Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 1804 1150107 1146978 2026-09-01T09:55:19Z Thelezifor 15140 Tsipelina 1150107 wikitext text/x-wiki [[Sary:Logo Fiangonana Loterana Malagasy.jpg|vignette|Sary sy soratra famantarana ny Fiangonana Loterana Malagasy, ahitana ny [[Raozin' i Lotera]] sy ny foto-kevitra efatry ny [[loteranisma]]|313x313px]] Ny '''Fiangonana''' '''Loterana''' '''Malagasy''', izay hafohezina amin' ny hoe '''FLM''', dia [[Protestantisma eto Madagasikara|fiangonana kristiana prôtestanta eto Madagasikara]] izay nateraky ny fitambaran' ny fikambanana misiônera loterana maro tamin' ny taona 1950 niasa teto [[Madagasikara]], sady miray amin' ny Fiangonana Loterana maneran-tany izay nipoitra avy tamin' ny [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] nataon-dry [[Martin Luther|Martin Lotera]]. Nanohy ny fampianaran' ny misiônera loterana tonga teto Madagasikara ity fiangonana ity nefa manana ny fahasamihafany amin' ny fiangonana loterana any ivelany, noho ny fisian' ny [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|fifohazana]] mampiavaka ny [[prôtestantisma eto Madagasikara]], izay mandray anjara lehibe amin' ny fitaomana ny olona ho kristiana. Laharana fahatelo ny FLM raha ny habetsahan' ny mpino no jerena (eo anelanelan' ny 3 tapitrisa sy 4 tapitrisa any ho any). Maro amin' ny mpino ao aminy no misahana ny asan' ny misionera any amin' ny firenen-kafa toa an' i [[Kamerona]] sy i [[Papoa Ginea Vao|Papoa Ginea Vaovao]] ary i [[Tailandy]]. == Ny tantarany == === Ny niandohany === [[Sary:Fourth class at the Seminary for pastoral education at Masinandraina Madagascar 1893.jpg|vignette|251x251px|Mpianatra pastora tao [[Masinandraina]] tamin' ny taona 1893 (tahirin-tsarin'ny NMS).]] Ny fiangonana loterana teto Madagasikara dia vokatry ny [[Fitoriana ny filazantsara|fitoriana ny Filazantsara]] nataon' ny misiônera avy tamin' ny Misiona Norveziana ([[Fiteny anglisy|anglisy]]: ''[[Norwegian Missionary Society]]'' - NMS, na [[Fiteny nôrveziana|nôrveziana]]: ''Norsk Misjonsselskap'') nanomboka tamin' ny taona 1866 sy ny Misiona Amerikana (''[[American Lutheran Church]]'' - ALC sy ''Lutheran Board of Mission'' - LBM) nanomboka tamin' ny taona 1888. Tao [[Betafo]] no naorin' i John Engh sy i Nils Nielsen ny trano fiangonana loterana voalohany teto Madagasikara ary i [[John Engh]] no [[pastora]] loterana voalohany tao. Ireo tanora roa lahy ireo dia nirahina taorian' ny fandehanany hanao fanadihadiana avy any [[Afrika Atsimo]], nosahanin' ilay eveka atao hoe [[Hans Schreuder]]. Tonga tao [[Antananarivo]] izy ireo tamin' ny 27 Septambra 1866 ka narakarahin' ny misionera maro hafa koa, anisan' izany ireto tanisaina manaraka ireto: [[Torkild Guttormsen Rosaas]], [[Lars Dalhe]], [[Nielsen Lund]], [[Lars Vig]], [[Arne Valen]], [[L. J. Rostvig]], [[Hans Wilhelmsen]] ary [[O. J. R. Thesen]]. Ny misionera loterana avy any [[Etazonia|Amerika]] dia tonga teto fotoana fohy taorian' izany ka nanorina stasiôna, indrindra ny tao amin' ny tapany atsimo-andrefan' i [[Madagasikara]]. Nomena ho sahanin' izy ireo io faritra io tamin' ny taona 1891 taorian' ny fangatahana nataon' izy ireo tamin' ny NMS, ka anisan' ny misionera amerikana tonga voalohany i Habstad sy i Tou. === Fanorenana fiangonana sy sekoly ary toeram-pitsaboana === [[Sary:Antsirabe-07.jpg|vignette|Ny fiangonana loterana Antsirabe-Antampotanàna, niorina tamin' ny taona 1869.]] Raha vao tonga teto [[Madagasikara]] ny fikambanana misionera dia nanorina sekoly sy hôpitaly maro mba hampandrosoana ny [[Fitoriana ny filazantsara|fitoriana ny Filazantsara]] sy hanampiana ny fiarahamonina malagasy. Anisan' ny fiangonana voaorin' ny misionera voalohany teto Madagasikara ireto tanisaina manaraka ireto: * Betafo (1867) * Masinandraina sy Antsirabe (1869) * Loharano sy Soavina Ambohimasina ary Manandona (1870) * Antananarivo Ambatovinaky sy Fisakana (1871) * Ilaka sy Ambatofinandrahana ary Fihasinana (1875) * Soatanana Fianarantsoa (1876) * Masombahoaka Fianarantsoa (1878). === Mankany amin' ny fahaleovan-tena === Ny [[pastora]] sady evanjelista loterana malagasy voalohany dia nofanin' ny misionera nôrveziana tao [[Ambatovinaky]] ([[Antananarivo]]) tamin' ny taona 1871 hatramin' ny 1885 alohan' ny hamindrana izany any [[Masinandraina]], ao akaikin' [[Antsirabe]] (1890 - 1893), avy eo tao [[Fianarantsoa]]. Fantatra amin' ny anarana hoe "Efapolo lahy" ny sekoly fanofanana [[pastora]] sy evanjelista tao Masinandraina, izay nisy mpianatra miisa 40 tamin' ny fiandohany. Efa nisy koa ny mpampianatra zaza madinika nofanina tao Masinandraina nanomboka tamin' ny Janoary 1878 rehefa voatsangan' i [[Lars Vig]] ny sekoly fanofanana mpampianatra. Ireo misionera samihafa ireo, taorian' izay, dia nanorina fikambanana maro niaraka tamin' ny mpino loterana malagasy. Ny fikambanana misionera telo lehibe dia nikambana ho iray tamin' ny Nôvambra 1950 ka niova anarana hoe ''Fiangonana Loterana Malagasy''. Niisa 1&nbsp;800 ny fiangonana loterana efa niorina tamin' izany fotoana izany. Ny pastora [[Rakoto Andrianarijaona]] no lany ho filohan' ny FLM voalohany ny Septambra 1961 tamin' ny fanaovana Synoda Lehibe tany [[Toliara]]. == Ny FLM ankehitriny == === Ny fitomboany === Ny Fiangonana Loterana Malagasy dia fiangonana tsy mitsaha-mitombo indrindra amin' ny fiangonana loterana maneran-tany, vokatry ny asan' ny [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|Fifohazana]] indrindra indrindra. Miisa 3&nbsp;000&nbsp;000 any ho any ny mpino loterana eto Madagasikara araka tatitra nataon' ny [[Lutheran World Federation]] (LWF)<ref><small>[https://www.lutheranworld.org/content/malagasy-lutheran-church "Malagasy Lutheran Church", ''The lutheran world federation''] {{Wayback|url=https://www.lutheranworld.org/content/malagasy-lutheran-church |date=20200303082824 }}</small></ref> sy ny [[World Council of Churches]] <ref><small>[https://www.oikoumene.org/en/member-churches/malagasy-lutheran-church-flm "Malagasy Lotheran Chuhrch", ''World Council of Churches'']</small></ref>. Tamin' ny taona 2018 dia tombanana ho 4 tapitrisa izany. Laharana fahasivy amin' ny fiangonana loterana lehibe indrindra maneran-tany mpikambana ao amin' ny [[Lutheran World Federation]] ny FLM. Ny FLM ankehitriny dia misy synoda miisa 25, ka anisan' izany ny Synoda FLM any Eorôpa, sy fiangonana miisa 6&nbsp;000 any ho any miparitaka manerana an' i Madagasikara sy any am-pitan-dranomasina. Tamin' ny taona 2018 no nankalazana miaraka ny faha-500 taonan' ny [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna prôtestanta]] nataon' i [[Martin Lotera]] sy ny faha-150 taonana nahaterahan' ny Fiangonana loterana eto Madagasikara. === Ny Fifohazana === Ny [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|Fifohazana]] dia hetsika ara-panahy, miorina amin' ny tenin' Andriamanitra<ref name=":1"><small>Bennett, Robert H. (2013). ''I Am Not Afraid: Demon Possession and Spiritual Warfare''. St. Louis: Concordia Publishing House. pp. xx, 6.</small></ref>, izay mirafitra koa ao amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy<ref><small>Razakandriana, Rivoniaina (2009). [https://brage.bibsys.no/xmlui/bitstream/handle/11250/162057/2009_Rivoniaina-MTh.pdf?sequence=1 "The Malgasy Lutheran Church (FLM) as a missional church: An analysis of past and present models of evangelization with a special focus on the contemporary movement Tafika Masina"] {{Wayback|url=https://brage.bibsys.no/xmlui/bitstream/handle/11250/162057/2009_Rivoniaina-MTh.pdf?sequence=1 |date=20190209191022 }} (PDF). Misjonshøgsskolen. p. 56.</small></ref>. Nanomboka tamin' ny fiovan' i [[Rainisoalambo]] tao [[Soatanàna]] ho kristiana tamin' ny taona 1894 izany, izay nitarika olona maro atao hoe "mpiandry" [[Fitoriana ny filazantsara|hitory ny Filazantsara]] sy hitaona ny olona mbola tsy kristiana (ataony hoe "Jentilisa") sy amin' ireo izay efa kristianina nefa mbola manohy ny [[fivavahan-drazana malagasy]]<ref name=":1" />. Manerana an' i [[Madagasikara]] dia ahitana toerana mitokana atao hoe "[[Tobim-pifohazana|toby]]", izay andraisany ny olona mila fampaherezana sy [[Fahasitranana mahagaga|fahasitranana]] amin' ny alalan' ny [[vavaka]] sy [[fametrahan-tanana]] sy [[Famoahana fanahy ratsy|fandroahana devoly]] ary fampaherezana<ref><small>Daniel, Rakotojoelinandrasana (2008). [https://books.google.mg/books?id=LMMjORk3uIcC&q=the+toby&pg=PR9&redir_esc=y#v=snippet&q=the%20toby&f=false "Holistic and Integrated Care for Spirit, Mind, and Body as Practiced by the Fifohazana"]. In Rich, Cynthia Holder (ed.). ''The Fifohazana: Madagascar's Indigenous Christian Movement''. pp. 91–92. <nowiki>ISBN 9781604975819</nowiki>.</small></ref>. Ny foibem-pifohazana atao hoe "[[Tobilehibe|toby lehibe]]", sy ny toby madinika atao hoe "zana-toby" sy ny mpikambana ao aminy no mivodrona ao amin' ny Firaisan' ny Fifohazana Loterana (FIFIL), izay sampana ao anatin' ny FLM. Mivondrona ao amin' ny fikambanam-pifohazana lehibe kokoa iraisany amin' ny [[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]] (FJKM) ny FIFIL. === Ny asa misiona any ivelan' i Madagasikara === Ankehitriny dia miara-miasa amin' ny fikambanana misionera loterana hafa ny FLM, indrindra amin' ny [[Norwegian Missionary Society]] (NMS), amin' ny fampielezana ny filazantsara sy ny loteranisma any amin' ny firenen-kafa toa an' i [[Kômôro]], i [[Kamerona]], i [[Tailandy]], i [[Papoazia-Ginea-Vaovao]]. Ny ankamaroan' ireo misionera ireo dia dokotera, mpitsabo nify, [[evanjelista]] ary [[pastora]]. === Ny fitantanam-piangonana === ==== Rafitra sinôdaly ==== Ny [[Rafitra presbiteriana sinôdaly|rafitra synôdaly]], araka ny andraisan' ny FLM azy, dia [[Rafi-pitantanam-piangonana|rafitra]] mampanjaka ny fiombonana sy ny fiaraha-midinika eo amin' ny mino tsy anavahana sokajy (na [[pastora]] na [[laîka]]), mba handraisana fanapahan‐kevitra mikasika ny fiainan' ny Fiangonana, ka ireo mpanapa-kevitra ireo (izay mivondrona ao amin' ny atao hoe ny komity) dia solontena tendrena na fidina isaky ny ambaratonga (fiangonana, [[fitandremana]], [[fileovana]], synodam-paritany, FLM manontolo), mandritra ny fotoana voafetra, ka mitovy zo eo amin' ny fanapahan-kevitra ny samy pastora sy ny samy laîka ary ny ambaratonga mitovy tantana (izay mitovy adidy koa). Iombonana ny fitsipika sy ny [[litorjia]], iombonana koa ny asa isan' ambaratonga<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/8780/ Rafitry ny FLM] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/8780/ |date=20211114092345 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref><ref><small>Tsy mahasakana ny mpitodra fivavahana sasany hanao didy jadona anefa izany noho ny tsy fahalalan' ny mpivavaka ao amin' ny fiangonana iadidiany.</small></ref>. ==== Ny ambaratonga eo amin' ny FLM ==== Ny Fiangonana Loterana Malagasy dia voalamina araka ny [[Rafitra presbiteriana sinôdaly|rafitra synodaly]]<ref><small>Fiangonana Loterana Malagasy, ''Lalampanorenana an'ny Fiangonana Loterana Malagasy'', KSL-21 Toliary, Septambra 2012, p. 5.</small></ref> ka ahitana an' izao: * ny fiangonana isan-toerana maromaro mifanakaiky no mitambatra ho "[[fitandremana]]" (atao hoe "mpitondra fitandremana" ny [[pastora]] misahana azy); * ny "fitandremana" maromaro mifanakaiky no mivondrona ho "[[fileovana]]" (atao hoe "mpitondra fileovana" ny pastora misahana azy); * ny "fileovana" maromaro no miray ho "synodam-paritany" (atao hoe "filohan' ny synodam-paritany" ny pastora misahana azy); * ireo rehetra ireo no mamorona ny FLM manontolo izay tantanan' ny Synoda Lehibe (atao hoe "filohan' ny Fiangonana Loterana Malagasy" ny pastora misahana azy). Pastora daholo no mitandrina ireo ambaratonga ireo afa-tsy ny fiangonana tsy renivohi-pitandremana izay sahanin' ny katekista. Fifidianana eo anivon' ny synodam-paritany nomamaritra ny fanomezana [[pastora]] ny fitandremana sy ny fileovana. ==== Ny birao foibe sy ny Sinôda lehibe ==== Ny birao foiben' ny fiangonana loterana malagasy no tompon' andraikitra voalohany amin' ny fitantanana ny FLM. Izy no birao mpanatanteraka ny Komitin' ny Sinôda lehibe (KSL) sy ny Komity Mpiandraikitra ny Sinôda Lehibe (KMSL). Toa izao ny mpikambana ao aminy: misy filoha, filoha lefitra, tonia, tonia lefitra ary mpitahiry vola. Ny Synoda Lehibe dia fitambaran' ny synodam-paritany rehetra. Ny komitin' io Synoda Lehibe io (na KSL) dia mivory isaky ny efatra taona, ary ny Komity Mpiandraikitra ny Synoda Lehibe (KMSL) dia mivory indroa isan-taona. Ny filohan' ny FLM dia pastora fidin' ny KSL hisahana izany andraikitra izany mandritra ny efatra taona. Ny KSL dia ahitana mpikambana miisa 500 any ho any izay misolo tena ny synodam-paritany loterana rehetra eto amin' ny Nosy sy any Eorôpa. Ireto ny pastora filohan' ny FLM enina nifandimby nanomboka tamin' ny taona 1950: # Rakoto Andrianarijaona # Ranaivojaona Razafimanantsoa # Rabenorolahy Benjamin # Rakoto Endor Modeste # Rakotonirina Davida # Rakotozafy Denis Tamin' ny naha filohan' ny FLM ny pastora Rakotonirina David dia toy izao ny mpikambana tao aminy: * Filoha: Pastora Dr. Rakotonirina David. * Filoha Lefitra: Pastora Andrianjafy Octave Bénil, Filohan'ny SPats * Tonia: Pastora Randrianirina Dieu Donné. * Tonia Lefitra: Toromaree Mananato, Teolojiana. * Mpitahirivola: Atoa Lahiniriko Jean. ==== Ny Synodam-Paritany ==== Manana Synodam-Paritany (SP) miisa 25 ny FLM ka ireto avy izy ireo: [[Synodam-Paritany Avaratrimania|SP Avaratrimania]] (SPAM), [[Synodam-Paritany Afovoany|SP Afovoany]] (SPAf), [[Synodam-Paritany Fiherenana Toliara|SP Fiherenana Toliara]] (SPFT), [[Synodam-Paritany Betioky Atsimo|SP Betioky Atsimo]] (SPBA), [[Synodam-Paritany Atsinanana|SP Atsinanana]] (SPAts), [[Synodam-Paritany Menabe|SP Menabe]] (SPM), [[Synodam-Paritany Toamasina|SP Toamasina]] (SPTm), [[Synodam-Paritany Boina Mahajanga|SP Boina Mahajanga]] (SPBM), [[Synodam-Paritany Fisakana|SP Fisakana]] (SpaFi), [[Synodam-Paritany Faradofay|SP Faradofay]] (SPFa), [[Synodam-Paritany Ambovombe Androy|SP Ambovombe Androy]] (SPAA), [[Synodam-Paritany Antsiranana|SP Antsiranana]] (SPA), [[Synodam-paritany Manakara (FLM)|SP Manakara]] (SPMa), [[Synodam-Paritany Nosivolo|SP Nosivolo]] (SPN), [[Synodam-Paritany Anala|SP Anala]] (SPAN), [[Synodam-Paritany Horombe|SP Horombe]] (SPH), [[Synodam-Paritany Antananarivo|SP Antananarivo]] (SPAnta), [[Synodam-Paritany Melaky|SP Melaky]] (SPMel), [[Synodam-Paritany Alaotra|SP Alaotra]] (SPAl), [[Synodam-Paritany Avaratra Atsinanana|SP Avaratra Atsinanana]] (SPAvA), [[Synodam-Paritany Andriry Betroka|SP Andriry Betroka]] (SPAB), [[Synodam-Paritany Sofia|SP Sofia]] (SPSofia), [[Synodam-Paritany FLM Eoropa|SP FLM Eoropa]] (SPFLME), [[Synodam-Paritany Ambodiharan' i Vondrozo|SP Ambodiharan' i Vondrozo]] (SPAV), ary [[Synodam-Paritany Atsimonimania|SP Atsimonimania]] (SPAtsim) Ireto ny filohan' ny synodam-paritany talohan' ny fanavaozana ny birao tamin' ny taona 2020: # SP Avaratrimania (SPAM): Pastora Ratolojanahary Andriamanampisoa. # SP Afovoany (SPAf): Pastora Rralaivao François. # SP Fiherenana Toliara (SPFT): Pastora Razafimahatratra Angelos Modeste. # SP Betioky Atsimo (SPBA): Pastora Mahatoky Tsiombota. # SP Atsinanana (SPAts): Pastora Andrianjafy Octave Bénil. # SP Menabe (SPM): Pastora Velomahatombo. # SP Toamasina (SPTm): Pastora Kotosoa Claire. # SP Boina Mahajanga (SPBM): Pastora Rakoto Andriamamonjimisainasoa. # SP Fisakana (SpaFi): Pastora Randriamandimbisoa Alfred. # SP Faradofay (SPFa): Pastora Manarintsoa Rakotondravony Soloson. # SP Ambovombe Androy (SPAA): Pastora Mampitohy Elia. # SP Antsiranana (SPA): Pastora Razafinarivo Robelson. #SP Manakara (SPMa): Pastora Ratsitintanirina Gastrien. # SP Nosivolo (SPN): Pastora Rafamantanantsoa Zafimbelo Nelson. # SP Anala (SPAN) Pastora Randriamanantena. # SP Horombe (SPH): Pastora Andrianandraina Jean Josefa. # SP Antananarivo (SPAnta): Pastora Dr. Razafindrakoto Andrianoelina Georges. # SP Melaky (SPMel): Pastora Razafindrainiparisolo Mamy R. # SP Alaotra (SPAl): Pastora Ramanandraibe Helson Martin. # SP Avaratra Atsinanana (SPAvA): Pastora Razafimahatratra Jean de Dieu. # SP Andriry Betroka (SPAB): Pastora Rasolondrazany Manoela. # SP Sofia (SPSofia):Pastora Toto Armand. # SP FLM Eoropa (SPFLME): Pastora Dr. Rakotondreazaka Habberstad. # SP Ambodiharan' i Vondrozo (SPAV): Pastora Kotobesoa. # SP Atsimonimania (SPAtsim): Pastora Randriandrina Joelson. Tsy mitsaha-mitombo anefa ny fangatahana ny fiforonan' ny sinôdam-paritany vaovao noho ny antony maro. === Sampan-draharaha sy sampana velona === Ny Fiangonana Loterana Malagasy dia manana fikambanana ("sampana") mirafitra ao anatin' ny fiangonana, izay atao hoe "sampan-draharaha" sy "sampana velona". ==== Ny "sampan-draharaha" ao amin' ny FLM ==== Maromaro ihany ny sampan-draharaha ao amin' ny FLM, ka ireto ny santionany amin' izany: *Tafika Masina Maharitra (TMM); *Trano Printy Fiangonana Loterana Malagasy (TPFLM)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/trano-printy-flm/ Trano Printy FLM] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/trano-printy-flm/|date=20211114082749}}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Fampianarana sy Fanabeazana Loterana (FFL); *Fampianarana sy Fanabeazana Teolojika Loterana (FFTL)<ref name=":2"><small>"[http://www.flm-foibe.org/fampianarana-sy-fanabeazana-teolojika-loterana/ Fampianarana sy Fanabeazana Teolojika Loterana] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/fampianarana-sy-fanabeazana-teolojika-loterana/|date=20211114084335}}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *[[Sekoly Ambony Loterana momba ny Teolojia]] (SALT)<ref name=":2" />; *Foibe Loterana momba ny Fifandraisana (FLF)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/flf-foibe-loterana-momba-ny-fifandraisana/ FLF (Foibe Loterana Momba Ny Fifandraisana)] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/flf-foibe-loterana-momba-ny-fifandraisana/ |date=20211114092708 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Sampan' Asa Loterana momba ny Fahasalamana (SALFA)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/salfa/ SALFA] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/salfa/ |date=20211114091406 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Foibe Fanabeazana ny Jamba (FOFAJA)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/fofaja/ FOFAJA] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/fofaja/ |date=20211114082702 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Foibe Fanabeazana ny Marenina (FOFAMA)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/fofama/ FOFAMA] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/fofama/ |date=20211114092705 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Fanentanana Fambolena sy Fiompiana (FAFAFI); *Asa Misiona Loterana amin' ny Tantsambo (AMLT)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/amlt-asa-misiona-loterana-aminny-tantsambo/ AMLT – Asa Misiona Loterana Amin’ ny Tantsambo] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/amlt-asa-misiona-loterana-aminny-tantsambo/|date=20211114091258}}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Asa Fitoriana amin' ny Hasila (SHALOM)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/shalom/ SHALOM] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/shalom/ |date=20211114082745 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *Fampandrosoana eo Anivon' ny Loterana (FAniLo); *Akanin' ny Marenina (AKAMA)<ref><small>[https://www.madagate.org/reportages/photos/2208-akama-les-enfants-malentendants-dans-la-cour-des-grands-a-iavoloha.html "AKAMA : les enfants malentendants dans la cour des grands à Iavoloha] {{Wayback|url=https://www.madagate.org/reportages/photos/2208-akama-les-enfants-malentendants-dans-la-cour-des-grands-a-iavoloha.html |date=20240824200754 }}", ''www.madagate.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.studiosifaka.org/magazines/question-a-ho-aho/item/5892-aka-ma-ou-akanin-ny-marenina-un-etablissement-scolaire-prive-specialise-pour-les-eleves-malentendants.html AKAMA ou "Akanin' ny Marenina": un etablissement scolaire privé spécialisé pour les eleves malentendants]", ''www.studiosifaka.org''</small></ref><ref><small>"[https://ledefi.mg/sekoly-akama-67-ha-tsy-natokana-ho-anny-ankizy-marenina-fotsiny-ihany/ Sekoly AKAMA 67 HA: tsy natokana ho an' ny ankizy marenina fotsiny ihany] {{Wayback|url=https://ledefi.mg/sekoly-akama-67-ha-tsy-natokana-ho-anny-ankizy-marenina-fotsiny-ihany/ |date=20240521165656 }}", ''ledefi.mg''</small></ref>; *Ivontoerana Loterana ho Fampivoarana ny Vehivavy (ILOFAV)<ref><small>"F[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Fiangonana_Loterana_Malagasy&veaction=edit&section=15 ikambanam-Behivavy Loterana]", ''www.flm-foibe.org''</small></ref>; *(FAFITO)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/fafito/ FAFITO] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/fafito/ |date=20211114082707 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>. Ankehitriny ny FLM dia manana sekoly maro (miisa 300) sy toeram-pitsaboana (miisa 44 mirafitra amin' ny SALFA), sekoly ho an' ny moana-marenina sy ny jamba (miisa 6), toeram-piofanana amin' ny fambolena sy ny fiompiana ho fampandrosoana ny eny ambanivohitra. Ny SALFA dia mandray anjara amin' ny fitsaboana, ny fanampiana ny zaza tsy ampy sakafo, ny fandrindram-pianakaviana ary ny fisorohana ny VIH/SIDA. ==== Ny "sampana velona" ao amin' ny fiangonana ==== Maromaro koa ny "sampana velona" na sampam-pikambanana ao amin' ny FLM, ka ireto avy izy ireo: * [[Sekoly Alahady Loterana Malagasy]] (SALoMa)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/saloma/ SALOMA (Sekoly Alahady LOterana MAlagasy)] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/saloma/ |date=20211114082711 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; * [[Fiombonan' ny Kristiana Tanora Loterana Malagasy]] (FKTLM)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/ktlm/ KTLM (Kristiana Tanora Loterana Malagasy)] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/ktlm/ |date=20211114092702 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; * [[Vokovokomanga Loterana Malagasy]] (VLM)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/vlm-vokovokomanga-loterana-malagasy/ VLM : Vokovokomanga Loterana Malagasy] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/vlm-vokovokomanga-loterana-malagasy/ |date=20211114082727 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; * [[Fikambanana Skoto eto amin' ny FLM]] (FSFLM)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/fsflm/ FSFLM] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/fsflm/ |date=20211114082709 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; *[[Fikambanam-Behivavy Loterana]] (FBL)<ref><small>"[http://www.flm-foibe.org/fikambam-behivavy-loterana/ Fikambanam-Behivavy Loterana] {{Wayback|url=http://www.flm-foibe.org/fikambam-behivavy-loterana/ |date=20211114082704 }}", in ''flm-foibe.org''</small></ref>; * [[Fikambanan-Dehilahy Loterana]] (FDL); * [[Firaisan' ny Fifohazana Loterana]] (FIFIL). ==== Serasera anatiny ao amin' ny FLM ==== Nanomboka ny volana Avrily 2014 dia nisokatra ny tranonkala ôfisialin' ny FLM, iarahana amin' ny zanaky ny fiangonana, eo amin' ny sahan' ny FLM. Fitoriana mampiasa fitaovan-tserasera aterineto izy io. Natao ho azo tsidihin' ny rehetra, ary ity no adiresy ahitàna azy: [http://www.loterana-malagasy.org www.loterana-malagasy.org] {{Wayback|url=http://www.loterana-malagasy.org/ |date=20180122131313 }}<ref><small>{{Cite web|title=kopian'ny arisiva|url=http://www.loterana-malagasy.org/|access-date=2023-08-10|archive-date=2018-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122131313/http://www.loterana-malagasy.org/|url-status=bot: unknown}}</small></ref> Fampianarana maro, fizaram-baovao, toriteny, lahateny, hira, onjam-peo handaharana hira sy fampianarana sns no navondrona tao amin' io sehatra io mba ahafahan' ny Kristiana manovo hery sy aim-panahy. Araka izany dia fiaraha-miasa avy amin' ny rehetra izy io, ary ny FLM foibe no nanome ny fahazoan-dàlana amin' izany, rehefa nahazo tsodrano avy amin' ny filohan' ny Fiangonana Loterana Malagasy. Ny fototra iorenany sy ny asany dia ny an' ny fiangonana ihany: [[Sola scriptura|Soratra Masina irery ihany]], [[Sola gratia|fahasoavana irery ihany]], [[Sola fide|finoana irery ihany]], [[Solus Christus|Jesosy irery]] ihany. === Fifandraisan' ny FLM amin' ny fiangonana sy fikambanana hafa === ==== Fifandraisany amin' ny fiangonana eto Madagasikara ==== Mikambana ao amin' ny [[Fiombonan'ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara|Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara]] (FFKM) izay ivondronany amin' ny [[Eglizy Katolika Apostolika Romana (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]] (EKAR) sy ny [[Fiangonan'i Jesoa Kristy eto Madagasikara|Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]] (FJKM) ary ny [[Eklesia Episkopaly Malagasy]] (EEM) ny FLM. Mpikambana ao amin' ny [[Fiombonan'ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara|Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara]] (FFPM) koa izy miaraka amin' ny FJKM. ==== Fifandraisany amin' ny any ivelan' i Madagasikara ==== [[Sary:Second conference of the African lutheran Churches in Madagascar.jpg|vignette|Fivoriamben' ny Fiangonana Loterana aty Afrika, natao teto Madagasikara.]] Mifandray sy mikambana ao amin' ny ''[[World Council of Churches]]'' ("Fiombonan' ny fiangonana maneran-tany") nanomboka tamin' ny taona 1966 ny FLM. Mikambana ao amin' ny ''[[Lutheran World Federation]]'' (malagasy: Fiombonan’ ny Fiangonana Loterana Eran-Tany na FFLET) sy ny ''[[All Africa Conference of Churches]]'' ("Fiombonan' ny fiangonana eran' i Afrika") koa izy. Mifandray amin' ny ''[[Fiangonana Loterana - Sinôdan' i Missouri|Lutheran Church–Missouri Synod]]'' (LCMS) ny FLM sady nankato tamin' ny alalan' ny fifidianana tamin' ny 25 Mey 2018 ny hampisy firaisana bebe kokoa amin' ny samy Kristiana loterana<ref><small>[https://ilc-online.org/2018/05/28/malagasy-lutherans-to-seek-fellowship-with-the-lcms/ "Malagasy Lutherans to seek fellowship with the LCMS, International Lutheran Council"]. [[:en:International_Lutheran_Council|International Lutheran Council]]. 28 May 2018.</small></ref>. Voaray ho mpikambana feno ao amin' ny ''[[International Lutheran Council]]'' (ILC) ny FLM tamin' ny fivoriambe natao tao Antwerp any Belzika tamin' ny 25-26 Septambra 2018<ref><small>Ny ILC dia nandray fiangonana mpikambana vaovao miisa 17 izay misy mpivavaka loterana miisa 4 150 000 eran'izao tontolo izao, [https://ilc-online.org/2018/09/26/ilc-welcomes-17-new-member-churches-representing-4-15-million-lutherans-worldwide/ International Lutheran Council Official Website, 26 Septambra 2018]</small></ref>. Saika nanapaka ny fifandraisany amin' ny [[Fiangonana Loterana Evanjelika ao Amerika|Evangelical Lutheran Church in America]] (ELCA) ny FLM noho ny naneken' io fiangonana io ny fitsofan-dranom-panambadian' ny samy lehilahy na ny samy vehivavy, sy ny fanokanana ho mpitondra fiangonana ny lehilahy manambady lehilahy na ny vehivavy manambady vehivavy<ref><small>Luo, Michael; Capecchi, Christina (August 22, 2009). [https://www.nytimes.com/2009/08/22/us/22lutherans.html?hpw "Lutheran Group Eases Limits on Gay Clergy"]. ''The New York Times''.</small></ref>. Tsy sahala amin' ny nataon' ny fiangonana loterana hafa toy ny fiangonana loterana etiôpiana Evangelical Mekane Yesus Fellowship in North America (ao Amerika) sy ny [[Fiangonana Evanjelika Etiôpiana Mekane Iesosy|Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus]] (ao [[Etiôpia]]) izay nanapaka ny fifandraisana izany <ref><small>[http://www.christianpost.com/news/ethiopian-church-severs-ties-with-lutherans-over-homosexuality-89745/ Ethiopian Church Severs Ties With Lutherans Over Homosexuality] (notsidihina tamin'ny 12/12/2018).</small></ref>. == Ny finoany == === Soratra Masina === Amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy dia ny [[Kanônan' ny Baiboly|boky kanônika]] ao amin' ny [[Baiboly]] (ilay [[Baiboly prôtestanta|ampiasain' ny Prôtestanta]]), dia ny [[Testamenta Taloha]] sy ny [[Testamenta Vaovao]] no [[Soratra Masina]] anorenany ny finoany sy ny fampianarany<ref><small>Fiangonana Loterana Malagasy, ''Lalampanorenana an'ny Fiangonana Loterana Malagasy'', KSL-21 Toliary, Septambra 2012, p. 7.</small></ref>. === Fampianaram-pinoana sy fanekem-pinoana === Ireto avy ireo boky mirakitra ny fampianaram-pinoan' ny Fiangonana Loterana Malagasy<ref name=":0"><small>Fiangonana Loterana Malagasy, ''Lalampanorenana an'ny Fiangonana Loterana Malagasy'', KSL-21 Toliary, Septambra 2012, p. 7.</small></ref>: * ny [[Boky Symbolika]], * ny [[Kônfesiôna Aogostana]], * ny [[Foto-pianarana kely]], nosoratan' i [[Martin Lotera|Lotera]]. Ireto ny [[fanekem-pinoana ekiomenika]] eken' ny Fiangonana Loterana Malagasy, dia ny [[Fanekem-pinoana apôstôlika|Fanekam-pinoana apôstôlika]] sy ny [[Fanekem-pinoana nikeana]] ary ny [[Fanekem-pinoana atanaziana]]<ref name=":0" />. ==== Ny fanekem-pinoana apôstôlika ==== "Mino an' [[Andriamanitra Ray]] Tsitoha, [[Famoronana (araka ny Baiboly)|Mpanao ny lanitra sy ny tany]] aho; Ary mino an' i [[Jesoa|Jesosy Kristy]], [[Andriamanitra Zanaka|Zanaka]] lahy Tokana Tompontsika. Izay notorontoronina tamin' ny [[Fanahy Masina]], naterak' i [[Maria (renin' i Jesoa)|Maria]] [[Fiteraham-birijiny|Virijiny]], nijaly raha nanapaka i [[Pôntio Pilato|Pontio Pilato]], nohomboana tamin’ ny [[Hazo fijaliana|hazofijaliana]], maty ka nalevina, [[Fidinan' i Kristy any amin' ny fiainan-tsi-hita|nidina tany amin' ny fiainan-tsi-hita]], [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|nitsangana tamin’ ny maty]] tamin’ ny andro fahatelo, [[Fiakaran' i Kristy any an-danitra|niakatra ho any an-danitra]], mipetraka eo ankavanan' Andriamanitra Ray Tsitoha, avy any no [[Fiavian' i Kristy fanindroany|hihaviany]] [[Fitsarana farany|hitsara]] ny velona sy ny maty. Mino ny Fanahy Masina aho, ny Fiangonana Masina manerana izao tontolo izao, ny fiombonan' ny [[Olo-masina|olona masina]], ny [[famelan-keloka]], ny [[Fitsanganan-ko velona|fitsanganan' ny tena amin' ny maty]] ary ny [[fiainana mandrakizay]]. [[Amena]]." Fanamarihana: Novana amin' ny hoe "Zanaka Lahy Tokana" ny hoe "Zanany Lahy Tokana" ao amin' ity fanekem-pinoana ity. ==== Ny fanekem-pinoana niseana ==== "Izaho mino an' Andriamanitra Tokana, Ray tsitoha, Mpanao ny lanitra sy ny tany ary ny zavatra rehetra, na ny hita na ny tsy hita. Izaho mino an' i Jesosy Kristy Tompo Tokana, [[Zanak' Andriamanitra (kristianisma)|Zanak' Andriamanitra]] Lahitokana; nateraky ny [[Andriamanitra Ray|Ray]] talohan' ny fotoana rehetra; Andriamanitra avy amin' Andriamanitra; fahazavana avy amin' ny fahazavana, Andriamanitra marina avy amin' Andriamanitra marina; nateraka fa tsy noharina; miray [[Sobstansa (teôlôjia)|Sobstansa]] (Izy maha-Izy Azy) amin' ny Ray; amin' ny alalany no [[Famoronana (araka ny Baiboly)|nahariana]] ny zavatra rehetra. Noho isika [[Antrôpôlôjia kristiana|olombelona]] sy ny [[famonjena]] antsika no nidinany avy any an-danitra, ary [[Fahatongavana ho nofo (kristianisma)|tonga nofo]] notorontoronin' ny [[Fanahy Masina (kristianisma)|Fanahy Masina]] tao an-kibon' i [[Maria (renin' i Jesoa)|Maria]] [[Fiteraham-birijiny|virijina]] ka [[Fahatongavana ho nofo (kristianisma)|natao olombelona]]; [[Fanomboana an' i Jesoa|nohomboana]] tamin' ny [[hazo fijaliana]] koa hisolo antsika fony nanapaka [[Pôntio Pilato|Pontio Pilato]]; nijaly ary nalevina; ary [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|nitsangana]] indray tamin' ny andro fahatelo araka ny [[Soratra Masina]]; [[Fiakaran' i Kristy any an-danitra|niakatra]] ho any an-danitra; mipetraka eo ankavanan' ny Ray, ary [[Fiavian' i Kristy fanindroany|ho avy indray]] amim-boninahitra [[Fitsarana farany|hitsara]] ny velona sy ny maty, ary tsy hanam-pahataperana ny [[Fanjakan' Andriamanitra|fanjakany]]. Izaho mino ny Fanahy Masina, Izay Tompo sady Mpamelona; Izay [[Filioque|avy amin' ny Ray sy ny Zanaka]]; Izay itsaohana sy omem-boninahitra miaraka amin' ny Ray sy ny Zanaka; Izay niteny tamin' ny alalan' ny [[mpaminany]]. Izaho mino ny Fiangonana tokana, masina, apostolika, manerana izao tontolo izao. Izaho manaiky ny [[batisa]] iray ho famelan-keloka, ary miandry ny [[Fitsanganan-ko velona (kristianisma)|fitsanganan’ ny maty]] sy ny [[fiainana mandrakizay]]. [[Amena]]."<ref><small>Taorian' ny nikambanany ao amin' ny FFKM vao nanomboka niezaka nanonona ity fanekem-pinoana ity ny FLM.</small></ref> === Filamatra === Noraisin' ny FLM ho teny filamatra ny ''[[Solae dimy|Solae]]'' ("irery ihany") izay namintinana ny fototra iorenan' ny [[Fanavaozana prôtestanta|Reformasiona]], dia ny hoe: "Fahasoavana irery ihany" (''[[Sola gratia]]''), "Finona irery ihany" (''[[Sola fide]]''), "Soratra Masina irery ihany" (''[[Sola scriptura|Sola Scriptura]]'') ary "Jesosy irery ihany" (''[[Solus Christus]]''). Manampy an' io ny hoe "An' Andriamanitra irery ihany ny voninahitra" (''[[Soli Deo gloria]]'') sy ny maha [[Asam-pisoronan' ny mino rehetra|mpisorona ny mino rehetra]]. == Jereo koa == * '''Kristianisma maneran-tany sy eto Madagasikara:''' ** [[Synodam-paritany Manakara (FLM)]] ** [[Kristianisma]] ** [[Prôtestantisma]] ** [[Loteranisma]] ** [[Loteranisma eto Madagasikara]] ** [[Prôtestantisma eto Madagasikara]] ** [[Kristianisma eto Madagasikara]] ** [[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara|Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM)]] ** [[Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara|Fiombonan' ny Fiangonana Prôtestanta eto Madagasikara (FFPM)]] ** [[Fikambanana Skoto eto amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy]] * '''Fampianaram-pinoan' ny FLM''' ** [[Baiboly]] - [[Baiboly amin' ny teny malagasy]] - [[Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy]] ** ''[[Sola fide]] - [[Sola scriptura]] - [[Solus Christus]] - [[Soli Deo gloria]] - [[Sola gratia]]'' == Rohy ivelany == * [http://www.loterana-malagasy.org Fiangonana Loterana Malagasy] {{Wayback|url=http://www.loterana-malagasy.org/ |date=20180122131313 }} * [http://www.flm-orleans.org FLM Orléans] {{Wayback|url=http://www.flm-orleans.org/ |date=20180126160555 }} * [http://www.flmparis.org FLM Malagasy eto Paris] * [https://sites.google.com/site/flmsynodamparitanymanakaraspma/home FLM SPMa] {{Wayback|url=https://sites.google.com/site/flmsynodamparitanymanakaraspma/home |date=20201020085039 }} *"[https://www.oikoumene.org/fr/member-churches/malagasy-lutheran-church-flm Église luthérienne malgache]", ''www.oikoumene.org'' *Conseil Œcuménique des Eglises: https://www.oikoumene.org/fr *"[http://www.lagazette-dgi.com/?p=33113 Ny Fiangonana loterana malagasy: mila fanadiovana] {{Wayback|url=http://www.lagazette-dgi.com/?p=33113 |date=20210826094610 }}", ''La Gazette de la Grande Ile''. *"[https://www.flm-foibe.org/fiangonana-loterana-malagasy/ Fiangonana Loterana Malagasy] {{Wayback|url=https://www.flm-foibe.org/fiangonana-loterana-malagasy/ |date=20231111235328 }}", in [https://www.flm-foibe.org/ flm-foibe.org/] {{Wayback|url=https://www.flm-foibe.org/ |date=20231129185841 }} *"[https://digitalcollections.sit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2785&context=isp_collection La Gloire ou la Croix: The Fiangonana Loterana Malagasy, Independent Churches, and Nouvelles Fois in Antsirabe]" in [https://digitalcollections.sit.edu/ digitalcollections.sit.edu/] *"[https://www.fjkm.mg/index.php/2021/10/19/fiombonanny-fiangonana-protestanta-eto-madagasikara-f-f-p-m/ Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto-Madagasikara (FFPM)/]" in [https://www.fjkm.mg/ fjkm.mg] == Boky azo anovozan-kevitra == * Fiangonana Loterana Malagasy, ''Ny Fanekem-pinoan' ny Fiangonana Loterana Malagasy'', Antananarivo, Trano Printy Loterana Malahasy, 1972. * Fiangonana Loterana Malagasy, ''Lalampanorenana an' ny Fiangonana Loterana Malagasy'', KSL-21 Toliary, Septambra 2012. * J. Tanner, nadikan'i F. S. Hallanger, ''Dogmatika tsotra'', Antananarivo, Trano Printy Fiangonana Loterana Malagasy, 1972, edisiona 2006. * L. Dahle, ''Symbolika na Fampianarana ny amin' izay inoana'', Antananarivo, Trano Pirinty Fiangonana Loterana Malagasy, edisiona fahadimy 2004. * Rakotonirina David, ''Taramasoandro: Fampahafantarana izay maha Loterana antsika'', Seminera Teolojikam-paritany Loterana, Atsimoniavoko, Antananarivo, 2006. * Martin Lotera, ''Katekisma na Fotopianarana'', Trano Printy Lotarana, Antananarivo, 1971. * Martin Lotera, ''Ny Katekisma na Fotopianarana Lehibe'', Trano Printy Loterana Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, 1970, edisiona 1993. == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} [[Sokajy:Fiangonana ao Madagasikara]] [[Sokajy:Fiangonana loterana]] mfct0z3qhhjha607egcpliiygf5ikg4 0 2142 1150097 1149458 2026-08-31T12:19:31Z Hasina Andriamanoelina 40823 Marihina etony fa ny marik'isa malagasy dia tapitra eo amin'ny Tapitrisa, izay no maha TAPITRISA azy. Ka manomboka eo indray no miverina amin'ny Iray, Folo, Zato, Arivo, Alina. 1150097 wikitext text/x-wiki [[Sary:NumberSetinR2.svg|vignette|284x284px|Fanehoana an-tsary ny vondrona samihafa misy ny karazan' isa]] Ny '''isa''' dia hevitra anomezana [[anarana]] ny habetsahan' ny zavatra isaina, hevitra [[matematika]] ahafahana manombana sy mampitaha ny habetsahana na ny tahan-kabe, sy andaharana singa amin' ny fanondroana ny laharany. Matetika ny isa dia soratana amin' ny alalan' ny [[tarehimarika]] iray na maromaro, ka mifandray amin' ny alalan' ny [[asamarika]] izay fintinina amin' ny fitsipiky ny kajy. Ny toetran' ireo fifandraisana misy eo amin' ny isa ireo dia raisina voalohany ao anatin' ny rafitry ny [[aritmetika]]<nowiki/>n' ny [[isa tsimivaky]], avy eo mivelatra kokoa ao anatin' ny sampana isan-karazan' ny [[rijan-kevitra]] momba ny isa. Manana ny fomba fanomezany anarana ny isa azy manokana ny [[fiteny malagasy]], anisan' izany ny [[anarana]] nifandovana hatramin' ny andron' ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo malagasy,]] sy ny hafa izay niforona noho ny filàna eo amin' ny fikirakirana isa lehibe dia lehibe, indrindra eo amin' ny sehatry ny [[siansa]]. Satria tsy misy ny famaritana ankapobeny mahafa-po momba io hevitra io, dia nampidirina ny karazana isa samihafa, manomboka amin' ny [[isa nanahary]] ka hatramin' ny [[isa voatsapa]], na mihoatra noho izany aza, anisan' izany ny [[isa haro]], ny isa [[ampahan-tsiefa]], sns. Ahafahana maneho ny fandrefesana fizika, mamaha [[fimirana]], mamehy an-dalàna ny fampahalalana, na mahatakatra ny [[tsiefa|tsy efa]] mihitsy aza, ireo hevitra ireo. Ao amin' ny [[fizika]] dia habe tsy misy ventin-drefy ny isa sasany, toy ny [[isan' i Reynolds]] ao amin' ny [[mekanikan' ny hanaka]] na ny isa kantika. Ankoatra ny fampiasany azy ara-tsiantsa dia nahazo heviny an' ohatra matanjaka ao amin' ny [[kolontsaina]] samihafa koa ny isa sasany. Ohatra amin' izany ny isa telo ao amin' ny [[Kristianina]] na ny isa folo ho an' ny [[Sekoly pitagôrisiana|Pitagôrisiana]]. == Anaran' ny isa amin' ny teny malagasy == {| class="wikitable" |+ Fanisana amin' ny teny malagasy ! Sangan' ny folo ! Soratra mahazatra ! Anarana |- | 10⁰ | 1 | [[iray]], [[isa]] |- | 10¹ | 10 | [[folo]] |- | 10² | 100 | [[zato]] |- | 10³ | 1.000 | [[arivo]] |- | 10⁴ | 10.000 | [[alina]] |- | 10⁵ | 100.000 | iray [[hetsy]] |- | 10⁶ | 1.000.000 | iray [[tapitrisa]] |- | | 10.000.000 | folo tapitrisa |- | | 100.000.000 | zato tapitrisa |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |} Marihina etony fa ny marik'isa malagasy dia tapitra eo amin'ny Tapitrisa, izay no maha TAPITRISA azy. Ka manomboka eo indray no miverina amin'ny Iray, Folo, Zato, Arivo, Alina. == Jereo koa == * [[aotra]]/[[Aotra|zerô]] - [[Iray|isa]]/[[iray]]/[[Iray|iraika]] - [[roa]] - [[telo]] - [[efatra]] - [[dimy]] - [[enina]] - [[fito]] - [[valo]] - [[sivy]] * [[folo]] - [[roapolo]] - [[telopolo]] - [[efapolo]] - [[dimampolo]] - [[enimpolo]] - [[fitopolo]] - [[valopolo]] - [[sivifolo]] * [[zato]] - [[arivo]] - [[alina]] - [[hetsy]] - [[tapitrisa]] - [[lavitrisa]] * [[Fanisana amin' ny teny malagasy]] - [[isa]] - [[terehimarika]] - [[mpamaritra isa]] == Rohy ivelany == * Andriamihaja Solonavalona, "[http://tenymalagasy.org/bins/articles?a=fanisanavaovaoandriamihaja Fanisana vaovao]", ''tenymalagasy.org'' * "[https://motmalgache.org/bins/manisa Manisa]", ''motmalgache.org'' [[Sokajy:Fanisana]] mf1b2n1da8gslm9xtvm691zh8x32zcr 0 10989 1150103 1093474 2026-09-01T03:10:59Z ~2026-43677-38 40632 1150103 wikitext text/x-wiki {{coord|-23.532500|-46.791670}} {{infobox tanàna |anarana=Osasco |velarantany= 64,94 |haavo = 792 |isam-ponina= 728.615 |firenena={{BRA}} |faritra= {{Sao Paulo}} |saina=Bandeira de Osasco.svg |sary=Caio Badner - Osasco.JPG }} [[File:SaoPaulo Municip Osasco.svg|thumb|left|Osasco]] '''Osasco''' dia tanàna any [[Brazila]]. == Jereo koa == * [[Brazila]] {{reflist}} {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao São Paulo]] [[Sokajy:São Paulo|*]] d030h6llf6pfp5h7ofizk50p9jvnn27 0 41439 1150102 1029482 2026-08-31T21:01:09Z Ziv 34875 ([[c:GR|GR]]) [[File:Eglise Hatrize.jpg]] → [[File:Église Saint-Martin de Hatrize (vue extérieure).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 1150102 wikitext text/x-wiki {{Coord|49.1925|5.9083}} {{infobox tanàna |tanàna=Hatrize |sary=Église Saint-Martin de Hatrize (vue extérieure).jpg |firenena={{Frantsa}} |faritany=[[Lorraine (region)|Lorraine]] |velarantany=7.4 |isam-ponina=684 |ben'ny tanàna=Jean-Marie Weyland }} I '''Hatrize''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i [[Arrondissement of Briey|Briey]], ao amin'ny departemantan'i [[Meurthe-et-Moselle]], ao amin'ny faritr'i [[Lorraine (region)|Lorraine]], ao [[Frantsa]]. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 54253. I Jean-Marie Weyland no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008&ndash;2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i [[Communauté de communes du Pays de l'Orne]] == Jeografia == Ny isam-ponin'i Hatrize dia 684 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 182 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 236 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.1925° ary 5.9083° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1. == Rohy ivelany == * : Tranonkala * [http://www.communes.com/recherche/?q=Hatrize Eo amin'i www.communes.com] <references/> [[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Meurthe-et-Moselle]] 0hxxgn0anvknr9nqtzh6t287ewodtx7 0 256827 1150100 1126141 2026-08-31T20:42:57Z Ziv 34875 ([[c:GR|GR]]) [[File:Brasão VG.jpg]] → [[File:Brasão de Vargem Grande, MA.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name 1150100 wikitext text/x-wiki {{coord|-3.543060|-43.915830}} {{infobox tanàna |anarana = Vargem Grande |velarantany =1.957,7 |fanjakana = {{Maranhão}} |isam-ponina = 43.261 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =Igreja Matriz de Vargem Grande MA.jpg |saina =Brasão de Vargem Grande, MA.jpg }} [[File:Maranhao Municip VargemGrande.svg|thumb|left|Vargem Grande]] '''Vargem Grande''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i {{Maranhão}} ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 43.261 mponina tamin'ny taona 2012. == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Maranhão]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat|Vargem Grande (Maranhão)}} [[sokajy:Tanàna ao Maranhão]] o0hbbo9l8kqq01at1sm4qbdlkqrpebt 0 264875 1150108 1072163 2026-09-01T10:10:29Z Thelezifor 15140 Nanala ny fanavaozana [[Special:Diff/1072163|1072163]] nataon'i [[Special:Contributions/41.213.235.225|41.213.235.225]] ([[User talk:41.213.235.225|dinika]]) 1150108 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ecce homo by Antonio Ciseri (1).jpg|vignette|295x295px|''Ecce homo'' ("Indro ny lehilahy"), sary nataon'i Antonio Ciseri. Maneho an'i Jesoa avy any Nazareta amin'ny mponin'i Jerosalema i Pontio Pilato.]] I '''Pôntio Pilato''' dia lehilahy rômana, governora na prôkoratôra rômana nanapaka ny faritany rômanan' i [[Jodea]] (na Jodia) tamin' ny andro nanapahan' ny emperora [[Tiberio (emperora)|Tiberio]], nandritra ny 11 taona, teo anelanelan' ny taona 26 sy 36. Niverina tany [[Rôma Taloha|Rôma]] izy tamin' ny faran' ny taona 36 na tamin' ny fiantombohan' ny taona 37. ''Pontius Pilatus'' no anarany amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]]. Nanana fahefan' ny mpitsara ny governoran' i Jodea, nefa anjaran' ny [[Sanedrina|Sinedriôna]] ny raharaham-pitsarana momba ny [[Jodaisma|fivavahana jiosy]]. Araka ny [[Filazantsara]] dia i Pilato no nitsarana an' i [[Jesoa]] (na Jesosy) ka nandidy ny hanameloana azy ho faty amin' ny alalan' ny [[Fanomboana an' i Jesoa|fanomboana]] amin' ny [[hazo fijaliana]], araka ny fanapahan-kevitry ny Sinedriôna rehefa avy nitsara azy noho ny fiampangan' ny Jiosy (na Jody) azy ho niteny ratsy an' Andriamanitra, na dia niaiky ny maha tsy mana-tsiny an' i Jesoa aza i Pilato. Tsy fantatra marina izay tena niafaran' i Pilato. Araka ny filazàn' i [[Eosebio avy any Kaisaria]] (mpahay tantara sy teôlôjiana) dia maty namono tena tao amin' ny lohasahan' i Rôdano (frantsay: ''Rhône'') i Pilato. Araka ny lovantsofina hafa dia maty maritira tao Rôma izy. Mihevitra azy sy ny vadiny ho maritiora ka mankalaza izany amin' ny 25 Jona ny [[Fiangonana ortodoksa teoahedo etiopiana|Fiangonana etiôpiana ôrtôdôksa]]. 6jgnltck1ii3xyumll5whvathbb9ftg 1150109 1150108 2026-09-01T10:11:34Z Thelezifor 15140 1150109 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ecce homo by Antonio Ciseri (1).jpg|vignette|295x295px|''Ecce homo'' ("Indro ny lehilahy"), sary nataon'i Antonio Ciseri. Maneho an'i Jesoa avy any Nazareta amin'ny mponin'i Jerosalema i Pontio Pilato.]] I '''Pôntio Pilato''' dia lehilahy rômana, governora na prôkoratôra rômana nanapaka ny faritany rômanan' i [[Jodea]] (na Jodia) tamin' ny andro nanapahan' ny emperora [[Tiberio (emperora)|Tiberio]], nandritra ny 11 taona, teo anelanelan' ny taona 26 sy 36. Niverina tany [[Rôma Taloha|Rôma]] izy tamin' ny faran' ny taona 36 na tamin' ny fiantombohan' ny taona 37. ''Pontius Pilatus'' no anarany amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]]. Nanana fahefan' ny mpitsara ny governoran' i Jodea, nefa anjaran' ny [[Sanedrina|Sinedriôna]] ny raharaham-pitsarana momba ny [[Jodaisma|fivavahana jiosy]]. Araka ny [[Filazantsara]] dia i Pilato no nitsarana an' i [[Jesoa]] (na Jesosy) ka nandidy ny hanameloana azy ho faty amin' ny alalan' ny [[Fanomboana an' i Jesoa|fanomboana]] amin' ny [[hazo fijaliana]], araka ny fanapahan-kevitry ny Sinedriôna rehefa avy nitsara azy noho ny fiampangan' ny Jiosy (na Jody) azy ho niteny ratsy an' Andriamanitra, na dia niaiky ny maha tsy mana-tsiny an' i Jesoa aza i Pilato. Tsy fantatra marina izay tena niafaran' i Pilato. Araka ny filazàn' i [[Eosebio avy any Kaisaria]] (mpahay tantara sy teôlôjiana) dia maty namono tena tao amin' ny lohasahan' i Rôdano (frantsay: ''Rhône'') i Pilato. Araka ny lovantsofina hafa dia maty maritira tao [[Rôma Taloha|Rôma]] izy. Mihevitra azy sy ny vadiny ho maritiora ka mankalaza izany amin' ny 25 Jona ny [[Fiangonana ortodoksa teoahedo etiopiana|Fiangonana etiôpiana ôrtôdôksa]]. r6kjavmymvpnw425d9el7fiqy3n9ecb 1150110 1150109 2026-09-01T10:13:57Z Thelezifor 15140 Nanalehibe sary 1150110 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ecce homo by Antonio Ciseri (1).jpg|vignette|366x366px|''Ecce homo'' ("Indro ny lehilahy"), sary nataon' i Antonio Ciseri. Maneho an' i Jesoa avy any Nazareta amin'ny mponin' i [[Jerosalema (Andro Taloha)|Jerosalema]] i Pontio Pilato.]] I '''Pôntio Pilato''' dia lehilahy rômana, governora na prôkoratôra rômana nanapaka ny faritany rômanan' i [[Jodea]] (na Jodia) tamin' ny andro nanapahan' ny emperora [[Tiberio (emperora)|Tiberio]], nandritra ny 11 taona, teo anelanelan' ny taona 26 sy 36. Niverina tany [[Rôma Taloha|Rôma]] izy tamin' ny faran' ny taona 36 na tamin' ny fiantombohan' ny taona 37. ''Pontius Pilatus'' no anarany amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]]. Nanana fahefan' ny mpitsara ny governoran' i Jodea, nefa anjaran' ny [[Sanedrina|Sinedriôna]] ny raharaham-pitsarana momba ny [[Jodaisma|fivavahana jiosy]]. Araka ny [[Filazantsara]] dia i Pilato no nitsarana an' i [[Jesoa]] (na Jesosy) ka nandidy ny hanameloana azy ho faty amin' ny alalan' ny [[Fanomboana an' i Jesoa|fanomboana]] amin' ny [[hazo fijaliana]], araka ny fanapahan-kevitry ny Sinedriôna rehefa avy nitsara azy noho ny fiampangan' ny Jiosy (na Jody) azy ho niteny ratsy an' Andriamanitra, na dia niaiky ny maha tsy mana-tsiny an' i Jesoa aza i Pilato. Tsy fantatra marina izay tena niafaran' i Pilato. Araka ny filazàn' i [[Eosebio avy any Kaisaria]] (mpahay tantara sy teôlôjiana) dia maty namono tena tao amin' ny lohasahan' i Rôdano (frantsay: ''Rhône'') i Pilato. Araka ny lovantsofina hafa dia maty maritira tao [[Rôma Taloha|Rôma]] izy. Mihevitra azy sy ny vadiny ho maritiora ka mankalaza izany amin' ny 25 Jona ny [[Fiangonana ortodoksa teoahedo etiopiana|Fiangonana etiôpiana ôrtôdôksa]]. jzbheaerfpmrdmmb22355fhths4an2f 0 279902 1150098 1149298 2026-08-31T16:26:52Z ~2026-47325-04 40891 /* */ 1150098 wikitext text/x-wiki Ny '''Andrianamboninolona''' dia [[andriana]] [[merina]], taranak' [[Andrianamboninolona]], zana-drahalahin-dray no rafozan' ny mpanjaka [[Ralambo]]. Iray amin’ ireo antanantohatr’ andriana fito nisy tao Imerina talohan’ ny taona 1896 izany. Atao hoe '''Zanakambony''' koa izy ireo”. Antanantohatr' andriana eo anelanelan' ny [[Andriandranando]] sy ny [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] ny Andrianamboninolona. Tato aoriana dia nantsoina ho [[Andrianteloray]] ny Andriandranando sy ny Andriantompokoindrindra ary ny Andrianamboninolona. == Ny firazananan' ny taranak' Andrianamboninolona == Ny zanaka amam-paran’ Andrianamboninolona dia tsy Andrianamboninolona avokoa ny firazanany. === Ireo nanaiky hatao hoe Andrianamboninolona === ==== Ny taranak' ireo zanakalahin' Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka ==== Ny taranak’ ireo zanakalahin’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka, dia ny terak’ Andriantomponarivo, ny terak’ Andriakafazaka ary ny terak’ Andriatompoinarivo mitoetra ao Ambohitrandriananahary akaikin’ i [[Alasora]], [[Ambohitromby]] (Ambohitrombihavana), Kilonjy, Ambonisoa, [[Fieferana]] ary ny vohitra miaraka aminy toa an’ Ambohitriniandriana, Ambohipiainana, Andranomanjaka, Viliahazo, sns dia nataon-dRalambo ho andrianamboninolona ny firazanany. Ary izay andrianamboninolona avy eo ka nafindra monina na nifindra monina dia mbola andrianamboninolona no firazanany. ==== Ny tarana-dRalambo sy Ratsitohininamanjaka ==== Ny tarana-dRalambo sy Ratsitohininamanjaka, izay sady zanaka vavin’ Andrianamboninolona sy Rafotsindrindramanjaka no renin’ny mpanjaka Andrianjaka, dia tsy mba natao ho andrianamboninolona fa nataon-dRalambo ho “zanakandriana mahazo manjaka” ny firazanany. Andrianjaka sy ny doriany izay tato aoriana nosokajian’ Andriamasinavalona ho terak’ Ifohiloha mizara ho antanantohatra zanakandriana, zazamarolahy ary [[andriamasinavalona]]. ==== Ny taranak' Andrianamboninolona sy Rabefaravolamanjaka ==== Ny taranak’ Andrianamboninolona sy Rabefaravolamanjaka dia tsy mba natao ho andrianamboninolona ny firazanany fa nataon-dRalambo ho “zanakandriana mandrakizay mahazo manjaka” afohezina hoe Andriandoriamanjaka. Anefa ireo Andriandoriamanjaka tompon’ Ambohibe akaikin' Ambohibeloma ao avaratr' Arivonimamo any Imamo dia mitonona ho andrianamboninolona ihany. === Ny tsy nanaiky ny hatao hoe Andrianamboninolona === ==== Ny tsy nanaiky ny hatao hoe Andrianamboninolona ==== Fa nisy koa teo [[Alasora]] (sa Ambohitrandriananahary?) zafin’ Andriamananitany, na taranak’ Andrianamboninolona avy amin’ Andriantomponarivo lahimatoa hoy ny [[lovantsofina]] hafa, no tsy nanaiky ny nanaovan-dRalambo azy ho Andrianamboninolona ny firazanany fa nanasokajy ny tenany ho “Zanakandriana mahazo manjaka”, koa ny anaran’ izy ireo aza dia nasiany hoe “manjaka” dia Andrianonimanjakatany, Ramanjaka sy Ramanalinarivo mianadahy izany. Koa nandao an’ i Alasora izy ireo tamin’ ny nanjakan-dRalambo ary nianatsimo tany [[Betsileo]] koa tonga mpanjaka voalohany tao Andratsay. Ary izy ireo dia tsy mitonon-tena ho Andrianamboninolona mihitsy mandraka ankehitriny fa Zanakandriana no firazanany hatrizay ka hatramin' ny niakaran' [[Andrianampoinimerina]] teo amin' ny fanjakana na dia taranak’ Andriamananitany aza izy ireo. ==== Ny natao hoe Zanadralambo ==== Fa ny Zana-dRambavy ao [[Masindray]] ambadik’Ambohimanambola, na dia zanaka nateraky ny mpanjaka Ralambo sy Ratomponivololona zanak’ Andrianamboninolona vavy aza i Rambavy, dia tsy mba natao ho Andrianamboninolona ny firazanany fa nataon’ Andrianampoinimerina taty aoriana ho “[[Zanadralambo]]” izy ireo. ==== Ireo mitonona ho Andrianamboninolona ==== Ny terak’ Andriamitondra rahalahin’ Andrianamboninolona dia nitonona fa Andrianamboninolona no firazanany anefa ny lovantsofina hafa dia milaza fa na dia noken’ ny mpanjaka nifandimby aza ny maha-taranak’ Andriamananitany ny terak’ Andriamitondra dia tsy nomena ny firazanana Andrianamboninolona izy ireo saingy natao ho manan-tantara, koa izy ireo ihany no mahazo mikasika ny taolambalo anaty trano masina aty Imerina nanomboka tamin’ Andrianampoinimerina. Misy kosa ny tera-dRalambo izay milaza fa tsy Zanadralambo ny firazanany fa Andrianamboninolona dia ny sasany amin’ ny terak’ i Manandriana izany. === Ny toerana ahitana ny Andrianamboninolona === ==== Ao Ambohitrandriananahary sy Ambohitrombihavana ==== Tamin’ ny nanjakan’ [[Andriamanelo]] (talohan’ ny taona 1575) dia teo Ambohitrandriananahary akaikin’ i [[Alasora]], teo amin’ Andriamananitany rainy, no nonina ny andriandahy [[Andrianamboninolona]]. Rehefa novonoin’ ny mpanjaka Andriamanelo i Andriamananitany rahalahiny dia nandositra niala teo Ambohitrandriananahary-Alasora i Andrianamboninolona ka nifindra nonina teo Analamanitra nantsoina hoe Ambohitralatenina. Tato aoriana dia nomen’ Andriamanelo ho zara-tanin’ Andrianamboninolona, ankoatra an’ Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora, i Ambohitralantenina saingy novainy anarana ho Ambohitrombihavana. Teo Andrianamboninolona sy Rafotsindrindramanjaka vadiny no nonina ary maro no teraka teo ireo zanany. Misy fotoana anefa Andrianamboninolona mitoetra amin-dRabefaravolamanjaka sy ireo zanany hafa teo Ambohitrandriananahary avaratr’ Ambohidrabiby, koa izy Andrianamboninolona no nanao io anaram-bohitra eo avaratr’ Ambohidrabiby io ho fitadidiana ny maha iray io vohitra io amin’ Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora izay zara-taniny rahateo. ==== Hatreo Ambohitrombihavana ka hatrany Kilonjy sy Ankorombe ==== Rehefa lasa vadin-dRalambo i Ratsitohininamanjaka Ratompokoandriambavy zanak’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka dia nitarin-dRalambo ny zara-tanin’ Andrianamboninolona rafozan-dahiny ka ankoatr’ Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora sy Ambohitrombihavana, dia nomen-dRalambo an’ Andrianamboninolona rafozany ny tampon-tanety mitomandavana hatreo Ambohitrombihavana mianavaratra hatrany Kilonjy sy ny manodidina. Araka izany, teo anelanelan' ny zara-tanin' ny [[Andriandranando]] sy ny zara-tanin' ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] no nisy ny zara-tanin' ny Andrianamboninolona. Teo amin’ ny lapan’ Ambohidrabiby renivohim-panjakany kosa anefa no namponenin-dRalambo i Ratsitohininamanjaka vadiny sy ny zanany (fa rehefa lehibe nahasaraka ireo zana-dRatsitohininamanjaka vao napetrany tamin’ ny vohitra hafa). Teo Ambohidrabiby koa, amin’ ny faritra avaratry ny lapany, no namponenin-dRalambo noho ny antony manokana ireo [[Andriandoriamanjaka]] zanak’ Andrianamboninolona tamin-dRabefaravolamanjaka ary ry Andriantomponarivo telo mirahalahy anadahin-dRatsitohininamanjaka izay zanak’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka. Ireo anadahin-dRatsitohininamanjaka ireo moa dia tsy nahazo zara-tany teo Ambohidrabiby (anefa Ratsitohininamanjaka dia nafenina teo Ambohidrabiby rehefa niamboho). Nony tato aoriana dia nafindran-dRalambo avy eo Ambohidrabiby honina amin’ ny zara-tanin’ Andrianamboninolona i Andriantomponarivo telo mirahalahy sy ny fianakaviany. Tamin’ izany dia i Andriantomponarivo lahimatoan’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka, no napetra-dRalambo teo Kilonjy sy Ambonisoa izay faritra avaratra indrindra amin’ ny zara-tanin’ Andrianamboninolona. Ireo rahalahin’ Andriantomponarivo kosa dia niparitaka teo Ambohitriniandriana, Ambohitrombihavana sy Ambohitrandriananahary. Nisy tamin’ny terak’ Andriantomponarivo anefa no tsy nanaiky ho eo Kilonjy fa nonina teo Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora. Andriantomponarivo sy ny taranany vitsivitsy anefa tsy nonina ela teo Kilonjy fa nidina tety ambany andrefana teo Ankorombe ka nonina tanteraka teo (anefa izy dia nafenina ao Kilonjy ihany rehefa niamboho). Fa ny zanany roa lahy natao hoe Andrianolonantonandriana sy Andriandranotolo tsy mba nanaraka azy teo Ankorombe fa nijanona nonina teo Kilonjy. Marihina anefa fa tato aoriana, nisy tamin’ ny faritra atsimo-andrefana amin’ ny vohitra Kilonjy no lasan’ ny Zanadralambo. Nisy taranak’ Andriatomponarivo niaraka nonina tamin’ Andriatomponarivo teo Ankorombe anefa no efa nanorim-pasana teo Ankorombe koa nisy tamin’ izy ireo no niala teo Ankorombe ka lasa nifindra monina nianavaratra koa natao ho Ankorokely no anaran’ ny vohitra misy azy any avaratra io ho fahatsiarovany an’ Ankorombe. Tamin’ Andriambelomasina kosa dia nidina avy eo Kilonjy ireo zanaka amam-paran’ Andriantomponarivo dia ny terak’ Andriantompomanarivo sy ny terak’ Andriandranofolo koa nijanona sy nanorim-ponenana teo Ankorombe izay novaina anarana tamin’ io fidinana io ho Fiaferana. ==== Faritr' Antananarivo ==== Tamin’ ny nanjakan’ [[Andriamasinavalona]] sy [[Andrianampoinimerina]] dia nisy tamin’ ireo Andrianamboninolona no nahazo zara-tany teo Antananarivo dia ny faritra avaratr’ Ambohitantely ao antsinanan’ Andohalo, teo Antsakaviro sy Antanimora, ny faritra antsinanan’ i Faravohitra hatreo Ampandrana ka hatrany Ampasandratsarahoby, teo Ambohimanga, teo Anosimanjaka, tao atsimon’ Ambohibao Atsimo, teo Amboniloha, Ankadindramamy, Imerimandroso, Ambohinime, Isoavinimerina, ary amin’ny faritra maro hafa. == Ny asan' ny Andrianamboninolona == Ny Andrianamboninolona dia tsy nanana taozavatra tena nampiavaka azy na dia nanavana azy aza ny [[tenona]] landy. Ny Andrianamboninolona koa dia nanana [[Sampy (malagasy)|sampy]] natao hoe “Rabehaza”, iray amin’ ny sampy 12 masina ka teo Kilonjy no notezaina io sampy io hatramin’ ny nandoroana ny sampy masina. Ary farany, ny lehibe indrindra dia tsy amin’ ny maha-mpanjaka an-dRalambo rainy akory no nahazoan’ Andrianjaka nanjaka nandimby an-dRalambo fa avy amin-dRatsitohininamanjaka reniny. Arak’ izany, raha saika mpampita hasina no anjaran’ ny vehivavy vadin’ ny mpanjaka taty Imerina, i Ratsitohininamanjaka zanaka vavin’ Andrianamboninolona kosa dia niavaka satria dia ny fanjakana no nampitainy tamin’ Andrianjaka raha nanambady an-dRalambo izy. == Jereo koa == * [[Zanakandriana]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] * [[Andriandranando]] * [[Zanadralambo]] * [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]] * [[Zazamarolahy]] * [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] qhmvgfc2kiguzib8axahiptl5smwmll 1150099 1150098 2026-08-31T16:28:16Z ~2026-47325-04 40891 /* Ny taranak' ireo zanakalahin' Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka */ 1150099 wikitext text/x-wiki Ny '''Andrianamboninolona''' dia [[andriana]] [[merina]], taranak' [[Andrianamboninolona]], zana-drahalahin-dray no rafozan' ny mpanjaka [[Ralambo]]. Iray amin’ ireo antanantohatr’ andriana fito nisy tao Imerina talohan’ ny taona 1896 izany. Atao hoe '''Zanakambony''' koa izy ireo”. Antanantohatr' andriana eo anelanelan' ny [[Andriandranando]] sy ny [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] ny Andrianamboninolona. Tato aoriana dia nantsoina ho [[Andrianteloray]] ny Andriandranando sy ny Andriantompokoindrindra ary ny Andrianamboninolona. == Ny firazananan' ny taranak' Andrianamboninolona == Ny zanaka amam-paran’ Andrianamboninolona dia tsy Andrianamboninolona avokoa ny firazanany. === Ireo nanaiky hatao hoe Andrianamboninolona === ==== Ny taranak' ireo zanakalahin' Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka ==== Ny taranak’ ireo zanakalahin’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka, dia ny terak’ Andriantomponarivo, ny terak’ Andriakafazaka ary ny terak’ Andriatompoinarivo mitoetra ao Ambohitrandriananahary akaikin’ i [[Alasora]], Ambohitrombihavana, Kilonjy, Ambonisoa, [[Fieferana]] ary ny vohitra miaraka aminy toa an’ Ambohitriniandriana, Ambohipiainana, Andranomanjaka, Viliahazo, sns dia nataon-dRalambo ho andrianamboninolona ny firazanany. Ary izay andrianamboninolona avy eo ka nafindra monina na nifindra monina dia mbola andrianamboninolona no firazanany. ==== Ny tarana-dRalambo sy Ratsitohininamanjaka ==== Ny tarana-dRalambo sy Ratsitohininamanjaka, izay sady zanaka vavin’ Andrianamboninolona sy Rafotsindrindramanjaka no renin’ny mpanjaka Andrianjaka, dia tsy mba natao ho andrianamboninolona fa nataon-dRalambo ho “zanakandriana mahazo manjaka” ny firazanany. Andrianjaka sy ny doriany izay tato aoriana nosokajian’ Andriamasinavalona ho terak’ Ifohiloha mizara ho antanantohatra zanakandriana, zazamarolahy ary [[andriamasinavalona]]. ==== Ny taranak' Andrianamboninolona sy Rabefaravolamanjaka ==== Ny taranak’ Andrianamboninolona sy Rabefaravolamanjaka dia tsy mba natao ho andrianamboninolona ny firazanany fa nataon-dRalambo ho “zanakandriana mandrakizay mahazo manjaka” afohezina hoe Andriandoriamanjaka. Anefa ireo Andriandoriamanjaka tompon’ Ambohibe akaikin' Ambohibeloma ao avaratr' Arivonimamo any Imamo dia mitonona ho andrianamboninolona ihany. === Ny tsy nanaiky ny hatao hoe Andrianamboninolona === ==== Ny tsy nanaiky ny hatao hoe Andrianamboninolona ==== Fa nisy koa teo [[Alasora]] (sa Ambohitrandriananahary?) zafin’ Andriamananitany, na taranak’ Andrianamboninolona avy amin’ Andriantomponarivo lahimatoa hoy ny [[lovantsofina]] hafa, no tsy nanaiky ny nanaovan-dRalambo azy ho Andrianamboninolona ny firazanany fa nanasokajy ny tenany ho “Zanakandriana mahazo manjaka”, koa ny anaran’ izy ireo aza dia nasiany hoe “manjaka” dia Andrianonimanjakatany, Ramanjaka sy Ramanalinarivo mianadahy izany. Koa nandao an’ i Alasora izy ireo tamin’ ny nanjakan-dRalambo ary nianatsimo tany [[Betsileo]] koa tonga mpanjaka voalohany tao Andratsay. Ary izy ireo dia tsy mitonon-tena ho Andrianamboninolona mihitsy mandraka ankehitriny fa Zanakandriana no firazanany hatrizay ka hatramin' ny niakaran' [[Andrianampoinimerina]] teo amin' ny fanjakana na dia taranak’ Andriamananitany aza izy ireo. ==== Ny natao hoe Zanadralambo ==== Fa ny Zana-dRambavy ao [[Masindray]] ambadik’Ambohimanambola, na dia zanaka nateraky ny mpanjaka Ralambo sy Ratomponivololona zanak’ Andrianamboninolona vavy aza i Rambavy, dia tsy mba natao ho Andrianamboninolona ny firazanany fa nataon’ Andrianampoinimerina taty aoriana ho “[[Zanadralambo]]” izy ireo. ==== Ireo mitonona ho Andrianamboninolona ==== Ny terak’ Andriamitondra rahalahin’ Andrianamboninolona dia nitonona fa Andrianamboninolona no firazanany anefa ny lovantsofina hafa dia milaza fa na dia noken’ ny mpanjaka nifandimby aza ny maha-taranak’ Andriamananitany ny terak’ Andriamitondra dia tsy nomena ny firazanana Andrianamboninolona izy ireo saingy natao ho manan-tantara, koa izy ireo ihany no mahazo mikasika ny taolambalo anaty trano masina aty Imerina nanomboka tamin’ Andrianampoinimerina. Misy kosa ny tera-dRalambo izay milaza fa tsy Zanadralambo ny firazanany fa Andrianamboninolona dia ny sasany amin’ ny terak’ i Manandriana izany. === Ny toerana ahitana ny Andrianamboninolona === ==== Ao Ambohitrandriananahary sy Ambohitrombihavana ==== Tamin’ ny nanjakan’ [[Andriamanelo]] (talohan’ ny taona 1575) dia teo Ambohitrandriananahary akaikin’ i [[Alasora]], teo amin’ Andriamananitany rainy, no nonina ny andriandahy [[Andrianamboninolona]]. Rehefa novonoin’ ny mpanjaka Andriamanelo i Andriamananitany rahalahiny dia nandositra niala teo Ambohitrandriananahary-Alasora i Andrianamboninolona ka nifindra nonina teo Analamanitra nantsoina hoe Ambohitralatenina. Tato aoriana dia nomen’ Andriamanelo ho zara-tanin’ Andrianamboninolona, ankoatra an’ Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora, i Ambohitralantenina saingy novainy anarana ho Ambohitrombihavana. Teo Andrianamboninolona sy Rafotsindrindramanjaka vadiny no nonina ary maro no teraka teo ireo zanany. Misy fotoana anefa Andrianamboninolona mitoetra amin-dRabefaravolamanjaka sy ireo zanany hafa teo Ambohitrandriananahary avaratr’ Ambohidrabiby, koa izy Andrianamboninolona no nanao io anaram-bohitra eo avaratr’ Ambohidrabiby io ho fitadidiana ny maha iray io vohitra io amin’ Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora izay zara-taniny rahateo. ==== Hatreo Ambohitrombihavana ka hatrany Kilonjy sy Ankorombe ==== Rehefa lasa vadin-dRalambo i Ratsitohininamanjaka Ratompokoandriambavy zanak’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka dia nitarin-dRalambo ny zara-tanin’ Andrianamboninolona rafozan-dahiny ka ankoatr’ Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora sy Ambohitrombihavana, dia nomen-dRalambo an’ Andrianamboninolona rafozany ny tampon-tanety mitomandavana hatreo Ambohitrombihavana mianavaratra hatrany Kilonjy sy ny manodidina. Araka izany, teo anelanelan' ny zara-tanin' ny [[Andriandranando]] sy ny zara-tanin' ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] no nisy ny zara-tanin' ny Andrianamboninolona. Teo amin’ ny lapan’ Ambohidrabiby renivohim-panjakany kosa anefa no namponenin-dRalambo i Ratsitohininamanjaka vadiny sy ny zanany (fa rehefa lehibe nahasaraka ireo zana-dRatsitohininamanjaka vao napetrany tamin’ ny vohitra hafa). Teo Ambohidrabiby koa, amin’ ny faritra avaratry ny lapany, no namponenin-dRalambo noho ny antony manokana ireo [[Andriandoriamanjaka]] zanak’ Andrianamboninolona tamin-dRabefaravolamanjaka ary ry Andriantomponarivo telo mirahalahy anadahin-dRatsitohininamanjaka izay zanak’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka. Ireo anadahin-dRatsitohininamanjaka ireo moa dia tsy nahazo zara-tany teo Ambohidrabiby (anefa Ratsitohininamanjaka dia nafenina teo Ambohidrabiby rehefa niamboho). Nony tato aoriana dia nafindran-dRalambo avy eo Ambohidrabiby honina amin’ ny zara-tanin’ Andrianamboninolona i Andriantomponarivo telo mirahalahy sy ny fianakaviany. Tamin’ izany dia i Andriantomponarivo lahimatoan’ Andrianamboninolona tamin-dRafotsindrindramanjaka, no napetra-dRalambo teo Kilonjy sy Ambonisoa izay faritra avaratra indrindra amin’ ny zara-tanin’ Andrianamboninolona. Ireo rahalahin’ Andriantomponarivo kosa dia niparitaka teo Ambohitriniandriana, Ambohitrombihavana sy Ambohitrandriananahary. Nisy tamin’ny terak’ Andriantomponarivo anefa no tsy nanaiky ho eo Kilonjy fa nonina teo Ambohitrandriananahary akaikin’ i Alasora. Andriantomponarivo sy ny taranany vitsivitsy anefa tsy nonina ela teo Kilonjy fa nidina tety ambany andrefana teo Ankorombe ka nonina tanteraka teo (anefa izy dia nafenina ao Kilonjy ihany rehefa niamboho). Fa ny zanany roa lahy natao hoe Andrianolonantonandriana sy Andriandranotolo tsy mba nanaraka azy teo Ankorombe fa nijanona nonina teo Kilonjy. Marihina anefa fa tato aoriana, nisy tamin’ ny faritra atsimo-andrefana amin’ ny vohitra Kilonjy no lasan’ ny Zanadralambo. Nisy taranak’ Andriatomponarivo niaraka nonina tamin’ Andriatomponarivo teo Ankorombe anefa no efa nanorim-pasana teo Ankorombe koa nisy tamin’ izy ireo no niala teo Ankorombe ka lasa nifindra monina nianavaratra koa natao ho Ankorokely no anaran’ ny vohitra misy azy any avaratra io ho fahatsiarovany an’ Ankorombe. Tamin’ Andriambelomasina kosa dia nidina avy eo Kilonjy ireo zanaka amam-paran’ Andriantomponarivo dia ny terak’ Andriantompomanarivo sy ny terak’ Andriandranofolo koa nijanona sy nanorim-ponenana teo Ankorombe izay novaina anarana tamin’ io fidinana io ho Fiaferana. ==== Faritr' Antananarivo ==== Tamin’ ny nanjakan’ [[Andriamasinavalona]] sy [[Andrianampoinimerina]] dia nisy tamin’ ireo Andrianamboninolona no nahazo zara-tany teo Antananarivo dia ny faritra avaratr’ Ambohitantely ao antsinanan’ Andohalo, teo Antsakaviro sy Antanimora, ny faritra antsinanan’ i Faravohitra hatreo Ampandrana ka hatrany Ampasandratsarahoby, teo Ambohimanga, teo Anosimanjaka, tao atsimon’ Ambohibao Atsimo, teo Amboniloha, Ankadindramamy, Imerimandroso, Ambohinime, Isoavinimerina, ary amin’ny faritra maro hafa. == Ny asan' ny Andrianamboninolona == Ny Andrianamboninolona dia tsy nanana taozavatra tena nampiavaka azy na dia nanavana azy aza ny [[tenona]] landy. Ny Andrianamboninolona koa dia nanana [[Sampy (malagasy)|sampy]] natao hoe “Rabehaza”, iray amin’ ny sampy 12 masina ka teo Kilonjy no notezaina io sampy io hatramin’ ny nandoroana ny sampy masina. Ary farany, ny lehibe indrindra dia tsy amin’ ny maha-mpanjaka an-dRalambo rainy akory no nahazoan’ Andrianjaka nanjaka nandimby an-dRalambo fa avy amin-dRatsitohininamanjaka reniny. Arak’ izany, raha saika mpampita hasina no anjaran’ ny vehivavy vadin’ ny mpanjaka taty Imerina, i Ratsitohininamanjaka zanaka vavin’ Andrianamboninolona kosa dia niavaka satria dia ny fanjakana no nampitainy tamin’ Andrianjaka raha nanambady an-dRalambo izy. == Jereo koa == * [[Zanakandriana]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] * [[Andriandranando]] * [[Zanadralambo]] * [[Zanadralambo amin' Andrianjaka]] * [[Zazamarolahy]] * [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] * [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] * [[Andrianamboninolona (foko)|Andrianamboninolona]] 6q5gblrol27h8gds58rgz2tjh65377e 0 281069 1150101 1040110 2026-08-31T20:47:38Z EmausBot 2486 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Brontosaurus]] 1150101 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Brontosaurus]] 7ds9uc5jpt7yn7q454pxfixc1qr54vz 0 282349 1150104 1082629 2026-09-01T03:20:15Z ~2026-43677-38 40632 1150104 wikitext text/x-wiki {{coord|51|20|N|12|22|E}} {{infobox tanàna |tanàna=Leipzig |firenena={{Alemaina}} |isam-ponina=605407 |velarantany= |fanjakana = [[Sachsen]] |ben'ny tanàna=[[:de:Burkhard Jung|Burkhard Jung]] |sary=Leipzig Fockeberg Zentrum.jpg }} I '''Leipzig''' (vakio hoe "laipsik" na "laipsish") dia tanàna-boriborintany any [[Alemaina]], ao avaratra-andrefan' ny Landan' i {{Sachsen}} ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Saxe''). Misy mponina miisa 605 407 izy. Izy no tanàna be mponina indrindra any Alemaina Atsinanana aorian' i [[Berlin]], sady tanàna fahafolo ao amin' ity firenena ity. ==Baolina kitra== *[[RB Leipzig]] ([[Bundesliga|ligy faha-1]]) == Jereo koa == * [[Lisitry ny tanàna any Alemaina]] '''Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron' i [[Martin Lotera]]:''' * [[Altenburg]] - [[Augsburg]] - [[Eisenach]] - [[Eisleben]] - [[Erfurt]] - [[Königsberg]] - [[Leipzig]] - [[Liebenwerda]] - [[Magdeburg]] - [[Marburg]] - [[Mohrungen]] - [[Speyer]] - [[Strasburg (Uckermark)|Strasburg]] - [[Wachsdorf]] - [[Wittenberg]] - [[Worms (Alemaina)|Worms]] *[[Lisitra ny tanàna ny Alemaina]] {{reflist}} {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Alemaina]] [[Sokajy:Tanàna ao Sachsen]] 8lfbud96i72lygyotntwpj9tj089dhk 4 297414 1150105 1132324 2026-09-01T07:39:13Z Bot-Jagwar 2168 +Vaovao androany 1 Septambra 2026 1150105 wikitext text/x-wiki ; 1 Septambra 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:nah:|nah.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000}}. ; 10 Martsa 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:su:|su.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}. ; 21 Febroary 2026 * Ny isan'ny pejim-botoatiny ao amin'i [[:wikt:tr:|tr.wiktionary]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 8 Febroary 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:my:|my.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 17 Janoary 2026 * Ny isan'ny mpikambana ao amin'i [[:w:sv:|sv.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 10 Janoary 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:vi:|vi.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000000}}. ; 7 Janoary 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:new:|new.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. bvxss8o0rrlc7q1h2he399nbyx6dqzo 0 301400 1150106 1150052 2026-09-01T08:00:12Z Thelezifor 15140 Loharano 1150106 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]], ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Apetaka amin' ny [[ratra]], amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]], ary manamaivana fanaintainana. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]], ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]], ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]], ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny tebiteby, ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]] sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]] samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]. ==== Fampiasana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa azo ampiasaina hitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]], ny [[angorosy]], ny [[diabeta]], ny [[aretin' aty]] sasany, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana dia manondro fa antiôksida, miaro ny aty, mampihena [[glisemia]], miady amin' ny [[tazomoka]], ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == 8i8hyjluaxqgemonncwcioq11kqvb45 1150111 1150106 2026-09-01T10:59:12Z Thelezifor 15140 Loharano 1150111 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]], ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''www.sciencedirect.com''</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Apetaka amin' ny [[ratra]], amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]], ary manamaivana fanaintainana. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]], ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]], ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]], ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny tebiteby, ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]] sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]] samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]. ==== Fampiasana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa azo ampiasaina hitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]], ny [[angorosy]], ny [[diabeta]], ny [[aretin' aty]] sasany, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana dia manondro fa antiôksida, miaro ny aty, mampihena [[glisemia]], miady amin' ny [[tazomoka]], ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == dercgge7icach8nkak7vl7sik6aqiis 2 301838 1150096 2026-08-31T12:03:09Z SyGasy 40887 Ny fihafiana dia tsy maintsy hisy raha te handroso isika, na iza na iza hilaza hoe hanao fikarohana ny tombontsoan’ny Malagasy, nefa tsy hilaza izany dia ataoko fa manao ronono an-tavy fotsiny. 1150096 wikitext text/x-wiki == FANAZAVANA MOMBA NY FOKONOLONA == === TSY AZO ZARAZARAINA NY FIRENENA === ==== Lahateny nataon’ny minisitry ny atitany RATSIMANDRAVA Richard mikasika ny « fédéralisme », nivoaka tamin’ny gazety Vaovao laharana 865, zoma 6 jolay 1973. ==== 7rt8u7wns9mk0cybagx1x6hd5397i8w