Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 8964 1148122 1083411 2026-07-29T04:43:50Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1148122 wikitext text/x-wiki [[Sary:Al,13.jpg|Ny viraty tsy voadio|250px|ankavanana|thumb]] Ny '''viraty''' na '''alominiôma''' dia zavatra simika manana eva '''Al''' (avy amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''Aluminium'') sy manana [[isa atômika]] 13. Ny viraty dia zava-dehibe eto an-[[Tany]] satria viraty ny 1,5 %n' ny [[lanja]] tontaliny. [[Sary:Lingot aluminium.jpg|Ny viraty voavoatra|250px|ankavanana|thumb]] Ny viraty dia [[metaly]] mangirangirana ary malemy. Fantatra amin' izy sarotra harafesina ary amin' ny hamaivany. Izy io anefa dia mora harefesina fa amin' ny rivotra iainana. Ny faritra mikasika ny rivotra iainana dia mivadika tsikelikely ho ôksida viraty (Al₂O3) miaro ny sisan' ny metaly ary miverina haingana raha ohatra ka kikisana, izy mivadika harafesina io dia tenenina hoe "protection cinétique" fa tsy "protection thermodynamique" satria mora harafesina ihany ny viraty. Ny viraty dia alaina avy amin' ny [[baoksita]], akora mineraly misy ôksida misy rano angalana ny [[aliomina]]. Azo alaina avy amin' ny nefelina, ny leosita, ny silimanita, ny andalozita ary avy amin' ny moskôvita koa izy. Ny viraty dia ampiasain' ny indostria anaovana zavatra maro samihafa ary zava-dehibe izy ao amin' ny toekaren' ny tany. I [[Sina]] dia mpamoaka viraty lehibe, eo alohan' ny [[Amerika Avaratra]] ([[Etazonia]] sy [[Kanada]]). == Jereo koa == * [[Alimo]] * [[Fanitso]] * [[Firaka]] * [[Firamainty]] * [[Firapotsy]] * [[Manganezy]] * [[Tsỳ]] *[[Varahina]] * [[Volafotsy]] * [[Volamena]] * [[Volavelona]] * [[Vy]] == Rohy ivelany == * {{fr}} [http://r0.unctad.org/infocomm/francais/aluminium/plan.htm Informations de marché, sur le site de la Conférence ds Nations unies pour le commerce et le développement] {{Wayback|url=http://r0.unctad.org/infocomm/francais/aluminium/plan.htm |date=20100714025804 }} * {{fr}} [http://www.alu-scout.com/perl/lp.pl?SESID=1389542jzxcv301418&file=index.htm&lang=fr Alu-Scout - La plateforme interactive d`information et d’échange du domaine de l`aluminium] {{Wayback|url=http://www.alu-scout.com/perl/lp.pl?SESID=1389542jzxcv301418&file=index.htm&lang=fr |date=20070312033808 }} * {{fr}} [http://www.ac-nantes.fr:8080/peda/disc/scphy/dochtml/olymp98/partie1.htm Micrographies comparant la surface brillante et la surface mate du papier aluminium] {{Wayback|url=http://www.ac-nantes.fr:8080/peda/disc/scphy/dochtml/olymp98/partie1.htm |date=20070311005803 }} * {{fr}} [http://aluminium.matter.org.uk/content/html/fre/default.asp aluMATTER - un site web librement accessible qui vise à fournir des outils de formation en ligne innovants et interactifs relatifs à la science et aux technologies de l’aluminium] * {{fr}} [http://www.histalu.org Site de l’Institut pour l’histoire de l’aluminium (IHA).] * [http://www.culturalu.org Iconothèque de l'aluminium de l'IHA]. * {{fr}} [http://www.futura-sciences.com/fr/comprendre/dossiers/doc/t/geologie/d/laluminium-un-metal-dexception_780/c3/221/p1/ un dossier pluridisciplinaire sur l’aluminium] * {{fr}} Caractérisation de l’aluminium par Henri Sainte-Claire Deville (1854), article analysé sur le site [http://www.bibnum.education.fr/chimie/de-laluminium-et-de-ses-combinaisons-chimiques BibNum]. * {{fr}} Le brevet Héroult d’électrolyse de l’aluminium (1886) en ligne et analysé sur le site [http://www.bibnum.education.fr/chimie/le-brevet-heroult-de-four-electrolyse-pour-la-production-d%E2%80%99aluminium BibNum]. * {{fr}} [http://www.souspression.canalblog.com Fonderie non ferreux] diffuse en ligne des informations techniques et économiques sur les alliages d'aluminium. * {{en}} [http://www.world-aluminium.org/ Institut international de l’aluminium], avec données mensuelle de production par zone géographique. * {{en}}[http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Al/index.html WebElements.com – Aluminium] {{Wayback|url=http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Al/index.html |date=20060110113152 }} * {{en}}[http://electrochem.cwru.edu/encycl/art-a01-al-prod.htm Electrolytic production] * {{en}}[http://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/aluminum/aluminum_table12.html World production of primary aluminium, by country] * {{en}}[http://www.indexmundi.com/commodities/?commodity=aluminum&months=300 Price history of aluminum, according to the IMF] * {{en}}[http://www.world-aluminium.org/About+Aluminium/Story+of/In+history History of Aluminium (from the website of the International Aluminium Institute)] {{Wayback|url=http://www.world-aluminium.org/About+Aluminium/Story+of/In+history |date=20071106081754 }} * {{en}}[http://www.emedicine.com/med/topic113.htm Emedicine - Aluminium] {{vangovango}} [[Sokajy:Metaly]] [[Sokajy:Viraty|*]] qb17tyxjuyd6d5dw5w540ej2xsezu68 0 14200 1148118 933048 2026-07-28T20:23:46Z JackyM59 37857 Photograhs updated 1148118 wikitext text/x-wiki I '''Tardinghen''' dia tanàna any [[Frantsa]], ao amin'ny faritr'i [[Nord-Pas-de-Calais]], ao amin'ny departementan'i [[Pas-de-Calais]]. [[Sary:Église Saint-Martin - Tardinghen.jpg|vignette]] ==Rohy ivelany == ===Amin'ny teny frantsay=== * 4bst0p8ml9vdnuoh0htfsdfuji3xdf6 0 190445 1148119 1067922 2026-07-29T02:52:45Z ~2026-41918-63 40538 1148119 wikitext text/x-wiki Ny '''bakalaorea''', amin' ny rafi-pianarana sasany dia ny mari-pahaizana azo rehefa afa-panadinana amin' ny fianarana ambaratonga faharoa. Ny teny hoe ''bakalaorea'' dia avy amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] ''baccalauréat'' izay avy amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] ''bachalariatus'' izay sarangan' ny mpianatra amin' ny oniversite. Amin' izao fotoana izao ny bakalaorea dia mari-pahaizana azo amin' ny faran' ny fianarana ambaratonga faharoa (ao amin' ny firenena toa i [[Madagasikara]] na i [[Frantsa]]), na azo afaka telo taona amin' ny ambaratonga ambony (ny ''baccalauréat'' [[Kanada|kanadianina]] na ''bachelor'' [[Etazonia|amerikanina]]). Any amin' ny firenena manome io mari-pahaizana io amin' ny faran' ny fianarana ambaratonga faharoa dia io no hahafahana miditra any amin' ny [[oniversite]] na eny amin' ny sekoly ambaratonga ambony. ==Fiaviana== Ny bakalaorea ankehitriny, araka ny fahalalana azy, dia noforonina tamin' ny andron' i [[Napoléon I]] tany Frantsa. Tamin' izany fotoana izany dia nisy sampanana dimy ny bakalaorea: [[siansa]], [[haisoratra]], didy aman-dalàna, fitsaboana, ary [[teôlôjia]]). Tamin' ny taona 1808 dia 21 monja no afaka bakalaorea. Tamin' ny taona 1830 no nampidirana ny fanadinana an-tsoratra, ary tamin' ny taona 1840 no nampidirana ny "mention". Tonga teto [[Madagasikara]] ilay mari-pahaizana niaraka tamin' ny [[Madagasikara zanatany frantsay|fanjanahan-tany]]. ==Sampanana== Matetika dia ahitana sampanana maro ny bakalaorea: siansa, haisoratra na siansa ara-toekarena ary ara-tsôsialy. == Jereo koa == * [[Fianarana]] * [[Fanabeazana]] {{vangovango}} [[sokajy:mari-pahaizana]] [[Sokajy:Fampianarana]] l9acn3kly9xqs9z6w5y103smua1cjqn 0 230904 1148112 1147932 2026-07-28T18:56:18Z ~2026-41995-41 40534 Nanitsy tsipelina 1148112 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.183330|47.783330}} {{infobox tanàna |anarana=Betatao |faritany=Antananarivo |isam-ponina=15092 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Betatao dia firaisam-pokotany''' malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Anjozorobe|fivondronan' Anjozorobe]], [[Faritanin'i Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]]. Ny isan'ny mponiny ao dia tombanana ho 15092 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin'ny kaominina dia ny 10715 , raha toa ka mitondra ny kaodin'ny distrika laharana 107 == Vokatry ny fambolena == Mifototra amin'ny fomba sy tekinika maro ny fambolena fanaon'ny mponina ao amin'ny kaominina ambanivohitra betatao.Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Anisan'ny vokatra lafo vidy faharoa ny mangahazo. Ny fambolena vary no lehibe indrindra amin'ny lafin'ny fambolena ary mibahana velarantany lehibe Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia ny tsaramaso Ny isan'omby dia 7172 raha toa ka 2398 kosa ny isan'ny kisoa. Anisan'ny fambolena faharoa lehibe indrindra mibahana velaran-tany ihany koa ny fambolena mangahazo. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 30 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 98 ny mponina no miasa tany. 2 ny mponina no miasa amin'ny Sandra. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 8 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 11000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 11000 Fmg. == Fahasoavana == 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 3nege3wbexo89gwg7xqo05svakl4rib 1148113 1148112 2026-07-28T18:59:17Z ~2026-41995-41 40534 Nanova rafi-pehezan-teny 1148113 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.183330|47.783330}} {{infobox tanàna |anarana=Betatao |faritany=Antananarivo |isam-ponina=15092 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Betatao dia firaisam-pokotany''' malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Anjozorobe|fivondronan' Anjozorobe]], [[Faritanin'i Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]]. Ny isan'ny mponiny ao dia tombanana ho 15092 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin'ny kaominina dia ny 10715 , raha toa ka mitondra ny kaodin'ny distrika laharana 107 == Vokatry ny fambolena == Mifototra amin'ny fomba sy tekinika maro ny fambolena fanaon'ny mponina ao amin'ny kaominina ambanivohitra betatao.5% monja raha tombanana ny taham-pampiasana zezika simika ho amin'ny famokarana. Anisan'ny vokatra lafo vidy faharoa ny mangahazo. Ny fambolena vary no lehibe indrindra amin'ny lafin'ny fambolena ary mibahana velarantany lehibe Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia ny tsaramaso Ny isan'omby dia 7172 raha toa ka 2398 kosa ny isan'ny kisoa. Anisan'ny fambolena faharoa lehibe indrindra mibahana velaran-tany ihany koa ny fambolena mangahazo. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 30 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 98 ny mponina no miasa tany. 2 ny mponina no miasa amin'ny Sandra. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 8 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 11000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 11000 Fmg. == Fahasoavana == 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] tj3lfe6fqdh0y76xd8pnb8p57yt453y 1148114 1148113 2026-07-28T19:02:21Z ~2026-41995-41 40534 Nanitsy tsipelina 1148114 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.183330|47.783330}} {{infobox tanàna |anarana=Betatao |faritany=Antananarivo |isam-ponina=15092 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Betatao dia firaisam-pokotany''' malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Anjozorobe|fivondronan' Anjozorobe]], [[Faritanin'i Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]]. Ny isan'ny mponiny ao dia tombanana ho 15092 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin'ny kaominina dia ny 10715 , raha toa ka mitondra ny kaodin'ny distrika laharana 107 == Vokatry ny fambolena == Mifototra amin'ny fomba sy tekinika maro ny fambolena fanaon'ny mponina ao amin'ny kaominina ambanivohitra betatao.5% monja raha tombanana ny taham-pampiasana zezika simika ho amin'ny famokarana. Anisan'ny vokatra lafo vidy faharoa ny mangahazo.Raha toa ka ny fambolena vary no lehibe indrindra amin'ny lafin'ny fambolena ary mibahana velarantany lehibe. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra vokarina ao antoerana dia ny tsaramaso Tombanana ho 7172isa ny omby , raha toa ka 2398 kosa ny isan'ny kisoa. Anisan'ny fambolena faharoa lehibe indrindra mibahana velaran-tany ihany koa ny fambolena mangahazo. Ny vokatra lafo vidy indrindra dia vary. 30 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 98 ny mponina no miasa tany. 2 ny mponina no miasa amin'ny Sandra. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 8 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 11000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 11000 Fmg. == Fahasoavana == 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 09f49thz4761ds8r9tl2eaot884yqtx 1148115 1148114 2026-07-28T19:05:41Z ~2026-41995-41 40534 Nanitsy tsipelina 1148115 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.183330|47.783330}} {{infobox tanàna |anarana=Betatao |faritany=Antananarivo |isam-ponina=15092 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Betatao dia firaisam-pokotany''' malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Anjozorobe|fivondronan' Anjozorobe]], [[Faritanin'i Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]]. Ny isan'ny mponiny ao dia tombanana ho 15092 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin'ny kaominina dia ny 10715 , raha toa ka mitondra ny kaodin'ny distrika laharana 107 == Vokatry ny fambolena == Mifototra amin'ny fomba sy tekinika maro ny fambolena fanaon'ny mponina ao amin'ny kaominina ambanivohitra betatao.5% monja raha tombanana ny taham-pampiasana zezika simika ho amin'ny famokarana. Anisan'ny vokatra lafo vidy faharoa ny mangahazo.Raha toa ka ny fambolena vary no lehibe indrindra amin'ny lafin'ny fambolena ary mibahana velarantany lehibe. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra vokarina ao antoerana dia ny tsaramaso Tombanana ho 7172isa ny omby , raha toa ka 2398 kosa ny isan'ny kisoa. Anisan'ny fambolena faharoa lehibe indrindra mibahana velaran-tany ihany koa ny fambolena mangahazo. Ny vokatra lafo vidy indrindra dia vary. 98% ny mponina dia saika mpamboly ary miasa tany mivantana.Raha toa ka ny 2 % ny mponina no miasa amin'ny sehatra asa hafa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 8 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 11000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 11000 Fmg. == Fahasoavana == 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] jdqyv1yio0saugj9c04oz6pp1rirjbi 1148116 1148115 2026-07-28T19:17:43Z ~2026-41995-41 40534 Nanitsy sy nanova tsipelina 1148116 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.183330|47.783330}} {{infobox tanàna |anarana=Betatao |faritany=Antananarivo |isam-ponina=15092 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Betatao dia firaisam-pokotany''' malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Anjozorobe|fivondronan' Anjozorobe]], [[Faritanin'i Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]]. Ny isan'ny mponiny ao dia tombanana ho 15092 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin'ny kaominina dia ny 10715 , raha toa ka mitondra ny kaodin'ny distrika laharana 107 == Vokatry ny fambolena == Mifototra amin'ny fomba sy tekinika maro ny fambolena fanaon'ny mponina ao amin'ny kaominina ambanivohitra betatao.5% monja raha tombanana ny taham-pampiasana zezika simika ho amin'ny famokarana. Anisan'ny vokatra lafo vidy faharoa ny mangahazo.Raha toa ka ny fambolena vary no lehibe indrindra amin'ny lafin'ny fambolena ary mibahana velarantany lehibe. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra vokarina ao antoerana dia ny tsaramaso Tombanana ho 7172isa ny omby , raha toa ka 2398 kosa ny isan'ny kisoa. Anisan'ny fambolena faharoa lehibe indrindra mibahana velaran-tany ihany koa ny fambolena mangahazo. Ny vokatra lafo vidy indrindra dia vary. 98% ny mponina dia saika mpamboly ary miasa tany mivantana.Raha toa ka ny 2 % ny mponina no miasa amin'ny sehatra asa hafa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao . Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna : lalana mampitohy azy amin'ny kaominina rehetra manodidina azy. Ahitana tobim-pahasalamaba ihany koa ao na ny CSBII Ijanon'ny taxi brousse ilay kaominina, izay taxi brousse mampitohy azy amin'ny renivohitry ny district ( Anjozorobe) Ahitana sekoly ambaratonga fototra izy toy ny E.P.P izay saika misy avokoa ny tanàna manodidina azy, ohatra Epp Ambakohasina Ahitana kolejy na C.E.G ao aminy. Tsy mbola misy JIRAMA mamatsy rano sy Jiro ao fa plaque solaire sy rano tarihana avy any andoharano no fampiasan'ny olona. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 8 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 11000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 11000 Fmg. == Fahasoavana == 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 38v7k752n8cf02tzwe0bqr9i3in5fjh 1148117 1148116 2026-07-28T19:26:04Z ~2026-41995-41 40534 Nanampy votoaty 1148117 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.183330|47.783330}} {{infobox tanàna |anarana=Betatao |faritany=Antananarivo |isam-ponina=15092 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Betatao dia firaisam-pokotany''' malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Anjozorobe|fivondronan' Anjozorobe]], [[Faritanin'i Antananarivo|Faritanin'Antananarivo]]. Ny isan'ny mponiny ao dia tombanana ho 15092 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin'ny kaominina dia ny 10715 , raha toa ka mitondra ny kaodin'ny distrika laharana 107 == Vokatry ny fambolena == Mifototra amin'ny fomba sy tekinika maro ny fambolena fanaon'ny mponina ao amin'ny kaominina ambanivohitra betatao.5% monja raha tombanana ny taham-pampiasana zezika simika ho amin'ny famokarana. Anisan'ny vokatra lafo vidy faharoa ny mangahazo.Raha toa ka ny fambolena vary no lehibe indrindra amin'ny lafin'ny fambolena ary mibahana velarantany lehibe. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra vokarina ao antoerana dia ny tsaramaso Tombanana ho 7172isa ny omby , raha toa ka 2398 kosa ny isan'ny kisoa. Anisan'ny fambolena faharoa lehibe indrindra mibahana velaran-tany ihany koa ny fambolena mangahazo. Ny vokatra lafo vidy indrindra dia vary. 98% ny mponina dia saika mpamboly ary miasa tany mivantana.Raha toa ka ny 2 % ny mponina no miasa amin'ny sehatra asa hafa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao . Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna : lalana mampitohy azy amin'ny kaominina rehetra manodidina azy. Ahitana tobim-pahasalamaba ihany koa ao na ny CSBII Ijanon'ny taxi brousse ilay kaominina, izay taxi brousse mampitohy azy amin'ny renivohitry ny district ( Anjozorobe) Ahitana sekoly ambaratonga fototra izy toy ny E.P.P izay saika misy avokoa ny tanàna manodidina azy, ohatra Epp Ambakohasina Ahitana kolejy na C.E.G ao aminy. Tsy mbola misy JIRAMA mamatsy rano sy Jiro ao fa plaque solaire sy rano tarihana avy any andoharano no fampiasan'ny olona. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 3 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 8 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 11000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 11000 Fmg. == Fahasoavana == 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana. 25 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == == Olana == Misedra olana goavana ity kaomina ambanivohitra betatao ity : <ref>https://mapcarta.com/fr/14478370</ref> - Ny sehatra fandriam-pahalemana - Ny lalana : ny faharatsin-dalana no tena olana goavana tsy ahafahan'iy kaominina ity mbola tena mandroso.<ref><nowiki>https://mapcarta.com/fr/14478370</nowiki></ref> == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 12b24ufxrhuy1cs69h2j4xzgvkmsk2c 0 261970 1148146 1148015 2026-07-29T10:28:46Z Mihaino 35843 1148146 wikitext text/x-wiki Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny [[fasana]], ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maintsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny [[fiarahamonina]], na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny [[kolontsaina malagasy]] ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == Finoana nentim-paharazana efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny fady. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny fady aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "''Totem et tabou''" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny fady voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny fady. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny fady izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Misy ireo antony nametrahan'ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]] azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Ninoan' ny Ntaolo malagasy sy ny Malagasy sasany ankehitriny fa miteraka loza ny tsy fanajana ny fady. === Fanabeazana ny fiarahamonina === Antom-pisian'ny fady ny [[fanabeazana]] ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono [[soatoavina]] maro. Tafiditra ao anatin'ny fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny [[Olombelona|olona]] ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny [[loharano]] nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Tsy azon'ny [[ankizy]] atao ny misotro [[rano]] alohan'ny [[zoky]] sy ny [[ray aman-dreny]] fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekoly am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany. Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana === Nanana anjara toerana teo amin'ny fafiny [[tontolo iainana]] ihany koa ny fady satria nanjary voahaja ny zava-mananan'aina isan-karazany izay hita na an-tsaha na an-tanàna sy ny toerana nanan-tantara. Azo ambara avy amin'izany fa singa iray miaro ny tontolo iainana tsy ho simba ny fanajana ny fady. Azo heverina araka izany ny mbola hitazonana azy ireny ary hamadihana azy ireny ho lasa fitsipi-pifehezana eo amin'ny samy Malagasy mba hampandrosoana ny [[firenena]]. == Ny fitenenana ahitana ny teny hoe "fady" == * '''Aza fady:''' teny entina [[Tsiny|manala-tsiny]] ny tena mialoha na aorian'ny anaovan-javatra heverina ho fanomezan-kaja ny hafa, atao hiangaviana olona ihany koa. Fialan-tsiny noho ny fanaovana hadisoana toy ny teny amam-pihetsika mifanohitra amin'ny fitsipiky ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina]] fanaovan-javatra nanafintohana ny hafa. * '''Fady fotsy na fady mantsasaka:''' Enti-maneso sy manebaka ny [[Olombelona|olona]] milaza ho fady zavatra iray nefa mampiasa na mihinana ny ampahany na ny vokatra azo avy amin'ilay tondroiny ho fady azy, mitovy amin'ny hoe mifady ny ventiny fa misotro ny rony sy ny hoe mifady [[vary]] mohaka fa manao sosa be rano. * '''Andro fady:''' Andro voatondron'ny [[Ombiasa|ombiasy]] ho andro manana hasina manokana miohatra amin'ny andro hafa ka tandremana tsy iasana sy anaovan-draharaha. * '''Ala fady:''' [[Vola]] omena ny mpandevina * '''Fadin-dambo amin'amboa:''' Tsy fanao ary tsy azo dikaina mihitsy na amin'ny toerana aiza na amin'ny toerana aiza, na amin'ny fotoana inona na amin'ny fotoana inona * '''Fady izany! :''' Sanatria izany! * '''Ilay fady:''' ilay ratsy; ilay tsy valahara * '''Mamoa fady:''' Enti-milaza zavatra mahamenatra loatra * '''Mandry fady:''' Olona mamoheha-doza satria miara-matory amin'ny olom-pady * '''Manota fady:''' Mandika na tsy manaraka izay tsy azo atao * '''Olom-pady:''' Olona tsy azo alaina ho [[vady]] fa havana akaiky. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == fifbqcqmz87bt2gvhq9ogg1rf5px10t 1148147 1148146 2026-07-29T10:29:15Z Mihaino 35843 1148147 wikitext text/x-wiki Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny [[finoana]] dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny [[fasana]], ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maintsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny [[fiarahamonina]], na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny [[kolontsaina malagasy]] ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == Finoana nentim-paharazana efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny fady. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny fady aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "''Totem et tabou''" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny fady voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny fady. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny fady izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Misy ireo antony nametrahan'ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]] azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Ninoan' ny Ntaolo malagasy sy ny Malagasy sasany ankehitriny fa miteraka loza ny tsy fanajana ny fady. === Fanabeazana ny fiarahamonina === Antom-pisian'ny fady ny [[fanabeazana]] ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono [[soatoavina]] maro. Tafiditra ao anatin'ny fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny [[Olombelona|olona]] ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny [[loharano]] nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Tsy azon'ny [[ankizy]] atao ny misotro [[rano]] alohan'ny [[zoky]] sy ny [[ray aman-dreny]] fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekoly am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany. Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana === Nanana anjara toerana teo amin'ny fafiny [[tontolo iainana]] ihany koa ny fady satria nanjary voahaja ny zava-mananan'aina isan-karazany izay hita na an-tsaha na an-tanàna sy ny toerana nanan-tantara. Azo ambara avy amin'izany fa singa iray miaro ny tontolo iainana tsy ho simba ny fanajana ny fady. Azo heverina araka izany ny mbola hitazonana azy ireny ary hamadihana azy ireny ho lasa fitsipi-pifehezana eo amin'ny samy Malagasy mba hampandrosoana ny [[firenena]]. == Ny fitenenana ahitana ny teny hoe "fady" == * '''Aza fady:''' teny entina [[Tsiny|manala-tsiny]] ny tena mialoha na aorian'ny anaovan-javatra heverina ho fanomezan-kaja ny hafa, atao hiangaviana olona ihany koa. Fialan-tsiny noho ny fanaovana hadisoana toy ny teny amam-pihetsika mifanohitra amin'ny fitsipiky ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina]] fanaovan-javatra nanafintohana ny hafa. * '''Fady fotsy na fady mantsasaka:''' Enti-maneso sy manebaka ny [[Olombelona|olona]] milaza ho fady zavatra iray nefa mampiasa na mihinana ny ampahany na ny vokatra azo avy amin'ilay tondroiny ho fady azy, mitovy amin'ny hoe mifady ny ventiny fa misotro ny rony sy ny hoe mifady [[vary]] mohaka fa manao sosa be rano. * '''Andro fady:''' Andro voatondron'ny [[Ombiasa|ombiasy]] ho andro manana hasina manokana miohatra amin'ny andro hafa ka tandremana tsy iasana sy anaovan-draharaha. * '''Ala fady:''' [[Vola]] omena ny mpandevina * '''Fadin-dambo amin'amboa:''' Tsy fanao ary tsy azo dikaina mihitsy na amin'ny toerana aiza na amin'ny toerana aiza, na amin'ny fotoana inona na amin'ny fotoana inona * '''Fady izany! :''' Sanatria izany! * '''Ilay fady:''' ilay ratsy; ilay tsy valahara * '''Mamoa fady:''' Enti-milaza zavatra mahamenatra loatra * '''Mandry fady:''' Olona mamoheha-doza satria miara-matory amin'ny olom-pady * '''Manota fady:''' Mandika na tsy manaraka izay tsy azo atao * '''Olom-pady:''' Olona tsy azo alaina ho [[vady]] fa havana akaiky. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == 9jo6px7s2bkmci9047io6qzyuvh7mcz 0 282926 1148139 1051810 2026-07-29T08:28:36Z Brodolò1 40419 1148139 wikitext text/x-wiki [[Sary:Neda Agha-Soltan gravesite in Behesht-e Zahra cemetery in Iran.jpg|vignette|254x254px|Fasan' i Nada Agha-Soltan]] I '''Neda Agha-Soltan''' dia tovovavy iraniana maty voatifitra nandritra ny iray tamin' ny hetsi-panoherana taorian' ny valim-pifidianana filoham-pirenena tao [[Iràna]] tamin' ny taona 2009 izay niteraka fifandirana. Mpikambana iray ao amin' ny milisy paramilitera Basiji no heverina ho tao ambadik' ilay tifitra nahafaty azy. Ny fialan' ny ainy teo afovoan' ny arabe dia nalain' ny olona nanodidina azy tao amin' ny fihetsiketsehana. Amin' ny [[Fiteny persana|teny persana]] dia atao hoe ندا آقاسلطان / ''Nedā Āġā-Sulṭān'' na ''Nedā Āqā-Soltān'' izy. Teraka tamin' ny 14 Septambra 1982 ary maty tamin' ny 20 Jiona 2009 i Neda. Ilay videô, tamin' ny Jona 2009, navoaka haingana tao amin' ny Internet, dia nalefa tamin' ny tranokalan' ny videô an-tserasera ary noraisin' ny ankamaroan' ny tambajotra sôsialy Internet. Nanomboka tamin' izay dia lasa olo-malaza teo amin' ny mpanao fihetsiketsehana manohitra ny fitondran' i [[Ali Khamenei]] sy ny fifidianana indray an' i [[Mahmoud Ahmadinejad]] i Neda. tof8ok4r3h94ifq2cengj0yahhjzli3 0 292011 1148148 1147709 2026-07-29T10:38:30Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1148148 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia cooperi, Malelanehek.jpg|vignette|350x350px|''Euphorbia confinalis'']][[Sary:Euphorbia dendroides kz04.jpg|vignette|230x230px| ''Euphorbia dendroides'']] [[Sary:Euphorbia February 2008-2.jpg|vignette|214x214px|''Euphorbia serrata'']] Ny '''''Euphorbia''''' dia antokon-[[Angiospermae|javamaniry mamony]], [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Manana [[Vondrombony|vondrom-bony]] miavaka izy ireo, toetra itovian' ny ''Euphorbia'' amin' ny antokon-javamairy akaiky azy vitsivitsy ihany. Tahaka ny antoko rehetra ao amin' ny ''Euphorbiaceae'', izy ireo dia zavamaniry misy poizina, misy [[lateksa]] (ranoka toa ronono) izay mety hampalailay na hampangirifiry be indraindray. Miseho amin' ny endrika maro samihafa ity antoko ity, ahitana karazana misy rantsana miboridana sy kely na manify sy raviny mivelatra sy mitombo haingana (zanak' antoko ''[[Esula]]'' sy ''[[Chamaesyce]]''). Ny hafa, mifanohitra amin' izany, dia misy [[Ranon-javamaniry|ranony]] betsaka sy matevin-dravina, mitovy amin' ny ''[[Cactaceae]]'' (raketa), manana ravina kely dia kely sy tsilo mafy na tsia (zanak' antoko ''[[Athymalus]]'' (na ''[[Rhizanthium]]'' taloha sy zanak' antoko ''Euphorbia'' hafa). Mety hiseho amin' ny endrika [[zavamaniry ahitra]] na [[hazobotry]] na [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] izy ireo arakaraka ny karazana. Misy karazana miisa 2&nbsp;000 ity vondron-karazana ity. == Karazana == === Karazana notsongaina === [[Sary:Euphorbia obesa (38235247826).jpg|vignette|222x222px|''Euphorbia obesa'']] [[Sary:Euphorbia caput-medusae 01.JPG|vignette|220x220px|''Euphorbia caput-medusae'']] [[Sary:Euphorbia resinifera.jpg|vignette|289x289px|''Euphorbia resinifera'']]Indreto misy karazana ''Euphorbia'' miavaka: * ''Euphorbia abdelkuri'' <small>Vierh</small>. * ''Euphorbia abyssinica'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Euphorbia ammak'' <small>Schweinf</small>. * ''Euphorbia antiquorum'' <small>L.</small> * ''Euphorbia caducifolia'' <small>Haines</small> * ''Euphorbia caput-medusae'' L. * ''Euphorbia decaryi'' Guillaumin * ''Euphorbia echinus'' Hook.f. & Coss. * ''Euphorbia esula'' L. * ''Euphorbia francoisii'' Leandri * ''Euphorbia grandicornis'' Blanco * ''Euphorbia heterophylla'' L. * ''Euphorbia hirta'' L. * ''Euphorbia horrida'' Boiss. * ''Euphorbia humifusa'' Willd. ex Schltdl. * ''Euphorbia ingens'' E.Mey. ex Boiss. * ''Euphorbia lactea'' Haw. * ''Euphorbia lathyris'' L. * ''Euphorbia mellifera'' Aiton * ''Euphorbia milii'' <small>Des Moul.</small> * ''Euphorbia nicaeensis'' <small>All</small>. * ''Euphorbia obesa'' <small>Hook.f.</small> * ''Euphorbia officinarum'' <small>L.</small> * ''Euphorbia parviflora'' <small>L.</small> * ''Euphorbia piscidermis'' <small>Marn.-Lap.</small> * ''Euphorbia pulcherrima'' <small>Willd. ex Klotzsch</small> * ''Euphorbia resinifera'' <small>O.Berg</small> * ''Euphorbia royleana'' <small>Boiss.</small> * ''Euphorbia stenoclada'' <small>Baill.</small> * ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> * ''Euphorbia virosa'' Willd. === Karazana misy eto Madagasikara === [[Sary:Detailaufnahme Weihnachtsstern - groß.jpg|vignette|Zavamaniry [[Madagasikara (zavamaniry)|madagasikara]] (''Euphorbia pulcherrima'')|209x209px]] [[Sary:Starr 080604-5935 Chamaesyce hirta.jpg|vignette|211x211px|[[Euphorbia hirta|''Euphorbia'' ''hirta'']]]] Eto [[Madagasikara]], be dia be ny karazana ao amin' ny ''Euphorbia'', izay miisa 150 hatramin' ny 170 eo ho eo, ary tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy ny ankamaroany. Maro ny karazana nefa vitsy ny anarana malagasy anondroana azy ireo: ohatra, ny hoe "famata" dia manondro karazana enina fara fahavitsiny ([[Euphorbia alluaudii|''Euphorbia'' ''alluaudii'']]'', [[Euphorbia decorsei]], [[Euphorbia xylophylloides]], [[Euphorbia stenoclada]], [[Euphorbia tetraptera]]'' ary [[Euphorbia tirucalli|''Euphorbia'' ''tirucalli'']]); ny hoe "matahotrantsy" manondro karazana telo fara fahavitsny ([[Euphorbia bakeriana|''Euphorbia'' ''bakeriana'']]'', [[Euphorbia boivinii]], [[Euphorbia erythroxyloides]]''), ny hoe "famatafoty" ([[Euphorbia decorsei|''Euphorbia'' ''decorsei'']] sy ''Euphorbia tirucalli'') manondro karazana roa. Inty misy lisitry ny karazana notsongaina: * ''[[Euphorbia agatheae]]'' <small>Rauh</small> -- * ''[[Euphorbia alcicornis]]'' <small>Baker</small> -- tsiankoditra * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (= ''Euphorbia leucodendron'') -- befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatambotsy, rohondro ** ''Euphorbia alluaudii'' subsp. ''oncoclada'' (= ''Euphorbia'' ''oncoclada'') -- betondro, famata, famatabetondro * ''[[Euphorbia ambovombensis]]'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''[[Euphorbia analalavensis]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia ankarafantsiensis]]'' <small>Huft</small> * ''[[Euphorbia ankarensis]]'' <small>Boiteau</small> * ''[[Euphorbia ankazobensis]]'' <small>Rauh & Hofstätter</small> * ''[[Euphorbia annamarieae]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia antakasina]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia anthonyi]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia antsingiensis]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia antso]]'' <small>Denis</small> -- antso, kapo * ''[[Euphorbia aprica]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Euphorbia arahaka]]'' <small>Poiss</small>. -- arahaka * ''[[Euphorbia arbuscula]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia atimovatae]]'' <small>Aubrév</small>. * ''[[Euphorbia aureoviridiflora]]'' <small>(Rauh) Rauh</small> * ''[[Euphorbia badenii]]'' <small>Rauh & Bard.-Vauc.</small> * ''[[Euphorbia bakeriana]]'' <small>Baillon</small> -- matahotrantsy * ''[[Euphorbia baroni]]'' <small>Baker</small> -- tsindakandakana * ''[[Euphorbia bemarahaensis]]'' <small>Rauh & Mangelsdorff</small> * ''[[Euphorbia berorohae]]'' <small>Rauh & Hofstätter</small> * ''[[Euphorbia beuginii]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia biaculeata]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia bianaensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia boinensis]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia boiteaui]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia boivinii]]'' <small>Boiss</small>. -- matahotrantsy * ''[[Euphorbia bongolavensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia bosseri]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia brachyphylla]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''[[Euphorbia capmanambatoensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia capsaintemariensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia capuronii]]'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia castillonii'' <small>Rauh</small> (''Euphorbia castillonii'' <small>Lavranos</small> / → ''[[Euphorbia rangovalensis]]'' <small>Leandri</small>) * ''[[Euphorbia cedrorum]]'' <small>Rauh & Hebendinger</small> * ''[[Euphorbia commersonii]]'' <small>Baillon</small> * ''[[Euphorbia compressicaulis]]'' <small>P.R.O.Bally</small> * ''[[Euphorbia conferta]]'' <small>Benth</small>. * ''[[Euphorbia crassa]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia cremersii]]'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''[[Euphorbia croizatii]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia cylindrifolia]]'' <small>Marn.-Lap. & Rauh</small> * ''[[Euphorbia decaryi]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> -- famata, famatafotsy * ''[[Euphorbia delphinensis]]'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''[[Euphorbia denisiana]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia didiereoides]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia duranii]]'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''[[Euphorbia elliotii]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia emirnensis]]'' <small>Baker</small> -- fanorimena, fanoromena, malalalahy, malalany, malalialahy, soamalo, zokintsikalo, zokintsilaky * ''[[Euphorbia erythroxyloides]]'' <small>Baillon</small> -- betondrandra, fandefana, matahotrantsy * ''Euphorbia famatamboay'' <small>F.Friedmann & Cremers</small> * ''Euphorbia fianarantsoae'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia fiherenensis'' <small>Poiss</small>. * ''Euphorbia francoisii'' <small>Leandri</small> * ''Euphorbia genoudiana'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia geroldii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia gottlebei'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia guillauminiana'' <small>Boiteau</small> * ''Euphorbia hadramautica'' <small>Baker</small> * ''Euphorbia haevermansii'' <small>Rauh & Gerold</small> * ''Euphorbia hedyotoides'' <small>N.E.Br.</small> * ''Euphorbia hernaezii'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia hirta]]'' <small>L.</small> -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, zanraobera * ''Euphorbia hoffstaetteri'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia horombensis'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia iharanae'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia imerina'' <small>Guillaumin</small> * ''Euphorbia indica'' <small>Lam</small>. * ''[[Euphorbia intisy]]'' <small>Drake</small> -- famata intisy, herobay, herokazo, herolahy, herotrazo, herotse, herotsy, intisy, pira, pirabe * ''[[Euphorbia isaloensis]]'' <small>Drake</small> -- fantsiholitra * ''Euphorbia itremensis'' <small>Kimnach & Lavranos</small> * ''Euphorbia kamponii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia kondoi'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''Euphorbia labatii'' <small>Rauh & Bard.-Vauc.</small> * ''Euphorbia leandriana'' <small>Boiteau</small> * ''Euphorbia leuconeura'' <small>Boiv. ex Boiss.</small> * ''[[Euphorbia lophogona]]'' <small>Lam.</small> -- betanana * ''Euphorbia loricata'' <small>Lam.</small> * ''Euphorbia mahafalensis'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia mainty]]'' <small>(Rauh) Rauh</small> -- famatamainty * ''Euphorbia makayensis'' <small>Lehureau</small> * ''Euphorbia mangokyensis'' <small>Denis</small> * ''Euphorbia mangorensis'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia melanacantha]]'' <small>Drake</small> -- elakelaka * ''Euphorbia melleri'' <small>Baker</small> * ''[[Euphorbia milii]]'' <small>Des Moul.</small> -- somo, somona, somosomona, songosongomena, songosonso // somaña, somo, somona, somosomona, songo, songosongofotsy, songosongomena, songosonso ** ''Euphorbia milii'' var. ''bojeri'' (= ''Euphorbia bojeri'') -- somo, somona, somosomona, songosongomena, songosonso ** ''Euphorbia milii'' var. ''splendens'' (= ''Euphorbia splendens'') -- somaña, somo, somona, somosomona, songo, songosongofotsy, songosongomena, songosonso * ''Euphorbia millotii'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia moratii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia neobosseri'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia neoelliotii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia neohumbertii'' <small>Boiteau</small> * ''Euphorbia obtusifolia'' <small>Poir</small>. * ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small> -- betondro, famata, famatabetondro * ''[[Euphorbia orthoclada]]'' <small>Baker</small> -- tranonkary * ''Euphorbia pachypodioides'' <small>Boiteau</small> * ''[[Euphorbia pachysantha]]'' <small>Baillon</small> -- samata * ''Euphorbia parvicyathophora'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia paulianii'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia pedilanthoides'' <small>Denis</small> * ''Euphorbia peplus'' <small>L.</small> * ''Euphorbia perrieri'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia pervillei]]'' <small>Baillon</small> (= ''Euphorbia pervilleana'' <small>Baillon</small>) -- fandrivotsy * ''Euphorbia petricola'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia pirahazo]]'' <small>Baillon</small> -- pirahazo, pirakakazo * ''[[Euphorbia plagiantha]]'' <small>Drake</small> (''Euphorbia fiha'' Baillon) -- famatafiha, fiha * ''[[Euphorbia platyacantha]]'' <small>Drake</small> -- agavo * ''Euphorbia platyclada'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia primulifolia'' <small>Baker</small> -- * ''Euphorbia pseudodidiereoides'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' <small>Willd. ex Klotzsch</small> -- [[Madagasikara (zavamaniry)|madagasikara]] * ''Euphorbia pyrifolia'' <small>Lam.</small> * ''Euphorbia quartziticola'' <small>Leandri</small> * ''Euphorbia rangovalensis'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia razafindratsirae'' <small>Lavranos</small> * ''Euphorbia razafinjohanyi'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia robivelonae'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia rossii'' <small>Rauh & Buchloh</small> * ''Euphorbia rubrostriata'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia sakarahaensis]]'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia sambiranensis'' T<small>alata & Cremers</small> * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baillon</small> -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, loko-famata, mosotse * ''Euphorbia suzannae-marnierae'' <small>Rauh & Petignat</small> * ''Euphorbia tanaensis'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> -- famata * ''Euphorbia tholicola'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia thouarsiana'' <small>Baillon</small> * ''Euphorbia thymifolia'' <small>L.</small> * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi <small>Costantin & Gallaud</small> na Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) -- famata, famatafotsy, famatalaro, famataletandro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' <small>L.</small> -- bôridira * ''[[Euphorbia trichophylla]]'' <small>Baker</small> -- fampiadianaketa, tandrantany, tandromaty, tandrotany * ''[[Euphorbia tulearensis]]'' <small>(Rauh) Rauh</small> * ''[[Euphorbia viguieri]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (←''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>) -- betinay, famata == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana Euphorbia|Lisitry ny karazana ''Euphorbia'']] * ''[[Euphorbiaceae]]'' ** ''[[Croton]]'' ** ''[[Benoistia]]'' ** ''[[Sphaerostylis]]'' ** ''[[Tannodia]]'' ** ''[[Omphalea]]'' * [[Famata]] == Loharano sy fanaarihana == jgoslz9oga8sulz4ya388ut925fy5fj 1148150 1148148 2026-07-29T10:58:40Z Thelezifor 15140 1148150 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia cooperi, Malelanehek.jpg|vignette|350x350px|''Euphorbia confinalis'']][[Sary:Euphorbia dendroides kz04.jpg|vignette|230x230px| ''Euphorbia dendroides'']] [[Sary:Euphorbia February 2008-2.jpg|vignette|214x214px|''Euphorbia serrata'']] Ny '''''Euphorbia''''' dia antokon-[[Angiospermae|javamaniry mamony]], [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Manana [[Vondrombony|vondrom-bony]] miavaka izy ireo, toetra itovian' ny ''Euphorbia'' amin' ny antokon-javamairy akaiky azy vitsivitsy ihany. Tahaka ny antoko rehetra ao amin' ny ''Euphorbiaceae'', izy ireo dia zavamaniry misy poizina, misy [[lateksa]] (ranoka toa ronono) izay mety hampalailay na hampangirifiry be indraindray. Miseho amin' ny endrika maro samihafa ity antoko ity, ahitana karazana misy rantsana miboridana sy kely na manify sy raviny mivelatra sy mitombo haingana (zanak' antoko ''[[Esula]]'' sy ''[[Chamaesyce]]''). Ny hafa, mifanohitra amin' izany, dia misy [[Ranon-javamaniry|ranony]] betsaka sy matevin-dravina, mitovy amin' ny ''[[Cactaceae]]'' (raketa), manana ravina kely dia kely sy tsilo mafy na tsia (zanak' antoko ''[[Athymalus]]'' (na ''[[Rhizanthium]]'' taloha sy zanak' antoko ''Euphorbia'' hafa). Mety hiseho amin' ny endrika [[zavamaniry ahitra]] na [[hazobotry]] na [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] izy ireo arakaraka ny karazana. Misy karazana miisa 2&nbsp;000 ity vondron-karazana ity. == Karazana == === Karazana notsongaina === [[Sary:Euphorbia obesa (38235247826).jpg|vignette|222x222px|''Euphorbia obesa'']] [[Sary:Euphorbia caput-medusae 01.JPG|vignette|220x220px|''Euphorbia caput-medusae'']] [[Sary:Euphorbia resinifera.jpg|vignette|289x289px|''Euphorbia resinifera'']]Indreto misy karazana ''Euphorbia'' miavaka: * ''Euphorbia abdelkuri'' <small>Vierh</small>. * ''Euphorbia abyssinica'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Euphorbia ammak'' <small>Schweinf</small>. * ''Euphorbia antiquorum'' <small>L.</small> * ''Euphorbia caducifolia'' <small>Haines</small> * ''Euphorbia caput-medusae'' L. * ''Euphorbia decaryi'' Guillaumin * ''Euphorbia echinus'' Hook.f. & Coss. * ''Euphorbia esula'' L. * ''Euphorbia francoisii'' Leandri * ''Euphorbia grandicornis'' Blanco * ''Euphorbia heterophylla'' L. * ''Euphorbia hirta'' L. * ''Euphorbia horrida'' Boiss. * ''Euphorbia humifusa'' Willd. ex Schltdl. * ''Euphorbia ingens'' E.Mey. ex Boiss. * ''Euphorbia lactea'' Haw. * ''Euphorbia lathyris'' L. * ''Euphorbia mellifera'' Aiton * ''Euphorbia milii'' <small>Des Moul.</small> * ''Euphorbia nicaeensis'' <small>All</small>. * ''Euphorbia obesa'' <small>Hook.f.</small> * ''Euphorbia officinarum'' <small>L.</small> * ''Euphorbia parviflora'' <small>L.</small> * ''Euphorbia piscidermis'' <small>Marn.-Lap.</small> * ''Euphorbia pulcherrima'' <small>Willd. ex Klotzsch</small> * ''Euphorbia resinifera'' <small>O.Berg</small> * ''Euphorbia royleana'' <small>Boiss.</small> * ''Euphorbia stenoclada'' <small>Baill.</small> * ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> * ''Euphorbia virosa'' Willd. === Karazana misy eto Madagasikara === [[Sary:Detailaufnahme Weihnachtsstern - groß.jpg|vignette|Zavamaniry [[Madagasikara (zavamaniry)|madagasikara]] (''Euphorbia pulcherrima'')|209x209px]] [[Sary:Starr 080604-5935 Chamaesyce hirta.jpg|vignette|211x211px|[[Euphorbia hirta|''Euphorbia'' ''hirta'']]]] Eto [[Madagasikara]], be dia be ny karazana ao amin' ny ''Euphorbia'', izay miisa 150 hatramin' ny 170 eo ho eo, ary tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy ny ankamaroany. Maro ny karazana nefa vitsy ny anarana malagasy anondroana azy ireo: ohatra, ny hoe "famata" dia manondro karazana enina fara fahavitsiny ([[Euphorbia alluaudii|''Euphorbia'' ''alluaudii'']]'', [[Euphorbia decorsei]], [[Euphorbia xylophylloides]], [[Euphorbia stenoclada]], [[Euphorbia tetraptera]]'' ary [[Euphorbia tirucalli|''Euphorbia'' ''tirucalli'']]); ny hoe "matahotrantsy" manondro karazana telo fara fahavitsny ([[Euphorbia bakeriana|''Euphorbia'' ''bakeriana'']]'', [[Euphorbia boivinii]], [[Euphorbia erythroxyloides]]''), ny hoe "famatafoty" ([[Euphorbia decorsei|''Euphorbia'' ''decorsei'']] sy ''Euphorbia tirucalli'') manondro karazana roa. Inty misy lisitry ny karazana notsongaina: * ''[[Euphorbia agatheae]]'' <small>Rauh</small> -- * ''[[Euphorbia alcicornis]]'' <small>Baker</small> -- tsiankoditra * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (= ''Euphorbia leucodendron'') -- befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatambotsy, rohondro ** ''Euphorbia alluaudii'' subsp. ''oncoclada'' (= ''Euphorbia'' ''oncoclada'') -- betondro, famata, famatabetondro * ''[[Euphorbia ambovombensis]]'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''[[Euphorbia analalavensis]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia ankarafantsiensis]]'' <small>Huft</small> * ''[[Euphorbia ankarensis]]'' <small>Boiteau</small> * ''[[Euphorbia ankazobensis]]'' <small>Rauh & Hofstätter</small> * ''[[Euphorbia annamarieae]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia antakasina]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia anthonyi]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia antsingiensis]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia antso]]'' <small>Denis</small> -- antso, kapo * ''[[Euphorbia aprica]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Euphorbia arahaka]]'' <small>Poiss</small>. -- arahaka * ''[[Euphorbia arbuscula]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia atimovatae]]'' <small>Aubrév</small>. * ''[[Euphorbia aureoviridiflora]]'' <small>(Rauh) Rauh</small> * ''[[Euphorbia badenii]]'' <small>Rauh & Bard.-Vauc.</small> * ''[[Euphorbia baroni]]'' <small>Baker</small> -- tsindakandakana * ''[[Euphorbia bemarahaensis]]'' <small>Rauh & Mangelsdorff</small> * ''[[Euphorbia berorohae]]'' <small>Rauh & Hofstätter</small> * ''[[Euphorbia beuginii]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia biaculeata]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia bianaensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia boinensis]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia boiteaui]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia boivinii]]'' <small>Boiss</small>. -- matahotrantsy * ''[[Euphorbia bongolavensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia bosseri]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia brachyphylla]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia bulbispina]]'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''[[Euphorbia capmanambatoensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia capsaintemariensis]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia capuronii]]'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia castillonii'' <small>Rauh</small> (''Euphorbia castillonii'' <small>Lavranos</small> / → ''[[Euphorbia rangovalensis]]'' <small>Leandri</small>) * ''[[Euphorbia cedrorum]]'' <small>Rauh & Hebendinger</small> * ''[[Euphorbia commersonii]]'' <small>Baillon</small> * ''[[Euphorbia compressicaulis]]'' <small>P.R.O.Bally</small> * ''[[Euphorbia conferta]]'' <small>Benth</small>. * ''[[Euphorbia crassa]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia cremersii]]'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''[[Euphorbia croizatii]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia cylindrifolia]]'' <small>Marn.-Lap. & Rauh</small> * ''[[Euphorbia decaryi]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> -- famata, famatafotsy * ''[[Euphorbia delphinensis]]'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''[[Euphorbia denisiana]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia didiereoides]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia duranii]]'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''[[Euphorbia elliotii]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia emirnensis]]'' <small>Baker</small> -- fanorimena, fanoromena, malalalahy, malalany, malalialahy, soamalo, zokintsikalo, zokintsilaky * ''[[Euphorbia erythroxyloides]]'' <small>Baillon</small> -- betondrandra, fandefana, matahotrantsy * ''Euphorbia famatamboay'' <small>F.Friedmann & Cremers</small> * ''Euphorbia fianarantsoae'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia fiherenensis'' <small>Poiss</small>. * ''Euphorbia francoisii'' <small>Leandri</small> * ''Euphorbia genoudiana'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia geroldii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia gottlebei'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia guillauminiana'' <small>Boiteau</small> * ''Euphorbia hadramautica'' <small>Baker</small> * ''Euphorbia haevermansii'' <small>Rauh & Gerold</small> * ''Euphorbia hedyotoides'' <small>N.E.Br.</small> * ''Euphorbia hernaezii'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia hirta]]'' <small>L.</small> -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, zanraobera * ''Euphorbia hoffstaetteri'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia horombensis'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia iharanae'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia imerina'' <small>Guillaumin</small> * ''Euphorbia indica'' <small>Lam</small>. * ''[[Euphorbia intisy]]'' <small>Drake</small> -- famata intisy, herobay, herokazo, herolahy, herotrazo, herotse, herotsy, intisy, pira, pirabe * ''[[Euphorbia isaloensis]]'' <small>Drake</small> -- fantsiholitra * ''Euphorbia itremensis'' <small>Kimnach & Lavranos</small> * ''Euphorbia kamponii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia kondoi'' <small>Rauh & Razaf.</small> * ''Euphorbia labatii'' <small>Rauh & Bard.-Vauc.</small> * ''Euphorbia leandriana'' <small>Boiteau</small> * ''Euphorbia leuconeura'' <small>Boiv. ex Boiss.</small> * ''[[Euphorbia lophogona]]'' <small>Lam.</small> -- betanana * ''Euphorbia loricata'' <small>Lam.</small> * ''Euphorbia mahafalensis'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia mainty]]'' <small>(Rauh) Rauh</small> -- famatamainty * ''Euphorbia makayensis'' <small>Lehureau</small> * ''Euphorbia mangokyensis'' <small>Denis</small> * ''Euphorbia mangorensis'' <small>Leandri</small> * ''[[Euphorbia melanacantha]]'' <small>Drake</small> -- elakelaka * ''Euphorbia melleri'' <small>Baker</small> * ''[[Euphorbia milii]]'' <small>Des Moul.</small> -- somo, somona, somosomona, songosongomena, songosonso // somaña, somo, somona, somosomona, songo, songosongofotsy, songosongomena, songosonso ** ''Euphorbia milii'' var. ''bojeri'' (= ''Euphorbia bojeri'') -- somo, somona, somosomona, songosongomena, songosonso ** ''Euphorbia milii'' var. ''splendens'' (= ''Euphorbia splendens'') -- somaña, somo, somona, somosomona, songo, songosongofotsy, songosongomena, songosonso * ''Euphorbia millotii'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia moratii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia neobosseri'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia neoelliotii'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia neohumbertii'' <small>Boiteau</small> * ''Euphorbia obtusifolia'' <small>Poir</small>. * ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small> -- betondro, famata, famatabetondro * ''[[Euphorbia orthoclada]]'' <small>Baker</small> -- tranonkary * ''Euphorbia pachypodioides'' <small>Boiteau</small> * ''[[Euphorbia pachysantha]]'' <small>Baillon</small> -- samata * ''Euphorbia parvicyathophora'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia paulianii'' <small>Ursch & Leandri</small> * ''Euphorbia pedilanthoides'' <small>Denis</small> * ''Euphorbia peplus'' <small>L.</small> * ''Euphorbia perrieri'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia pervillei]]'' <small>Baillon</small> (= ''Euphorbia pervilleana'' <small>Baillon</small>) -- fandrivotsy * ''Euphorbia petricola'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Euphorbia pirahazo]]'' <small>Baillon</small> -- pirahazo, pirakakazo * ''[[Euphorbia plagiantha]]'' <small>Drake</small> (''Euphorbia fiha'' Baillon) -- famatafiha, fiha * ''[[Euphorbia platyacantha]]'' <small>Drake</small> -- agavo * ''Euphorbia platyclada'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia primulifolia'' <small>Baker</small> -- * ''Euphorbia pseudodidiereoides'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia pulcherrima]]'' <small>Willd. ex Klotzsch</small> -- [[Madagasikara (zavamaniry)|madagasikara]] * ''Euphorbia pyrifolia'' <small>Lam.</small> * ''Euphorbia quartziticola'' <small>Leandri</small> * ''Euphorbia rangovalensis'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia razafindratsirae'' <small>Lavranos</small> * ''Euphorbia razafinjohanyi'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia robivelonae'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia rossii'' <small>Rauh & Buchloh</small> * ''Euphorbia rubrostriata'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia sakarahaensis]]'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia sambiranensis'' T<small>alata & Cremers</small> * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baillon</small> -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, loko-famata, mosotse * ''Euphorbia suzannae-marnierae'' <small>Rauh & Petignat</small> * ''Euphorbia tanaensis'' <small>Rauh</small> * ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia bakeriana'' <small>Baillon</small>) -- famata, matahotrantsy * ''Euphorbia tholicola'' <small>Rauh</small> * ''Euphorbia thouarsiana'' <small>Baillon</small> * ''Euphorbia thymifolia'' <small>L.</small> * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi <small>Costantin & Gallaud</small> na Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) -- famata, famatafotsy, famatalaro, famataletandro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' <small>L.</small> -- bôridira * ''[[Euphorbia trichophylla]]'' <small>Baker</small> -- fampiadianaketa, tandrantany, tandromaty, tandrotany * ''[[Euphorbia tulearensis]]'' <small>(Rauh) Rauh</small> * ''[[Euphorbia viguieri]]'' <small>Denis</small> * ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (←''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>) -- betinay, famata == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana Euphorbia|Lisitry ny karazana ''Euphorbia'']] * ''[[Euphorbiaceae]]'' ** ''[[Croton]]'' ** ''[[Benoistia]]'' ** ''[[Sphaerostylis]]'' ** ''[[Tannodia]]'' ** ''[[Omphalea]]'' * [[Famata]] == Loharano sy fanaarihana == 5nlo1wx4nlx2imsjyjwva9p7gas5sqh 0 295994 1148151 1120851 2026-07-29T10:59:00Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1148151 wikitext text/x-wiki Ny '''''Euphorbia tetraptera''''' dia karazana [[zavamaniry]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Atao hoe '''famata''' na '''matahotrantsy''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Ny fonenany voajanahary dia ala sobtrôpikaly na trôpikaly mando an-tany iva, sy ala an-tendrombohitra mando sobtrôpikaly na trpipikaly. Atahorana ho lany tamingana noho ny fahaverezan' ny toeram-ponenana izy io. Atao hoe koa '''''Euphorbia bakeriana''''' izy. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia alluaudii]]'' (''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''Euphorbia tetraptera'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia'' ''bakeriana'' <small>B</small><small>aill.</small>); ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Matahotrantsy]]: ''[[Crateva excelsa]]'' <small>Bojer</small> (''[[Capparaceae]]''); ''Euphorbia tetraptera'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia'' ''bakeriana'' <small>B</small><small>aill.</small>); ''[[Euphorbia boivinii]]'' <small>Boiss</small>.; ''[[Euphorbia erythroxyloides]]'' <small>Baker</small> (''[[Euphorbiaceae]]'') qqeie2ejcbz6kkripc81an7ds98gi34 0 296060 1148106 1148096 2026-07-28T12:19:12Z Thelezifor 15140 Anarana mitovy 1148106 wikitext text/x-wiki Ny '''famata''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', na zavamaniry tsy misy raviny ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]''. Ireto ireo karazan-javamaniry atao hoe famata ireo: * Fianakaviana ''Euphorbiaceae'' ** ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>) --- betinay na famata ** ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small> -- famata, famatalaro, famataletandro ** ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>) -- befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatabetondro, famatambotsy, rohondro ** ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> -- famata, famatafotsy ** ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>. -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, mosotse ** ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> -- famata ** ''[[Euphorbia tirucalli]]'' L. -- famata * Fianakaviana ''Apocynaceae'' ** ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small> -- famata == Ny toetra iombonan' ireo zavamaniry ireo == Tena manimba ary mety hahatonga fahajambana raha sendra tafiditra ao anaty [[maso]] ny ranony mandronono sady misy poizina. Ny fampiasana ny ranon' ny rongy (''[[Kalanchoe beharensis]]'' <small>Drake</small>, ao amin' ny fianakaviana ''[[Crassulaceae]]'') anadiovana ny maso no fitsaboana izany. Ampiasaina ho poizina fanamamoana [[trondro]] ny tahon' ireo ''[[Euphorbia]]'' ireo izay nototoina sy nafangaro amin' ny rano. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * ''[[Cynanchum]]'' a0klsvau0gy3l3um9xm24nm76qj77wx 1148135 1148106 2026-07-29T08:20:11Z Thelezifor 15140 1148135 wikitext text/x-wiki Ny '''famata''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', na zavamaniry tsy misy raviny ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]''. Ireto ireo karazan-javamaniry atao hoe famata ireo: * Fianakaviana ''Euphorbiaceae'' ** ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>) --- betinay na famata ** -- famata, famatalaro, famataletandro ** ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>) -- befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatabetondro, famatambotsy, rohondro ** ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> -- famata, famatafotsy ** ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>. -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, mosotse ** ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> -- famata ** ''[[Euphorbia tirucalli]]'' L. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) -- famata, famatafotsy, famatalaro, famataletandro. * Fianakaviana ''Apocynaceae'' ** ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small> -- famata == Ny toetra iombonan' ireo zavamaniry ireo == Tena manimba ary mety hahatonga fahajambana raha sendra tafiditra ao anaty [[maso]] ny ranony mandronono sady misy poizina. Ny fampiasana ny ranon' ny rongy (''[[Kalanchoe beharensis]]'' <small>Drake</small>, ao amin' ny fianakaviana ''[[Crassulaceae]]'') anadiovana ny maso no fitsaboana izany. Ampiasaina ho poizina fanamamoana [[trondro]] ny tahon' ireo ''[[Euphorbia]]'' ireo izay nototoina sy nafangaro amin' ny rano. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * ''[[Cynanchum]]'' m3jiaa7aqykr6euywbsiixdciv65wev 10 298227 1148161 1131986 2026-07-29T11:44:32Z ~2026-41918-63 40538 1148161 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Filoha Pero |title = [[Image:Flag of Peru.svg|20px]]&nbsp;Lisitry ny '''Filohan'i [[Pero]]''' [[Zenón Noriega Agüero]]&nbsp;&#124; [[Manuel Arturo Odría Amoretti]]&nbsp;&#124; [[Manuel Prado y Ugarteche]]&nbsp;&#124; [[Ricardo Pérez Godoy]]&nbsp;&#124; [[Nicolás Lindley López]]&nbsp;&#124; [[Fernando Belaúnde Terry]]&nbsp;&#124; [[Juan Velasco Alvarado]]&nbsp;&#124; [[Francisco Morales Bermúdez]]&nbsp;&#124; [[Fernando Belaúnde Terry]]&nbsp;&#124; [[Alan García|Alan García Pérez]]&nbsp;&#124; [[Alberto Fujimori]]&nbsp;&#124; [[Valentín Paniagua Corazao]]&nbsp;&#124; [[Alejandro Toledo|Alejandro Toledo Manrique]]&nbsp;&#124; [[Alan García|Alan García Pérez]]&nbsp;&#124; [[Ollanta Humala|Ollanta Humala Tasso]]&nbsp;&#124; [[Pedro Pablo Kuczynski]]&nbsp;&#124; [[Martín Vizcarra]]&nbsp;&#124; [[Manuel Arturo Merino de Lama]]&nbsp;&#124; [[Francisco Sagasti]]&nbsp;&#124; [[Pedro Castillo]]&nbsp;&#124; [[Dina Boluarte]]&nbsp;&#124; [[José Jerí]]&nbsp;&#124; [[José María Balcázar]]&nbsp;&#124; [[Keiko Fujimori]]&nbsp;&#124; - }} [[Sokajy:Filohan'i Pero]] f3eoov9jsfcc4c11oirmu0tdbyim1dd 0 300967 1148110 1147440 2026-07-28T12:50:53Z IrmaA2 39594 1148110 wikitext text/x-wiki [[File:Jet pump.jpg|thumb|Paompy elektrika]] '''Ny paompy''' dia fitaovana mekanika ampiasaina hamindrana ranoka (toy ny rano, menaka, na akora simika) na entona avy amin'ny toerana iray mankany amin'ny toerana hafa amin'ny alalan'ny famoronana tsindry na fikorianana. Ampiasaina betsaka amin'ny sehatra isan-karazany izy, toy ny famatsian-drano, [[fambolena]], [[indostria]], [[fitsaboana]], ary fitrandrahana harena an-kibon'ny tany. == Tantara == Nanomboka nipoitra ny filàna misintona sy mampiakatra rano avy amin'ny renirano na avy amin'ny fantsakana ho any amin'ny toerana hampiasana azy, raha vao nanomboka nipetraka maharitra ny olombelona. Azo lazaina fa tsy dia mahomby firy ny manovo sy mitatitra rano tamin'ny herin'ny olombelona irery izay atao amin'ny alalan'ny siny na fitoeran-ndrano. Noho ny fivoarana sy ny fifehezana ny fambolena sy ny fiompina ary ny fitomboan'ny tanàna sy ny mponina dia ilaina ny milina sy fitaovana fitaterana sy fanovozona rano ary teo no nitsiry ny hevitra namoronana ny paompy. Efa nampiasaina hatramin'ny andro fahiny ny paompy. Anisan'ny paompy tranainy indrindra ny paompy tanana sy ny visin'i Archimedes, izay natao hampiakarana rano ho amin'ny toerana avo kokoa. Nivoatra tsikelikely ny teknolojia ka niteraka paompy mandeha amin'ny herin'aratra, motera fandoroana anatiny, ary rafitra mandeha ho azy. == Karazana paompy == Misy karazany maro ny paompy, ka anisan'izany: Paompy [[:fr:Pompe_centrifuge|centrifugal]]: Mampiasa hery afovoany (force centrifuge) hampandehanana ny ranoka. Izy no be mpampiasa indrindra amin'ny famatsian-drano sy ny indostria. Paompy piston: Mampiasa piston miverimberina hanosehana ny ranoka, ary mety amin'ny tsindry avo. Paompy diaphragm: Mampiasa membrane mihetsika ka mety amin'ny ranoka misy poti-javatra na akora simika. Paompy anaty lavadrano (submersible pump): Atao miasa ao anaty rano, indrindra amin'ny lavadrano lalina. == Ny fomba fiasany == Ny paompy dia miasa amin'ny alalan'ny famoronana fahasamihafan'ny tsindry eo amin'ny fidirana sy ny fivoahan'ny ranoka. Rehefa mihena ny tsindry eo amin'ny fidirana dia misintona ranoka izy, ary rehefa mitombo ny tsindry eo amin'ny fivoahana dia manosika izany hivoaka amin'ny fantsona. == Ny ilàna azy == Ampiasaina amin'ny sehatra maro ny paompy, toy ny: Famatsian-drano ho an'ny tokantrano sy tanàna. Fanondrahana amin'ny fambolena. Rafitra famonoana afo. Indostrian'ny solika sy entona. Fampitana akora simika. Rafitra fanadiovana rano sy rano maloto. == Tombony == Manamora ny fitaterana ranoka amin'ny halavirana lavitra. Mampitombo ny fahombiazan'ny famatsian-drano. Misy karazany mifanaraka amin'ny filàna samihafa. == Fatiantoka == Mila fikojakojana tsy tapaka. Mety handany angovo be ny modely sasany. Mety ho simba raha ampiasaina amin'ny ranoka tsy mifanaraka aminy. == Fikojakojana == Mba haharetan'ny paompy dia ilaina: Manadio tsy tapaka ny sivana sy ny fantsona. Manamarina ny tombo-kase sy ny bearings. Manosotra ireo faritra mihetsika raha ilaina. Manolo ireo kojakoja efa tonta. == Jereo koa == * [[Motera]] * [[Fantsona]] * [[Rano]] * [[Tsindry (fizika)|Tsindry]] [[en:Pump]] [[Sokajy:Paompy]] ijytz8cjwm5tw9uzam5okljvuhkzl9n 1148111 1148110 2026-07-28T12:55:56Z IrmaA2 39594 1148111 wikitext text/x-wiki [[File:Jet pump.jpg|thumb|Paompy elektrika]] '''Ny paompy''' dia fitaovana mekanika ampiasaina hamindrana ranoka (toy ny rano, menaka, na akora simika) na entona avy amin'ny toerana iray mankany amin'ny toerana hafa amin'ny alalan'ny famoronana tsindry na fikorianana. Ampiasaina betsaka amin'ny sehatra isan-karazany izy, toy ny famatsian-drano, [[fambolena]], [[indostria]], [[fitsaboana]], ary fitrandrahana harena an-kibon'ny tany. == Tantara == Nanomboka nipoitra ny filàna misintona sy mampiakatra rano avy amin'ny renirano na avy amin'ny fantsakana ho any amin'ny toerana hampiasana azy, raha vao nanomboka nipetraka maharitra ny olombelona. Azo lazaina fa tsy dia mahomby firy ny manovo sy mitatitra rano tamin'ny herin'ny olombelona irery izay atao amin'ny alalan'ny siny na fitoeran-ndrano. Noho ny fivoarana sy ny fifehezana ny fambolena sy ny fiompina ary ny fitomboan'ny tanàna sy ny mponina dia ilaina ny milina sy fitaovana fitaterana sy fanovozona rano ary teo no nitsiry ny hevitra namoronana ny paompy. Efa nampiasaina hatramin'ny andro fahiny ny paompy. Anisan'ny paompy tranainy indrindra ny paompy tanana sy ny visin'i Archimedes, izay natao hampiakarana rano ho amin'ny toerana avo kokoa. Nivoatra tsikelikely ny teknolojia ka niteraka paompy mandeha amin'ny herin'aratra, motera fandoroana anatiny, ary rafitra mandeha ho azy. == Karazana paompy == Misy karazany maro ny paompy, ka anisan'izany: Paompy [[:fr:Pompe_centrifuge|centrifugal]]: Mampiasa hery afovoany (force centrifuge) hampandehanana ny ranoka. Izy no be mpampiasa indrindra amin'ny famatsian-drano sy ny indostria. Paompy piston: Mampiasa piston miverimberina hanosehana ny ranoka, ary mety amin'ny tsindry avo. Paompy diaphragm: Mampiasa membrane mihetsika ka mety amin'ny ranoka misy poti-javatra na akora simika. Paompy anaty lavadrano (submersible pump): Atao miasa ao anaty rano, indrindra amin'ny lavadrano lalina. == Ny fomba fiasany == Ny paompy dia miasa amin'ny alalan'ny famoronana fahasamihafan'ny tsindry eo amin'ny fidirana sy ny fivoahan'ny ranoka. Rehefa mihena ny tsindry eo amin'ny fidirana dia misintona ranoka izy, ary rehefa mitombo ny tsindry eo amin'ny fivoahana dia manosika izany hivoaka amin'ny fantsona. == Ny ilàna azy == Ampiasaina amin'ny sehatra maro ny paompy, toy ny: Famatsian-drano ho an'ny tokantrano sy tanàna. Fanondrahana amin'ny fambolena. Rafitra famonoana afo. Indostrian'ny solika sy entona. Fampitana akora simika. Rafitra fanadiovana rano sy rano maloto. == Tombony == Manamora ny fitaterana ranoka amin'ny halavirana lavitra. Mampitombo ny fahombiazan'ny famatsian-drano. Misy karazany mifanaraka amin'ny filàna samihafa. == Fatiantoka == Mila fikojakojana tsy tapaka. Mety handany angovo be ny modely sasany. Mety ho simba raha ampiasaina amin'ny ranoka tsy mifanaraka aminy. == Fikojakojana == Mba haharetan'ny paompy dia ilaina: Manadio tsy tapaka ny sivana sy ny fantsona. Manamarina ny tombo-kase sy ny bearings. Manosotra ireo faritra mihetsika raha ilaina. Manolo ireo kojakoja efa tonta. == Jereo koa == * [[Motera]] * [[Fantsona]] * [[Rano]] * [[Tsindry (fizika)|Tsindry]] [[en:Pump]] [[Sokajy:Paompy]] easz0vyrikkc9iu0n9s4o31liziu9ht 0 301497 1148120 1148074 2026-07-29T04:24:03Z JianJi 36396 /* Ny Hetsika LGBT */ 1148120 wikitext text/x-wiki Ny '''hetsika LGBT''' dia hetsika ara-piarahamonina iray tany am-boalohany fa lasa nitatra ho hetsika ara-politika mba ho fampiroboroboana ny zon'izy ireo hitovy amin'ny zon'ny olona hafa amin'ny ankapobeny. Tsy hetsika tokana fa fivondronana na fiarahana hetsika samy manana ny azy sy ny zo arovany. Karazam-piombonana hetsika maro samy hafa noho izany ny hetsika LGBT. == Ireo fanondroana isankarazany == Ny '''L''' fanafohezana ny '''[[Lesbiana]]''' dia entina anondroana ireo [[vehivavy]] tia vehivavy. Fironana ara-pananahana izany. Ny '''G''' dia fanafohezana ny teny anglisy hoe '''Gay''' ary entina anondroana ireo '''sekatra'''<ref>https://randy-donny.com/articles/l-homosexualite-n-est-ni-une-mode-ni-importee</ref> araka ny filazan'ny Ntaolo fa '''[[pelaka]]''' kosa no fandre mazava taty aorian'ny fahaleovantena ka manana ny fironana ara-pananahana [[lehilahy]] tia lehilahy. Ny '''B''' kosa, fanafohezana ny teny anglisy hoe '''Bisexual,''' dia mbola fironana ara-pananahana ihany koa fa sady tia lehilahy izy no tia vehivavy. Ary ny '''T''' kosa dia fanafohezana ny '''Trans''' izay lehilahy iray na vehivavy iray mahatsapa ny tenany ho tsy araka izay anondroana azy na araka izay hita maso raha mitanjaka izy. Misy ireo mahavita manova ny fitaovam-pananahany amin'ny alalan'ny fandidiana. Eo amin'ny fanondroan'ny [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ity vondron'olona Trans ity dia azo raisina ny voambolana '''sarindahy''' (vehivavy iray mitomban-dahy na manana toetra ho lahy eo amin'ny fihetsika sy ny fitafy) sy '''[https://mg.globalvoices.org/2020/04/15/146591/ sarimbavy]''' (lehilahy iray lazaina ho vavy toetra na fihetsika na fitafy). Tsy misy, noho izany, na tsy ampidirina ny fironana ara-pananahana ao aminy amin'ny maha-'''trans''' azy fa ifotorany manokana kosa ny fijeren'ny olona iray ny toe-tenany na toe-batany. Ireo toetra efatra ireo no mamaritra ny antsoina hoe '''LGBT'''. Taoriandriana kokoa dia mety ho ampidirin'ireo efatra voalaza etsy ambony ny fironana antsoina amin'ny teny anglisy hoe '''Queer'''. Ny teny anglisy hoe queer izay nohafohezina hoe '''Q''' dia midika hoe ''hafahafa'' na ''tsy mahazatra''. Nandritra ny taonjato faha-20 io voambolana io dia nampiasaina ho teny fanaratsiana na fandrabirabiana ireo olona heverina ho [https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/pelaka-manohitra-ny-fanilihana-azy-13291.php pelaka] na tsy manaraka ny fenitra mahazatra hoe lahy na vavy. Tamin'ny faramparan'ny taonjato faha-20 anefa, dia nisy ireo olona sy fikambanana sasantsasany tao amin'ny fiarahamonina LGBT nandray indray io teny io ary nampiasa azy ho mariky ny hambo sy hanoherana ny fanilikilihana. Dia mbola misy ihany koa ny '''I''' izay nanafohezana ny voambolana anglisy '''Intersex'''. Ireto vondron'olona vitsy an'isa hafa ireto kosa indray dia notondroina noho ny toe-batany amin'ny fitaovam-pananahana manokana tsy mitovy loatra amin'ny fitaovam-pananahany lehilahy mahazatra na fitaovam-pananahan'ny vehivavy mahazatra. == Ny Hetsika LGBT == Na dia tsy misy fikambanana iray mahasolo tena ny olona LGBTQ rehetra aza, dia manao ny asany ireo vondrona maro mpiaro ny zon'ny olona LGBTQ, ao ireo fikambanana eny ifotony sy vondrom-piarahamonina mampandroso ireo fotokevitra mifandraika amin'izany. Ny fikambanana voalohany fantatra momba ny zon'ny LGBTQ dia ny [[Komity Siantifika Mahaolombelona]], izay niorina tao Berlin tamin'ny taona 1897.<ref>Whisnant, Clayton J. (2016). Queer Identities and Politics in Germany: A History, 1880–1945. Columbia University Press. p. 17. <nowiki>ISBN 978-1-939594-10-5</nowiki>.</ref> Tanjona iraisan'ny hetsika LGBTQ ny hananan'ny olona LGBTQ zo mitovy amin'ireo olona hafa mahazatra. Tanjona manokana ny tsy hametrahana ho heloka eo anatrehan'ny lalàna ny firaisan'ny lahy amin'ny lahy na/sy ny firaisan'ny vavy amin'ny vavy. Tanjona manokana ihany koa ny fankatoavana eo anatrehan'ny lalàna, mba ho ara-dalàna, ny fisoratam-panambadian'ny samy lahy na samy vavy, ny fiarovana azy ireo manoloana ny fanilikilihana ary mba hahazo fitsaboana manamafy ny maha-lahy na maha-vavy tian-dry zareo ijoroana ry zareo. Misy ny vondrona sasany amin'ireo hetsika ireo mampiharihary ampahibemaso ny fahitana azy ireo amin'ny kolontsainy, amin'ny fifampitsinjovan'ny mpiray monina ary ny fanafahana azy ireo amin'ny rafitra ara-tsosialy heverina ho mangeja azy ireo. Ny hetsika LGBT maoderina dia mahafaoka paikady isan-karazany, anisan'izany ny fandresen-dahatra an-dalantsara eo amin'ny lafiny politika, ny diabe an-dalambe sy ireo fihetsiketsehana maro isan-karazany, ny fifanampiana, ny fanohanana asa-karoka akademika (oniversitera), ary ny fanehoana ara-javakanto. 0mwmssjrminiconcnrbgvvdcuomfu6v 0 301505 1148103 1148102 2026-07-28T12:02:02Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1148103 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia leucodendron ssp ococlada1 ies.jpg|vignette|361x361px|''Euphorbia alluaudii'']] Ny '''''Euphorbia alluaudii''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina (na any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly) sy ny kirihitra maina ary ny faritra be vatolampy. Atahorana ho lany tamingana izy io noho ny fihenan' ny toeram-paniriany. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''befohetsy''', '''befotsy''', '''betondro''', '''famata''', '''famatabetondro''', '''famatalava''', '''famatambotsy''' ary '''rohondro'''. ''Euphorbia alluaudii'' <small>Drake</small> no anarany feno ary anarana nahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia leucodendron''''' <small>Drake</small>. Hita ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga|faritanin' i ​​Mahajanga]] ary ny [[faritanin' i Toliara]] izy io. == Famariparitana == [[Sary:Euphorbia leucodendron BotGardBln07122011E.JPG|vignette|273x273px|''Euphorbia alluaudii'']] Mitovitovy endrika amin' ny hazobotry kirihitra misy rantsana tena misandrahaka ny ''Euphorbia alluaudii''. Mitombo izy ka lasa hazo madinika manana haavo mirefy 1 ka hatramin' ny 4 m (ary mety hahatratra 6 m any amin' ny toerana misy azy voajanahary). Ireo rantsany mijoro no mivoatra mitsangana manomboka eo amin' ny fotony, avy eo miolana kely mivoaka ivelany. === Rantsana === [[Sary:Euphorbia alluaudii subsp. oncoclada Wilczomlecz Allauda 2023-06-09 03.jpg|vignette|''Euphorbia alluaudii'' subsp. ''oncoclada'']] Ny rantsan' ny ''Euphorbia alluaudii'' no taova manao ny fôtôsentezy lehibe indrindra ao aminy. Miendrika varingarina izy ireo sady be nofony sy mitahiry ranony betsaka ary tsy misy tsilo. Miovaova eo anelanelan' ny 0,5 sy 1,5 sm ny savaivony. Mifaritra mazava tsara ny tonony tsirairay amin' ny sampana. Tena kely ny tonon' ny zana-karazana ''Euphorbia alluaudii'' subs. ''oncoclada'' ka manome endrika saosisy an' ilay zavamaniry. Mifanadrify amin' ny fizaran-taonan' ny fitomboana ny vaniny tsirairay. Malama ny hodiny maitso tanora ka hatramin' ny maitso manopy mavo. Miparitaka manerana ny hodiny ny olatra somary manja na mainty navelan' ny fihintsanan' ny raviny. Tahaka ny hita amin' ny karazana ''Euphorbia'' rehetra, dia misy [[lateksa]] fotsy sy madity ary poizina (indrindra ho an' ny hoditra sy ny maso) ny tambatselany rehetra. === Ravina === Kely dia kely ny ravin' ny ''Euphorbia alluaudii'' izay miendrika lavalava sady miseho miserana (malaky mihintsana) amin' ny lohataona na amin' ny fizaràn-taona mafana ary mivondrona toy ny borosy fandokoana. Mirefy 1 hatramin' ny 1,5 sm ny halavany. Mihintsana haingana izy ireo mba hamerana ny fahaverezan-drano noho ny hatsembohany, ka mahatonga ilay zavama iry tsy hisy ravina saika mandritra ny taona. === Vony === [[Sary:E leucodendron2 ies.jpg|vignette|Vondrombonin' ny ''Euphorbia alluaudii'']] Mamony amin' ny lohataona sy amin' ny fahavaratra ny ''Euphorbia alluaudii''. Mitambatra ho [[vondrombony]] kely matevina ny voniny izay maitso-mavo sy madinika eny an-tendron-drantsana ary tsy dia misehoseho. == Anarana ahafantarana azy == Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Euphorbia alluaudii'': * ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> * ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> * ''Tirucallia alluaudii'' <small>(Drake) P.V.Heath</small> == Zana-karazana == Manana zana-karazana ny ''Euphorbia alluaudii'': * ''Euphorbia alluaudii'' subsp''. alluaudii'' * ''Euphorbia alluaudii'' subsp''. oncoclada'' == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' k2po9es5e3p42lzv67n4bg3u45j3fcy 1148152 1148103 2026-07-29T11:02:23Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1148152 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia leucodendron ssp ococlada1 ies.jpg|vignette|361x361px|''Euphorbia alluaudii'']] Ny '''''Euphorbia alluaudii''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina (na any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly) sy ny kirihitra maina ary ny faritra be vatolampy. Atahorana ho lany tamingana izy io noho ny fihenan' ny toeram-paniriany. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''befohetsy''', '''befotsy''', '''betondro''', '''famata''', '''famatabetondro''', '''famatalava''', '''famatambotsy''' ary '''rohondro'''. ''Euphorbia alluaudii'' <small>Drake</small> no anarany feno ary anarana nahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia leucodendron''''' <small>Drake</small>. Hita ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga|faritanin' i ​​Mahajanga]] ary ny [[faritanin' i Toliara]] izy io. == Famariparitana == [[Sary:Euphorbia leucodendron BotGardBln07122011E.JPG|vignette|273x273px|''Euphorbia alluaudii'']] Mitovitovy endrika amin' ny hazobotry kirihitra misy rantsana tena misandrahaka ny ''Euphorbia alluaudii''. Mitombo izy ka lasa hazo madinika manana haavo mirefy 1 ka hatramin' ny 4 m (ary mety hahatratra 6 m any amin' ny toerana misy azy voajanahary). Ireo rantsany mijoro no mivoatra mitsangana manomboka eo amin' ny fotony, avy eo miolana kely mivoaka ivelany. === Rantsana === [[Sary:Euphorbia alluaudii subsp. oncoclada Wilczomlecz Allauda 2023-06-09 03.jpg|vignette|''Euphorbia alluaudii'' subsp. ''oncoclada'']] Ny rantsan' ny ''Euphorbia alluaudii'' no taova manao ny fôtôsentezy lehibe indrindra ao aminy. Miendrika varingarina izy ireo sady be nofony sy mitahiry ranony betsaka ary tsy misy tsilo. Miovaova eo anelanelan' ny 0,5 sy 1,5 sm ny savaivony. Mifaritra mazava tsara ny tonony tsirairay amin' ny sampana. Tena kely ny tonon' ny zana-karazana ''Euphorbia alluaudii'' subs. ''oncoclada'' ka manome endrika saosisy an' ilay zavamaniry. Mifanadrify amin' ny fizaran-taonan' ny fitomboana ny vaniny tsirairay. Malama ny hodiny maitso tanora ka hatramin' ny maitso manopy mavo. Miparitaka manerana ny hodiny ny olatra somary manja na mainty navelan' ny fihintsanan' ny raviny. Tahaka ny hita amin' ny karazana ''Euphorbia'' rehetra, dia misy [[lateksa]] fotsy sy madity ary poizina (indrindra ho an' ny hoditra sy ny maso) ny tambatselany rehetra. === Ravina === Kely dia kely ny ravin' ny ''Euphorbia alluaudii'' izay miendrika lavalava sady miseho miserana (malaky mihintsana) amin' ny lohataona na amin' ny fizaràn-taona mafana ary mivondrona toy ny borosy fandokoana. Mirefy 1 hatramin' ny 1,5 sm ny halavany. Mihintsana haingana izy ireo mba hamerana ny fahaverezan-drano noho ny hatsembohany, ka mahatonga ilay zavama iry tsy hisy ravina saika mandritra ny taona. === Vony === [[Sary:E leucodendron2 ies.jpg|vignette|Vondrombonin' ny ''Euphorbia alluaudii'']] Mamony amin' ny lohataona sy amin' ny fahavaratra ny ''Euphorbia alluaudii''. Mitambatra ho [[vondrombony]] kely matevina ny voniny izay maitso-mavo sy madinika eny an-tendron-drantsana ary tsy dia misehoseho. == Anarana ahafantarana azy == Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Euphorbia alluaudii'': * ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> * ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> * ''Tirucallia alluaudii'' <small>(Drake) P.V.Heath</small> == Zana-karazana == Manana zana-karazana ny ''Euphorbia alluaudii'': * ''Euphorbia alluaudii'' subsp''. alluaudii'' * ''Euphorbia alluaudii'' subsp''. oncoclada'' == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Betondro]]: ''Euphorbia alluaudii'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>)(''[[Euphorbiaceae]]''); ''[[Polyscias boivinii]]'' <small>(Seem.) Bernardi</small> (''[[Araliaceae]]''); * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia alluaudii'' (← ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia'' ''bakeriana'' <small>Baill.</small>); ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Rohondro]]: ''[[Alluaudia dumosa]]'' <small>(Drake )Drake</small> (''[[Didiereaceae]]''); ''Euphorbia alluaudii'' (← ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small>) (''[[Euphorbiaceae]]'') qg1hcjsnepmn91krbg33yfldocc6ow9 1148159 1148152 2026-07-29T11:28:19Z Thelezifor 15140 1148159 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia leucodendron ssp ococlada1 ies.jpg|vignette|361x361px|''Euphorbia alluaudii'']] Ny '''''Euphorbia alluaudii''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina (na any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly) sy ny kirihitra maina ary ny faritra be vatolampy. Atahorana ho lany tamingana izy io noho ny fihenan' ny toeram-paniriany. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''befohetsy''', '''befotsy''', '''betondro''', '''famata''', '''famatabetondro''', '''famatalava''', '''famatambotsy''' ary '''rohondro'''. ''Euphorbia alluaudii'' <small>Drake</small> no anarany feno ary anarana nahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia leucodendron''''' <small>Drake</small>. Hita ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga|faritanin' i ​​Mahajanga]] ary ny [[faritanin' i Toliara]] izy io. == Famariparitana == [[Sary:Euphorbia leucodendron BotGardBln07122011E.JPG|vignette|273x273px|''Euphorbia alluaudii'']] Mitovitovy endrika amin' ny hazobotry kirihitra misy rantsana tena misandrahaka ny ''Euphorbia alluaudii''. Mitombo izy ka lasa hazo madinika manana haavo mirefy 1 ka hatramin' ny 4 m (ary mety hahatratra 6 m any amin' ny toerana misy azy voajanahary). Ireo rantsany mijoro no mivoatra mitsangana manomboka eo amin' ny fotony, avy eo miolana kely mivoaka ivelany. === Rantsana === [[Sary:Euphorbia alluaudii subsp. oncoclada Wilczomlecz Allauda 2023-06-09 03.jpg|vignette|''Euphorbia alluaudii'' subsp. ''oncoclada'']] Ny rantsan' ny ''Euphorbia alluaudii'' no taova manao ny fôtôsentezy lehibe indrindra ao aminy. Miendrika varingarina izy ireo sady be nofony sy mitahiry ranony betsaka ary tsy misy tsilo. Miovaova eo anelanelan' ny 0,5 sy 1,5 sm ny savaivony. Mifaritra mazava tsara ny tonony tsirairay amin' ny sampana. Tena kely ny tonon' ny zana-karazana ''Euphorbia alluaudii'' subs. ''oncoclada'' ka manome endrika saosisy an' ilay zavamaniry. Mifanadrify amin' ny fizaran-taonan' ny fitomboana ny vaniny tsirairay. Malama ny hodiny maitso tanora ka hatramin' ny maitso manopy mavo. Miparitaka manerana ny hodiny ny olatra somary manja na mainty navelan' ny fihintsanan' ny raviny. Tahaka ny hita amin' ny karazana ''Euphorbia'' rehetra, dia misy [[lateksa]] fotsy sy madity ary poizina (indrindra ho an' ny hoditra sy ny maso) ny tambatselany rehetra. === Ravina === Kely dia kely ny ravin' ny ''Euphorbia alluaudii'' izay miendrika lavalava sady miseho miserana (malaky mihintsana) amin' ny lohataona na amin' ny fizaràn-taona mafana ary mivondrona toy ny borosy fandokoana. Mirefy 1 hatramin' ny 1,5 sm ny halavany. Mihintsana haingana izy ireo mba hamerana ny fahaverezan-drano noho ny hatsembohany, ka mahatonga ilay zavama iry tsy hisy ravina saika mandritra ny taona. === Vony === [[Sary:E leucodendron2 ies.jpg|vignette|Vondrombonin' ny ''Euphorbia alluaudii'']] Mamony amin' ny lohataona sy amin' ny fahavaratra ny ''Euphorbia alluaudii''. Mitambatra ho [[vondrombony]] kely matevina ny voniny izay maitso-mavo sy madinika eny an-tendron-drantsana ary tsy dia misehoseho. == Anarana ahafantarana azy == Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Euphorbia alluaudii'': * ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> * ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> * ''Tirucallia alluaudii'' <small>(Drake) P.V.Heath</small> == Zana-karazana == Manana zana-karazana ny ''Euphorbia alluaudii'': * ''Euphorbia alluaudii'' subsp''. alluaudii'' * ''Euphorbia alluaudii'' subsp''. oncoclada'' == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Betondro]]: ''Euphorbia alluaudii'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>)(''[[Euphorbiaceae]]''); ''[[Polyscias boivinii]]'' <small>(Seem.) Bernardi</small> (''[[Araliaceae]]''); * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia alluaudii'' (← ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia'' ''bakeriana'' <small>Baill.</small>); ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Rohondro]]: ''[[Alluaudia dumosa]]'' <small>(Drake) Drake</small> (''[[Didiereaceae]]''); ''Euphorbia alluaudii'' (← ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small>) (''[[Euphorbiaceae]]'') n9ft1hzbxd5bhoasimd57msqtkm9rlh 0 301506 1148104 2026-07-28T12:03:51Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1148104 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Euphorbia alluaudii]] 25es6dmlb5gul7hggo4km701hgdt88k 0 301507 1148105 2026-07-28T12:16:24Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1148105 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Euphorbia alluaudii]] 25es6dmlb5gul7hggo4km701hgdt88k 0 301508 1148107 2026-07-28T12:36:07Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Euphorbiaceae 1148107 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annales des sciences naturelles (1834-1937) (18404754022).jpg|vignette|''Euphorbia decorsei'']] Ny '''''Euphorbia decorsei''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Zavamaniry tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] izy io, ary ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly. Na izany aza, tandindomin-doza izy io noho ny fihenan' ny toerana aniriany voajanahary. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy'''. Maniry ao amin' ny faritra atsimo sy atsimo-andrefana amin' i Madagasikara izy, eo anelanelan' i [[Tolagnaro|Taolanaro]] sy [[Itampolo]]. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia geayi]]'' <small>Constantin et Gallois</small> npg081u4xjzw61fjo0azhmt5786m0s2 1148109 1148107 2026-07-28T12:47:20Z Thelezifor 15140 1148109 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annales des sciences naturelles (1834-1937) (18404754022).jpg|vignette|''Euphorbia decorsei'']] Ny '''''Euphorbia decorsei''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Zavamaniry tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] izy io, ary ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly. Na izany aza, tandindomin-doza izy io noho ny fihenan' ny toerana aniriany voajanahary. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy'''. Maniry ao amin' ny faritra atsimo sy atsimo-andrefana amin' i Madagasikara izy, eo anelanelan' i [[Tolagnaro|Taolanaro]] sy [[Itampolo]]. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) 8mnspkdk3kcbs6ql3q0j715ldgt0tfu 1148130 1148109 2026-07-29T07:57:35Z Thelezifor 15140 1148130 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annales des sciences naturelles (1834-1937) (18404754022).jpg|vignette|''Euphorbia decorsei'']] Ny '''''Euphorbia decorsei''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]''. Zavamaniry tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] izy io, ary ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly. Na izany aza, tandindomin-doza izy io noho ny fihenan' ny toerana aniriany voajanahary. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy'''. Maniry ao amin' ny faritra atsimo sy atsimo-andrefana amin' i Madagasikara izy, eo anelanelan' i [[Tolagnaro|Taolanaro]] sy [[Itampolo]]. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) swgchfwxqrfhlctkbeq28o1kkhg7has 1148145 1148130 2026-07-29T10:20:22Z Thelezifor 15140 Famariparitana 1148145 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annales des sciences naturelles (1834-1937) (18404754022).jpg|vignette|''Euphorbia decorsei'']] Ny '''''Euphorbia decorsei''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]], ary ny toeram-paniriany voajanahary dia ny ala maina any amin' ny faritra trôpikaly na sobtrôpikaly any atsimo indrindra. Hazobotry lehibe mitahiry ranony izy io. Na izany aza, tandindomin-doza izy io noho ny fihenan' ny toerana aniriany voajanahary. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy''' ary '''famatafoty'''. ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small> ny anarany feno. == Famariparitana == Hazo madinika mijoro mahitsy, manana haavo mirefy 4 ka hatramin' ny 6 m, ary fantatra amin' ny endriny be sampana sy mikitroka ny ''Euphorbia decorsei''. Toa haran-dranomasina ny firafitrany amin' ny ankapobeny, izay ahitana fifampidiran' ny tahony betsaka tsy misy ravina. === Taho sy ravina === Be nofony sy miendrika varingarna ary malama ny rantsan' ny ''Euphorbia decorsei'', sady manana loko miavaka izay miovaova eo anelanelan' ny maitso mavana sy ny maitso manopy fotsy na maitso manopy manga. Kely dia kely ny raviny ka saika tsy misy mihitsy mba hahavelomany ao amin' toetany maina. Matetika dia mihintsana avy hatrany ireo raviny madinika ireo raha vao mipoitra eo amin' ny rantsana tanora. Vokatr' izany dia misahana tanteraka ny fanaovana fôtôsentezy ny tahony maitso. === Vony sy voa === Mipoitra eo amin' ny tendron-drantsan' ny ''Euphorbia decorsei'' ny vondrombony kely tsy misy tangozany sady mikitroka izay mampiavaka ny karazana ao amin' ny ''[[Euphorbia]]''. Ahitana vony lahy sy vavy tena tsotra sy miloko maitso mavo miaraka ireo vondrombony ireo. Rehefa mandeha ny fotoana dia mivadika ho voa kely misy efitra telo ireo vony ireo, izay misokatra hoazy avy eo mba hamoaka ny vihim-boany eny amin' ny tontolo manodidina. === Toetra biôsimika === Mamoaka ranoka fotsy (lateksa) be dia be sady madity ny faritra rehetra amin' ny ''Euphorbia decorsei'' raha vao misy triatra na ratra kely fotsiny. Tena mahery vaika sy mandoro io ranoka fiarovan-tenany io ka miteraka fahatsapana may eo amin' ny [[hodimando]] (toy ny ao anaty vava na orona). Na ny fikasohany tsy nahy amin' ny maso aza dia miteraka fanaintainana mafy eo no ho eo. Izany dia toetra fantatry ny mponina any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Madagasikara]] sady atahoran' izy ireo fatratra. == Faritra aniriany sy ekôlôjia == Maniry amin' ny tany misy sokay sy amin' ny lemaka fasehana, na amin' ny tany mena ao anirian' ny ala maina ny ''Euphorbia decorsei'' , ao amin' ny faritra atsimo sy atsimo-andrefana amin' i [[Madagasikara]], eo anelanelan' i [[Tolagnaro|Taolanaro]] sy [[Itampolo]]. Ankehitriny dia tandindomin-doza noho ny fahasimban' ny toeram-paniriany voajanahary vokatry ny asan' ny olombelona ny ''Euphorbia decorsei'', ka voasokajy ho karazana zavamaniry atahorana ho lany tamingana ao amin' ny [[Lisitra Menan' ny IUCN|Lisitra Menan']] [[Lisitra Menan' ny IUCN|ny IUCN]]. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) 9ypnm0m6fkv7us69se7yhqjrh950c6c 0 301509 1148108 2026-07-28T12:46:59Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa 1148108 wikitext text/x-wiki Ny '''famatafotsy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * ''[[Euphorbia gayi]]'' <small>Salis</small> fpxx54kgbzgj47zoso2esol4eshlntm 1148133 1148108 2026-07-29T08:17:28Z Thelezifor 15140 1148133 wikitext text/x-wiki Ny '''famatafotsy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * ''[[Euphorbia gayi]]'' <small>Salis</small> 91nq94rc8rzbbclkwkvzb8sgebu1r9z 1148138 1148133 2026-07-29T08:25:09Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1148138 wikitext text/x-wiki Ny '''famatafotsy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small> * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) lb7sgwzm31vxemhxpbvy9ludi5qv6iw 0 301510 1148121 2026-07-29T04:42:40Z JianJi 36396 Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i "[[:en:Special:Redirect/revision/1364605616|Stonewall riots]]" 1148121 wikitext text/x-wiki Andiana rotaka sy fihetsiketsehana tampoka miverimberina nanoherana ny '''rotaka tao Stonewall''' (fantatra ihany koa amin'ny hoe '''fitroarana tao Stonewall''', '''fikomiana tao Stonewall''', '''revolisiona Stonewall''', <ref>{{Cite journal |last=Jenkins |first=Andrea |year=2019 |title=Power to the People: The Stonewall Revolution |url=https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |url-status=live |journal=QED: A Journal in GLBTQ Worldmaking |volume=6 |issue=2 |pages=63–68 |doi=10.14321/qed.6.2.0063 |issn=2327-1590 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920095410/https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |archive-date=September 20, 2024 |access-date=August 5, 2024}}</ref> na '''Stonewall''' fotsiny) ny fanafihana nataon'ny polisy izay nitranga ny marainan'ny 28 Jona 1969, tao amin'ny Stonewall Inn, manodidina an'i Greenwich Village ao Lower Manhattan ao New York City. Na dia tsy ireo fihetsiketsehana ireo aza no valy bontana voalohany niadian'ny olona LGBTQ Amerikana anoherana ny fanenjehana tohanan'ny governemanta ireo vitsy an'isa amin'ny filàna ara-nofo, dia nanamarika fiandohana vaovao ho an'ny [[Hetsika LGBT|hetsika ho an'ny zon'ny pelaka]] any Etazonia sy manerana izao tontolo izao ny rotaka tao Stonewall. i4oum58zpe2rb5j95yhgdi3q5ego2ft 1148123 1148121 2026-07-29T04:50:54Z JianJi 36396 1148123 wikitext text/x-wiki Andiana rotaka sy fihetsiketsehana tampoka miverimberina nanoherana ny ny fanafihana nataon'ny polisy izay nitranga ny marainan'ny 28 Jona 1969 ny '''rotaka tao Stonewall''' (fantatra ihany koa amin'ny hoe '''fitroarana tao Stonewall''', '''fikomiana tao Stonewall''', '''revolisiona Stonewall''', <ref>{{Cite journal |last=Jenkins |first=Andrea |year=2019 |title=Power to the People: The Stonewall Revolution |url=https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |url-status=live |journal=QED: A Journal in GLBTQ Worldmaking |volume=6 |issue=2 |pages=63–68 |doi=10.14321/qed.6.2.0063 |issn=2327-1590 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920095410/https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |archive-date=September 20, 2024 |access-date=August 5, 2024}}</ref> na '''Stonewall''' fotsiny). Niainga tao amin'ny Stonewall Inn, manodidina an'i Greenwich Village ao Lower Manhattan ao New York City izany rotaka izany. Na dia tsy valy bontana voalohany niadian'ny olona LGBTQ Amerikana nanoherana ny fanenjehana notohanan'ny governemanta ireo vitsy an'isa amin'ny filàna ara-nofo aza ireo fihetsiketsehana ireo, dia nanamarika fiandohana vaovao ho an'ny [[Hetsika LGBT|hetsika ho an'ny zon'ny pelaka]] any Etazonia sy manerana izao tontolo izao ity rotaka tao Stonewall ity. hlcsmli2b4yi5l4yae1xftmus2e2wwb 1148124 1148123 2026-07-29T05:31:49Z JianJi 36396 1148124 wikitext text/x-wiki Andiana rotaka sy fihetsiketsehana tampoka miverimberina nanoherana ny ny fanafihana nataon'ny polisy izay nitranga ny marainan'ny 28 Jona 1969 ny '''rotaka tao Stonewall''' (fantatra ihany koa amin'ny hoe '''fitroarana tao Stonewall''', '''fikomiana tao Stonewall''', '''revolisiona Stonewall''', <ref>{{Cite journal |last=Jenkins |first=Andrea |year=2019 |title=Power to the People: The Stonewall Revolution |url=https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |url-status=live |journal=QED: A Journal in GLBTQ Worldmaking |volume=6 |issue=2 |pages=63–68 |doi=10.14321/qed.6.2.0063 |issn=2327-1590 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920095410/https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |archive-date=September 20, 2024 |access-date=August 5, 2024}}</ref> na '''Stonewall''' fotsiny). Niainga tao amin'ny Stonewall Inn, manodidina an'i Greenwich Village ao Lower Manhattan ao New York City izany rotaka izany. Na dia tsy valy bontana voalohany niadian'ny olona LGBTQ Amerikana nanoherana ny fanenjehana notohanan'ny governemanta ireo vitsy an'isa amin'ny filàna ara-nofo aza ireo fihetsiketsehana ireo, dia nanamarika fiandohana vaovao ho an'ny [[Hetsika LGBT|hetsika ho an'ny zon'ny pelaka]] any Etazonia sy manerana izao tontolo izao ity rotaka tao Stonewall ity. Niatrika rafitra ara-dalàna sy ara-pitsarana manenjika pelaka kokoa raha oharina amin'ireo firenena tandrefana sy tatsinanana hafa ireo sekatra sy lesbiana etazoniana nandritra ny taompolo 1950 sy 1960. Efa niezaka ihany ireo vondrona pelaka tao Etazonia talohan'ity rotaka ity hanaporofo fa afa-miaramiaina amin'ny hafa ao amin'ny fiaraha-monina tsy misy raorao ry zareo pelaka, ary nankasitrahany ny fanabeazana tsy misy fifandonan'ny sekatra sy ny hafa. Saingy nisamboaravoara ny faramparan'ny taompolo 1960, satria be ireo fihetsiketsehana ara-tsosialy, anisan'izany ny hetsika ho an'ny [[Zon' olombelona|zon'olombelona]] nitoloman'ny [[mainty hoditra]], ​​ny kolontsaim-panoheran'ny taompolo 1960, ary ny fihetsiketsehana manohitra ny ady ataon'i Etazonia amin'ny firenena ivelany. Ireo fitaomana ireo, sy ny tontolo liberaly tao Greenwich Village, no fanoitra nahatonga ny rotaka tao Stonewall. 5a6gka4f3fm9o1m5lg71mfbqb0swjij 1148125 1148124 2026-07-29T05:59:17Z JianJi 36396 1148125 wikitext text/x-wiki Andiana rotaka sy fihetsiketsehana tampoka miverimberina nanoherana ny ny fanafihana nataon'ny polisy izay nitranga ny marainan'ny 28 Jona 1969 ny '''rotaka tao Stonewall''' (fantatra ihany koa amin'ny hoe '''fitroarana tao Stonewall''', '''fikomiana tao Stonewall''', '''revolisiona Stonewall''', <ref>{{Cite journal |last=Jenkins |first=Andrea |year=2019 |title=Power to the People: The Stonewall Revolution |url=https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |url-status=live |journal=QED: A Journal in GLBTQ Worldmaking |volume=6 |issue=2 |pages=63–68 |doi=10.14321/qed.6.2.0063 |issn=2327-1590 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920095410/https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |archive-date=September 20, 2024 |access-date=August 5, 2024}}</ref> na '''Stonewall''' fotsiny). Niainga tao amin'ny Stonewall Inn, manodidina an'i Greenwich Village ao Lower Manhattan ao New York City izany rotaka izany. Na dia tsy valy bontana voalohany niadian'ny olona LGBTQ Amerikana nanoherana ny fanenjehana notohanan'ny governemanta ireo vitsy an'isa amin'ny filàna ara-nofo aza ireo fihetsiketsehana ireo, dia nanamarika fiandohana vaovao ho an'ny [[Hetsika LGBT|hetsika ho an'ny zon'ny pelaka]] any Etazonia sy manerana izao tontolo izao ity rotaka tao Stonewall ity. Niatrika rafitra ara-dalàna sy ara-pitsarana manenjika pelaka kokoa raha oharina amin'ireo firenena tandrefana sy tatsinanana hafa ireo sekatra sy lesbiana etazoniana nandritra ny taompolo 1950 sy 1960. Efa niezaka ihany ireo vondrona pelaka tao Etazonia talohan'ity rotaka ity hanaporofo fa afa-miaramiaina amin'ny hafa ao amin'ny fiaraha-monina tsy misy raorao ry zareo pelaka, ary nankasitrahany ny fanabeazana tsy misy fifandonan'ny sekatra sy ny hafa. Saingy nisamboaravoara ny faramparan'ny taompolo 1960, satria be ireo fihetsiketsehana ara-tsosialy, anisan'izany ny hetsika ho an'ny [[Zon' olombelona|zon'olombelona]] nitoloman'ny [[mainty hoditra]], ​​ny kolontsaim-panoheran'ny taompolo 1960, ary ny fihetsiketsehana manohitra ny ady ataon'i Etazonia amin'ny firenena ivelany. Ireo fitaomana ireo, sy ny tontolo liberaly tao Greenwich Village, no fanoitra nahatonga ny rotaka tao Stonewall. Vitsy dia vitsy ny toeram-piasana mampandroso malalaka sy mandray ho mpiasa ny olona pelaka nandritra ny taompolo 1950 sy 1960. Matetika ireo tompon'ny fisotroana mahamamo no mandray azy ireo na dia mahalana aza no pelaka ny tompon'ny toeram-pisotroana sy ny mpitantana azy. Mafia no tompon'ny Stonewall Inn ary nikarakara mpanjifa isan-karazany. Nalaza io toeram-pisotroana io teo amin'ireo olona mahantra indrindra sy voahilikilika indrindra tao amin'ny vondrom-piarahamonina pelaka: ireo drag queens, solontenan'ny vondrom-piarahamonina nanova taovam-pananahana, tovolahy mitoe-behivavy, lehilahy mpivaro-tena ary tanora tsy manan-kialofana. Fanaon'ny polisy ny manafika ny toeram-pisotroan'ny sekatra nandritra ny taompolo 1960, saingy, tsy araka ny mahazatra rehefa bemidina tamin'izany fotoana izany, dia tsy nampandrenesin'ny polisy ny Mafia talohan'ny nahatongavany, ary tahaka izany koa ny polisy NYPD tao amin'ny boriborintany fahenina. Ankoatra izany, matetika rehefa hiandoha ny alina amin'ny andavanandro, raha heverina ho mbola vitsy ny olona tao amin'ny toeram-pisotroana, no manafika ny polisy. Tsy izany no nitranga tao Stonewall tamin'ity fotoana ity fa zoma efa tena alimbe, tamin'ny fotoana nahavory olona betsaka indrindra no nitrangan'izany fanafihana izany. Vetivety dia tsy voafehin'ny polisy ny toe-draharaha tao amin'ny Stonewall Inn ary nirohotra ny andian'olona efa nampirisihina hikorontana. Nipoaka ny disadisa efa nisy teo amin'ny polisin'i New York City sy ireo mponina pelaka tao Greenwich Village ka niteraka fihetsiketsehana bebe kokoa ny ampitso hariva sy alina maromaro taty aoriana. Nivondrona haingana ho vondrona mpikatroka ny mponina tao amin'ny Village tao anatin'ny herinandro vitsivitsy ary nifantoka tamin'ny fananganana toerana ahafahan'ny olona sekatra mampiseho ampahibemaso ny fironany ara-pilàna ara-nofo tsy misy tahotra ny ho voasambotra. dddos1acqfr5jldcdfxk5d4b6xdm8l3 1148143 1148125 2026-07-29T09:47:05Z JianJi 36396 1148143 wikitext text/x-wiki Andiana rotaka sy fihetsiketsehana tampoka miverimberina nanoherana ny ny fanafihana nataon'ny polisy izay nitranga ny marainan'ny 28 Jona 1969 ny '''rotaka tao Stonewall''' (fantatra ihany koa amin'ny hoe '''fitroarana tao Stonewall''', '''fikomiana tao Stonewall''', '''revolisiona Stonewall''', <ref>{{Cite journal |last=Jenkins |first=Andrea |year=2019 |title=Power to the People: The Stonewall Revolution |url=https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |url-status=live |journal=QED: A Journal in GLBTQ Worldmaking |volume=6 |issue=2 |pages=63–68 |doi=10.14321/qed.6.2.0063 |issn=2327-1590 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920095410/https://muse.jhu.edu/pub/26/article/733297 |archive-date=September 20, 2024 |access-date=August 5, 2024}}</ref> na '''Stonewall''' fotsiny). Niainga tao amin'ny Stonewall Inn, manodidina an'i Greenwich Village ao Lower Manhattan ao New York City izany rotaka izany. Na dia tsy valy bontana voalohany niadian'ny olona LGBTQ Amerikana nanoherana ny fanenjehana notohanan'ny governemanta ireo vitsy an'isa amin'ny filàna ara-nofo aza ireo fihetsiketsehana ireo, dia nanamarika fiandohana vaovao ho an'ny [[Hetsika LGBT|hetsika ho an'ny zon'ny pelaka]] any Etazonia sy manerana izao tontolo izao ity rotaka tao Stonewall ity. Niatrika rafitra ara-dalàna sy ara-pitsarana manenjika pelaka kokoa raha oharina amin'ireo firenena tandrefana sy tatsinanana hafa ireo sekatra sy lesbiana etazoniana nandritra ny taompolo 1950 sy 1960. Efa niezaka ihany ireo vondrona pelaka tao Etazonia talohan'ity rotaka ity hanaporofo fa afa-miaramiaina amin'ny hafa ao amin'ny fiaraha-monina tsy misy raorao ry zareo pelaka, ary nankasitrahany ny fanabeazana tsy misy fifandonan'ny sekatra sy ny hafa. Saingy nisamboaravoara ny faramparan'ny taompolo 1960, satria be ireo fihetsiketsehana ara-tsosialy, anisan'izany ny hetsika ho an'ny [[Zon' olombelona|zon'olombelona]] nitoloman'ny [[mainty hoditra]], ​​ny kolontsaim-panoheran'ny taompolo 1960, ary ny fihetsiketsehana manohitra ny ady ataon'i Etazonia amin'ny firenena ivelany. Ireo fitaomana ireo, sy ny tontolo liberaly tao Greenwich Village, no fanoitra nahatonga ny rotaka tao Stonewall. Vitsy dia vitsy ny toeram-piasana mampandroso malalaka sy mandray ho mpiasa ny olona pelaka nandritra ny taompolo 1950 sy 1960. Matetika ireo tompon'ny fisotroana mahamamo no mandray azy ireo na dia mahalana aza no pelaka ny tompon'ny toeram-pisotroana sy ny mpitantana azy. Mafia no tompon'ny Stonewall Inn ary nikarakara mpanjifa isan-karazany. Nalaza io toeram-pisotroana io teo amin'ireo olona mahantra indrindra sy voahilikilika indrindra tao amin'ny vondrom-piarahamonina pelaka: ireo drag queens, solontenan'ny vondrom-piarahamonina nanova taovam-pananahana, tovolahy mitoe-behivavy, lehilahy mpivaro-tena ary tanora tsy manan-kialofana. Fanaon'ny polisy ny manafika ny toeram-pisotroan'ny sekatra nandritra ny taompolo 1960, saingy, tsy araka ny mahazatra rehefa bemidina tamin'izany fotoana izany, dia tsy nampandrenesin'ny polisy ny Mafia talohan'ny nahatongavany, ary tahaka izany koa ny polisy NYPD tao amin'ny boriborintany fahenina. Ankoatra izany, matetika rehefa hiandoha ny alina amin'ny andavanandro, raha heverina ho mbola vitsy ny olona tao amin'ny toeram-pisotroana, no manafika ny polisy.<ref>"Stonewall Uprising | American Experience | PBS" (Documentary). PBS. Archived from the original on November 25, 2020. Retrieved June 22, 2025.</ref> Tsy izany no nitranga tao Stonewall tamin'ity fotoana ity fa zoma efa tena alimbe, tamin'ny fotoana nahavory olona betsaka indrindra no nitrangan'izany fanafihana izany. Vetivety dia tsy voafehin'ny polisy ny toe-draharaha tao amin'ny Stonewall Inn ary nirohotra ny andian'olona efa nampirisihina hikorontana. Nipoaka ny disadisa efa nisy teo amin'ny polisin'i New York City sy ireo mponina pelaka tao Greenwich Village ka niteraka fihetsiketsehana bebe kokoa ny ampitso hariva sy alina maromaro taty aoriana. Nivondrona haingana ho vondrona mpikatroka ny mponina tao amin'ny Village tao anatin'ny herinandro vitsivitsy ary nifantoka tamin'ny fananganana toerana ahafahan'ny olona sekatra mampiseho ampahibemaso ny fironany ara-pilàna ara-nofo tsy misy tahotra ny ho voasambotra. Taorian'ny korontana tao Stonewall, mbola maro ireo sakana nihatra tamin'ireo vitsy an'isa ara-pananahana sy ara-tsaranga tao an-tanànan'i New York mba hahatonga azy ireo ho fokonolona mirindra. Nanangana fikambanana mpitolona mavitrika ara-politika ry zareo ary namoaka boky aman-gazety miresaka an-karihary ny zon'ny olona sekatra sy pelaka. Nomarihana tamin'ny alalan'ny fihetsiketsehana manerana ireo tanàna maro tao Etazonia ny tsingerintaona voalohany tamin'ny fitroarana. Nitombo isa sy hadiry izany nanomboka teo ka ireny lasa diabem-pireharehana avy eo. Natsangana teo an-toerana tamin'ny taona 2016 ny Tsangambatom-Pirenana ao Stonewall. Amin'izao fotoana izao, tontosaina manerantany isan-taona amin'ny faramparan'ny volana jona ny diabem-pireharehana hanamarihana ny fitroarana tao Stonewall. hxdyfvc2mr6x4rznh1m3e98rhg1qhz6 0 301511 1148126 2026-07-29T07:39:15Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Euphorbiaceae 1148126 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucall'''''i dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''[[famata]]''' sy '''famatafotsy'''. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) axwjxsigt0bpuze6av82lzb96hdkoty 1148127 1148126 2026-07-29T07:53:29Z Thelezifor 15140 1148127 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucall'''''i dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small>. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) np4w7yciamozqpncm4cvru4wwre5tzq 1148128 1148127 2026-07-29T07:56:19Z Thelezifor 15140 1148128 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucall'''''i dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small>. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>.) * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) afbbkb669zq2k29cayid4vqy2bujaxk 1148129 1148128 2026-07-29T07:56:38Z Thelezifor 15140 1148129 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucall'''''i dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''' sy '''famatafotsy'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small>. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>.) * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) f5og2h5q097bh46zapeftvy65dkmlm3 1148132 1148129 2026-07-29T08:17:06Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1148132 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucall'''''i dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''', '''famatafotsy''', '''famatalaro''' ary '''famataletandro'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small> sy '''''Euphorbia laro''''' <small>Drake</small>. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>.) * [[Famatafotsy]]: ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) t5483o6x0dnsrv9oj2bf0q0bknabyii 1148134 1148132 2026-07-29T08:18:31Z Thelezifor 15140 1148134 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucall'''''i dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''', '''famatafotsy''', '''famatalaro''' ary '''famataletandro'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small> sy '''''Euphorbia laro''''' <small>Drake</small>. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) * [[Famatafotsy]]: ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) 8bxk2nl5qs9whzg2wl83mq15yguvxvr 1148140 1148134 2026-07-29T09:00:44Z Thelezifor 15140 Famariparitana 1148140 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|372x372px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucalli''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''', '''famatafotsy''', '''famatalaro''' ary '''famataletandro'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small> sy '''''Euphorbia laro''''' <small>Drake</small>. == Famariparitana == [[Sary:Euphorbia tirucalli3 ies.jpg|vignette|209x209px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'']] Miavaka noho ny endriny be sampana sy toa tsy misy ravina (tsy ahitana ravina miharihary) ary noho ny fahafahany mivelona tsara amin' ny tontolo maina ny ''Euphorbia tirucalli''. Hazobotry lehibe na hazo madinika izy io, izay misy lahy sy vavy (diôika), ary mety hahatratra 4 ka hatramin' ny 9 m ny haavony any amin' ny toerana misy azy voajanahary. Misy ranoka fotsy sady marihtra (lateksa) ao amin' ny faritra rehetra amin' ilay zavamaniry, ranoka io izay tena mahamasaka ny hoditra sy misy poizina. Mivoaka be dia be io ranoka fiarovana io raha vao misy ratra kely fotsiny eo amin' ny tahony. Miteraka fanaintainan' ny hoditra izy io, ary mety hanimba ny maso, na vetivety na maharitra, raha sendra mahazo ny maso. === Taho sy rantsana === [[Sary:Pencil Cactus (Euphorbia tirucalli).jpg|vignette|271x271px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'' efa lehibe]] Varingarina sady malama sy be nofo ary maitso ny tahon' ny ''Euphorbia tirucalli''. Manana savaivony eo amin' ny 5 ka hatramin' ny 7 mm eo ho eo izy ireo ary milahatra manodidina na mizara roa mifanandrify. Mamorona vondrona matevina sy mikitroka ahitana sampana kely maro mitovitovy endrika amin' ny [[penisilihazo]] ny tampony. Rehefa mihaantitra ny sampana dia very ilay lokony maitso ary lasa manana hoditra marokoroko sy mafy toy ny an' ny hazo, sady miloko volondavenona. === Ravina === [[Sary:Euphorbia tirucalli 'Sticks on Fire' Closeup 3264px.jpg|ankavia|vignette|206x206px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'' ahitana ravina kely]] Kely sady miendrika tsipika lava sy maranitra ny ravin' ny ''Euphorbia tirucalli'', ka zara raha mahatratra 1 ka hatramin' ny 2 sm ny halavany. Tsy maharitra ela ireo ravina ireo fa malaky mihintsana. Vokatr' izany dia ny tahony maitso no manatanteraka ny ampahany be amin' ny fôtôsintezy. === Vony === [[Sary:Euphorbia tirucalli 003.JPG|vignette|201x201px|Vonin' ny ''Euphorbia tirucalli'']] Eo amin' ny tendron' ny rantsana tanora ny [[Vondrombony|vondromboni]]<nowiki/>n' ny ''Euphorbia tirucalli''ary kely ny voniny izay miloko mavo na maitso mavo, ary tsy manana [[ravimbony]] sy [[felambony]] miavaka tsara. Voahodidin' ny fihary mamokatra [[Maminy (amin' ny zavamaniry)|mamimbony]] miloko mavo izy ireo. === Voa === [[Sary:Euphorbia tirucalli 0005.jpg|ankavia|vignette|209x209px|''Euphorbia tirucalli'' misy voany]] Boribory toy ny baolina ny voan' ny ''Euphorbia tirucalli'', izay karazana kapsily misy fizarana telo sady somary misy volo madinika, ary misokatra sy mipoaka mafy rehefa matoy mba hivoahan' ny vihim-boany. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) * [[Famatafotsy]]: ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) jq8jbmopfbbzwohfsekhi5ndiy12e1g 1148141 1148140 2026-07-29T09:15:08Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1148141 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|394x394px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucalli''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''', '''famatafotsy''', '''famatalaro''' ary '''famataletandro'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small> sy '''''Euphorbia laro''''' <small>Drake</small>. == Anarana == Mahatratra 13 ny anarana ara-tsiansa ahafantarana ny ka anisan' izany ireto tanisaina manaraka ireto: * ''Arthrothamnus tirucalli'' <small>(L.) Klotzsch & Garcke</small> (1859) * ''Tirucalia indica'' <small>Raf</small>. (1838) * ''Tirucalia tirucalli'' <small>(L.) P.V.Heath</small> (1996) * ''Euphorbia tirucalli rhipsaloides'' <small>(Willd.) A.Chev.</small> * ''Euphorbia rhipsaloides'' <small>Lem.</small> * ''Euphorbia media bagshawei'' <small>N.E.Br.</small> * ''Euphorbia media'' <small>N.E.Br.</small> * ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small> * ''Euphorbia geayi'' <small>Costantin & Gallaud</small> * ''Euphorbia viminalis'' <small>Mill., nom. illeg.</small> * ''Euphorbia suareziana'' <small>Croizat</small> * ''Euphorbia scoparia'' <small>N.E.Br.</small> == Famariparitana == [[Sary:Euphorbia tirucalli 'Sticks on Fire' Closeup 3264px.jpg|vignette|206x206px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'' ahitana ravina kely]] [[Sary:Euphorbia tirucalli, Flora of Tanzania 4532 Nevit.jpg|ankavia|vignette|''Euphorbia tirucalli'' ]] Miavaka noho ny endriny be sampana sy toa tsy misy ravina (tsy ahitana ravina miharihary) ary noho ny fahafahany mivelona tsara amin' ny tontolo maina ny ''Euphorbia tirucalli''. Hazobotry lehibe na hazo madinika izy io, izay misy lahy sy vavy (diôika), ary mety hahatratra 4 ka hatramin' ny 9 m ny haavony any amin' ny toerana misy azy voajanahary. Misy ranoka fotsy sady marihtra (lateksa) ao amin' ny faritra rehetra amin' ilay zavamaniry, ranoka io izay tena mahamasaka ny hoditra sy misy poizina. Mivoaka be dia be io ranoka fiarovana io raha vao misy ratra kely fotsiny eo amin' ny tahony. Miteraka fanaintainan' ny hoditra izy io, ary mety hanimba ny maso, na vetivety na maharitra, raha sendra mahazo ny maso. === Taho sy rantsana === [[Sary:Pencil Cactus (Euphorbia tirucalli).jpg|vignette|271x271px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'' efa lehibe]] [[Sary:Euphorbia tirucalli3 ies.jpg|vignette|169x169px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli''|ankavia]] Varingarina sady malama sy be nofo ary maitso ny tahon' ny ''Euphorbia tirucalli''. Manana savaivony eo amin' ny 5 ka hatramin' ny 7 mm eo ho eo izy ireo ary milahatra manodidina na mizara roa mifanandrify. Mamorona vondrona matevina sy mikitroka ahitana sampana kely maro mitovitovy endrika amin' ny [[penisilihazo]] ny tampony. Rehefa mihaantitra ny sampana dia very ilay lokony maitso ary lasa manana hoditra marokoroko sy mafy toy ny an' ny hazo, sady miloko volondavenona. === Ravina === [[Sary:Euphorbiatirucalli.jpg|ankavia|vignette|216x216px|Ravin' ny ''Euphorbia tirucalli'']] Kely sady miendrika tsipika lava sy maranitra ny ravin' ny ''Euphorbia tirucalli'', ka zara raha mahatratra 1 ka hatramin' ny 2 sm ny halavany. Tsy maharitra ela ireo ravina ireo fa malaky mihintsana. Vokatr' izany dia ny tahony maitso no manatanteraka ny ampahany be amin' ny fôtôsintezy. === Vony === [[Sary:Euphorbia tirucalli 003.JPG|vignette|201x201px|''Euphorbia tirucalli'' misy voniny vavy]] Eo amin' ny tendron' ny rantsana tanora ny [[Vondrombony|vondromboni]]<nowiki/>n' ny ''Euphorbia tirucalli''ary kely ny voniny izay miloko mavo na maitso mavo, ary tsy manana [[ravimbony]] sy [[felambony]] miavaka tsara. Voahodidin' ny fihary mamokatra [[Maminy (amin' ny zavamaniry)|mamimbony]] miloko mavo izy ireo. === Voa === [[Sary:Euphorbia tirucalli 0005.jpg|ankavia|vignette|209x209px|''Euphorbia tirucalli'' misy voany]] [[Sary:Euphorbia tirucalli 1DS-II 1-1509.jpg|vignette|208x208px|Voan' ny ''Euphorbia tirucalli'' ]] Boribory toy ny baolina ny voan' ny ''Euphorbia tirucalli'', izay karazana kapsily misy fizarana telo sady somary misy volo madinika, ary misokatra sy mipoaka mafy rehefa matoy mba hivoahan' ny vihim-boany. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) * [[Famatafotsy]]: ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) c1cpkizw20eoyoc77sv3jns2xmulchj 1148142 1148141 2026-07-29T09:36:55Z Thelezifor 15140 Loharano 1148142 wikitext text/x-wiki [[Sary:Euphorbia tirucalli in the wild by tonrulkens.jpg|vignette|394x394px|''Euphorbia tirucall''i]] Ny '''''Euphorbia tirucalli''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' ia. Zavamaniry minofon-kazo sy manana sampana maitso varingarina (toy ny fantsona) izy io; teratany eto [[Madagasikara]] izy saingy hita ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] ihany koa, indrindra any amin' ny faritra mafana sy maina an-tany somary efitra. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny ranony fotsy izay tena misy poizina. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata''', '''famatafotsy''', '''famatalaro''' ary '''famataletandro'''. Ny anarany feno dia ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small>. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Euphorbia geayi''''' <small>Constantin et Gallois</small> sy '''''Euphorbia laro''''' <small>Drake</small>. == Anarana == Mahatratra 13 ny anarana ara-tsiansa ahafantarana ny ''Euphorbia tirucalli''<ref name=":0"><small>POWO: [https://powo.science.kew.org/taxon/348517-1 ''Euphorbia tirucalli'' L.]  [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fpowo.science.kew.org%2Ftaxon%2F348517-1 arsiva]]</small></ref>, dia ireto tanisaina manaraka ireto: * ''Arthrothamnus tirucalli'' <small>(L.) Klotzsch & Garcke</small> (1859) * ''Tirucalia indica'' <small>Raf</small>. (1838) * ''Tirucalia tirucalli'' <small>(L.) P.V.Heath</small> (1996) * ''Euphorbia tirucalli rhipsaloides'' <small>(Willd.) A.Chev.</small> * ''Euphorbia rhipsaloides'' <small>Lem.</small> * ''Euphorbia media bagshawei'' <small>N.E.Br.</small> * ''Euphorbia media'' <small>N.E.Br.</small> * ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small> * ''Euphorbia geayi'' <small>Costantin & Gallaud</small> * ''Euphorbia viminalis'' <small>Mill., nom. illeg.</small> * ''Euphorbia suareziana'' <small>Croizat</small> * ''Euphorbia scoparia'' <small>N.E.Br.</small> == Famariparitana == [[Sary:Euphorbia tirucalli 'Sticks on Fire' Closeup 3264px.jpg|vignette|206x206px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'' ahitana ravina kely]] Miavaka noho ny endriny be sampana sy toa tsy misy ravina (tsy ahitana ravina miharihary) ary noho ny fahafahany mivelona tsara amin' ny tontolo maina ny ''Euphorbia tirucalli''. Hazobotry lehibe na hazo madinika izy io, izay misy lahy sy vavy (diôika), ary mety hahatratra 4 ka hatramin' ny 9 m ny haavony any amin' ny toerana misy azy voajanahary. Misy ranoka fotsy sady marihtra (lateksa) ao amin' ny faritra rehetra amin' ilay zavamaniry, ranoka io izay tena mahamasaka ny hoditra sy misy poizina. Mivoaka be dia be io ranoka fiarovana io raha vao misy ratra kely fotsiny eo amin' ny tahony. Miteraka fanaintainan' ny hoditra izy io, ary mety hanimba ny maso, na vetivety na maharitra, raha sendra mahazo ny maso. === Taho sy rantsana === [[Sary:Pencil Cactus (Euphorbia tirucalli).jpg|vignette|271x271px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli'' efa lehibe]] [[Sary:Euphorbia tirucalli3 ies.jpg|vignette|169x169px|Rantsan' ny ''Euphorbia tirucalli''|ankavia]] Varingarina sady malama sy be nofo ary maitso ny tahon' ny ''Euphorbia tirucalli''. Manana savaivony eo amin' ny 5 ka hatramin' ny 7 mm eo ho eo izy ireo ary milahatra manodidina na mizara roa mifanandrify. Mamorona vondrona matevina sy mikitroka ahitana sampana kely maro mitovitovy endrika amin' ny [[penisilihazo]] ny tampony. Rehefa mihaantitra ny sampana dia very ilay lokony maitso ary lasa manana hoditra marokoroko sy mafy toy ny an' ny hazo, sady miloko volondavenona. === Ravina === [[Sary:Euphorbiatirucalli.jpg|ankavia|vignette|216x216px|Ravin' ny ''Euphorbia tirucalli'']] Kely sady miendrika tsipika lava sy maranitra ny ravin' ny ''Euphorbia tirucalli'', ka zara raha mahatratra 1 ka hatramin' ny 2 sm ny halavany. Tsy maharitra ela ireo ravina ireo fa malaky mihintsana. Vokatr' izany dia ny tahony maitso no manatanteraka ny ampahany be amin' ny fôtôsintezy. === Vony === [[Sary:Euphorbia tirucalli 003.JPG|vignette|201x201px|''Euphorbia tirucalli'' misy voniny vavy]] Eo amin' ny tendron' ny rantsana tanora ny [[Vondrombony|vondromboni]]<nowiki/>n' ny ''Euphorbia tirucalli''ary kely ny voniny izay miloko mavo na maitso mavo, ary tsy manana [[ravimbony]] sy [[felambony]] miavaka tsara. Voahodidin' ny fihary mamokatra [[Maminy (amin' ny zavamaniry)|mamimbony]] miloko mavo izy ireo. === Voa === [[Sary:Euphorbia tirucalli 1DS-II 1-1509.jpg|vignette|208x208px|Voan' ny ''Euphorbia tirucalli'' |ankavia]] Boribory toy ny baolina ny voan' ny ''Euphorbia tirucalli'', izay karazana kapsily misy fizarana telo sady somary misy volo madinika, ary misokatra sy mipoaka mafy rehefa matoy mba hivoahan' ny vihim-boany. == Faritra ahitana azy == [[Sary:Euphorbia tirucalli, Flora of Tanzania 4532 Nevit.jpg|vignette|''Euphorbia tirucalli'' any [[Tanzania]] |304x304px]]Araka ny voalazan' ny ''[[Plants of the World Online]]'' (POWO)<ref name=":0" />dia i [[Madagasikara]] no toerana niavian' ity karazana zavamaniry ity. Nampidirina tany amin' ny firenena maro ao [[Afrika]] sy any [[Azia]] izy io, ka nanjary toy ny teratany tao amin' ireo faritra ireo. Midadasika ny faritra misy azy ao Afrika, manomboka any [[Eastern Cape]] ([[Afrika Atsimo]]) ka hatrany amin' ny faritra avaratra indrindra any [[Etiôpia]] sy any [[Sodàna]]. Hita any amin' ny faritra avaratra-atsinanana sy afovoany ary atsimo amin' ilay kôntinanta izy io, ary koa ao amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosin' i Arabia]].[[Sary:Euphorbia tirucalli 0005.jpg|ankavia|vignette|209x209px|''Euphorbia tirucalli'' misy voany]]Nampidirina tany amin' ny faritra trôpikaly hafa izy io, indrindra fa tany amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinanta Indiana]]. Hita betsaka any [[Srilanka]] izy io<ref><small>''"[http://www.instituteofayurveda.org/plants/plants_detail.php?i=508&s=English_name Euphorbia tirucalli L.]", Ayurveda Plants of Sri Lanka'' [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.instituteofayurveda.org%2Fplants%2Fplants_detail.php%3Fi%3D508%26s%3DEnglish_name arsiva]]</small></ref>. Hita any amin' ny faritra atsinanana kokoa ilay zavamairy: any [[Mianmara]], any [[Tailandy]], any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], any [[Malezia]], any [[Vietnamy]], any [[Java]], ary any [[Taioàna|Taiwan]]. Hita any [[Tonizia]], any [[Ganà]], any [[Ginea]], ary any [[Espaina]] ihany koa izy io<ref name=":0" />. Mety ho nentin' ny mpivarotra sy tantsambo fahiny avy any [[Afrika Atsimo]] nankany [[India]] sy ny faritra [[Atsinanana Indrindra|Atsinanana]] [[Atsinanana Indrindra|Indrindra]] izy io<ref><small>"[https://pza.sanbi.org/euphorbia-tirucalli ''Euphorbia tirucalli'' L.]", South Africa National Biodiversity Institute, ''PlantZAfrica.com'', [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpza.sanbi.org%2Feuphorbia-tirucalli arsiva]]</small> </ref>. == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * [[Famata]]: ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia oncoclada]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) * [[Famatafotsy]]: ''[[Euphorbia decorsei]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia tirucalli'' <small>L.</small> (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small> na ''Euphorbia laro'' <small>Drake</small>) == Loharano == 19iszzrdiymb6igwka2r2oqp7wud9k3 0 301512 1148131 2026-07-29T08:09:21Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Apocynaceae 1148131 wikitext text/x-wiki Ny '''''Cynanchum danguyanum''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]'' (na ''[[Asclepiadaceae]]'' teo aloha) izay teratany eto [[Madagasikara]] sy ao [[Mayotte]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''famata'''. ''Cynanchum danguyanum'' <small>Choux</small> ny anarany feno. [[Vahy]] ity zavamaniry ity. == Jereo koa == * ''[[Cynanchum]]'' * [[Famata]]: ''Cynanchum danguyanum'' <small>Choux</small>; ''[[Euphorbia xylophylloides]]'' <small>Brongn. ex Lem.</small> (← ''Euphorbia enterophora'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia laro]]'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia leucodendron]]'' <small>Drake</small>; ''Euphorbia decorsei'' <small>Drake</small>; ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small>; ''[[Euphorbia tirucalli]]'' <small>L</small>. (← ''Euphorbia geayi'' <small>Constantin et Gallois</small>) itwgv17h9rbcgaey29awxxs8839bynh 0 301513 1148136 2026-07-29T08:22:07Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1148136 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Euphorbia tirucalli]] nfpco4hxzob2zpfkc4q5uwg05znriq2 0 301514 1148137 2026-07-29T08:23:19Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1148137 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Euphorbia tirucalli]] nfpco4hxzob2zpfkc4q5uwg05znriq2 0 301515 1148144 2026-07-29T10:19:48Z JianJi 36396 Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i "[[:fr:Special:Redirect/revision/238140967|Marche des fiertés]]" 1148144 wikitext text/x-wiki Tao Eoropa, notontosaina tamin'ny 29 avrily 1972 ny diabe voalohany ; nahavory olona 200 izany tao [[Münster]], Alemaina <ref>{{Cite web |title=De Stonewall à Paris, retour sur l'histoire des marches des Fiertés LGBT |url=https://www.cnews.fr/monde/2019-06-21/de-stonewall-paris-retour-sur-lhistoire-des-marches-des-fiertes-lgbt-852974 |access-date=2020-12-09 |website=cnews.fr}}.</ref> . qeavu00hpj3lc9nwtc1hrmsuuc9oe7l 1148149 1148144 2026-07-29T10:41:49Z JianJi 36396 1148149 wikitext text/x-wiki Ny diabem-pireharehana, fantatra ihany koa amin'ny hoe Gay Pride, Lesbian & Gay Pride, LGBTQIA+ Pride, na Pride tsotra fotsiny izao, no fihetsiketsehana lehibe indrindra karakarain'ny hetsika LGBT. Kinendriny ny mba tsy hahatakona ny olona [[pelaka]], [[lesbiana]], tia lahy sy vavy, queer, nanova fananahana, ary ny olona LGBTQIA+ hafa sy hiaro ny fahalalahana sy ny fitoviana amin'ny fironam-pitiavana ara-pananahana sy ireo fiziana ara-karazana fananahana. Noforonina ny diabem-pireharehana taorian'ny [[Rotaka tao Stonewall|rotaka tao Stonewa]]<nowiki/>ll tany Etazonia tamin'ny taona 1969 ary efa misy manao azy any amin'ny firenena maro manerana izao tontolo izao. Matetika izy ireo no karakaraina manodidina ny volana [[Jona (volana)|Jona]], volan'ny rehareha LGBTQ, eo isan-taona. Tao Eoropa, notontosaina tamin'ny 29 avrily 1972 ny diabe voalohany ; nahavory olona 200 izany tao [[Münster]], Alemaina <ref>{{Cite web |title=De Stonewall à Paris, retour sur l'histoire des marches des Fiertés LGBT |url=https://www.cnews.fr/monde/2019-06-21/de-stonewall-paris-retour-sur-lhistoire-des-marches-des-fiertes-lgbt-852974 |access-date=2020-12-09 |website=cnews.fr}}.</ref> . rln31xgv8a4xrmyb5vol4mb33gpgcxt 0 301516 1148153 2026-07-29T11:06:05Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1148153 wikitext text/x-wiki Ny '''matahotrantsy''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Capparaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Crateva excelsa]]'' <small>Bojer</small> (''Capparaceae'') * ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia'' ''bakeriana'' <small>Baill.</small>) (''Euphorbiaceae'') * ''[[Euphorbia boivinii]]'' <small>Boiss</small>. (''Euphorbiaceae'') * ''[[Euphorbia erythroxyloides]]'' <small>Baker</small> (''Euphorbiaceae'') == Jereo koa == * ''[[Crateva]]'' * ''[[Euphorbia]]'' 4lvtxfztskfuqvh0n2m4waevbg4mzcw 1148158 1148153 2026-07-29T11:21:55Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1148158 wikitext text/x-wiki Ny '''matahotrantsy''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Capparaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Crateva excelsa]]'' <small>Bojer</small> (''Capparaceae'') -- alakamisy, ampody, ampoly, hazomalany, mafanankelika, matahotrantsy, teloravy, tohibarinasity, tongotrakoho, voampoana * ''[[Euphorbia tetraptera]]'' <small>Baker</small> (← ''Euphorbia'' ''bakeriana'' <small>Baill.</small>) (''Euphorbiaceae'') -- famata, matahotrantsy * ''[[Euphorbia boivinii]]'' <small>Boiss</small>. (''Euphorbiaceae'') -- matahotrantsy * ''[[Euphorbia erythroxyloides]]'' <small>Baker</small> (''Euphorbiaceae'') -- betondrandra, fandefana, matahotrantsy == Jereo koa == * ''[[Crateva]]'' * ''[[Euphorbia]]'' 9ei61etztr0yi03g1pgk49qlajeinoe 0 301517 1148154 2026-07-29T11:12:18Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa 1148154 wikitext text/x-wiki Ny '''betondro''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Araliaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>) (''Euphorbiaceae'') * ''[[Polyscias boivinii]]'' <small>(Seem.) Bernardi</small> (''Araliaceae'') == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * ''[[Polyscias]]'' l71s1vndrk2xbni3py5n4b5r6u2iu2b 1148157 1148154 2026-07-29T11:18:29Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1148157 wikitext text/x-wiki Ny '''betondro''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Araliaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' <small>Drake</small> (← ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small>) (''Euphorbiaceae''): befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatabetondro, famatalava, famatambotsy, rohondro * ''[[Polyscias boivinii]]'' <small>(Seem.) Bernardi</small> (''Araliaceae'') -- betondro, minongo, monongolahy, pisoala, voantsilana, voasila, voatsilambato == Jereo koa == * ''[[Euphorbia]]'' * ''[[Polyscias]]'' k0mxlv02w9lxydfzst33r90v2ad1ovp 0 301518 1148155 2026-07-29T11:15:40Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa 1148155 wikitext text/x-wiki Ny '''rehondro''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Didiereaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Alluaudia dumosa]]'' <small>(Drake)Drake</small> (''Didiereaceae'') * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' (← ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small>) (''Euphorbiaceae'') == Jereo koa == * ''[[Alluaudia]]'' * ''[[Euphorbia]]'' m2z77tu33dg65lhr93tvcl26jaxdylz 1148156 1148155 2026-07-29T11:17:00Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1148156 wikitext text/x-wiki Ny '''rehondro''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Didiereaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Alluaudia dumosa]]'' <small>(Drake)Drake</small> (''Didiereaceae'') -- nondroroho, rohondro, rohondroroha * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' (← ''Euphorbia oncoclada'' <small>Drake</small> na ''Euphorbia leucodendron'' <small>Drake</small>) (''Euphorbiaceae'') -- befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatabetondro, famatalava, famatambotsy, rohondro == Jereo koa == * ''[[Alluaudia]]'' * ''[[Euphorbia]]'' jizidn1vscluucxwj4q06jjje22v7v6 0 301519 1148160 2026-07-29T11:43:18Z ~2026-41918-63 40538 Pejy noforonina tamin'ny « '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (teraka ny 25 Mey 1975 tao Jesús María, [[Lima]], [[Però]]) dia [[mpanao politika]] Peroviana izay efa filohan'i {{Però}} nanomboka tamin'ny taona 2026. Zanakavavin'ny filoha teo aloha [[Alberto Fujimori]] izy, ary izy no mpitarika ny Fujimorism, hetsika ara-politika mpandala ny nentin-drazana mifandray amin'ny rainy, ary nitarika ny antokony, ''Fuerza Popular'' ([[fiteny frantsay|frantsay]]: ''Force populaire''), nanom... » 1148160 wikitext text/x-wiki '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (teraka ny 25 Mey 1975 tao Jesús María, [[Lima]], [[Però]]) dia [[mpanao politika]] Peroviana izay efa filohan'i {{Però}} nanomboka tamin'ny taona 2026. Zanakavavin'ny filoha teo aloha [[Alberto Fujimori]] izy, ary izy no mpitarika ny Fujimorism, hetsika ara-politika mpandala ny nentin-drazana mifandray amin'ny rainy, ary nitarika ny antokony, ''Fuerza Popular'' ([[fiteny frantsay|frantsay]]: ''Force populaire''), nanomboka tamin'ny taona 2009. I Fujimori dia niasa ho vadin'ny filoha Peroviana nanomboka tamin'ny taona 1994 ka hatramin'ny taona 2000 ary mpikambana tao amin'ny Kongresy ho an'i [[Lima]] nanomboka tamin'ny taona 2006 ka hatramin'ny taona 2011. Rehefa avy nandroso tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa saingy resy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2011, 2016, ary 2021, dia nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny andrana fahefatra nataony tamin'ny taona 2026 izy. I Fujimori no vehivavy voalohany voafidy ho Filohan'i Però. == Filohan'i Pero == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag_of_Peru.svg|40px]] Filohan'i [[Pero]] !mpandimby |-align="center" | [[José María Balcázar]]<br/>Feb.2026 -Jolay 2026 || [[Keiko Fujimori]] 2026- | |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ===Jereo koa=== {{Filoha Pero}} {{commonscat}} [[Sokajy:Mpanao politika peroa|Fujimori]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1975]] [[Sokajy:Filohan'i Pero|Pero]] l6meoze2plcxy92welticm2ahh3vckm 1148162 1148160 2026-07-29T11:49:22Z ~2026-41918-63 40538 1148162 wikitext text/x-wiki '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (teraka ny 25 Mey 1975 tao Jesús María, [[Lima]], [[Però]]) dia [[mpanao politika]] Peroviana izay efa filohan'i {{Però}} nanomboka tamin'ny taona 2026. Zanakavavin'ny filoha teo aloha [[Alberto Fujimori]] izy, ary izy no mpitarika ny Fujimorism, hetsika ara-politika mpandala ny nentin-drazana mifandray amin'ny rainy, ary nitarika ny antokony, ''Fuerza Popular'' ([[fiteny frantsay|frantsay]]: ''Force populaire''), nanomboka tamin'ny taona 2009. I Fujimori dia niasa ho vadin'ny filoha Peroviana nanomboka tamin'ny taona 1994 ka hatramin'ny taona 2000 ary mpikambana tao amin'ny Kongresy ho an'i [[Lima]] nanomboka tamin'ny taona 2006 ka hatramin'ny taona 2011. Rehefa avy nandroso tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa saingy resy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2011, 2016, ary 2021, dia nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny andrana fahefatra nataony tamin'ny taona 2026 izy. I Fujimori no vehivavy voalohany voafidy ho Filohan'i Però. == Filohan'i Pero == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag_of_Peru.svg|40px]] Filohan'i [[Pero]] !mpandimby |-align="center" | [[José María Balcázar]]<br/>Feb.2026 -Jolay 2026 || [[Keiko Fujimori]]<br/> 2026- || - |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ===Jereo koa=== {{Filoha Pero}} {{commonscat}} [[Sokajy:Mpanao politika peroa|Fujimori]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1975]] [[Sokajy:Filohan'i Pero|Pero]] 40c8749lf7vpifatove1gapz5e2hlf5 1148163 1148162 2026-07-29T11:51:27Z ~2026-41918-63 40538 1148163 wikitext text/x-wiki [[sary:Keiko Fujimori in July 2026.jpg|thumb|Keiko Fujimori]] '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (teraka ny 25 Mey 1975 tao Jesús María, [[Lima]], [[Però]]) dia [[mpanao politika]] Peroviana izay efa filohan'i {{Però}} nanomboka tamin'ny taona 2026. Zanakavavin'ny filoha teo aloha [[Alberto Fujimori]] izy, ary izy no mpitarika ny Fujimorism, hetsika ara-politika mpandala ny nentin-drazana mifandray amin'ny rainy, ary nitarika ny antokony, ''Fuerza Popular'' ([[fiteny frantsay|frantsay]]: ''Force populaire''), nanomboka tamin'ny taona 2009. I Fujimori dia niasa ho vadin'ny filoha Peroviana nanomboka tamin'ny taona 1994 ka hatramin'ny taona 2000 ary mpikambana tao amin'ny Kongresy ho an'i [[Lima]] nanomboka tamin'ny taona 2006 ka hatramin'ny taona 2011. Rehefa avy nandroso tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa saingy resy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2011, 2016, ary 2021, dia nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny andrana fahefatra nataony tamin'ny taona 2026 izy. I Fujimori no vehivavy voalohany voafidy ho Filohan'i Però. == Filohan'i Pero == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag_of_Peru.svg|40px]] Filohan'i [[Pero]] !mpandimby |-align="center" | [[José María Balcázar]]<br/>Feb.2026 -Jolay 2026 || [[Keiko Fujimori]]<br/> 2026- || - |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ===Jereo koa=== {{Filoha Pero}} {{commonscat}} [[Sokajy:Mpanao politika peroa|Fujimori]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1975]] [[Sokajy:Filohan'i Pero|Pero]] 5chhqvrwx4bhlo21dicmsmuv4lg1l5e 1148164 1148163 2026-07-29T11:53:18Z ~2026-41918-63 40538 1148164 wikitext text/x-wiki [[sary:Keiko Fujimori in July 2026.jpg|thumb|Keiko Fujimori]] '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (teraka ny 25 Mey 1975 tao Jesús María, [[Lima]], [[Però]]) dia [[mpanao politika]] Peroviana izay efa filohan'i {{Però}} nanomboka tamin'ny taona 2026. Zanakavavin'ny filoha teo aloha [[Alberto Fujimori]] izy, ary izy no mpitarika ny Fujimorisme, hetsika ara-politika mpandala ny nentin-drazana mifandray amin'ny rainy, ary nitarika ny antokony, ''Fuerza Popular'' ([[fiteny frantsay|frantsay]]: ''Force populaire''), nanomboka tamin'ny taona 2009. I Fujimori dia niasa ho vadin'ny filoha Peroviana nanomboka tamin'ny taona 1994 ka hatramin'ny taona 2000 ary mpikambana tao amin'ny Kongresy ho an'i [[Lima]] nanomboka tamin'ny taona 2006 ka hatramin'ny taona 2011. Rehefa avy nandroso tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa saingy resy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2011, 2016, ary 2021, dia nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny andrana fahefatra nataony tamin'ny taona 2026 izy. I Fujimori no vehivavy voalohany voafidy ho Filohan'i Però. == Filohan'i Pero == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag_of_Peru.svg|40px]] Filohan'i [[Pero]] !mpandimby |-align="center" | [[José María Balcázar]]<br/>Feb.2026 -Jolay 2026 || [[Keiko Fujimori]]<br/> 2026- || - |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ===Jereo koa=== {{Filoha Pero}} {{commonscat}} [[Sokajy:Mpanao politika peroa|Fujimori]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1975]] [[Sokajy:Filohan'i Pero|Pero]] 1e6t340dgqpyiuyhkzqwt1w0101ibch 1148165 1148164 2026-07-29T11:54:04Z ~2026-41918-63 40538 1148165 wikitext text/x-wiki [[sary:Keiko Fujimori in July 2026.jpg|thumb|Keiko Fujimori]] '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (teraka ny 25 Mey 1975 tao Jesús María, [[Lima]], [[Però]]) dia [[mpanao politika]] Peroviana izay efa filohan'i {{Però}} nanomboka tamin'ny taona 2026. Zanakavavin'ny filoha teo aloha [[Alberto Fujimori]] izy, ary izy no mpitarika ny Fujimorisme, hetsika ara-politika mpandala ny nentin-drazana mifandray amin'ny rainy, ary nitarika ny antokony, ''Fuerza Popular'' ([[fiteny frantsay|frantsay]]: ''Force populaire''), nanomboka tamin'ny taona 2009. I Fujimori dia niasa ho vadin'ny filoha Peroviana nanomboka tamin'ny taona 1994 ka hatramin'ny taona 2000 ary mpikambana tao amin'ny Kongresy ho an'i [[Lima]] nanomboka tamin'ny taona 2006 ka hatramin'ny taona 2011. Rehefa avy nandroso tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa saingy resy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2011, 2016, ary 2021, dia nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny andrana fahefatra nataony tamin'ny taona 2026 izy. I Fujimori no vehivavy voalohany voafidy ho Filohan'i Però. == Filohan'i Pero == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag_of_Peru.svg|40px]] Filohan'i [[Pero]] !mpandimby |-align="center" | [[José María Balcázar]]<br/>Feb.2026 -Jolay 2026 || [[Keiko Fujimori]]<br/> 2026- || - |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ===Jereo koa=== {{Filoha Pero}} {{commonscat}} [[nl:Keiko Fujimori]] [[Sokajy:Mpanao politika peroa|Fujimori]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1975]] [[Sokajy:Filohan'i Pero|Pero]] 4odvcz6kxyup3jcbf3h24ofowceve4d