firenena Mikambana]. ''UNICEF''. 25 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 25 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://news.un.org/en/story/2019/09/1047292 Firenena mandika ny zon' ny ankizy amin' ny fiovan' ny toetrandro, hoy ny mpikatroka tanora ao amin' ny fitarainana manan-tantara ao amin' ny ONU] {{Wayback|url=https://news.un.org/en/story/2019/09/1047292 |date=20190925105953 }} ''UN News''. 24 Septambra 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 25 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nampitahain' ilay fitarainana ireo firenena ireo teo ambanin' ny Fanampim-pitsipika fahatelo amin' ny [[Fifanarahana momba ny Zon' ny Ankizy]]. Rafitra “quasi-judiciaire” izany, izay ahafahan' ny ankizy na solontenany, raha mino izy ireo fa voahitsakitsaka ny zony, mitondra fitarainana eo anatrehan' ny “vatana mpanao fifanarahana” mifandraika amin' izany, dia ny Komitin' ny Zon' ny Ankizy.<ref>[https://www.childrightsconnect.org/wp-content/uploads/2018/01/CRC_OP3_info_pack_web.pdf Torolàlana momba ny Fanampim-pitsipika amin' ny Fifanarahana momba ny Zon' ny Ankizy momba ny Fomba Fifandraisana (OP3 CRC)] ''Child Rights Connect''. Nalaina 13 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 13 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Raha mahomby ny fitarainana, dia hangatahana ireo firenena ireo hamaly, saingy tsy mamatotra amin' ny lalàna ny soso-kevitra rehetra.<ref>Brian Kahn. [https://earther.gizmodo.com/its-kids-vs-the-world-in-a-landmark-new-climate-lawsui-1838343565 Ankizy vs. izao tontolo izao amin' ny raharaha ara-pitsarana manan-tantara momba ny toetrandro] {{Wayback|url=https://earther.gizmodo.com/its-kids-vs-the-world-in-a-landmark-new-climate-lawsui-1838343565 |date=20190923170617 }} ''Gizmodo''. 23 Septambra 2019. Nalaina 23 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 23 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Stephen Lee. [https://news.bloombergenvironment.com/environment-and-energy/greta-thunberg-leads-young-people-in-climate-complaint-to-un Greta Thunberg mitarika tanora amin' ny fitarainana momba ny toetrandro ao amin' ny ONU] {{Wayback|url=https://news.bloombergenvironment.com/environment-and-energy/greta-thunberg-leads-young-people-in-climate-complaint-to-un|date=20190924120107}} [[Bloomberg L.P.]]. 23 Septambra 2019. Nalaina 23 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 24 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fihetsiketsehana maneran-tany tamin' ny fararano === Tamin' ny faran' ny Septambra 2019, niditra tao Kanada i Thunberg izay nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro tao [[Montréal]], [[Edmonton]] ary [[Vancouver]], anisan' izany ny nitarihan' izy hetsika lehibe ho anisan' ny [[Fitokonana maneran-tany momba ny toetrandro Septambra 2019]] tao Montreal tamin' ny 27 Septambra 2019.<ref>Sidhartha Banerjee. [https://www.nationalobserver.com/2019/09/27/news/teen-climate-activist-greta-thunberg-greeted-star-montreal-march Tanora mpikatroka toetrandro Greta Thunberg noraisina toy ny kintana tao amin' ny diabe tao Montreal] ''Canada's National Observer''. 27 Septambra 2019. Nalaina 24 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 5 Oktobra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Araka ny filazan' ny iray tamin' ireo mpikarakara, olona maherin' ny efatra tapitrisa no nandray anjara tamin' ny fitokonan' ny sekoly ho an' ny toetrandro tamin' ny 20 sy 27 Septambra 2019.<ref>Eliza Barclay sy Brian Resnick. [https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/9/20/20876143/climate-strike-2019-september-20-crowd-estimate Ohatrinona ny haben' ny fitokonana maneran-tany momba ny toetrandro? Olona 4 tapitrisa, hoy ny tombanan' ny mpikatroka] ''Vox''. 22 Septambra 2019. Nalaina 21 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 21 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> An' arivony maro no nandray anjara tamin' ilay fihetsiketsehana, izay voalaza fa lehibe indrindra teo amin' ny tantaran' ilay tanàna. Nanome azy ny loka “Freedom of the City” ny ben' i Montreal. Tamin' izany fotoana izany dia nanatrika koa ny Praiminisitra [[Justin Trudeau]], ary niresaka vetivety taminy i Thunberg.<ref>Kalina Laframboise. [https://globalnews.ca/news/5957337/montreal-climate-change-march-sept-27/ 'Tsy ho mpijery fotsiny izahay': Hoy i Greta Thunberg tamin' ny an' arivony maro tao amin' ny diabe tao Montreal] ''Global News''. 27 Septambra 2019. Nalaina 16 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 30 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Raha tany Etazonia izy, dia nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro tany New York City niaraka tamin' i Alexandria Villaseñor sy [[Xiye Bastida]]; tany Washington, D.C., niaraka tamin' i [[Jerome Foster II]]; tao [[Iowa City, Iowa|Iowa City]]; Los Angeles; [[Charlotte, North Carolina|Charlotte]]; [[Denver]] niaraka tamin' i [[Haven Coleman]]; ary tao amin' ny [[Standing Rock Indian Reservation]] niaraka tamin' i [[Tokata Iron Eyes]]. Tao amin' ireo tanàna isan-karazany ireo, nanomboka ny lahateniny i Thunberg tamin' ny fanekena fa nitsangana teo amin' ny tany izay tany am-boalohany an' ny [[Vahoaka teratany ao Amerika|vahoaka teratany]], nanao hoe: <blockquote>“In acknowledging the enormous injustices inflicted upon these people, we must also mention the many enslaved and indentured servants whose labour the world still profits from today.”</blockquote><blockquote>“Amin' ny fankatoavana ny tsy rariny lehibe natao tamin' ireo olona ireo, tsy maintsy manonona koa isika ny maro izay nandevozina sy ireo mpanompo voafatotra, izay mbola anohanan' izao tontolo izao tombontsoa amin' ny asany mandraka ankehitriny.”</blockquote><ref>Aimee Breaux sy Zachary Oren Smith. [https://www.press-citizen.com/story/news/2019/10/04/greta-thunberg-speech-transcript-iowa-climate-strike/3868695002/ Greta Thunberg nandeha Tesla ho any Iowa. Izao no nolazainy.] ''Iowa City Press-Citizen''. 26 Novambra 2019. Nalaina 7 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 3 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Aristos Georgiou. [https://www.newsweek.com/greta-thunberg-friday-climate-strike-world-leaders-1464823 Greta Thunberg nilaza fa ny fitokonana amin' ny zoma dia hitohy ‘mandra-pahavitan' ny fitarihan' ny mpitondra eran-tany amin' ny hetsika'] ''Newsweek''. 12 Oktobra 2019. Nalaina 7 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fandraisana anjara tamin' ny COP25 === Nikasika hijanona tany Amerika i Thunberg mba handeha an-tanety hanatrika ny [[2019 Fihaonambe momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana]] (COP25) izay nokasaina hatao tany Santiago, Chile tamin' ny Desambra. Na izany aza, nambara tampoka fa hafindra ho any Madrid, Espaina, ny COP25 noho ny [[2019–20 Fihetsiketseham-bahoaka tao Chile|korontana goavana tany Chile]].<ref>[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50233678 Nofoanan' i Chile ny fihaonambe maneran-tany momba ny toetrandro noho ny korontana] ''BBC News''. 30 Oktobra 2019. Nalaina 31 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 31 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nandà ny hisidina i Thunberg noho ny entona karbôna ateraky ny dia an'habakabaka, ka namoaka tao amin' ny tambajotra sosialy izy fa mila fitaterana hiampita an' i Atlantika. Riley Whitelum sy ny vadiny Elayna Carausu, Aostraliana roa izay nandeha nanodidina izao tontolo izao tamin' ny sambo {{convert|48|ft|m|adj=on}} ''[[Sailing La Vagabonde|La Vagabonde]]'', dia nanolotra ny hanatitra azy. Tamin' ny 13 Novambra 2019, niondrana sambo avy any [[Hampton, Virginia]], ho any [[Lisboa]], Portiogaly i Thunberg. Ny hafatra nentiny tamin' ny fialany dia toy ny efa nataony hatramin' izy nanomboka ny fanoherana: <blockquote>“My message to the Americans is the same as to everyone—that is to unite behind the science and to act on the science.”</blockquote><blockquote>“Ny hafatro ho an' ny Amerikanina dia mitovy amin' ny ho an' ny rehetra—izany hoe hifandray ao ambadiky ny siansa ary hiasa mifanaraka amin' ny siansa.”</blockquote><ref name="Sengupta">Somini Sengupta. [https://www.nytimes.com/2019/11/12/climate/greta-thunberg-return-europe.html Greta Thunberg miondrana indray, rehefa nafindra toerana ny fifampidinihana momba ny toetrandro] ''The New York Times''. 12 Novambra 2019. Nalaina 14 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 14 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Rhiannon Shine & James Carmody. [https://www.abc.net.au/news/2019-11-13/australian-sailors-taking-greta-thunberg-back-to-un-cop25-summit/11699990 Mpivady aostraliana sy ny zanany tonga nanampy an' i Greta Thunberg hiverina amin' ny COP25] ''ABC News''. 13 Novambra 2019. Nalaina 14 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 14 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Emily Holden. [https://www.theguardian.com/environment/2019/nov/12/greta-thunberg-climate-crisis-message-vote Greta Thunberg nandao an' i Etazonia niaraka tamin' ny hafatra tsotra momba ny krizin' ny toetrandro: mifidiana] ''The Guardian''. 12 Novambra 2019. Nalaina 14 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 14 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tonga tao amin' ny Seranan-tsambo ao [[Lisboa]] i Thunberg tamin' ny 3 Desambra 2019,<ref>[https://www.theportugalnews.com/news/greta-thunberg-to-sail-into-lisbon-on-tuesday/52199 Greta Thunberg hiondrana sambo ho ao Lisbôna amin' ny Talata] ''The Portugal News''. 2 Desambra 2019. Nalaina 2 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Claire Corkery. [https://www.thenational.ae/world/europe/greta-thunberg-to-arrive-in-madrid-in-time-for-climate-summit-1.946126 Greta Thunberg ho tonga any Madrid ara-potoana amin' ny fihaonambe momba ny toetrandro] ''The National (Abu Dhabi)''. 3 Desambra 2019. Nalaina 3 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 3 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> avy eo nandeha nankany [[Madrid]] izy mba hanao lahateny tao amin' ny COP25 sy handray anjara niaraka tamin' ireo mpanao fitokonana amin' ny toetrandro ao amin' ny ''[[Fridays for Future]]''. Nandritra ny valan-dresaka ho an' ny mpanao gazety mialoha ny diabe, niantso izy mba hanao “hetsika azo tsapain-tanana” bebe kokoa, nilaza fa ny onjam-pitokonana maneran-tany nataon' ny mpianatra tamin' ny taona lasa dia “tsy nahatratra na inona na inona” satria mbola nitombo hatrany ny [[famoahana entona mitroka hafanana]]—nitombo 4% hatramin' ny 2015.<ref>Fiona Harvey. [https://www.theguardian.com/environment/2019/dec/06/greta-thunberg-says-school-strikes-have-achieved-nothing Hoy i Greta Thunberg: tsy nahatratra na inona na inona ny fitokonan' ny sekoly] ''The Guardian''. 6 Desambra 2019. Nalaina 6 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 7 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Isabella Kaminski. [https://www.independent.co.uk/news/world/europe/greta-thunberg-climate-conference-madrid-chile-samoa-brianna-fruean-a9236676.html 'Tsy nahatratra na inona na inona izahay': Greta Thunberg miantso 'hetsika azo tsapain-tanana' nandritra ny fihaonambe tao Madrid] ''The Independent''. 7 Desambra 2019. Nalaina 7 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 7 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Hetsika fanampiny tany Eoropa sy fiafaran' ny taona fitsaharana === I Thunberg no [[Lisitr' ireo tonian-dahatsoratry ny fandaharana Today|tonian-dahatsoratra vahiny]] tamin' ny fandaharana malaza momba ny raharaham-pirenena amin' ny onjam-peo BBC Radio, ny ''[[Today Programme]]'' tamin' ny faran' ny taona 2019.<ref>Samuel Osborne. [https://www.independent.co.uk/environment/climate-change/greta-thunberg-david-attenborough-interview-climate-change-bbc-radio-4-today-a9262261.html Greta Thunberg hifanatrika amin' i David Attenborough amin' ny fizarana manokana amin' ny fandaharana ''Today''] ''The Independent''. 28 Desambra 2019. Nalaina 30 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 29 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nisy tafatafa momba ny fiovan' ny toetrandro niaraka tamin' i [[Sir David Attenborough]], ny lehiben' ny [[Bank of England]] [[Mark Carney]], Robert Del Naja avy ao amin' ny [[Massive Attack]], ary ny mpitantana ao amin' ny [[Shell Oil]] Maarten Wetselaar. Navoaka ho ''podcast'' izany<ref>[https://www.bbc.co.uk/programmes/p07z5h48 BBC Radio 4 – Best of Today, Greta Thunberg no tonian-dahatsoratra] BBC Radio 4. 30 Desambra 2019. Nalaina 16 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> izay nahitana ireo tafatafa ireo sy ireo zava-nisongadina hafa. Iray volana tatỳ aoriana dia niantso ny orinasa alemana [[Siemens]] izy mba hanajanona ny fanaterana fitaovana ho an' ny lalamby ho an' ilay [[Toeram-pitrandrahana arina Carmichael]] izay tantanin' ny sampan' orinasa Indiana [[Adani Group]] any Aostralia,<ref>[https://www.faz.net/1.6576039 Greta Thunberg mitaky amin' i Siemens mba hiala amin' ilay tetikasa arina any Aostralia] ''Frankfurter Allgemeine Zeitung''. Nalaina 12 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Martsa 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> saingy tamin' ny 13 Janoary, nilaza i Siemens fa hanaja hatrany ny fifanarahana nataony tamin' i Adani.<ref>Graham Readfearn. [https://www.theguardian.com/business/2020/jan/13/adani-coalmine-siemens-ceo-has-empathy-for-environment-but-will-honour-contract Toeram-pitrandrahana arina Adani: Nilaza ny CEO an' i Siemens fa manana 'fahatsapana' ho an' ny tontolo iainana izy saingy tsy hiala amin' ny fifanarahana] ''The Guardian''. 13 Janoary 2020. Nalaina 13 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 13 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Niverina tao amin' ny [[World Economic Forum]] natao tany [[Davos]], {{Soisa}}, i Thunberg tamin' ny 21 Janoary 2020. Nanao lahateny roa izy ary nandray anjara tamin' ny adihevitra niarahana tamin' ny ''[[The New York Times]]'' sy ny World Economic Forum. Nampiasa ireo lohahevitra navoakany tamin' ny lahateniny teo aloha i Thunberg, saingy nifantoka indrindra tamin' ny iray: <blockquote>“Mirehitra hatrany ny tranontsika.”</blockquote> Nanao hatsikana i Thunberg nilaza fa tsy afaka mitaraina amin' ny tsy fihainoana azy izy, ka niteny hoe: <blockquote>“Mihaino ahy mandrakariva ny olona.”</blockquote><ref>Somini Sengupta. [https://www.nytimes.com/2020/01/21/climate/greta-thunberg-davos.html Hafatr' i Greta Thunberg tao amin' ny Davos Forum: 'Mirehitra hatrany ny tranontsika'] ''The New York Times''. 21 Janoary 2020. Nalaina 21 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Larry Elliott. [https://www.theguardian.com/business/2020/jan/21/greta-thunberg-calls-on-world-leaders-to-heed-global-heating-science-davos Greta Thunberg miantso ny mpitondra eran-tany tao Davos mba hanaja ny siansa momba ny fiakaran' ny hafanana] ''The Guardian''. 21 Janoary 2020. Nalaina 21 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://time.com/5768561/greta-thunberg-davos-panel-time/ Thunberg tao amin' ny tontonana Time: 'Saika tsy nisy zavatra vita' momba ny toetrandro] {{Wayback|url=https://time.com/5768561/greta-thunberg-davos-panel-time/ |date=20200121174416 }} ''Time''. 21 Janoary 2020. Nalaina 21 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Volana manaraka, dia nandeha tany amin' ny [[Oniversiten' i Oxford]] izy hihaona amin' i [[Malala Yousafzai]], mpikatroka pakistane nahazo ny Loka Nobel Fandriampahalemana ho an' ny fanabeazana ny vehivavy, izay notifirin' ny [[Taliban]] tamin' ny lohany tamin' izy mbola mpianatra. Avy eo dia nanatevin-daharana fitokonana an-tsekoly tao [[Bristol]] i Thunberg.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-oxfordshire-51632654 Greta Thunberg nihaona tamin' i Malala Yousafzai tao amin' ny Oniversiten' i Oxford] ''BBC News''. 25 Febroary 2020. Nalaina 25 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Jolay 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nanatrika fivoriana miavaka tamin' ny Komitin' ny Tontolo Iainana ao amin' ny [[Parlemanta Eoropeana]] ihany koa izy mba hiresaka momba ny Lalàna Eoropeana momba ny Toetrandro. Tao izy no nilaza fa ny tolo-kevitra vaovao momba ny lalàna momba ny toetrandro navoakan' ny [[Vaomiera Eoropeana]] dia toa fialana.<ref>[https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20200304IPR73905/greta-thunberg-to-meps-we-will-not-allow-you-to-surrender-our-future Greta Thunberg tamin' ny solombavambahoaka eoropeana: 'Tsy havelanay ianareo hanary ny hoavintsika'] ''Parlemanta Eoropeana''. 4 Martsa 2020. Nalaina 5 Martsa 2020. Notehirizina tamin' ny 5 Martsa 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nifarana tamin' ny Aogositra 2020 ny taona fitsaharany. Ny dia nandritra ny taona manaraka dia voafetra noho ny [[valanaretina COVID-19]].<ref>[https://apnews.com/article/279f81a47adf48e412d205e3a2a928f6 Greta Thunberg niverina nianatra taorian' ny herintaona] ''Associated Press News''. 25 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Martsa 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/newsbeat-53902468 Inona no nataon' i Greta Thunberg nandritra ny taona fitsaharany tamin' ny sekoly] ''BBC News''. 25 Aogositra 2020. Nalaina 28 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 26 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fikatrohana nanomboka tamin' ny 2020 ka hatramin' ny 2021 === Tamin' ny fiandohan' ny taona 2020, ny fiparitahan' ny valanaretina COVID-19 dia nitarika ny [[Valin' ny firenena tamin' ny valanaretina COVID-19|fampiharana maneran-tany]] ny [[Fepetra ara-pahasalamana hiatrehana ny COVID-19|fepetra fisorohana]], anisan' izany ny [[Fepetra elanelana ara-tsosialy mifandraika amin' ny valanaretina COVID-19|elanelana ara-tsosialy]], ny [[Famelezana COVID-19|famelezana]], ary ny [[Saron-tava nandritra ny valanaretina COVID-19|saron-tava]].<ref>Yacong Bo; Cui Guo; Changqing Lin; Yiqian Zeng; Hao Bi Li; Yumiao Zhang; Md Shakhaoat Hossain; Jimmy W.M. Chan; David W. Yeung; Kin On Kwok; Samuel Y.S. Wong; Alexis K.H. Lau; Xiang Qian Lao. "Effectiveness of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 transmission in 190 countries from 23 January to 13 April 2020". ''International Journal of Infectious Diseases''. Volana Janoary 2021. Nalaina 28 Oktobra 2020. PMID 33129965. doi:10.1016/j.ijid.2020.10.066. PMC 7598763.</ref> Tamin' ny 13 Martsa 2020, nilaza i Thunberg fa: <blockquote>"In a crisis we change our behavior and adapt to the new circumstances for the greater good of society."</blockquote><blockquote>"Raha misy krizy dia manova ny fitondran-tenantsika isika ary manitsy amin' ny toe-javatra vaovao ho amin' ny soa iombonan' ny fiarahamonina."</blockquote> Taorian'izany dia nafindran' i Thunberg sy ny [[Fitokonana an-tsekoly ho an' ny toetrandro]] anaty aterineto ny hetsika nataon' izy ireo.<ref>Shola Lawal. [https://www.nytimes.com/2020/03/19/climate/coronavirus-online-climate-protests.html Koronavirus nanakana ny fihetsiketsehana an-dalambe, saingy manana drafitra ny mpikatroka momba ny toetrandro] ''The New York Times''. 19 Martsa 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 20 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Emily Chan. [https://www.vogue.com.au/culture/features/how-greta-thunberg-and-other-climate-activists-are-taking-their-campaign-online/news-story/f23dfd68b16067e280495ac8b91899be Manao hetsika virtoaly ny mpikatroka momba ny toetrandro – izao no fomba ahafahanao mandray anjara avy any an-trano] ''Vogue Australia''. 21 Aprily 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 16 Novambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny 20 Aogositra 2020, faha-roa taona nanombohan' i Thunberg nanao fitokonana, dia nihaona tamin' ny Kanseliera Alemana [[Angela Merkel]] tao Berlin i Thunberg sy ireo mpiara-mpikatroka momba ny toetrandro [[Luisa Neubauer]], [[Anuna De Wever van der Heyden]] ary [[Adélaïde Charlier]].<ref>Alice Tidey. [https://www.euronews.com/2020/08/20/greta-thunberg-and-angela-merkel-meet-to-discuss-climate-crisis Hijery: Miantso ny mpitarika momba ny toetrandro i Greta Thunberg taorian' ny fihaonany tamin' i Merkel] ''Euronews''. 20 Aogositra 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nanambara izy ireo avy eo fa hanomana fitokonana maneran-tany hafa amin' ny 25 Septambra 2020. Nilaza i Neubauer fa ny maha-virtoaly na eny an-dalambe ny fitokonana amin' ny volana Septambra dia miankina amin' ny toe-javatra ateraky ny valanaretina. Tamin' ny fihaonambe niarahana tamin' ireo mpiara-mpikatroka naneho ny heviny ihany koa, dia nilaza i Neubauer fa: <blockquote>"The climate crisis doesn't pause."</blockquote><blockquote>"Tsy mijanona ny krizin' ny toetrandro."</blockquote><ref>[https://abcnews.go.com/Health/wireStory/young-activists-meet-merkel-press-case-climate-action-72491266 I Thunberg sy ireo mpiara-mpikatroka mitaky amin' i Merkel hanao zavatra momba ny toetrandro] ''ABC News''. 22 Aogositra 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 22 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fikatrohana nanomboka tamin' ny 2020 ka hatramin' ny 2021 === Tamin' ny 14 Desambra 2020, nampiasa Twitter i Thunberg hanakiana ny [[Governemanta Lehiben' ny Asa fahenina ao Novely Zelandy]] noho ny [[Fiovan' ny toetrandro ao Novely Zelandy#Fanoloran-kevitra filazana vonjy taitra momba ny toetrandro|filazana vonjy taitra momba ny toetrandro]] vao haingana nataony ho “[[:en:Virtue signalling|fanehoana hatsaram-panahy]]”, nilazany fa ny Governemantan' ny Lehiben' ny Asa ao Novely Zelandy dia nanolo-tena hampihena latsaky ny iray isan-jaton' ny famoahana karbônan' i Novely Zelandy hatramin' ny 2025 fotsiny.<ref>[[The New Zealand Herald]]. [https://www.newstalkzb.co.nz/news/national/greta-thunberg-calls-out-new-zealand-over-lack-of-climate-change-action/ ‘Tsy misy miavaka': Greta Thunberg namely an' i NZ noho ny vonjy taitra momba ny toetrandro]. ''Newstalk ZB''. 14 Desambra 2020. Nalaina 14 Desambra 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref name="SMH climate emergency">Eloise Gibson. [https://www.smh.com.au/world/oceania/ardern-and-thunberg-in-spat-over-climate-emergency-declaration-20201214-p56nea.html Nifanditra i Ardern sy Thunberg momba ny filazana vonjy taitra momba ny toetrandro]. ''The Sydney Morning Herald''. 14 Desambra 2020. Nalaina 14 Desambra 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ho valin' izany, ny Praiminisitra [[Jacinda Ardern]] sy ny minisitra misahana ny fiovan' ny toetrandro [[James Shaw (New Zealand politician)|James Shaw]] dia niaro ny filazana vonjy taitra nataon' i Novely Zelandy ho toy ny fiandohan' ny tanjona fampihenana ny voka-dratsin' ny toetrandro ao amin' ny firenena.<ref name="SMH climate emergency" /><ref>Heath Moore. [https://www.nzherald.co.nz/nz/james-shaw-responds-after-greta-thunberg-calls-out-nz-over-lack-of-climate-change-action/O2IQVQ6QZ2O7OLYIKLI5FAAR3I/ Mamaly i James Shaw taorian' ny nanakianan' i Greta Thunberg an' i NZ noho ny tsy fahampian' ny hetsika momba ny toetrandro]. ''The New Zealand Herald''. 14 Desambra 2020. Nalaina 14 Desambra 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny 29 Desambra 2020, nandritra ny tafatafa natao tamin' ny [[BBC]], nilaza i Thunberg fa tsy henoin' ny olona ny manampahaizana momba ny toetrandro na dia nasehon' ny valanaretina COVID-19 aza ny maha-zava-dehibe ny fampiasana siansa hiatrehana olana tahaka izany. Nanampy izy fa ny krizin' ny COVID-19 dia “nampamirapiratra” ny fomba “tsy ho vitantsika raha tsy misy siansa”.<ref>[''We cannot make it without science'': Hoy i Greta Thunberg, tsy raharahiana ny manampahaizana momba ny toetrandro]. ''The Guardian''. 29 Desambra 2020. [https://www.theguardian.com/environment/2020/dec/29/we-cannot-make-it-without-science-greta-thunberg-says-climate-experts-are-being-ignored Rohy]. Nalaina 22 Febroary 2023. Notehirizina tamin' ny 29 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> [[Sary:Greta Thunberg und Luisa Neubauer demonstrieren mit Fridays For Future.jpg|thumb|Thunberg mitarika hetsika amin' ny megaphone ao Berlin, 2021]] I Thunberg sy ireo mpikatroka momba ny toetrandro hafa dia nanomboka ny kaonsera isan-taona [[Climate Live]] hampisongadina ny fiovan' ny toetrandro. Tamin' ny Aprily 2021 no natao ny konsèrta voalohany.<ref>[https://www.bbc.com/news/av/world-58952383 Greta Thunberg nihira hira an' i Rick Astley tamin' ny konsèrta momba ny toetrandro]. ''BBC News''. Nalaina 23 Septambra 2022. Notehirizina tamin' ny 23 Septambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Mey 2021, nitodika indray tamin' ny krizin' ny COVID-19 izy, niantso fanovana ny rafitra famokarana sakafo sy fiarovana ny biby sy ny toeram-ponenany. Nisy ihany koa ny fanamarihana momba ny fahasalamana mifandraika amin' ny fiarovana ny biby sy ny tontolo iainana, tao anatin' ny antso hanoloana sakafo tsy misy hena. Nilaza i Thunberg fa ny fomba andravantsika toeram-ponenan' ny biby dia mamorona fepetra tonga lafatra hielezan' ny aretina; nanamarika ireo [[aretina avy amin' ny biby ho an' ny olombelona]] toy ny COVID-19, Zika, Ebola, tazon' ny Nil andrefana, SARS, MERS, sns.<ref>[https://www.dw.com/en/climate-activist-greta-thunberg-takes-on-food-industry/a-57633673 Mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg mihantsy ny indostrian' ny sakafo]. ''Deutsche Welle''. 23 Mey 2021. Nalaina 23 Mey 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Jolay 2021, nahazo ny [[Vaksiny COVID-19|vaksiny COVID]] i Thunberg, nilaza hoe: <blockquote>"I am extremely grateful and privileged to be able to live in a part of the world where I can already get vaccinated. The vaccine distribution around the world is extremely unequal. No one is safe until everyone is safe. But when you get offered a vaccine, don't hesitate. It saves lives."</blockquote><blockquote>“Feno fankasitrahana sy tombon-tsoa aho afaka miaina amin' ny faritra iray amin' izao tontolo izao izay efa ahafahako misitraka vaksiny. Tsy mitovy lavitra ny fizarana vaksiny maneran-tany. Tsy misy ho azo antoka raha tsy efa azo antoka ny rehetra. Fa rehefa atolotra anao ny vaksiny, aza misalasala. Mamonjy aina izany.”</blockquote><ref>Laura Harding (''PA Media'') amin' ny alalan' i Yahoo! News. [https://uk.news.yahoo.com/greta-thunberg-extremely-grateful-privileged-143144435.html Greta Thunberg ‘feno fankasitrahana sy tombon-tsoa' nahazo vaksiny Covid]. 27 Jolay 2021. Nalaina 25 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 25 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ny andiany voalohany amin' ny ''[[Vogue Scandinavia]]'' (Aogositra–Septambra 2021) dia nanasongadina sary fonon' ny gazetiboky misy an' i Thunberg nalain' i Iris sy Mattias Alexandrov Klum, mpakasary sy mpiaro ny tontolo iainana soedoà, sy tafatafa taminy.<ref name="voguescan">Tom Pattinson. [https://www.voguescandinavia.com/articles/greta-the-great Vakio ny tafatafa fonon' ny Vogue Scandinavia: Greta momba ny fikatrohana, Trump, ary ny ho lasa feon' ny taranaka]. ''Vogue Scandinavia''. 8 Aogositra 2021. Nalaina. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Maneho an' i Thunberg mitafy palitao lava (trench coat) mipetraka miaraka amin' ny [[soavaly islandey]] eo anaty ala ivelan' i Stockholm ny fonony.<ref name="voguescan"/> Tao amin' ilay tafatafa, nanakiana ny fampielezan-kevitra ampiasain' ny indostrian' ny lamaody izy mba hiseho ho maharitra nefa “tsy manao na inona na inona hiarovana ny tontolo iainana”, ary niantso izany hoe “[[:en:Greenwashing|fanadiovana maitso]]”.<ref>[https://www.dw.com/en/greta-thunberg-criticizes-fast-fashion-in-vogue-scandinavia/a-58802865 Greta Thunberg manakiana ny ''fast fashion'' ao amin' i Vogue Scandinavia]. ''Deutsche Welle''. 9 Aogositra 2021. Nalaina 10 Aogositra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' io andro io ihany, nampiasa Twitter izy hanakiana ny indostrian' ny lamaody ho “mpandray anjara lehibe” amin' ny “vonjy taitra” momba ny toetrandro sy tontolo iainana, ary “tsy lazaina intsony ny fiantraikany amin' ireo mpiasa sy fiarahamonina an'arivony eran-tany ampijaliana mba hisian' ny [[fast fashion]] izay ataon' ny maro ho entana ariana fotsiny”.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-58145465 Thunberg niantso ny fiantraikan' ny lamaody amin' ny toetrandro ao amin' ny tafatafa amin' i Vogue]. ''BBC News''. 9 Aogositra 2021. Nalaina 10 Aogositra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ny fitafiana [[volon' ondry]] noraisiny tamin' ilay fakan-tsary dia niteraka fanehoan-kevitra avy amin' ireo vegan hafa, nilaza fa mampiroborobo herisetra amin' ny biby. Araka ny filazan' ny [[People for the Ethical Treatment of Animals|PETA]], tsy fantany fa tena volon' biby marina ilay lamba.<ref>Mohsina Dodhiya. [https://www.totallyveganbuzz.com/news/greta-thunberg-blasted-wool-vogue/ Notohin' ny sasany i Greta Thunberg noho ny fitafy volon' ondry ao amin' ny fonon' i ''Vogue''] ''Totally Vegan Buzz''. 18 Aogositra 2021. Nalaina 25 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 25 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny 28 Septambra 2021, nanakiana ny filohan' i Etazonia [[Joe Biden]], ny praiminisitry ny Fanjakana Mitambatra [[Boris Johnson]], ny praiminisitry ny India [[Narendra Modi]] ary mpitarika hafa i Thunberg noho ny fampanantenany hiatrika ny krizin' ny toetrandro, tamin' ny lahateny nataony tao amin' ny Youth4Climate ao [[Milano]].<ref>[https://www.independent.co.uk/climate-change/news/greta-thunberg-boris-johnson-youth4climate-b1928555.html 'Build back better, blah blah blah': Nentin' i Greta Thunberg nanao hatsikana i Joe Biden sy Boris Johnson tamin' ny lahateny momba ny toetrandro]. ''The Independent''. 28 Septambra 2021. Nalaina 30 Oktobra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nanakiana sy nisalasala tamin' ny mpikarakara fihaonambe momba ny toetrandro ihany koa izy, nilaza hoe: <blockquote>"They invite cherry-picked young people to meetings like this to pretend they are listening to us. But they are not."</blockquote><blockquote>“Manasa tanora voafantina amin' ny tanana izy ireo amin' ny fivoriana tahaka izao mba hisehoana ho mihaino anay. Saingy tsy mihaino izy ireo.”</blockquote><ref>[https://dailynewsbrief.com/2021/09/29/swedish-climate-activist-greta-thunberg-criticizes-world-leaders-at-youth-climate-summit/ Mpikatroka soedoà Greta Thunberg manakiana ny mpitondra eran-tany tao amin' ny Youth Climate Summit – 29 Septambra 2021]. ''Daily News Brief''. 29 Septambra 2021. Nalaina 4 Oktobra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Iray volana iray tatỳ aoriana dia nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana tao Londres i Thunberg, nitaky ny rafitra ara-bola hampitsahatra ny famatsiam-bola ireo orinasa sy tetikasa mampiasa [[solitany fôsily]], toy ny arina, solitany ary entona voajanahary.<ref name="bbc2021">[https://www.bbc.com/news/uk-politics-59090943 Greta Thunberg: Miantso ny banky hampitsahatra ny famatsiam-bola ny ‘fandravana'] ''BBC News''. 29 Oktobra 2021. Nalaina 31 Oktobra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Anisan' ny andianà hetsika manerana ireo foibe ara-bola eran-tany io fihetsiketsehana io, ao anatin' izay i New York City, San Francisco ary [[Nairobi]], Kenya.<ref name="bbc2021" /> Nilazany tamin' ny mpanao gazety ao amin' ny BBC [[Andrew Marr]] fa tokony “hampitsahatra ny famatsiam-bola ny fandravantsika” ny banky, mialoha ny fihaonambe momba ny toetrandro.<ref name="bbc2021" /> Tamin' ny [[2021 Fifanarahana momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana]] (COP26) tao Glasgow, nanatrika tontonana momba ny toetrandro notarihin' ilay mpilalao britanika [[Emma Watson]] i Thunberg.<ref>Anna Bryan. [https://www.scotsman.com/news/environment/cop26-harry-potter-actress-emma-watson-hosts-panel-event-attended-by-greta-thunberg-at-glasgow-climate-change-summit-3445690 COP26: Emma Watson, mpilalao ao amin' i Harry Potter, nitarika tontonana natrehan' i Greta Thunberg tao amin' ny fihaonambe momba ny toetrandro ao Glasgow]. ''The Scotsman''. 4 Novambra 2021. Nalaina 7 Martsa 2022. Notehirizina tamin' ny 12 Jolay 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Novambra 2021, i Thunberg niaraka tamin' ireo mpikatroka hafa dia nandefa fitarainana tamin' ny Firenena Mikambana, nangataka azy hanambara [[Filazana vonjy taitra momba ny toetrandro|vonjy taitra]] maneran-tany ambaratonga 3, mikendry ny hamorona ekipa manokana handrindra ny valin-kafatra amin' ny krizin' ny toetrandro amin' ny sehatra iraisam-pirenena.<ref>Miranda Bryant. [https://www.theguardian.com/environment/2021/nov/10/youth-activists-petition-un-to-declare-systemwide-climate-emergency Tanora mpikatroka mangataka amin' ny ONU hanambara ‘vonjy taitra manerana ny rafitra' momba ny toetrandro]. ''The Guardian''. 10 Novambra 2021. Nalaina 12 Novambra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Desambra 2021, naverin' i Thunberg ny fanakianany ny filohan' i Etazonia Joe Biden, nilaza hoe: <blockquote>"If you call him a leader – I mean, it's strange that people think of Joe Biden as a leader for the climate when you see what his administration is doing"</blockquote><blockquote>“Raha antsoinao hoe mpitarika izy—tiako lazaina fa hafahafa ny fiheveran' ny olona an' i Joe Biden ho mpitarika amin' ny toetrandro rehefa jerena izay ataon' ny fitondrany.”</blockquote> Manondro ny fanitaran' i Etazonia ny fampiasana solitany fôsily nandritra ny fitondrana Biden. Nanampy i Thunberg fa mampalahelo fa mbola ilaina ny mpikatroka sy ny tanora mba hampahatsiahy ny olona momba ny fiovan' ny toetrandro.<ref>[https://www.msn.com/en-gb/news/world/greta-thunberg-hits-out-at-biden-says-it-e2-80-99s-e2-80-98strange-e2-80-99-he-e2-80-99s-considered-a-leader-on-climate/ar-AASd4jY Greta Thunberg namely an' i Biden, nilaza fa ‘hafahafa' ny fiheverana azy ho mpitarika amin' ny toetrandro]. MSN. 29 Desambra 2021. Nalaina 3 Janoary 2022. Notehirizina tamin' ny 5 Janoary 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fikatrohana nanomboka 2022 ka hatramin' ny fiandohan' ny 2023 === Tamin' ny fiandohan' ny 2022, nanameloka ny orinasa britanika [[Beowulf Mining|Beowulf]] sy ny fitrandrahany vy amin' ny tanin' ny [[Vahoaka Sámi|Sámi]] i Thunberg. Nilaza izy hoe: <blockquote>"We believe that the climate, the environment, clean air, water, reindeer herding, indigenous rights and the future of humanity should be prioritized above the short-term profit of a company. The Swedish government needs to stop the colonization of Sami."</blockquote><blockquote>“Minoinay fa tokony hatao laharam-pahamehana mihoatra ny tombombarotra vetivety azon' ny orinasa ny toetrandro, ny tontolo iainana, ny rivotra madio, ny rano, ny fiompiana reniala, ny zon' ny vazimba teratany ary ny hoavin' ny zanak' olombelona. Tokony hatsahatrin' ny governemanta soedoà ny fanjanahantany an' i Sámi.”</blockquote><ref>[https://www.ndtv.com/world-news/greta-thunberg-greta-thunberg-news-permanent-negative-impact-activist-greta-thunberg-protests-sweden-mine-2751751 "Permanent Negative Impact": Mpikatroka Greta Thunberg manao hetsika amin' ny toeram-pitrandrahana ao Soeda] NDTV.com. 17 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 12 Jolay 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Taorian' ny [[Fidiran' ny Rosia an' i Okraina|fanafihan' ny tafika rosiana an' i Okraina]], natambany tamin' ny fanoherana ny ady ny fitokonany isam-bolana zoma. Nijoro teo ivelan' ny masoivohon' i Rosia tao Stockholm izy nitazona sora-baventy hoe ''“Stand With Ukraine”'' ("Mijoro ho an' i Okraina").<ref name=":0">[https://www.reuters.com/world/europe/activist-thunberg-protests-against-ukraine-invasion-outside-russian-embassy-2022-02-25/ Mpikatroka Thunberg manao hetsika manohitra ny fanafihana an' i Okraina eo ivelan' ny masoivoho rosiana ao Stockholm] Reuters. 25 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 5 Jona 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny 29 Jona 2023, nihaona tamin' ny filohan' i {{Okraina}} [[Volodymyr Zelensky]] sy olo-malaza eoropeana hafa i Thunberg hamorona vondrona miasa hiatrika ny fahasimban' ny tontolo iainana nateraky ny fanafihana naharitra 16 volana.<ref>[https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-zelensky-greta-thunberg-d72e2ab20a8eacb340e3de74aef8b6a9 Mihaona amin' i Greta Thunberg sy ny hafa i Zelensky momba ny fiantran' ny ady amin' ny ekôlôjia] AP News. 29 Jona 2023. Notehirizina tamin' ny 30 Jona 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny 2022, nanakiana ny [[Parlemanta Eoropeana]] i Thunberg noho ny fandatsaham-bato mametraka ny entona fôsily sy ny angovo nokleary ho “maitso”. Niantso izany ho “fihatsarambelatsihy” izy, nanao hoe: <blockquote>"This will delay a desperately needed real sustainable transition and deepen our dependency on Russian fuels. The hypocrisy is striking, but unfortunately not surprising."</blockquote><blockquote>“Hampihemotra ny fiovàna tena maharitra tena ilaintsika mafy izany ary hampitombo ny fiankinantsika amin' ny solika avy amin' i Rosia. Mahagaga ny fihatsarambelatsihy, saingy tsy zava-baovao indrisy.”</blockquote><ref>[https://www.nytimes.com/2022/07/06/world/europe/eu-green-energy-gas-nuclear.html Eoropa miantso ny entona sy ny angovo nokleary ho ‘maitso'] ''The New York Times''. 6 Jolay 2022. Nalaina 11 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 17 Martsa 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Novambra, i Thunberg niaraka tamin' ny tanora maherin' ny 600 avy amin' ny vondrona tanora soedoà {{lang|sv|Auroramålet}} dia nametraka fitoriana tao amin' ny fitsarana distrikan' i Stockholm manohitra ny governemanta soedoà noho ny tsy fihetsika amin' ny toetrandro. Navelan' ny [[Fitsarana Distrikan' i Nacka]] hiroso ilay fitoriana iombonana milaza fa “tsy ampy” ny politikam-piovan' ny toetrandro ao Soeda.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/greta-thunberg-climate-activists-get-court-nod-sue-swedish-state-2023-03-21/ Greta Thunberg sy ny mpikatroka momba ny toetrandro mahazo fankatoavan' ny fitsarana hitory ny fanjakana soedoà] Reuters. 21 Martsa 2023. Notehirizina tamin' ny 22 Martsa 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny faran' ny 2022, nivoaka ny ''[[The Climate Book]]''.<ref>[https://www.theguardian.com/books/2022/oct/26/the-climate-book-by-greta-thunberg-review-global-warning ''The Climate Book'' nosoratan' i Greta Thunberg – famerenana] ''The Guardian''. 26 Oktobra 2022. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ity boky ity, nosoratan' i Thunberg, dia fanangonana lahatsoratra avy amin' ny manampahaizana maherin' ny zato—geôfizisiana, ôseanôgrafa, sy meteorôlôga; injeniera, toekarena, sy matematisiona; mpahay tantara, filozofa, ary mpitarika vazimba teratany—mifantoka amin' ny fiovan' ny toetran' ny Tany. Nandray anjara manoratra ihany koa i Thunberg ary izy no voasoratra ho mpanoratra. Nohavalorany ho an' ny fototra natsangany ny zony ara-tsoratra sy ny tamby rehetra azo amin' ny boky ary tsy handray tombombarotra manokana izy.<ref>[https://www.who.int/news/item/19-04-2021-greta-thunberg-climate-and-environment-activist-joins-world-health-organization-s-call-for-vaccine-equity Greta Thunberg, mpikatroka momba ny toetrandro sy tontolo iainana, manatevin-daharana ny antson' ny OMS momba ny fitovian' ny vaksiny] OMS. 19 Aprily 2021. Notehirizina tamin' ny 8 Desambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://www.cnbc.com/2020/02/21/greta-thunberg-sets-up-non-profit-with-alternative-nobel-prize-money.html Greta Thunberg manangana fikambanana tsy mitady tombombarotra amin' ny volan' ny “Nobel hafa”] CNBC. 21 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 8 Desambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny fialan-tsasany afovoany tamin' ny 2022, nanao fampahafantarana betsaka momba ny boky izy,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=QqkhpxguKeY ''The Russell Howard Hour'' | Andiany 6, Fizarana 8 (sary feno)] 4 Novambra 2022. Nalaina 6 Novambra 2022. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> ary navoakan' ny [[Penguin Random House|Penguin]] amin' ny marika [[Allen Lane (imprint)|Allen Lane]].<ref>Greta Thunberg. [https://www.amazon.com/Climate-Book-Facts-Solutions-ebook/dp/B0B1BT4N13?sa-no-redirect=1 ''The Climate Book: The Facts and the Solutions''] Penguin Press. 14 Febroary 2023. Notehirizina tamin' ny 7 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Misy sombiny sy famerenana navoaka amin' ilay boky.<ref name="vince-2022">Gaia Vince. [https://www.theguardian.com/books/2022/oct/26/the-climate-book-by-greta-thunberg-review-global-warning ''The Climate Book'' – Global warning] ''The Guardian''. 26 Oktobra 2022. Notehirizina tamin' ny 26 Oktobra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref name="brand-2022">Christian Brand. [https://ukerc.ac.uk/news/ukerc-in-greta-thunbergs-the-climate-book/ Manampahaizana UKERC nandray anjara tao amin' ''The Climate Book''] UK Energy Research Centre. 27 Oktobra 2022. Notehirizina tamin' ny 27 Oktobra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Janoary 2023, niteny nandritra ny fihetsiketsehana tao [[Lützerath]] i Thunberg, niantso ny manampahefana alemana hampitsahatra ny fanitarana toeram-pitrandrahana arina eo akaiky eo.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2023/jan/14/greta-thunberg-calls-for-protest-against-expansion-of-german-coal-mine-lutzerath Greta Thunberg miantso hetsi-panoherana manohitra ny fanitarana toeram-pitrandrahana arina alemana] ''The Guardian''. 14 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 14 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nosamborin' ny polisy alemana izy sy ireo mpikatroka hafa tamin' ny 17 Janoary teo amin' ny toeram-pitrandrahana misokatra [[Garzweiler surface mine|Garzweiler 2]], manodidina ny {{convert|9|km}} miala ny tanàna, rehefa nampitandrina ny vondrona ny polisy fa hotanana izy ireo raha tsy hiala amin' ny sisin' ny lavaka. Ny tompon' ny toeram-pitrandrahana [[RWE]] dia efa nifanaraka tamin' ny governemanta teo aloha ny fandravana an' i Lützerath noho ny fivoahana haingana kokoa amin' ny arina sy ny famonjena tanàna dimy tokony haravana. Navotsotra izy tamin' io andro io ihany rehefa vita ny fanamarinana mombamomba azy.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/german-police-detain-greta-thunberg-german-coal-village-protests-2023-01-17/ Hoy ny polisy: Navotsotra i Greta Thunberg taorian' ny fisamborana fohy tamin' ny hetsika tao amin' ny toeram-pitrandrahana alemana] Reuters. 17 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 18 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Taorian' ny nahavitany ny lisea === Nahitany diplaoma tamin' ny Jona 2023 i Thunberg ary nanamarika ny andro tamin' ny fanatrikiana ny fitokonany farany ho an' ny toetrandro talohan' ny nandraisany ny diplaoma. Nanao akanjo fotsy fomban-drazana amin' ny fankalazana diplaoma soedoà sy {{lang|sv|studentmössa}} (satroka) fotsy izy teny amin' ny fihetsiketsehana, ary nianiana hanohy, nilaza fa <blockquote>"fight has only just begun"</blockquote><blockquote>“vao manomboka ihany ny adiko.”</blockquote><ref>Remy Tumin. [https://www.nytimes.com/2023/06/10/world/europe/greta-thunberg-graduates-activism.html Greta Thunberg mampitsahatra ny fitokonana an-tsekoly aorian' ny 251 herinandro]. ''The New York Times''. 10 Jona 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 12 Jona 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>[https://apnews.com/article/greta-thunberg-climate-graduation-protests-fridays-c60cec5b666550b9240648227649e91f Mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg tsy hikitoko an-tsekoly intsony aorian' ny diplaoma fa mbola hanao fihetsiketsehana] AP News. 9 Jona 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 9 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ireo sary fihetsiketsehana navoakany tatỳ aoriana tao amin' ny tambajotra sosialy dia mbola niseho ny sora-baventy “Fitokonana an-tsekoly ho an' ny toetrandro” tamin' ny sary vondrona sasany. Taty aoriana tamin' io taona io, nanomboka fianarana licence tao amin' ny [[Oniversiten' i Stockholm]].<ref>[https://www.expressen.se/nyheter/greta-thunbergs-nya-vagval-pluggar-dubbelt/ Làlana vaovao nosafidian' i Greta Thunberg – izao no ianarany] ''Expressen''. 22 Septambra 2023. Nalaina 12 Desambra 2023.</ref> Tamin' ny Jona 2023, nandray anjara tamin' ny hetsika Reclaim the Future tao [[Malmö]], Soeda, i Thunberg, ary niampangàna tsy nankato tamin' ny didin' ny polisy.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/greta-thunberg-charged-with-disobeying-police-order-climate-protest-2023-07-05/ Voampanga i Greta Thunberg noho ny tsy fankatoavana ny baikon' ny polisy tamin' ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro] Reuters. 5 Jolay 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 16 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Natao tao amin' ny [[Fitsarana Distrikan' i Malmö]] ny fitsarana ka nanoloran' ny mpampanoa lalàna ny raharaha momba ny tsy fankatoavana manampahefana taorian' ny fanakorontanana fifamoivoizana sy ny fandavana hanaraka ny baikon' ny polisy. Nanaiky i Thunberg fa marina ny zava-misy, saingy nilaza izy fa noho ny fandrahonana manerantany sy iainana ateraky ny indostrian' ny solitany fôsily, dia endrika fiarovan-tena ny hetsika nataony. Notsarain' ny fitsarana handoa lamandy mitentina {{Currency|2500|SEK2|link=yes}} (mitovy amin' ny US$240).<ref name="defiant">[https://apnews.com/article/sweden-greta-thunberg-climate-protest-b577049479e8103037866b90efb73d19 Greta Thunberg mitohy tsy milefitra aorian' ny namandian' ny fitsarana azy noho ny tsy fankatoavana ny polisy] AP News. 24 Jolay 2023. Nalaina 15 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 29 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Ora vitsy taorian' ny nanamelohan' ny fitsarana azy dia nanatrika hetsika mitovitovy indray izy, izay nandraran' ny Reclaim the Future kamiao mitondra solika teny amin' ny lalana tao Malmö. Nesorin' ny polisy indray izy ary niampangàna heloka indray tatỳ aoriana. Fitsarana soedoà faharoa noho ny tsy fankatoavana (tsy nankato tamin' ny baikon' ny polisy hielezana) no natao tamin' ny Oktobra. Hitan' ny fitsarana fa meloka izy tamin' ilay tranga teo aloha ary nampandoavina lamandy {{Currency|4500|SEK2|link=no}} (mitovy amin' ny $414).<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/swedish-court-fines-greta-thunberg-again-disobeying-police-orders-2023-10-11/ Fitsarana soedoà mamandrika indray an' i Greta Thunberg noho ny tsy fankatoavana ny baikon' ny polisy] Reuters. 12 Oktobra 2023. Nalaina 15 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 12 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nofoanan' i Thunberg ny fisehoany tao amin' ny [[Edinburgh International Book Festival]] tamin' ny Aogositra mba hampiroborobo ny bokiny: ''The Climate Book''. Nilaza izy fa amin' ny maha-mpikatroka momba ny toetrandro azy dia tsy afaka manatrika hetsika tohanan' i [[Baillie Gifford]]—orinasa fitantanana fampiasam-bola—noho ny fifandraisany amin' ny indostrian' ny solitany fôsily.<ref>Niamh Kennedy. [https://www.cnn.com/2023/08/04/world/greta-thunberg-edinburgh-intl-scli-climate/index.html Greta Thunberg miala amin' ny Festivalin' ny Boky ao Edinburgh rehefa nanome tsiny ny mpanohana lehibe ho manao “fanadiovana maitso”] CNN. 4 Aogositra 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 10 Aogositra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nandritra ny fanambaràna, nilaza i Nick Barley avy amin' ny festival fa diso fanantenana izy nefa manaja ny fanapahan-kevitr' i Thunberg. <blockquote>"I share Greta's view that in all areas of society the rate of progress is not enough." ... "We strongly believe that Baillie Gifford are part of the solution to the climate emergency."</blockquote><blockquote>“Mitovy hevitra amin' i Greta aho fa amin' ny sehatra rehetra amin' ny fiarahamonina dia tsy ampy ny hafainganam-pandrosoana.” ... “Matoky mafy izahay fa anisan' ny vahaolana amin' ny vonjy taitra momba ny toetrandro i Baillie Gifford.”</blockquote><ref>Libby Brooks. [https://www.theguardian.com/environment/2023/aug/04/greta-thunberg-accuses-edinburgh-book-festival-sponsor-of-greenwashing Greta Thunberg miampanga ny mpanohana amin' ny Festivalin' ny Boky ao Edinburgh ho manao ‘fanadiovana maitso'] ''The Guardian''. 4 Aogositra 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 9 Aogositra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tao amin' ny valinteniny, nilaza i Baillie Gifford fa tsy mpampiasa vola lehibe amin' ny solitany fôsily izy, ka 2% monja amin' ny volan' ny mpanjifany no ampiasaina amin' ireo orinasa misy raharaham-barotra mifandraika amin' ny solitany fôsily raha 11% ny salanisa eo amin' ny tsena.<ref name="Edinburgh Festival">[https://www.bbc.com/news/uk-scotland-66407059 Greta Thunberg miala amin' ny Festivalin' ny Boky ao Edinburgh noho ny ‘fanadiovana maitso'] ''BBC News''. 4 Aogositra 2023. Nalaina 15 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 29 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nosamborina tao Londres i Thunberg tamin' io Oktobra io noho ny anjara toerany tamin' ny hetsika nanohitra ny Energy Intelligence Forum, izay nofaritana ho “[[:en:Academy Awards|Oscars]] an' ny solika”.<ref>Damien Gayle. [https://www.theguardian.com/uk-news/2023/oct/18/greta-thunberg-charged-public-order-offence-london-oil-protest Voampanga noho ny heloka momba ny filaminam-bahoaka i Greta Thunberg taorian' ny hetsika tao Londres] ''The Guardian''. 18 Oktobra 2023. Nalaina 20 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 19 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Voampanga izy noho ny tsy fanarahana baikon' ny mpitandro filaminana hielezana, “fepetra napetraka eo ambanin' ny Andininy faha-14 amin' ny [[Lalàna momba ny Filaminam-bahoaka 2023|Public Order Act]]”. Niseho tao amin' ny [[Fitsarana Mpitsara mpanadihady ao Westminster]] izy ary nilaza “tsy meloka”.<ref>Caitlin Danaher. [https://www.cnn.com/2023/10/18/europe/greta-thunberg-charged-london-climate-intl-gbr/index.html Voampanga noho ny heloka momba ny filaminam-bahoaka i Greta Thunberg taorian' ny fisamborana tamin' ny fihetsiketsehana tao Londres] CNN. 18 Oktobra 2023. Nalaina 20 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 19 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref><ref>Helena Horton. [https://www.theguardian.com/uk-news/2023/nov/15/greta-thunberg-pleads-not-guilty-breaching-public-order-uk-protest Greta Thunberg milaza tsy meloka tamin' ny fandikàna filaminam-bahoaka tamin' ny hetsika tao Royaume-Uni] ''The Guardian''. 15 Novambra 2023. Nalaina 21 Novambra 2023. Nofafàna tamin' ny 19 Novambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny fiandohan' ny taona manaraka dia nolavin' ny mpitsara ny raharaha rehefa namarana ny porofo ny mpampanoa lalàna. Nanaiky ny fiarovana ny mpitsara fa “tsy nahavita nanolotra porofo ampy hanaporofoana ny raharahany ny corona”.<ref>Damien Gayle. [https://www.theguardian.com/environment/2024/feb/02/judge-throws-out-case-against-greta-thunberg-and-other-london-protesters Nolavin' ny mpitsara ny raharaha iampangana an' i Greta Thunberg sy ireo mpanao fihetsiketsehana hafa tao Londres] ''The Guardian''. 2 Febroary 2024. Nalaina 2 Febroary 2024. Nofafàna tamin' ny 2 Febroary 2024 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> === Fikatrohana manohana an' i Palestina === [[Sary:Greta Thunberg at klimaatmars.jpg|thumb|Thunberg mitafy [[Kefiyeh palestiniana|kefiyeh]] ho firaisankina amin' i Palestina tamin' ny hetsika tao [[Amsterdam]] tamin' ny 2023]] Tamin' ny Oktobra 2023, nandefa sary nandritra ny fitokonany Zoma mahazatra momba ny toetrandro i Thunberg, mampiseho azy sy mpanao fihetsiketsehana telo hafa mitazona sora-baventy. Ny sora-baventy iray dia milaza hoe “climate justice now” ary ny telo hafa maneho fanohanana ny Palestiniana ao amin' ny [[Sahan' i Gaza]] afovoan' ny [[Ady ao Gaza]]. Ny lahatsorany tao amin' ny X (Twitter taloha) sy Instagram dia nampiditra rohy efatra ambin' ny folo mankany amin' ireo kaonty “firaisankina amin' i Palestina” izay nilazany fa “ahafahanao mahita vaovao momba ny fomba ahafahanao manampy”.<ref>Nick Mordowanec. [https://www.newsweek.com/greta-thunberg-pro-palestine-message-1836437 Hafatry ny fanohanana an' i Palestina nataon' i Greta Thunberg nahasarika ny saina]. ''Newsweek''. 20 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 21 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Nohitsakitsahin' ny olona avy hatrany izy noho ny tsy fanamelohany ny [[Fanafihana 7 Oktobra]].<ref>[https://www.dw.com/en/greta-thunberg-faces-backlash-for-pro-palestinian-post/a-67172344 Nahazo tsikera i Thunberg noho ny lahatsorany manohana an' i Palestina – 21/10/2023] ''Deutsche Welle''. Nalaina 4 Septambra 2024.</ref> Andro iray taorian' izany dia namoaka izy hoe: <blockquote>"It goes without saying – or so I thought – that I'm against the horrific attacks by Hamas. As I said, 'the world needs to speak up and call for an immediate ceasefire, justice and freedom for Palestinians and all civilians affected.'"</blockquote><blockquote>“Tsy mila lazaina intsony—na izany no nieritreretako—fa manohitra ny fanafihana mahatsiravina nataon' i Hamas aho. Araka ny nolazaiko, ‘tsy maintsy miteny izao tontolo izao ka miantso fampitsaharana ady avy hatrany, rariny sy fahafahana ho an' ny Palestiniana sy ny sivily rehetra voadona.'”</blockquote> Namaly ny [[Ministeran' ny Fanabeazana (Isiraely)|Ministeran' ny Fanabeazana ao Isiraely]] tamin' ny fanesorana “fanasan-kevitra samihafa ao amin' ny fandaharam-pianarana manolotra an' i Thunberg ho ohatra sy aingam-panahy ho an' ny tanora” noho ny “fanambaràny manohana an' i Gaza tsy nanameloka an' i Hamas”.<ref>Kaitlin Lewis. [https://www.newsweek.com/israel-removes-greta-thunberg-curriculum-over-pro-palestinian-message-1837068 Esorin' i Isiraely ao amin' ny fandaharam-pianarana i Greta Thunberg noho ny hafatra manohana an' i Palestina]. ''Newsweek''. 23 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 25 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Desambra 2023, i Thunberg miaraka amin' ny mpikaroka sy mpikatroka telo avy amin' ny Fridays for Future Soeda dia namoaka lahatsoratra an-tsaina ao amin' ny ''The Guardian'' mitondra ny lohateny hoe “Tsy hijanona izahay tsy hitabataba momba ny fijalian' i Gaza—tsy misy rariny momba ny toetrandro raha tsy misy zon' olombelona.” Naneho ny fanohanany ny [[Krizin' olombelona ao Gaza (2023–ankehitriny)|sivily Palestiniana ao amin' ny Sahan' i Gaza afovoan' ny ady]] izy ireo. Nilaza ihany koa ilay lahatsoratra fa “miankina amin' ny vondrona tsirairay ny Fridays for Future rehetra, ary ity lahatsoratra ity dia maneho ny hevitry ny FFF Soeda ihany”.<ref name="thunberg-etal-2023">Greta Thunberg; Alde Nilsson; Jamie Mater; Raquel Frescia. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/dec/05/gaza-climate-justice-human-rights-greta-thunberg Tsy hijanona izahay tsy hitabataba momba ny fijalian' i Gaza – tsy misy rariny momba ny toetrandro raha tsy misy zon' olombelona]. ''The Guardian''. 5 Desambra 2023. Nofafàna tamin' ny 5 Desambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine. Misokatra.</ref> Namaly ny tsikera fa lasa “radikaly” sy “miditra politika” ny Fridays for Future izy ireo tamin' ny fanamafisana fa hatramin' izy niorina dia hetsika ara-rariny izy ka politika hatrany. Ho an' ny FFF Soeda dia midika izany hoe “miteny rehefa mijaly ny olona, naongana an-trano, na vonoina—na inona na inona antony”.<ref name="thunberg-etal-2023"/> Ny Fridays for Future International, na dia tsy maka toerana aza amin' ny fifandirana, dia mitsipaka ady—namoaka antso izy hoe tsy maintsy atao ny fandriampahalemana sy ny fanalàna fitaovam-piadiana mba hahafahana mamaha ny krizin' ny toetrandro, satria ny fampiakarana ny FIB dia mampitombo mivantana ny tanjaky ny miaramila. Vondrona 24 (anisan' izay ny [[Scientist Rebellion]]) sy mpahay siansa 61 (isan' izay [[Michael Meeropol]] sy [[Don Trent Jacobs]]) no nanao sonia ilay antso.<ref>[https://www.facebook.com/100070807404456/posts/743004578069782/ Mpahay siansa sy mpikatroka malaza: mba hitsaharan' ny krizin' ny toetrandro, ajanony aloha ny ady ary ovay ny rafitra] Extinction Rebellion Tunisia (Facebook). Nalaina 11 Jona 2025.</ref> Notanana tamin' ny volana Mey i Thunberg noho ny nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana manohana an' i Palestina teo ivelan' ny [[Malmö Arena]] nandritra ny [[Eurovision Song Contest 2024]], ary nanao fanambaràna izy avy eo nanohitra ny [[Isiraely amin' ny Eurovision 2024|fandraisan' anjaran' i Isiraely amin' ny fifaninanana]].<ref>Shannon Vavra. [https://ca.news.yahoo.com/greta-thunberg-detained-eurovision-protest-220335954.html Notanana i Greta Thunberg tamin' ny fihetsiketsehana Eurovision]. Yahoo News. 11 Mey 2024. Nofafàna tamin' ny 15 Mey 2024 tao amin' ny Wayback Machine.</ref> Tamin' ny Septambra, nosamborin' ny polisy danois i Thunberg nandritra ny fihetsiketsehana manohana an' i Palestina tao Kaopenagy manohitra ny ady ao Gaza; notanana izy sy olona dimy hafa taorian' ny fanakanana fidirana amin' ny tranobe ao amin' ny [[Oniversiten' i Kaopenagy]].<ref>[https://www.france24.com/en/europe/20240904-greta-thunberg-arrested-pro-palestinian-protest-denmark Nosamborina i Greta Thunberg tamin' ny fihetsiketsehana pro-Palestina tao Danemark] ''France 24''. 4 Septambra 2024.</ref> Latsaky ny herinandro tatỳ aoriana, “noentina niala” tao amin' ny tranombokin' ny [[Oniversiten' i Stockholm]] izy taorian' ny fananganana toby anaty trano, ka nilazany ho “famoretana” ny valin-kafatr' ny polisy.<ref>Elena Giordano. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-arrested-at-pro-palestinian-demonstration-again/ Entina miala indray i Greta Thunberg amin' ny fihetsiketsehana pro-Palestina] ''Politico''. 9 Septambra 2024.</ref> Taorian' izany, notondroin' ny [[StopAntisemitism]] izy ho “antisemita tamin' ny herinandro”.<ref>[https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-820466 Voatonona ho ‘antisemita tamin' ny herinandro' i Greta Thunberg noho ny hetsika manohitra an' i Isiraely] ''The Jerusalem Post''. 17 Septambra 2024.</ref><ref>Anjali Thakur. [https://www.ndtv.com/world-news/greta-thunberg-labelled-antisemite-of-the-week-by-jewish-advocacy-group-6582377 Notondroin' ny vondrona jiosy i Greta Thunberg ho ‘antisemita tamin' ny herinandro'] NDTV. 17 Septambra 2024.</ref> Raha niteny tamin' ny famoriam-bahoaka pro-Palestina tao [[Mannheim]] any Alemaina tamin' ny Desambra, dia nilaza i Thunberg hoe “Fuck Germany and fuck Israel.” Namaly azy i [[Manuel Hagel]], mpanao politika ao amin' ny [[Antokon' ny Demaokrasia Kristianina ao Alemaina]], fa “mihetsika am-pahalalana eo akaikin' ny fankahalana jiosy” i Thunberg.<ref>James Crisp. [https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/12/10/watch-greta-thunberg-declares-f-israel-german-demonstration/ Jerena: Milaza ‘f--- Israel' i Greta Thunberg tamin' ny fihetsiketsehana tao Alemaina] ''The Telegraph''. 10 Desambra 2024.</ref> Nandinika ny fikatrohany pro-Palestina izy dia nilaza hoe:<ref name="Rasmus Canbäck">Rasmus Canbäck. [https://blankspot.se/thunberg-in-tbilisi-climate-activism-and-human-rights-are-united/ Thunberg ao Tbilisi: “Miray ny fikatrohana momba ny toetrandro sy ny zon' olombelona”] ''Blankspot''. 5 Novambra 2024.</ref> <blockquote>For me, it hasn't been solely about the climate at all. The media often wants to simplify things, like 'she's the one who works on climate.' They want to put a face to the issue. I mean, we're talking about climate justice. All forms of justice are included within climate justice. In the last year, when I started getting involved in Palestinian activism, that view has shifted. <blockquote>Ho ahy, tsy momba ny toetrandro fotsiny velively izany. Matetika ny media te hanatsotra zavatra, hoe ‘izy ilay miasa amin' ny toetrandro'. Te hanome endrika iray amin' ny olana izy ireo. Tiako lazaina fa momba ny rariny momba ny toetrandro no resahintsika. Tafiditra ao amin' ny rariny momba ny toetrandro ny endrika rariny rehetra. Tao anatin' ny taona lasa, raha nanomboka niditra tamin' ny fikatrohana Palestiniana aho, dia niova io fomba fijery io.</blockquote></blockquote> === Fanafoanana ny fandraisana anjara tamin' ny COP29 === [[File:Eco-activist Greta Thunberg's protest in front of the UN office (COP-29), [[Yerevan]], [[Armenia]], 3.jpg|thumb|Ny fihetsiketsehan' i Thunberg teo anoloan' ny biraon' ny Firenena Mikambana tao Yerevan, Armenia, 16 Novambra 2024]] Nanao fanafoanana i Thunberg ny [[COP29]], notontosaina tamin' ny 2024 tao [[Azerbaijàna]] nataon' ny fitondran' ilay mpitondra mpanao didy jadona [[Ilham Aliyev]], noho ny [[Zon' olombelona ao Azerbaijan|fanitsakitsahana zon' olombelona]] sy [[Fandroahana ny Armeniana avy ao Nagorno-Karabakh|famongorana ara-poko ny Armeniana]] tao amin' ny faritra nifanolanana [[Nagorno-Karabakh]], ary nitsidika an' i Jeôrjia sy Armenia manodidina izy.<ref name="z664"/> Tany Jeôrjia izy dia nanatevin-daharana [[Fihetsiketsehana tao Jeôrjia 2023–2024|fihetsiketsehana politika]] manohitra ny [[Georgian Dream|fitondran' i Jeôrjia]] tao [[Tbilisi]], nilaza hoe "Ato aho hanambara ny fanohanako sy firaisankinako amin' ireo mpikatroka sy olom-pirenena rehetra izay mitolona hiaro ny zony fototra tahaka ny fahafahana, ny rariny ary ny demaokrasia."<ref name="pt41124">Elena Giordano. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-joins-rally-against-georgia-new-government/ Greta Thunberg nanatevin-daharana fihetsiketsehana manohitra ny fitondran' i Jeôrjia]. ''Politico''. 4 Novambra 2024. Novangiana ny 19 Novambra 2024.</ref> Tamin' ny tafatafa iray izy nilaza hoe "Ny hany vokatra hivoaka amin' ny [COP29] dia fianjerana, fifampiraharahana bebe kokoa, ary fanapahan-kevitra an' ohatra izay toa tsara an-tsoratra fotsiny nefa tena fandokafana maitso ihany."<ref name="Rasmus Canbäck"/> Avy eo izy nitsidika an' i Armenia, izay nilazany hoe "Tsy maintsy atsahatsika ny fanaovana fivoriana momba ny toetrandro any amin' ny tany toa an' i Azerbaijan, firenena izay mampijaly mafy ny mponina ao aminy."<ref>Emily Hanna. [https://www.civilnet.am/en/news/806097/greta-thunberg-in-armenia-the-intersection-of-climate-and-human-rights-at-cop29/ Greta Thunberg ao Armenia: Ny fihaonan' ny toetrandro sy ny zon' olombelona ao amin' ny COP29]. ''CivilNet''. 19 Novambra 2024. Novangiana ny 19 Novambra 2024.</ref> Tamin' ny fihetsiketsehana iray teo anoloan' ny foiben' ny delegasionan' ny Firenena Mikambana tao [[Yerevan]], nilaza izy hoe "Mampirisika ny haino aman-jery iraisam-pirenena sy ireo manana fahefana ao [[Baku]] izahay mba hitsidika ireo babo Armeniana sy hitaky ny famotsorana avy hatrany ny gadra politika, ny gadra an' ady ary ny babo rehetra."<ref>[https://www.newarab.com/news/greta-thunberg-urges-release-armenians-azerbaijan Mpikatroka Greta Thunberg miantso ny famotsorana Armeniana ao Azerbaijan]. ''The New Arab''. 16 Novambra 2024. Novangiana ny 19 Novambra 2024.</ref><ref name="z664">Anna Harutyunyan. [https://armenianweekly.com/2024/11/18/greta-thunberg-visits-armenia-denounces-azerbaijans-crimes/ Greta Thunberg nitsidika an' i Armenia, nanameloka ny helok' i Azerbaijan]. ''The Armenian Weekly''. 18 Novambra 2024. Novangiana ny 12 Jona 2025.</ref><ref name="a096">[https://armenpress.am/en/article/1204754 Taorian' ny fanafoanana ny COP-29 tao Baku, Greta Thunberg nitsidika an' i Armenia]. ''Armenpress''. 13 Novambra 2024. Novangiana ny 12 Jona 2025.</ref> Tany Armenia koa izy nitsidika ny [[Pink Armenia]], izay nilaza hoe "Misaotra an' i Greta Thunberg izahay noho izy nampiakatra ny olana lehibe misy any Armenia teo amin' ny sehatra iraisam-pirenena sy noho izy nampiseho firaisankina tamin' ny hetsika LGBT+."<ref name="l083">[https://pinkarmenia.org/en/news-events/24recap11/ Famintinana {{!}} Novambra 2024]. ''Pink Armenia''. 2 Desambra 2024. Novangiana ny 12 Jona 2025.</ref> == Fihevitr' i Thunberg momba ny fiovan' ny toetrandro == [[File:Greta Thunberg- World Economic Forum (Davos).webm|thumb|right|thumbtime=05:27|Lahatsary misy an' i Thunberg miteny tamin' ny [[World Economic Forum]] 2019 tao Davos]] [[File:FFF Berlin 2019-07-19 055.jpg|thumb|right|Thunberg manao kabary tamin' ny fitokonana an-tsekoly ho an' ny fiovan' ny toetrandro tamin' ny Jolay 2019 tao Berlin]] Nilazan' i Thunberg fa miatrika [[Krizin' ny toetrandro|krizy iankinan' ny aina noho ny hafanan' ny tany]] ny olombelona<ref name="politico.eu">Kalina Oroschakoff. [https://www.politico.eu/article/global-climate-icon-finds-that-political-change-is-complicated/ Sari-tarehin' ny toetrandro Greta Thunberg mahita fa “sarotra” ny fiovana ara-politika]. ''Politico''. 16 Avrily 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190806050104/https://www.politico.eu/article/global-climate-icon-finds-that-political-change-is-complicated/ (6 Aogositra 2019).</ref> ary mitazona ho tompon' andraikitra ny [[tarana-maro be taorian' ny ady]] sy ny taranaka nifandimby rehetra tamin' ny famoronana sy fanohizana fiovana manimba ny toetran' ny Tany.<ref>Greta Thunberg. [https://www.democracynow.org/2018/12/13/you_are_stealing_our_future_greta ''Mangalaranareo ny hoavinay'': Greta Thunberg, 15 taona, manameloka ny tsy fandraisan' izao tontolo izao andraikitra amin' ny fiovan' ny toetrandro]. ''Democracy Now!''. 13 Desambra 2018. Novangiana ny 13 Desambra 2018. Mpanadihady: [[Amy Goodman]]. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190104231252/https://www.democracynow.org/2018/12/13/you_are_stealing_our_future_greta (4 Janoary 2019).</ref> Mampiasa ohatra sary mazava izy (ohatra hoe “may ny tranontsika”) hanasongadinana ny ahiahiny ary matetika miteny mivantana amin' ny mpitarika ara-barotra sy ara-politika momba ny tsy fahombiazan' izy ireo handray andraikitra iraisana hentitra.<ref name="Nation0128">Mark Hertsgaard. [https://www.thenation.com/article/greta-thunberg-climate-change-davos/ Tonga ny Ankizin' ny Toetrandro]. ''[[The Nation]]''. 28 Janoary 2019. Novangiana ny 14 Febroary 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190215050427/https://www.thenation.com/article/greta-thunberg-climate-change-davos/ (15 Febroary 2019).</ref><ref name="auto1">Andrea Germanos. [https://www.commondreams.org/news/2018/10/31/our-darkest-hour-declaration-rebellion-new-group-vows-mass-civil-disobedience-save ''Ity no ora maizintsika indrindra'': Amin' ny Fanambarana fikomiana, vondrona vaovao manome toky hanao tsy fankatoavana sivily faobe hamonjena ny Tany]. ''Common Dreams''. 31 Oktobra 2018. Novangiana ny 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20181118205840/https://www.commondreams.org/news/2018/10/31/our-darkest-hour-declaration-rebellion-new-group-vows-mass-civil-disobedience-save (18 Novambra 2018).</ref> Nilaza i Thunberg fa hisy fiantraikany tsy mitovy amin' ny tanora ny fiovan' ny toetrandro, izay hisy vokany lalina amin' ny hoaviny. Nilazany fa mety tsy hanana hoavy intsony ny taranany satria "novidiana ilay hoavy mba hahazoan' olona vitsy vola tsy hay eritreretina."<ref name="Guardian MPS Speech">Greta Thunberg. [https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/23/greta-thunberg-full-speech-to-mps-you-did-not-act-in-time ''Tsy nanao ara-potoana ianareo'': ny lahatenin' i Greta Thunberg feno tamin' ny parlemanta]. ''The Guardian''. 23 Avrily 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190831214211/https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/23/greta-thunberg-full-speech-to-mps-you-did-not-act-in-time (31 Aogositra 2019).</ref> Nilazany koa fa ny olona ao amin' ny [[Atsimon' izao tontolo izao]] no hijaly indrindra amin' ny fiovan' ny toetrandro, na dia izy ireo aza no nandray anjara kely indrindra tamin' ny famoahana gazy karbonika.<ref>Jake Johnson. [https://www.commondreams.org/news/2019/06/07/challenging-us-all-confront-realities-climate-crisis-greta-thunberg-and-fridays ''Noho ny nananany hery hanentanana antsika rehetra hiatrika ny zava-misy amin' ny krizin' ny toetrandro,'' Greta Thunberg sy ny Fridays for Future nandresy ny loka lehibe indrindra momba ny zon' olombelona avy amin' i Amnesty]. ''Common Dreams''. 7 Jona 2019. Novangiana ny 26 Janoary 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20200127022414/https://www.commondreams.org/news/2019/06/07/challenging-us-all-confront-realities-climate-crisis-greta-thunberg-and-fridays (27 Janoary 2020).</ref> Naneho fanohanana ireo mpikatroka tanora hafa avy amin' ny firenena an-dalam-pandrosoana izy izay efa miatrika ny [[vokatry ny fiovan' ny toetrandro]]. Tamin' ny fitenenana nataony tao Madrid tamin' ny Desambra 2019 dia nilaza izy hoe "Isika miresaka momba ny hoavintsika, izy ireo miresaka momba ny ankehitriny."<ref name="AP Focus on Others">Frank Jordans; Aritz Parra. [https://apnews.com/baa29614a79cbcd2edb83b9e3f7de90f Be loatra ny momba an' i Greta ve? Mpikatroka miantso ny hanomezana lanja ny hafa]. ''[[Associated Press News]]''. 9 Desambra 2019. Novangiana ny 9 Febroary 2020. Tahiry: (9 Febroary 2020).</ref> Tamin' ny sehatra iraisam-pirenena, manakiana ny mpitarika eran-tany izy satria mino fa tsy ampy ny hetsika raisina hampihenana ny famoahana entona maneran-tany.<ref name="auto">Greta Thunberg. [https://www.youtube.com/watch?v=RjsLm5PCdVQ&t=2m23s ''Tiako hihorohoro ianareo'': zazavavy 16 taona manome fampitandremana momba ny toetrandro tao Davos]. ''Guardian News'' tamin' ny alalan' ny YouTube. 25 Janoary 2019. Novangiana ny 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190917150326/https://www.youtube.com/watch?v=RjsLm5PCdVQ&t=2m23s (17 Septambra 2019).</ref> Nilazany fa tsy ampy ny fampihenana famoahana, fa tsy maintsy aotra tanteraka raha tiana ho voatazona ambanin' ny 1,5 °C ny hafanan' ny tany. Tamin' ny fitenenana nataony tao amin' ny [[Parlemanta Britanika]] tamin' ny Avrily 2019 dia nilaza izy hoe "Ny zava-misy fa miresaka momba ny 'fampihenana' fa tsy ny 'fampitsaharana' famoahana isika no mety ho hery lehibe indrindra mahatonga ny fitohizan' ny raharaha toy ny mahazatra."<ref name="Our house is on fire">Greta Thunberg. [https://www.theguardian.com/environment/2019/jan/25/our-house-is-on-fire-greta-thunberg16-urges-leaders-to-act-on-climate ''May ny tranontsika'': Greta Thunberg, 16 taona, manentana mpitarika mba haka andraikitra amin' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 25 Janoary 2019. Novangiana ny 14 Febroary 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190725051443/https://www.theguardian.com/environment/2019/jan/25/our-house-is-on-fire-greta-thunberg16-urges-leaders-to-act-on-climate (25 Jolay 2019).</ref><ref>Christopher Caldwell. [https://www.nytimes.com/2019/08/02/opinion/climate-change-greta-thunberg.html Hevitra | Ny olana amin' ny fikatrohan' i Greta Thunberg momba ny toetrandro]. ''The New York Times''. 2 Aogositra 2019. Novangiana ny 21 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190819194121/https://www.nytimes.com/2019/08/02/opinion/climate-change-greta-thunberg.html (19 Aogositra 2019).</ref> Nilazany koa fa amin' ny fandraisana andraikitra ilaina dia tsy tokony hihaino azy ny mpanao politika, fa tokony hihaino ny siantifika izay manazava ny fomba hikarakarana ny krizy.<ref>[https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists ''Krizin' ny toetrandro iankinan' ny aina. Henoy ny siantifika'']. ''[[BBC News]]''. 14 Aogositra 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190814200923/https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists (14 Aogositra 2019).</ref><ref name="Our house is on fire"/> Araka ny voalazan' ireo mpahay siansa ara-politika Mattia Zulianello sy Diego Ceccobelli, azo faritana ho ekôcentrisma teknokratika ny hevitr' i Thunberg, izay miorina amin' ny "fanandratana ny vox scientifica".<ref>Mattia Zulianello; Diego Ceccobelli. ''Don't Call it Climate Populism: on Greta Thunberg's Technocratic Ecocentrism''. ''The Political Quarterly''. 2020. Vol. 91, laharana 3, p. 623–631. doi:10.1111/1467-923X.12858. Novangiana ny 3 Septambra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20210903160758/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1467-923X.12858 (3 Septambra 2021).</ref> Manokana kokoa, nilaza i Thunberg fa tsy ampy ny fifanarahana natao tao amin' ny Fifanarahana tao Paris mba hamerana ny fiakaran' ny hafanan' ny tany ho 1,5 °C, ary ilaina ny mihen-danja haingana ny fiakaran' ny tsipika famoahana entona manafana ny tany tsy tara kokoa noho ny taona 2020, araka ny voalazan' ny [[Tatitra manokana momba ny fiakaran' ny hafanan' ny tany 1.5 °C|Tatitra manokana momba ny fiakaran' ny hafanan' ny tany 1,5 °C]] navoakan' ny IPCC tamin' ny 2018.<ref>Andrea Germanos. [https://www.commondreams.org/news/2019/07/29/deliver-fundamental-message-survival-future-generations-greta-thunberg-sail-atlantic Hanaterana 'Hafatra Fototra' ho an' ny 'Fahaveloman' ny taranaka ho avy,' Greta Thunberg hananika sambo hanandrana ny Atlantika ho an' i Amerika]. ''Common Dreams''. 29 Jolay 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190831085522/https://www.commondreams.org/news/2019/07/29/deliver-fundamental-message-survival-future-generations-greta-thunberg-sail-atlantic (31 Aogositra 2019).</ref><ref name="Guardian MPS Speech" /> Tamin' ny Febroary 2019, tamin' ny fivoriana tao amin' ny [[Vaomieran' ny Toekarena sy ny Fiaraha-monina Eoropeana]], nilaza izy fa ny tanjon' ny Vondrona Eoropeana amin' ny fampihenana 40% amin' ny famoahana entona hatramin' ny taona 2030 dia "tsy ampy hiarovana ny hoavin' ny ankizy mitombo amin' izao fotoana izao"<ref><blockquote>not sufficient to protect the future for children growing up today</blockquote></ref> ary tsy maintsy mampihena 80% ny famoahana {{CO2}} ny EU, indroa avo heny noho ilay tanjona 40%.<ref name="auto2">Lachlan Carmichael. [https://news.yahoo.com/climate-activist-thunberg-urges-eu-double-carbon-reduction-111042030.html Mpikatroka momba ny toetrandro Thunberg miantso ny EU hanamafy avo roa heny ny tanjon' ny fampihenana karbônina]. ''Agence France-Presse'' tamin' ny alalan' i Yahoo! News. 22 Febroary 2019. Novangiana ny 22 Febroary 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190221172831/https://news.yahoo.com/climate-activist-thunberg-urges-eu-double-carbon-reduction-111042030 (21 Febroary 2019).</ref><ref>Jennifer Rankin. [https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/21/greta-thunberg-tells-eu-your-greenhouse-gas-targets-are-too-low Greta Thunberg milaza amin' ny EU: ambany loatra ny tanjonareo momba ny entona manafana ny tany]. ''The Guardian''. 21 Febroary 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190901001043/https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/21/greta-thunberg-tells-eu-your-greenhouse-gas-targets-are-too-low (1 Septambra 2019).</ref> Namerina ny heviny momba ny tsy fandraisana andraikitra ara-politika indray i Thunberg tamin' ny tafatafa iray tamin' ny Novambra 2020 izay nilazany hoe "faly ny mpitondra mametraka tanjona ho an' ny am-polony taona ho avy, nefa misalasala rehefa ilaina ny hetsika maika." <ref name="carrington-2020-11-09">Damian Carrington. [''Mpihatsaravelatsihy sy fandokafana maitso'': Greta Thunberg manakiana mpitondra amin' ny krizin' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 9 Novambra 2020. Novangiana ny 9 Novambra 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20201109130732/https://www.theguardian.com/environment/2020/nov/09/hypocrites-and-greenwash-greta-thunberg-climate-crisis (9 Novambra 2020).</ref> Nanakiana ny [[Drafitra maitso eoropeana]] izy, izay mikendry ny hahatonga ny Vondrona Eoropeana ho [[aotra karbonina]] amin' ny taona 2050,<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2020/jul/21/greta-thunberg-says-eu-recovery-plans-climate-provisions-inadequate Greta Thunberg milaza fa tsy ampy ny fepetra momba ny toetrandro ao amin' ny drafitra famerenana amin' laoniny ny EU]. ''The Guardian''. 21 Jolay 2020. Novangiana ny 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041531/https://www.theguardian.com/environment/2020/jul/21/greta-thunberg-says-eu-recovery-plans-climate-provisions-inadequate (30 Oktobra 2021).</ref> nilaza fa "mandefa hafatra mazava fa misy hetsika tena izy sy ampy atao, nefa tsy misy akory izany. Tsy mifampiraharaha ny natiora, ary tsy afaka manao fifanarahana amin' ny fizika ianao."<ref>[https://euobserver.com/green-deal/147633 Thunberg miantso ny lalàna vaovao momba ny toetrandro EU hoe 'fandresena lahatra']. ''EUobserver''. 5 Martsa 2020. Novangiana ny 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041520/https://euobserver.com/green-deal/147633 (30 Oktobra 2021).</ref> Tamin' ny Jolay 2020, i Thunberg, [[Luisa Neubauer]], [[Anuna De Wever]] ary [[Adélaïde Charlier]] dia nanoratra taratasy misokatra ho an' ireo mpitarika rehetra ao amin' ny EU sy ireo filoha mpanjaka nilaza fa tsy maintsy "miaro ny hanaovana ny [[ekosida]] ho heloka iraisam-pirenena eo anivon' ny Fitsarana Heloka Bevava Iraisam-pirenena."<ref>Sophie Yeo. [https://www.bbc.com/future/article/20201105-what-is-ecocide Ekosida: Tokony ho heloka ve ny famonoana ny natiora?]. ''BBC''. 6 Novambra 2020. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230907204335/https://www.bbc.com/future/article/20201105-what-is-ecocide (7 Septambra 2023).</ref><ref>[https://www.stopecocide.earth/supporters Mpanohana ny Lalàn' ny Ekosida]. ''Stop Ecocide International''. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230606045438/https://www.stopecocide.earth/supporters (6 Jona 2023).</ref> Tamin' ny Jona 2023, niantso ny famotehana ny tohodranon' i Kakhovka tany Okraina nataon' i Rosia ho ekosida i Thunberg ary niantso ny hampiantsoana fitsarana, nilaza hoe "Tsy maintsy tompon' andraikitra amin' ny hetsika sy ny heloka nataony i Rosia. Ny mason' izao tontolo izao dia mitodika amin' izy ireo izao."<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/thunberg-criticises-russia-over-ukraine-dam-ecocide-2023-06-09 Thunberg manakiana an' i Rosia momba ny 'ekosida' tamin' ny tohodranon' i Okraina]. ''Reuters''. 9 Jona 2023. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230611185745/https://www.reuters.com/world/europe/thunberg-criticises-russia-over-ukraine-dam-ecocide-2023-06-09 (11 Jona 2023).</ref><ref>[https://news.yahoo.com/greta-thunberg-joins-rally-bonn-112305595.html Greta Thunberg nanatevin-daharana fihetsiketsehana tao Bonn manohitra ny ekosidan' i Rosia tao Okraina]. ''Yahoo News''. 15 Jona 2023. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230616133130/https://news.yahoo.com/greta-thunberg-joins-rally-bonn-112305595.html (16 Jona 2023).</ref> Tamin' ny tafatafa iray vetivety talohan' ny [[Fivoriana 2021 momba ny fiovan' ny toetrandro ao amin' ny Firenena Mikambana]] (COP26) tao Glasgow, rehefa nanontaniana an' i Thunberg hoe hatraiza ny fanantenany fa hahazo vokatra ilay fivoriana, dia namaly izy hoe "Tsy nisy zavatra niova hatramin' ny taona lasa. Hilaza ny mpitondra hoe 'hataontsika izao sy izao, hanambatra hery isika dia hahatratra an' izao', nefa tsy hanao na inona na inona. Mety misy zavatra an' ohatra fotsiny, kaonty foronina, zavatra tsy misy fiantraikany lehibe. Afaka manana COP maro isika, saingy tsy hisy tena vokatra hivoaka avy aminy."<ref name=hattenstone>Simon Hattenstone. [https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2021/sep/25/greta-thunberg-i-really-see-the-value-of-friendship-apart-from-the-climate-almost-nothing-else-matters Tafatafa: Ny fiovàn' i Greta Thunberg]. ''The Guardian''. 25 Septambra 2021. Novangiana ny 25 Septambra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030164705/https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2021/sep/25/greta-thunberg-i-really-see-the-value-of-friendship-apart-from-the-climate-almost-nothing-else-matters (30 Oktobra 2021).</ref> Niantso an' i [[Xi Jinping]], filohan' i Sina, izy ho "mpitarika fitondrana jadona" ary nilaza fa "ny demokrasia no vahaolana voalohany amin' ny krizin' ny toetrandro, satria ny hany afaka manavotra antsika amin' ity toe-javatra ity dia ... tsindry goavana avy amin' ny vahoaka."<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2021/oct/12/greta-thunberg-cop26-interview Greta Thunberg: vonona hihaona amin' i Biden amin' ny Cop26 aho saingy aza manantena be]. ''The Guardian''. 12 Oktobra 2021. Novangiana ny 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041519/https://www.theguardian.com/environment/2021/oct/12/greta-thunberg-cop26-interview (30 Oktobra 2021).</ref> == Fanehoan-kevitra sy fiantraikany avy amin' ny besinimaro == === Akademisiana === Tamin' ny Febroary 2019, akademisiana 224 no nanao sonia taratasy misokatra fanohanana nilaza fa nahazo aingam-panahy tamin' ny hetsiky ny Thunberg sy ireo ankizy mpianatra nitokona izy ireo tamin' ny fanaovana re feo.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/13/school-climate-strike-childrens-brave-stand-has-our-support Fitokonana noho ny toetrandro ataon' ny ankizy an-tsekoly: mijoro am-pahasahiana, manohana izahay]. ''The Guardian''. 13 Febroary 2019. Fidirana 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190825072245/https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/13/school-climate-strike-childrens-brave-stand-has-our-support (25 Aogositra 2019).</ref> Io fanohanana avy amin' ny akademisiana, anisan' izany ny mpahay siansa maro, io dia mifanohitra tanteraka amin' ny fanoherana izay matetika azon' i Thunberg avy amin' ny mpanao politika.<ref>Briand F. 2012. ''Making research count in marine governance – The communication challenge''. ''CIESM Marine Policy Series'' laharana 3, 36 p. ISSN 2306-4897 [https://www.ciesm.org/FBriand_comm&governance.pdf]</ref> === Mpanao politika === Nifanena tamin' ny mpanao politika sy mpitarika eran-tany maro i Thunberg saingy nilaza fa tsy mahita na mpanao politika iray akory izy izay nahatonga azy ho gaga. Rehefa nanontaniana momba an' i [[Jacinda Ardern]], Praiminisitra an' i Novely Zelandy, izay nilaza fa olana iankinan' ny aina na fahafatesana ny krizin' ny toetrandro, dia naneho hevitra i Thunberg hoe: “Mahatsikaiky fa heverin' ny olona ho mpitarika amin' ny toetrandro i Jacinda Ardern sy ny toa azy. Izay no mampiseho fa tena kely ny fahalalan' ny olona momba ny krizin' ny toetrandro.”<ref>"It's funny that people believe Jacinda Ardern and people like that are climate leaders. That just tells you how little people know about the climate crisis."</ref> Nilaza i Thunberg fa tsy miraharaha teny sy fihetseham-po izy: “Mazava loatra fa tsy nihena ny famoahana entona. Tsy ilaina akory ny milaza fa tsy manao na inona na inona ireo olona ireo.”<ref>"Obviously the emissions haven't fallen. It goes without saying that these people are not doing anything."</ref> Raha ny marina, nitombo 2% tamin' ny 2019 ny famoahana entona manafana ny toetrandro ao Novely Zelandy.<ref name="Hattenstone-2021" /> Sekretera Jeneralin' ny Firenena Mikambana [[António Guterres]] dia nanohana ny fitokonana sekoly natombok' i Thunberg, niaiky hoe: “Ny taranako tsy nahavita namaly araka ny tokony ho izy ny fanamby lehibe ateraky ny fiovan' ny toetrandro. Tsapan' ny tanora lalina izany. Tsy mahagaga raha tezitra izy ireo.”<ref>"My generation has failed to respond properly to the dramatic challenge of climate change. This is deeply felt by young people. No wonder they are angry."</ref><ref>António Guterres. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/mar/15/climate-strikers-urgency-un-summit-world-leaders Tokony hanentana antsika rehetra handray andraikitra amin' ny fivoriana manaraka an' ny ONU ny mpitokona noho ny toetrandro]. ''The Guardian''. 15 Martsa 2019. Fidirana 18 Martsa 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190318075042/https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/mar/15/climate-strikers-urgency-un-summit-world-leaders (18 Martsa 2019).</ref> Tamin' ny hetsika iray tao Novely Zelandy tamin' ny Mey 2019, nilaza i Guterres fa “tsy mandresy amin' ny ady amin' ny fiovan' ny toetrandro” ny taranany ary anjaran' ny tanora no “hamonjy ny tany”.<ref>"not winning the battle against climate change" / "rescue the planet"</ref><ref>Jason Walls. [https://www.nzherald.co.nz/politics/news/article.cfm?c_id=280&objectid=12230530 Sekretera Jeneralin' ny ONU Antonio Guterres nilaza fa tokony nanao bebe kokoa momba ny fiovan' ny toetrandro ny taranany]. ''[[The New Zealand Herald]]''. 13 Mey 2019. Fidirana 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190516124801/https://www.nzherald.co.nz/politics/news/article.cfm?c_id=280&objectid=12230530 (16 Mey 2019).</ref> [[File:Greta Thunberg urges MEPs to show climate leadership - 49617793623.jpg|thumb|Thunberg miantso ny [[MPE]] haneho fitarika amin' ny toetrandro, nahazo fiderana mitsangana, 2020.]] Ireo kandidà Demaokrata tamin' ny [[Fifidianana filohan' i Etazonia 2020]], anisan' izany [[Kamala Harris]], [[Beto O'Rourke]], ary [[Bernie Sanders]], dia naneho fanohanana taorian' ny lahateniny tamin' ny fivoriana hetsika tamin' ny Septambra 2019 tao New York.<ref>Tess Bonn. [https://thehill.com/hilltv/rising/462777-climate-change-activist-greta-thunberg-terrifies-people Mpikatroka momba ny toetrandro: ny “lasa endrik' ity olana ity” i Thunberg dia mampatahotra olona maro]. ''[[The Hill (newspaper)|The Hill]]''. 24 Septambra 2019. Fidirana 26 Janoary 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191207021714/https://thehill.com/hilltv/rising/462777-climate-change-activist-greta-thunberg-terrifies-people (7 Desambra 2019).</ref> Nanamarika ny Kansilera alemà Angela Merkel fa ny mpikatroka tanora toa an' i Thunberg no nanosika ny governemantany hihafaingana amin' ny hetsika momba ny toetrandro.<ref>[https://www.france24.com/en/20190719-merkel-says-greta-thunberg-drove-us-move-climate-change Nilaza i Merkel fa “noteren' i Greta Thunberg” izy ireo hiroso amin' ny fiovan' ny toetrandro]. ''[[France 24]]''. 19 Jolay 2019. Fidirana 28 Janoary 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20200128111722/https://www.france24.com/en/20190719-merkel-says-greta-thunberg-drove-us-move-climate-change (28 Janoary 2020).</ref> Noharanitan' ny mpanao politika ihany koa i Thunberg sy ny fampielezany, manomboka amin' ny fanafihana manokana ka hatramin' ny filazana fa manatsotra tafahoatra olana sarotra izy. Anisan' ireo mpitsikera i [[Scott Morrison]], Praiminisitra Aostraliana,<ref>David Crowe. [https://www.smh.com.au/politics/federal/morrison-warns-against-needless-anxiety-after-thunberg-climate-speech-20190925-p52uma.html Morrison mampitandrina amin' ny “fiahiahiana tsy ilaina” taorian' ny lahatenin' i Thunberg momba ny toetrandro]. ''The Sydney Morning Herald''. 25 Septambra 2019. Fidirana 31 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191031131722/https://www.smh.com.au/politics/federal/morrison-warns-against-needless-anxiety-after-thunberg-climate-speech-20190925-p52uma.html (31 Oktobra 2019).</ref> ny kansilera alemà [[Angela Merkel]],<ref>Oliver Moody. [https://www.thetimes.com/world/europe/article/worlds-leaders-turn-on-greta-thunberg-after-legal-move-over-carbon-emissions-w3dnr75bs Mpitarika eran-tany mihodina manohitra an' i Greta Thunberg taorian' ny hetsika ara-dalàna momba ny entona karbônina]. ''[[The Times]]''. 26 Septambra 2019. Fidirana 31 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191031132127/https://www.thetimes.co.uk/article/worlds-leaders-turn-on-greta-thunberg-after-legal-move-over-carbon-emissions-w3dnr75bs (31 Oktobra 2019).</ref> ny filoha frantsay [[Emmanuel Macron]],<ref>[https://www.businessinsider.com/french-president-reacts-to-greta-thunbergs-climate-change-lawsuit-2019-9 Nilazan' i Emmanuel Macron fa “hampiteraka fifandrafiana” i Thunberg rehefa nitory an' i Frantsa noho ny tsy fandraisana andraikitra amin' ny hafanan' ny tany]. ''Business Insider''. 24 Septambra 2019. Fidirana 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041519/https://www.businessinsider.com/french-president-reacts-to-greta-thunbergs-climate-change-lawsuit-2019-9 (30 Oktobra 2021).</ref> ny filoha rosiana [[Vladimir Putin]],<ref>[https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg-idUSKBN1WH1FM Putin: Tsy mizara hafaliana amin' ny lahatenin' i Greta Thunberg ao amin' ny ONU aho]. ''[[Reuters]]''. 2 Oktobra 2019. Fidirana 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20201126023602/https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg-idUSKBN1WH1FM (26 Novambra 2020).</ref> ny [[OPEC]] (Fikambanan' ny Fanjakana Mpamokatra Solitany) ary imbetsaka ny filoha amerikanina [[Donald Trump]].<ref>[https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11 Mpikatroka momba ny toetrandro no “fandrahonana lehibe indrindra” ho an' ny sehatry ny solitany: hoy ny OPEC]. Agence France-Presse. 2 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190704220750/https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11 (4 Jolay 2019).</ref> Tamin' ny Septambra 2019, nizara lahatsary i Trump ahitana an' i Thunberg tezitra niteny tamin' ny mpitarika eran-tany, miaraka amin' ny teniny hoe “maty ny olona, potika tanteraka ny rafitra tontolo iainana; eo am-piandohan' ny [[Fongotra Holosena|fongotra faobe]] isika.” Nanoratra i Trump tao amin' ny Twitter hoe: “Toa tovovavy sambatra be izy, miandrandra hoavy mamirapiratra sy mahafinaritra. Mahafinaritra ny mahita!” Namaly i Thunberg tamin' ny fanovana ny mombamomba azy ao Twitter araka ny famaritany, ary nilaza fa tsy azony “ny antony hisafidianan' ny olon-dehibe haneso ankizy sy tanora noho ny fifandraisana sy ny fandraisana andraikitra amin' ny siansa raha afaka manao zavatra tsara izy ireo.”<ref>Loharano maromaro: * Veronica Stracqualursi. [https://edition.cnn.com/2019/09/24/politics/trump-greta-thunberg-climate-change-trnd/index.html Trump maneso an' i Greta Thunberg, tanora mpikatroka momba ny toetrandro]. ''[[CNN]]''. 25 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191005131531/https://edition.cnn.com/2019/09/24/politics/trump-greta-thunberg-climate-change-trnd/index.html (5 Oktobra 2019). * Michelle Nichols. [https://www.reuters.com/article/us-climate-change-un-thunberg/teenage-climate-activist-thunberg-takes-on-trumps-twitter-taunt-idUSKBN1W9299 Tanora mpikatroka Thunberg mamaly ny fanesoan' i Trump ao Twitter]. ''[[Reuters]]''. 25 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191005073433/https://www.reuters.com/article/us-climate-change-un-thunberg/teenage-climate-activist-thunberg-takes-on-trumps-twitter-taunt-idUSKBN1W9299 (5 Oktobra 2019). * Rob Gilles; Frank Jordans. [https://www.apnews.com/deb9b5aea9b24ee6a579f242d9149982 Greta: Maneso ankizy ny olon-dehibe satria atahoran' izy ireo ny fomba fijeriny]. ''[[Associated Press News]]''. 28 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190930202854/https://www.apnews.com/deb9b5aea9b24ee6a579f242d9149982 (30 Septambra 2019). * [https://news.yahoo.com/trump-slammed-trolling-greta-thunberg-climate-speech-071912588.html Voatsikera i Trump noho ny fanesoana ny lahatenin' i Greta Thunberg]. [[Agence France-Presse]]. 25 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191006232010/https://news.yahoo.com/trump-slammed-trolling-greta-thunberg-climate-speech-071912588.html (6 Oktobra 2019).</ref> Tamin' ny Desambra 2019, naneso azy indray i Trump rehefa notononina ho ''Time'' Olona 2019 i Thunberg, ka nibitsika hoe: “Tena adaladala. Tokony hiasa amin' ny olan' ny fitantanana hatezerany i Greta, dia handeha hijery sarimihetsika taloha tsara miaraka amin' ny namana! Milamina Greta, milamina!”<ref>Laurel Wamsley. [https://www.npr.org/2019/12/12/787488397/after-greta-thunberg-wins-time-honor-trump-tweets-chill-and-go-to-the-movies Rehefa nahazo ny voninahitr' ny ''Time'' i Greta Thunberg, i Trump manoro hevitra hoe “milamìna” ary hijery sarimihetsika]. ''NPR''. 12 Desambra 2019. Fidirana 21 Janoary 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230121224810/https://www.npr.org/2019/12/12/787488397/after-greta-thunberg-wins-time-honor-trump-tweets-chill-and-go-to-the-movies (21 Janoary 2023).</ref> Namaly i Thunberg tamin' ny fanovana ny mombamomba azy tao Twitter ho: “Tovovavy iray miasa amin' ny olan' ny fitantanana hatezerana. Amin' izao fotoana izao dia miala sasatra ary mijery sarimihetsika taloha miaraka amin' ny namana.”<ref>Derrick Bryson Taylor. [https://www.nytimes.com/2019/12/12/us/politics/greta-thunberg-trump.html Trump maneso an' i Greta Thunberg ao amin' ny Twitter, ary mamaly izy]. ''The New York Times''. 12 Desambra 2019. Fidirana 14 Desambra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191214194438/https://www.nytimes.com/2019/12/12/us/politics/greta-thunberg-trump.html (14 Desambra 2019).</ref> Nandritra ny [[Fifidianana filohan' i Etazonia 2020]], namaly ny bitsik' i Trump “Stop the count!” i Thunberg toy izao: “Tena adaladala. Tokony hiasa amin' ny olan' ny fitantanana hatezerana i Donald, dia handeha hijery sarimihetsika taloha tsara miaraka amin' ny namana! Milamina Donald, milamina!”<ref>[https://www.dw.com/en/greta-thunberg-mocks-trump-over-election-fraud-claims/a-55516598 Greta Thunberg maneso an' i Trump momba ny filazan' ny hosoka tamin' ny fifidianana]. ''[[Deutsche Welle]]''. Fidirana 15 Janoary 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20210121001221/https://www.dw.com/en/greta-thunberg-mocks-trump-over-election-fraud-claims/a-55516598 (21 Janoary 2021).</ref><ref>[https://globalnews.ca/news/7447420/greta-thunberg-donald-trump-tweet/ Greta Thunberg maneso ny hatezeran' i Trump: ‘Milamina, Donald, milamina!']. ''[[Global News]]''. Fidirana 15 Janoary 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20210121070803/https://globalnews.ca/news/7447420/greta-thunberg-donald-trump-tweet/ (21 Janoary 2021).</ref> Tamin' ny Oktobra 2019, nilaza i Putin fa “ankizivavy tsara sy marina fo” i Thunberg, sady nanolo-kevitra fa ampiasaina hanompoan' ny tombontsoan' ny hafa izy. Nitsikera azy izy ho “tsy ampy fampahafantarana”, nanampy hoe: “Tsy nisy nanazava tamin' i Greta fa sarotra sy tsy mitovy ny tontolo maoderina, ary ny olona ao Afrika na any amin' ny firenena aziatika maro te hiaina amin' ny haavon' ny harena mitovy amin' ny any Soeda.” Tahaka ny namaliany an' i Trump, dia novain' i Thunberg hanaraka io famaritana io ny mombamomba azy ao Twitter.<ref>Loharano maromaro: * Tania Snuggs. [https://news.sky.com/story/climate-change-activist-greta-thunberg-poorly-informed-claims-vladimir-putin-11826259 Putin: Tsy “ampy fampahafantarana” i Greta Thunberg]. ''[[Sky News]]''. 3 Oktobra 2019. Fidirana 4 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191004014745/https://news.sky.com/story/climate-change-activist-greta-thunberg-poorly-informed-claims-vladimir-putin-11826259 (4 Oktobra 2019). * [https://www.france24.com/en/20191004-greta-thunberg-mocks-putin-s-kind-girl-jibes-on-twitter Greta Thunberg maneso ny teny fanambanian' i Putin hoe “ankizivavy tsara” ao amin' ny Twitter]. ''[[France 24]]''. 4 Oktobra 2019. Fidirana 15 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191015213230/https://www.france24.com/en/20191004-greta-thunberg-mocks-putin-s-kind-girl-jibes-on-twitter (15 Oktobra 2019). * [https://apnews.com/6ea9262e7ea24efab5acf6ee877945fe Manambara i Putin fa ampiasaina ilay tanora mpikatroka momba ny toetrandro]. ''[[Associated Press News]]''. 3 Oktobra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191004082941/https://apnews.com/6ea9262e7ea24efab5acf6ee877945fe (4 Oktobra 2019). * Vladimir Soldatkin; Dmitry Zhdannikov. [https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg/putin-i-dont-share-excitement-about-greta-thunbergs-un-speech-idUSKBN1WH1FM Putin: Tsy mizara hafaliana amin' ny lahatenin' i Greta Thunberg ao amin' ny ONU aho]. ''[[Reuters]]''. 2 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191117151345/https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg/putin-i-dont-share-excitement-about-greta-thunbergs-un-speech-idUSKBN1WH1FM (17 Novambra 2019).</ref> Tamin' ny Desambra 2019, nibitsika i Thunberg hoe: “Raha tena marina, novonoina mihitsy ireo vahoaka teratany satria niezaka niaro ny ala amin' ny [[Fandravan-kazo tsy ara-dalàna ao amin' ny Ala Amazonia|fandravan-kazo tsy ara-dalàna]]. Im-betsaka. Mahamenatra fa mangina izao tontolo izao momba izany.” Rehefa nanontaniana momba io lohahevitra io roa andro tatỳ aoriana, dia namaly ny filohan' i Brezila tamin' izay [[Jair Bolsonaro]] hoe: “Nilaza i Greta fa maty ny Indiana satria niezaka niaro ny [[Ala Amazonia|Amazonia]] izy ireo. Mahavariana ny fomba anomezan' ny gazety feo ny zazavavy maditra tahaka izany.” Tamin' io andro io ihany dia novain' i Thunberg ny mombamomba azy ho {{lang|pt|pirralha}}, teny pôrtiogey midika hoe {{gloss|zazakely maditra}} nampiasain' i Bolsonaro.<ref>[https://g1.globo.com/natureza/noticia/2019/12/10/ativista-greta-thunberg-muda-descricao-no-twitter-para-pirralha-apos-declaracao-de-bolsonaro.ghtml Mpikatroka Greta Thunberg manova ny famaritana ao amin' ny Twitter ho ‘pirralha' taorian' ny tenin' i Bolsonaro]. ''G1''. 10 Desambra 2019. Fidirana 10 Desambra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191210155236/https://g1.globo.com/natureza/noticia/2019/12/10/ativista-greta-thunberg-muda-descricao-no-twitter-para-pirralha-apos-declaracao-de-bolsonaro.ghtml (10 Desambra 2019).</ref><ref>Tom Phillips. [http://www.theguardian.com/environment/2019/dec/10/greta-thunberg-jair-bolsonaro-brazil-indigenous-amazon Nampiantsika an' i Greta ho “pirralha” ny mpitarika farany havanana Breziliana Jair Bolsonaro]. ''[[The Guardian]]''. 10 Desambra 2019. Fidirana 26 Febroary 2022. Tahiry: https://web.archive.org/web/20220126133932/https://www.theguardian.com/environment/2019/dec/10/greta-thunberg-jair-bolsonaro-brazil-indigenous-amazon (26 Janoary 2022).</ref> Tamin' ny tantara navoakan' ny ''Time'' tamin' ny Mey 2019, namaly ny fanehoan-kevitra manevateva azony an-tserasera i Thunberg hoe: “Tena mampihomehy rehefa ny hany azon' ny olona atao dia ny maneso anao, na miresaka ny bika aman' endrinao na toetranao, satria midika izany fa tsy manana adihevitra na zavatra hafa holazaina izy ireo.”<ref name="time.com">Suyin Haynes. [https://time.com/collection/next-generation-leaders/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ ‘Ankehitriny dia miteny amin' izao tontolo izao aho.' Ahoana no nahatonga ny tanora mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg henoina] {{Wayback|url=https://time.com/collection/next-generation-leaders/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ |date=20190722212014 }}. ''Time''. 16 Mey 2019. Fidirana 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190722212014/https://time.com/collection-post/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ (22 Jolay 2019).</ref> Filohan' i Etazonia teo aloha sady solon-toeran' i Trump tatỳ aoriana [[Joe Biden]] dia namaly ny fanesoan' i Trump taorian' ny nahatongavan' i Thunberg ho Olona 2019 an' ny ''Time'', nibitsika tamin' i Trump hoe: “Karazana filoha manao tsindry hazo lena amin' ny tanora ve ianao? @realDonaldTrump, afaka mianatra amin' i Greta ianao momba ny dikan' ny maha-mpitarika.”<ref>Veronica Stracqualursi. [https://www.cnn.com/2019/12/12/politics/trump-greta-thunberg-time-person-of-the-year/index.html Trump maneso indray an' i Greta Thunberg, tanora mpikatroka momba ny toetrandro]. ''[[CNN]]''. 13 Desambra 2019. Fidirana 14 Desambra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191214214004/https://www.cnn.com/2019/12/12/politics/trump-greta-thunberg-time-person-of-the-year/index.html (14 Desambra 2019).</ref> Tamin' ny 30 Martsa 2021, [[Frans Timmermans]], Komisionera Eoropeana misahana ny Hetsika momba ny Toetrandro, dia nilaza tao amin' ny bitsika taorian' ny niresahany tamin' i Thunberg fa “Mijanona hifikitra amin' ny fanoloran-tena” ny Vaomiera hampanao ny [[Paikady iombonana momba ny fambolena]] “hanatanteraka ny tanjon' ny” [[Drafitra maitso eoropeana]].<ref>Politico. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-timmermans-not-doing-enough-to-green-eu-farm-policy/ Greta Thunberg: tsy ampy ny ataon' i Timmermans amin' ny fanalefahana ny politika ambanivohitra EU]. ''Politico''. 30 Martsa 2021. Fidirana 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041519/https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-timmermans-not-doing-enough-to-green-eu-farm-policy/ (30 Oktobra 2021).</ref> === Gazety === [[File:Greta Thunberg at the Parliament (33744698908).jpg|thumb|Thunberg nobahanan' ny mpanao gazety tao amin' ny Parlemanta Eoropeana, 2019]] Tamin' ny Aogositra 2019, nosoratan' i Scott Walsman tao amin' ''[[Scientific American]]'' fa ireo mpanohitra an' i Thunberg dia nanao fanafihana manokana, nanevateva ny "autisme"-ny, ary miha-miantehitra amin' ny fanafihana [[ad hominem]] mba hanalefahana ny fiantraikany.<ref>"launched personal attacks", "bash [her] autism", ary "increasingly rely on ad hominem attacks to blunt her influence"</ref> <ref>[https://www.scientificamerican.com/article/climate-deniers-launch-personal-attacks-on-teen-activist/ "Mpandainga ny fiovan' ny toetrandro manafika ankizy mpikatroka amin' ny fomba manokana." Scott Waldman, Scientific American, 9 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 29 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 10 Aogositra 2019.]</ref> Nosoratan' i Aditya Chakrabortty tao amin' ''The Guardian'', nilaza izy fa ireo mpanao gazety anisan' izany i [[Brendan O'Neill (mpanao gazety)|Brendan O'Neill]], [[Toby Young]], ny bilaogy ''[[Guido Fawkes]]'', ary koa [[Helen Dale]] sy [[Rod Liddle]] tao amin' ''[[The Spectator]]'' sy ''[[The Sunday Times]]'', dia nanao fanafihana manokana feno habibiana tamin' i Thunberg.<ref>"ugly personal attacks"</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/may/01/greta-thunberg-right-environmental-activist-attacks "Ny fanenjehana an' i Greta Thunberg dia porofo fa lany hevitra ny ankavanana." Aditya Chakrabortty, The Guardian, 1 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 21 Jolay 2019.] </ref> Mpanao gazety britanika amin' ny fahitalavitra [[Piers Morgan]] koa dia naneso an' i Thunberg. <ref>[https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/piers-morgan-gret-thunberg-extinction-rebellion-good-morning-britain_uk_5d9c5f7ee4b099389806106c "Nanesoeso an' i Greta Thunberg i Piers Morgan raha nanafika ireo 'mpihatsaravelatsihy Extinction Rebellion tsy menatra' izy." Ash Percival, HuffPost, 8 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 1 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 12 Martsa 2021.]</ref> Ho ampahany amin' ny [[fandavana ny fiovan' ny toetrandro]], ny antoko [[havan' ny havanana]] alemana [[Alternative for Germany]] (AfD) dia nanafika an' i Thunberg amin' ny fomba tena mahery vaika, hoy i Jakob Guhl, mpikaroka ao amin' ny [[Institute for Strategic Dialogue]].<ref>"in fairly vicious ways"</ref><ref>[https://www.theguardian.com/environment/2019/may/14/germanys-afd-attacks-greta-thunberg-as-it-embraces-climate-denial "AfD any Alemaina mihodina manohitra an' i Greta Thunberg rehefa mandray ny fandavana ny fiovan' ny toetrandro." Kate Connolly, The Guardian, 14 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 17 Jolay 2019.]</ref> Ny lahatsoratra Twitter nataon' i [[Arron Banks]] nilaza fa misy lozam-piaramanidina an-tsambo hafahafa mitranga amin' ny volana Aogositra mikasika an' i Thunberg dia nampahatezitra solombavambahoaka britanika maro, olo-malaza ary akademisiana.<ref>"freak yachting accidents do happen in August"</ref> Nilaza i [[Tanja Bueltmann]], mpanorina ny EU Citizens' Champion, fa nampiditra ny faharendrehan' ny ankizy ho amin' ny fialam-boliny i Banks ary nilaza izy fa ny ankamaroan' ireo manafika an' i Thunberg dia lehilahy fotsy, eo anelanelan' ny taona, avy amin' ny ankavanana ara-politika. <ref>[https://www.theguardian.com/uk-news/2019/aug/15/arron-banks-jokes-about-greta-thunberg-and-freak-yachting-accidents "Manao hatsikana momba an' i Greta Thunberg sy ny lozam-piaramanidina hafahafa i Arron Banks." Mattha Busby, The Guardian, 15 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 21 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 20 Aogositra 2019.]</ref> Nosoratan' i [[Gaby Hinsliff]] tao amin' ''The Guardian'' fa lasa toby vaovao amin' ny ady ara-kolontsaina Brexit i Thunberg, ary nilaza fa ny hatezerana ateraky ny fanafihana manokana nataon' ny Brexiteers tamin' i Thunberg dia manome azy ireo ny oksizenina tian' izy ireo amin' ny fifantohana ara-panjakana.<ref>"the new front in the Brexit culture war" ... "gives them the welcome oxygen of publicity"</ref><ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/17/greta-thunberg-brexit-culture-war-nigel-farage "Ahoana no nahatonga an' i Greta Thunberg ho toby vaovao amin' ny ady ara-kolontsaina Brexit." Gaby Hinsliff, The Guardian, 17 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 21 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 20 Aogositra 2019.]</ref> Tamin' ny Septambra 2019, nosoratan' i [[Nick Gillespie]] tao amin' ''[[Reason (gazety)|Reason]]'' fa mety avy am-po ny fihetsika feno fihetseham-po ataon' i Greta Thunberg, saingy na izany na ireo valiny mahatsiravina aterany aza dia tsy manome tari-dalana ho amin' ny politika ara-tontolo iainana tsara amin' izao tontolo izao mihamahan-karena isan' andro izao.<ref>"Greta Thunberg's histrionics are likely heartfelt but neither they nor the deplorable responses they conjure are a guide forward to good environmental policy in a world that is getting richer every day."</ref> <ref>[https://reason.com/2019/09/24/think-globally-shame-constantly-the-rise-of-greta-thunberg-environmentalism/ "Mieritrereta manerantany, menatra tsy an-kijanona: Ny fiakaran' ny tontolo iainana Greta Thunberg." Nick Gillespie, Reason, 24 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 12 Jolay 2022. Voatahiry tamin' ny 12 Jolay 2022.]</ref> Tamin' ny Aogositra 2021, nosoratan' i Yasmeen Serhan tao amin' ''[[The Atlantic]]'' fa i Thunberg dia lasa lasibatra amin' ny fampielezan-kevitra feno lainga sy teôria tsy marina avy amin' ny havanana sy ny [[ankavanana mpanohitra]], isan' izany ny famaritana azy ho toy ny ankizy tsy mitombina, fitaovan' ny havia, ary na dia ho [[Nazi]] aza.<ref>"the target of a barrage of disinformation and conspiracies" ... "including depictions of her as a spoiled child, a leftist pawn, and even a Nazi"</ref> <ref>[https://www.theatlantic.com/international/archive/2021/08/greta-thunberg-far-right-climate/619748/ "Rehefa mifandona amin' ny zatovo ny havanana." Yasmeen Serhan, The Atlantic, 14 Aogositra 2021. Nalaina tamin' ny 14 Aogositra 2021. Voatahiry tamin' ny 14 Aogositra 2021.]</ref> === "Greta Effect" === [[File:GrèveClimatGenève-27sept2019-041-RuesBasses.jpg|thumb|left|[[Fitokonana momba ny toetrandro Septambra 2019]] tao Genève]] Amin' ny famintinana ny fiantraikan' i Thunberg maneran-tany eo amin' ny adihevitra momba ny toetrandro, ny BBC dia nilaza fa izy dia ankasitrahana noho ny fampakarany ny fahatsiarovan' ny vahoaka maneran-tany momba ny fiovan' ny toetrandro, indrindra eo amin' ny tanora. Mpaneho hevitra maro no miantso izany hoe "vokatry Greta".<ref>BBC News, "Greta Thunberg: Iza moa ny mpikatroka momba ny toetrandro ary inona no vitany?" 29 Novambra 2019. Nalaina tamin' ny 26 Oktobra 2023. Voatahiry tamin' ny 25 Oktobra 2023. [https://www.bbc.com/news/world-europe-49918719]</ref> Ho setrin' ny fijoroany mahery, mpanao politika isan-karazany koa dia nanaiky ny filàna mifantoka amin' ny fiovan' ny toetrandro. Ny sekreteran' i Britaina misahana ny tontolo iainana, [[Michael Gove]], dia nilaza fa tsapany ny fankasitrahana lehibe, saingy koa andraikitra sy fahadisoana, rehefa nihaino azy izy. Nanaiky izy fa tsy nanao ampy ny taranaka misy azy hamahana ny olana. Ny mpanao politika avy amin' ny antoko Labour, [[Ed Miliband]], izay nampiditra ny [[Climate Change Act 2008]], dia nilaza hoe efa nampifoha anay ianao ary nampianatra lesona lehibe.<ref name="NEWS-Guardian(2019-04-23)" /> [[File:20200112 "Climate crisis" vs "Climate emergency" - Google search term usage.png|thumb|right|Nanomboka tamin' ny fiandohan' ny 2019, miaraka amin' ny fankasitrahana ampahibemaso mitombo ny asan' i Thunberg, ny angona avy amin' ny [[Google Trends]] dia mampiseho fitomboan' ny fikarohana ny teny hoe ''olana maika momba ny toetrandro'' (mena), sy ny teny hoe ''[[krizin' ny toetrandro]]'' (manga). Ny fiakarana tamin' ny 2006 dia nifandray tamin' ny famoahana ny sarimihetsika nataon' i [[Al Gore]], ''[[An Inconvenient Truth]]''.]] Tamin' ny Febroary 2019, nizara sehatra niaraka tamin' ny Filohan' ny Vaomiera Eoropeana [[Jean-Claude Juncker]] i Thunberg izay nilaza fa "Amin' ny vanim-potoana ara-bola manaraka 2021–2027, ny euro fahaefatra laniana ao amin' ny teti-bolan' ny EU dia ho amin' ny hetsika hanalefahana ny fiovan' ny toetrandro".<ref>Clare Roth, "Mpitarika mpianatra soedoà mahazo toky avy amin' ny EU handany miliara amin' ny toetrandro." Reuters, 21 Febroary 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 25 Jona 2019. [https://www.reuters.com/article/us-climatechange-teen-activist-idUSKCN1QA1RF]</ref> Nandray anjara lehibe ihany koa ny olan' ny toetrandro tamin' ny [[Fifidianana Parlemanta Eoropeana 2019]] tamin' ny Mey 2019,<ref name="Huggler">Justin Huggler, "Vokatry Greta? Ny toetrandro no lasa ivon' ny fifidianana eoropeana." The Daily Telegraph, 19 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 27 Mey 2019. [https://www.telegraph.co.uk/news/2019/05/19/europes-greens-sense-moment-climate-takes-centre-stage-elections/]</ref> rehefa nahazo vokatra tsara indrindra teo amin' ny tantara ny antoko Maitso,<ref name="theguardian.com">Jon Henley, "Zavatra dimy nianarantsika tamin' ny vokatra fifidianana manerana an' i Eoropa." The Guardian, 27 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 13 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/politics/2019/may/27/five-things-we-have-learned-from-the-election-results-across-europe]</ref> nampiakatra ny isan' ny MEP-ny avy amin' ny 52 ho 72.<ref>Parlemanta Eoropeana, "2019 European election results Comparative tool." Nalaina tamin' ny 5 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 5 Jolay 2019. [https://www.election-results.eu/tools/comparative-tool/]</ref> Ny ankamaroan' ny fitomboana dia avy any amin' ireo firenena eoropeana avaratra izay nandeha an-dalambe ny tanora nentanin' i Thunberg.<ref name="theguardian.com" /> Tamin' ny Jona 2019, fanadihadiana nataon' ny [[YouGov]] tao Britaina dia nahita fa niakatra be ny ahiahy ampahibemaso momba ny tontolo iainana hatramin' ny nidiran' i Thunberg sy ny Extinction Rebellion "namaky ny fipoahan' ny fandavana".<ref>Matthew Todd, "Miasa ny paikadin' ny Extinction Rebellion. Namaky ny fipoahan' ny fandavana." The Guardian, 10 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 23 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/jun/10/extinction-rebellion-bubble-denial-climate-crisis]</ref> Tamin' ny Aogositra 2019, navoaka sy nivarotra avo roa heny noho ny tamin' ny taona lasa ny bokin' ny ankizy momba ny krizin' ny toetrandro. Nambaran' ny mpamoaka fa noho ny "vokatry Greta" izany.<ref>Donna Ferguson, "'Vokatry Greta' mitondra fiakaran' ny boky ho an' ny ankizy momba ny tontolo iainana." The Guardian, 11 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 21 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 20 Aogositra 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/11/greta-thunberg-leads-to-boom-in-books-aimed-at-empowering-children-to-save-planet]</ref> Tamin' ny Novambra 2019, nantsoin' i [[Margaret Atwood]] i Thunberg hoe "ny [[Joan of Arc]] an' ny tontolo iainana".<ref>Sanya Burgess, "Milaza i Margaret Atwood fa i Greta Thunberg no 'Joan of Arc an' ny tontolo iainana'." Sky News, 6 Novambra 2019. Nalaina tamin' ny 15 Jolay 2025. [https://news.sky.com/story/margaret-atwood-says-greta-thunberg-is-the-joan-of-arc-of-the-environment-11855734]</ref> Nentanin' i Thunberg, mpanome sy mpampiasa vola manan-karena avy any Etazonia dia nanome vola manodidina ny 600.000 USD<ref name="Taylor-2019" /> hanohanana ny Extinction Rebellion sy ny vondrona fitokonana sekoly mba hamorona ny Climate Emergency Fund.<ref>ClimateEmergencyFund.org. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 23 Jolay 2019. [http://climateemergencyfund.org/]</ref><ref>David Roberts, "'Our bet is paying off': nahoana no manangona vola ho an' ny mpikatroka momba ny toetrandro ny mpanome vola." Vox, 8 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 4 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 28 Desambra 2019. [https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/10/8/20899908/climate-change-protest-emergency-fund]</ref><ref>Paulina Firozi, "The Energy 202: Cash, banners and bullhorns: Mpanome vola lehibe manohana mpikatroka manakorontana momba ny toetrandro." The Washington Post, 12 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 4 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 18 Desambra 2019. [https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/paloma/the-energy-202/2019/07/12/the-energy-202-cash-banners-and-bullhorns-big-philanthropists-throw-weight-behind-disruptive-climate-activists/5d278ea6a7a0a47d87c570e5/]</ref> [[Trevor Neilson]], iray amin' ireo mpanome vola, dia nilaza fa ireo mpanorina telo dia hifandray amin' ny namana manankarena maneran-tany mba hanome "in-100" bebe kokoa ao anatin' ny herinandro sy volana manaraka.<ref name="Taylor-2019">Matthew Taylor, "Mpanome vola amerikana maniry hanangona miliara ho an' ny mpikatroka momba ny toetrandro." The Guardian, 12 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 21 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/jul/12/us-philanthropists-vow-to-raise-millions-for-climate-activists]</ref> Tamin' ny Desambra 2019, ny ''New Scientist'' dia namaritana ny fiantraikan' i Thunberg sy ny Extinction Rebellion tamin' ny lohateny hoe: "Ny taona nandinihan' izao tontolo izao ny fiovan' ny toetrandro".<ref>Adam Vaughan, "Ny taona nifoha izao tontolo izao amin' ny fiovan' ny toetrandro." New Scientist, 18 Desambra 2019, volana 244, laharana 3261/62, pejy 20–21. Nalaina tamin' ny 3 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 22 Desambra 2019. [https://www.newscientist.com/article/mg24432613-000-the-world-started-to-wake-up-to-climate-change-in-2019-now-what/]</ref> Araka ny fanadihadiana tamin' ny 2021, "ireo mahafantatra kokoa an' i Greta Thunberg dia manana faniriana ambony kokoa handray andraikitra iombonana hampihenana ny hafanan' ny tany ary ny finoana momba ny fahombiazan' ny fiaraha-mientana no manampy amin' izany fifandraisana izany. Ity fifandraisana eo amin' ny fahalalana an' i Greta Thunberg, ny finoana amin' ny fahombiazan' ny fiaraha-mientana, ary ny faniriana amin' ny hetsika iombonana ity dia mbola hita na dia rehefa mandinika ny fanohanana ankapobeny ny mpamaly ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro aza."<ref>Anandita Sabherwal et al., "The Greta Thunberg Effect: Familiarity with Greta Thunberg predicts intentions to engage in climate activism in the United States." Journal of Applied Social Psychology, 2021, volana 51, laharana 4, pejy 321–333. doi:10.1111/jasp.12737</ref> === ''Flugskam'' (Henatra amin' ny sidina) === I Thunberg no nitari-dalana ny hetsika manohitra ny fiaramanidina, nampiroborobo ny dia an-dalamby noho ny antony ara-tontolo iainana.<ref>"How Greta Thunberg and 'flygskam' are forcing aviation industry to act on climate change." The Local, 9 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 28 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 24 Jolay 2019. [https://www.thelocal.se/20190609/have-greta-thunberg-and-swedes-flygskam-forced-aviation-industry-to-act-on-climate-change]</ref> Ny teny malaza ampiasaina amin' ity hetsika ity dia [[henatra amin' ny sidina]].<ref name="Henley2019">Jon Henley, "#stayontheground: Misafidy ny lalamby ny Soedoà noho ny henatra amin' ny sidina." The Guardian, 4 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 21 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/world/2019/jun/04/stayontheground-swedes-turn-to-trains-amid-climate-flight-shame]</ref><ref>Richard Orange, "Dia an-dalamby nataon' i Greta Thunberg manerana an' i Eoropa mampiseho ny hetsika tsy hiaramanidina." The Guardian, 26 Aprily 2019. Nalaina tamin' ny 4 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 4 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/26/greta-thunberg-train-journey-through-europe-flygskam-no-fly]</ref> Zava-mitranga iray izany izay mahatonga ny olona hahatsapa tsindry ara-tsosialy tsy hiaramanidina noho ny fiakaran' ny entona mpamokatra hafanana avy amin' ny indostrian' ny fiaramanidina. Tany am-boalohany dia tohanan' ilay atleta olympika soedoà [[Björn Ferry]], saingy nahazo hery be izany taorian' ny fandavan' i Thunberg hiaramanidina noho ny antony ara-tontolo iainana. Nanohana ilay fanentanana hampihena ny sidina i Thunberg ary nataony ho ampahany amin' ny "dia fampahafantarana" nataony tany Eoropa tamin' ny 2019.<ref>BBC, "Inona no atao hoe flygskam? Miteny momba ny 'henatra amin' ny sidina' i Greta – CBBC Newsround." Nalaina tamin' ny 25 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 4 Febroary 2020. [https://www.bbc.co.uk/newsround/49032117]</ref> Nitatitra i Soeda fihenana 4% amin' ny dia an'habakabaka anatiny tamin' ny 2019 sy fitomboana amin' ny fampiasana lalamby. Nilaza ny BBC fa mety hampihena ho antsasany ny fitomboan' ny dia maneran-tany amin' ny fiaramanidina ity hetsika ity, saingy nilaza kosa i Airbus sy Boeing fa mbola manantena fitomboana 4% eo ho eo hatramin' ny taona 2035.<ref>Jocelyn Timperley, "Nahoana ny 'henatra amin' ny sidina' no mahatonga ny olona hisafidy lalamby fa tsy fiaramanidina." BBC Future, 10 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 13 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 10 Janoary 2020. [https://www.bbc.com/future/article/20190909-why-flight-shame-is-making-people-swap-planes-for-trains]</ref><ref>"Sweden manome henatra ny olona tsy hiaramanidina." 10 Daily, 13 Janoary 2020. Nalaina tamin' ny 13 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 13 Janoary 2020. [https://10daily.com.au/news/world/a200113zjhcl/sweden-is-shaming-people-into-not-travelling-by-plane-20200113]</ref> Tamin' ny Jona 2019, [[Swedish Railways]] (SJ) dia nitatitra fa nitombo 8% tamin' ny taon-dasa ny isan' ny Soedoà nandray ny lamasinina ho an' ny dia anatiny, maneho ny fitomboan' ny ahiahy ampahibemaso momba ny fiantraikan' ny sidina amin' ny famokarana {{CO2}}.<ref>SJ AB, "Klimatoro ger kraftig förändring av svenskars resvanor" [Ny fiovan' ny toetrandro mahatonga fiovana lehibe eo amin' ny fahazarana mandeha an-dalan' ny Soedoà]. 31 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 24 Febroary 2023. Voatahiry tamin' ny 24 Febroary 2023. [https://www.mynewsdesk.com/se/sj/pressreleases/klimatoro-ger-kraftig-foeraendring-av-svenskars-resvanor-2881081]</ref><ref name="Henley2019"/> == Ao amin' ny kolontsaina sy ny zavakanto == [[File:Street art mural featuring Greta Thunberg in Istanbul-Kadıköy, Türkiye.jpg|thumb|Sary an-drindrina avo marom-pahitra misy an' i Thunberg any Istanbul, Torkia]] Efa naseho tao amin' ny kolontsaina sy ny zavakanto i Thunberg.<ref name="Grozdanic-2019">Sanja Grozdanic, "5 Fomba fanehoana malaza an' i Greta Thunberg amin' ny zavakanto." Sleek-mag.com, 16 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 20 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 30 Martsa 2020. [https://www.sleek-mag.com/article/depictions-of-greta-thunberg/]</ref> ''Greta and the Giants'', boky nosoratan' i Zoë Tucker sy Zoe Persico, navoakan' ny [[The Quarto Group|Frances Lincoln Children's Books]], dia nofahan-kevitra tamin' ny fiainan' i Thunberg.<ref>Zoë Tucker, ''Greta and the Giants: inspired by Greta Thunberg's stand to save the world'', Frances Lincoln Children's Books, Novambra 2019. ISBN 978-0711253773. Nalaina tamin' ny 3 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 12 Martsa 2021. [https://books.google.com/books?id=-oe4DwAAQBAJ]</ref> {{Anchor|Make the World Greta Again}} Ny artista Arzantina Andrés Iglesias dia namoaka sary an-drindrina mirefy 18 metatra misy an' i Thunberg ambonin' ny arabe Mason, akaikin' ny Union Square any San Francisco.<ref>Tessa McLean, "Sary an-drindrina goavana misy an' i Greta Thunberg apetraka ao Union Square." San Francisco Chronicle, 8 Novambra 2019. Nalaina tamin' ny 7 Oktobra 2022. Voatahiry tamin' ny 7 Oktobra 2022. [https://www.sfgate.com/bayarea/article/Greta-Thunberg-mural-native-sons-building-cobre-sf-14820674.php]</ref> Ny mpanao hosodoko amerikanina [[Elizabeth Peyton]] dia nisafidy ny sariny ''Greta Thunberg'' tamin' ny 2019 ho sary lehibe amin' ny iray amin' ny fampirantiany.<ref name="Grozdanic-2019" /> Naseho tao amin' ny sary an-drindrina maro izy. Any [[Bristol]], sary an-drindrina mirefy {{convert|15|m|ft|adj=mid|-high}} nataon' ny artista Jody Thomas, mampiseho ny antsasaky ny endriny ambany toy ny hoe efa rakotry ny [[fiakaran' ny ranomasina]] nanomboka tamin' ny Mey 2019.<ref>Alex Howick & Dion Hesson, "Sary an-drindrina goavana misy an' i Greta Thunberg hosodoko ao amin' ny rindrina any Bristol." BBC News, 31 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 10 Aogositra 2019. [https://www.bbc.com/news/av/uk-england-bristol-48471558/huge-greta-thunberg-mural-painted-on-bristol-wall]</ref> Naseho tao amin' ny fonon' ny gazety ''[[Time]]'' tamin' ny volana Mey 2019 i Thunberg, izay voatondro ho modely sy iray amin' ireo "[[Time Next Generation Leaders|Mpitarika Taranaka Manaraka]]".<ref name="time.com"/> <ref name="WEB-PBN(2019-05-16)">Liam Gilliver, "Greta Thunberg eo amin' ny fonon' ny Time: 'Ankehitriny dia miteny amin' izao tontolo izao aho'." Plant Based News, 16 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 30 Jona 2019. [https://www.plantbasednews.org/post/greta-thunberg-cover-time] {{Wayback|url=https://www.plantbasednews.org/post/greta-thunberg-cover-time |date=20190630045412 }}</ref> Izy sy olona dimy ambin' ny folo hafa dia naseho tao amin' ny fonon' ny gazety lamaody ''[[British Vogue]]'' novokarin' i [[Meghan, Duchess of Sussex]] tamin' ny Septambra 2019.<ref name="IT-2019-07-31">The Irish Times, "Meghan Markle mametraka an' i Sinéad Burke amin' ny fonon' ny Vogue ho an' ny volana Septambra." 29 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 31 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 29 Jolay 2019. [https://www.irishtimes.com/life-and-style/fashion/meghan-markle-puts-sinéad-burke-on-the-cover-of-vogue-s-september-issue-1.3970604]</ref> Ny [[Kabary nataon' i Greta Thunberg|kabary nataon' i Thunberg]] sasany dia nampidirina tao anaty mozika. Tamin' ny 2019, nanome feo ho an' ny hira "[[The 1975 (2019 song)|The 1975]]" i Thunberg, hira an' ilay tarika anglisy [[The 1975]]. Nofaranany ilay hira tamin' ny fanentanana hoe: "Noho izany, ianareo rehetra any ivelany, izao no fotoana hanaovana tsy fankatoavana ara-tsosialy. Fotoana izao hanombohana ny fikomiana." Nomena ny [[Extinction Rebellion]] ny vola azo tamin' izany araka ny fangatahany.<ref name="snapes-2019">Laura Snapes, "'Fotoana hikomy': Manampy feo amin' ny hira vaovao an' ny The 1975 i Greta Thunberg." The Guardian, 25 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 25 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 24 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/music/2019/jul/25/time-to-rebel-greta-thunberg-makes-musical-debut-on-the-1975-track]</ref> Tamin' ny Septambra 2019, i John Meredith dia nametraka ny kabariny tao amin' ny UN Action Summit tamin' ny endrika death metal.<ref>Elizabeth Chuck, "Lasa malaza tao amin' ny aterineto ny kabarin' i Greta Thunberg tao amin' ny Firenena Mikambana napetraka amin' ny mozika death metal." NBC News, 30 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 2 Febroary 2020. Voatahiry tamin' ny 3 Febroary 2020. [https://www.nbcnews.com/news/us-news/video-greta-thunberg-s-u-n-speech-set-death-metal-n1060266]</ref> Ny mpanakanto aostraliana [[Megan Washington]] sy ny mpamoron-kira [[Robert Davidson (mpamoron-kira)|Robert Davidson]] dia nampiasa ilay kabary "how dare you" tamin' ny fampisehoana iray momba ny hoavin' ny mozika.<ref>"Ny kabary 'how dare you' an' i Greta Thunberg nataon' i Megan Washington sy Robert Davidson – horonantsary." The Guardian, 9 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 2 Febroary 2020. Voatahiry tamin' ny 14 Febroary 2020. [https://www.theguardian.com/environment/video/2019/dec/09/greta-thunbergs-how-dare-you-speech-performed-by-megan-washington-and-robert-davidson-video]</ref> Namorona mashup tamin' ity kabary ity miaraka amin' ny hiran-dihiny "[[Right Here, Right Now (Fatboy Slim song)|Right Here, Right Now]]" i DJ [[Fatboy Slim]].<ref>Christian Eede, "Milalao ny mash-up 'Right Here, Right Now' miaraka amin' i Greta Thunberg i Fatboy Slim." DJ Mag, 10 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 2 Febroary 2020. Voatahiry tamin' ny 1 Febroary 2020. [https://djmag.com/news/fatboy-slim-plays-greta-thunberg-right-here-right-now-mash-watch]</ref> [[File:Project Pressure Voices For The Future. Photo Klaus Thymann.jpg|thumb|[[Project Pressure]], ''Voices for the Future'', nampiseho teny nalain' i Thunberg teo amin' ny trano Firenena Mikambana tao New York alohan' ny [[Fivorian' ny Firenena Mikambana momba ny Toetrandro 2019|UN Climate Action Summit]], 2019.]] Tamin' ny 2019, niara-niasa tamin' ny fikambanana mpanao asa soa momba ny toetrandro [[Project Pressure]] i Thunberg tamin' ny sangan' asa nampisehoana teny tao amin' ny [[Tranon' ny Sekretarian' ny Firenena Mikambana]] tao New York alohan' ny fivorian' ny UN Climate Action Summit tamin' io taona io, izay nampiseho ny feon' ny mpikatroka tanora enina, anisan' izany i Thunberg. Nasehon' i Joseph Michael, nosoratan' i [[Klaus Thymann]] ary nohiran' i [[Brian Eno]], ny fanehoan-kevitra nataon' izy ireo dia momba ny krizin' ny toetrandro sy ny hetsika maika tokony hatao hampihenana ny vokany.<ref>"Voices for the Future: ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro manazava ny Firenena Mikambana – amin' ny sary." The Guardian, 20 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 6 Mey 2022. Voatahiry tamin' ny 21 Mey 2022. [https://www.theguardian.com/world/gallery/2019/sep/20/voices-for-the-future-climate-activism-lights-up-the-un-headquarters-new-york-in-pictures]</ref> Tamin' ny Mey 2020, naseho tao amin' ny horonan-tsary mozikan' ny [[Pearl Jam]] "[[Retrograde (Pearl Jam song)|Retrograde]]" i Thunberg. Miseho izy ho mpaminany, misy sary ao amin' ny baolina vato manazava fiantraikan' ny fiovan' ny toetrandro any amin' ny firenena maro.<ref>Gary Dinges, "Pearl Jam, Greta Thunberg mandoko sarin' ny hoavin' ny tontolo iainana amin' ny horonan-tsary 'Retrograde'." USA Today, 14 Mey 2020. Nalaina tamin' ny 1 Jona 2020. Voatahiry tamin' ny 30 Mey 2020. [https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2020/05/14/pearl-jam-music-video-features-greta-thunberg-climate-change-activism/5191460002/]</ref> Tamin' ny 3 Septambra 2020, naseho voalohany tao amin' ny [[Fetiben' ny Sarimihetsika any Venizia]] ny sarimihetsika fanadihadiana [[cinéma vérité]] ''[[I Am Greta]]''.<ref>Peter Bradshaw, "Fanadihadiana 'I Am Greta' – tsotra fa tsy lalina." The Guardian, 16 Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 29 Septambra 2021. Voatahiry tamin' ny 29 Septambra 2021. [https://www.theguardian.com/film/2020/sep/16/i-am-greta-review-slick-yet-shallow-thunberg-documentary]</ref> Ny sarimihetsika dia notarihin' i Nathan Grossman, izay nitondra irery ny fakantsary sy ny feo raha nanangona ny asan' i Thunberg momba ny toetrandro "avy amin' ny andro voalohany irery tamin' ny fitokonany tao amin' ny sekoly tamin' ny Aogositra 2018, hatramin' ny dia an-dranomasina roa herinandro nanerana ny Atlantika avy any Eoropa ho any New York mba handray anjara amin' ny Fivorian' ny Firenena Mikambana momba ny Toetrandro tamin' ny Septambra 2019."<ref>Manori Ravindran, "'I Am Greta' – Antony mahatonga an' i Greta Thunberg hahatonga ny olona hiverina any amin' ny sinema." San Francisco Chronicle, 6 Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 14 Septambra 2020. Voatahiry tamin' ny 6 Septambra 2020. [https://www.sfgate.com/entertainment/article/I-Am-Greta-Director-on-Why-Greta-Thunberg-15546231.php]</ref><ref>Manori Ravindran, "Sary fanadihadiana Hulu momba an' i Greta Thunberg hahazo famoahana any Eoropa sy Amerika Avaratra (manokana)." Variety, 4 Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 9 Septambra 2020. Voatahiry tamin' ny 9 Septambra 2020. [https://variety.com/2020/film/news/greta-thunberg-hulu-doc-european-north-american-theatrical-release-dogwoof-1234759221/]</ref> Taorian' ny famoahana voalohany tao Venizia, naseho voalohany tany Amerika Avaratra ny sarimihetsika tamin' ny [[Fetiben' ny Sarimihetsika Iraisam-pirenena any Toronto]] tamin' ny 11 Septambra 2020,<ref>TIFF, "I Am Greta." Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 29 Septambra 2021. Voatahiry tamin' ny 29 Septambra 2021. [https://www.tiff.net/events/i-am-greta]</ref> ary nivoaka tany amin' ny sinema manerana an' i Eoropa, Amerika Avaratra ary Aostralia tamin' ny Oktobra.<ref>"Ora famoahana an' ny sarimihetsika I Am Greta akaikin' i Fairfax, VA." Showtimes.com, 25 Oktobra 2020. Nalaina tamin' ny 25 Oktobra 2020. Voatahiry tamin' ny 17 Novambra 2020. [https://www.showtimes.com/movie-times/i-am-greta-151797/fairfax-va/]</ref> Tamin' ny Martsa 2021, ny [[Oniversiten' i Winchester]] dia nametraka sarivongana mitovy habe amin' ny tena izy an' i Thunberg tao amin' ny kianjany.<ref>"Sarivongana an' i Greta Thunberg ao amin' ny oniversite Winchester miteraka hatezerana." BBC News, 30 Martsa 2021. Nalaina tamin' ny 31 Martsa 2021. Voatahiry tamin' ny 7 Aprily 2021. [https://www.bbc.com/news/uk-england-hampshire-56565683]</ref> [[BBC Studios]] dia namokatra andian-tantara telo fizarana ''[[Greta Thunberg: A Year to Change the World]]'',<ref>Jake Kanter, "BBC/PBS manohana ny andian-tantara fanadihadiana Greta Thunberg avy amin' ny BBC Studios." Deadline, 15 Febroary 2021. Nalaina tamin' ny 29 Septambra 2021. Voatahiry tamin' ny 25 Oktobra 2021. [https://deadline.com/2021/02/greta-thunberg-bbc-pbs-board-bbc-studios-documentary-1234693825/]</ref> na dia nofoanana aza ny fitsidihana firenena isan-karazany noho ny valanaretina COVID-19. == Loka amam-boninahitra == Nandray loka sy voninahitra maro i Thunberg nandritra ny fotoanan' ny firotsahany. Tamin' ny Mey 2018, talohan' ny nanombohany ny fitokonany teny an-tsekoly, isan' ny mpandresy tamin' ny fifaninanana lahatsoratra momba ny [[fiovan' ny toetrandro]] nataon' ny ''[[Svenska Dagbladet]] (The Swedish Daily News)'' ho an' ny tanora izy.<ref name="NEWS-Wired(6-6-2019)">Amelia Tait, "Greta Thunberg: Ahoana no nahatonga tovovavy iray ho feon' ny planeta." ''Wired'', 6 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 24 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 23 Aogositra 2019. [https://www.wired.co.uk/article/greta-thunberg-climate-crisis]</ref> Nandà ny hanatrika lanonana na hanaiky loka i Thunberg raha mitaky sidina izany, toy ny amin' ny [[Loka Iraisam-pirenena ho an' ny Fandriampahalemana ho an' ny Ankizy|International Children's Peace Prize]].<ref>CityNews Edmonton, "Mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg mandresy loka ho an' ny ankizy", 4 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 13 Oktobra 2019. Voatahiry tamin' ny 13 Oktobra 2019. [https://edmonton.citynews.ca/2019/10/04/climate-activist-greta-thunberg-wins-childrens-award/]</ref> Nahazo loka avy amin' ny fikambanana tsy miankina amin' ny fanjakana sy andrim-pikarohana siantifika maro izy noho ny fampiakarany ny fahatsiarovan' ny besinimaro.<ref name="n10" /><ref name="NEWS-BelgianTimes(5-16-2019)" /> * ''[[Time (gazety)|Time]]'' 25 tamin' ny tanora manana fiantraikany indrindra tamin' ny 2018, Desambra 2018, lisitra isan-taona avy amin' ny ''Time''.<ref>''Time'', "Time's 25 Most Influential Teens of 2018", 7 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 22 Desambra 2018. Voatahiry tamin' ny 8 Desambra 2018. [https://time.com/5463721/most-influential-teens-2018/] {{Wayback|url=https://time.com/5463721/most-influential-teens-2018/ |date=20190525095246 }}</ref> * [[Fryshuset]] — vatsim-pianarana, 2018, ho an' ny Tanora Ohatra amin' ny Taona.<ref>Lina Rosengren, "Greta Thunberg lasa Tanora Ohatra amin' ny Taona", Aktuell Hållbarhet, 22 Novambra 2018. Nalaina 22 Desambra 2018. Voatahiry 24 Novambra 2018. [https://www.aktuellhallbarhet.se/greta-thunberg-blir-arets-unga-forebild/]</ref> * [[Loka Nobel momba ny Fandriampahalemana]] — tolo-kevitra, 2019, avy amin' ny solombavambahoakan' ny [[Storting|Parlemanta Norveziana]] telo.<ref name="av01">Alanna Vagianos, "Tovolahy 16 taona mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg natolotra ho Loka Nobel momba ny Fandriampahalemana", 14 Martsa 2019. ''HuffPost''. Nalaina 22 Martsa 2019. Voatahiry 28 Martsa 2019. [https://www.huffpost.com/entry/climate-activist-greta-thunberg-nobel-peace-prize_n_5c8a4ab8e4b0fbd7662145a4]</ref><ref>The Straits Times, "Tolo-kevitra ho Loka Nobel ho an' i Greta Thunberg", 15 Martsa 2019. Nalaina 24 Desambra 2019. Voatahiry 23 Desambra 2019. [https://www.straitstimes.com/world/europe/nobel-peace-prize-nomination-for-student-climate-campaigner-greta-thunberg]</ref> Indray tamin' ny 2020 nataon' ny mpanao lalàna soedoà roa.<ref name="voguescandinavia" /> Notolorana tamin' ny 2021, 2022 ary 2023.<ref name="nobel21" /><ref name="scmp" /><ref name="voguescandinavia">Vogue Scandinavia, "Notolorana ho Loka Nobel momba ny Fandriampahalemana i Greta Thunberg", 2 Febroary 2023. Nalaina 29 Mey 2023. Voatahiry 29 Mey 2023. [https://www.voguescandinavia.com/articles/greta-thunberg-has-been-nominated-for-the-nobel-peace-prize]</ref> * [[Vehivavy Soedoà amin' ny Taona]] (Årets Svenska Kvinna), Martsa 2019, avy amin' ny [[Fikambanan' ny Fampianarana ho an' ny Vehivavy Soedoà|Swedish Women's Educational Association]].<ref>SWEA, "Årets Svenska Kvinna 2019", 30 Martsa 2019. Nalaina 5 Oktobra 2019. Voatahiry 26 Septambra 2019. [https://ask.swea.org/2019/arets-svenska-kvinna-2019/] {{Wayback|url=https://ask.swea.org/2019/arets-svenska-kvinna-2019/ |date=20190926075431 }}</ref> * [[Loka Rachel Carson (loka tontolo iainana)|Loka Rachel Carson]], Martsa 2019, ho an' ny vehivavy niavaka tamin' ny asa momba ny tontolo iainana.<ref>Hilde Torgersen, "Hajaina amin' ny loka tontolo iainana i Greta Thunberg", NRK, 22 Martsa 2019. Nalaina 9 Janoary 2020. Voatahiry 12 Martsa 2021. [https://translate.google.com/translate?sl=auto&tl=en&u=https%3A%2F%2Fwww.nrk.no%2Frogaland%2Fgreta-thunberg-hedres-med-miljopris-1.14485056]</ref><ref>Rachel Carson Prisen, "Inona ny Loka Rachel Carson", Nalaina 9 Janoary 2020. Voatahiry 20 Aprily 2019. [http://www.rachelcarsonprisen.no/eng/The-Prize/What-is-the-Rachel-Carson-Prize]</ref> * [[Goldene Kamera]] — loka sarimihetsika sy fahitalavitra, Martsa 2019, Loka manokana ho an' ny Asa momba ny Toetrandro; natokan' i Thunberg ho an' ireo mpikatroka miaro ny Ala Hambach.<ref name="NEWS-DW(3-31-2019)">dpa, AFP, "Mandresy ny Golden Camera alemà i Greta Thunberg", ''Deutsche Welle'', 31 Martsa 2019. Nalaina 24 Aogositra 2019. Voatahiry 12 Martsa 2021. [https://p.dw.com/p/3FxK2]</ref> * [[Loka Fritt Ord]], Aprily 2019, niarahany tamin' ny [[Natur og Ungdom]], “mankalaza ny fahalalahana miteny”; natolony amin' ny raharaha hitsaharan' ny [[fikatsahana solika]] ao Arktika ny ampahany amin' ny vola.<ref name="NEWS-TNP(4-24-2019)">The Nordic Page, "Hampiasain' ny mpikatroka soedoà ny volan' ny loka avy any Norvegia hanenjehana an' i Norvegia", 24 Aprily 2019. Nalaina 24 Aogositra 2019. Voatahiry 19 Jona 2019. [https://www.tnp.no/norway/politics/swedish-climate-activist-will-use-prize-money-from-norway-to-sue-norway] {{Wayback|url=https://www.tnp.no/norway/politics/swedish-climate-activist-will-use-prize-money-from-norway-to-sue-norway |date=20190619135440 }}</ref> * [[Time 100|''Time'' 100]], Aprily 2019, lisitry ny 100 olona nisy fiantraikany indrindra.<ref>Emma González, "Greta Thunberg", ''Time''. Nalaina 18 Aprily 2019. Voatahiry 17 Aprily 2019. [https://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567758/greta-thunberg/] {{Wayback|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567758/greta-thunberg/ |date=20190417232254 }}</ref> * [[Loka Laudato si']], Aprily 2019, avy amin' ny Fundacion Milarepa Chile, mifanaraka amin' ny "fikarakara ny trano iombonana".<ref>Fundacion Milarepa Chile, "Greta Thunberg Winner of the Laudato Si' Prize 2019!", 19 Aprily 2019. Nalaina 20 Aprily 2019. Voatahiry 20 Aprily 2019. [https://fundacionmilarepachile.org/2019/04/19/greta-thunberg-winner-of-the-laudato-si-prize-2019/]</ref> * Mari-pahaizana manokana ''[[Dokotera honoris causa]]'' (dr.h.c.), Mey 2019, avy amin' ny [[Oniversiten' i Mons]] noho ny “fandraisana anjara amin' ny fampahafantarana ny fampandrosoana maharitra”.<ref name="NEWS-BelgianTimes(5-16-2019)">Oscar Schneider, "Oniversite belza hanome voninahitra an' i Greta Thunberg", ''The Belgian Times'', 16 Mey 2019. Nalaina 25 Aogositra 2019. Voatahiry 25 Aogositra 2019. [https://www.brusselstimes.com/all-news/belgium-all-news/56837/university-of-mons-to-honor-greta-thunberg-nicolas-hulot-nicolas-terne/]</ref><ref>Valery Saintghislain, "Ny fidiran' ny taom-pianarana ao UMONS 10/10/2019 eo ambanin' ny fampandrosoana maharitra", 2 Septambra 2019. Nalaina 13 Oktobra 2019. Voatahiry 13 Oktobra 2019. [https://web.umons.ac.be/fr/la-rentree-academique-de-lumons-du-10-10-2019-placee-sous-le-signe-du-developpement-durable-et-des-10-ans-de-la-fusion/]</ref> * [[Ambasadaoron' ny Feon' ny Saina|Ambassador of Conscience Award]], Jona 2019, loka ambony indrindra an' ny [[Amnesty International]], niarahany tamin' ny Fridays for Future.<ref>Amnesty International, "Greta Thunberg sy Fridays for Future omena ny loka ambony indrindra", 7 Jona 2019. Nalaina 7 Jona 2019. Voatahiry 7 Jona 2019. [https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/06/greta-thunberg-and-fridays-for-future-win-ambassador-of-conscience-2019-award/]</ref><ref>Amnesty International, "Mandray ny loka ambony indrindra i Greta Thunberg sy Fridays for Future", 16 Septambra 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Voatahiry 25 Septambra 2019. [https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/09/greta-thunberg-and-fridays-for-future-receive-amnesty-internationals-top-honour/]</ref> * The Freedom Prize, Jolay 2019, avy amin' i [[Normandy (faritra ara-pitantanana)|Normandy]]; nomeny ho an' ny vondrona efatra (25.000 €).<ref name="auto3">Chris Mills Rodrigo, "Mandray ny Freedom Prize i Greta Thunberg, manolotra ny vola amin' ny vondrona momba ny toetrandro", ''The Hill'', 22 Jolay 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Voatahiry 25 Septambra 2019. [https://thehill.com/policy/energy-environment/454143-greta-thunberg-receives-normandys-first-freedom-prize-donates-prize]</ref> * [[Medaly Geddes momba ny Tontolo iainana]], Jolay 2019, avy amin' ny [[Royal Scottish Geographical Society]].<ref>''The Herald'', "Mandresy loka malaza any Ekosy i Greta", 12 Jolay 2019. Nalaina 13 Jolay 2019. Voatahiry 12 Jolay 2019. [https://www.heraldscotland.com/news/17767185.greta-wins-prestigious-scottish-award/]</ref> ** [[Firahalahiana manokana ao amin' ny Royal Scottish Geographical Society]] (FRSGS), Jolay 2019, miaraka amin' ny loka Geddes.<ref>RSGS, "Honorary Fellowship", 10 Jona 2019. Nalaina 22 Jolay 2019. Voatahiry 20 Septambra 2019. [https://www.rsgs.org/honorary-fellowship]</ref> * [[Right Livelihood Award]], Septambra 2019, "ho amin' ny aingam-panahy sy fampitomboana ny fitakiana politika amin' ny hetsika maika mifototra amin' ny zava-misy siantifika".<ref>Johan Ahlander, "Mandresy ny 'Nobel hafa' i Greta Thunberg", ''Reuters'', 25 Septambra 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Voatahiry 25 Septambra 2019. [https://www.reuters.com/article/us-sweden-award-right-livelihood-idUSKBN1WA0L8]</ref> * [[Fanalahidin' ny Tanànan' i Montreal]], Septambra 2019, avy amin' ny Ben'ny Tanàna [[Valérie Plante]].<ref name="Daily Hive-2019">''Daily Hive'', "Faly i Greta Thunberg nandray ny fanalahidin' i Montreal", 28 Septambra 2019. Nalaina 29 Septambra 2019. Voatahiry 29 Septambra 2019. [https://dailyhive.com/montreal/greta-thunberg-key-city-montreal-2]</ref> * [[Loka Iraisam-pirenena ho an' ny Fandriampahalemana ho an' ny Ankizy]], Oktobra 2019, niarahany tamin' i [[Divina Maloum]] 14 taona, avy amin' ny [[KidsRights Foundation]].<ref>PR Newswire, "Desmond Tutu manambara ny mpandresy 2019", 4 Oktobra 2019. Nalaina 13 Oktobra 2019. Voatahiry 7 Oktobra 2019. [https://www.prnewswire.com/in/news-releases/desmond-tutu-announces-the-winners-of-the-international-children-s-peace-prize-2019-greta-thunberg-16-from-sweden-and-divina-maloum-14-from-cameroon-802168463.html]</ref> * {{lang|lkt|Maphiyata echiyatan hin win}} ({{lit|Vehivavy avy any Lanitra}}), anarana foko [[Lakota]] nomena, Oktobra 2019, tao amin' ny Toeram-ponenan' ny Indianina ao Standing Rock.<ref>Oliver Milman, "Hajaina ao Standing Rock i Greta Thunberg", ''The Guardian'', 9 Oktobra 2019. Nalaina 9 Oktobra 2019. Voatahiry 9 Oktobra 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/oct/09/greta-thunberg-standing-rock-north-south-dakota-nobel-peace-prize]</ref><ref>KFYR-TV, "Mitsidika an' i Standing Rock i Greta Thunberg", 8 Oktobra 2019. Nalaina 9 Oktobra 2019. Voatahiry 9 Oktobra 2019. [https://www.kfyrtv.com/content/news/Swedish-climate-activist-Greta-Thunberg-visits-Standing-Rock-562574651.html]</ref> * [[Loka momba ny Tontolo iainana an' ny Filankevitra Nordika]], Oktobra 2019. Nandà i Thunberg handray izany sy ny {{Currency|350000|DKK2|link=no}} (mitovy amin' ny {{Currency|47000|EUR|link=no}} tamin' ny Oktobra 2019) noho ny tsy fahampian' ny fihenan' ny entona any amin' ny firenena nordika.<ref>CNN, "Nolavin' i Greta Thunberg ny loka satria mila asa fa tsy loka", 29 Oktobra 2019. Nalaina 30 Oktobra 2019. Voatahiry 30 Oktobra 2019. [https://www.cnn.com/2019/10/29/world/greta-thunberg-nordic-award-decline-trnd/index.html]</ref><ref>AFP, "‘Tsy mila loka ny toetrandro': Mandà i Greta Thunberg", ''The Guardian'', 29 Oktobra 2019. Nalaina 30 Oktobra 2019. Voatahiry 30 Oktobra 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/oct/29/greta-thunberg-declines-award-climate-crisis]</ref> * [[Olona amin' ny Taona an' ny Time|''Time'' Olona amin' ny Taona]], Desambra 2019, voalohany teraka tamin' ny taonjato faha-21 ary zandriny indrindra.<ref>NBC News, "Greta Thunberg no Olona amin' ny Taona 2019 an' ny Time", 11 Desambra 2019. Nalaina 11 Desambra 2019. Voatahiry 11 Desambra 2019. [https://www.nbcnews.com/news/us-news/greta-thunberg-time-s-2019-person-year-n1099396]</ref><ref name="washingtonpost1">Hannah Knowles, ''The Washington Post'', "Time 2019 Person of the Year is Greta Thunberg", 11 Desambra 2019. Nalaina 11 Desambra 2019. Voatahiry 11 Desambra 2019. [https://www.washingtonpost.com/nation/2019/12/11/time-person-year/]</ref> Ho amin' ny nahombiazany tamin' ny fanovana toe-tsaina maneran-tany, sy ny fanairana hetsika maika.<ref name="Time">(Teny tany am-boalohany: "creating a global attitudinal shift, transforming millions of vague, middle-of-the-night anxieties into a worldwide movement calling for urgent change.")</ref><ref>Frank Jordans, "Gaga kely i Thunberg amin' ny fisafidianana azy", ''Associated Press'', 11 Desambra 2019. Nalaina 13 Desambra 2019. Voatahiry 13 Desambra 2019. [https://apnews.com/61a7c2fabb9b5639357244ecb372001b]</ref> Ary: ho amin' ny fanairana momba ny fifandraisana mpanararaotra amin' ny tany onenantsika tokana.<ref>(Teny tany am-boalohany: "For sounding the alarm about humanity's predatory relationship with the only home we have...")</ref> * [[Loka ''Glamour'' Vehivavy amin' ny Taona]] 2019, 12 Novambra 2019, avy amin' ny ''[[Glamour (gazety)|Glamour]]''; noraisin' i Jane Fonda tamin' ny anarany.<ref>''Glamour'', "Glamour Women of the Year Awards 2019: The Best Moments", 12 Novambra 2019. Nalaina 1 Martsa 2020. Voatahiry 1 Martsa 2020. [https://www.glamour.com/story/women-of-the-year-awards-2019]</ref><ref>''Glamour Videos'', "Jane Fonda mandray ny loka amin' ny anaran' i Greta Thunberg". Nalaina 4 Febroary 2020. Voatahiry 3 Febroary 2020. [https://www.glamour.com/video/watch/women-of-the-year-jane-fonda-accepts-award-on-greta-thunberg-s-behalf]</ref><ref>Our Town, "Greta Thunberg sy 'Shop Stop'", 10 Oktobra 2019. Nalaina 28 Febroary 2020. Voatahiry 28 Febroary 2020. [http://www.ourtownny.com/news/greta-thunberg-and-shop-stop-YY573364]</ref> * Anisan' ny vehivavy 100 an' ny BBC tamin' ny 2019.<ref>BBC News, "BBC 100 Women 2019: Iza no ao amin' ny lisitra?", 15 Oktobra 2019. Nalaina 17 Desambra 2022. Voatahiry 9 Desambra 2021. [https://www.bbc.com/news/world-50042279]</ref> * [[Nature's 10]], Desambra 2019, "olona zava-dehibe folo amin' ny siansa", amin' ny maha "catalyst" ny toetrandro azy.<ref name="n10">Nature, "Nature's 10: Ten people who mattered in science in 2019", 2019; 576(7787):361–372. doi:10.1038/d41586-019-03749-0. Nalaina 31 Desambra 2019. [https://www.nature.com/]</ref> * [[Lisitra ''Forbes'' amin' ny Vehivavy 100 Manan-kery Indrindra Eran-tany|''Forbes'' Vehivavy 100 Manan-kery Indrindra]], 2019 * [[Forbes 30 Latsaky ny 30|''Forbes'' 30 Latsaky ny 30]] Eoropa 2020 – Mpandraharaha Sosialy<ref>Forbes, "Greta Thunberg", Nalaina 7 Aogositra 2022. Voatahiry 7 Septambra 2023. [https://www.forbes.com/nft-profile/greta-thunberg/]</ref> * Human Act Award, Andron' ny Tany, 22 Avrily 2020, avy amin' ny Human Act Foundation; ny USD 100.000 nomena UNICEF ary nampitomboin' ny Fondation.<ref>Jonas Gregersen, "Human Act Award 2020", 29 Avrily 2020. Nalaina 3 Mey 2020. Voatahiry 13 Mey 2020. [https://humanact.org/human-act-award-2020/] {{Wayback|url=https://humanact.org/human-act-award-2020/ |date=20200513073428 }}</ref> * Best in Activism (Tech & Innovation) amin' ny [[Loka Shorty faha-12]], 3 Mey 2020.<ref>Shorty Awards, "BEST IN ACTIVISM", 3 Mey 2020. Nalaina 12 Jolay 2022. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://shortyawards.com/category/12th/activism]</ref> * [[Loka Gulbenkian ho an' ny Olombelona]], Jolay 2020, mpandray voalohany; ny {{Currency|1000000|EUR|link=no}} nomena tetikasa miady amin' ny krizin' ny toetrandro sy ekôlôjia, indrindra ao amin' ny [[Atsimo Globaly]].<ref>Gulbenkian, "Greta Thunberg dia mpandresy voalohany amin' ny Loka Gulbenkian", 20 Jolay 2020. Nalaina 22 Jolay 2020. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://gulbenkian.pt/en/news/greta-thunberg-is-the-winner-of-the-first-gulbenkian-prize-for-humanity/]</ref> * Women in Youth Activism Award amin' ny 2021 Women of Europe Awards, 2 Desambra 2021, noho ny “fitarihana sahy amin' ny rariny ara-toetrandro sy fiovana sosialy”.<ref>Euronews, "Mandresy i Greta Thunberg sy Angela Merkel ao amin' ny Women of Europe Awards", 2 Desambra 2021. Nalaina 13 Jolay 2022. Voatahiry 13 Jolay 2022. [https://www.euronews.com/my-europe/2021/12/02/greta-thunberg-and-angela-merkel-triumph-at-the-women-of-europe-awards]</ref> * Mari-pahaizana manokana ''[[Dokotera amin' ny Lalàna]]'' (LLD), 31 Mey 2021, avy amin' ny [[Oniversiten' i British Columbia, Kianja Okanagan]], noho ny “fanairana ireo mpitarika eran-tany”.<ref>Global News, "Dr. Bonnie Henry, Greta Thunberg hahazo mari-pahaizana manokana", Nalaina 22 Febroary 2023. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://globalnews.ca/news/7732631/bonnie-henry-greta-thunberg-ubc-honorary-degrees/]</ref><ref>UBC News, Thandi Fletcher, 31 Martsa 2021, "Greta Thunberg sy Dr. Bonnie Henry hahazo mari-pahaizana manokana". Nalaina 22 Febroary 2023. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://news.ubc.ca/2021/03/31/greta-thunberg-dr-bonnie-henry-to-receive-honorary-degrees-from-ubc/]</ref><ref>UBC Okanagan, "2021 Honorary Degree Recipients". Nalaina 22 Febroary 2023. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://graduation.ok.ubc.ca/honorary-degrees/2021-honorary-degree-recipients/]</ref> * [[Dokotera amin' ny Teolojia]] manokana avy amin' ny [[Oniversiten' i Helsinki]]. Azo tamin' ny Jona 2023.<ref>Helsingin Sanomat, Noona Bäckren, "Omena voninahitra ambony i Greta Thunberg avy amin' ny Oniversiten' i Helsinki", 21 Martsa 2023. Nalaina 23 Martsa 2023. Voatahiry 21 Martsa 2023. [https://www.hs.fi/kaupunki/helsinki/art-2000009457323.html]</ref> === Karazana biby nomena anarana mitovy amin' i Thunberg === Ireto karazana manaraka ireto no nofaritana ary nomena anarana avy amin' i Thunberg: * ''[[Nelloptodes gretae]]'', nosoratan' i Michael Darby, Natural History Museum, UK, Desambra 2019, bibikely vaovao avy any [[Kenya]] ao amin' ny fianakaviana [[Ptiliidae]].<ref>Natural History Museum, "412 karazany vaovao nofaritan' ny mpahay siansa amin' ity taona ity". Nalaina 31 Desambra 2019. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2019/december/museum-scientists-described-412-new-species-this-year.html]</ref> Ny tandron-doha lava dia mitovy amin' ny tava roa mirandrana azy.<ref>BBC News, "Bibikely vaovao nomena anarana avy amin' i Greta Thunberg", 25 Oktobra 2019. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-50182815]</ref><ref name="NHM">Entomologist's Monthly Magazine, Michael Darby, 2019, 155(4):239–257. doi:10.31184/M00138908.1554.3999.</ref> * ''[[Craspedotropis gretathunbergae]]'', Schilthuizen sy mpiara-miasa, 2020, sifotra an-tanety vaovao avy any Borneo ao amin' ny [[Cyclophoridae]].<ref>Biodiversity Data Journal, 20 Febroary 2020, 8:e47484. doi:10.3897/BDJ.8.e47484. (Misy fidirana maimaim-poana)</ref> * ''Thunberga greta'', ao amin' ny tarika vaovao ''[[Thunberga]] gen. nov.'', nosoratan' i [[Peter Jäger]], Jona 2020, hala mpihaza afrikanina atsinanana ao amin' ny [[Sparassidae]].<ref>France 24, "Hala vaovao nomena anarana avy amin' i Greta", 12 Jona 2020. Nalaina 12 Jona 2020. Voatahiry 12 Jona 2020. [https://www.france24.com/en/20200612-new-spider-species-named-after-greta]</ref> Hatramin' ny {{as of|2022|04}}, ny ''Thunberga'' dia nisy karazana 29 vao voasoratra,<ref name="WSC_g5796">World Spider Catalog v20.0, "Gen. Thunberga Jäger, 2020". Nalaina 1 Aprily 2022. doi:10.24436/2. [http://www.wsc.nmbe.ch/genus/5796]</ref> avy any Madagasikara sy Mayotte, maro homena anarana ho fanomezam-boninahitra ny tanora aingam-panahy.<ref>''BBC Wildlife'', "Greta spiders", Mey 2021, p.27.</ref> * ''[[Opacuincola gretathunbergae]]'', Verhaegen & Haase, 2021, sifotra rano mamy vaovao avy any Zeorzeylanda Vaovao ao amin' ny [[Tateidae]].<ref>European Journal of Taxonomy, 18 Janoary 2021, is.731, p.71–96. doi:10.5852/ejt.2021.731.1205. (Maimaim-poana)</ref> * ''[[Pristimantis gretathunbergae]]'', Mebert sy mpiara-miasa, 2022, sahona avy any Panama.<ref>Nathaniel Janowitz, "Nahazo anaran' ny sahona vao hita i Greta Thunberg", ''Vice'', 19 Janoary 2022. Nalaina 3 Oktobra 2023. Voatahiry 28 Janoary 2022. [https://www.vice.com/en/article/greta-thunberg-just-had-a-newly-discovered-frog-named-after-her]</ref> == Tsiahy == <references /> [[sokajy:Biografia]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 2003]] pcwzcxxplmbrtmd4gwj41zv41k6mz3h 0 294194 1147820 1142702 2026-07-18T14:06:37Z Graciella09 38831 1147820 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} [[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]] Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany. Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » <ref name="Report">[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]</ref> . == Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana == Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana." Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.<ref>{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}</ref> Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.<ref>[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]</ref> Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i [[Hong Kong]].<ref>[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]</ref> == Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana == "Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara. . == Lehilahy miray amin'ny lehilahy == Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nohamarinin'ny tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitoraham-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. Ny volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. » . Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana " na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona ". Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. ". Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy ", manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny [[fiarahamonina]] mafy izany . Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana. == Loharano == 7u9t5rn5yvl6xdya42qul234xigece0 1147821 1147820 2026-07-18T14:08:03Z Graciella09 38831 referansa 1147821 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} [[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]] Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany. Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » <ref name="Report">[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]</ref> . == Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana == Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana." Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.<ref>{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}</ref> Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.<ref>[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]</ref> Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i [[Hong Kong]].<ref>[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]</ref> == Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana == "Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara. . == Lehilahy miray amin'ny lehilahy == Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nohamarinin'ny tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT <ref>https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/mpivaro-tena-manam-bady-hafakely-ny-tontolo-androni-lila-61533.php</ref>, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitoraham-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. Ny volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. » . Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana " na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona ". Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. ". Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy ", manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny [[fiarahamonina]] mafy izany . Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana. == Loharano == flpqvndbtozhe8sttspivajgbaeoyb2 1147822 1147821 2026-07-18T14:08:46Z Graciella09 38831 1147822 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} [[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]] Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany. Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » <ref name="Report">[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]</ref> . == Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana == Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana." Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.<ref>{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}</ref> Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.<ref>[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]</ref> Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i [[Hong Kong]].<ref>[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]</ref> == Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana == "Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara. . == Lehilahy miray amin'ny lehilahy == Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nohamarinin'ny tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT <ref>https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/mpivaro-tena-manam-bady-hafakely-ny-tontolo-androni-lila-61533.php</ref>, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitoraham-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. Ny volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. » . Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana " na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona ". Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny [[Tambajotra sôsialy|tambajotra sosialy]], raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. ". Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy ", manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny [[fiarahamonina]] mafy izany . Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana. == Loharano == isglxix1ydolrsivww68puu7z5v5jo9 1147823 1147822 2026-07-18T14:09:30Z Graciella09 38831 /* Lehilahy miray amin'ny lehilahy */ 1147823 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} [[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]] Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany. Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » <ref name="Report">[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]</ref> . == Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana == Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana." Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.<ref>{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}</ref> Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.<ref>[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]</ref> Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i [[Hong Kong]].<ref>[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]</ref> == Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana == "Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara. . == Lehilahy miray amin'ny lehilahy == Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nohamarinin'ny tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT <ref>https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/mpivaro-tena-manam-bady-hafakely-ny-tontolo-androni-lila-61533.php</ref>, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitoraham-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. Ny volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. » . Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana " na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona ". Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny [[Tambajotra sôsialy|tambajotra sosialy]], raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. ". Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy ", manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto [[Madagasikara]], dia melohin'ny [[fiarahamonina]] mafy izany . Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana. == Loharano == 69ovc85zu9vqwfy3sljj2sjxmcp3asf 0 295987 1147819 1147816 2026-07-18T12:06:08Z Thelezifor 15140 1147819 wikitext text/x-wiki [[Sary:Rivers_of_southern_Madagascar_OSM.png|vignette|335x335px| Faritra misy ny Lembalemba Mahafaly]] Ny '''Lembalemba Mahafaly''', any amin' ny ilany atsimo-andrefan' i [[Madagasikara]], dia faritra maina eo anelanelan' i [[Onilahy (ony)|Onilahy]] sy i [[Menarandra]], mirefy 45&nbsp;000 km² eo ho eo, dia faritra ahitana havoana iva ary lohasaha tery, izay zara raha misy [[rano]]. Tsy manam-paharoa ny karazan-javamananaina ao aminy, izay anjakan' ny zavamaniry mahatanty haintany toa ny ''[[Euphorbia]]'' sy ny ''[[Zaha|Adansonia]]'', ary fonenan' ny karazan-javamananaina tsy fahita firy ao amin' ny [[Valan-javaboarim-pirenena Tsimanampetsotsa|Valan-javaboahary Tsimanampetsotsa]], izay natao Lova Iraisam-Pirenen' i UNESCO tamin' ny taona 2023. Manome lanja lehibe ny fombafomba fandevenana sy ny fanajana ny fady, izay fototry ny kolontsainy, ny [[Mahafaly]] monina ao, mpiompy sy mpamboly. == Jeôgrafia == [[Sary:Onilahy watershed.png|ankavia|vignette|Sahan-dranon' i Onilahy]] Eo anelanelan' i [[Onilahy (ony)|Onilahy]] any avaratra sy i [[Menarandra]] any atsimo no misy ny Lembalemba Mahafaly izay manana velarana mirefy 45&nbsp;000 km² eo ho eo<ref><small>"[https://www.wildmadagascar.org/overview/the_people.html The people of Madagascar]", ''www.wildmadagascar.org''</small></ref>. Miavaka noho ny fisian' ny vohontany sokay izay ahitana lempona sy lava-bato ary sefaka ity lembalemba ity. Amin' ny ankapobeny dia be sokay sy tsy diai mamokatra ny [[nofon-tany]], ka tsy mety amin' ny fambolena midadasika. Ahitana [[havoana]] iva sy [[lohasaha]] tery koa io faritra io. [[Sary:Euphorbia stenoclada stenoclada ies.jpg|vignette|191x191px|Samata (''[[Euphorbia stenoclada]]'')]] Manana toetany maina ny Lembalemba Mahafaly. Kely ny [[Rotsa-drano|rotsak' orana]], 200 hatramin' ny 600 mm eo ho eo isan-taona, milatsaka ao anatin' ny volana vitsivitsy. Mety hiovaova be ny [[Mari-pana|maripana]] eo anelanelan' ny [[andro]] sy ny [[Alina (fotoana)|alina]], ary ny andro amin' izany dia mafana fa ny alina kosa mangatsiaka. Avo dia avo ny [[fietona]] ka sarotra ny mahazo rano ho an' ny [[mponina]] sy ny [[biby fiompy]]. Ny [[renirano]] izay manaraka [[Fizaràn-taona|fizaran-taona]] dia fenon' ny ranon' orana mandritra ny fotoana fohy. Ampiasain' ny mponina ho fitehirizan-drano voajanahary ny [[zaha]] indraindray: loahina ny vatan' ilay hazo mba hitahirizana ny ranon' orana. Tsy hitana [[farihy]] maharitra ny ao amin' ny Lembalemba Mahafaly. == Tontolo iainana sy zavamananaina == [[Sary:Euphorbia capuronii ies.jpg|ankavia|vignette|193x193px|''[[Euphorbia capuronii]]'']] [[Sary:Pencil Cactus (Euphorbia tirucalli).jpg|vignette|212x212px|''[[Euphorbia tirucalli]]'']] Anisan' ny faritra maina indrindra eto [[Madagasikara]] ity faritra ity, izay misy tanisokay tsy mety amin' ny karazam-pambolena sasany; mietona haingana ny ranon' [[orana]] izay zara raha misy, ka sarotra ny mahazo [[rano]]<ref name=":0"><small>"[https://wwf.panda.org/wwf_news/?190941%2FThe-Plateau-Mahafaly-wonderful-Baobab-land The ‘Plateau Mahafaly’ – wonderful Baobab land]", ''wwf.panda.org''</small></ref>. Ny ala misy tsilo sy ny zavamaniry mahatanty haintany toy ny ''[[Euphorbia]]'' sy ny ''[[Zaha|Adansonia]]'' no manjaka ao amin' io faritra io<ref name=":0" /><ref><small>"[https://rewildsafaris.com/southern-africa/madagascar/spiny-forest/ Spiny Forest, Madagascar’s alien desert landscape]", ''rewildsafaris.com''</small></ref><ref><small>"[https://coillealba.org.uk/blog/the-spiny-forest-of-madagascar/ The Spiny Forest Of Madagascar] {{Wayback|url=https://coillealba.org.uk/blog/the-spiny-forest-of-madagascar/ |date=20250908051016 }}", ''coillealba.org.uk''</small></ref>. Ny ''[[Euphorbia]]'' dia ahitana ny ''[[Euphorbia stenoclada]]'' na samata, ny ''[[Euphorbia mahafalensis]]'', ''[[Euphorbia capuronii]]'', ny ''[[Euphorbia tirucalli]]'', ny ''[[Euphorbia genoudiana]]'', sns. ary ny ''[[Zaha|Adansonia]]'' dia iahitana indrindra ny ''[[Adansonia grandidieri]]'' sy ny ''[[Adansonia za]]''. [[Sary:Radiated Tortoise, Tsimanampetsotsa, Madagascar (4309678996).jpg|vignette|197x197px|''[[Astrochelys radiata]]'']] Ny [[Valan-javaboarim-pirenena Tsimanampetsotsa|Valan-javaboarin' i Tsimanampetsotsa]], eo amin' ny sisin' ilay lembalemba, dia fonenan' ny karazan-javamaniry sy karazam-biby tsy fahita raha tsy ao aminy, anisan' izany ny ''[[Sokatra|Testudines]]'' (sokatra: ''[[Astrochelys radiata]]'', ''[[Pyxis arachnoides]]'')<ref><small>"[https://animalia.bio/spider-tortoise?taxonomy=532 Spider tortoise]", ''animalia.bio''</small></ref> sy ny ''[[Lemuridae]]'' (''[[Hira (maky)|Lemur catta]]'', ''[[Lepilemur leucopus]]'', ''[[Microcebus griseorufus]]''). [[Sary:Lemur catta, Duisburg (DE) -- 2023 -- 0844.jpg|vignette|195x195px|''[[Hira (maky)|Lemur catta]]'']] Miatrika olana ara-tontolo iainana toy ny [[fandripahana ala]] sy ny [[doro tanety]] ary ny fitrandrahana tafahoatra ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] ilay faritra. Ny fikambanana toy ny WWF dia miara-miasa amin' ny [[fokonolona]] mba hampiroboroboana ny fitantanana maharitra ny loharanon-drano sy ny fiarovana ny zavamananaina isan-karazany, anisan' izany ny fampidirana ny zavamaniry azo volena sy mahatanty haintany toa ny [[ananambo]] (''Moringa oleifera'')<ref name=":0" />. Voasoratra ao amin' ny Lisitry ny Lova Iraisam-Pirenen' ny [[UNESCO]] tamin' ny taona 2023 ny Valan-javaboarin' i Tsimanampetsotsa, izay manana karazan-javamananaina tsy hita any ivelany<ref><small>"[https://www.lexpress.mg/2025/05/patrimoine-mondial-les-forets-seches-de.html Patrimoine mondial - Les forêts sèches de l’Atsimo Andrefana inscrites à l’Unesco]", ''www.lexpress.mg''</small></ref>. == Mponina sy kolontsaina == [[Sary:Tissage du coton en pays Mahafaly - Victor Cayla - btv1b10111052j.jpg|vignette|Mahafaly manenona [[landihazo]]]] Ny [[Mahafaly]] no [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] mponina betsaka ao amin' ilay lembalemba. Mpiandry [[omby]] sy [[osy]] aman' [[ondry]] ary mpamboly izy ireo. Ny fiarahamonina mahafaly dia manana rafi-pianakaviana mifototra amin' ny ray. Matetika ny tovolahy no tompon' andraikitra amin' ny [[fiompiana]], fa ny vehivavy kosa dia mandray anjara amin' ny asa [[fambolena]] sy ny raharaha ao an-trano<ref><small>"[https://joshuaproject.net/people_groups/13215/MA Mahafaly in Madagascar]", ''joshuaproject.net''</small></ref>. [[Sary:MahafalyTomb.jpg|vignette|198x198px|Fasana mahafaly]] Manome lanja lehibe ny fombafomba [[fandevenana]] ny Mahafaly. Ny [[fasana]] dia matetika voaravaka tandrok' omby sy [[aloalo]], izay maneho ny fiovan' ny olona iray ho amin' ny tontolon' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]]. Mety haharitra volana maromaro ny fanamboarana fasana sy ny fanatanterahana ny fombafomba mifandray amin' izany ary misy ny fanaovana [[sorona]] omby<ref><small>"[https://australian.museum/about/history/exhibitions/death-the-last-taboo/burial-madagascar/ Burial - Madagascar]", ''australian.museum''</small></ref><ref><small>"[https://www.metmuseum.org/essays/kingdoms-of-madagascar-malagasy-funerary-arts Kingdoms of Madagascar: Malagasy Funerary Arts]", ''www.metmuseum.org''</small></ref>. Ny fanajana ny [[Fady (malagasy)|fady]], izay mandrara ny fanao na ny fihetsika sasany heverina ho manafintohina ny razana, no ivon' ny kolontsaina mahafaly<ref><small>"[https://journals.lww.com/coas/fulltext/2003/01020/the_role_of_local_taboos_in_conservation_and.7.aspx The Role of Local Taboos in Conservation and Management of Species - The Radiated Tortoise in Southern Madagascar]", ''journals.lww.com''</small></ref>. == Jereo koa == * [[Mahafaly]] * [[Androy (lembalemba)]] * [[Ankarana/Ankara (lembalemba)]] * [[Bara (lembalemba)]] * [[Bemaraha (lembalemba)]] * [[Betsileo (lembalemba)]] * [[Boina (lembalemba)]] * [[Bongolava (lembalemba)]] * [[Ihorombe (lembalemba)]] * [[Imerina (lembalemba)]] * [[Karimbola (lembalemba)]] * [[Kelifely (lembalemba)]] * [[Mahafaly (lembalemba)]] * [[Menabe (lembalemba)]] * [[Tampoketsa (lembalemba)]] * [[Vakinankaratra (lembalemba)]] * [[Lembalemba sy tandavan-tendrombohitra ary tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara]] * [[Jeôgrafian' i Madagasikara]] == Loharano sy fanamarihana == f35q3je6th6mynmqpqg6x388ux6ua9h 0 301472 1147824 2026-07-18T14:46:09Z Ezekia24 38717 manoratra lahatsoratra vaovao 1147824 wikitext text/x-wiki Ny lalàna momba ny LGBT ao Madagasikara dia manondro ireo lalàna sy fitsipika mifehy ny zon'ny olona lesbiana, pelaka, roa samy lehilahy sy vehivavy (bisexuel), ary olona miova na maneho maha-lahy sy maha-vavy amin'ny fomba hafa (transgenre). == Sata ara-dalàna == Tsy voararan'ny lalàna eto Madagasikara ny firaisana ara-nofo eo amin'ny olon-dehibe samy manaiky, na dia mitovy fananahana aza izy ireo. Na izany aza, mbola misy lalàna manavaka ny taona ahafahana manaiky hanao firaisana ara-nofo. Araka ny Fehezan-dalàna famaizana, ny firaisana ara-nofo eo amin'ny olona mitovy fananahana dia voafetra amin'ny taona ambony kokoa noho ny eo amin'ny olona tsy mitovy fananahana. == Fanambadiana sy fiaraha-monina == Tsy eken'ny lalàna malagasy ny fanambadiana eo amin'ny olona mitovy fananahana, ary tsy misy lalàna manaiky na miaro ny fiaraha-monin'izy ireo amin'ny endrika union civile na partenariat civil. == Fiarovana amin'ny fanavakavahana == Hatramin'ny taona 2025, tsy mbola misy lalàna manokana miaro ny olona LGBT amin'ny fanavakavahana mifototra amin'ny fironana ara-pananahana (''orientation sexuelle'') na ny maha-lahy sy maha-vavy (''identité de genre''). Na izany aza, ny Lalàmpanorenana malagasy dia manambara ny fitovian-jo sy ny fitovian'ny olom-pirenena rehetra eo anatrehan'ny lalàna. == Fanovana maha-lahy sy maha-vavy == Tsy mbola misy lalàna mazava mifehy ny fanovana ny anarana ara-pananahana na ny lahy sy vavy voasoratra ao amin'ny antontan-taratasy ofisialy ho an'ny olona transgenre eto Madagasikara. == Fananganan-jaza == Tsy mahazo manangana zaza amin'ny maha-mpivady azy ireo ny olona mitovy fananahana, satria tsy eken'ny lalàna ny fanambadian'izy ireo. Tsy misy ihany koa lalàna manokana mamaritra ny zo ananan'ny olona LGBT amin'ny fananganan-jaza. == Fiarahamonina sy kolontsaina == Samy hafa ny fomba fijerin'ny fiarahamonina malagasy momba ny LGBT. Misy fikambanana miaro ny zon'olombelona sy ny zon'ny LGBT miasa eto Madagasikara, saingy mbola misy ihany koa ny fanilikilihana sy ny fanavakavahana ateraky ny kolontsaina, ny fomba amam-panao ary ny finoana ara-pivavahana. ch8h7qo9irx0fmlm7c3w0mw59chjp0x 1147825 1147824 2026-07-18T14:46:44Z Ezekia24 38717 1147825 wikitext text/x-wiki '''Ny lalàna momba ny LGBT ao Madagasikara''' dia manondro ireo lalàna sy fitsipika mifehy ny zon'ny olona lesbiana, pelaka, roa samy lehilahy sy vehivavy (bisexuel), ary olona miova na maneho maha-lahy sy maha-vavy amin'ny fomba hafa (transgenre). == Sata ara-dalàna == Tsy voararan'ny lalàna eto Madagasikara ny firaisana ara-nofo eo amin'ny olon-dehibe samy manaiky, na dia mitovy fananahana aza izy ireo. Na izany aza, mbola misy lalàna manavaka ny taona ahafahana manaiky hanao firaisana ara-nofo. Araka ny Fehezan-dalàna famaizana, ny firaisana ara-nofo eo amin'ny olona mitovy fananahana dia voafetra amin'ny taona ambony kokoa noho ny eo amin'ny olona tsy mitovy fananahana. == Fanambadiana sy fiaraha-monina == Tsy eken'ny lalàna malagasy ny fanambadiana eo amin'ny olona mitovy fananahana, ary tsy misy lalàna manaiky na miaro ny fiaraha-monin'izy ireo amin'ny endrika union civile na partenariat civil. == Fiarovana amin'ny fanavakavahana == Hatramin'ny taona 2025, tsy mbola misy lalàna manokana miaro ny olona LGBT amin'ny fanavakavahana mifototra amin'ny fironana ara-pananahana (''orientation sexuelle'') na ny maha-lahy sy maha-vavy (''identité de genre''). Na izany aza, ny Lalàmpanorenana malagasy dia manambara ny fitovian-jo sy ny fitovian'ny olom-pirenena rehetra eo anatrehan'ny lalàna. == Fanovana maha-lahy sy maha-vavy == Tsy mbola misy lalàna mazava mifehy ny fanovana ny anarana ara-pananahana na ny lahy sy vavy voasoratra ao amin'ny antontan-taratasy ofisialy ho an'ny olona transgenre eto Madagasikara. == Fananganan-jaza == Tsy mahazo manangana zaza amin'ny maha-mpivady azy ireo ny olona mitovy fananahana, satria tsy eken'ny lalàna ny fanambadian'izy ireo. Tsy misy ihany koa lalàna manokana mamaritra ny zo ananan'ny olona LGBT amin'ny fananganan-jaza. == Fiarahamonina sy kolontsaina == Samy hafa ny fomba fijerin'ny fiarahamonina malagasy momba ny LGBT. Misy fikambanana miaro ny zon'olombelona sy ny zon'ny LGBT miasa eto Madagasikara, saingy mbola misy ihany koa ny fanilikilihana sy ny fanavakavahana ateraky ny kolontsaina, ny fomba amam-panao ary ny finoana ara-pivavahana. ksniwxbzfksv7l6js1hkvo9uorgloij 0 301473 1147830 2026-07-18T23:10:08Z Mikoriana 40064 Loharano 1147830 wikitext text/x-wiki Tapaporohana Nicolas Rakotomanana no misalotra ny solon'anarana anarana hoe '''Tapaporohana'''. Mpanoratra  tononkalo izy, mpilalao tantara sady mpanatontosa. Efa ela no nirotsahany teo amin'ny sehatry ny fanatontosana tantara nanomboka tany amin'ny taona 2018 tany ho any. Maro ny onjampeo efa niasany. Anisan'izany ny Top Radio, Sky One, ny Kolo FM,...<ref>https://www.facebook.com/tapaporohana.madagasikara</ref> Ankehitriny, efa tsy miankina amin'ny onjampeo intsony ny fanatontosany fa efa nahatsangana ny trano famokarana Tapaporohana Production mihitsy izy. Io '''Tapaporohana Production''' io no miara-miasa amin'ny onjampeo samihafa ka anisan'ny mandefa ny tantara vokariny ny M.B.S radio, Radio Siteny Toliara, Radio Oniversite Mahajanga <ref>https://newsmada.com/2026/06/02/tantara-ilay-tena-reniko-nirotsa-dranomaso-ny-mpilalao</ref> 4n170uu0bl59qcb4dd8jpt3xtf1i0cn