Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 49842 1149149 1030432 2026-08-12T14:10:09Z CommonsDelinker 112 Replacing 20121002_03_Charrais.JPG with [[File:Église_Saint-Martin_de_Charrais.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)). 1149149 wikitext text/x-wiki {{Coord|46.7053|0.2233}} {{infobox tanàna |tanàna=Charrais |sary=Église Saint-Martin de Charrais.jpg |firenena={{Frantsa}} |faritany=[[Nouvelle-Aquitaine]] |velarantany=14.63 |isam-ponina=495 |ben'ny tanàna=Éric Parthenay }} I '''Charrais''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Poitiers, ao amin'ny departemantan'i [[Vienne]], ao amin'ny faritr'i [[Nouvelle-Aquitaine]], ao [[Frantsa]]. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 86060. I Éric Parthenay no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008&ndash;2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Neuvillois == Jeografia == Ny isam-ponin'i Charrais dia 495 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 98 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 137 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 46.7053° ary 0.2233° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1. == Rohy ivelany == * : Tranonkala * [http://www.communes.com/recherche/?q=Charrais Eo amin'i www.communes.com] <references/> [[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Vienne]] r6jx3lyeorvb156mwokgs1bdwwx2b6p 0 164177 1149162 1059729 2026-08-12T17:12:09Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1149162 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flag of Eswatini.svg|vignette|313x313px|Sainan' i Esoatiny]] [[Sary:Eswatini carte.png|vignette|Sarin-tanin' i Esoatiny]] [[Sary:Location Eswatini AU Africa.svg|vignette|222x222px|I Esoatiny ao Afrika]] I '''Esoatiny''' dia firenena kely ao amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|faritra atsimo ao Afrika]], tsy manana morontsiraka, saika voahodidin' ny tanin' i [[Afrika Atsimo]] izy ary i [[Môzambika]] no miray sisin-tany aminy ao atsinanana. Manana velarana mirefy 17&nbsp;363&nbsp;km² izy. I [[Mbabane]] no renivohiny. Atao hoe '''''Esoatiniana''''' na '''''Soatiniana''''' ny vahoak' i Esoatiny izay nahatratra 1&nbsp;104&nbsp;479 tamin' ny taona 2020. Atao hoe ''Eswatini'' ity firenena ity amin' ny teny [[Fiteny anglisy|anglisy]] fa ''e''Sw''atini'' kosa amin' ny teny [[Fiteny soaty|soaty]]. ''Soazilady'' no anarany talohan' ny taona 2018. Ny teny hoe ''eSwatini'' dia midika hoe "tanin' ny ''Soazỳ''". Indraindray koa izy antsoina hoe '''''Ngoane''''' (anglisy: ''Ngwane''). Ny tapany andrefan' i Esoatiny dia tangoro-mbohitra mifanila amin' ny tapany avaratra amin' ny tangorom-bohitr' i Drakensberg, mihaiva ny vohon-tany mankany amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] izay mamorona faritra be havoana sy tany lemaka anirian' ahitra. I Pigg's Peak no tendrombohitra avo indrindra any, izay mahatratra 1&nbsp;900&nbsp;m. I Komati sy i Grand Usutu ary i Umbeluzi no renirano telo lava indrindra any. Ny [[fiteny soaty]], izay ao amin' ny [[fianakaviam-piteny banto]], sy ny [[fiteny anglisy]] no fiteny ôfisialin' i Esoatiny. Miteny soaty ny 90&nbsp;%n' ny Soazy fa ny 0,6 % ihany no miteny anglisy. Misy fiteny banto hafa koa tenenina ao amin' io firenena io. Mpikambana ao amin' ny ''[[Commonwealth]]'' i Esoatiny. Ny [[Soaty (vahoaka)|Soaty]] na Soazy ([[Banto (vahoaka)|vahoaka banto]]) no maro anisa any Esoatiny. Misy mpitsoa-ponenana avy any [[Môzambika]] sy [[Britanika (vahoaka)|Britanika]] vitsy anisa koa ny any. Ny ankamaroan' ny Esoatiniana dia [[Kristianisma|Kristiana]] (80-88 %) fa misy koa ny [[Finoana silamo|Miozolmana]] (5-10 %), misy ny [[Hindoisma|Hindo]] sy ny [[Bahaisma|Bahay]] ary ny mpanaraka ny [[fivavahan-drazana afrikana]]. Miompana amin' ny fambolena ny toekaren' i Esoatiny: midadasika ny toeram-pambolena sady manaraka fomba môderna. Ny ampahan' ny tany ambolena any anefa fananan' ny Britanika na an' ny kômpania vahiny; ny antsasaky ny tany izay eo ambany fiantohan' ny mpanjaka no atokana ho an' ny Soazy. Ny [[katsaka]] sy ny [[landihazo]] sy ny [[paraky]] ary ny [[voasary]] no tena volena any. Maro koa ny olona misahana ny asa fiompiana. Firenena manan-[[Harena an-kibon' ny tany|karena an-kibon' ny tany]] betsaka i Esoatiny, ka isan' izany ny [[amianta]] sy ny [[vy]] sy ny [[volamena]] sy ny [[arintany]] ary ny [[firapotsy]]. Miara ho distrika efatra i Esoatiny, dia ny distrikan' i Hhohho, ny distrikan' i Lubombo, ny distrikan' i Manzini ary ny distrikan' i Shiselweni. Prôtektôrata britanika taloha i Esoatiny. Tamin' ny 6 Septambra 1968 no nahazoany ny fahaleovan-tenany. Ankehitriny dia fanjakà-mpanjaka ity firenena ity ka ny mpanjakany amin' izao (2021) dia i Mswati III. Ny mpanjaka no manendry ny praiminisitra sy ny mpikambana ao amin' ny governemanta. == Jereo koa == * [[Fiteny ao Esoatiny]] * [[Vahoaka ao Esoatiny]] '''Firenena ao Afrika:''' [[Afrika Atsimo]] - [[Alzeria]] - [[Angôla]] - [[Benîno]] - [[Borkina Fasô]] - [[Borondy]] - [[Bôtsoana]] - [[Ejipta]] - [[Eritrea]] - [[Esoatiny]] ([[Soazilandy]] taloha) - [[Etiôpia]] - [[Gabôna]] - [[Gambia]] - [[Ganà]] - [[Ginea]] - [[Ginea Bisao]] - [[Ginea Ekoatôrialy]] - [[Jibotỳ]] - [[Kamerona]] - [[Kapvera]] - [[Kenia]] - [[Kômôro]] - [[Kôtidivoara]] - [[Lezôtô]] - [[Liberia]] - [[Libia]] - [[Madagasikara]] - [[Malaoy]] - [[Malỳ]] - [[Maorisy]] - [[Maoritania]] - [[Marôka]] - [[Môzambika]] - [[Namibia]] - [[Nizera]] - [[Nizeria]] - [[Oganda]] - [[Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika]] - [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] - [[Repoblikan' i Afrika Afovoany]] - [[Repoblikan' i Kôngô]] - [[Roanda]] - [[Saô Tôme e Prinsipe]] - [[Seisely]] - [[Senegaly]] - [[Siera Leôna]] - [[Sodàna]] - [[Sodàna Atsimo]] - [[Sômalia]] - [[Sômalilandy]] - [[Tanzania]] - [[Tôgô]] - [[Tonizia]] - [[Tsady]] - [[Zambia]] - [[Zimbaboe]] '''Kôntinenta eto an-tany''' * [[Afrika]] * [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) * [[Azia]] * [[Eorôpa]] * [[Ôseania]] * [[Antarktika]] {{ref}} [[Sokajy:Firenena]] [[Sokajy:Firenena ao Afrika]] [[Sokajy:Soazilandy]] khos5jf0o8w2vcj5oyehqkjy5hf3ejn 0 167696 1149180 1148894 2026-08-13T11:36:56Z ~2026-43849-27 40659 /* */ 1149180 wikitext text/x-wiki Ny '''Zanadralambo''' dia iray amin' ireo sokajin' [[andriana]] nisy tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]] sy ny [[Fanjakan'i Madagasikara|Fanjakan' i Madagasikara]]. Taranaky ny mpanjaka [[Ralambo]] na havany akaiky izy ireo ankoatr’ireo hova mendrika nasandratra ho andriana izay nampidirina tao amin’io sokajy tamin’ny andron’ny mpanjaka hafa taty aoriana. Nanambady maro ny mpanjaka Ralambo, mpanjakan' [[Imerina]], nonina sy nanjaka teo [[Ambohidrabiby]] Hasin' Imerina tamin' ny taona 1575-1600, ary niterahany maro ireo andriambavy vadiny. Mba hisorohana ny ady fanjakana teo amin' ireo taranany sy ireo andriana maro havany teo amin' ny fanjakany dia namorona sokajin' andriana efatra izy, izay nipoiran' ny mpanjaka teto Imerina, dia: ny [[Andriantompokoindrindra]], ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka|Zanadralambo amin'Andrianjaka]], ny [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]], ary ny [[Andriandranando]]. Ny sokajy faharoa amin' ny andriana dia nampitondrain-dRalambo ny anarany ka nataony hoe "Zanadralambo". Ankoatr' izany, misy amin' ny tarana-dRalambo no tsy natao ho isan' ny Zanadralambo toy ireo tera-dRalambo sy Rabehavina, dia i Andriatompokoindrindra lahimatoany sy i Ravaomasina anabaviny. Ny zana-dRalambo tamin-dRatsitohinimanjaka, renin’ny mpanjaka Andrianjaka lahiaivony dia nataon-dRalambo ho isan' ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]. == Ny razambe telo nipoiran' ny sokajin' ny Zanadralambo == Misy karazany telo ny razambe niandohan' ny sokajy Zanadralambo dia ny taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ireo vadikeliny, ireo havan' ny mpanjaka Ralambo izay nosokajian' io mpanjaka io ho Zanadralambo ary misy [[Hova]] natao andriana ka natao ho isan' ny Zanadralambo. Fanavahana fotsiny ihany izany saingy mitovy firazanana izy ireo dia samy Zanadralambo. Ny mpanjaka Ralambo dia teo androvan' Ambohidrabiby no nonina ary ireo Zanadralambo sy ireo taranany dia nomeny zara-tany manodidina an' Ambohidrabiby renivohim-panjakana. === Ny tarana-dRalambo tamin' ny vadikeliny andriana === Ireo taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ny vadikeliny andriana dia natao hoe "[[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]". Miisa efatra izay ireo dia ireto avy: Andriampolofantsy ; Andriampanarivomanga ; Andriamasoandro; ary Andriantompombe. Andriampolofantsy no lahimatoan' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Amin' ny maha-lahimatoa an' Andriampolofantsy dia tao avaratr' Ambohidrabiby eo atsimon' i [[Talata Volonondry]] ary somary avaratry Falimanjaka, dia tao Ambohimanarivo no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo an' Andriampolofantsy zanany tany amboalohany. Tato aoriana dia nifindra nonina tao Ankadimanga izay mbola eo avaratr' Ambohidrabiby ary atsimon' i Talata Volonondry i Andriampolofantsy sy ny ankohonany ary ireo mpanaraka azy. Rehefa izany dia niala teo Ankadimanga izy ka nifindra nonina teo Ankazobe izay eroa andafy antsinanana-atsimon' Ambohidrabiby. Ary avy eo Ankazobe indray vao nifindra nonina nankeo Atsomangy ao atsimon' Ambohidrabiby. Nananjanaka roa lahy izy ka ny lahy matoa izay lehilahy manankaja natao hoe Andriamahatsiraina dia napetrany tao avaratr' Atsomangy amin' ny toerana hoe Andafiavaratra ary ny faralahy kosa Andriamasina dia nidina nonina teo ambany atsimon' Atsomangy amin' ny toerana atao hoe Ambany Atsimo. Avy eo Atsomangy kosa no nisy nifindra monina nankeo Ambohitrantenaina. Andriantompombe dia tao andafy avaratra antsinanan' Ambohidrabiby tao atsimon' ny Falimanjaka amin' ny tanàna atao hoe Ambohidalona no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo rainy azy ary mbola ao ny fasana nanafenana an' Andriatompombe. Ny taranak' Andriatompombe kosa dia niala teo ka nifindra monina any atsimon' Ambohidrabiby dia ao Ambatofotsy avaradrano sy ao [[Sabotsy Namehana]]. Andriamasoandro kosa dia napetraky ny mpanjaka Ralambo rainy tao andafy atsimon' Ambohidrabiby ao Manandriana. Andriampanariomanga kosa dia teroa andafy atsimo andrefan' Ambohidrabiby no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo azy. Rehefa nanambady an' i Ravadifo zanak' Andriampanarivomanga ao Lazaina ny mpanjaka Andrianjaka dia novaina tato aoriana ho ny terak' Andriampanarivomanga no zokiny amin' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Ankoatr’ireo, misy ihany koa ny Zana-dRambavy ao Masindray, ambadik' Ambohimanambola. Rambavy moa dia zanaka vavin’ny mpanjaka Ralambo tamin’i Ratomponivololona, zanak’ Andrianamboninolona sy ny vadikeliny. Nataon’ Andrianampoinimerina ho sokajy Zanadralambo ny firazanan' ireo tarana-dRalambo ao Masindray ireo. Fanamarihana: Ny taranaky Ralambo tamin-dRavoromanga mpihira nalaza izay natao hoe [[Zafindravoromanga]] dia mitonona ho isan' ny Zanadralambo ihany koa saingy tsy isan' iretsy Zanadralambo amin' Andrianjaka akory. Efa sokajy hova no misy azy noho ny antony manokana. Ravoromanga dia niara-nonina tamin' ny mpanjaka Ralambo sy ny zanany telolahy tao androvan' Ambohidrabiby ary nafenina ao ambany antsinanan' Ambohidrabiby ao atsimon' Anjanakarivo andrefana. Ny zanaka telolahin' ny mpanjaka Ralambo tamin-dRavoromanga kosa dia nomen'ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratr'Ambohidrabiby dia tao Ambohitrolomahitsy ary tato aoriana dia nifindra monina ao Ambohijanamasoandro avaratr'Ambohimanga. === Zanadralambo fianakavian-dRalambo === Ireo Zanadralambo tsy mba nateraky Ralambo fa fianakavian-dRalambo no natao ho isan' ny sokajin' ny Zanadralambo dia maro. Voalohany amin' izany ny Andriamaneforalambo izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratra antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ankorombe avaratry Talata volonondry. Araka ny [[lovantsofina]] dia tarana-dRabiby raiben-dRalambo ity Andriamaneforalambo ity no fianakavian' ireo [[Andriandoriamanjaka]] koa. Vinanton-dRalambo rahateo koa Andriamaneforalambo satria ny vadiny dia zanaka nateraky Ralambo. Izany rehetra izany angamba no isan' ny nanasokajian-dRalambo ny terak' Andriamaneforalambo ho isan' ny Zanadralambo ary izy ihany amin' ny Zanadralambo no mitondra ny anarana "Ralambo". Arak' izany, ny Zanadralambo avy amin'[[Andriamaneforalambo]] dia tarana-dRalambo avy amin' ny vadin' Andriamaneforalambo fa tsy avy amin' Andriamaneforalambo razambe akory. Misy lovantsofina milaza fa Rafotsimarovahoaka razan' ny ampahany amin' ny Zanadralambo ao Ambodifahitra dia taranak' Ankorombe no nifindra monina teo. Ary farany, ny taranak' [[Andrianakotrina]] izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ambohimahatsinjo ao andrefan' Ambohimalaza. Andrianakotrina moa araka ny lovantsofina dia andriana tompon' ny faritra akaikin' i Manandriana-Avaradrano sy Namehana iny tamin' ny andron-dRalambo. Fianakavian-dRalambo rahateo moa Andrianakotrina no nanoa azy, ary izy ihany koa no nitondra ny vary taty anivontany ka nosokajian-dRalambo ho isan' ny Zanadralambo izy. Ny lovantsofina sy ny [[tetiarana]] ao amin' ny Terak' Andrianakotrina ao Ambohimahatsinjo dia manambara fa tena zanaky ny mpanjaka Ralambo izy ireo. === Hova kasa Zanadralambo === Misy koa [[Hova]] vitsy nataon' ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] ho isan' ny andriana ka nosokajiana ho Zanadralambo izy ireny. Tany amboalohany dia tsy nanaiky hifanambady tamin' ireo nasondrotra andriana ireo Zanadralambo na taranaka na fianakavian' ny mpanjaka Ralambo. Saingy tato aoriana dia nifanakalo vady aman-jakanaka ny vitsy fa tsy izy rehetra akory. Isan' ireny natao ho Zandralambo ireny i Raberanto sy ny fianakaviany tao Ambodifahitra. Mbola maro koa ireo vohitra no mitonona ho isan' ny Zanadralambo ary mety ho tena Zanadralambo tokoa saingy tsy neken' ny mpanjaka nifandimby ho isan' ny Zanadralambo izy ireny. Misy amin' ireny vohitra ireny aza no niandry aman-taona maro vao neken' ny mpanjaka tato aoriana fa isan' ny Zanadralambo raha tsy nanaiky izany ny mpanjaka tany aloha. Isan' izany ny Zanadralambo amin' ny [[Vakinisisaony]]. Fehiny, ny teny hoe ''Zanadralambo'' dia tsy midika avy hatrany fa taranaky ny mpanjaka Ralambo. Marihina anefa fa nanana ny maha izy azy manokana amin' ny Zanadralambo ny terak' Andriampanarivomanga ao Lazaina sy ny terak' Andriampolofantsy ao Antsomangy ary ny tera-dRaberanto ao Ambodifahitra. Terak' i Lazaina i Rabedasy izay lehiben' ny Zanadralambo rehetra [tamin-d[[Ranavalona III]]]. Tamin' ny Zanadralambo rehetra dia Raberanto sy ny ankohonany avy ao Ambodifahitra no hany nomen' Andrianampoinimerina zaratany tao amin' ny faritra voahodidina hadivory manodidina an' Andohalo tao [[Antananarivo]] ka niaranonina tamin' ny solotenan' ny [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]], ny Andriandranando, ny Andrianamboninolona, ny Andriatompokoindrindra, ny [[Andriandoriamanjaka]], ary ny [[Zazamarolahy]] teo. == Ny toerana ahitana ny Zanadralambo == Saika nahitana ny Zanadralambo ny lafivalo teto Imerina. Tamin' ny nanjakan-dRalambo dia teo saika nanodidina ny vohitr' Ambohidrabiby Hasin' Imerina iny no nonina ireo Zanadralambo dia tao [[Ambohidrabiby]], [[Falimanjaka]], [[Ankorombe]], [[Ambodifahitra]], [[Lazaina]], [[Antsomangy]], Manandriana, Ambatofotsy, Ambohidrano Antsinanana, Andranovelona, Ambohimahatsinjo ary amin' ny faritra atsimo ao Kilonjy. Tato aoriana dia niely tsikelikely teo amin' ny fanjakan' Imerina ireny Zanadralambo ireny satria ny Zanadralambo dia tsy mba nahazo nivoaka ny faritr' Imerina Enin-toko ka avy amin' izany ny fiteny hoe Zanadralambo Enin-toko. Amin' ny lafiny atsimo ao Ikilonjy sy amin' ny lafiny atsimo ao amin' ny rovan' Ambohijanaka dia misy Zanadralambo. Eny hatrany amin' ny Vakinimananara amin' ny faritr' [[Anjozorobe]] dia misy Zanadralambo. Ireo andriana taranaka taty aoriana araka ny vanimpotoana nifandimby ihany no nanana zo hivoaka an' Imerina raha hanitatra fanjakana na hametram-pihavanana amin' ny fanjakana manodidina na hanorina fanjakana mihintsy. == Ny andraikitry ny Zanadralambo == Ny Zanadralambo dia nanana andraikitra manokana teo amin' ny fanjakan' andriana. Ny Zanadralambo dia loharanon' andriana manjaka. Ny Zanadralambo amin' Andrianjaka no akaiky ny mpanjaka [[Andrianjaka]] raha nanjaka tao Antananarivo izy. Natao isan' ny mpanozon-doha na mpanome [[tangena]] ny Zanadralambo. Raha nisy mpanjaka efa hiamboho (manary aina) dia ny Zanadralambo no antsoina hialany aina sy hiamparany. Tato aoriana dia natao isan' ny mpamono fatin' andriamanjaka ny Zanadralambo satria tsy misy mahazo mikasika ny taolambalon' ny mpanjaka raha tsy andriana ny firazanany dia nisy Zanadralambo nahazo nanao izany. Nisy tamin' ny Zanadralambo koa anefa toy ny ao Manadriana-Avaradrano no nahazo andraikitra ho mpanenona ny firavaka [[volamena]] sy [[Volafotsy|volafotsi]]<nowiki/>n' ny mpanjaka. Hatramin' ny andron-dRalambo rainy hono dia Andriamasoandro no mpitohy sy mpanamboatra ny voahangy sampan-dRalambo. Ny Zanadralambo avy amin' ny fianakavian-dRabedasy kosa no nanefy ny volan' ny fanjakana merina ary Rabedasy no lehiben' ny Zanadralambo tamin' ny faran' ny fanjakan' andriana merina. Betsaka andriana manam-pahaizana ny Zanadralambo amin' Andrianjaka ankehitriny, toa ny Andriana Alfred Ramangasoavina filoha-lefitry ny Repoblika Voalohany sady minisitry ny Fitsarana. Ny andriana Émile Ramarosaona, ministra ny Planina. Ny andriana Profesora [[Siméon Rajaona]] mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] teny amin' ny Oniversite ary olomanga-pirenena koa. == Ny fomban' ny Zanadralambo == Ny samy Zanadralambo dia saika nifanambady. Tsy [[lova tsy mifindra]] anefa izany noho ireo Zanadralambo samy hafa reny ary mety tsy ho tarana-dRalambo mihintsy ny sasany aminy. Tsy mba nanana [[Sampy (malagasy)|sampy]] manokana koa ny Zanadralambo raha nanana ny azy manokana ireo sokajin' andriana sasany, angamba noho ny maha samy hafa reny ireo vohitry ny Zanadralambo maro. Na izany aza, dia saika nanan-karena ny Zanadralambo. == Jereo koa == * [[Zanakandriana]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] * [[Andriandranando]] * [[Zanadralambo]] * [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]] * [[Zazamarolahy]] * [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] 0s0fssatol3baauypyk0rov871feq7y 1149181 1149180 2026-08-13T11:37:24Z ~2026-43849-27 40659 /* */ 1149181 wikitext text/x-wiki Ny '''Zanadralambo''' dia iray amin' ireo sokajin' [[andriana]] nisy tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]] sy ny [[Fanjakan'i Madagasikara|Fanjakan' i Madagasikara]]. Taranaky ny mpanjaka [[Ralambo]] na havany akaiky izy ireo ankoatr’ireo hova mendrika nasandratra ho andriana izay nampidirina tao amin’io sokajy io tamin’ny andron’ny mpanjaka hafa taty aoriana. Nanambady maro ny mpanjaka Ralambo, mpanjakan' [[Imerina]], nonina sy nanjaka teo [[Ambohidrabiby]] Hasin' Imerina tamin' ny taona 1575-1600, ary niterahany maro ireo andriambavy vadiny. Mba hisorohana ny ady fanjakana teo amin' ireo taranany sy ireo andriana maro havany teo amin' ny fanjakany dia namorona sokajin' andriana efatra izy, izay nipoiran' ny mpanjaka teto Imerina, dia: ny [[Andriantompokoindrindra]], ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka|Zanadralambo amin'Andrianjaka]], ny [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]], ary ny [[Andriandranando]]. Ny sokajy faharoa amin' ny andriana dia nampitondrain-dRalambo ny anarany ka nataony hoe "Zanadralambo". Ankoatr' izany, misy amin' ny tarana-dRalambo no tsy natao ho isan' ny Zanadralambo toy ireo tera-dRalambo sy Rabehavina, dia i Andriatompokoindrindra lahimatoany sy i Ravaomasina anabaviny. Ny zana-dRalambo tamin-dRatsitohinimanjaka, renin’ny mpanjaka Andrianjaka lahiaivony dia nataon-dRalambo ho isan' ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]. == Ny razambe telo nipoiran' ny sokajin' ny Zanadralambo == Misy karazany telo ny razambe niandohan' ny sokajy Zanadralambo dia ny taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ireo vadikeliny, ireo havan' ny mpanjaka Ralambo izay nosokajian' io mpanjaka io ho Zanadralambo ary misy [[Hova]] natao andriana ka natao ho isan' ny Zanadralambo. Fanavahana fotsiny ihany izany saingy mitovy firazanana izy ireo dia samy Zanadralambo. Ny mpanjaka Ralambo dia teo androvan' Ambohidrabiby no nonina ary ireo Zanadralambo sy ireo taranany dia nomeny zara-tany manodidina an' Ambohidrabiby renivohim-panjakana. === Ny tarana-dRalambo tamin' ny vadikeliny andriana === Ireo taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ny vadikeliny andriana dia natao hoe "[[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]". Miisa efatra izay ireo dia ireto avy: Andriampolofantsy ; Andriampanarivomanga ; Andriamasoandro; ary Andriantompombe. Andriampolofantsy no lahimatoan' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Amin' ny maha-lahimatoa an' Andriampolofantsy dia tao avaratr' Ambohidrabiby eo atsimon' i [[Talata Volonondry]] ary somary avaratry Falimanjaka, dia tao Ambohimanarivo no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo an' Andriampolofantsy zanany tany amboalohany. Tato aoriana dia nifindra nonina tao Ankadimanga izay mbola eo avaratr' Ambohidrabiby ary atsimon' i Talata Volonondry i Andriampolofantsy sy ny ankohonany ary ireo mpanaraka azy. Rehefa izany dia niala teo Ankadimanga izy ka nifindra nonina teo Ankazobe izay eroa andafy antsinanana-atsimon' Ambohidrabiby. Ary avy eo Ankazobe indray vao nifindra nonina nankeo Atsomangy ao atsimon' Ambohidrabiby. Nananjanaka roa lahy izy ka ny lahy matoa izay lehilahy manankaja natao hoe Andriamahatsiraina dia napetrany tao avaratr' Atsomangy amin' ny toerana hoe Andafiavaratra ary ny faralahy kosa Andriamasina dia nidina nonina teo ambany atsimon' Atsomangy amin' ny toerana atao hoe Ambany Atsimo. Avy eo Atsomangy kosa no nisy nifindra monina nankeo Ambohitrantenaina. Andriantompombe dia tao andafy avaratra antsinanan' Ambohidrabiby tao atsimon' ny Falimanjaka amin' ny tanàna atao hoe Ambohidalona no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo rainy azy ary mbola ao ny fasana nanafenana an' Andriatompombe. Ny taranak' Andriatompombe kosa dia niala teo ka nifindra monina any atsimon' Ambohidrabiby dia ao Ambatofotsy avaradrano sy ao [[Sabotsy Namehana]]. Andriamasoandro kosa dia napetraky ny mpanjaka Ralambo rainy tao andafy atsimon' Ambohidrabiby ao Manandriana. Andriampanariomanga kosa dia teroa andafy atsimo andrefan' Ambohidrabiby no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo azy. Rehefa nanambady an' i Ravadifo zanak' Andriampanarivomanga ao Lazaina ny mpanjaka Andrianjaka dia novaina tato aoriana ho ny terak' Andriampanarivomanga no zokiny amin' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Ankoatr’ireo, misy ihany koa ny Zana-dRambavy ao Masindray, ambadik' Ambohimanambola. Rambavy moa dia zanaka vavin’ny mpanjaka Ralambo tamin’i Ratomponivololona, zanak’ Andrianamboninolona sy ny vadikeliny. Nataon’ Andrianampoinimerina ho sokajy Zanadralambo ny firazanan' ireo tarana-dRalambo ao Masindray ireo. Fanamarihana: Ny taranaky Ralambo tamin-dRavoromanga mpihira nalaza izay natao hoe [[Zafindravoromanga]] dia mitonona ho isan' ny Zanadralambo ihany koa saingy tsy isan' iretsy Zanadralambo amin' Andrianjaka akory. Efa sokajy hova no misy azy noho ny antony manokana. Ravoromanga dia niara-nonina tamin' ny mpanjaka Ralambo sy ny zanany telolahy tao androvan' Ambohidrabiby ary nafenina ao ambany antsinanan' Ambohidrabiby ao atsimon' Anjanakarivo andrefana. Ny zanaka telolahin' ny mpanjaka Ralambo tamin-dRavoromanga kosa dia nomen'ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratr'Ambohidrabiby dia tao Ambohitrolomahitsy ary tato aoriana dia nifindra monina ao Ambohijanamasoandro avaratr'Ambohimanga. === Zanadralambo fianakavian-dRalambo === Ireo Zanadralambo tsy mba nateraky Ralambo fa fianakavian-dRalambo no natao ho isan' ny sokajin' ny Zanadralambo dia maro. Voalohany amin' izany ny Andriamaneforalambo izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratra antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ankorombe avaratry Talata volonondry. Araka ny [[lovantsofina]] dia tarana-dRabiby raiben-dRalambo ity Andriamaneforalambo ity no fianakavian' ireo [[Andriandoriamanjaka]] koa. Vinanton-dRalambo rahateo koa Andriamaneforalambo satria ny vadiny dia zanaka nateraky Ralambo. Izany rehetra izany angamba no isan' ny nanasokajian-dRalambo ny terak' Andriamaneforalambo ho isan' ny Zanadralambo ary izy ihany amin' ny Zanadralambo no mitondra ny anarana "Ralambo". Arak' izany, ny Zanadralambo avy amin'[[Andriamaneforalambo]] dia tarana-dRalambo avy amin' ny vadin' Andriamaneforalambo fa tsy avy amin' Andriamaneforalambo razambe akory. Misy lovantsofina milaza fa Rafotsimarovahoaka razan' ny ampahany amin' ny Zanadralambo ao Ambodifahitra dia taranak' Ankorombe no nifindra monina teo. Ary farany, ny taranak' [[Andrianakotrina]] izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ambohimahatsinjo ao andrefan' Ambohimalaza. Andrianakotrina moa araka ny lovantsofina dia andriana tompon' ny faritra akaikin' i Manandriana-Avaradrano sy Namehana iny tamin' ny andron-dRalambo. Fianakavian-dRalambo rahateo moa Andrianakotrina no nanoa azy, ary izy ihany koa no nitondra ny vary taty anivontany ka nosokajian-dRalambo ho isan' ny Zanadralambo izy. Ny lovantsofina sy ny [[tetiarana]] ao amin' ny Terak' Andrianakotrina ao Ambohimahatsinjo dia manambara fa tena zanaky ny mpanjaka Ralambo izy ireo. === Hova kasa Zanadralambo === Misy koa [[Hova]] vitsy nataon' ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] ho isan' ny andriana ka nosokajiana ho Zanadralambo izy ireny. Tany amboalohany dia tsy nanaiky hifanambady tamin' ireo nasondrotra andriana ireo Zanadralambo na taranaka na fianakavian' ny mpanjaka Ralambo. Saingy tato aoriana dia nifanakalo vady aman-jakanaka ny vitsy fa tsy izy rehetra akory. Isan' ireny natao ho Zandralambo ireny i Raberanto sy ny fianakaviany tao Ambodifahitra. Mbola maro koa ireo vohitra no mitonona ho isan' ny Zanadralambo ary mety ho tena Zanadralambo tokoa saingy tsy neken' ny mpanjaka nifandimby ho isan' ny Zanadralambo izy ireny. Misy amin' ireny vohitra ireny aza no niandry aman-taona maro vao neken' ny mpanjaka tato aoriana fa isan' ny Zanadralambo raha tsy nanaiky izany ny mpanjaka tany aloha. Isan' izany ny Zanadralambo amin' ny [[Vakinisisaony]]. Fehiny, ny teny hoe ''Zanadralambo'' dia tsy midika avy hatrany fa taranaky ny mpanjaka Ralambo. Marihina anefa fa nanana ny maha izy azy manokana amin' ny Zanadralambo ny terak' Andriampanarivomanga ao Lazaina sy ny terak' Andriampolofantsy ao Antsomangy ary ny tera-dRaberanto ao Ambodifahitra. Terak' i Lazaina i Rabedasy izay lehiben' ny Zanadralambo rehetra [tamin-d[[Ranavalona III]]]. Tamin' ny Zanadralambo rehetra dia Raberanto sy ny ankohonany avy ao Ambodifahitra no hany nomen' Andrianampoinimerina zaratany tao amin' ny faritra voahodidina hadivory manodidina an' Andohalo tao [[Antananarivo]] ka niaranonina tamin' ny solotenan' ny [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]], ny Andriandranando, ny Andrianamboninolona, ny Andriatompokoindrindra, ny [[Andriandoriamanjaka]], ary ny [[Zazamarolahy]] teo. == Ny toerana ahitana ny Zanadralambo == Saika nahitana ny Zanadralambo ny lafivalo teto Imerina. Tamin' ny nanjakan-dRalambo dia teo saika nanodidina ny vohitr' Ambohidrabiby Hasin' Imerina iny no nonina ireo Zanadralambo dia tao [[Ambohidrabiby]], [[Falimanjaka]], [[Ankorombe]], [[Ambodifahitra]], [[Lazaina]], [[Antsomangy]], Manandriana, Ambatofotsy, Ambohidrano Antsinanana, Andranovelona, Ambohimahatsinjo ary amin' ny faritra atsimo ao Kilonjy. Tato aoriana dia niely tsikelikely teo amin' ny fanjakan' Imerina ireny Zanadralambo ireny satria ny Zanadralambo dia tsy mba nahazo nivoaka ny faritr' Imerina Enin-toko ka avy amin' izany ny fiteny hoe Zanadralambo Enin-toko. Amin' ny lafiny atsimo ao Ikilonjy sy amin' ny lafiny atsimo ao amin' ny rovan' Ambohijanaka dia misy Zanadralambo. Eny hatrany amin' ny Vakinimananara amin' ny faritr' [[Anjozorobe]] dia misy Zanadralambo. Ireo andriana taranaka taty aoriana araka ny vanimpotoana nifandimby ihany no nanana zo hivoaka an' Imerina raha hanitatra fanjakana na hametram-pihavanana amin' ny fanjakana manodidina na hanorina fanjakana mihintsy. == Ny andraikitry ny Zanadralambo == Ny Zanadralambo dia nanana andraikitra manokana teo amin' ny fanjakan' andriana. Ny Zanadralambo dia loharanon' andriana manjaka. Ny Zanadralambo amin' Andrianjaka no akaiky ny mpanjaka [[Andrianjaka]] raha nanjaka tao Antananarivo izy. Natao isan' ny mpanozon-doha na mpanome [[tangena]] ny Zanadralambo. Raha nisy mpanjaka efa hiamboho (manary aina) dia ny Zanadralambo no antsoina hialany aina sy hiamparany. Tato aoriana dia natao isan' ny mpamono fatin' andriamanjaka ny Zanadralambo satria tsy misy mahazo mikasika ny taolambalon' ny mpanjaka raha tsy andriana ny firazanany dia nisy Zanadralambo nahazo nanao izany. Nisy tamin' ny Zanadralambo koa anefa toy ny ao Manadriana-Avaradrano no nahazo andraikitra ho mpanenona ny firavaka [[volamena]] sy [[Volafotsy|volafotsi]]<nowiki/>n' ny mpanjaka. Hatramin' ny andron-dRalambo rainy hono dia Andriamasoandro no mpitohy sy mpanamboatra ny voahangy sampan-dRalambo. Ny Zanadralambo avy amin' ny fianakavian-dRabedasy kosa no nanefy ny volan' ny fanjakana merina ary Rabedasy no lehiben' ny Zanadralambo tamin' ny faran' ny fanjakan' andriana merina. Betsaka andriana manam-pahaizana ny Zanadralambo amin' Andrianjaka ankehitriny, toa ny Andriana Alfred Ramangasoavina filoha-lefitry ny Repoblika Voalohany sady minisitry ny Fitsarana. Ny andriana Émile Ramarosaona, ministra ny Planina. Ny andriana Profesora [[Siméon Rajaona]] mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] teny amin' ny Oniversite ary olomanga-pirenena koa. == Ny fomban' ny Zanadralambo == Ny samy Zanadralambo dia saika nifanambady. Tsy [[lova tsy mifindra]] anefa izany noho ireo Zanadralambo samy hafa reny ary mety tsy ho tarana-dRalambo mihintsy ny sasany aminy. Tsy mba nanana [[Sampy (malagasy)|sampy]] manokana koa ny Zanadralambo raha nanana ny azy manokana ireo sokajin' andriana sasany, angamba noho ny maha samy hafa reny ireo vohitry ny Zanadralambo maro. Na izany aza, dia saika nanan-karena ny Zanadralambo. == Jereo koa == * [[Zanakandriana]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] * [[Andriandranando]] * [[Zanadralambo]] * [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]] * [[Zazamarolahy]] * [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] 2huco9wl1cu9aacbggo6u31dk61hk0f 1149182 1149181 2026-08-13T11:37:56Z ~2026-43849-27 40659 /* */ 1149182 wikitext text/x-wiki Ny '''Zanadralambo''' dia iray amin' ireo sokajin' [[andriana]] nisy tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]]. Taranaky ny mpanjaka [[Ralambo]] na havany akaiky izy ireo ankoatr’ireo hova mendrika nasandratra ho andriana izay nampidirina tao amin’io sokajy io tamin’ny andron’ny mpanjaka hafa taty aoriana. Nanambady maro ny mpanjaka Ralambo, mpanjakan' [[Imerina]], nonina sy nanjaka teo [[Ambohidrabiby]] Hasin' Imerina tamin' ny taona 1575-1600, ary niterahany maro ireo andriambavy vadiny. Mba hisorohana ny ady fanjakana teo amin' ireo taranany sy ireo andriana maro havany teo amin' ny fanjakany dia namorona sokajin' andriana efatra izy, izay nipoiran' ny mpanjaka teto Imerina, dia: ny [[Andriantompokoindrindra]], ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka|Zanadralambo amin'Andrianjaka]], ny [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]], ary ny [[Andriandranando]]. Ny sokajy faharoa amin' ny andriana dia nampitondrain-dRalambo ny anarany ka nataony hoe "Zanadralambo". Ankoatr' izany, misy amin' ny tarana-dRalambo no tsy natao ho isan' ny Zanadralambo toy ireo tera-dRalambo sy Rabehavina, dia i Andriatompokoindrindra lahimatoany sy i Ravaomasina anabaviny. Ny zana-dRalambo tamin-dRatsitohinimanjaka, renin’ny mpanjaka Andrianjaka lahiaivony dia nataon-dRalambo ho isan' ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]. == Ny razambe telo nipoiran' ny sokajin' ny Zanadralambo == Misy karazany telo ny razambe niandohan' ny sokajy Zanadralambo dia ny taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ireo vadikeliny, ireo havan' ny mpanjaka Ralambo izay nosokajian' io mpanjaka io ho Zanadralambo ary misy [[Hova]] natao andriana ka natao ho isan' ny Zanadralambo. Fanavahana fotsiny ihany izany saingy mitovy firazanana izy ireo dia samy Zanadralambo. Ny mpanjaka Ralambo dia teo androvan' Ambohidrabiby no nonina ary ireo Zanadralambo sy ireo taranany dia nomeny zara-tany manodidina an' Ambohidrabiby renivohim-panjakana. === Ny tarana-dRalambo tamin' ny vadikeliny andriana === Ireo taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ny vadikeliny andriana dia natao hoe "[[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]". Miisa efatra izay ireo dia ireto avy: Andriampolofantsy ; Andriampanarivomanga ; Andriamasoandro; ary Andriantompombe. Andriampolofantsy no lahimatoan' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Amin' ny maha-lahimatoa an' Andriampolofantsy dia tao avaratr' Ambohidrabiby eo atsimon' i [[Talata Volonondry]] ary somary avaratry Falimanjaka, dia tao Ambohimanarivo no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo an' Andriampolofantsy zanany tany amboalohany. Tato aoriana dia nifindra nonina tao Ankadimanga izay mbola eo avaratr' Ambohidrabiby ary atsimon' i Talata Volonondry i Andriampolofantsy sy ny ankohonany ary ireo mpanaraka azy. Rehefa izany dia niala teo Ankadimanga izy ka nifindra nonina teo Ankazobe izay eroa andafy antsinanana-atsimon' Ambohidrabiby. Ary avy eo Ankazobe indray vao nifindra nonina nankeo Atsomangy ao atsimon' Ambohidrabiby. Nananjanaka roa lahy izy ka ny lahy matoa izay lehilahy manankaja natao hoe Andriamahatsiraina dia napetrany tao avaratr' Atsomangy amin' ny toerana hoe Andafiavaratra ary ny faralahy kosa Andriamasina dia nidina nonina teo ambany atsimon' Atsomangy amin' ny toerana atao hoe Ambany Atsimo. Avy eo Atsomangy kosa no nisy nifindra monina nankeo Ambohitrantenaina. Andriantompombe dia tao andafy avaratra antsinanan' Ambohidrabiby tao atsimon' ny Falimanjaka amin' ny tanàna atao hoe Ambohidalona no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo rainy azy ary mbola ao ny fasana nanafenana an' Andriatompombe. Ny taranak' Andriatompombe kosa dia niala teo ka nifindra monina any atsimon' Ambohidrabiby dia ao Ambatofotsy avaradrano sy ao [[Sabotsy Namehana]]. Andriamasoandro kosa dia napetraky ny mpanjaka Ralambo rainy tao andafy atsimon' Ambohidrabiby ao Manandriana. Andriampanariomanga kosa dia teroa andafy atsimo andrefan' Ambohidrabiby no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo azy. Rehefa nanambady an' i Ravadifo zanak' Andriampanarivomanga ao Lazaina ny mpanjaka Andrianjaka dia novaina tato aoriana ho ny terak' Andriampanarivomanga no zokiny amin' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Ankoatr’ireo, misy ihany koa ny Zana-dRambavy ao Masindray, ambadik' Ambohimanambola. Rambavy moa dia zanaka vavin’ny mpanjaka Ralambo tamin’i Ratomponivololona, zanak’ Andrianamboninolona sy ny vadikeliny. Nataon’ Andrianampoinimerina ho sokajy Zanadralambo ny firazanan' ireo tarana-dRalambo ao Masindray ireo. Fanamarihana: Ny taranaky Ralambo tamin-dRavoromanga mpihira nalaza izay natao hoe [[Zafindravoromanga]] dia mitonona ho isan' ny Zanadralambo ihany koa saingy tsy isan' iretsy Zanadralambo amin' Andrianjaka akory. Efa sokajy hova no misy azy noho ny antony manokana. Ravoromanga dia niara-nonina tamin' ny mpanjaka Ralambo sy ny zanany telolahy tao androvan' Ambohidrabiby ary nafenina ao ambany antsinanan' Ambohidrabiby ao atsimon' Anjanakarivo andrefana. Ny zanaka telolahin' ny mpanjaka Ralambo tamin-dRavoromanga kosa dia nomen'ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratr'Ambohidrabiby dia tao Ambohitrolomahitsy ary tato aoriana dia nifindra monina ao Ambohijanamasoandro avaratr'Ambohimanga. === Zanadralambo fianakavian-dRalambo === Ireo Zanadralambo tsy mba nateraky Ralambo fa fianakavian-dRalambo no natao ho isan' ny sokajin' ny Zanadralambo dia maro. Voalohany amin' izany ny Andriamaneforalambo izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratra antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ankorombe avaratry Talata volonondry. Araka ny [[lovantsofina]] dia tarana-dRabiby raiben-dRalambo ity Andriamaneforalambo ity no fianakavian' ireo [[Andriandoriamanjaka]] koa. Vinanton-dRalambo rahateo koa Andriamaneforalambo satria ny vadiny dia zanaka nateraky Ralambo. Izany rehetra izany angamba no isan' ny nanasokajian-dRalambo ny terak' Andriamaneforalambo ho isan' ny Zanadralambo ary izy ihany amin' ny Zanadralambo no mitondra ny anarana "Ralambo". Arak' izany, ny Zanadralambo avy amin'[[Andriamaneforalambo]] dia tarana-dRalambo avy amin' ny vadin' Andriamaneforalambo fa tsy avy amin' Andriamaneforalambo razambe akory. Misy lovantsofina milaza fa Rafotsimarovahoaka razan' ny ampahany amin' ny Zanadralambo ao Ambodifahitra dia taranak' Ankorombe no nifindra monina teo. Ary farany, ny taranak' [[Andrianakotrina]] izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ambohimahatsinjo ao andrefan' Ambohimalaza. Andrianakotrina moa araka ny lovantsofina dia andriana tompon' ny faritra akaikin' i Manandriana-Avaradrano sy Namehana iny tamin' ny andron-dRalambo. Fianakavian-dRalambo rahateo moa Andrianakotrina no nanoa azy, ary izy ihany koa no nitondra ny vary taty anivontany ka nosokajian-dRalambo ho isan' ny Zanadralambo izy. Ny lovantsofina sy ny [[tetiarana]] ao amin' ny Terak' Andrianakotrina ao Ambohimahatsinjo dia manambara fa tena zanaky ny mpanjaka Ralambo izy ireo. === Hova kasa Zanadralambo === Misy koa [[Hova]] vitsy nataon' ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] ho isan' ny andriana ka nosokajiana ho Zanadralambo izy ireny. Tany amboalohany dia tsy nanaiky hifanambady tamin' ireo nasondrotra andriana ireo Zanadralambo na taranaka na fianakavian' ny mpanjaka Ralambo. Saingy tato aoriana dia nifanakalo vady aman-jakanaka ny vitsy fa tsy izy rehetra akory. Isan' ireny natao ho Zandralambo ireny i Raberanto sy ny fianakaviany tao Ambodifahitra. Mbola maro koa ireo vohitra no mitonona ho isan' ny Zanadralambo ary mety ho tena Zanadralambo tokoa saingy tsy neken' ny mpanjaka nifandimby ho isan' ny Zanadralambo izy ireny. Misy amin' ireny vohitra ireny aza no niandry aman-taona maro vao neken' ny mpanjaka tato aoriana fa isan' ny Zanadralambo raha tsy nanaiky izany ny mpanjaka tany aloha. Isan' izany ny Zanadralambo amin' ny [[Vakinisisaony]]. Fehiny, ny teny hoe ''Zanadralambo'' dia tsy midika avy hatrany fa taranaky ny mpanjaka Ralambo. Marihina anefa fa nanana ny maha izy azy manokana amin' ny Zanadralambo ny terak' Andriampanarivomanga ao Lazaina sy ny terak' Andriampolofantsy ao Antsomangy ary ny tera-dRaberanto ao Ambodifahitra. Terak' i Lazaina i Rabedasy izay lehiben' ny Zanadralambo rehetra [tamin-d[[Ranavalona III]]]. Tamin' ny Zanadralambo rehetra dia Raberanto sy ny ankohonany avy ao Ambodifahitra no hany nomen' Andrianampoinimerina zaratany tao amin' ny faritra voahodidina hadivory manodidina an' Andohalo tao [[Antananarivo]] ka niaranonina tamin' ny solotenan' ny [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]], ny Andriandranando, ny Andrianamboninolona, ny Andriatompokoindrindra, ny [[Andriandoriamanjaka]], ary ny [[Zazamarolahy]] teo. == Ny toerana ahitana ny Zanadralambo == Saika nahitana ny Zanadralambo ny lafivalo teto Imerina. Tamin' ny nanjakan-dRalambo dia teo saika nanodidina ny vohitr' Ambohidrabiby Hasin' Imerina iny no nonina ireo Zanadralambo dia tao [[Ambohidrabiby]], [[Falimanjaka]], [[Ankorombe]], [[Ambodifahitra]], [[Lazaina]], [[Antsomangy]], Manandriana, Ambatofotsy, Ambohidrano Antsinanana, Andranovelona, Ambohimahatsinjo ary amin' ny faritra atsimo ao Kilonjy. Tato aoriana dia niely tsikelikely teo amin' ny fanjakan' Imerina ireny Zanadralambo ireny satria ny Zanadralambo dia tsy mba nahazo nivoaka ny faritr' Imerina Enin-toko ka avy amin' izany ny fiteny hoe Zanadralambo Enin-toko. Amin' ny lafiny atsimo ao Ikilonjy sy amin' ny lafiny atsimo ao amin' ny rovan' Ambohijanaka dia misy Zanadralambo. Eny hatrany amin' ny Vakinimananara amin' ny faritr' [[Anjozorobe]] dia misy Zanadralambo. Ireo andriana taranaka taty aoriana araka ny vanimpotoana nifandimby ihany no nanana zo hivoaka an' Imerina raha hanitatra fanjakana na hametram-pihavanana amin' ny fanjakana manodidina na hanorina fanjakana mihintsy. == Ny andraikitry ny Zanadralambo == Ny Zanadralambo dia nanana andraikitra manokana teo amin' ny fanjakan' andriana. Ny Zanadralambo dia loharanon' andriana manjaka. Ny Zanadralambo amin' Andrianjaka no akaiky ny mpanjaka [[Andrianjaka]] raha nanjaka tao Antananarivo izy. Natao isan' ny mpanozon-doha na mpanome [[tangena]] ny Zanadralambo. Raha nisy mpanjaka efa hiamboho (manary aina) dia ny Zanadralambo no antsoina hialany aina sy hiamparany. Tato aoriana dia natao isan' ny mpamono fatin' andriamanjaka ny Zanadralambo satria tsy misy mahazo mikasika ny taolambalon' ny mpanjaka raha tsy andriana ny firazanany dia nisy Zanadralambo nahazo nanao izany. Nisy tamin' ny Zanadralambo koa anefa toy ny ao Manadriana-Avaradrano no nahazo andraikitra ho mpanenona ny firavaka [[volamena]] sy [[Volafotsy|volafotsi]]<nowiki/>n' ny mpanjaka. Hatramin' ny andron-dRalambo rainy hono dia Andriamasoandro no mpitohy sy mpanamboatra ny voahangy sampan-dRalambo. Ny Zanadralambo avy amin' ny fianakavian-dRabedasy kosa no nanefy ny volan' ny fanjakana merina ary Rabedasy no lehiben' ny Zanadralambo tamin' ny faran' ny fanjakan' andriana merina. Betsaka andriana manam-pahaizana ny Zanadralambo amin' Andrianjaka ankehitriny, toa ny Andriana Alfred Ramangasoavina filoha-lefitry ny Repoblika Voalohany sady minisitry ny Fitsarana. Ny andriana Émile Ramarosaona, ministra ny Planina. Ny andriana Profesora [[Siméon Rajaona]] mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] teny amin' ny Oniversite ary olomanga-pirenena koa. == Ny fomban' ny Zanadralambo == Ny samy Zanadralambo dia saika nifanambady. Tsy [[lova tsy mifindra]] anefa izany noho ireo Zanadralambo samy hafa reny ary mety tsy ho tarana-dRalambo mihintsy ny sasany aminy. Tsy mba nanana [[Sampy (malagasy)|sampy]] manokana koa ny Zanadralambo raha nanana ny azy manokana ireo sokajin' andriana sasany, angamba noho ny maha samy hafa reny ireo vohitry ny Zanadralambo maro. Na izany aza, dia saika nanan-karena ny Zanadralambo. == Jereo koa == * [[Zanakandriana]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] * [[Andriandranando]] * [[Zanadralambo]] * [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]] * [[Zazamarolahy]] * [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] kopllwpad6z1y5vkgndes2jmw052ggq 1149183 1149182 2026-08-13T11:38:55Z ~2026-43849-27 40659 /* */ 1149183 wikitext text/x-wiki Ny '''Zanadralambo''' dia iray amin' ireo sokajin' [[andriana]] nisy tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]]. Taranaky ny mpanjaka [[Ralambo]] na havany akaiky izy ireo, ankoatr’ireo hova mendrika nasandratra ho andriana izay nampidirina tao amin’io sokajy io tamin’ny andron’ny mpanjaka hafa taty aoriana. Nanambady maro ny mpanjaka Ralambo, mpanjakan' [[Imerina]], nonina sy nanjaka teo [[Ambohidrabiby]] Hasin' Imerina tamin' ny taona 1575-1600, ary niterahany maro ireo andriambavy vadiny. Mba hisorohana ny ady fanjakana teo amin' ireo taranany sy ireo andriana maro havany teo amin' ny fanjakany dia namorona sokajin' andriana efatra izy, izay nipoiran' ny mpanjaka teto Imerina, dia: ny [[Andriantompokoindrindra]], ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka|Zanadralambo amin'Andrianjaka]], ny [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]], ary ny [[Andriandranando]]. Ny sokajy faharoa amin' ny andriana dia nampitondrain-dRalambo ny anarany ka nataony hoe "Zanadralambo". Ankoatr' izany, misy amin' ny tarana-dRalambo no tsy natao ho isan' ny Zanadralambo toy ireo tera-dRalambo sy Rabehavina, dia i Andriatompokoindrindra lahimatoany sy i Ravaomasina anabaviny. Ny zana-dRalambo tamin-dRatsitohinimanjaka, renin’ny mpanjaka Andrianjaka lahiaivony dia nataon-dRalambo ho isan' ny [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]. == Ny razambe telo nipoiran' ny sokajin' ny Zanadralambo == Misy karazany telo ny razambe niandohan' ny sokajy Zanadralambo dia ny taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ireo vadikeliny, ireo havan' ny mpanjaka Ralambo izay nosokajian' io mpanjaka io ho Zanadralambo ary misy [[Hova]] natao andriana ka natao ho isan' ny Zanadralambo. Fanavahana fotsiny ihany izany saingy mitovy firazanana izy ireo dia samy Zanadralambo. Ny mpanjaka Ralambo dia teo androvan' Ambohidrabiby no nonina ary ireo Zanadralambo sy ireo taranany dia nomeny zara-tany manodidina an' Ambohidrabiby renivohim-panjakana. === Ny tarana-dRalambo tamin' ny vadikeliny andriana === Ireo taranaky ny mpanjaka Ralambo tamin' ny vadikeliny andriana dia natao hoe "[[Zanadralambo amin' Andrianjaka]]". Miisa efatra izay ireo dia ireto avy: Andriampolofantsy ; Andriampanarivomanga ; Andriamasoandro; ary Andriantompombe. Andriampolofantsy no lahimatoan' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Amin' ny maha-lahimatoa an' Andriampolofantsy dia tao avaratr' Ambohidrabiby eo atsimon' i [[Talata Volonondry]] ary somary avaratry Falimanjaka, dia tao Ambohimanarivo no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo an' Andriampolofantsy zanany tany amboalohany. Tato aoriana dia nifindra nonina tao Ankadimanga izay mbola eo avaratr' Ambohidrabiby ary atsimon' i Talata Volonondry i Andriampolofantsy sy ny ankohonany ary ireo mpanaraka azy. Rehefa izany dia niala teo Ankadimanga izy ka nifindra nonina teo Ankazobe izay eroa andafy antsinanana-atsimon' Ambohidrabiby. Ary avy eo Ankazobe indray vao nifindra nonina nankeo Atsomangy ao atsimon' Ambohidrabiby. Nananjanaka roa lahy izy ka ny lahy matoa izay lehilahy manankaja natao hoe Andriamahatsiraina dia napetrany tao avaratr' Atsomangy amin' ny toerana hoe Andafiavaratra ary ny faralahy kosa Andriamasina dia nidina nonina teo ambany atsimon' Atsomangy amin' ny toerana atao hoe Ambany Atsimo. Avy eo Atsomangy kosa no nisy nifindra monina nankeo Ambohitrantenaina. Andriantompombe dia tao andafy avaratra antsinanan' Ambohidrabiby tao atsimon' ny Falimanjaka amin' ny tanàna atao hoe Ambohidalona no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo rainy azy ary mbola ao ny fasana nanafenana an' Andriatompombe. Ny taranak' Andriatompombe kosa dia niala teo ka nifindra monina any atsimon' Ambohidrabiby dia ao Ambatofotsy avaradrano sy ao [[Sabotsy Namehana]]. Andriamasoandro kosa dia napetraky ny mpanjaka Ralambo rainy tao andafy atsimon' Ambohidrabiby ao Manandriana. Andriampanariomanga kosa dia teroa andafy atsimo andrefan' Ambohidrabiby no zara-tany nomen' ny mpanjaka Ralambo azy. Rehefa nanambady an' i Ravadifo zanak' Andriampanarivomanga ao Lazaina ny mpanjaka Andrianjaka dia novaina tato aoriana ho ny terak' Andriampanarivomanga no zokiny amin' ny Zanadralambo amin' Andrianjaka. Ankoatr’ireo, misy ihany koa ny Zana-dRambavy ao Masindray, ambadik' Ambohimanambola. Rambavy moa dia zanaka vavin’ny mpanjaka Ralambo tamin’i Ratomponivololona, zanak’ Andrianamboninolona sy ny vadikeliny. Nataon’ Andrianampoinimerina ho sokajy Zanadralambo ny firazanan' ireo tarana-dRalambo ao Masindray ireo. Fanamarihana: Ny taranaky Ralambo tamin-dRavoromanga mpihira nalaza izay natao hoe [[Zafindravoromanga]] dia mitonona ho isan' ny Zanadralambo ihany koa saingy tsy isan' iretsy Zanadralambo amin' Andrianjaka akory. Efa sokajy hova no misy azy noho ny antony manokana. Ravoromanga dia niara-nonina tamin' ny mpanjaka Ralambo sy ny zanany telolahy tao androvan' Ambohidrabiby ary nafenina ao ambany antsinanan' Ambohidrabiby ao atsimon' Anjanakarivo andrefana. Ny zanaka telolahin' ny mpanjaka Ralambo tamin-dRavoromanga kosa dia nomen'ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratr'Ambohidrabiby dia tao Ambohitrolomahitsy ary tato aoriana dia nifindra monina ao Ambohijanamasoandro avaratr'Ambohimanga. === Zanadralambo fianakavian-dRalambo === Ireo Zanadralambo tsy mba nateraky Ralambo fa fianakavian-dRalambo no natao ho isan' ny sokajin' ny Zanadralambo dia maro. Voalohany amin' izany ny Andriamaneforalambo izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any avaratra antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ankorombe avaratry Talata volonondry. Araka ny [[lovantsofina]] dia tarana-dRabiby raiben-dRalambo ity Andriamaneforalambo ity no fianakavian' ireo [[Andriandoriamanjaka]] koa. Vinanton-dRalambo rahateo koa Andriamaneforalambo satria ny vadiny dia zanaka nateraky Ralambo. Izany rehetra izany angamba no isan' ny nanasokajian-dRalambo ny terak' Andriamaneforalambo ho isan' ny Zanadralambo ary izy ihany amin' ny Zanadralambo no mitondra ny anarana "Ralambo". Arak' izany, ny Zanadralambo avy amin'[[Andriamaneforalambo]] dia tarana-dRalambo avy amin' ny vadin' Andriamaneforalambo fa tsy avy amin' Andriamaneforalambo razambe akory. Misy lovantsofina milaza fa Rafotsimarovahoaka razan' ny ampahany amin' ny Zanadralambo ao Ambodifahitra dia taranak' Ankorombe no nifindra monina teo. Ary farany, ny taranak' [[Andrianakotrina]] izay nomen' ny mpanjaka Ralambo zaratany any antsinanan' Ambohidrabiby dia ao Ambohimahatsinjo ao andrefan' Ambohimalaza. Andrianakotrina moa araka ny lovantsofina dia andriana tompon' ny faritra akaikin' i Manandriana-Avaradrano sy Namehana iny tamin' ny andron-dRalambo. Fianakavian-dRalambo rahateo moa Andrianakotrina no nanoa azy, ary izy ihany koa no nitondra ny vary taty anivontany ka nosokajian-dRalambo ho isan' ny Zanadralambo izy. Ny lovantsofina sy ny [[tetiarana]] ao amin' ny Terak' Andrianakotrina ao Ambohimahatsinjo dia manambara fa tena zanaky ny mpanjaka Ralambo izy ireo. === Hova kasa Zanadralambo === Misy koa [[Hova]] vitsy nataon' ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] ho isan' ny andriana ka nosokajiana ho Zanadralambo izy ireny. Tany amboalohany dia tsy nanaiky hifanambady tamin' ireo nasondrotra andriana ireo Zanadralambo na taranaka na fianakavian' ny mpanjaka Ralambo. Saingy tato aoriana dia nifanakalo vady aman-jakanaka ny vitsy fa tsy izy rehetra akory. Isan' ireny natao ho Zandralambo ireny i Raberanto sy ny fianakaviany tao Ambodifahitra. Mbola maro koa ireo vohitra no mitonona ho isan' ny Zanadralambo ary mety ho tena Zanadralambo tokoa saingy tsy neken' ny mpanjaka nifandimby ho isan' ny Zanadralambo izy ireny. Misy amin' ireny vohitra ireny aza no niandry aman-taona maro vao neken' ny mpanjaka tato aoriana fa isan' ny Zanadralambo raha tsy nanaiky izany ny mpanjaka tany aloha. Isan' izany ny Zanadralambo amin' ny [[Vakinisisaony]]. Fehiny, ny teny hoe ''Zanadralambo'' dia tsy midika avy hatrany fa taranaky ny mpanjaka Ralambo. Marihina anefa fa nanana ny maha izy azy manokana amin' ny Zanadralambo ny terak' Andriampanarivomanga ao Lazaina sy ny terak' Andriampolofantsy ao Antsomangy ary ny tera-dRaberanto ao Ambodifahitra. Terak' i Lazaina i Rabedasy izay lehiben' ny Zanadralambo rehetra [tamin-d[[Ranavalona III]]]. Tamin' ny Zanadralambo rehetra dia Raberanto sy ny ankohonany avy ao Ambodifahitra no hany nomen' Andrianampoinimerina zaratany tao amin' ny faritra voahodidina hadivory manodidina an' Andohalo tao [[Antananarivo]] ka niaranonina tamin' ny solotenan' ny [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]], ny Andriandranando, ny Andrianamboninolona, ny Andriatompokoindrindra, ny [[Andriandoriamanjaka]], ary ny [[Zazamarolahy]] teo. == Ny toerana ahitana ny Zanadralambo == Saika nahitana ny Zanadralambo ny lafivalo teto Imerina. Tamin' ny nanjakan-dRalambo dia teo saika nanodidina ny vohitr' Ambohidrabiby Hasin' Imerina iny no nonina ireo Zanadralambo dia tao [[Ambohidrabiby]], [[Falimanjaka]], [[Ankorombe]], [[Ambodifahitra]], [[Lazaina]], [[Antsomangy]], Manandriana, Ambatofotsy, Ambohidrano Antsinanana, Andranovelona, Ambohimahatsinjo ary amin' ny faritra atsimo ao Kilonjy. Tato aoriana dia niely tsikelikely teo amin' ny fanjakan' Imerina ireny Zanadralambo ireny satria ny Zanadralambo dia tsy mba nahazo nivoaka ny faritr' Imerina Enin-toko ka avy amin' izany ny fiteny hoe Zanadralambo Enin-toko. Amin' ny lafiny atsimo ao Ikilonjy sy amin' ny lafiny atsimo ao amin' ny rovan' Ambohijanaka dia misy Zanadralambo. Eny hatrany amin' ny Vakinimananara amin' ny faritr' [[Anjozorobe]] dia misy Zanadralambo. Ireo andriana taranaka taty aoriana araka ny vanimpotoana nifandimby ihany no nanana zo hivoaka an' Imerina raha hanitatra fanjakana na hametram-pihavanana amin' ny fanjakana manodidina na hanorina fanjakana mihintsy. == Ny andraikitry ny Zanadralambo == Ny Zanadralambo dia nanana andraikitra manokana teo amin' ny fanjakan' andriana. Ny Zanadralambo dia loharanon' andriana manjaka. Ny Zanadralambo amin' Andrianjaka no akaiky ny mpanjaka [[Andrianjaka]] raha nanjaka tao Antananarivo izy. Natao isan' ny mpanozon-doha na mpanome [[tangena]] ny Zanadralambo. Raha nisy mpanjaka efa hiamboho (manary aina) dia ny Zanadralambo no antsoina hialany aina sy hiamparany. Tato aoriana dia natao isan' ny mpamono fatin' andriamanjaka ny Zanadralambo satria tsy misy mahazo mikasika ny taolambalon' ny mpanjaka raha tsy andriana ny firazanany dia nisy Zanadralambo nahazo nanao izany. Nisy tamin' ny Zanadralambo koa anefa toy ny ao Manadriana-Avaradrano no nahazo andraikitra ho mpanenona ny firavaka [[volamena]] sy [[Volafotsy|volafotsi]]<nowiki/>n' ny mpanjaka. Hatramin' ny andron-dRalambo rainy hono dia Andriamasoandro no mpitohy sy mpanamboatra ny voahangy sampan-dRalambo. Ny Zanadralambo avy amin' ny fianakavian-dRabedasy kosa no nanefy ny volan' ny fanjakana merina ary Rabedasy no lehiben' ny Zanadralambo tamin' ny faran' ny fanjakan' andriana merina. Betsaka andriana manam-pahaizana ny Zanadralambo amin' Andrianjaka ankehitriny, toa ny Andriana Alfred Ramangasoavina filoha-lefitry ny Repoblika Voalohany sady minisitry ny Fitsarana. Ny andriana Émile Ramarosaona, ministra ny Planina. Ny andriana Profesora [[Siméon Rajaona]] mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] teny amin' ny Oniversite ary olomanga-pirenena koa. == Ny fomban' ny Zanadralambo == Ny samy Zanadralambo dia saika nifanambady. Tsy [[lova tsy mifindra]] anefa izany noho ireo Zanadralambo samy hafa reny ary mety tsy ho tarana-dRalambo mihintsy ny sasany aminy. Tsy mba nanana [[Sampy (malagasy)|sampy]] manokana koa ny Zanadralambo raha nanana ny azy manokana ireo sokajin' andriana sasany, angamba noho ny maha samy hafa reny ireo vohitry ny Zanadralambo maro. Na izany aza, dia saika nanan-karena ny Zanadralambo. == Jereo koa == * [[Zanakandriana]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] * [[Andriandranando]] * [[Zanadralambo]] * [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]] * [[Zazamarolahy]] * [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] olmqy2eb159yb8p390weogp1biwagbu 0 189204 1149166 1124220 2026-08-13T02:29:56Z ~2026-43677-38 40632 1149166 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = Hermann Hesse 2.jpg |anarana =Hermann Hesse |teraka =2 Jolay 1877 |maty =9 Aogositra 1962 |firenena =Alemaina, Soisa |mpiaraka = |asa= * [[mpanoratra tantara lava]] * [[Poeta]] * [[mpanoratra]] * [[mpanao asa soratra]] |taona niasàna= }} '''Hermann Hesse''' dia mpanoratra tantara lava, Poeta, mpanoratra, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]], [[Soisa]] teraka ny 2 Jolay 1877 ary maty ny 9 Aogositra 1962. [[Loka Nobel]] ao 1946. == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] {{Commonscat}} ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/03jht] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/03jht |date=20150526214617 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpanoratra tantara lava]] [[sokajy:Poeta alemainy]] [[sokajy:mpanoratra alemà]] [[sokajy:mpanao asa soratra alemà]] [[sokajy:Loka Nobel alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1877]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1962]] 7hhv5fy397u9vqb857fcd5gy9unu979 0 189272 1149167 1124217 2026-08-13T02:30:32Z ~2026-43677-38 40632 1149167 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Thomas Mann |teraka=6 Jiona 1875 |maty=12 Aogositra 1955 |firenena={{GER}}, Repoblikan'i Weimar |mpiaraka= |asa= * [[mpanoratra]] * [[mpanao asa soratra]] * [[mpanoratra tantara lava]] * [[mpanoratra fanoharana]] * [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] |taona niasàna= }} [[File:Portrait of Thomas Mann, holding hat, gloves, and cigar.jpg|thumb|Thomas Mann (1937)]] '''Thomas Mann''' dia mpanoratra, mpanao asa soratra, mpanoratra tantara lava, mpanoratra fanoharana, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i [[Repoblikan'i Weimar]], teraka ny 6 Jiona 1875 ary maty ny 12 Aogositra 1955. [[Loka Nobel]] ao 1929. ==Ny fiainany manokana== I Thomas Johann Heinrich Mann no rainy. Ny vadiny dia Katia Mann. Ny zanany dia Erika Mann, Klaus Mann, Golo Mann, Monika Mann, Elisabeth Mann-Borgese, Michael Mann. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Heinrich Mann. == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] {{Commonscat}} ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/07dnx] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/07dnx |date=20150120060233 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpanoratra alemà]] [[sokajy:mpanao asa soratra]] [[sokajy:mpanoratra tantara lava alemainy]] [[sokajy:mpanoratra fanoharana]] [[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] [[sokajy:Loka Nobel alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1875]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1955]] c3r88x7ts1vn9q4q7r0f2mf6j917p6f 0 208138 1149175 1014441 2026-08-13T08:12:41Z ~2026-44598-38 40706 /* */ 2026 1149175 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Zhu Rongji |teraka=1 Oktobra 1928 |maty= 12 Aogositra 2026 |firenena=Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[injeniera]] |taona niasàna= }} '''Zhu Rongji''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Repoblika Entim-bahoakan'i Sina]] teraka ny 1 Oktobra 1928 tao [[Changsha]] - 12 Aogositra 2026 ==Ny fiainany manokana== Ny vadiny dia Lao An. Ny zanany dia Zhu Yunlai. == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/012m1s] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/012m1s |date=20130404010215 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpanao politika]] [[sokajy:injeniera]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1928]] 3avzvds4g2txiekki03kwb5sx5hpo0h 1149176 1149175 2026-08-13T08:13:24Z ~2026-44598-38 40706 /* */ 2026 1149176 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Zhu Rongji (1928-2026) |teraka=1 Oktobra 1928 |maty= 12 Aogositra 2026 |firenena=Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[injeniera]] |taona niasàna= }} '''Zhu Rongji''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Repoblika Entim-bahoakan'i Sina]] teraka ny 1 Oktobra 1928 tao [[Changsha]] - 12 Aogositra 2026. ==Ny fiainany manokana== Ny vadiny dia Lao An. Ny zanany dia Zhu Yunlai. == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/012m1s] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/012m1s |date=20130404010215 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpanao politika]] [[sokajy:injeniera]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1928]] 28q9i5s00smx81o6a7r483whj0c78kh 0 215739 1149163 1014316 2026-08-13T02:26:20Z ~2026-43677-38 40632 sarimehitsika 1149163 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Wolfgang Petersen |teraka=14 Martsa 1941 |maty= 12 Aogositra 2022 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[talen-koronantsary]] * [[mpamoaka horonantsary]] |taona niasàna= }} '''Wolfgang Petersen''' dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 14 Martsa 1941 tao [[Emden]], maty tamin'ny 12 Aogositra 2022 tao amin'ny [[Los Angeles]]. Ny fahombiazany lehibe indrindra amin'ny maha tale azy dia nahitana ny sarimihetsika ''Das Boot'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Bateau_(film)|''Le Bateau'']) tamin'ny 1981 sy ''Troy'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Troie_(film)|''Troie'']) 2004 niaraka tamin'i [[Brad Pitt]]. == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:talen-koronantsary alemà]] [[sokajy:mpamoaka horonantsary alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1941]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2022]] 1lgyasrzvnkwlvm5tcrusf7znv8eciq 1149165 1149163 2026-08-13T02:27:52Z ~2026-43677-38 40632 |toerana = [[Emden]] 1149165 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Wolfgang Petersen |teraka=14 Martsa 1941 |toerana = [[Emden]] |maty= 12 Aogositra 2022 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[talen-koronantsary]] * [[mpamoaka horonantsary]] |taona niasàna= }} '''Wolfgang Petersen''' dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 14 Martsa 1941 tao [[Emden]], maty tamin'ny 12 Aogositra 2022 tao amin'ny [[Los Angeles]]. Ny fahombiazany lehibe indrindra amin'ny maha tale azy dia nahitana ny sarimihetsika ''Das Boot'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Bateau_(film)|''Le Bateau'']) tamin'ny 1981 sy ''Troy'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Troie_(film)|''Troie'']) 2004 niaraka tamin'i [[Brad Pitt]]. == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:talen-koronantsary alemà]] [[sokajy:mpamoaka horonantsary alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1941]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2022]] j3mx00u8ecjnecee49lc2brbrsemy0i 1149179 1149165 2026-08-13T11:25:35Z ~2026-43677-38 40632 1149179 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Wolfgang Petersen |teraka=14 Martsa 1941 |toerana = [[Emden]] |maty= 12 Aogositra 2022 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[talen-koronantsary]] * [[mpamoaka horonantsary]] |taona niasàna= }} '''Wolfgang Petersen''' dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 14 Martsa 1941 tao [[Emden]], maty tamin'ny 12 Aogositra 2022 tao amin'ny [[Los Angeles]]. Ny fahombiazany lehibe indrindra amin'ny maha tale azy dia nahitana ny sarimihetsika ''Das Boot'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Bateau_(film)|''Le Bateau'']) tamin'ny 1981 sy ''Troy'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Troie_(film)|''Troie'']) 2004 niaraka tamin'i [[Brad Pitt]]. == Jereo koa == {{commonscat}} {{CLEDETRI:Petersen, Wolfgang}} [[sokajy:talen-koronantsary alemà]] [[sokajy:mpamoaka horonantsary alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1941]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2022]] hqn7q3u7oqeokxgnu4nrnvmswa33xuy 0 223958 1149174 1017706 2026-08-13T07:11:41Z ~2026-43677-38 40632 1149174 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Chuck Evans |teraka=12 Desambra 1971 |maty= |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao basikety]] |taona niasàna= }} '''Chuck Evans''' dia mpilalao basikety mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 12 Desambra 1971 tao [[Atlanta]] == Jereo koa == [[sokajy:Mpilalao basikety alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1971]] gmob5mnmirr72ah7n2p36cpedi0q82u 1149178 1149174 2026-08-13T11:24:55Z ~2026-43677-38 40632 1149178 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Chuck Evans |teraka=12 Desambra 1971 |maty= |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao basikety]] |taona niasàna= }} '''Chuck Evans''' dia mpilalao basikety mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 12 Desambra 1971 tao [[Atlanta]] == Jereo koa == {{CLEDETRI:Evans, Chuck}} [[sokajy:Mpilalao basikety alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1971]] mpaex34wzdek8pmogfxk18m8a35w3ou 0 295624 1149150 1145728 2026-08-12T14:26:39Z CommonsDelinker 112 Replacing Starr_Miconia_calvescens0.jpg with [[File:Starr_031118-0114_Miconia_calvescens.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Starr 031118-0114 Miconia ca 1149150 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 031118-0114 Miconia calvescens.jpg|vignette|381x381px|''Miconia calvescens'']] Ny '''''Melastomataceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Ahitana karazana 4&nbsp;400 hatramin' ny 5&nbsp;000 mahery, mitsinjara ao anatin' ny antokon-javamaniry 180 eo ho eo izy io. Izy ireo dia miseho amin' ny endrika [[zavamaniry ahitra]], [[hazobotry]], [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] madinika na [[vahy]], na indraindray koa mianika na maniry eny amin' ny zavamaniry hafa ([[epifita]]), izay manenika tontolo iainana isan-karazany, any amin' ny faritra sobtrôpikaly ka hatrany amin' ny faritra trôpikaly (ivelan' ny faritra maina). Any [[Amerika Atsimo]] no tena misy azy ireo betsaka. Misy karazana efa ho 1&nbsp;000 ny antoko ''Miconia'' irery. Ny [[Fanasokajiana APG III|fanasokajiana]] [[Fanasokajiana APG III|filôjenetika APG III]] (2009) dia nampiditra ao amin' io fianakaviana io ny antoko izay napetraka teo aloha ao amin' ny fianakaviana ''[[Memecylaceae]]'': ''Lijndenia'', ''Memecylon'', ''Mouriri'', ''Pternandra'', ''Spathandra'', ''Votomita'' ary ''Warneckea''. == Fansokajiana anatiny == [[Sary:Tibouchina semidecandra (Begam Bahar).jpg|vignette|''Tibouchina semidecandra''|221x221px]] [[Sary:Osbeckia muralis at Kadavoor.jpg|vignette|''Osbeckia muralis'' |219x219px]] Antokon-javamaniry 169 no ekena ao amin' ny fianakaviana ''Melastomataceae'' tamin' ny Jolay 2025: * ''Acanthella'' Hook.f. * ''Aciotis'' D.Don * ''Acisanthera'' P.Browne * ''Adelobotrys'' DC. * ''Allomaieta'' Gleason * ''Alloneuron'' Pilg. * ''Almedanthus'' Ver.-Lib. & R.D.Stone * ''Amphiblemma'' Naudin * ''[[Amphorocalyx]]'' Baker * ''Anaheterotis'' Ver.-Lib. & G.Kadereit * ''Andesanthus'' P.J.F.Guim. & Michelang. * ''Anerincleistus'' Korth. * ''Antherotoma'' (Naudin) Hook.f. * ''Appendicularia'' DC. * ''Argyrella'' Naudin * ''Arthrostemma'' Pav. ex D.Don * ''Aschistanthera'' C.Hansen * ''Astrocalyx'' Merr. * ''Astronia'' Blume * ''Astronidium'' A.Gray * ''Axinaea'' Ruiz & Pav. * ''Bamlera'' K.Schum. & Lauterb. * ''Barthea'' Hook.f. * ''Beccarianthus'' Cogn. * ''Bellucia'' Neck. ex Raf. * ''Benna'' Burgt & Ver.-Lib. * ''Bertolonia'' Raddi * ''Bisglaziovia'' Cogn. * ''Blakea'' P.Browne * ''Blastus'' Lour. * ''Boerlagea'' Cogn. * ''Bourdaria'' A.Chev. * ''Boyania'' Wurdack * ''Brachyotum'' (DC.) Triana * ''Brasilianthus'' Almeda & Michelang. * ''Bredia'' Blume * ''Bucquetia'' DC. * ''Cailliella'' Jacq.-Fél. * ''Calvoa'' Hook.f. * ''Cambessedesia'' DC. * ''Castratella'' Naudin * ''Catanthera'' F.Muell. * ''Centradenia'' G.Don * ''Centradeniastrum'' Cogn. * ''Centronia'' D.Don * ''Chaetogastra'' DC. * ''Chaetolepis'' (DC.) Miq. * ''Chalybea'' Naudin * ''Cincinnobotrys'' Gilg * ''Comolia'' DC. * ''Comoliopsis'' Wurdack * ''Creochiton'' Blume * ''Cyphotheca'' Diels * ''Dalenia'' Korth. * ''Derosiphia'' Raf. * ''Desmoscelis'' Naudin * ''Dicellandra'' Hook.f. * ''[[Dichaetanthera]]'' Endl. * ''Dinophora'' Benth. * ''[[Dionycha]]'' Naudin * ''Dionychastrum'' A.Fern. & R.Fern. * ''Diplectria'' (Blume) Rchb. * ''Dissochaeta'' Blume * ''Dissotidendron'' (A.Fern. & R.Fern.) Ver.-Lib. & G.Kadereit * ''Dissotis'' Benth. * ''Driessenia'' Korth. * ''Dupineta'' Raf. * ''Eleotis'' Ver.-Lib. & R.D.Stone * ''Eriocnema'' Naudin * ''Ernestia'' Naudin * ''Feliciadamia'' Bullock * ''Feliciotis'' Ver.-Lib. & G.Kadereit * ''Fordiophyton'' Stapf * ''Fritzschia'' Cham. * ''Graffenrieda'' DC. * ''Gravesia'' Naudin * ''Guyonia'' Naudin * ''Henriettea'' DC. * ''Heteroblemma'' (Blume) Cámara-Leret, Ridd.-Num. & Veldkamp * ''Heterocentron'' Hook. & Arn. * ''Heterotis'' Benth. * ''Huberia'' DC. * ''Kendrickia'' Hook.f. * ''Kerriothyrsus'' C.Hansen * ''Kirkbridea'' Wurdack * ''Lijndenia'' Zoll. & Moritzi * ''Lithobium'' Bong. * ''Loricalepis'' Brade * ''Macairea'' DC. * ''Macrocentrum'' Hook.f. * ''Macrolenes'' Naudin * ''Maguireanthus'' Wurdack * ''Mallophyton'' Wurdack * ''Marcetia'' DC. * ''Medinilla'' Gaudich. ex DC. * ''Melastoma'' L. * †''Melastomites'' * ''Melastomastrum'' Naudin * ''Memecylon'' L. * ''Mendelia'' Ver.-Lib. & G.Kadereit * ''Meriania'' Sw. * ''Merianthera'' Kuhlm. * ''[[Miconia]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> (← ''Clidemia'' <small>(L.) D. Don</small>) * ''Microlicia'' D.Don * ''Monochaetum'' (DC.) Naudin * ''Monolena'' Triana ex Benth. & Hook.f. * ''Mouriri'' Aubl. * ''Neblinanthera'' Wurdack * ''Neodriessenia'' M.P.Nayar * ''Nephoanthus'' C.W.Lin & T.C.Hsu * ''Nepsera'' Naudin * ''Nerophila'' Naudin * ''Noterophila'' <small>Mart.</small> * ''Nothodissotis'' Ver.-Lib. & G.Kadereit * ''Ochthephilus'' Wurdack * ''Ochthocharis'' Blume * ''Opisthocentra'' Hook.f. * ''Osbeckia'' L. * ''Ossaea'' DC. * ''Oxyspora'' DC. * ''Pachycentria'' Blume * ''Pachyloma'' DC. * ''Perilimnastes'' Ridl. * ''Phainantha'' Gleason * ''Phyllagathis'' Blume * ''Physeterostemon'' R.Goldenb. & Amorim * ''Pilocosta'' Almeda & Whiffin * ''Plagiopetalum'' Rehder * ''Pleroma'' D.Don * ''Plethiandra'' Hook.f. * ''Poikilogyne'' Baker f. * ''Poilannammia'' C.Hansen * ''Poteranthera'' Bong. * ''Preussiella'' Gilg * ''Pseudodissochaeta'' Nayar * ''Pseudoernestia'' Krasser * ''Pternandra'' Jack * ''Pterogastra'' Naudin * ''Pterolepis'' (DC.) Miq. * ''Pyrotis'' Ver.-Lib. & R.D.Stone * ''Quipuanthus'' Michelang. & C.Ulloa * ''Rhexia'' Gronov. * ''Rhynchanthera'' DC. * ''Rosettea'' Ver.-Lib. & G.Kadereit * ''Rostranthera'' <small>M.J.Rocha & P.J.F.Guim.</small> * ''[[Rousseauxia]]'' DC. * ''Salpinga'' Mart. ex DC. * ''Sandemania'' Gleason * ''Sarcopyramis'' Wall. * ''Schwackaea'' Cogn. * ''Scorpiothyrsus'' H.L.Li * ''Siphanthera'' Pohl * ''Sonerila'' Roxb. * ''Spathandra'' Guill. & Perr. * ''Sporoxeia'' W.W.Sm. * ''Stanmarkia'' Almeda * ''Stussenia'' C.Hansen * ''Styrophyton'' S.Y.Yu * ''Tashiroea'' Matsum. ex T.Itô & Matsum. * ''Tateanthus'' Gleason * ''Tessmannianthus'' Markgr. * ''Tibouchina'' Aubl. * ''Tigridiopalma'' C.Chen * ''Triolena'' Naudin * ''Tristemma'' Juss. * ''Tryssophyton'' Wurdack * ''Vietsenia'' C.Hansen * ''Votomita'' Aubl. * ''Warneckea'' Gilg * ''Wurdastom'' B.Walln. === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antokon-javamaniry ao amin' ny ''Melastomataceae'' izay manana karazana maniry eto [[Madagasikara]]: * ''[[Amphorocalyx]]'' <small>Baker</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''Cincinnobotrys'' <small>Jacq.-Fél.</small> (nampidirina eto Madagasikara, anisany ny ''Gravesiella'') * ''[[Dichaetanthera]]'' <small>Endl</small>. * ''[[Dionycha]]'' <small>Naudin</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''Gravesia'' <small>Naudin</small> (anisany ny ''Veprecella'', ny ''Phornothamnus'', ny ''Urotheca'') * ''Lijndenia'' <small>Zoll. & Moritzi</small> * ''Medinilla'' <small>Gaudich</small>. * ''Memecylon'' <small>L.</small> * ''[[Miconia]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> (← ''Clidemia'' <small>(L.) D. Don</small>) (nampidirina eto Madagasikara) * ''Ochthocharis'' <small>Blume</small> * ''Osbeckia'' <small>L.</small> * ''Pleroma'' <small>D.Don</small> (nampidirina eto Madagasikara) * ''[[Rousseauxia]]'' <small>DC</small>. (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''Tibouchina'' <small>Aubl.</small> (nampidirina eto Madagasikara) * ''Tristemma'' Juss. me8qozh1s2muljldmuv9kiquwzzle2i 14 296660 1149168 1124190 2026-08-13T02:30:58Z ~2026-43677-38 40632 Pejy nofotsiana 1149168 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 296669 1149169 1124218 2026-08-13T02:32:05Z ~2026-43677-38 40632 1149169 wikitext text/x-wiki [[sokajy:mpanoratra tantara lava]] [[sokajy:mpanoratra alemà]] o8aw53k2q9bpgfmnxfv8wwxtqirx95e 0 296950 1149161 1136024 2026-08-12T17:01:22Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1149161 wikitext text/x-wiki [[Sary:Bissap ou carcadé 03.jpg|vignette|386x386px|''Hibiscus sabdariffa'']] Ny '''''Hibiscus sabdariffa''''' dia karazana [[zavamaniry ahitra]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Teratany ao [[Afrika]] izy io, fa ny fambolena azy dia niely voalohany tany [[Azia Atsimo-Atsinanana]] ([[India]], [[Srilanka]], [[Tailandy]], [[Malezia]], ary [[Java]]). Nampidirina tany [[Afrika Andrefana]] ny ovan-karazany tamin' ny taonjato faha-19. Maniry tsara any amin' ny faritra trôpikaly any [[Afrika Andrefana]] ([[Senegaly]], [[Ginea]], [[Borkina Fasô]], [[Benîno|Benino]], [[Tôgô]], [[Nizera]], atsimon' i [[Malỳ|Maly]], avaratr' i [[Kôtidivoara]]), avaratr' i [[Kamerona]], [[Bôtsoana]] ary [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]], ary koa [[Repoblikan' i Kôngô]] sy [[Gabôna]] ny ''Hibiscus sabdariffa.'' Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy io dia ata hoe '''madisokarana''', '''madisombazaha''', '''voamahombazaha''' ary '''voambombazaha'''. [[Sary:Fleur bissap.JPG|vignette|Vonin' ny ''Hibiscus sabdariffa'']] == Fampiasana azy == === Ahazoana tsiraka zavamaniry === Karazana roa mifandray akaiky ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' ny ''Hibiscus sabdariffa'' (voamahombazaha) sy ny ''Hibiscus cannabinus'' (lenjolambo), toy ny ''Corchorus olitorius'' sy ny ''Corchorus capsularis'', na dia ao amin' ny zana-pianakaviana samihafa ao anatin' ity fianakaviana lehibe ity aza ireo zavamaniry ireo. Ambolena hahazoana [[tsiraka]] zavamaniry izy telo ireo. Nanomboka tamin' ny taona 1985, ary nandritra ny taona 2000, dia nitana ny laharana fahatelo tamin' ny famokarana zavamaniry fanamboaran-damba eran-tany ny ''Hibiscus sabdariffa'' sy ny ''Hibiscus cannabinus''. Ny fanitarana haingana ny fambolena azy ireo dia manazava amin' ny ampahany ny ezaka ataon' ny [[firenena an-dalam-pandrosoana]] maro mba hampihenana ny fiankinan-dohany amin' ny fanafarana ''Corchorus capsularis'' avy any [[Azia]]. === Fanamboarana zavapisotro === [[Sary:Mbo.jpg|vignette|195x195px|Zavapisotro vita amin' ny ''Hibiscus sabdariffa'']] [[Sary:Bissap - gourd calabash with dried leaves, Hibiscus sabdariffa.jpg|ankavia|vignette|222x222px| Vondron-dravimbony maina ]] Amboarina min' ny [[vondron-dravimbony]] maina avy amin' ny ''Hibiscus sabdariffa'' ny zavapisotro makirana miloko mena antsoina hoe "bissap". Matetika izy io no amboarina amin' ny alalan' ny fampangotrahana anaty rano ny vondron-dravimbony mandritra ny minitra vitsy, miaraka na tsy misy [[siramamy]] na zava-manitra toy ny [[kanelina]] (''[[Cinnamomum]]'') na [[solila]] (''[[Mentha]]''). Mamoaka tsiranoka izay arotsaka ao anaty rano madio alohan' ny hisitroana azy ity fikarakarana ity. Io no zava-pisotro nasiônalin' i [[Ginea]], [[Malỳ|Maly]], [[Senegaly]], [[Borkina Fasô]] ary ny ilany avaratr' i [[Benîno|Benino]], izay ambolena an' ity zavamaniry ity hatrany amin' ny sisin' ny [[tany efitra]]. Tena zava-pisotro malaza any [[Ejipta]] sy any [[Sodàna|Sodana]] koa izy io amin' ny anarana hoe "''karkadé''". Any [[Afrika Avaratra]], indrindra any [[Ejipta]], dia sotroina mafana izy io, fa any [[Eorôpa]] kosa dia misafidy ny misotro azy mangatsiaka. === Sakafo === Ampiasaina any amin' ny [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demokratikan']] [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|i Kôngô]] sy any amin' ny [[Repoblikan' i Kôngô|Repoblikan']] [[Repoblikan' i Kôngô|i Kôngô]] ary any [[Gabôna]] ny ravin' ny ''Hibiscus sabdariffa'', na atao [[legioma]] na [[tsiboda]] na atao anaty [[saosy]]. Azo asiana dibera [[voanjo]] na [[baranjely]] nopotsehina mba hampihenana ny makirana ao amin' ny saosy na tsiboda, ary azo ampiarahina amin' ny [[trondro]] na [[akoho]] a [[vorona]] hafa natono, ka manatsara ny tsirony. === Fitsaboana === [[Sary:Roselle (Hibiscus sabdariffa).png|vignette]] Azo atao fanafody ny zavapisotro avy amin' ny ''Hibiscus sabdariffa''. Mampidina tosidra izany, ka hampihena ny mety ho aretin' ny fo. Nanao fanadihadiana momba ny lehilahy sy vehivavy salama miisa 65 izay ambony kely noho ny antonony ny tosidrany ny mpikaroka ao amin' ny Oniversiten' i Tufts any Boston. Nisotro amin' io telo kaopy isan' andro ny antsasaky ny mpandray anjara, ary ny antsasany hafa kosa dia nisotro zavatra hafa izay nolazaina fa misy azy io sady nasiana ny fofony (placebo). Taorian' ny enina herinandro dia hitan' ny mpikaroka fa nihena ny tosidra tao amin' ny vondrona nisotro ny ''Hibiscus sabdariffa''; nahatsikaritra fihenana amin' ny salan' isa 7 ny sanda sistôlika (isa voalohany) ireo mpikaroka ireo. "Ireo fiovan' ny tsindry ireo, na dia maivana aza, raha tazonina mandritra ny fotoana maharitra, dia mety hisy vokany amin' ny fiakaran' ny tosidrà, ka hampihena ny mety ho fahatapahan' ny lalan-dra na ny fihetsehan' ny aretim-po", hoy ny famintinan' ny profesora Diane McKay ao amin' ny Oniversite Tufts any Boston. Nampiseho ny fisian' ny asidra ôrganika, antôsianinina (mahatonga ny loko mena amin' ny fitanehana ilay zavamaniry), flavônôida, miosilazy, pektinina ary menaka tena ilaina (eozenôla) ny fandinihana fitôsimika. Ireo singa ireo dia manazava ny fahafahan' ny ''Hibiscus sabdariffa'' mampihena fanaintainana (ny fananany hery manohitra ny fanaintainana dia nodinihin' ny ekipa mpikaroka taioaney tamin' ny taona 2009), mampitony, mampihena havizanana, miady amin' ny fihondratsondratana, ary somary mampalefaka fivalanana. Ampiasaina ity zavamaniry ity mba hanamaivanana ny fanaintainan' ny aretin' ny taovam-pisefoana, ny fikorontanan' ny [[vavony]] sy ny [[tsinay]]. Tsara ho an' ny [[aty]] koa izy io. Voalaza fa manana fahafahana mampihena lanja sy mampavitribitrika izy io noho ny fisian' ny [[vitaminina C]], sady manamora ny fandevonan-kanina. Raha apetaka amin' ny hoditra ny makara nalona amin' ny ranon' ny ''Hibiscus sabdariffa'' dia mampihena ny fibontsina vokatry ny habetsahan-dranoka (edema), ny ekzema mitsiranoka, ny aretin-koditra ary ny [[vaivonto]]. == Jereo koa == * ''[[Corchorus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Dalbergia]]'' * ''[[Dombeya]]'' * ''[[Morus]]'' * ''[[Sesamum]]'' * [[Madiso]] (''[[Hibiscus surattensis]]'') * Madisokarana (''Hibiscus sabdariffa'') * Madisombazaha (''Hibiscus sabdariffa'') * [[Antsingeny|Voamaho]] na [[antsingeny]] (''[[Sesamum indicum]]'') * Voamahombazaha (''Hibiscus sabdariffa'') * [[Voamboana]] (''[[Dalbergia baroni]]'') * Voamboambazaha (''Hibiscus sabdariffa'') roqf55qosfq3d4skk92iotyzff05fky 0 297489 1149151 1131213 2026-08-12T14:29:45Z Túrelio 11363 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Bucida buceras starr 030807 0066.jpg]] → [[File:Starr 030807-0066 Bucida buceras.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 030807-0066 Bucida buceras.jpg]] 1149151 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 030807-0066 Bucida buceras.jpg|vignette|391x391px|''Bucida buceras'']] Ny '''''Combretaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Ahitana karazana efa ho 600 eo ho eo mitsinjara amin' ny vondron-karazana manodidina ny 10. Matetika izy ireo no [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], [[hazobotry]], na [[vahy]], ny sasany maniry amin' ny faritra maina, ary miparitaka be any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly. == Lisitry ny karazana == Ity ny lisiry ny vondron-karazana araka ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' <small>(1</small> <small>Jona 2010)</small>: * ''Anogeissus'' (DC.) Wall. * ''Buchenavia'' Eichler * ''Bucida'' L. * ''[[Calopyxis]]'' Tul. * ''[[Combretum]]'' Loefl. (= ''Meiostemon,'' ''Quisqualis''<small>,</small> ''Thiloa'' Eichler) * ''Conocarpus'' L. * ''Dansiea'' Byrnes * ''Getonia'' Roxb. (= ''Calycopteris'') * ''Guiera'' Adans. ex Juss. * ''Laguncularia'' C.F.Gaertn. * ''Lumnitzera'' Willd. * ''Macropteranthes'' F.Muell. * ''Meiostemon'' Exell & Stace, * ''Pteleopsis'' Engl. * ''Quisqualis'' L. * ''Ramatuela'' Kunth * ''Strephonema'' Hook.f. * ''Terminalia'' L. (= ''Anogeissus'', ''Buchenavia'', ''Bucida'', ''Pteleopsis'', ''Terminaliopsis'')) * ''Terminaliopsis'' Danguy * ''Thiloa'' Eichler Ity ny lisiry ny vondron-karazana araka ny ''[[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]]'' <small>(1</small> <small>Jona 2010)</small> : * ''Anogeissus'' (DC.) Guillemin, Perrottet, & A. Rich. * ''Buchenavia'' Eichl. * ''Bucida'' L. * ''Combretum'' Loefl. * ''Conocarpus'' L. * ''Laguncularia'' Gaertn. f. * ''Lumnitzera'' Wild. * ''Quisqualis'' L. * ''Terminalia'' L. 19wj0o4vfjjbwnr6z79nbbgjkr8rfkl 0 301656 1149152 2026-08-12T15:36:25Z KnightMove 7006 Pejy fihodinana mankany [[Werner Heisenberg]] 1149152 wikitext text/x-wiki #redirect [[Werner Heisenberg]] j4jcsaqwx9ep9xbka3ewvh3als8z0ww 0 301657 1149153 2026-08-12T16:25:15Z Mammysou17 34685 Pejy noforonina tamin'ny « Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny governemanta ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny Lalàmpanorenan’i Madagasikara, ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ir... » 1149153 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny governemanta ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny Lalàmpanorenan’i Madagasikara, ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo minisitra ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka. Eo amin’ny sehatra ara-toekarena, ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. 1g8ew5em6qlh26va0tjorkotjsusiz9 1149154 1149153 2026-08-12T16:27:44Z Mammysou17 34685 /* Andraikitry ny governemanta */ 1149154 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny governemanta ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny Lalàmpanorenan’i Madagasikara, ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo minisitra ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka. Eo amin’ny sehatra ara-toekarena, ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. 90kxbkrrjvv4h7e6j2707959n5z1p2x 1149155 1149154 2026-08-12T16:28:43Z Mammysou17 34685 1149155 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny [[governemanta]] ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny Lalàmpanorenan’i Madagasikara, ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo minisitra ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka. Eo amin’ny sehatra ara-toekarena, ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. 7ng1kqcvowxdbszvysjk5riomnnwmdt 1149156 1149155 2026-08-12T16:29:03Z Mammysou17 34685 /* Fandaminana ny governemanta */ 1149156 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny [[governemanta]] ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenan’i Madagasikara]], ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo minisitra ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka. Eo amin’ny sehatra ara-toekarena, ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. 0w2hbx7hijrww6kklrn2djnwr96btuk 1149157 1149156 2026-08-12T16:29:35Z Mammysou17 34685 1149157 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny [[governemanta]] ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenan’i Madagasikara]], ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo [[minisitra]] ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka. Eo amin’ny sehatra ara-toekarena, ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. csnnxok43loovmzv33awjcjjf0ko3jf 1149158 1149157 2026-08-12T16:31:52Z Mammysou17 34685 /* Andraikitry ny governemanta */ 1149158 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny [[governemanta]] ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenan’i Madagasikara]], ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo [[minisitra]] ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka <ref>https://app.primature.gov.mg/premier-ministre/missions</ref>. Eo amin’ny sehatra ara-toekarena, ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. hmsc6kdthqhy8b1qzp1jgya084thdj9 1149159 1149158 2026-08-12T16:32:24Z Mammysou17 34685 /* Andraikitry ny governemanta */ 1149159 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny [[governemanta]] ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenan’i Madagasikara]], ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo [[minisitra]] ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka <ref>https://app.primature.gov.mg/premier-ministre/missions</ref>. Eo amin’ny sehatra [[Toekarena|ara-toekarena]], ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. 0yfzndcsb2ci2zezjkahyqeojyq5ex3 1149160 1149159 2026-08-12T16:32:47Z Mammysou17 34685 /* Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana */ 1149160 wikitext text/x-wiki Ny '''Governemantan’i Madagasikara''' dia rafitra mpanatanteraka izay miandraikitra ny fampiharana ny politikam-panjakana sy ny fitantanana ny raharaham-pirenena. Ny [[Praiminisitra]] no lehiben’ny [[governemanta]] ary miasa miaraka amin’ireo minisitra miandraikitra ny sehatra samihafa eo amin’ny fitantanan-draharaham-panjakana. == Fandaminana ny governemanta == Araka ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenan’i Madagasikara]], ny governemanta dia ahitana ny Praiminisitra sy ireo [[minisitra]] ary, raha ilaina, ireo sekreteram-panjakana. Ny Praiminisitra dia tendren’ny Filohan’ny Repoblika, araka ny fepetra voalazan’ny Lalàmpanorenana. Ny governemanta no miandraikitra indrindra ny fampiharana ny politika ankapoben’ny Fanjakana. Ireo minisitra kosa dia misahana ny sampan-draharaha sy ny sehatra manokana, toy ny: * ny raharaham-bahiny; * ny fiarovam-pirenena; * ny fitsarana; * ny toekarena sy ny fitantanam-bola; * ny fanabeazana; * ny fahasalamam-bahoaka; * ny fambolena sy ny fiompiana; * ny tontolo iainana; * ny fotodrafitrasa; * ny asa sy ny fampandrosoana ara-tsosialy. == Andraikitry ny governemanta == Anisan’ny andraikitra lehibe sahanin’ny governemanta ny famolavolana sy fampiharana ny politikam-pirenena <ref>https://cnlegis.gov.mg/uploads/D2026-977-VM.pdf</ref>. Izy koa no miandraikitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana sy ny fanomezana tolotra ho an’ny vahoaka <ref>https://app.primature.gov.mg/premier-ministre/missions</ref>. Eo amin’ny sehatra [[Toekarena|ara-toekarena]], ny governemanta dia mikendry ny hampiroborobo ny fampiasam-bola, ny famoronana asa, ny famokarana eto an-toerana ary ny fampandrosoana ny sehatra tsy miankina. Eo amin’ny sehatra sosialy, anisan’ny laharam-pahamehana ny fanatsarana ny fanabeazana, ny fahasalamana, ny fiarovana ara-tsosialy ary ny fari-piainan’ny mponina. == Fifandraisana amin’ireo andrim-panjakana == Ny governemanta dia iray amin’ireo andrim-panjakana lehibe ao amin’ny Repoblikan’i Madagasikara. Mifandray amin’ny Filohan’ny Repoblika, ny Antenimierampirenena, ny Antenimierandoholona ary ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izy. Ny Antenimiera dia manana andraikitra amin’ny fandaniana lalàna sy ny fanaraha-maso ny asan’ny governemanta. Ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana kosa dia miantoka ny fanajana ny Lalàmpanorenana araka ny fahefana ananany. == Naoty sy referansa == 3coj9sg91u3uwb6idvyl53ugm10i7um 14 301658 1149164 2026-08-13T02:27:11Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:mpamoaka horonantsary]] [[sokajy:Mpanao alemainy]] » 1149164 wikitext text/x-wiki [[sokajy:mpamoaka horonantsary]] [[sokajy:Mpanao alemainy]] dpij1senfr2l9rseqojzbv4tmneaq7s 0 301659 1149170 2026-08-13T02:46:34Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:1LIVE Krone 2014 Herbert Grönemeyer 1.jpg|thumb|Herbert Grönemeyer (2014)]] '''Herbert Arthur Wiglev Clamor Grönemeyer''' dia mpitendry zavamaneno, mpamoaka mozika, mpihira, mpamoron-kira, mpanao tononkira, mpilalao amin'ny horonantsary, mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i {{Alemaina}} teraka ny 12 Aprily 1956 tao [[Göttingen]]. Amin'ny maha-mpilalao azy dia nanjary fantatry ny mpihaino marobe izy tamin'ny 1981 tamin'ny alàlan'ny... » 1149170 wikitext text/x-wiki [[File:1LIVE Krone 2014 Herbert Grönemeyer 1.jpg|thumb|Herbert Grönemeyer (2014)]] '''Herbert Arthur Wiglev Clamor Grönemeyer''' dia mpitendry zavamaneno, mpamoaka mozika, mpihira, mpamoron-kira, mpanao tononkira, mpilalao amin'ny horonantsary, mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i {{Alemaina}} teraka ny 12 Aprily 1956 tao [[Göttingen]]. Amin'ny maha-mpilalao azy dia nanjary fantatry ny mpihaino marobe izy tamin'ny 1981 tamin'ny alàlan'ny andraikitry ny ''Leutenant Werner'' ao amin'ny sarimihetsika ''Das Boot'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Bateau_(film)|''Le Bateau'']). Tonga tamin'ny 1984 ny fandrosoany mozika niaraka tamin'ny rakikira studio fahadimy ''4630 Bochum''. Nanomboka teo dia nahatratra ny laharana voalohany tao amin'ny tabilaon'ny rakikira alemà avokoa ny rakikira studio rehetra amin'ny teny alemà hatramin'ny taona 2018. Ny rakikirany ''Mensch (2002)'' dia namidy kopia 3,6 tapitrisa, anisan'izany ny kopia 3,15 tapitrisa tany [[Alemaina]], ka nahatonga azy io ho rakikira mozika be mpividy indrindra any Alemaina. Miaraka amin'ny firaketana mihoatra ny 20.9 tapitrisa amidy an-trano, i Grönemeyer no mpitendry mozika mahomby indrindra amin'izao fotoana izao any Alemaina. == Jereo koa == {{commonscat}} [[de:Herbert Grönemeyer]] [[Sokajy:Mpihira rock alemà]] [[Sokajy:Mpanao mozika alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1956]] pndagvqlpnwgzrj0p1ozlr9j0fs841w 1149177 1149170 2026-08-13T11:24:40Z ~2026-43677-38 40632 1149177 wikitext text/x-wiki [[File:1LIVE Krone 2014 Herbert Grönemeyer 1.jpg|thumb|Herbert Grönemeyer (2014)]] '''Herbert Arthur Wiglev Clamor Grönemeyer''' dia mpitendry zavamaneno, mpamoaka mozika, mpihira, mpamoron-kira, mpanao tononkira, mpilalao amin'ny horonantsary, mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i {{Alemaina}} teraka ny 12 Aprily 1956 tao [[Göttingen]]. Amin'ny maha-mpilalao azy dia nanjary fantatry ny mpihaino marobe izy tamin'ny 1981 tamin'ny alàlan'ny andraikitry ny ''Leutenant Werner'' ao amin'ny sarimihetsika ''Das Boot'' (Lohateny [[fiteny frantsay|frantsay]]: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Bateau_(film)|''Le Bateau'']). Tonga tamin'ny 1984 ny fandrosoany mozika niaraka tamin'ny rakikira studio fahadimy ''4630 Bochum''. Nanomboka teo dia nahatratra ny laharana voalohany tao amin'ny tabilaon'ny rakikira alemà avokoa ny rakikira studio rehetra amin'ny teny alemà hatramin'ny taona 2018. Ny rakikirany ''Mensch (2002)'' dia namidy kopia 3,6 tapitrisa, anisan'izany ny kopia 3,15 tapitrisa tany [[Alemaina]], ka nahatonga azy io ho rakikira mozika be mpividy indrindra any Alemaina. Miaraka amin'ny firaketana mihoatra ny 20.9 tapitrisa amidy an-trano, i Grönemeyer no mpitendry mozika mahomby indrindra amin'izao fotoana izao any Alemaina. == Jereo koa == {{commonscat}} {{CLEDETRI:Grönemeyer, Herbert}} [[de:Herbert Grönemeyer]] [[Sokajy:Mpihira rock alemà]] [[Sokajy:Mpanao mozika alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1956]] ffbbvd4c7jajs29yk7riwtlci5o5xy7 0 301660 1149171 2026-08-13T02:47:05Z ~2026-43677-38 40632 Pejy fihodinana mankany [[Herbert Grönemeyer]] 1149171 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Herbert Grönemeyer]] mdjkao4fl8qlcwyjvs5de2tzsdiz4ti 14 301661 1149172 2026-08-13T02:48:14Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[Sokajy:Mpanao mozika]] » 1149172 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[Sokajy:Mpanao mozika]] knedv5cr1tjotybc68xc428xr959jjl 14 301662 1149173 2026-08-13T02:48:58Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpihira rock]] [[Sokajy:Mpanao alemainy]] » 1149173 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpihira rock]] [[Sokajy:Mpanao alemainy]] 42daoodq9i4uulc84stepircuof9a67