Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Wikipedia:Vaovao 4 6929 1150169 1150087 2026-09-03T06:59:57Z Raclewp 40856 Famintinana ny vaovao mahakasika ny lanjan'ny teny malagasy 1150169 wikitext text/x-wiki <!-- Fitsipika momban'ny fanovana ny fizarana "VAOVAO" : 0. Aza kitihana ity zavatra ity. 1. Apetraho ny daty nitrangan'ilay vaovao. 2. Ataovy amin'ny soramahia ny zava-nitranga. 3. Vaovao izay erak'izao tontolo izao hapetraka. EO AMBANY EO NY VAOVAO NO HAPETRAKA -->02 septambra 2026 - Nivoaka tao amin'ny gazety TARATRA ny lahatsoratra momba an'Anriamatoa Sy RATOLOJANAHARY izay mpandalina sy mpamakafaka ny Teny malagasy ho fanomezana lanja azy hatrany Afaka jerentsika sy arahantsika amin'ireto rohy ireto ny momba izany sy ny mpanoratra : https://wikisource.org/w/index.php?title=Famerenan-kasina_ny_teny_malagasy&accountJustCreated=1 https://www.facebook.com/share/1C8z6v3HJE/ ----------------- Azontsika tsirairay atao ny mametraka vaovao tsy mitongilana, tsy fampielezankevitra ary tsy mandainga eto * '''[[21 Aogositra]] [[2026]]''' - Nambaran’ny Fitsarana avo momba ny Lalàmpanorenana (HCC) tamin’ny Fanapahan-kevitra laharana faha 16-HCC<ref>https://wikisource.org/wiki/Fandikana_malalaka_ny_Fanapahan-kevitra_n%C2%B016-HCC</ref>, FA tsy mifanaraka amin’ny Lalàmpanorenana ny lalàna 2026-005, izay nolanian’ny Antenimieram-pirenena tamin’ny 1 jolay 2026, momba ny politikan’ny fampiasana ny teny malagasy sy ny zo momba ny teny eto Madagasikara. Araka ny Fitsarana avo momba ny Lalàmpanorenana dia mifanohitra amin’ny zon’ny Olom-pirenena hisafidy malalaka ny fampiasana ny teny malagasy na ny teny frantsay izany, araka ny voalazan’ny andininy faha-4 ao amin’io Lalàna fototra io. Azonao jerena etsy amin'ny rohy manaraka ny dikanteny malalaka amin'ny teny malagasy (azo tsikerana sy ahitsy) * '''[[1 Aogositra|01 aogositra]] [[2026]]''' - manomboka amin'ny fomba ofisialy ao [[Moramanga]] ny lasin-jobily faha-90 taona ny Lovitao (sampana mavo) sy ny mpiandalana (sampana mena) ao amin'ny [[skoto|fikambanana skoto]] [[Tily eto Madagasikara]]. * '''[[1 Jolay|01 jolay]] [[2026]]''' - Lany tao amin'ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimierampirenena]] eto [[Madagasikara]] ny [[Pôlitika|politika]]n'ny fampiasana ny [[teny malagasy]] sy ny zo momba ny teny malagasy eto Madagasikara natolotry ny depiote Rakotoharitiana Navalona Francky.<ref>https://newsmada.com/2026/07/02/fampiasana-ny-teny-malagasy-tsara-ny-dingana-fa-mila-fampiharana/</ref> Indreto kosa ny tahiry: '''* [[Wikipedia:Vaovao/2026/Mey 2026|Mey 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Avrily 2026|Avrily 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Marsa 2026|Marsa 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026|Tahiry 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/Febroary 2026 sy taloha|Teo aloha]]''' <noinclude> == Loharano == {{reflist}} 0177tkrpijocczgze7sw63yodi88y4t 1150173 1150169 2026-09-03T08:48:36Z ~2026-47706-61 40917 1150173 wikitext text/x-wiki <!-- Fitsipika momban'ny fanovana ny fizarana "VAOVAO" : 0. Aza kitihana ity zavatra ity. 1. Apetraho ny daty nitrangan'ilay vaovao. 2. Ataovy amin'ny soramahia ny zava-nitranga. 3. Vaovao izay erak'izao tontolo izao hapetraka. EO AMBANY EO NY VAOVAO NO HAPETRAKA -->02 septambra 2026 - Nivoaka tao amin'ny gazety TARATRA ny lahatsoratra momba an'Andriamatoa RATOLOJANAHARY Sy, izay mpandalina sy mpamakafaka ny Teny malagasy ho fanomezana lanja azy hatrany. Azontsika jerena sy arahina amin'ireto rohy ireto ny momba izany sy ny mpanoratra : https://wikisource.org/w/index.php?title=Famerenan-kasina_ny_teny_malagasy&accountJustCreated=1 https://www.facebook.com/share/1C8z6v3HJE/ ----------------- Azontsika tsirairay atao ny mametraka vaovao tsy mitongilana, tsy fampielezankevitra ary tsy mandainga eto * '''[[21 Aogositra]] [[2026]]''' - Nambaran’ny Fitsarana avo momba ny Lalàmpanorenana (HCC) tamin’ny Fanapahan-kevitra laharana faha 16-HCC<ref>https://wikisource.org/wiki/Fandikana_malalaka_ny_Fanapahan-kevitra_n%C2%B016-HCC</ref>, FA tsy mifanaraka amin’ny Lalàmpanorenana ny lalàna 2026-005, izay nolanian’ny Antenimieram-pirenena tamin’ny 1 jolay 2026, momba ny politikan’ny fampiasana ny teny malagasy sy ny zo momba ny teny eto Madagasikara. Araka ny Fitsarana avo momba ny Lalàmpanorenana dia mifanohitra amin’ny zon’ny Olom-pirenena hisafidy malalaka ny fampiasana ny teny malagasy na ny teny frantsay izany, araka ny voalazan’ny andininy faha-4 ao amin’io Lalàna fototra io. Azonao jerena etsy amin'ny rohy manaraka ny dikanteny malalaka amin'ny teny malagasy (azo tsikerana sy ahitsy) * '''[[1 Aogositra|01 aogositra]] [[2026]]''' - manomboka amin'ny fomba ofisialy ao [[Moramanga]] ny lasin-jobily faha-90 taona ny Lovitao (sampana mavo) sy ny mpiandalana (sampana mena) ao amin'ny [[skoto|fikambanana skoto]] [[Tily eto Madagasikara]]. * '''[[1 Jolay|01 jolay]] [[2026]]''' - Lany tao amin'ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimierampirenena]] eto [[Madagasikara]] ny [[Pôlitika|politika]]n'ny fampiasana ny [[teny malagasy]] sy ny zo momba ny teny malagasy eto Madagasikara natolotry ny depiote Rakotoharitiana Navalona Francky.<ref>https://newsmada.com/2026/07/02/fampiasana-ny-teny-malagasy-tsara-ny-dingana-fa-mila-fampiharana/</ref> Indreto kosa ny tahiry: '''* [[Wikipedia:Vaovao/2026/Mey 2026|Mey 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Avrily 2026|Avrily 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Marsa 2026|Marsa 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026|Tahiry 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/Febroary 2026 sy taloha|Teo aloha]]''' <noinclude> == Loharano == {{reflist}} lhc19jwom996irk4utzc1a88xyumk19 Code Lyoko 0 10984 1150149 1148369 2026-09-02T14:58:51Z LNTG 36116 Nanala ny fanavaozana [[Special:Diff/1148369|1148369]] nataon'i [[Special:Contributions/~2026-39062-52|~2026-39062-52]] ([[User talk:~2026-39062-52|dinika]]) 1150149 wikitext text/x-wiki '''Code Lyoko''' dia tantara antsarimihetsika mitohy frantsay noforonin'i [[Jérome Mouscadet]] ary nandeha teo amin'ny kanalim-pahitalavitra France 3 tamin'ny [[3 Septambra]] 2003 ary tamin'i [[Canal J]] tamin'ny [[1 Septambra]] 2004. Tapitra ny [[10 Novambra]] 2007 ilay tantara. Ny mpandefa ilay tantara any Beljia dia i [[La Deux]] ity, i [[Radio-Canada]] any Kanada ary eo amin'i [[Cartoon Network]] any Etazonia. Alefan'i [[Disney XD]] ilay tantara any [[Japana]]. == Ambangovangon'ilay tantara == Nahita ordinatera koantika tanay ozinina ny ankizy tanora efatra izay miaina ao amin'ny faritra manodidin'i Paris. I Jérémie, izay nahita ilay ordinatera voalohany indrindra no nandrehatra azy ary araka izany nanaitra ny rindankajy mampidi-doza : XANA. Tamin'ny voalohany io rindrankajy io dia natao hitoherana tetikasa omanin'ny tafika. Anefa izy io taty aoriana lasa nahaleotena ary ankehitriny izy mitady hanjakazaka izao tontolo izao. == Olona == * '''Jérémie Belpois''' * '''Odd Della Robbia''' * '''Ulrich Stern''' * '''Yumi Ishiyama''' * '''Aelita Schaeffer''' na Aelita Stones * [[Sissi (Code Lyoko)|Elisabeth « Sissi » Delmas]] * [[William Dunbar (Code Lyoko)|William Dunbar]] * [[XANA]] * [[Franz Hopper]] * [[Jim Moralès]] * [[Hervé Pichon]] * [[Nicolas Poliakoff]] * [[Milly Solovieff]] * [[Tamiya Diop]] * [[Jean-Pierre Delmas]] * [[Hiroki Ishiyama]] * [[Kiwi]] * [[Samantha Knight]] * [[Anthéa Hopper]] * [[Patrick Belpois]] * [[Suzanne Hertz]] == Fihaviana == == Toerana == [[Sokajy:Sarimihetsika]] rdygzevhzv32u956xm36bre6qba8bk3 Yao Ming 0 223877 1150164 749147 2026-09-02T22:54:31Z En hai ahne 40913 File 1150164 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Yao Ming |teraka=12 Septambra 1980 |maty= |firenena=Repoblika Entim-bahoakan'i Sina |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao basikety]] * [[mpanatanja-tena]] * [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] |taona niasàna= }} [[File:Yao Ming (2310503171).jpg|alt=|thumb|253x253px|Yao Ming (2006)]] '''Yao Ming''' dia mpilalao basikety, mpanatanja-tena, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i [[Repoblika Entim-bahoakan'i Sina]] teraka ny 12 Septambra 1980 tao [[Shanghai]] ==Ny fiainany manokana== Ny vadiny dia Ye Li. == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/01jzhl] [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpilalao basikety]] [[sokajy:mpanatanja-tena]] [[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1980]] q2z7ksronfawahziysu8ml5mzdpf6zp Katherine 0 258094 1150158 962501 2026-09-02T19:55:33Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1150158 wikitext text/x-wiki {{coord|-14.465170|132.263470}} {{infobox tanàna |anarana = Katherine |velarantany = |faritany = [[Faritany Avaratra]] |isam-ponina = 5849 |firenena = {{Aostralia}} |ben'ny tanàna = |sary = }} '''Katherine''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Northern Territory]] ao [[Aostralia]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 5849 mponina tamin'ny taona 2018.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Aostralia] ao amin'i geonames.org, novangiana ny 31/12/2018 </ref> === Toe-tany === {{...}} == Jereo koa == * [[Aostralia]] ** [[Faritany Avaratra]] == Tsiahy == <references/> {{vangovango|Aostralia}} [[sokajy:Tanàna ao Aostralia]] [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Faritany Avaratra]] pv5z4chz3cjni6w6aszcgyj3vpkeqy4 Alice Springs 0 258152 1150157 962323 2026-09-02T19:54:59Z Thelezifor 15140 1150157 wikitext text/x-wiki {{coord|-23.697480|133.883620}} {{infobox tanàna |anarana = Alice Springs |velarantany = |faritany = [[Faritany Avaratra]] |isam-ponina = 25186 |firenena = {{Aostralia}} |ben'ny tanàna = |sary = }} '''Alice Springs''' dia tanàna ao amin'ny fizaràn-tany mizaka tenan'i [[Northern Territory]] ao [[Aostralia]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 25186 mponina tamin'ny taona 2013.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Aostralia] ao amin'i geonames.org, novangiana ny 31/12/2018 </ref> === Toe-tany === {{...}} == Jereo koa == * [[Aostralia]] ** [[Faritany Avaratra]] == Tsiahy == <references/> {{vangovango|Aostralia}} [[sokajy:Tanàna ao Aostralia]] [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Faritany Avaratra]] 4pagh7uyvluhe0h7ajvrpd0ib2cqnbb Āzādshahr (Golestan) 0 263178 1150174 968944 2026-09-03T08:56:28Z Orijentolog 5808 Pejy fihodinana mankany [[Azadshahr]] 1150174 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Azadshahr]] ca2l446qvb5mmdnepzoucg7tvg1g591 Victoria (any Aostralia) 0 289161 1150159 1144580 2026-09-02T20:00:40Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Victoria, Australia]] ho [[Victoria (any Aostralia)]] i Thelezifor 1087479 wikitext text/x-wiki [[File:Victoria map Melbourne inset.png|thumb|left|Victoria]] [[File:Badge of Victoria (traditional).svg|thumb|Victoria]] '''Victoria''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Aostralia Andrefana]] ao {{Aostralia}}. Ny renivohiny dia [[Melbourne]] . Victoria no fanjakana kely indrindra ao amin'ny tanibe raha ny velarantany ary manana mponina faharoa ambony indrindra misy mponina 6,6 tapitrisa eo ho eo. Victoria no be mponina be indrindra amin'ny fanjakana Aostraliana rehetra. Victoria dia manamorona an'i [[Valesa Atsimo Vaovao]] any avaratra ary [[Aostralia Atsimo]] any andrefana {{faritanin'i Aostralia}} [[sokajy:Aostralia]] [[sokajy:Victoria, Australia|*]] rva45tur0me1mhargvtss71e7m02k68 Wikipedia:Efemerida/4 Septambra 4 298665 1150166 1133879 2026-09-03T03:40:07Z JianJi 36396 1150166 wikitext text/x-wiki '''Androany [[4 Septambra|4 septambra]]''': [[File:The Google-Plex (3652338016) (cropped).jpg|thumb|The Google-Plex (3652338016) (cropped)]] * '''[[1870]]''' - Nananganana ny [[Repoblika|Repoblika fahatelo]] [[Frantsay (vahoaka)|frantsay]]. * '''[[1912]]''' - Nitsahatra ny fikomiana albaniana rehefa neken'ny governemanta Ottoman ny ankamaroan'ny fitakian'ny mpikomy. * '''[[1975]]''' - [[Tany efitr' i Sinay|Fifanarahan'i Sinay]] teo amin'i [[Ejipta]] sy [[Israely]]. * '''[[1998]]''' - Nananganan'i [[Larry Page]] sy [[Sergey Brin]] tao [[Menlo Park, Kalifornia]] ao [[Etazonia]] ny mili-karoka [[Google]]. poi3830bb7gpzuu3tj0lzy0dvcxffwb Momo jaomanonga 0 300709 1150163 1144135 2026-09-02T20:26:48Z Chirocca77 30720 1150163 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Momo Jaomanonga na Fabio Tinogny|teraka=1993|toerana=Ambanja|maty= |firenena=Madagasikara|asa= Poeta|asa hafa=Mpanao Politika|seha-pitiavana=}} '''Momo Jaomanonga ''' na Fabio Tinogny dia Poeta Malagasy avy amin'ny faritra avaratr'i [[Madagasikara]], faritany Diana, distrika [[Ambanja]] na Sambirano.Izy dia lelahy 33 taona Ary mitantana ny fileovamparitra Ny serasera sy Kolontsaina faritany DIANA Anisan'ny tena nahafantarana azy ny amboaran-tononkalo Taratasy zaman'i Jao == Ny fiainany == Momo Jaomanonga dia Poeta avy amin'ny faritra avaratr'i Madagasikara faritany DIANA .Teraka tany Andoharano Ambanja ,nianatra sy nipetraka tany izy mandrapazahoan'ny diplôma [[Bakalaorea|Bakalorea]].Nianatra [[Oniversiten' Antananarivo|oni]] izy ,de avyeo nahazo bourse avy any ivelany amin'ny sampa-pianarana Science Juridique tany Maroc. mitantana ny fileovamparitra ny serasera sy Kolontsaina faritra Diana.<ref><nowiki>https://culture261.com/momo-jaomanonga-la-voix-du-nord-qui-preche-le-developpement-dans-ses-textes-poetiques/</nowiki></ref> == Ny fiainany ny kanto == Mbola Kely teo amin'ny faha folo taona Téo izy dia efa tia nanoratra tamin'ny cahier .Tahaka ny mpanoratra rehetra dia nanoratra zavatra hitan'ny eny amin'ny fiaramonina izy ho fananarana ,fampitana lesona maro samihafa. Nanomboko ny taona 2018 volana Martsa dia mpikambana amin'ny fikambanany porta sy mpanoratra Malagasy izy..<ref>https://midi-madagasikara.mg/tarijara-de-momo-jaomanonga-un-recueil-de-poemes-sakalava-du-nord/</ref> === Asa sorany === Tarinjara dia boky Poeta niboaka tamin'ny 2018, izay nisoratany amin'ny fiteny Sakalava ,mba ho fahatsiarovana ny reniny izay efa naty tamin'ny faha 15 taonany,miisa 70 takelaka ao Aminay .<ref><nowiki>https://midi-madagasikara.mg/tarijara-de-momo-jaomanonga-un-recueil-de-poemes-sakalava-du-nord/</nowiki></ref> Tamin'ny taona 2023 no namoahany boky Mpitondra lohateny hoe Tefy am-patana izay nampiratina t@ Oniveristea Antsiranana sy tany Sambava faritra SAVA<ref>https://midi-madagasikara.mg/litterature-momo-jaomanonga-fete-ses-18-ans-de-plume/</ref> Anisan'ny boky tena nanamarika azy boky Taratasin'i zaman'i Jao niboaka tamin'ny 2018<ref><nowiki>https://midi-madagasikara.mg/tarijara-de-momo-jaomanonga-un-recueil-de-poemes-sakalava-du-nord/</nowiki></ref> == Ny mampiavaka azy eo amin' ny asa sorany == Anisan'ny Mampiavaka ity Poeta ity dia ny fanaovany asa Soratra amin'ny fiteny avaratra izay fiaviany . == Jereo koa == [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] [[Jean-Joseph Rabearivelo]] == Loharano == {{Reflist}} [[Sokajy:Mpanoratra malagasy]] qee959wxw6u8iux9qj8cuw4njcgsya6 Mimosa pudica 0 301400 1150145 1150144 2026-09-02T12:24:54Z Thelezifor 15140 Toerana sy faritra aniriany 1150145 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''<ref><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=mimosa Mimosa]", ''Rakiblana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. Nampidirina ao amin' ny faritra trôpikaly maro izy io, anisan' izany i [[Madagasikara]]. == Famariparitana == === Taho sy rantsana === [[Sary:Mimosa pudique (Mimosa pudica).jpg|vignette|''Mimosa pudica'' misy voniny |209x209px]] Mitsangana ny tahon' ny ''Mimosa pudica'' mbola tanora, saingy lasa mandady na mandrakotra ny tany rehefa mihalehibe. Mety kirazorazo ambany dia ambany izy io sady lasa mitehika amin' ny tany. Manify sy misy rantsana maro ary misy tsilo mahalana na mifanakaiky ny tahony izay mety hahatratra halava 1,5 m. Matetika dia mahatratra 30 sm eo ho eo ny haavon' ny ''Mimosa pudica'' rehefa mijoro mahitsy. === Ravina === [[Sary:Mimosa pudica 9zz.jpg|vignette|Ravin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Fitambarana [[zana-pelana]] indroa miantoana ny [[Ravina (zavamaniry)|ravin]]<nowiki/>y, ka ahitana zana-pelana iray na roa mivady, ary zafim-pelana miisa 10 ka hatramin' ny 26 isaky ny zana-pelana. Misy tsilo ihany koa ny [[tangozan-dravina]].[[Sary:Mimosa Pudica.gif|ankavia|vignette|Fikombonan' ny ravin' ny ''Mimosa pudica'']] Karazana zavamaniry manakatona ny raviny rehefa alina ny ''Mimosa pudica''. Manakatona ny raviny koa io zavamaniry io mba hiarovany tena amin' ny hatsiaky ny ando, mba hamerany ny velaran' ny ravina mba hamerany koa ny hatsembohana<ref><small>"[https://theshychild.weebly.com/adaptations.html Mimosa Pudica - General Adaptations]", ''Webly'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.pinterest.com/pin/meet-mimosa-pudica-video--450641506480714590/ Meet Mimosa Pudica]", ''Pinterest'',</small> </ref>. Manakombona ny raviny vetivety koa ny ''Mimosa pudica'' raha misy zavatra mikasika azy mandritra ny andro io dia fomba fiarovan-tenany amin' ny biby mihinana zavamaniry ka mahatonga ilay zavamaniry tsy ho tena hita na tsy dia hahasarika hohanina, na koa mba hampiharihary ny tsilo eny aminy<ref><small>"[https://www.britannica.com/plant/sensitive-plant Sensitive plant]", ''Britanica'', Aug. 8, 2026</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12745850/ Can Mimosa pudica Plants Enumerate Light Exposure Events?]", ''National Library of Medicine'', 2025 Dec 28</small></ref><ref><small>"[https://asknature.org/strategy/leaves-fold-in-response-to-touch/ Leaves Fold in Response to Touch - Sensitive plant]", ''AskNature Learning''</small></ref>. === Vony === [[Sary:Starr-040209-0119-Mimosa pudica-flowers-Hana Hwy-Maui (24580443762).jpg|vignette|Vonin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Mipoitra avy eo amin' ny fihaonan' ny [[tangozan-dravina]] sy ny taho lehibe mandritra ny tapaky ny fahavaratra ny vodrom-bony boribory misy [[tangozam-bony]], izay miloko mavokely hatsatra na volomparasy; mihamaro hatrany ny vony rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maharitra latsaky ny iray andro ny vony iray, ary matetika dia maty tanteraka ny ampitson' ny ihany. Tena marefo sy mora malefaka ny vonin' ny ''Mimosa pudica''. Boribory na miendrika atody ny vondrom-bony izay manana savaivony 8 hatramin' ny 10 mm (tsy tafiditra ao anatin' izany ny lahimbony). Rehefa jerena akaiky, dia hita fa mena ny tapany ambony amin'ny felam-bony, ary mavokely na volomparasy hatsatra ny lokon' ny tahom-bovobony. Boribory ny endriky ny [[vovobony]], ary manana savaivony 8 [[Mikrômetatra|mikrôna]] eo ho eo. Ny [[Insecta|bibikely]] sy ny [[Rivotra mitsoka|rivotra]] no manampy amin' ny famindrana [[vovobony]] mba hahatonga ny vony hamoa. === Voa === [[Sary:Mimosa pudica MHNT.BOT.2004.0.0.495.jpg|vignette|208x208px|Pepa sy vihim-boan' ny ''Mimosa pudica'']] Ny voan' ny ''Mimosa pudica'' dia ahitana vondrona misy [[pepa]] roa ka hatramin' ny valo, izay samy manana halava eo amin' ny 1 hatramin' ny 2 sm eo ho eo ary misy tsilo eo amin' ny sisiny. Mizara roa hatramin' ny dimy ny pepa tsirairay ary ahitana vihim-boa miloko manja hatsatra manana halava mirefy 2,5 mm eo ho eo. Misy hodiny mafy somay tsy tantera-drano ny vihim-boa ka mametra ny fitsimohany izany, saingy mahatonga ny tsindry ôsmôtika sy ny asidra ao anaty tany ho mety tsy hahomby loatra. Ny hafanana ambony no tena antony lehibe mampitsahatra ny toetry ny voa tsy mitsimoka (matory). === Faka === Mamokatra disolfiodan-karibônina ny fakan' ny ''Mimosa pudica''; izany dia akora manakana ny [[bibikely]] na [[zavamananaina]] hafa tsy hihinana ilay zavamaniry, sady manakana ny fitomboan' ny [[holatra]] sasany (na ny miteraka aretina na ny tokony hiara-miasa amin' ny fakany) ao amin' ny faritra manodidina ny fakany. Izany dia ahafahan' ny fakan' ilay zavamaniry mamorona ny [[kambim-bahatra]] misy [[bakteria]] miara-miaina ao anatiny sady afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho azo ampiasain' ny zavamaniry. == Toerana sy faritra aniriany == Teratany any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]] ny ''Mimosa pudica''. Hita any amin' ny firenena [[Azia|aziatika]] maro koa izy io, toy ny any [[Singaporo]], [[Bangladesy]], [[Tailandy]], [[India]], [[Nepaly]], [[Indônezia]], [[Taioàna|Taioana]], [[Malezia]], [[Filipina]], [[Vietnamy]], [[Kambôdia|Kambôja]], [[Laôsy]], [[Japàna|Japana]] ary [[Srilanka]]. Nampidirina tany amin' ny faritra maro hafa izy io ary heverina ho karazana [[zavamaniry manafika]] any [[Tanzania]], any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any amin' ny [[Nosy any Pasifika|nosy maro]] [[Nosy any Pasifika|any Pasifika]]<ref name=":7"><small>"''[https://web.archive.org/web/20080919232904/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm Mimosa pudica]''". ''Usambara Invasive Plants''. Tropical Biology Association. Archived from the [https://tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm original] on 2008-09-19.</small></ref>. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany ao [[Aostralia]] ary voasokajy ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny [[Northern Territory]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080226133716/http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html Declared Weeds]". ''Natural Resources, Environment and The Arts''. Northern Territory Government. Archived from the [http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html original] on 2008-02-26.</small></ref> sy [[Western Australia]], na dia tsy mbola tafapetraka tanteraka ho zavamaniry teratany aza any amin' ireo toerana ireo<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080413145851/http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& Sensitive plant common (Mimosa pudica)]". ''Declared Plant in Western Australia''. Government of Western Australia. Archived from the [http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& original] on 2008-04-13.</small></ref>. Amporisihina ny hifehezana ny fiparitahany any [[Queensland]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080725023618/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Common Sensitive Plant]" (PDF). ''Invasive plants and animals. Biosecurity Queensland''. Archived from the [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf original] (PDF) on 2008-07-25.</small></ref>. Nampidirina tany [[Oganda]], [[Ganà]], [[Nizerià|Nizeria]], [[Seisely]], [[Maorisy]] ary [[Azia Atsinanana]] ihany koa izy io, saingy tsy heverina ho karazana manafika any amin' ireo toerana ireo<ref name=":7" />. Any [[Etazonia]] dia maniry any [[Louisiana]], [[Florida]], [[Hawaii]], [[Tennessee]], [[Virjinia|Virginia]], [[Maryland]], [[Pôrtô-Rikô|Puerto Rico]], [[Texas]], [[Alabama]], [[Arkansas]], [[Mississippi]], [[Karolina Avaratra|North Carolina]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], ny faritanin' i [[Guam]], ary ny Nosy Virgin izy io<ref><small>"[https://plants.sc.egov.usda.gov/java/profile?symbol=MIPU8 Distribution of Mimosa pudica in the United States of America]", ''Natural Resources Conservation Service'', United States Department of Agriculture.</small></ref>. Nampidirina teto [[Madagasikara]] koa izy io. Na dia tsy voasokajy ho anisan' ny karazana zavamaniry manimba indrindra ao amin' ny ala voalohany aza izy, tsy toy ireo karazana hafa, dia ahi-dratsy tena mampanahirana ny tantsaha malagasy<ref><small>"[https://idao.cirad.fr/content/adventoi/especes/m/mimpu/mimpu_fr.html ''Mimosa pudica'' L. - ''Fabaceae'' - ''Dicotylédone'']", ''Cirad'',</small> </ref>. Mifaninana mivantana amin' ny voly trôpikaly eto amin' ny Nosy ([[vary]], [[fary]], [[Zea mays|katsaka]]) izy io. Mety hiteraka fahaverezana vokatra be ny fiparitahan' izy io<ref name=":8"><small>"[https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/full/10.1079/pwkb.20167800554 Mimosa pudica: ''Mimosa pudica'']", ''PlantwisePlus Knowledge Bank'', 1 February 2016</small></ref>. Eto Madagasikara, izay mbola tanana no tena anesorana ny ahi-dratsy, dia heverina ho asa tena sarotra sy mafy ny fifehezana azy. Mety ho tapaka ao ambanin' ny hoditra ny tsilo ka miteraka ratra mafy sy mety hiteraka aretina (misy poizina na mikrôba)<ref name=":8" /><ref><small>"''[https://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1002 Mimosa pudica]''", ''Global invasive species database'',</small> </ref>. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>, ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266703132400037X ''Mimosa pudica'' leaf aqueous extract attenuates experimental ulcerative colitis in rats via suppression of MPO and IL-1β signaling pathways and improvement of the oxidative status]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ ''Mimosa pudica'' L. (Laajvanti): An overview]", ''National Library of Medicine'', 2012 Jul-Dec</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/283645755_Mimosa_pudica_L_a_High-Value_Medicinal_Plant_as_a_Source_of_Bioactives_for_Pharmaceuticals Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''ResearchGate,'' November 2015</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia apetaka amin' ny [[ratra]]<ref><small>"[https://polycareherbals.com/ingredient/lajaloo-mool-mimosa-pudica/?srsltid=AfmBOoo2l4qfY6DFLDYRKydCdu-Wpr15HO8O1fWOagjpasN6ZNqKBJtJ Lajaloo Mool (''Mimosa pudica'')]", ''Polycare Herbals (Lajaloo Mool)''</small></ref>, amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''ResearchGate (An overview on Mimosa pudica)''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4719482/ Efficacy and safety of a polyherbal formulation in hemorrhoids]", ''National Instutute of Health'', 2015 Oct-Dec</small> </ref><ref><small>"[https://www.academia.edu/101850895/_A_review_on_ethnomedical_and_traditional_uses_of_Mimosa_pudica_Chui_Mui_ A review on ethnomedical and traditional uses of Mimosa pudica (Chui-Mui).]", ''Academia.edu''</small></ref>. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]<ref name=":0"><small>"[https://www.ovid.com/jnls/aphd/fulltext/10.4103/2319-5932.147677~antibacterial-efficacy-of-mimosa-pudica-lajavanti-against?an=01714215-201412040-00015 Antibacterial efficacy of ''Mimosa Pudica'' (Lajavanti) against streptococcus mutans]", ''www.ovid.com''</small></ref>, ary manamaivana fanaintainana<ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Wound-healing-activity-of-Mimosa-pudica-Linn-Kannan-Jesuraj/f5d1b5be4c75930db55984791b12e75b3ede53de Wound healing activity of ''Mimosa pudica'' Linn formulation.]", ''Semantic Scholar''</small> </ref><ref><small>"[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0342449 Efficacy of Lajjabati (''Mimosa pudica'') and Daruchini (''Cinnamomum verum'') extracts on wound healing in rabbits]", ''PLOS ONE''</small></ref>. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]]<ref name=":1"><small>"[https://www.explorationpub.com/Journals/etat/Article/1002282 Nigerian medicinal plants with potential anticancer activity—a review]", ''Open Exploration''</small></ref>, ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Antiparasitic Asian medicinal plants in the Clade Fabids]", ''ScienceDirect''</small></ref><ref><small>"[https://ijprajournal.com/issue_dcp/Single%20Herb%20External%20Therapy%20Followed%20In%20Siddha%20Medicine%20in%20the%20Treatment%20of%20Lumbago%20A%20Review.pdf Single Herb External Therapy Followed In Siddha Medicine in the Treatment of Lumbago – A Review]", ''ijprajournal.com''</small></ref>. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny<ref name=":1" />. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/377813807_THERAPEUTIC_POTENTIAL_OF_MIMOSA_PUDICA-_A_REVIEW Therapeutical potential of ''Mimosa pudica'' - A Review]", ''ResearchGate'', January 2024</small></ref><ref><small>"[https://ijpsdronline.com/index.php/journal/article/view/239 Pharmacology and traditional uses of Mimosa pudica]", ''International Journal of Pharmaceutical Sciences Drugs and Research'', 2013</small> </ref>. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26870704/ Diuretic Activity of Ethanolic Root Extract of Mimosa Pudica in Albino Rats]", ''National Institutes of Health,''</small> </ref>, ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/393306431_Effects_of_Aqueous_Extract_of_Mimosa_pudica_in_Sulfonamide-Induced_Renal_Dysfunction_in_Albino_Wistar_Rats Effects of Aqueous Extract of Mimosa pudica in Sulfonamide-Induced Renal Dysfunction in Albino Wistar Rats]", ''Sahel Journal of Life'',</small> </ref>, ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]<ref name=":3"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/263577693_A_Comprehensive_Review_on_'Mimosa_pudica'_A_Potential_Herbal_Panacea A Comprehensive Review on ‘Mimosa pudica’: A Potential Herbal Panacea]", ''Journal of Biologically Active Products from Nature'', January 2011</small></ref><ref><small>"[https://www.neliti.com/publications/409488/a-brief-review-of-mimosa-pudica A Brief Review of Mimosa Pudica]", ''Journal article'' // ''International Journal of Pharmaceutics and Drug Analysi'', May 19, 2019</small></ref>. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]<ref name=":2"><small>"[https://biostratege.com/la-sensitive-mimosa-pudica/ La sensitive, Mimosa pudica]", ''Bio Stratège''</small></ref><ref name=":3" />. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny [[tebiteby]], ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/299513497_Medicinal_value_of_Mimosa_pudica_as_an_anxiolytic_and_antidepressant_a_comprehensive_review Medicinal value of Mimosa pudica as an anxiolytic and antidepressant: a comprehensive review]", ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', February 2016</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo<ref><small>"[http://article.sapub.org/10.5923.j.ijbcs.20150403.01.html Anxiolytic (Benzodiazepine-Like) Properties of ''Mimosa pudica'' in Mice]", ''Science Alert (International Journal of Brain and Cognitive Sciences'', 2015</small></ref><ref><small>"[https://www.iomcworld.org/proceedings/medicinal-plants-real-or-placebo-properties-the-case-of-mimosa-pudica-empirically-used-in-cameroon-to-treat-anxiety-and--49314.html Medicinal plants real or placebo properties? The case of ''Mimosa pudica'' empirically used in Cameroon to treat anxiety and depression]", ''Journal of Neurology & Neurophysiology'', May 18-20, 2017</small></ref>. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]]<ref><small>"[https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20143173584 The antimicrobial activity of Mimosa ...]", ''CABI Digital Library'', 21 May 2014</small></ref><ref name=":4"><small>"[https://www.journalijar.com/article/7232/analysis-of-phytochemicals-and-mimosine-from-mimosa-pudica/ Analysis of Phytochemicalsand Mimosine from ''Mimosa pudica'']", ''International Journal of Advanced Research (IJAR)'',</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9568293/ In Vitro Antioxidant and Antimicrobial Potency of Mimosa pudica of Nepalese Terai Region: Insight into L-Mimosine as an Antibacterial Agent]", ''National Library of of Medicine'', 2022 Oct 7</small></ref> sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/259288608_Anthelmintic_Activity_of_Leaves_of_Mimosa_Pudica Anthelmintic Activity of Leaves of Mimosa Pudica]", ''ResearchGate'', January 2012</small></ref> samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany<ref><small>"[https://www.bdpsjournal.org/index.php/bjp/article/view/389 Antitoxin activity of Mimosa pudica root extracts against Naja naja and Bangarus caerulus venoms]", ''Bangladesh Journal of Pharmacology'', 2009</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect''</small></ref>. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21640180/ Efficacy evaluations of Mimosa pudica tannin isolate (MPT) for its anti-ophidian properties]", ''National Library of Medicine'', 2011 Sep 1</small></ref>. Tsy tokony hisolo ny fanomezana fanafody haingana manohitra ny poizina avy amin' ny dokotera izany, rehefa ilaina. ==== Fampiasana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa azo ampiasaina hitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/356759099_Mimosa_pudica_L_-A_sensitive_plant_A_review Mimosa pudica L. -A sensitive plant: A review]", ''ResearchGate''. December 2019</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/394079702_Effects_of_Mimosa_pudica_Extract_on_Asthma_Biomarkers_and_Fetal_Development_in_Pregnant_Rats Effects of Mimosa pudica Extract on Asthma Biomarkers and Fetal Development in Pregnant Rats]", ''ResearchGate'', November 2024</small></ref>, ny [[angorosy]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/387892239_A_COMPREHENSIVE_REVIEW_ON_MIMOSA_PUDICA_LINN A Comprehensive Review on ''Mimosa pudica'' Linn]", ''ResearchGate'', January 2025</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://scialert.net/abstract/?doi=ajbkr.2020.1.8 Antioxidant and Antidiabetic Properties of ''Mimosa pudica'' Seeds in Streptozotocin-induced Diabetic Wistar Rats]", ''Asian Journal of Biotechnology'', 2020</small></ref>, ny [[aretin' aty]] sasany<ref name=":5"><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773851/ Phytochemistry and Diverse Pharmacology of Genus Mimosa: A Review]", ''National Library of Medicine'', 2022 Jan 5</small></ref>, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana dia manondro fa antiôksida<ref name=":4" /><ref name=":6"><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33371596/ Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''National Library of Medicine'', 2016 Mar</small></ref>, miaro ny [[aty]], mampihena [[glisemia]]<ref name=":6" />, miady amin' ny [[tazomoka]]<ref name=":5" />, ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]<ref name=":5" />. ==== Fitandremana sy fahapoizinana ==== Miankina indrindra amin' ny faritry ny zavamaniry izay ampiasaina sy ny fatra ary ny fisian' ny [[alkalôida]] antsoina hoe [[mimôzinina]] ny maha mampidi-doza ny ''Mimosa pudica''<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''ScienceDirec''t, 1 October 1998</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>. Ahitana mimôzinina, izay akora afaka manakana ny fihamaroan' ny [[Asidra dezôksiribôniokleika|ADN]] ao amin' ny [[sela]] mizarazara haingana, io zavamaniry io<ref><small>"[https://www.jbc.org/article/S0021-9258(17)49176-9/fulltext Mimosine Arrests DNA Synthesis at Replication Forks by Inhibiting Deoxyribonucleotide Metabolism]", ''Journal of Biological Chemistry,'' April 1995</small></ref>. Mety hiteraka fihintsanan' ny [[Volo (amin' ny olombelona)|volo]] na ny [[volom-biby]], fanakanana ny fitomboana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0041010125003642 Gestational or lactational exposure to L-mimosine in rats: maternal toxicity, fetal growth retardation, and compromised skeletal development]", ''ScienceDirect''</small></ref>, [[Katarakta (aretina)|katarakta]] (fanjambana vokatry ny fihamatrohan' ny mangaraharan' ny maso)<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>, ary olana amin' ny [[fandevonan-kanina]]<ref><small>"[https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/toxicagents/aminoacid/mimosine.html Mimosine]", ''Université Cornell'', 02/28/2019</small></ref>, ny fihinanana mivantana na maharitra an' io zavamaniry io (indrindra fa ny raviny sy ny vihim-boany) ary ireo voka-dratsy ireo dia voarakitra an-tsoratra mazava tsara tamin' ny alalan' ny fanadihadiana natao tamin' ny [[biby fiompy]] sy biby nampiasaina tamin' ny andrana<ref><small>"[https://jppres.com/jppres/oral-toxicity-of-mimosa-pudica/ Oral toxicity of Mimosa pudica]", ''Journal of Pharmacy & Pharmacognosy Research'', October 25, 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosine Mimosine]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>. Mampiseho poizina ambany raha amin' ny fatra antonony ny fanadihadiana natao tamin' ny fampiasana ny ampahan' ny ''Mimosa pudica'' notanehina na nalona anaty rano mafana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect'', June 2023</small></ref>, izay manome antoka amin' ny fampiasana nentim-paharazana (indrindra raha ny amin' ny fiantraikany amin' ny [[tebiteby]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5206927/ Effects of ''Mimosa pudica'' L. leaves extract on anxiety, depression and memory]", ''National Library of Medicine'', 2016 Nov-Dec</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>, na ny fanasitranana [[ratra]]<ref><small>"[https://www.ijpsjournal.com/article/The+Shy+Healer+Exploring+the+Ethnopharmacology+Phytochemicals+and+Biomedical+Applications+of+Mimosa+Pudica+L The Shy Healer: Exploring the Ethnopharmacology, Phytochemicals, and Biomedical Applications of Mimosa Pudica L."], ''International Journal of Pharmaceutical Sciences'', 26 Jun, 2025</small> </ref>). Noho ny fiantraikany maro hita teo amin' ny tsingerin' ny filana firaisana (eo amin' ny biby vavy)<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18061708/ Effect of Mimosa pudica root extract on vaginal estrous and serum hormones for screening of antifertility activity in albino mice]", ''National Library of Medicine'', 2007 Dec,</small> </ref> sy amin' ny hozatry ny [[Tranonjaza|tranon-jaza]]<ref><small>"[https://impressions.manipal.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1066&context=mrc Mimosa pudica Exhibits in vivo Female Antifertility Activity by Affecting Various Phases of Pregnancy]", ''Manipal Research Committee'',</small> </ref>, dia soso-kevitra mihitsy ny tsy tokony hisotroan' ny [[vehivavy bevohoka]] na ny vehivavy te hitoe-jaza azy. Ankoatra izay, satria mirona hitahiry ny [[metaly mavesatra]] ([[firamainty]], [[Kadmiôma|kadmioma]], [[nikela]], [[krôma]]) ilay zavamaniry, dia tsy maintsy arahi-maso sy fantarina tsara ny toerana naniriany sy nakana azy io<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''Journal of Environmental Management,'' 1 October 1998</small></ref>. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Tahirin-kavitra azo anovozan-kevitra == === Rohy ivelany === * "[https://www.biodiversitylibrary.org/name/Mimosa_pudica View occurrences of Mimosa pudica]" in ''the Biodiversity Heritage Library'' * "[https://web.archive.org/web/20050407172948/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/sensitive_plant.htm Sensitive Plant]" page by Dr. T. Ombrello * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Fact Sheet from the Queensland (Australia) Department of Agriculture, Fisheries and Forestry]" * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Page about nyctinasty and leaf movement of Mimosa pudica]" by John Hewitson * "[https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Video:] [https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Mimosa pudica Sensitive:guide de culture]". ''Ethnoplants.com''. Arsiva 2009-09-13. == Loharano == 497m5rdzhw37rjip52uopbed2uhfk10 1150146 1150145 2026-09-02T13:39:02Z Thelezifor 15140 Fampiasana azy eto Madagasikara 1150146 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''<ref><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=mimosa Mimosa]", ''Rakiblana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. Nampidirina ao amin' ny faritra trôpikaly maro izy io, anisan' izany i [[Madagasikara]]. == Famariparitana == === Taho sy rantsana === [[Sary:Mimosa pudique (Mimosa pudica).jpg|vignette|''Mimosa pudica'' misy voniny |209x209px]] Mitsangana ny tahon' ny ''Mimosa pudica'' mbola tanora, saingy lasa mandady na mandrakotra ny tany rehefa mihalehibe. Mety kirazorazo ambany dia ambany izy io sady lasa mitehika amin' ny tany. Manify sy misy rantsana maro ary misy tsilo mahalana na mifanakaiky ny tahony izay mety hahatratra halava 1,5 m. Matetika dia mahatratra 30 sm eo ho eo ny haavon' ny ''Mimosa pudica'' rehefa mijoro mahitsy. === Ravina === [[Sary:Mimosa pudica 9zz.jpg|vignette|Ravin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Fitambarana [[zana-pelana]] indroa miantoana ny [[Ravina (zavamaniry)|ravin]]<nowiki/>y, ka ahitana zana-pelana iray na roa mivady, ary zafim-pelana miisa 10 ka hatramin' ny 26 isaky ny zana-pelana. Misy tsilo ihany koa ny [[tangozan-dravina]].[[Sary:Mimosa Pudica.gif|ankavia|vignette|Fikombonan' ny ravin' ny ''Mimosa pudica'']] Karazana zavamaniry manakatona ny raviny rehefa alina ny ''Mimosa pudica''. Manakatona ny raviny koa io zavamaniry io mba hiarovany tena amin' ny hatsiaky ny ando, mba hamerany ny velaran' ny ravina mba hamerany koa ny hatsembohana<ref><small>"[https://theshychild.weebly.com/adaptations.html Mimosa Pudica - General Adaptations]", ''Webly'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.pinterest.com/pin/meet-mimosa-pudica-video--450641506480714590/ Meet Mimosa Pudica]", ''Pinterest'',</small> </ref>. Manakombona ny raviny vetivety koa ny ''Mimosa pudica'' raha misy zavatra mikasika azy mandritra ny andro io dia fomba fiarovan-tenany amin' ny biby mihinana zavamaniry ka mahatonga ilay zavamaniry tsy ho tena hita na tsy dia hahasarika hohanina, na koa mba hampiharihary ny tsilo eny aminy<ref><small>"[https://www.britannica.com/plant/sensitive-plant Sensitive plant]", ''Britanica'', Aug. 8, 2026</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12745850/ Can Mimosa pudica Plants Enumerate Light Exposure Events?]", ''National Library of Medicine'', 2025 Dec 28</small></ref><ref><small>"[https://asknature.org/strategy/leaves-fold-in-response-to-touch/ Leaves Fold in Response to Touch - Sensitive plant]", ''AskNature Learning''</small></ref>. === Vony === [[Sary:Starr-040209-0119-Mimosa pudica-flowers-Hana Hwy-Maui (24580443762).jpg|vignette|Vonin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Mipoitra avy eo amin' ny fihaonan' ny [[tangozan-dravina]] sy ny taho lehibe mandritra ny tapaky ny fahavaratra ny vodrom-bony boribory misy [[tangozam-bony]], izay miloko mavokely hatsatra na volomparasy; mihamaro hatrany ny vony rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maharitra latsaky ny iray andro ny vony iray, ary matetika dia maty tanteraka ny ampitson' ny ihany. Tena marefo sy mora malefaka ny vonin' ny ''Mimosa pudica''. Boribory na miendrika atody ny vondrom-bony izay manana savaivony 8 hatramin' ny 10 mm (tsy tafiditra ao anatin' izany ny lahimbony). Rehefa jerena akaiky, dia hita fa mena ny tapany ambony amin'ny felam-bony, ary mavokely na volomparasy hatsatra ny lokon' ny tahom-bovobony. Boribory ny endriky ny [[vovobony]], ary manana savaivony 8 [[Mikrômetatra|mikrôna]] eo ho eo. Ny [[Insecta|bibikely]] sy ny [[Rivotra mitsoka|rivotra]] no manampy amin' ny famindrana [[vovobony]] mba hahatonga ny vony hamoa. === Voa === [[Sary:Mimosa pudica MHNT.BOT.2004.0.0.495.jpg|vignette|208x208px|Pepa sy vihim-boan' ny ''Mimosa pudica'']] Ny voan' ny ''Mimosa pudica'' dia ahitana vondrona misy [[pepa]] roa ka hatramin' ny valo, izay samy manana halava eo amin' ny 1 hatramin' ny 2 sm eo ho eo ary misy tsilo eo amin' ny sisiny. Mizara roa hatramin' ny dimy ny pepa tsirairay ary ahitana vihim-boa miloko manja hatsatra manana halava mirefy 2,5 mm eo ho eo. Misy hodiny mafy somay tsy tantera-drano ny vihim-boa ka mametra ny fitsimohany izany, saingy mahatonga ny tsindry ôsmôtika sy ny asidra ao anaty tany ho mety tsy hahomby loatra. Ny hafanana ambony no tena antony lehibe mampitsahatra ny toetry ny voa tsy mitsimoka (matory). === Faka === Mamokatra disolfiodan-karibônina ny fakan' ny ''Mimosa pudica''; izany dia akora manakana ny [[bibikely]] na [[zavamananaina]] hafa tsy hihinana ilay zavamaniry, sady manakana ny fitomboan' ny [[holatra]] sasany (na ny miteraka aretina na ny tokony hiara-miasa amin' ny fakany) ao amin' ny faritra manodidina ny fakany. Izany dia ahafahan' ny fakan' ilay zavamaniry mamorona ny [[kambim-bahatra]] misy [[bakteria]] miara-miaina ao anatiny sady afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho azo ampiasain' ny zavamaniry. == Anarana ara-tsiansa sy ovan-karazana == === Anarana hafa ahafantarana ny ''Mimosa pudica'': === Omena eto ny anarana ara-tsiansa ahafantarana koa ny ''Mimosa pudica''. * ''Eburnax pudica'' <small>(L.) Raf.</small> * ''Eschynomene pudica'' <small>(L.) M.Gómez</small> * ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small> * ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small> * ''Mimosa striofoveata'' <small>Bubani</small> * ''Mimosa tetrandra'' <small>Humb. & Bonpl. ex Willd.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small>) * ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small>) * ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small> Indreto ny ovan-karazan' ny ''Mimosa pudica'' fantatra: * ''Mimosa pudica'' var. ''pudica'' (← ''Mimosa argentea'' W.Bull; ''Mimosa hirsuta'' Moc. & Sessé ex G.Don; ''Mimosa pudica'' var. ''glabrata'' DC.; ''Sensitiva pudica'' Raf.) * ''Mimosa pudica'' var. ''hispida'' <small>Brenan</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''pastoris'' <small>Barneby</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small> (← ''Mimosa hispidula'' Kunth) * ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small> (← ''Mimosa unijuga'' Duchass. & Walp.; ''Mimosa endymionis'' Mart.; ''Mimosa irritabilis'' Dum.Cours.; ''Mimosa irritabilis'' C.Presl; ''Mimosa pudibunda'' Willd.; ''Mimosa pudica'' f. ''glabrior'' Benth.) == Toerana sy faritra aniriany == Teratany any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]] ny ''Mimosa pudica''. Hita any amin' ny firenena [[Azia|aziatika]] maro koa izy io, toy ny any [[Singaporo]], [[Bangladesy]], [[Tailandy]], [[India]], [[Nepaly]], [[Indônezia]], [[Taioàna|Taioana]], [[Malezia]], [[Filipina]], [[Vietnamy]], [[Kambôdia|Kambôja]], [[Laôsy]], [[Japàna|Japana]] ary [[Srilanka]]. Nampidirina tany amin' ny faritra maro hafa izy io ary heverina ho karazana [[zavamaniry manafika]] any [[Tanzania]], any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any amin' ny [[Nosy any Pasifika|nosy maro]] [[Nosy any Pasifika|any Pasifika]]<ref name=":7"><small>"''[https://web.archive.org/web/20080919232904/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm Mimosa pudica]''". ''Usambara Invasive Plants''. Tropical Biology Association. Archived from the [https://tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm original] on 2008-09-19.</small></ref>. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany ao [[Aostralia]] ary voasokajy ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny [[Northern Territory]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080226133716/http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html Declared Weeds]". ''Natural Resources, Environment and The Arts''. Northern Territory Government. Archived from the [http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html original] on 2008-02-26.</small></ref> sy [[Western Australia]], na dia tsy mbola tafapetraka tanteraka ho zavamaniry teratany aza any amin' ireo toerana ireo<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080413145851/http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& Sensitive plant common (Mimosa pudica)]". ''Declared Plant in Western Australia''. Government of Western Australia. Archived from the [http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& original] on 2008-04-13.</small></ref>. Amporisihina ny hifehezana ny fiparitahany any [[Queensland]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080725023618/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Common Sensitive Plant]" (PDF). ''Invasive plants and animals. Biosecurity Queensland''. Archived from the [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf original] (PDF) on 2008-07-25.</small></ref>. Nampidirina tany [[Oganda]], [[Ganà]], [[Nizerià|Nizeria]], [[Seisely]], [[Maorisy]] ary [[Azia Atsinanana]] ihany koa izy io, saingy tsy heverina ho karazana manafika any amin' ireo toerana ireo<ref name=":7" />. Any [[Etazonia]] dia maniry any [[Louisiana]], [[Florida]], [[Hawaii]], [[Tennessee]], [[Virjinia|Virginia]], [[Maryland]], [[Pôrtô-Rikô|Puerto Rico]], [[Texas]], [[Alabama]], [[Arkansas]], [[Mississippi]], [[Karolina Avaratra|North Carolina]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], ny faritanin' i [[Guam]], ary ny Nosy Virgin izy io<ref><small>"[https://plants.sc.egov.usda.gov/java/profile?symbol=MIPU8 Distribution of Mimosa pudica in the United States of America]", ''Natural Resources Conservation Service'', United States Department of Agriculture.</small></ref>. Nampidirina teto [[Madagasikara]] koa izy io. Na dia tsy voasokajy ho anisan' ny karazana zavamaniry manimba indrindra ao amin' ny ala voalohany aza izy, tsy toy ireo karazana hafa, dia ahi-dratsy tena mampanahirana ny tantsaha malagasy<ref><small>"[https://idao.cirad.fr/content/adventoi/especes/m/mimpu/mimpu_fr.html ''Mimosa pudica'' L. - ''Fabaceae'' - ''Dicotylédone'']", ''Cirad'',</small> </ref>. Mifaninana mivantana amin' ny voly trôpikaly eto amin' ny Nosy ([[vary]], [[fary]], [[Zea mays|katsaka]]) izy io. Mety hiteraka fahaverezana vokatra be ny fiparitahan' izy io<ref name=":8"><small>"[https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/full/10.1079/pwkb.20167800554 Mimosa pudica: ''Mimosa pudica'']", ''PlantwisePlus Knowledge Bank'', 1 February 2016</small></ref>. Eto Madagasikara, izay mbola tanana no tena anesorana ny ahi-dratsy, dia heverina ho asa tena sarotra sy mafy ny fifehezana azy. Mety ho tapaka ao ambanin' ny hoditra ny tsilo ka miteraka ratra mafy sy mety hiteraka aretina (misy poizina na mikrôba)<ref name=":8" /><ref><small>"''[https://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1002 Mimosa pudica]''", ''Global invasive species database'',</small> </ref>. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>, ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266703132400037X ''Mimosa pudica'' leaf aqueous extract attenuates experimental ulcerative colitis in rats via suppression of MPO and IL-1β signaling pathways and improvement of the oxidative status]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ ''Mimosa pudica'' L. (Laajvanti): An overview]", ''National Library of Medicine'', 2012 Jul-Dec</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/283645755_Mimosa_pudica_L_a_High-Value_Medicinal_Plant_as_a_Source_of_Bioactives_for_Pharmaceuticals Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''ResearchGate,'' November 2015</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia apetaka amin' ny [[ratra]]<ref><small>"[https://polycareherbals.com/ingredient/lajaloo-mool-mimosa-pudica/?srsltid=AfmBOoo2l4qfY6DFLDYRKydCdu-Wpr15HO8O1fWOagjpasN6ZNqKBJtJ Lajaloo Mool (''Mimosa pudica'')]", ''Polycare Herbals (Lajaloo Mool)''</small></ref>, amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''ResearchGate (An overview on Mimosa pudica)''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4719482/ Efficacy and safety of a polyherbal formulation in hemorrhoids]", ''National Instutute of Health'', 2015 Oct-Dec</small> </ref><ref><small>"[https://www.academia.edu/101850895/_A_review_on_ethnomedical_and_traditional_uses_of_Mimosa_pudica_Chui_Mui_ A review on ethnomedical and traditional uses of Mimosa pudica (Chui-Mui).]", ''Academia.edu''</small></ref>. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]<ref name=":0"><small>"[https://www.ovid.com/jnls/aphd/fulltext/10.4103/2319-5932.147677~antibacterial-efficacy-of-mimosa-pudica-lajavanti-against?an=01714215-201412040-00015 Antibacterial efficacy of ''Mimosa Pudica'' (Lajavanti) against streptococcus mutans]", ''www.ovid.com''</small></ref>, ary manamaivana fanaintainana<ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Wound-healing-activity-of-Mimosa-pudica-Linn-Kannan-Jesuraj/f5d1b5be4c75930db55984791b12e75b3ede53de Wound healing activity of ''Mimosa pudica'' Linn formulation.]", ''Semantic Scholar''</small> </ref><ref><small>"[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0342449 Efficacy of Lajjabati (''Mimosa pudica'') and Daruchini (''Cinnamomum verum'') extracts on wound healing in rabbits]", ''PLOS ONE''</small></ref>. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]]<ref name=":1"><small>"[https://www.explorationpub.com/Journals/etat/Article/1002282 Nigerian medicinal plants with potential anticancer activity—a review]", ''Open Exploration''</small></ref>, ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Antiparasitic Asian medicinal plants in the Clade Fabids]", ''ScienceDirect''</small></ref><ref><small>"[https://ijprajournal.com/issue_dcp/Single%20Herb%20External%20Therapy%20Followed%20In%20Siddha%20Medicine%20in%20the%20Treatment%20of%20Lumbago%20A%20Review.pdf Single Herb External Therapy Followed In Siddha Medicine in the Treatment of Lumbago – A Review]", ''ijprajournal.com''</small></ref>. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny<ref name=":1" />. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/377813807_THERAPEUTIC_POTENTIAL_OF_MIMOSA_PUDICA-_A_REVIEW Therapeutical potential of ''Mimosa pudica'' - A Review]", ''ResearchGate'', January 2024</small></ref><ref><small>"[https://ijpsdronline.com/index.php/journal/article/view/239 Pharmacology and traditional uses of Mimosa pudica]", ''International Journal of Pharmaceutical Sciences Drugs and Research'', 2013</small> </ref>. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26870704/ Diuretic Activity of Ethanolic Root Extract of Mimosa Pudica in Albino Rats]", ''National Institutes of Health,''</small> </ref>, ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/393306431_Effects_of_Aqueous_Extract_of_Mimosa_pudica_in_Sulfonamide-Induced_Renal_Dysfunction_in_Albino_Wistar_Rats Effects of Aqueous Extract of Mimosa pudica in Sulfonamide-Induced Renal Dysfunction in Albino Wistar Rats]", ''Sahel Journal of Life'',</small> </ref>, ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]<ref name=":3"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/263577693_A_Comprehensive_Review_on_'Mimosa_pudica'_A_Potential_Herbal_Panacea A Comprehensive Review on ‘Mimosa pudica’: A Potential Herbal Panacea]", ''Journal of Biologically Active Products from Nature'', January 2011</small></ref><ref><small>"[https://www.neliti.com/publications/409488/a-brief-review-of-mimosa-pudica A Brief Review of Mimosa Pudica]", ''Journal article'' // ''International Journal of Pharmaceutics and Drug Analysi'', May 19, 2019</small></ref>. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]<ref name=":2"><small>"[https://biostratege.com/la-sensitive-mimosa-pudica/ La sensitive, Mimosa pudica]", ''Bio Stratège''</small></ref><ref name=":3" />. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny [[tebiteby]], ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/299513497_Medicinal_value_of_Mimosa_pudica_as_an_anxiolytic_and_antidepressant_a_comprehensive_review Medicinal value of Mimosa pudica as an anxiolytic and antidepressant: a comprehensive review]", ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', February 2016</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo<ref><small>"[http://article.sapub.org/10.5923.j.ijbcs.20150403.01.html Anxiolytic (Benzodiazepine-Like) Properties of ''Mimosa pudica'' in Mice]", ''Science Alert (International Journal of Brain and Cognitive Sciences'', 2015</small></ref><ref><small>"[https://www.iomcworld.org/proceedings/medicinal-plants-real-or-placebo-properties-the-case-of-mimosa-pudica-empirically-used-in-cameroon-to-treat-anxiety-and--49314.html Medicinal plants real or placebo properties? The case of ''Mimosa pudica'' empirically used in Cameroon to treat anxiety and depression]", ''Journal of Neurology & Neurophysiology'', May 18-20, 2017</small></ref>. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]]<ref><small>"[https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20143173584 The antimicrobial activity of Mimosa ...]", ''CABI Digital Library'', 21 May 2014</small></ref><ref name=":4"><small>"[https://www.journalijar.com/article/7232/analysis-of-phytochemicals-and-mimosine-from-mimosa-pudica/ Analysis of Phytochemicalsand Mimosine from ''Mimosa pudica'']", ''International Journal of Advanced Research (IJAR)'',</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9568293/ In Vitro Antioxidant and Antimicrobial Potency of Mimosa pudica of Nepalese Terai Region: Insight into L-Mimosine as an Antibacterial Agent]", ''National Library of of Medicine'', 2022 Oct 7</small></ref> sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/259288608_Anthelmintic_Activity_of_Leaves_of_Mimosa_Pudica Anthelmintic Activity of Leaves of Mimosa Pudica]", ''ResearchGate'', January 2012</small></ref> samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany<ref><small>"[https://www.bdpsjournal.org/index.php/bjp/article/view/389 Antitoxin activity of Mimosa pudica root extracts against Naja naja and Bangarus caerulus venoms]", ''Bangladesh Journal of Pharmacology'', 2009</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect''</small></ref>. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21640180/ Efficacy evaluations of Mimosa pudica tannin isolate (MPT) for its anti-ophidian properties]", ''National Library of Medicine'', 2011 Sep 1</small></ref>. Tsy tokony hisolo ny fanomezana fanafody haingana manohitra ny poizina avy amin' ny dokotera izany, rehefa ilaina. ==== Fampiasana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa mampiasa azy io ny fitsaboana nentim-paharazana amin' ny fitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/356759099_Mimosa_pudica_L_-A_sensitive_plant_A_review Mimosa pudica L. -A sensitive plant: A review]", ''ResearchGate''. December 2019</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/394079702_Effects_of_Mimosa_pudica_Extract_on_Asthma_Biomarkers_and_Fetal_Development_in_Pregnant_Rats Effects of Mimosa pudica Extract on Asthma Biomarkers and Fetal Development in Pregnant Rats]", ''ResearchGate'', November 2024</small></ref>, ny [[angorosy]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/387892239_A_COMPREHENSIVE_REVIEW_ON_MIMOSA_PUDICA_LINN A Comprehensive Review on ''Mimosa pudica'' Linn]", ''ResearchGate'', January 2025</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://scialert.net/abstract/?doi=ajbkr.2020.1.8 Antioxidant and Antidiabetic Properties of ''Mimosa pudica'' Seeds in Streptozotocin-induced Diabetic Wistar Rats]", ''Asian Journal of Biotechnology'', 2020</small></ref>, ny [[aretin' aty]] sasany<ref name=":5"><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773851/ Phytochemistry and Diverse Pharmacology of Genus Mimosa: A Review]", ''National Library of Medicine'', 2022 Jan 5</small></ref>, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana natao amin' ny labôratoara sy tamin' ny biby sasany dia manondro fa [[antiôksida]]<ref name=":4" /><ref name=":6"><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33371596/ Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''National Library of Medicine'', 2016 Mar</small></ref>, miaro ny [[aty]], mampihena [[glisemia]]<ref name=":6" />, miady amin' ny [[tazomoka]]<ref name=":5" />, ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]<ref name=":5" />. ==== Fampiasana azy eto Madagasikara ==== Any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]] (indrindra fa ao amin' ny ala amorontsirak' i Agnalazaha), dia ampiasaina hitsaboana ny fanaintainana eo amin' ny faritry ny valahana sy ny tebiteby ny ''Mimosa pudica'', sady atao fanafody mampitombo ny fampamaniana ihany koa<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3827988/?utm_source=chatgpt.com Medicinal plants used by women from Agnalazaha littoral forest (Southeastern Madagascar)]", ''National Library of Medicine'', 2013 Nov 4</small></ref>. Ao amin' ny fanadihadiana etnôbôtanika notaterin' i Jean-Pierre Nicolas, ny ''Mimosa pudic''a dia ampiasaina hitsaboana ny [[ngorongosy]] (sotroina maraina sy hariva mandritra ny telo andro ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo); hitsaboana ny tsy fahatazomana amany amin' ny ankizy (sotroina indroa isan' andro maraina sy hariva ny rano nitanehana ny ravina), ary hitsaboana ny fahalemena sy "hanadiovana ra" (sotroina ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo)<ref><small>"[https://fr.scribd.com/document/479576865/biblio-hn-42-nicolas-pdf Biblio HN 42 Nicolas PDF]", ''fr.scribd.com'' (Jean-Pierre Nicolas, ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques'')</small></ref>. Ny famintinana etnôfarmakôlôjika momba ny ''Mimosa pudic''a dia manamarika ihany koa ny fampiasana azy eto Madagasikara, indrindra fa ny faritra eny ambony, hitsaboana ny fahasarotan' ny famaniana sy ny ngorongosy<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hs-52Ethnopharmacologia%20n%C2%B058,%20octobre%202017-sattler.pdf Ethnopharmacologia n°58, octobre 2017]", ''Ethnopharmacologia,'' octobre 2017</small></ref>. ==== Fitandremana sy fahapoizinana ==== Miankina indrindra amin' ny faritry ny zavamaniry izay ampiasaina sy ny fatra ary ny fisian' ny [[alkalôida]] antsoina hoe [[mimôzinina]] ny maha mampidi-doza ny ''Mimosa pudica''<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''ScienceDirec''t, 1 October 1998</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>. Ahitana mimôzinina, izay akora afaka manakana ny fihamaroan' ny [[Asidra dezôksiribôniokleika|ADN]] ao amin' ny [[sela]] mizarazara haingana, io zavamaniry io<ref><small>"[https://www.jbc.org/article/S0021-9258(17)49176-9/fulltext Mimosine Arrests DNA Synthesis at Replication Forks by Inhibiting Deoxyribonucleotide Metabolism]", ''Journal of Biological Chemistry,'' April 1995</small></ref>. Mety hiteraka fihintsanan' ny [[Volo (amin' ny olombelona)|volo]] na ny [[volom-biby]], fanakanana ny fitomboana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0041010125003642 Gestational or lactational exposure to L-mimosine in rats: maternal toxicity, fetal growth retardation, and compromised skeletal development]", ''ScienceDirect''</small></ref>, [[Katarakta (aretina)|katarakta]] (fanjambana vokatry ny fihamatrohan' ny mangaraharan' ny maso)<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>, ary olana amin' ny [[fandevonan-kanina]]<ref><small>"[https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/toxicagents/aminoacid/mimosine.html Mimosine]", ''Université Cornell'', 02/28/2019</small></ref>, ny fihinanana mivantana na maharitra an' io zavamaniry io (indrindra fa ny raviny sy ny vihim-boany) ary ireo voka-dratsy ireo dia voarakitra an-tsoratra mazava tsara tamin' ny alalan' ny fanadihadiana natao tamin' ny [[biby fiompy]] sy biby nampiasaina tamin' ny andrana<ref><small>"[https://jppres.com/jppres/oral-toxicity-of-mimosa-pudica/ Oral toxicity of Mimosa pudica]", ''Journal of Pharmacy & Pharmacognosy Research'', October 25, 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosine Mimosine]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>. Mampiseho poizina ambany raha amin' ny fatra antonony ny fanadihadiana natao tamin' ny fampiasana ny ampahan' ny ''Mimosa pudica'' notanehina na nalona anaty rano mafana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect'', June 2023</small></ref>, izay manome antoka amin' ny fampiasana nentim-paharazana (indrindra raha ny amin' ny fiantraikany amin' ny [[tebiteby]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5206927/ Effects of ''Mimosa pudica'' L. leaves extract on anxiety, depression and memory]", ''National Library of Medicine'', 2016 Nov-Dec</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>, na ny fanasitranana [[ratra]]<ref><small>"[https://www.ijpsjournal.com/article/The+Shy+Healer+Exploring+the+Ethnopharmacology+Phytochemicals+and+Biomedical+Applications+of+Mimosa+Pudica+L The Shy Healer: Exploring the Ethnopharmacology, Phytochemicals, and Biomedical Applications of Mimosa Pudica L."], ''International Journal of Pharmaceutical Sciences'', 26 Jun, 2025</small> </ref>). Noho ny fiantraikany maro hita teo amin' ny tsingerin' ny filana firaisana (eo amin' ny biby vavy)<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18061708/ Effect of Mimosa pudica root extract on vaginal estrous and serum hormones for screening of antifertility activity in albino mice]", ''National Library of Medicine'', 2007 Dec,</small> </ref> sy amin' ny hozatry ny [[Tranonjaza|tranon-jaza]]<ref><small>"[https://impressions.manipal.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1066&context=mrc Mimosa pudica Exhibits in vivo Female Antifertility Activity by Affecting Various Phases of Pregnancy]", ''Manipal Research Committee'',</small> </ref>, dia soso-kevitra mihitsy ny tsy tokony hisotroan' ny [[vehivavy bevohoka]] na ny vehivavy te hitoe-jaza azy. Ankoatra izay, satria mirona hitahiry ny [[metaly mavesatra]] ([[firamainty]], [[Kadmiôma|kadmioma]], [[nikela]], [[krôma]]) ilay zavamaniry, dia tsy maintsy arahi-maso sy fantarina tsara ny toerana naniriany sy nakana azy io<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''Journal of Environmental Management,'' 1 October 1998</small></ref>. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Tahirin-kavitra azo anovozan-kevitra == === Rohy ivelany === * "[https://www.biodiversitylibrary.org/name/Mimosa_pudica View occurrences of Mimosa pudica]" in ''the Biodiversity Heritage Library'' * "[https://web.archive.org/web/20050407172948/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/sensitive_plant.htm Sensitive Plant]" page by Dr. T. Ombrello * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Fact Sheet from the Queensland (Australia) Department of Agriculture, Fisheries and Forestry]" * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Page about nyctinasty and leaf movement of Mimosa pudica]" by John Hewitson * "[https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Video:] [https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Mimosa pudica Sensitive:guide de culture]". ''Ethnoplants.com''. Arsiva 2009-09-13. == Loharano == 2mpri1dpy3c2jrbkgwkli04z4fum359 1150147 1150146 2026-09-02T13:41:39Z Thelezifor 15140 Nanova tarehin-tsoratra 1150147 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''<ref><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=mimosa Mimosa]", ''Rakiblana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. Nampidirina ao amin' ny faritra trôpikaly maro izy io, anisan' izany i [[Madagasikara]]. == Famariparitana == === Taho sy rantsana === [[Sary:Mimosa pudique (Mimosa pudica).jpg|vignette|''Mimosa pudica'' misy voniny |209x209px]] Mitsangana ny tahon' ny ''Mimosa pudica'' mbola tanora, saingy lasa mandady na mandrakotra ny tany rehefa mihalehibe. Mety kirazorazo ambany dia ambany izy io sady lasa mitehika amin' ny tany. Manify sy misy rantsana maro ary misy tsilo mahalana na mifanakaiky ny tahony izay mety hahatratra halava 1,5 m. Matetika dia mahatratra 30 sm eo ho eo ny haavon' ny ''Mimosa pudica'' rehefa mijoro mahitsy. === Ravina === [[Sary:Mimosa pudica 9zz.jpg|vignette|Ravin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Fitambarana [[zana-pelana]] indroa miantoana ny [[Ravina (zavamaniry)|ravin]]<nowiki/>y, ka ahitana zana-pelana iray na roa mivady, ary zafim-pelana miisa 10 ka hatramin' ny 26 isaky ny zana-pelana. Misy tsilo ihany koa ny [[tangozan-dravina]].[[Sary:Mimosa Pudica.gif|ankavia|vignette|Fikombonan' ny ravin' ny ''Mimosa pudica'']] Karazana zavamaniry manakatona ny raviny rehefa alina ny ''Mimosa pudica''. Manakatona ny raviny koa io zavamaniry io mba hiarovany tena amin' ny hatsiaky ny ando, mba hamerany ny velaran' ny ravina mba hamerany koa ny hatsembohana<ref><small>"[https://theshychild.weebly.com/adaptations.html Mimosa Pudica - General Adaptations]", ''Webly'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.pinterest.com/pin/meet-mimosa-pudica-video--450641506480714590/ Meet Mimosa Pudica]", ''Pinterest'',</small> </ref>. Manakombona ny raviny vetivety koa ny ''Mimosa pudica'' raha misy zavatra mikasika azy mandritra ny andro io dia fomba fiarovan-tenany amin' ny biby mihinana zavamaniry ka mahatonga ilay zavamaniry tsy ho tena hita na tsy dia hahasarika hohanina, na koa mba hampiharihary ny tsilo eny aminy<ref><small>"[https://www.britannica.com/plant/sensitive-plant Sensitive plant]", ''Britanica'', Aug. 8, 2026</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12745850/ Can Mimosa pudica Plants Enumerate Light Exposure Events?]", ''National Library of Medicine'', 2025 Dec 28</small></ref><ref><small>"[https://asknature.org/strategy/leaves-fold-in-response-to-touch/ Leaves Fold in Response to Touch - Sensitive plant]", ''AskNature Learning''</small></ref>. === Vony === [[Sary:Starr-040209-0119-Mimosa pudica-flowers-Hana Hwy-Maui (24580443762).jpg|vignette|Vonin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Mipoitra avy eo amin' ny fihaonan' ny [[tangozan-dravina]] sy ny taho lehibe mandritra ny tapaky ny fahavaratra ny vodrom-bony boribory misy [[tangozam-bony]], izay miloko mavokely hatsatra na volomparasy; mihamaro hatrany ny vony rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maharitra latsaky ny iray andro ny vony iray, ary matetika dia maty tanteraka ny ampitson' ny ihany. Tena marefo sy mora malefaka ny vonin' ny ''Mimosa pudica''. Boribory na miendrika atody ny vondrom-bony izay manana savaivony 8 hatramin' ny 10 mm (tsy tafiditra ao anatin' izany ny lahimbony). Rehefa jerena akaiky, dia hita fa mena ny tapany ambony amin'ny felam-bony, ary mavokely na volomparasy hatsatra ny lokon' ny tahom-bovobony. Boribory ny endriky ny [[vovobony]], ary manana savaivony 8 [[Mikrômetatra|mikrôna]] eo ho eo. Ny [[Insecta|bibikely]] sy ny [[Rivotra mitsoka|rivotra]] no manampy amin' ny famindrana [[vovobony]] mba hahatonga ny vony hamoa. === Voa === [[Sary:Mimosa pudica MHNT.BOT.2004.0.0.495.jpg|vignette|208x208px|Pepa sy vihim-boan' ny ''Mimosa pudica'']] Ny voan' ny ''Mimosa pudica'' dia ahitana vondrona misy [[pepa]] roa ka hatramin' ny valo, izay samy manana halava eo amin' ny 1 hatramin' ny 2 sm eo ho eo ary misy tsilo eo amin' ny sisiny. Mizara roa hatramin' ny dimy ny pepa tsirairay ary ahitana vihim-boa miloko manja hatsatra manana halava mirefy 2,5 mm eo ho eo. Misy hodiny mafy somay tsy tantera-drano ny vihim-boa ka mametra ny fitsimohany izany, saingy mahatonga ny tsindry ôsmôtika sy ny asidra ao anaty tany ho mety tsy hahomby loatra. Ny hafanana ambony no tena antony lehibe mampitsahatra ny toetry ny voa tsy mitsimoka (matory). === Faka === Mamokatra disolfiodan-karibônina ny fakan' ny ''Mimosa pudica''; izany dia akora manakana ny [[bibikely]] na [[zavamananaina]] hafa tsy hihinana ilay zavamaniry, sady manakana ny fitomboan' ny [[holatra]] sasany (na ny miteraka aretina na ny tokony hiara-miasa amin' ny fakany) ao amin' ny faritra manodidina ny fakany. Izany dia ahafahan' ny fakan' ilay zavamaniry mamorona ny [[kambim-bahatra]] misy [[bakteria]] miara-miaina ao anatiny sady afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho azo ampiasain' ny zavamaniry. == Anarana ara-tsiansa sy ovan-karazana == === Anarana hafa ahafantarana ny ''Mimosa pudica'': === Omena eto ny anarana ara-tsiansa ahafantarana koa ny ''Mimosa pudica''. * ''Eburnax pudica'' <small>(L.) Raf.</small> * ''Eschynomene pudica'' <small>(L.) M.Gómez</small> * ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small> * ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small> * ''Mimosa striofoveata'' <small>Bubani</small> * ''Mimosa tetrandra'' <small>Humb. & Bonpl. ex Willd.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small>) * ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small>) * ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small> Indreto ny ovan-karazan' ny ''Mimosa pudica'' fantatra: * ''Mimosa pudica'' var. ''pudica'' (← ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small>; ''Mimosa hirsuta'' <small>Moc. & Sessé ex G.Don</small>; ''Mimosa pudica'' var. ''glabrata'' <small>DC.</small>; ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''hispida'' <small>Brenan</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''pastoris'' <small>Barneby</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small> (← ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small> (← ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small>; ''Mimosa endymionis'' <small>Mart</small>.; ''Mimosa irritabilis'' <small>Dum.Cours.</small>; ''Mimosa irritabilis'' <small>C.Presl</small>; ''Mimosa pudibunda'' <small>Willd</small>.; ''Mimosa pudica'' f. ''glabrior'' <small>Benth.</small>) == Toerana sy faritra aniriany == Teratany any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]] ny ''Mimosa pudica''. Hita any amin' ny firenena [[Azia|aziatika]] maro koa izy io, toy ny any [[Singaporo]], [[Bangladesy]], [[Tailandy]], [[India]], [[Nepaly]], [[Indônezia]], [[Taioàna|Taioana]], [[Malezia]], [[Filipina]], [[Vietnamy]], [[Kambôdia|Kambôja]], [[Laôsy]], [[Japàna|Japana]] ary [[Srilanka]]. Nampidirina tany amin' ny faritra maro hafa izy io ary heverina ho karazana [[zavamaniry manafika]] any [[Tanzania]], any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any amin' ny [[Nosy any Pasifika|nosy maro]] [[Nosy any Pasifika|any Pasifika]]<ref name=":7"><small>"''[https://web.archive.org/web/20080919232904/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm Mimosa pudica]''". ''Usambara Invasive Plants''. Tropical Biology Association. Archived from the [https://tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm original] on 2008-09-19.</small></ref>. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany ao [[Aostralia]] ary voasokajy ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny [[Northern Territory]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080226133716/http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html Declared Weeds]". ''Natural Resources, Environment and The Arts''. Northern Territory Government. Archived from the [http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html original] on 2008-02-26.</small></ref> sy [[Western Australia]], na dia tsy mbola tafapetraka tanteraka ho zavamaniry teratany aza any amin' ireo toerana ireo<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080413145851/http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& Sensitive plant common (Mimosa pudica)]". ''Declared Plant in Western Australia''. Government of Western Australia. Archived from the [http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& original] on 2008-04-13.</small></ref>. Amporisihina ny hifehezana ny fiparitahany any [[Queensland]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080725023618/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Common Sensitive Plant]" (PDF). ''Invasive plants and animals. Biosecurity Queensland''. Archived from the [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf original] (PDF) on 2008-07-25.</small></ref>. Nampidirina tany [[Oganda]], [[Ganà]], [[Nizerià|Nizeria]], [[Seisely]], [[Maorisy]] ary [[Azia Atsinanana]] ihany koa izy io, saingy tsy heverina ho karazana manafika any amin' ireo toerana ireo<ref name=":7" />. Any [[Etazonia]] dia maniry any [[Louisiana]], [[Florida]], [[Hawaii]], [[Tennessee]], [[Virjinia|Virginia]], [[Maryland]], [[Pôrtô-Rikô|Puerto Rico]], [[Texas]], [[Alabama]], [[Arkansas]], [[Mississippi]], [[Karolina Avaratra|North Carolina]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], ny faritanin' i [[Guam]], ary ny Nosy Virgin izy io<ref><small>"[https://plants.sc.egov.usda.gov/java/profile?symbol=MIPU8 Distribution of Mimosa pudica in the United States of America]", ''Natural Resources Conservation Service'', United States Department of Agriculture.</small></ref>. Nampidirina teto [[Madagasikara]] koa izy io. Na dia tsy voasokajy ho anisan' ny karazana zavamaniry manimba indrindra ao amin' ny ala voalohany aza izy, tsy toy ireo karazana hafa, dia ahi-dratsy tena mampanahirana ny tantsaha malagasy<ref><small>"[https://idao.cirad.fr/content/adventoi/especes/m/mimpu/mimpu_fr.html ''Mimosa pudica'' L. - ''Fabaceae'' - ''Dicotylédone'']", ''Cirad'',</small> </ref>. Mifaninana mivantana amin' ny voly trôpikaly eto amin' ny Nosy ([[vary]], [[fary]], [[Zea mays|katsaka]]) izy io. Mety hiteraka fahaverezana vokatra be ny fiparitahan' izy io<ref name=":8"><small>"[https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/full/10.1079/pwkb.20167800554 Mimosa pudica: ''Mimosa pudica'']", ''PlantwisePlus Knowledge Bank'', 1 February 2016</small></ref>. Eto Madagasikara, izay mbola tanana no tena anesorana ny ahi-dratsy, dia heverina ho asa tena sarotra sy mafy ny fifehezana azy. Mety ho tapaka ao ambanin' ny hoditra ny tsilo ka miteraka ratra mafy sy mety hiteraka aretina (misy poizina na mikrôba)<ref name=":8" /><ref><small>"''[https://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1002 Mimosa pudica]''", ''Global invasive species database'',</small> </ref>. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>, ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266703132400037X ''Mimosa pudica'' leaf aqueous extract attenuates experimental ulcerative colitis in rats via suppression of MPO and IL-1β signaling pathways and improvement of the oxidative status]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ ''Mimosa pudica'' L. (Laajvanti): An overview]", ''National Library of Medicine'', 2012 Jul-Dec</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/283645755_Mimosa_pudica_L_a_High-Value_Medicinal_Plant_as_a_Source_of_Bioactives_for_Pharmaceuticals Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''ResearchGate,'' November 2015</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia apetaka amin' ny [[ratra]]<ref><small>"[https://polycareherbals.com/ingredient/lajaloo-mool-mimosa-pudica/?srsltid=AfmBOoo2l4qfY6DFLDYRKydCdu-Wpr15HO8O1fWOagjpasN6ZNqKBJtJ Lajaloo Mool (''Mimosa pudica'')]", ''Polycare Herbals (Lajaloo Mool)''</small></ref>, amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''ResearchGate (An overview on Mimosa pudica)''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4719482/ Efficacy and safety of a polyherbal formulation in hemorrhoids]", ''National Instutute of Health'', 2015 Oct-Dec</small> </ref><ref><small>"[https://www.academia.edu/101850895/_A_review_on_ethnomedical_and_traditional_uses_of_Mimosa_pudica_Chui_Mui_ A review on ethnomedical and traditional uses of Mimosa pudica (Chui-Mui).]", ''Academia.edu''</small></ref>. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]<ref name=":0"><small>"[https://www.ovid.com/jnls/aphd/fulltext/10.4103/2319-5932.147677~antibacterial-efficacy-of-mimosa-pudica-lajavanti-against?an=01714215-201412040-00015 Antibacterial efficacy of ''Mimosa Pudica'' (Lajavanti) against streptococcus mutans]", ''www.ovid.com''</small></ref>, ary manamaivana fanaintainana<ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Wound-healing-activity-of-Mimosa-pudica-Linn-Kannan-Jesuraj/f5d1b5be4c75930db55984791b12e75b3ede53de Wound healing activity of ''Mimosa pudica'' Linn formulation.]", ''Semantic Scholar''</small> </ref><ref><small>"[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0342449 Efficacy of Lajjabati (''Mimosa pudica'') and Daruchini (''Cinnamomum verum'') extracts on wound healing in rabbits]", ''PLOS ONE''</small></ref>. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]]<ref name=":1"><small>"[https://www.explorationpub.com/Journals/etat/Article/1002282 Nigerian medicinal plants with potential anticancer activity—a review]", ''Open Exploration''</small></ref>, ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Antiparasitic Asian medicinal plants in the Clade Fabids]", ''ScienceDirect''</small></ref><ref><small>"[https://ijprajournal.com/issue_dcp/Single%20Herb%20External%20Therapy%20Followed%20In%20Siddha%20Medicine%20in%20the%20Treatment%20of%20Lumbago%20A%20Review.pdf Single Herb External Therapy Followed In Siddha Medicine in the Treatment of Lumbago – A Review]", ''ijprajournal.com''</small></ref>. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny<ref name=":1" />. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/377813807_THERAPEUTIC_POTENTIAL_OF_MIMOSA_PUDICA-_A_REVIEW Therapeutical potential of ''Mimosa pudica'' - A Review]", ''ResearchGate'', January 2024</small></ref><ref><small>"[https://ijpsdronline.com/index.php/journal/article/view/239 Pharmacology and traditional uses of Mimosa pudica]", ''International Journal of Pharmaceutical Sciences Drugs and Research'', 2013</small> </ref>. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26870704/ Diuretic Activity of Ethanolic Root Extract of Mimosa Pudica in Albino Rats]", ''National Institutes of Health,''</small> </ref>, ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/393306431_Effects_of_Aqueous_Extract_of_Mimosa_pudica_in_Sulfonamide-Induced_Renal_Dysfunction_in_Albino_Wistar_Rats Effects of Aqueous Extract of Mimosa pudica in Sulfonamide-Induced Renal Dysfunction in Albino Wistar Rats]", ''Sahel Journal of Life'',</small> </ref>, ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]<ref name=":3"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/263577693_A_Comprehensive_Review_on_'Mimosa_pudica'_A_Potential_Herbal_Panacea A Comprehensive Review on ‘Mimosa pudica’: A Potential Herbal Panacea]", ''Journal of Biologically Active Products from Nature'', January 2011</small></ref><ref><small>"[https://www.neliti.com/publications/409488/a-brief-review-of-mimosa-pudica A Brief Review of Mimosa Pudica]", ''Journal article'' // ''International Journal of Pharmaceutics and Drug Analysi'', May 19, 2019</small></ref>. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]<ref name=":2"><small>"[https://biostratege.com/la-sensitive-mimosa-pudica/ La sensitive, Mimosa pudica]", ''Bio Stratège''</small></ref><ref name=":3" />. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny [[tebiteby]], ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/299513497_Medicinal_value_of_Mimosa_pudica_as_an_anxiolytic_and_antidepressant_a_comprehensive_review Medicinal value of Mimosa pudica as an anxiolytic and antidepressant: a comprehensive review]", ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', February 2016</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo<ref><small>"[http://article.sapub.org/10.5923.j.ijbcs.20150403.01.html Anxiolytic (Benzodiazepine-Like) Properties of ''Mimosa pudica'' in Mice]", ''Science Alert (International Journal of Brain and Cognitive Sciences'', 2015</small></ref><ref><small>"[https://www.iomcworld.org/proceedings/medicinal-plants-real-or-placebo-properties-the-case-of-mimosa-pudica-empirically-used-in-cameroon-to-treat-anxiety-and--49314.html Medicinal plants real or placebo properties? The case of ''Mimosa pudica'' empirically used in Cameroon to treat anxiety and depression]", ''Journal of Neurology & Neurophysiology'', May 18-20, 2017</small></ref>. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]]<ref><small>"[https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20143173584 The antimicrobial activity of Mimosa ...]", ''CABI Digital Library'', 21 May 2014</small></ref><ref name=":4"><small>"[https://www.journalijar.com/article/7232/analysis-of-phytochemicals-and-mimosine-from-mimosa-pudica/ Analysis of Phytochemicalsand Mimosine from ''Mimosa pudica'']", ''International Journal of Advanced Research (IJAR)'',</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9568293/ In Vitro Antioxidant and Antimicrobial Potency of Mimosa pudica of Nepalese Terai Region: Insight into L-Mimosine as an Antibacterial Agent]", ''National Library of of Medicine'', 2022 Oct 7</small></ref> sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/259288608_Anthelmintic_Activity_of_Leaves_of_Mimosa_Pudica Anthelmintic Activity of Leaves of Mimosa Pudica]", ''ResearchGate'', January 2012</small></ref> samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany<ref><small>"[https://www.bdpsjournal.org/index.php/bjp/article/view/389 Antitoxin activity of Mimosa pudica root extracts against Naja naja and Bangarus caerulus venoms]", ''Bangladesh Journal of Pharmacology'', 2009</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect''</small></ref>. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21640180/ Efficacy evaluations of Mimosa pudica tannin isolate (MPT) for its anti-ophidian properties]", ''National Library of Medicine'', 2011 Sep 1</small></ref>. Tsy tokony hisolo ny fanomezana fanafody haingana manohitra ny poizina avy amin' ny dokotera izany, rehefa ilaina. ==== Fampiasana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa mampiasa azy io ny fitsaboana nentim-paharazana amin' ny fitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/356759099_Mimosa_pudica_L_-A_sensitive_plant_A_review Mimosa pudica L. -A sensitive plant: A review]", ''ResearchGate''. December 2019</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/394079702_Effects_of_Mimosa_pudica_Extract_on_Asthma_Biomarkers_and_Fetal_Development_in_Pregnant_Rats Effects of Mimosa pudica Extract on Asthma Biomarkers and Fetal Development in Pregnant Rats]", ''ResearchGate'', November 2024</small></ref>, ny [[angorosy]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/387892239_A_COMPREHENSIVE_REVIEW_ON_MIMOSA_PUDICA_LINN A Comprehensive Review on ''Mimosa pudica'' Linn]", ''ResearchGate'', January 2025</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://scialert.net/abstract/?doi=ajbkr.2020.1.8 Antioxidant and Antidiabetic Properties of ''Mimosa pudica'' Seeds in Streptozotocin-induced Diabetic Wistar Rats]", ''Asian Journal of Biotechnology'', 2020</small></ref>, ny [[aretin' aty]] sasany<ref name=":5"><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773851/ Phytochemistry and Diverse Pharmacology of Genus Mimosa: A Review]", ''National Library of Medicine'', 2022 Jan 5</small></ref>, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana natao amin' ny labôratoara sy tamin' ny biby sasany dia manondro fa [[antiôksida]]<ref name=":4" /><ref name=":6"><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33371596/ Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''National Library of Medicine'', 2016 Mar</small></ref>, miaro ny [[aty]], mampihena [[glisemia]]<ref name=":6" />, miady amin' ny [[tazomoka]]<ref name=":5" />, ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]<ref name=":5" />. ==== Fampiasana azy eto Madagasikara ==== Any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]] (indrindra fa ao amin' ny ala amorontsirak' i Agnalazaha), dia ampiasaina hitsaboana ny fanaintainana eo amin' ny faritry ny valahana sy ny tebiteby ny ''Mimosa pudica'', sady atao fanafody mampitombo ny fampamaniana ihany koa<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3827988/?utm_source=chatgpt.com Medicinal plants used by women from Agnalazaha littoral forest (Southeastern Madagascar)]", ''National Library of Medicine'', 2013 Nov 4</small></ref>. Ao amin' ny fanadihadiana etnôbôtanika notaterin' i Jean-Pierre Nicolas, ny ''Mimosa pudic''a dia ampiasaina hitsaboana ny [[ngorongosy]] (sotroina maraina sy hariva mandritra ny telo andro ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo); hitsaboana ny tsy fahatazomana amany amin' ny ankizy (sotroina indroa isan' andro maraina sy hariva ny rano nitanehana ny ravina), ary hitsaboana ny fahalemena sy "hanadiovana ra" (sotroina ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo)<ref><small>"[https://fr.scribd.com/document/479576865/biblio-hn-42-nicolas-pdf Biblio HN 42 Nicolas PDF]", ''fr.scribd.com'' (Jean-Pierre Nicolas, ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques'')</small></ref>. Ny famintinana etnôfarmakôlôjika momba ny ''Mimosa pudic''a dia manamarika ihany koa ny fampiasana azy eto Madagasikara, indrindra fa ny faritra eny ambony, hitsaboana ny fahasarotan' ny famaniana sy ny ngorongosy<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hs-52Ethnopharmacologia%20n%C2%B058,%20octobre%202017-sattler.pdf Ethnopharmacologia n°58, octobre 2017]", ''Ethnopharmacologia,'' octobre 2017</small></ref>. ==== Fitandremana sy fahapoizinana ==== Miankina indrindra amin' ny faritry ny zavamaniry izay ampiasaina sy ny fatra ary ny fisian' ny [[alkalôida]] antsoina hoe [[mimôzinina]] ny maha mampidi-doza ny ''Mimosa pudica''<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''ScienceDirec''t, 1 October 1998</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>. Ahitana mimôzinina, izay akora afaka manakana ny fihamaroan' ny [[Asidra dezôksiribôniokleika|ADN]] ao amin' ny [[sela]] mizarazara haingana, io zavamaniry io<ref><small>"[https://www.jbc.org/article/S0021-9258(17)49176-9/fulltext Mimosine Arrests DNA Synthesis at Replication Forks by Inhibiting Deoxyribonucleotide Metabolism]", ''Journal of Biological Chemistry,'' April 1995</small></ref>. Mety hiteraka fihintsanan' ny [[Volo (amin' ny olombelona)|volo]] na ny [[volom-biby]], fanakanana ny fitomboana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0041010125003642 Gestational or lactational exposure to L-mimosine in rats: maternal toxicity, fetal growth retardation, and compromised skeletal development]", ''ScienceDirect''</small></ref>, [[Katarakta (aretina)|katarakta]] (fanjambana vokatry ny fihamatrohan' ny mangaraharan' ny maso)<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>, ary olana amin' ny [[fandevonan-kanina]]<ref><small>"[https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/toxicagents/aminoacid/mimosine.html Mimosine]", ''Université Cornell'', 02/28/2019</small></ref>, ny fihinanana mivantana na maharitra an' io zavamaniry io (indrindra fa ny raviny sy ny vihim-boany) ary ireo voka-dratsy ireo dia voarakitra an-tsoratra mazava tsara tamin' ny alalan' ny fanadihadiana natao tamin' ny [[biby fiompy]] sy biby nampiasaina tamin' ny andrana<ref><small>"[https://jppres.com/jppres/oral-toxicity-of-mimosa-pudica/ Oral toxicity of Mimosa pudica]", ''Journal of Pharmacy & Pharmacognosy Research'', October 25, 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosine Mimosine]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>. Mampiseho poizina ambany raha amin' ny fatra antonony ny fanadihadiana natao tamin' ny fampiasana ny ampahan' ny ''Mimosa pudica'' notanehina na nalona anaty rano mafana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect'', June 2023</small></ref>, izay manome antoka amin' ny fampiasana nentim-paharazana (indrindra raha ny amin' ny fiantraikany amin' ny [[tebiteby]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5206927/ Effects of ''Mimosa pudica'' L. leaves extract on anxiety, depression and memory]", ''National Library of Medicine'', 2016 Nov-Dec</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>, na ny fanasitranana [[ratra]]<ref><small>"[https://www.ijpsjournal.com/article/The+Shy+Healer+Exploring+the+Ethnopharmacology+Phytochemicals+and+Biomedical+Applications+of+Mimosa+Pudica+L The Shy Healer: Exploring the Ethnopharmacology, Phytochemicals, and Biomedical Applications of Mimosa Pudica L."], ''International Journal of Pharmaceutical Sciences'', 26 Jun, 2025</small> </ref>). Noho ny fiantraikany maro hita teo amin' ny tsingerin' ny filana firaisana (eo amin' ny biby vavy)<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18061708/ Effect of Mimosa pudica root extract on vaginal estrous and serum hormones for screening of antifertility activity in albino mice]", ''National Library of Medicine'', 2007 Dec,</small> </ref> sy amin' ny hozatry ny [[Tranonjaza|tranon-jaza]]<ref><small>"[https://impressions.manipal.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1066&context=mrc Mimosa pudica Exhibits in vivo Female Antifertility Activity by Affecting Various Phases of Pregnancy]", ''Manipal Research Committee'',</small> </ref>, dia soso-kevitra mihitsy ny tsy tokony hisotroan' ny [[vehivavy bevohoka]] na ny vehivavy te hitoe-jaza azy. Ankoatra izay, satria mirona hitahiry ny [[metaly mavesatra]] ([[firamainty]], [[Kadmiôma|kadmioma]], [[nikela]], [[krôma]]) ilay zavamaniry, dia tsy maintsy arahi-maso sy fantarina tsara ny toerana naniriany sy nakana azy io<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''Journal of Environmental Management,'' 1 October 1998</small></ref>. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Tahirin-kavitra azo anovozan-kevitra == === Rohy ivelany === * "[https://www.biodiversitylibrary.org/name/Mimosa_pudica View occurrences of Mimosa pudica]" in ''the Biodiversity Heritage Library'' * "[https://web.archive.org/web/20050407172948/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/sensitive_plant.htm Sensitive Plant]" page by Dr. T. Ombrello * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Fact Sheet from the Queensland (Australia) Department of Agriculture, Fisheries and Forestry]" * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Page about nyctinasty and leaf movement of Mimosa pudica]" by John Hewitson * "[https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Video:] [https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Mimosa pudica Sensitive:guide de culture]". ''Ethnoplants.com''. Arsiva 2009-09-13. == Loharano == 9nk03m8l8cl568vs34jqlefj1sufz4m 1150148 1150147 2026-09-02T14:48:49Z Thelezifor 15140 Fampiasana hafa 1150148 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''<ref><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=mimosa Mimosa]", ''Rakiblana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. Nampidirina ao amin' ny faritra trôpikaly maro izy io, anisan' izany i [[Madagasikara]]. == Famariparitana == === Taho sy rantsana === [[Sary:Mimosa pudique (Mimosa pudica).jpg|vignette|''Mimosa pudica'' misy voniny |209x209px]] Mitsangana ny tahon' ny ''Mimosa pudica'' mbola tanora, saingy lasa mandady na mandrakotra ny tany rehefa mihalehibe. Mety kirazorazo ambany dia ambany izy io sady lasa mitehika amin' ny tany. Manify sy misy rantsana maro ary misy tsilo mahalana na mifanakaiky ny tahony izay mety hahatratra halava 1,5 m. Matetika dia mahatratra 30 sm eo ho eo ny haavon' ny ''Mimosa pudica'' rehefa mijoro mahitsy. === Ravina === [[Sary:Mimosa pudica 9zz.jpg|vignette|Ravin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Fitambarana [[zana-pelana]] indroa miantoana ny [[Ravina (zavamaniry)|ravin]]<nowiki/>y, ka ahitana zana-pelana iray na roa mivady, ary zafim-pelana miisa 10 ka hatramin' ny 26 isaky ny zana-pelana. Misy tsilo ihany koa ny [[tangozan-dravina]].[[Sary:Mimosa Pudica.gif|ankavia|vignette|Fikombonan' ny ravin' ny ''Mimosa pudica'']] Karazana zavamaniry manakatona ny raviny rehefa alina ny ''Mimosa pudica''. Manakatona ny raviny koa io zavamaniry io mba hiarovany tena amin' ny hatsiaky ny ando, mba hamerany ny velaran' ny ravina mba hamerany koa ny hatsembohana<ref><small>"[https://theshychild.weebly.com/adaptations.html Mimosa Pudica - General Adaptations]", ''Webly'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.pinterest.com/pin/meet-mimosa-pudica-video--450641506480714590/ Meet Mimosa Pudica]", ''Pinterest'',</small> </ref>. Manakombona ny raviny vetivety koa ny ''Mimosa pudica'' raha misy zavatra mikasika azy mandritra ny andro io dia fomba fiarovan-tenany amin' ny biby mihinana zavamaniry ka mahatonga ilay zavamaniry tsy ho tena hita na tsy dia hahasarika hohanina, na koa mba hampiharihary ny tsilo eny aminy<ref><small>"[https://www.britannica.com/plant/sensitive-plant Sensitive plant]", ''Britanica'', Aug. 8, 2026</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12745850/ Can Mimosa pudica Plants Enumerate Light Exposure Events?]", ''National Library of Medicine'', 2025 Dec 28</small></ref><ref><small>"[https://asknature.org/strategy/leaves-fold-in-response-to-touch/ Leaves Fold in Response to Touch - Sensitive plant]", ''AskNature Learning''</small></ref>. === Vony === [[Sary:Starr-040209-0119-Mimosa pudica-flowers-Hana Hwy-Maui (24580443762).jpg|vignette|Vonin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Mipoitra avy eo amin' ny fihaonan' ny [[tangozan-dravina]] sy ny taho lehibe mandritra ny tapaky ny fahavaratra ny vodrom-bony boribory misy [[tangozam-bony]], izay miloko mavokely hatsatra na volomparasy; mihamaro hatrany ny vony rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maharitra latsaky ny iray andro ny vony iray, ary matetika dia maty tanteraka ny ampitson' ny ihany. Tena marefo sy mora malefaka ny vonin' ny ''Mimosa pudica''. Boribory na miendrika atody ny vondrom-bony izay manana savaivony 8 hatramin' ny 10 mm (tsy tafiditra ao anatin' izany ny lahimbony). Rehefa jerena akaiky, dia hita fa mena ny tapany ambony amin'ny felam-bony, ary mavokely na volomparasy hatsatra ny lokon' ny tahom-bovobony. Boribory ny endriky ny [[vovobony]], ary manana savaivony 8 [[Mikrômetatra|mikrôna]] eo ho eo. Ny [[Insecta|bibikely]] sy ny [[Rivotra mitsoka|rivotra]] no manampy amin' ny famindrana [[vovobony]] mba hahatonga ny vony hamoa. === Voa === [[Sary:Mimosa pudica MHNT.BOT.2004.0.0.495.jpg|vignette|208x208px|Pepa sy vihim-boan' ny ''Mimosa pudica'']] Ny voan' ny ''Mimosa pudica'' dia ahitana vondrona misy [[pepa]] roa ka hatramin' ny valo, izay samy manana halava eo amin' ny 1 hatramin' ny 2 sm eo ho eo ary misy tsilo eo amin' ny sisiny. Mizara roa hatramin' ny dimy ny pepa tsirairay ary ahitana vihim-boa miloko manja hatsatra manana halava mirefy 2,5 mm eo ho eo. Misy hodiny mafy somay tsy tantera-drano ny vihim-boa ka mametra ny fitsimohany izany, saingy mahatonga ny tsindry ôsmôtika sy ny asidra ao anaty tany ho mety tsy hahomby loatra. Ny hafanana ambony no tena antony lehibe mampitsahatra ny toetry ny voa tsy mitsimoka (matory). === Faka === Mamokatra disolfiodan-karibônina ny fakan' ny ''Mimosa pudica''; izany dia akora manakana ny [[bibikely]] na [[zavamananaina]] hafa tsy hihinana ilay zavamaniry, sady manakana ny fitomboan' ny [[holatra]] sasany (na ny miteraka aretina na ny tokony hiara-miasa amin' ny fakany) ao amin' ny faritra manodidina ny fakany. Izany dia ahafahan' ny fakan' ilay zavamaniry mamorona ny [[kambim-bahatra]] misy [[bakteria]] miara-miaina ao anatiny sady afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho azo ampiasain' ny zavamaniry. == Anarana ara-tsiansa sy ovan-karazana == === Anarana hafa ahafantarana ny ''Mimosa pudica'': === Omena eto ny anarana ara-tsiansa ahafantarana koa ny ''Mimosa pudica''. * ''Eburnax pudica'' <small>(L.) Raf.</small> * ''Eschynomene pudica'' <small>(L.) M.Gómez</small> * ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small> * ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small> * ''Mimosa striofoveata'' <small>Bubani</small> * ''Mimosa tetrandra'' <small>Humb. & Bonpl. ex Willd.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small>) * ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small>) * ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small> Indreto ny ovan-karazan' ny ''Mimosa pudica'' fantatra: * ''Mimosa pudica'' var. ''pudica'' (← ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small>; ''Mimosa hirsuta'' <small>Moc. & Sessé ex G.Don</small>; ''Mimosa pudica'' var. ''glabrata'' <small>DC.</small>; ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''hispida'' <small>Brenan</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''pastoris'' <small>Barneby</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small> (← ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small> (← ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small>; ''Mimosa endymionis'' <small>Mart</small>.; ''Mimosa irritabilis'' <small>Dum.Cours.</small>; ''Mimosa irritabilis'' <small>C.Presl</small>; ''Mimosa pudibunda'' <small>Willd</small>.; ''Mimosa pudica'' f. ''glabrior'' <small>Benth.</small>) == Toerana sy faritra aniriany == Teratany any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]] ny ''Mimosa pudica''. Hita any amin' ny firenena [[Azia|aziatika]] maro koa izy io, toy ny any [[Singaporo]], [[Bangladesy]], [[Tailandy]], [[India]], [[Nepaly]], [[Indônezia]], [[Taioàna|Taioana]], [[Malezia]], [[Filipina]], [[Vietnamy]], [[Kambôdia|Kambôja]], [[Laôsy]], [[Japàna|Japana]] ary [[Srilanka]]. Nampidirina tany amin' ny faritra maro hafa izy io ary heverina ho karazana [[zavamaniry manafika]] any [[Tanzania]], any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any amin' ny [[Nosy any Pasifika|nosy maro]] [[Nosy any Pasifika|any Pasifika]]<ref name=":7"><small>"''[https://web.archive.org/web/20080919232904/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm Mimosa pudica]''". ''Usambara Invasive Plants''. Tropical Biology Association. Archived from the [https://tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm original] on 2008-09-19.</small></ref>. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany ao [[Aostralia]] ary voasokajy ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny [[Northern Territory]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080226133716/http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html Declared Weeds]". ''Natural Resources, Environment and The Arts''. Northern Territory Government. Archived from the [http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html original] on 2008-02-26.</small></ref> sy [[Western Australia]], na dia tsy mbola tafapetraka tanteraka ho zavamaniry teratany aza any amin' ireo toerana ireo<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080413145851/http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& Sensitive plant common (Mimosa pudica)]". ''Declared Plant in Western Australia''. Government of Western Australia. Archived from the [http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& original] on 2008-04-13.</small></ref>. Amporisihina ny hifehezana ny fiparitahany any [[Queensland]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080725023618/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Common Sensitive Plant]" (PDF). ''Invasive plants and animals. Biosecurity Queensland''. Archived from the [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf original] (PDF) on 2008-07-25.</small></ref>. Nampidirina tany [[Oganda]], [[Ganà]], [[Nizerià|Nizeria]], [[Seisely]], [[Maorisy]] ary [[Azia Atsinanana]] ihany koa izy io, saingy tsy heverina ho karazana manafika any amin' ireo toerana ireo<ref name=":7" />. Any [[Etazonia]] dia maniry any [[Louisiana]], [[Florida]], [[Hawaii]], [[Tennessee]], [[Virjinia|Virginia]], [[Maryland]], [[Pôrtô-Rikô|Puerto Rico]], [[Texas]], [[Alabama]], [[Arkansas]], [[Mississippi]], [[Karolina Avaratra|North Carolina]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], ny faritanin' i [[Guam]], ary ny Nosy Virgin izy io<ref><small>"[https://plants.sc.egov.usda.gov/java/profile?symbol=MIPU8 Distribution of Mimosa pudica in the United States of America]", ''Natural Resources Conservation Service'', United States Department of Agriculture.</small></ref>. Nampidirina teto [[Madagasikara]] koa izy io. Na dia tsy voasokajy ho anisan' ny karazana zavamaniry manimba indrindra ao amin' ny ala voalohany aza izy, tsy toy ireo karazana hafa, dia ahi-dratsy tena mampanahirana ny tantsaha malagasy<ref><small>"[https://idao.cirad.fr/content/adventoi/especes/m/mimpu/mimpu_fr.html ''Mimosa pudica'' L. - ''Fabaceae'' - ''Dicotylédone'']", ''Cirad'',</small> </ref>. Mifaninana mivantana amin' ny voly trôpikaly eto amin' ny Nosy ([[vary]], [[fary]], [[Zea mays|katsaka]]) izy io. Mety hiteraka fahaverezana vokatra be ny fiparitahan' izy io<ref name=":8"><small>"[https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/full/10.1079/pwkb.20167800554 Mimosa pudica: ''Mimosa pudica'']", ''PlantwisePlus Knowledge Bank'', 1 February 2016</small></ref>. Eto Madagasikara, izay mbola tanana no tena anesorana ny ahi-dratsy, dia heverina ho asa tena sarotra sy mafy ny fifehezana azy. Mety ho tapaka ao ambanin' ny hoditra ny tsilo ka miteraka ratra mafy sy mety hiteraka aretina (misy poizina na mikrôba)<ref name=":8" /><ref><small>"''[https://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1002 Mimosa pudica]''", ''Global invasive species database'',</small> </ref>. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>, ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266703132400037X ''Mimosa pudica'' leaf aqueous extract attenuates experimental ulcerative colitis in rats via suppression of MPO and IL-1β signaling pathways and improvement of the oxidative status]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ ''Mimosa pudica'' L. (Laajvanti): An overview]", ''National Library of Medicine'', 2012 Jul-Dec</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/283645755_Mimosa_pudica_L_a_High-Value_Medicinal_Plant_as_a_Source_of_Bioactives_for_Pharmaceuticals Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''ResearchGate,'' November 2015</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia apetaka amin' ny [[ratra]]<ref><small>"[https://polycareherbals.com/ingredient/lajaloo-mool-mimosa-pudica/?srsltid=AfmBOoo2l4qfY6DFLDYRKydCdu-Wpr15HO8O1fWOagjpasN6ZNqKBJtJ Lajaloo Mool (''Mimosa pudica'')]", ''Polycare Herbals (Lajaloo Mool)''</small></ref>, amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''ResearchGate (An overview on Mimosa pudica)''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4719482/ Efficacy and safety of a polyherbal formulation in hemorrhoids]", ''National Instutute of Health'', 2015 Oct-Dec</small> </ref><ref><small>"[https://www.academia.edu/101850895/_A_review_on_ethnomedical_and_traditional_uses_of_Mimosa_pudica_Chui_Mui_ A review on ethnomedical and traditional uses of Mimosa pudica (Chui-Mui).]", ''Academia.edu''</small></ref>. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]<ref name=":0"><small>"[https://www.ovid.com/jnls/aphd/fulltext/10.4103/2319-5932.147677~antibacterial-efficacy-of-mimosa-pudica-lajavanti-against?an=01714215-201412040-00015 Antibacterial efficacy of ''Mimosa Pudica'' (Lajavanti) against streptococcus mutans]", ''www.ovid.com''</small></ref>, ary manamaivana fanaintainana<ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Wound-healing-activity-of-Mimosa-pudica-Linn-Kannan-Jesuraj/f5d1b5be4c75930db55984791b12e75b3ede53de Wound healing activity of ''Mimosa pudica'' Linn formulation.]", ''Semantic Scholar''</small> </ref><ref><small>"[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0342449 Efficacy of Lajjabati (''Mimosa pudica'') and Daruchini (''Cinnamomum verum'') extracts on wound healing in rabbits]", ''PLOS ONE''</small></ref>. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]]<ref name=":1"><small>"[https://www.explorationpub.com/Journals/etat/Article/1002282 Nigerian medicinal plants with potential anticancer activity—a review]", ''Open Exploration''</small></ref>, ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Antiparasitic Asian medicinal plants in the Clade Fabids]", ''ScienceDirect''</small></ref><ref><small>"[https://ijprajournal.com/issue_dcp/Single%20Herb%20External%20Therapy%20Followed%20In%20Siddha%20Medicine%20in%20the%20Treatment%20of%20Lumbago%20A%20Review.pdf Single Herb External Therapy Followed In Siddha Medicine in the Treatment of Lumbago – A Review]", ''ijprajournal.com''</small></ref>. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny<ref name=":1" />. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/377813807_THERAPEUTIC_POTENTIAL_OF_MIMOSA_PUDICA-_A_REVIEW Therapeutical potential of ''Mimosa pudica'' - A Review]", ''ResearchGate'', January 2024</small></ref><ref><small>"[https://ijpsdronline.com/index.php/journal/article/view/239 Pharmacology and traditional uses of Mimosa pudica]", ''International Journal of Pharmaceutical Sciences Drugs and Research'', 2013</small> </ref>. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26870704/ Diuretic Activity of Ethanolic Root Extract of Mimosa Pudica in Albino Rats]", ''National Institutes of Health,''</small> </ref>, ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/393306431_Effects_of_Aqueous_Extract_of_Mimosa_pudica_in_Sulfonamide-Induced_Renal_Dysfunction_in_Albino_Wistar_Rats Effects of Aqueous Extract of Mimosa pudica in Sulfonamide-Induced Renal Dysfunction in Albino Wistar Rats]", ''Sahel Journal of Life'',</small> </ref>, ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]<ref name=":3"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/263577693_A_Comprehensive_Review_on_'Mimosa_pudica'_A_Potential_Herbal_Panacea A Comprehensive Review on ‘Mimosa pudica’: A Potential Herbal Panacea]", ''Journal of Biologically Active Products from Nature'', January 2011</small></ref><ref><small>"[https://www.neliti.com/publications/409488/a-brief-review-of-mimosa-pudica A Brief Review of Mimosa Pudica]", ''Journal article'' // ''International Journal of Pharmaceutics and Drug Analysi'', May 19, 2019</small></ref>. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]<ref name=":2"><small>"[https://biostratege.com/la-sensitive-mimosa-pudica/ La sensitive, Mimosa pudica]", ''Bio Stratège''</small></ref><ref name=":3" />. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny [[tebiteby]], ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/299513497_Medicinal_value_of_Mimosa_pudica_as_an_anxiolytic_and_antidepressant_a_comprehensive_review Medicinal value of Mimosa pudica as an anxiolytic and antidepressant: a comprehensive review]", ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', February 2016</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo<ref><small>"[http://article.sapub.org/10.5923.j.ijbcs.20150403.01.html Anxiolytic (Benzodiazepine-Like) Properties of ''Mimosa pudica'' in Mice]", ''Science Alert (International Journal of Brain and Cognitive Sciences'', 2015</small></ref><ref><small>"[https://www.iomcworld.org/proceedings/medicinal-plants-real-or-placebo-properties-the-case-of-mimosa-pudica-empirically-used-in-cameroon-to-treat-anxiety-and--49314.html Medicinal plants real or placebo properties? The case of ''Mimosa pudica'' empirically used in Cameroon to treat anxiety and depression]", ''Journal of Neurology & Neurophysiology'', May 18-20, 2017</small></ref>. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]]<ref><small>"[https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20143173584 The antimicrobial activity of Mimosa ...]", ''CABI Digital Library'', 21 May 2014</small></ref><ref name=":4"><small>"[https://www.journalijar.com/article/7232/analysis-of-phytochemicals-and-mimosine-from-mimosa-pudica/ Analysis of Phytochemicalsand Mimosine from ''Mimosa pudica'']", ''International Journal of Advanced Research (IJAR)'',</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9568293/ In Vitro Antioxidant and Antimicrobial Potency of Mimosa pudica of Nepalese Terai Region: Insight into L-Mimosine as an Antibacterial Agent]", ''National Library of of Medicine'', 2022 Oct 7</small></ref> sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/259288608_Anthelmintic_Activity_of_Leaves_of_Mimosa_Pudica Anthelmintic Activity of Leaves of Mimosa Pudica]", ''ResearchGate'', January 2012</small></ref> samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany<ref><small>"[https://www.bdpsjournal.org/index.php/bjp/article/view/389 Antitoxin activity of Mimosa pudica root extracts against Naja naja and Bangarus caerulus venoms]", ''Bangladesh Journal of Pharmacology'', 2009</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect''</small></ref>. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21640180/ Efficacy evaluations of Mimosa pudica tannin isolate (MPT) for its anti-ophidian properties]", ''National Library of Medicine'', 2011 Sep 1</small></ref>. Tsy tokony hisolo ny fanomezana fanafody haingana manohitra ny poizina avy amin' ny dokotera izany, rehefa ilaina. ==== Fampiasana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa mampiasa azy io ny fitsaboana nentim-paharazana amin' ny fitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/356759099_Mimosa_pudica_L_-A_sensitive_plant_A_review Mimosa pudica L. -A sensitive plant: A review]", ''ResearchGate''. December 2019</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/394079702_Effects_of_Mimosa_pudica_Extract_on_Asthma_Biomarkers_and_Fetal_Development_in_Pregnant_Rats Effects of Mimosa pudica Extract on Asthma Biomarkers and Fetal Development in Pregnant Rats]", ''ResearchGate'', November 2024</small></ref>, ny [[angorosy]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/387892239_A_COMPREHENSIVE_REVIEW_ON_MIMOSA_PUDICA_LINN A Comprehensive Review on ''Mimosa pudica'' Linn]", ''ResearchGate'', January 2025</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://scialert.net/abstract/?doi=ajbkr.2020.1.8 Antioxidant and Antidiabetic Properties of ''Mimosa pudica'' Seeds in Streptozotocin-induced Diabetic Wistar Rats]", ''Asian Journal of Biotechnology'', 2020</small></ref>, ny [[aretin' aty]] sasany<ref name=":5"><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773851/ Phytochemistry and Diverse Pharmacology of Genus Mimosa: A Review]", ''National Library of Medicine'', 2022 Jan 5</small></ref>, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana natao amin' ny labôratoara sy tamin' ny biby sasany dia manondro fa [[antiôksida]]<ref name=":4" /><ref name=":6"><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33371596/ Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''National Library of Medicine'', 2016 Mar</small></ref>, miaro ny [[aty]], mampihena [[glisemia]]<ref name=":6" />, miady amin' ny [[tazomoka]]<ref name=":5" />, ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]<ref name=":5" />. ==== Fampiasana azy eto Madagasikara ==== Any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]] (indrindra fa ao amin' ny ala amorontsirak' i Agnalazaha), dia ampiasaina hitsaboana ny fanaintainana eo amin' ny faritry ny valahana sy ny tebiteby ny ''Mimosa pudica'', sady atao fanafody mampitombo ny fampamaniana ihany koa<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3827988/?utm_source=chatgpt.com Medicinal plants used by women from Agnalazaha littoral forest (Southeastern Madagascar)]", ''National Library of Medicine'', 2013 Nov 4</small></ref>. Ao amin' ny fanadihadiana etnôbôtanika notaterin' i Jean-Pierre Nicolas, ny ''Mimosa pudic''a dia ampiasaina hitsaboana ny [[ngorongosy]] (sotroina maraina sy hariva mandritra ny telo andro ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo); hitsaboana ny tsy fahatazomana amany amin' ny ankizy (sotroina indroa isan' andro maraina sy hariva ny rano nitanehana ny ravina), ary hitsaboana ny fahalemena sy "hanadiovana ra" (sotroina ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo)<ref><small>"[https://fr.scribd.com/document/479576865/biblio-hn-42-nicolas-pdf Biblio HN 42 Nicolas PDF]", ''fr.scribd.com'' (Jean-Pierre Nicolas, ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques'')</small></ref>. Ny famintinana etnôfarmakôlôjika momba ny ''Mimosa pudic''a dia manamarika ihany koa ny fampiasana azy eto Madagasikara, indrindra fa ny faritra eny ambony, hitsaboana ny fahasarotan' ny famaniana sy ny ngorongosy<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hs-52Ethnopharmacologia%20n%C2%B058,%20octobre%202017-sattler.pdf Ethnopharmacologia n°58, octobre 2017]", ''Ethnopharmacologia,'' octobre 2017</small></ref>. ==== Fitandremana sy fahapoizinana ==== Miankina indrindra amin' ny faritry ny zavamaniry izay ampiasaina sy ny fatra ary ny fisian' ny [[alkalôida]] antsoina hoe [[mimôzinina]] ny maha mampidi-doza ny ''Mimosa pudica''<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''ScienceDirec''t, 1 October 1998</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>. Ahitana mimôzinina, izay akora afaka manakana ny fihamaroan' ny [[Asidra dezôksiribôniokleika|ADN]] ao amin' ny [[sela]] mizarazara haingana, io zavamaniry io<ref><small>"[https://www.jbc.org/article/S0021-9258(17)49176-9/fulltext Mimosine Arrests DNA Synthesis at Replication Forks by Inhibiting Deoxyribonucleotide Metabolism]", ''Journal of Biological Chemistry,'' April 1995</small></ref>. Mety hiteraka fihintsanan' ny [[Volo (amin' ny olombelona)|volo]] na ny [[volom-biby]], fanakanana ny fitomboana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0041010125003642 Gestational or lactational exposure to L-mimosine in rats: maternal toxicity, fetal growth retardation, and compromised skeletal development]", ''ScienceDirect''</small></ref>, [[Katarakta (aretina)|katarakta]] (fanjambana vokatry ny fihamatrohan' ny mangaraharan' ny maso)<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>, ary olana amin' ny [[fandevonan-kanina]]<ref><small>"[https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/toxicagents/aminoacid/mimosine.html Mimosine]", ''Université Cornell'', 02/28/2019</small></ref>, ny fihinanana mivantana na maharitra an' io zavamaniry io (indrindra fa ny raviny sy ny vihim-boany) ary ireo voka-dratsy ireo dia voarakitra an-tsoratra mazava tsara tamin' ny alalan' ny fanadihadiana natao tamin' ny [[biby fiompy]] sy biby nampiasaina tamin' ny andrana<ref><small>"[https://jppres.com/jppres/oral-toxicity-of-mimosa-pudica/ Oral toxicity of Mimosa pudica]", ''Journal of Pharmacy & Pharmacognosy Research'', October 25, 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosine Mimosine]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>. Mampiseho poizina ambany raha amin' ny fatra antonony ny fanadihadiana natao tamin' ny fampiasana ny ampahan' ny ''Mimosa pudica'' notanehina na nalona anaty rano mafana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect'', June 2023</small></ref>, izay manome antoka amin' ny fampiasana nentim-paharazana (indrindra raha ny amin' ny fiantraikany amin' ny [[tebiteby]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5206927/ Effects of ''Mimosa pudica'' L. leaves extract on anxiety, depression and memory]", ''National Library of Medicine'', 2016 Nov-Dec</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>, na ny fanasitranana [[ratra]]<ref><small>"[https://www.ijpsjournal.com/article/The+Shy+Healer+Exploring+the+Ethnopharmacology+Phytochemicals+and+Biomedical+Applications+of+Mimosa+Pudica+L The Shy Healer: Exploring the Ethnopharmacology, Phytochemicals, and Biomedical Applications of Mimosa Pudica L."], ''International Journal of Pharmaceutical Sciences'', 26 Jun, 2025</small> </ref>). Noho ny fiantraikany maro hita teo amin' ny tsingerin' ny filana firaisana (eo amin' ny biby vavy)<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18061708/ Effect of Mimosa pudica root extract on vaginal estrous and serum hormones for screening of antifertility activity in albino mice]", ''National Library of Medicine'', 2007 Dec,</small> </ref> sy amin' ny hozatry ny [[Tranonjaza|tranon-jaza]]<ref><small>"[https://impressions.manipal.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1066&context=mrc Mimosa pudica Exhibits in vivo Female Antifertility Activity by Affecting Various Phases of Pregnancy]", ''Manipal Research Committee'',</small> </ref>, dia soso-kevitra mihitsy ny tsy tokony hisotroan' ny [[vehivavy bevohoka]] na ny vehivavy te hitoe-jaza azy. Ankoatra izay, satria mirona hitahiry ny [[metaly mavesatra]] ([[firamainty]], [[Kadmiôma|kadmioma]], [[nikela]], [[krôma]]) ilay zavamaniry, dia tsy maintsy arahi-maso sy fantarina tsara ny toerana naniriany sy nakana azy io<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''Journal of Environmental Management,'' 1 October 1998</small></ref>. === Fampiasana hafa === Ankoatra ny fampiasana azy amin' ny [[Fitsaboana nentim-paharazana|fitsaboana]] dia manana lanja eo amin' ny sehatry ny [[Fambolena zavamaniry fanao haongo|fambolena]] [[Fambolena zavamaniry fanao haongo|zavamaniry fanao haongo]], ny [[fanabeazana]], ny [[siansa]], ny [[fambolena]] ary ny [[tontolo iainana]] ny ''Mimosa pudica'', na dia mbola eo amin' ny dingana andrana aza ny sasany amin' ireo fampiasana azy na mitaky fitandremana manokana. ==== Fampiasana ho haingo sy ho fitaovana fanabeazana ==== Iray amin' ny fomba fampiasa fantatra indrindra amin' ny ''Mimosa pudica'' izany. Ambolena ho haingon-tanàna sy noho ny toetrany mahavariana ilay zavamaniry: rehefa voakasika izy dia mikatona haingana ny raviny kely ary mety hiondrika ny [[tangozan-dravina]]. Io tranga io, izay antsoina hoe tigmônastia na seismônastia ao amin' ny lahatsoratra sasany, dia manana tombony eo amin' ny lafiny fanabeazana ihany koa. Indrindraindrindra, manampy amin' ny fanehoana ny fahatsapan' ny zavamaniry ny fanairana ivelany, ny fihetsehan' ny zavamaniry, ny fomba fiasan' izy ireo rehefa misy mikasika azy, ary ny fomba fiasan' ny taova sasany ao aminy. Noho izany, loharano sarobidy ho an'ny fampianarana ny biôlôjian'^ny zavamaniry izy io, indrindra ho an' ny ankizy. ==== Fikarohana siantifika ==== Ny ''Mimosa pudica'' dia karazana zavamaniry ampiasaina ho môdely ihany koa eo amin' ny sehatry ny fiziôlôjian' ny zavamaniry. Noho ny fihetsiny mora jerena sy arahina maso, dia zavamaniry tsara indrindra izy io handinihana ireto manaraka ireto: ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry ny fanairana avy any ivelany, ny fampitana famantarana elektrônika ao anatin' ny zavamaniry, ny mekanisma mahatonga ny fihetsehan' ny ravina, ary ny tranga sasany mifandraika amin' ny fitadidian' ny zavamaniry ao anatin' ny fotoana fohy. ==== Zezika maitso sy fanatsarana ny tany ==== Amin' ny maha zavamaniry ao amin' ny fianakavian' ny ''Fabaceae'' azy, dia afaka miara-miasa amin' ny [[bakteria]] afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho amin' ny endrika azo ampiasain' ny zavamaniry ny ''Mimosa pudica''. Vokatr' izany, amin' ny toe-javatra sasany, dia azo ampiasaina ho [[zezika maitso]] izy, na zavamaniry manatsara ny kalitaon' ny nofon-tany, na loharanon' akora ôrganika, na koa zavamaniry manampy amin' ny famerenana amin' ny laoniny ny tany simba. Na izany aza, ny fahafahany mitombo tsara ara-pambolena dia tsy midika hoe mety tsara hambolena na aiza na aiza izy io. Mifanohitra amin' izany aza, any amin' ny faritra trôpikaly maro dia heverina ho ahi-dratsy manafika sy manimba izy io. ==== Fandrakofana ny tany sy fisorohana ny fikaohany ==== Noho ny fitomboany haingana sy ny fahamaroan' ny raviny ary ny hakitroky ny fitombony, dia afaka manarona ny tany izy. Amin' izany dia manampy amin' ny fiarovana ny tany tsy hiharan' ny orana mivantana, mampihena ny fikorianan' ny rano ambonin' ny tany sy ny fikaohan' ny tany, manamafy ny firafitry ny nofon-tany simba sasany, ary manarona ny faritra tsy misy zavamaniry eo amin' ny toeram-pambolena. Matetika no voalaza fa ampiasaina ho fanarona tany izy any amin' ny toeram-pambolena any amin' ny faritra trôpikaly, anisan' izany ny eny amin' ny fambolena [[voanio]]. Misy anefa ny fifanoherana eo amin' ny lafiny fampiharina: io fahaizany mitombo sy mandrakotra ny tany io ihany, izay mahatonga azy ho sarobidy eo amin' ny lafiny fambolena, no mety hahatonga azy koa hihamaro ka ho lasa ahi-dratsy. ==== Fanadiovana amin' ny alalan' ny zavamaniry sy fanesorana loto ==== Manana fahafahana mitroka sy manangona loto sasany hita ao anaty tany ny ''Mimosa pudica''. Anisan' ny loto trohiny ny [[arsenika]], ny [[firamainty]], ny [[varahina]], ny [[firapotsy]], ny [[fanitso]], ary ny karazana [[Akoranafo|hidrokarbiora]] avy amin' ny [[solitany]]. Ny fikarohana natao, indrindra fa tany [[Tailandy]], dia naneho ny fahafahany manangona arsenika rehefa maniry ao anaty tany voaloto. Mazava ho azy fa tsy tokony hatao sakafo ho an' ny biby na zezi-pako na sakafo ho an' ny olombelona, ​​ilay zavamaniry efa nanangona metaly mavesatra na arsenika. ==== Zavamaniry mahasoa, saingy ahidratsy mampanahirana ihany koa. ==== Ny ''Mimosa pudica'' dia manana toetra tsara sy toetra hafa mety hahatonga azy ho ahi-dratsy tena manahirana. Afaka manafika sy miparitaka any amin' ny tanimboly, amin' ny kijana, amin' ny toeram-pambolena ary amin' ny faritra efa nisy fanovana na fanakorontanana ny tontolo iainana izy. Voamarika manokana ny fisiany ao anatin' ny fambolena [[Zea mays|katsaka]], [[vary]], [[fary]], [[Coffea|kafe]], [[Akondro (zavamaniry)|akondro]], [[voanio]] ary hazo fakana fingotra (''Hevea brasiliensis''). Ankoatra izay, ny sisa tavela amin' ilay zavamaniry rehefa maty dia mety hampitombo ny hisian' ny [[doro tanety]] na [[hain-trano]] any amin' ny faritra sasany. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Tahirin-kavitra azo anovozan-kevitra == === Rohy ivelany === * "[https://www.biodiversitylibrary.org/name/Mimosa_pudica View occurrences of Mimosa pudica]" in ''the Biodiversity Heritage Library'' * "[https://web.archive.org/web/20050407172948/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/sensitive_plant.htm Sensitive Plant]" page by Dr. T. Ombrello * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Fact Sheet from the Queensland (Australia) Department of Agriculture, Fisheries and Forestry]" * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Page about nyctinasty and leaf movement of Mimosa pudica]" by John Hewitson * "[https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Video:] [https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Mimosa pudica Sensitive:guide de culture]". ''Ethnoplants.com''. Arsiva 2009-09-13. == Loharano == gwwve023otfl1uh1dfaa25or9i3tq5h 1150151 1150148 2026-09-02T14:59:57Z Thelezifor 15140 Tsipelina 1150151 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''<ref><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=mimosa Mimosa]", ''Rakiblana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. Nampidirina ao amin' ny faritra trôpikaly maro izy io, anisan' izany i [[Madagasikara]]. == Famariparitana == === Taho sy rantsana === [[Sary:Mimosa pudique (Mimosa pudica).jpg|vignette|''Mimosa pudica'' misy voniny |209x209px]] Mitsangana ny tahon' ny ''Mimosa pudica'' mbola tanora, saingy lasa mandady na mandrakotra ny tany rehefa mihalehibe. Mety kirazorazo ambany dia ambany izy io sady lasa mitehika amin' ny tany. Manify sy misy rantsana maro ary misy tsilo mahalana na mifanakaiky ny tahony izay mety hahatratra halava 1,5 m. Matetika dia mahatratra 30 sm eo ho eo ny haavon' ny ''Mimosa pudica'' rehefa mijoro mahitsy. === Ravina === [[Sary:Mimosa pudica 9zz.jpg|vignette|Ravin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Fitambarana [[zana-pelana]] indroa miantoana ny [[Ravina (zavamaniry)|ravin]]<nowiki/>y, ka ahitana zana-pelana iray na roa mivady, ary zafim-pelana miisa 10 ka hatramin' ny 26 isaky ny zana-pelana. Misy tsilo ihany koa ny [[tangozan-dravina]].[[Sary:Mimosa Pudica.gif|ankavia|vignette|Fikombonan' ny ravin' ny ''Mimosa pudica'']] Karazana zavamaniry manakatona ny raviny rehefa alina ny ''Mimosa pudica''. Manakatona ny raviny koa io zavamaniry io mba hiarovany tena amin' ny hatsiaky ny ando, mba hamerany ny velaran' ny ravina mba hamerany koa ny hatsembohana<ref><small>"[https://theshychild.weebly.com/adaptations.html Mimosa Pudica - General Adaptations]", ''Webly'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.pinterest.com/pin/meet-mimosa-pudica-video--450641506480714590/ Meet Mimosa Pudica]", ''Pinterest'',</small> </ref>. Manakombona ny raviny vetivety koa ny ''Mimosa pudica'' raha misy zavatra mikasika azy mandritra ny andro io dia fomba fiarovan-tenany amin' ny biby mihinana zavamaniry ka mahatonga ilay zavamaniry tsy ho tena hita na tsy dia hahasarika hohanina, na koa mba hampiharihary ny tsilo eny aminy<ref><small>"[https://www.britannica.com/plant/sensitive-plant Sensitive plant]", ''Britanica'', Aug. 8, 2026</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12745850/ Can Mimosa pudica Plants Enumerate Light Exposure Events?]", ''National Library of Medicine'', 2025 Dec 28</small></ref><ref><small>"[https://asknature.org/strategy/leaves-fold-in-response-to-touch/ Leaves Fold in Response to Touch - Sensitive plant]", ''AskNature Learning''</small></ref>. === Vony === [[Sary:Starr-040209-0119-Mimosa pudica-flowers-Hana Hwy-Maui (24580443762).jpg|vignette|Vonin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Mipoitra avy eo amin' ny fihaonan' ny [[tangozan-dravina]] sy ny taho lehibe mandritra ny tapaky ny fahavaratra ny vodrom-bony boribory misy [[tangozam-bony]], izay miloko mavokely hatsatra na volomparasy; mihamaro hatrany ny vony rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maharitra latsaky ny iray andro ny vony iray, ary matetika dia maty tanteraka ny ampitson' ny ihany. Tena marefo sy mora malefaka ny vonin' ny ''Mimosa pudica''. Boribory na miendrika atody ny vondrom-bony izay manana savaivony 8 hatramin' ny 10 mm (tsy tafiditra ao anatin' izany ny lahimbony). Rehefa jerena akaiky, dia hita fa mena ny tapany ambony amin'ny felam-bony, ary mavokely na volomparasy hatsatra ny lokon' ny tahom-bovobony. Boribory ny endriky ny [[vovobony]], ary manana savaivony 8 [[Mikrômetatra|mikrôna]] eo ho eo. Ny [[Insecta|bibikely]] sy ny [[Rivotra mitsoka|rivotra]] no manampy amin' ny famindrana [[vovobony]] mba hahatonga ny vony hamoa. === Voa === [[Sary:Mimosa pudica MHNT.BOT.2004.0.0.495.jpg|vignette|208x208px|Pepa sy vihim-boan' ny ''Mimosa pudica'']] Ny voan' ny ''Mimosa pudica'' dia ahitana vondrona misy [[pepa]] roa ka hatramin' ny valo, izay samy manana halava eo amin' ny 1 hatramin' ny 2 sm eo ho eo ary misy tsilo eo amin' ny sisiny. Mizara roa hatramin' ny dimy ny pepa tsirairay ary ahitana vihim-boa miloko manja hatsatra manana halava mirefy 2,5 mm eo ho eo. Misy hodiny mafy somay tsy tantera-drano ny vihim-boa ka mametra ny fitsimohany izany, saingy mahatonga ny tsindry ôsmôtika sy ny asidra ao anaty tany ho mety tsy hahomby loatra. Ny hafanana ambony no tena antony lehibe mampitsahatra ny toetry ny voa tsy mitsimoka (matory). === Faka === Mamokatra disolfiodan-karibônina ny fakan' ny ''Mimosa pudica''; izany dia akora manakana ny [[bibikely]] na [[zavamananaina]] hafa tsy hihinana ilay zavamaniry, sady manakana ny fitomboan' ny [[holatra]] sasany (na ny miteraka aretina na ny tokony hiara-miasa amin' ny fakany) ao amin' ny faritra manodidina ny fakany. Izany dia ahafahan' ny fakan' ilay zavamaniry mamorona ny [[kambim-bahatra]] misy [[bakteria]] miara-miaina ao anatiny sady afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho azo ampiasain' ny zavamaniry. == Anarana ara-tsiansa sy ovan-karazana == === Anarana hafa ahafantarana ny ''Mimosa pudica'': === Omena eto ny anarana ara-tsiansa ahafantarana koa ny ''Mimosa pudica''. * ''Eburnax pudica'' <small>(L.) Raf.</small> * ''Eschynomene pudica'' <small>(L.) M.Gómez</small> * ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small> * ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small> * ''Mimosa striofoveata'' <small>Bubani</small> * ''Mimosa tetrandra'' <small>Humb. & Bonpl. ex Willd.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small>) * ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small>) * ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small> Indreto ny ovan-karazan' ny ''Mimosa pudica'' fantatra: * ''Mimosa pudica'' var. ''pudica'' (← ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small>; ''Mimosa hirsuta'' <small>Moc. & Sessé ex G.Don</small>; ''Mimosa pudica'' var. ''glabrata'' <small>DC.</small>; ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''hispida'' <small>Brenan</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''pastoris'' <small>Barneby</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small> (← ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small> (← ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small>; ''Mimosa endymionis'' <small>Mart</small>.; ''Mimosa irritabilis'' <small>Dum.Cours.</small>; ''Mimosa irritabilis'' <small>C.Presl</small>; ''Mimosa pudibunda'' <small>Willd</small>.; ''Mimosa pudica'' f. ''glabrior'' <small>Benth.</small>) == Toerana sy faritra aniriany == Teratany any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]] ny ''Mimosa pudica''. Hita any amin' ny firenena [[Azia|aziatika]] maro koa izy io, toy ny any [[Singaporo]], [[Bangladesy]], [[Tailandy]], [[India]], [[Nepaly]], [[Indônezia]], [[Taioàna|Taioana]], [[Malezia]], [[Filipina]], [[Vietnamy]], [[Kambôdia|Kambôja]], [[Laôsy]], [[Japàna|Japana]] ary [[Srilanka]]. Nampidirina tany amin' ny faritra maro hafa izy io ary heverina ho karazana [[zavamaniry manafika]] any [[Tanzania]], any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any amin' ny [[Nosy any Pasifika|nosy maro]] [[Nosy any Pasifika|any Pasifika]]<ref name=":7"><small>"''[https://web.archive.org/web/20080919232904/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm Mimosa pudica]''". ''Usambara Invasive Plants''. Tropical Biology Association. Archived from the [https://tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm original] on 2008-09-19.</small></ref>. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany ao [[Aostralia]] ary voasokajy ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny [[Northern Territory]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080226133716/http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html Declared Weeds]". ''Natural Resources, Environment and The Arts''. Northern Territory Government. Archived from the [http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html original] on 2008-02-26.</small></ref> sy [[Western Australia]], na dia tsy mbola tafapetraka tanteraka ho zavamaniry teratany aza any amin' ireo toerana ireo<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080413145851/http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& Sensitive plant common (Mimosa pudica)]". ''Declared Plant in Western Australia''. Government of Western Australia. Archived from the [http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& original] on 2008-04-13.</small></ref>. Amporisihina ny hifehezana ny fiparitahany any [[Queensland]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080725023618/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Common Sensitive Plant]" (PDF). ''Invasive plants and animals. Biosecurity Queensland''. Archived from the [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf original] (PDF) on 2008-07-25.</small></ref>. Nampidirina tany [[Oganda]], [[Ganà]], [[Nizerià|Nizeria]], [[Seisely]], [[Maorisy]] ary [[Azia Atsinanana]] ihany koa izy io, saingy tsy heverina ho karazana manafika any amin' ireo toerana ireo<ref name=":7" />. Any [[Etazonia]] dia maniry any [[Louisiana]], [[Florida]], [[Hawaii]], [[Tennessee]], [[Virjinia|Virginia]], [[Maryland]], [[Pôrtô-Rikô|Puerto Rico]], [[Texas]], [[Alabama]], [[Arkansas]], [[Mississippi]], [[Karolina Avaratra|North Carolina]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], ny faritanin' i [[Guam]], ary ny Nosy Virgin izy io<ref><small>"[https://plants.sc.egov.usda.gov/java/profile?symbol=MIPU8 Distribution of Mimosa pudica in the United States of America]", ''Natural Resources Conservation Service'', United States Department of Agriculture.</small></ref>. Nampidirina teto [[Madagasikara]] koa izy io. Na dia tsy voasokajy ho anisan' ny karazana zavamaniry manimba indrindra ao amin' ny ala voalohany aza izy, tsy toy ireo karazana hafa, dia ahi-dratsy tena mampanahirana ny tantsaha malagasy<ref><small>"[https://idao.cirad.fr/content/adventoi/especes/m/mimpu/mimpu_fr.html ''Mimosa pudica'' L. - ''Fabaceae'' - ''Dicotylédone'']", ''Cirad'',</small> </ref>. Mifaninana mivantana amin' ny voly trôpikaly eto amin' ny Nosy ([[vary]], [[fary]], [[Zea mays|katsaka]]) izy io. Mety hiteraka fahaverezana vokatra be ny fiparitahan' izy io<ref name=":8"><small>"[https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/full/10.1079/pwkb.20167800554 Mimosa pudica: ''Mimosa pudica'']", ''PlantwisePlus Knowledge Bank'', 1 February 2016</small></ref>. Eto Madagasikara, izay mbola tanana no tena anesorana ny ahi-dratsy, dia heverina ho asa tena sarotra sy mafy ny fifehezana azy. Mety ho tapaka ao ambanin' ny hoditra ny tsilo ka miteraka ratra mafy sy mety hiteraka aretina (misy poizina na mikrôba)<ref name=":8" /><ref><small>"''[https://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1002 Mimosa pudica]''", ''Global invasive species database'',</small> </ref>. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>, ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266703132400037X ''Mimosa pudica'' leaf aqueous extract attenuates experimental ulcerative colitis in rats via suppression of MPO and IL-1β signaling pathways and improvement of the oxidative status]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ ''Mimosa pudica'' L. (Laajvanti): An overview]", ''National Library of Medicine'', 2012 Jul-Dec</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/283645755_Mimosa_pudica_L_a_High-Value_Medicinal_Plant_as_a_Source_of_Bioactives_for_Pharmaceuticals Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''ResearchGate,'' November 2015</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia apetaka amin' ny [[ratra]]<ref><small>"[https://polycareherbals.com/ingredient/lajaloo-mool-mimosa-pudica/?srsltid=AfmBOoo2l4qfY6DFLDYRKydCdu-Wpr15HO8O1fWOagjpasN6ZNqKBJtJ Lajaloo Mool (''Mimosa pudica'')]", ''Polycare Herbals (Lajaloo Mool)''</small></ref>, amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''ResearchGate (An overview on Mimosa pudica)''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4719482/ Efficacy and safety of a polyherbal formulation in hemorrhoids]", ''National Instutute of Health'', 2015 Oct-Dec</small> </ref><ref><small>"[https://www.academia.edu/101850895/_A_review_on_ethnomedical_and_traditional_uses_of_Mimosa_pudica_Chui_Mui_ A review on ethnomedical and traditional uses of Mimosa pudica (Chui-Mui).]", ''Academia.edu''</small></ref>. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]<ref name=":0"><small>"[https://www.ovid.com/jnls/aphd/fulltext/10.4103/2319-5932.147677~antibacterial-efficacy-of-mimosa-pudica-lajavanti-against?an=01714215-201412040-00015 Antibacterial efficacy of ''Mimosa Pudica'' (Lajavanti) against streptococcus mutans]", ''www.ovid.com''</small></ref>, ary manamaivana fanaintainana<ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Wound-healing-activity-of-Mimosa-pudica-Linn-Kannan-Jesuraj/f5d1b5be4c75930db55984791b12e75b3ede53de Wound healing activity of ''Mimosa pudica'' Linn formulation.]", ''Semantic Scholar''</small> </ref><ref><small>"[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0342449 Efficacy of Lajjabati (''Mimosa pudica'') and Daruchini (''Cinnamomum verum'') extracts on wound healing in rabbits]", ''PLOS ONE''</small></ref>. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]]<ref name=":1"><small>"[https://www.explorationpub.com/Journals/etat/Article/1002282 Nigerian medicinal plants with potential anticancer activity—a review]", ''Open Exploration''</small></ref>, ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Antiparasitic Asian medicinal plants in the Clade Fabids]", ''ScienceDirect''</small></ref><ref><small>"[https://ijprajournal.com/issue_dcp/Single%20Herb%20External%20Therapy%20Followed%20In%20Siddha%20Medicine%20in%20the%20Treatment%20of%20Lumbago%20A%20Review.pdf Single Herb External Therapy Followed In Siddha Medicine in the Treatment of Lumbago – A Review]", ''ijprajournal.com''</small></ref>. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny<ref name=":1" />. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/377813807_THERAPEUTIC_POTENTIAL_OF_MIMOSA_PUDICA-_A_REVIEW Therapeutical potential of ''Mimosa pudica'' - A Review]", ''ResearchGate'', January 2024</small></ref><ref><small>"[https://ijpsdronline.com/index.php/journal/article/view/239 Pharmacology and traditional uses of Mimosa pudica]", ''International Journal of Pharmaceutical Sciences Drugs and Research'', 2013</small> </ref>. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26870704/ Diuretic Activity of Ethanolic Root Extract of Mimosa Pudica in Albino Rats]", ''National Institutes of Health,''</small> </ref>, ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/393306431_Effects_of_Aqueous_Extract_of_Mimosa_pudica_in_Sulfonamide-Induced_Renal_Dysfunction_in_Albino_Wistar_Rats Effects of Aqueous Extract of Mimosa pudica in Sulfonamide-Induced Renal Dysfunction in Albino Wistar Rats]", ''Sahel Journal of Life'',</small> </ref>, ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]<ref name=":3"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/263577693_A_Comprehensive_Review_on_'Mimosa_pudica'_A_Potential_Herbal_Panacea A Comprehensive Review on ‘Mimosa pudica’: A Potential Herbal Panacea]", ''Journal of Biologically Active Products from Nature'', January 2011</small></ref><ref><small>"[https://www.neliti.com/publications/409488/a-brief-review-of-mimosa-pudica A Brief Review of Mimosa Pudica]", ''Journal article'' // ''International Journal of Pharmaceutics and Drug Analysi'', May 19, 2019</small></ref>. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]<ref name=":2"><small>"[https://biostratege.com/la-sensitive-mimosa-pudica/ La sensitive, Mimosa pudica]", ''Bio Stratège''</small></ref><ref name=":3" />. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny [[tebiteby]], ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/299513497_Medicinal_value_of_Mimosa_pudica_as_an_anxiolytic_and_antidepressant_a_comprehensive_review Medicinal value of Mimosa pudica as an anxiolytic and antidepressant: a comprehensive review]", ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', February 2016</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo<ref><small>"[http://article.sapub.org/10.5923.j.ijbcs.20150403.01.html Anxiolytic (Benzodiazepine-Like) Properties of ''Mimosa pudica'' in Mice]", ''Science Alert (International Journal of Brain and Cognitive Sciences'', 2015</small></ref><ref><small>"[https://www.iomcworld.org/proceedings/medicinal-plants-real-or-placebo-properties-the-case-of-mimosa-pudica-empirically-used-in-cameroon-to-treat-anxiety-and--49314.html Medicinal plants real or placebo properties? The case of ''Mimosa pudica'' empirically used in Cameroon to treat anxiety and depression]", ''Journal of Neurology & Neurophysiology'', May 18-20, 2017</small></ref>. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]]<ref><small>"[https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20143173584 The antimicrobial activity of Mimosa ...]", ''CABI Digital Library'', 21 May 2014</small></ref><ref name=":4"><small>"[https://www.journalijar.com/article/7232/analysis-of-phytochemicals-and-mimosine-from-mimosa-pudica/ Analysis of Phytochemicalsand Mimosine from ''Mimosa pudica'']", ''International Journal of Advanced Research (IJAR)'',</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9568293/ In Vitro Antioxidant and Antimicrobial Potency of Mimosa pudica of Nepalese Terai Region: Insight into L-Mimosine as an Antibacterial Agent]", ''National Library of of Medicine'', 2022 Oct 7</small></ref> sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/259288608_Anthelmintic_Activity_of_Leaves_of_Mimosa_Pudica Anthelmintic Activity of Leaves of Mimosa Pudica]", ''ResearchGate'', January 2012</small></ref> samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany<ref><small>"[https://www.bdpsjournal.org/index.php/bjp/article/view/389 Antitoxin activity of Mimosa pudica root extracts against Naja naja and Bangarus caerulus venoms]", ''Bangladesh Journal of Pharmacology'', 2009</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect''</small></ref>. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21640180/ Efficacy evaluations of Mimosa pudica tannin isolate (MPT) for its anti-ophidian properties]", ''National Library of Medicine'', 2011 Sep 1</small></ref>. Tsy tokony hisolo ny fanomezana fanafody haingana manohitra ny poizina avy amin' ny dokotera izany, rehefa ilaina. ==== Fampiasana ara-pitsaboana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa mampiasa azy io ny fitsaboana nentim-paharazana amin' ny fitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/356759099_Mimosa_pudica_L_-A_sensitive_plant_A_review Mimosa pudica L. -A sensitive plant: A review]", ''ResearchGate''. December 2019</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/394079702_Effects_of_Mimosa_pudica_Extract_on_Asthma_Biomarkers_and_Fetal_Development_in_Pregnant_Rats Effects of Mimosa pudica Extract on Asthma Biomarkers and Fetal Development in Pregnant Rats]", ''ResearchGate'', November 2024</small></ref>, ny [[angorosy]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/387892239_A_COMPREHENSIVE_REVIEW_ON_MIMOSA_PUDICA_LINN A Comprehensive Review on ''Mimosa pudica'' Linn]", ''ResearchGate'', January 2025</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://scialert.net/abstract/?doi=ajbkr.2020.1.8 Antioxidant and Antidiabetic Properties of ''Mimosa pudica'' Seeds in Streptozotocin-induced Diabetic Wistar Rats]", ''Asian Journal of Biotechnology'', 2020</small></ref>, ny [[aretin' aty]] sasany<ref name=":5"><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773851/ Phytochemistry and Diverse Pharmacology of Genus Mimosa: A Review]", ''National Library of Medicine'', 2022 Jan 5</small></ref>, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana natao amin' ny labôratoara sy tamin' ny biby sasany dia manondro fa [[antiôksida]]<ref name=":4" /><ref name=":6"><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33371596/ Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''National Library of Medicine'', 2016 Mar</small></ref>, miaro ny [[aty]], mampihena [[glisemia]]<ref name=":6" />, miady amin' ny [[tazomoka]]<ref name=":5" />, ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]<ref name=":5" />. ==== Fampiasana azy eto Madagasikara ==== Any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]] (indrindra fa ao amin' ny ala amorontsirak' i Agnalazaha), dia ampiasaina hitsaboana ny fanaintainana eo amin' ny faritry ny valahana sy ny tebiteby ny ''Mimosa pudica'', sady atao fanafody mampitombo ny fampamaniana ihany koa<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3827988/?utm_source=chatgpt.com Medicinal plants used by women from Agnalazaha littoral forest (Southeastern Madagascar)]", ''National Library of Medicine'', 2013 Nov 4</small></ref>. Ao amin' ny fanadihadiana etnôbôtanika notaterin' i Jean-Pierre Nicolas, ny ''Mimosa pudic''a dia ampiasaina hitsaboana ny [[ngorongosy]] (sotroina maraina sy hariva mandritra ny telo andro ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo); hitsaboana ny tsy fahatazomana amany amin' ny ankizy (sotroina indroa isan' andro maraina sy hariva ny rano nitanehana ny ravina), ary hitsaboana ny fahalemena sy "hanadiovana ra" (sotroina ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo)<ref><small>"[https://fr.scribd.com/document/479576865/biblio-hn-42-nicolas-pdf Biblio HN 42 Nicolas PDF]", ''fr.scribd.com'' (Jean-Pierre Nicolas, ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques'')</small></ref>. Ny famintinana etnôfarmakôlôjika momba ny ''Mimosa pudic''a dia manamarika ihany koa ny fampiasana azy eto Madagasikara, indrindra fa ny faritra eny ambony, hitsaboana ny fahasarotan' ny famaniana sy ny ngorongosy<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hs-52Ethnopharmacologia%20n%C2%B058,%20octobre%202017-sattler.pdf Ethnopharmacologia n°58, octobre 2017]", ''Ethnopharmacologia,'' octobre 2017</small></ref>. ==== Fitandremana sy fahapoizinana ==== Miankina indrindra amin' ny faritry ny zavamaniry izay ampiasaina sy ny fatra ary ny fisian' ny [[alkalôida]] antsoina hoe [[mimôzinina]] ny maha mampidi-doza ny ''Mimosa pudica''<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''ScienceDirec''t, 1 October 1998</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>. Ahitana mimôzinina, izay akora afaka manakana ny fihamaroan' ny [[Asidra dezôksiribôniokleika|ADN]] ao amin' ny [[sela]] mizarazara haingana, io zavamaniry io<ref><small>"[https://www.jbc.org/article/S0021-9258(17)49176-9/fulltext Mimosine Arrests DNA Synthesis at Replication Forks by Inhibiting Deoxyribonucleotide Metabolism]", ''Journal of Biological Chemistry,'' April 1995</small></ref>. Mety hiteraka fihintsanan' ny [[Volo (amin' ny olombelona)|volo]] na ny [[volom-biby]], fanakanana ny fitomboana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0041010125003642 Gestational or lactational exposure to L-mimosine in rats: maternal toxicity, fetal growth retardation, and compromised skeletal development]", ''ScienceDirect''</small></ref>, [[Katarakta (aretina)|katarakta]] (fanjambana vokatry ny fihamatrohan' ny mangaraharan' ny maso)<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>, ary olana amin' ny [[fandevonan-kanina]]<ref><small>"[https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/toxicagents/aminoacid/mimosine.html Mimosine]", ''Université Cornell'', 02/28/2019</small></ref>, ny fihinanana mivantana na maharitra an' io zavamaniry io (indrindra fa ny raviny sy ny vihim-boany) ary ireo voka-dratsy ireo dia voarakitra an-tsoratra mazava tsara tamin' ny alalan' ny fanadihadiana natao tamin' ny [[biby fiompy]] sy biby nampiasaina tamin' ny andrana<ref><small>"[https://jppres.com/jppres/oral-toxicity-of-mimosa-pudica/ Oral toxicity of Mimosa pudica]", ''Journal of Pharmacy & Pharmacognosy Research'', October 25, 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosine Mimosine]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>. Mampiseho poizina ambany raha amin' ny fatra antonony ny fanadihadiana natao tamin' ny fampiasana ny ampahan' ny ''Mimosa pudica'' notanehina na nalona anaty rano mafana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect'', June 2023</small></ref>, izay manome antoka amin' ny fampiasana nentim-paharazana (indrindra raha ny amin' ny fiantraikany amin' ny [[tebiteby]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5206927/ Effects of ''Mimosa pudica'' L. leaves extract on anxiety, depression and memory]", ''National Library of Medicine'', 2016 Nov-Dec</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>, na ny fanasitranana [[ratra]]<ref><small>"[https://www.ijpsjournal.com/article/The+Shy+Healer+Exploring+the+Ethnopharmacology+Phytochemicals+and+Biomedical+Applications+of+Mimosa+Pudica+L The Shy Healer: Exploring the Ethnopharmacology, Phytochemicals, and Biomedical Applications of Mimosa Pudica L."], ''International Journal of Pharmaceutical Sciences'', 26 Jun, 2025</small> </ref>). Noho ny fiantraikany maro hita teo amin' ny tsingerin' ny filana firaisana (eo amin' ny biby vavy)<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18061708/ Effect of Mimosa pudica root extract on vaginal estrous and serum hormones for screening of antifertility activity in albino mice]", ''National Library of Medicine'', 2007 Dec,</small> </ref> sy amin' ny hozatry ny [[Tranonjaza|tranon-jaza]]<ref><small>"[https://impressions.manipal.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1066&context=mrc Mimosa pudica Exhibits in vivo Female Antifertility Activity by Affecting Various Phases of Pregnancy]", ''Manipal Research Committee'',</small> </ref>, dia soso-kevitra mihitsy ny tsy tokony hisotroan' ny [[vehivavy bevohoka]] na ny vehivavy te hitoe-jaza azy. Ankoatra izay, satria mirona hitahiry ny [[metaly mavesatra]] ([[firamainty]], [[Kadmiôma|kadmioma]], [[nikela]], [[krôma]]) ilay zavamaniry, dia tsy maintsy arahi-maso sy fantarina tsara ny toerana naniriany sy nakana azy io<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''Journal of Environmental Management,'' 1 October 1998</small></ref>. === Fampiasana hafa === Ankoatra ny fampiasana azy amin' ny [[Fitsaboana nentim-paharazana|fitsaboana]] dia manana lanja eo amin' ny sehatry ny [[Fambolena zavamaniry fanao haongo|fambolena]] [[Fambolena zavamaniry fanao haongo|zavamaniry fanao haongo]], ny [[fanabeazana]], ny [[siansa]], ny [[fambolena]] ary ny [[tontolo iainana]] ny ''Mimosa pudica'', na dia mbola eo amin' ny dingana andrana aza ny sasany amin' ireo fampiasana azy na mitaky fitandremana manokana. ==== Fampiasana ho haingo sy ho fitaovana fanabeazana ==== Iray amin' ny fomba fampiasa fantatra indrindra amin' ny ''Mimosa pudica'' izany. Ambolena ho haingon-tanàna sy noho ny toetrany mahavariana ilay zavamaniry: rehefa voakasika izy dia mikatona haingana ny raviny kely ary mety hiondrika ny [[tangozan-dravina]]. Io tranga io, izay antsoina hoe tigmônastia na seismônastia ao amin' ny lahatsoratra sasany, dia manana tombony eo amin' ny lafiny fanabeazana ihany koa. Indrindraindrindra, manampy amin' ny fanehoana ny fahatsapan' ny zavamaniry ny fanairana ivelany, ny fihetsehan' ny zavamaniry, ny fomba fiasan' izy ireo rehefa misy mikasika azy, ary ny fomba fiasan' ny taova sasany ao aminy. Noho izany, loharano sarobidy ho an'ny fampianarana ny biôlôjian'^ny zavamaniry izy io, indrindra ho an' ny ankizy. ==== Fikarohana siantifika ==== Ny ''Mimosa pudica'' dia karazana zavamaniry ampiasaina ho môdely ihany koa eo amin' ny sehatry ny fiziôlôjian' ny zavamaniry. Noho ny fihetsiny mora jerena sy arahina maso, dia zavamaniry tsara indrindra izy io handinihana ireto manaraka ireto: ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry ny fanairana avy any ivelany, ny fampitana famantarana elektrônika ao anatin' ny zavamaniry, ny mekanisma mahatonga ny fihetsehan' ny ravina, ary ny tranga sasany mifandraika amin' ny fitadidian' ny zavamaniry ao anatin' ny fotoana fohy. ==== Zezika maitso sy fanatsarana ny tany ==== Amin' ny maha zavamaniry ao amin' ny fianakavian' ny ''Fabaceae'' azy, dia afaka miara-miasa amin' ny [[bakteria]] afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho amin' ny endrika azo ampiasain' ny zavamaniry ny ''Mimosa pudica''. Vokatr' izany, amin' ny toe-javatra sasany, dia azo ampiasaina ho [[zezika maitso]] izy, na zavamaniry manatsara ny kalitaon' ny nofon-tany, na loharanon' akora ôrganika, na koa zavamaniry manampy amin' ny famerenana amin' ny laoniny ny tany simba. Na izany aza, ny fahafahany mitombo tsara ara-pambolena dia tsy midika hoe mety tsara hambolena na aiza na aiza izy io. Mifanohitra amin' izany aza, any amin' ny faritra trôpikaly maro dia heverina ho ahi-dratsy manafika sy manimba izy io. ==== Fandrakofana ny tany sy fisorohana ny fikaohany ==== Noho ny fitomboany haingana sy ny fahamaroan' ny raviny ary ny hakitroky ny fitombony, dia afaka manarona ny tany izy. Amin' izany dia manampy amin' ny fiarovana ny tany tsy hiharan' ny orana mivantana, mampihena ny fikorianan' ny rano ambonin' ny tany sy ny fikaohan' ny tany, manamafy ny firafitry ny nofon-tany simba sasany, ary manarona ny faritra tsy misy zavamaniry eo amin' ny toeram-pambolena. Matetika no voalaza fa ampiasaina ho fanarona tany izy any amin' ny toeram-pambolena any amin' ny faritra trôpikaly, anisan' izany ny eny amin' ny fambolena [[voanio]]. Misy anefa ny fifanoherana eo amin' ny lafiny fampiharina: io fahaizany mitombo sy mandrakotra ny tany io ihany, izay mahatonga azy ho sarobidy eo amin' ny lafiny fambolena, no mety hahatonga azy koa hihamaro ka ho lasa ahi-dratsy. ==== Fanadiovana amin' ny alalan' ny zavamaniry sy fanesorana loto ==== Manana fahafahana mitroka sy manangona loto sasany hita ao anaty tany ny ''Mimosa pudica''. Anisan' ny loto trohiny ny [[arsenika]], ny [[firamainty]], ny [[varahina]], ny [[firapotsy]], ny [[fanitso]], ary ny karazana [[Akoranafo|hidrokarbiora]] avy amin' ny [[solitany]]. Ny fikarohana natao, indrindra fa tany [[Tailandy]], dia naneho ny fahafahany manangona arsenika rehefa maniry ao anaty tany voaloto. Mazava ho azy fa tsy tokony hatao sakafo ho an' ny biby na zezi-pako na sakafo ho an' ny olombelona, ​​ilay zavamaniry efa nanangona metaly mavesatra na arsenika. ==== Zavamaniry mahasoa, saingy ahidratsy mampanahirana ihany koa. ==== Ny ''Mimosa pudica'' dia manana toetra tsara sy toetra hafa mety hahatonga azy ho ahi-dratsy tena manahirana. Afaka manafika sy miparitaka any amin' ny tanimboly, amin' ny kijana, amin' ny toeram-pambolena ary amin' ny faritra efa nisy fanovana na fanakorontanana ny tontolo iainana izy. Voamarika manokana ny fisiany ao anatin' ny fambolena [[Zea mays|katsaka]], [[vary]], [[fary]], [[Coffea|kafe]], [[Akondro (zavamaniry)|akondro]], [[voanio]] ary hazo fakana fingotra (''Hevea brasiliensis''). Ankoatra izay, ny sisa tavela amin' ilay zavamaniry rehefa maty dia mety hampitombo ny hisian' ny [[doro tanety]] na [[hain-trano]] any amin' ny faritra sasany. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Tahirin-kavitra azo anovozan-kevitra == === Rohy ivelany === * "[https://www.biodiversitylibrary.org/name/Mimosa_pudica View occurrences of Mimosa pudica]" in ''the Biodiversity Heritage Library'' * "[https://web.archive.org/web/20050407172948/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/sensitive_plant.htm Sensitive Plant]" page by Dr. T. Ombrello * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Fact Sheet from the Queensland (Australia) Department of Agriculture, Fisheries and Forestry]" * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Page about nyctinasty and leaf movement of Mimosa pudica]" by John Hewitson * "[https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Video:] [https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Mimosa pudica Sensitive:guide de culture]". ''Ethnoplants.com''. Arsiva 2009-09-13. == Loharano == g14yzbrg1g64gfcfd1xun1bpja8elm0 1150154 1150151 2026-09-02T18:20:27Z Thelezifor 15140 1150154 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''<ref><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=mimosa Mimosa]", ''Rakiblana sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref>. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. Nampidirina ao amin' ny faritra trôpikaly maro izy io, anisan' izany i [[Madagasikara]]. == Famariparitana == === Taho sy rantsana === [[Sary:Mimosa pudique (Mimosa pudica).jpg|vignette|''Mimosa pudica'' misy voniny |209x209px]] Mitsangana ny tahon' ny ''Mimosa pudica'' mbola tanora, saingy lasa mandady na mandrakotra ny tany rehefa mihalehibe. Mety kirazorazo ambany dia ambany izy io sady lasa mitehika amin' ny tany. Manify sy misy rantsana maro ary misy tsilo mahalana na mifanakaiky ny tahony izay mety hahatratra halava 1,5 m. Matetika dia mahatratra 30 sm eo ho eo ny haavon' ny ''Mimosa pudica'' rehefa mijoro mahitsy. === Ravina === [[Sary:Mimosa pudica 9zz.jpg|vignette|Ravin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Fitambarana [[zana-pelana]] indroa miantoana ny [[Ravina (zavamaniry)|ravin]]<nowiki/>y, ka ahitana zana-pelana iray na roa mivady, ary zafim-pelana miisa 10 ka hatramin' ny 26 isaky ny zana-pelana. Misy tsilo ihany koa ny [[tangozan-dravina]].[[Sary:Mimosa Pudica.gif|ankavia|vignette|Fikombonan' ny ravin' ny ''Mimosa pudica''|320x320px]] Karazana zavamaniry manakatona ny raviny rehefa alina ny ''Mimosa pudica''. Manakatona ny raviny koa io zavamaniry io mba hiarovany tena amin' ny hatsiaky ny ando, mba hamerany ny velaran' ny ravina mba hamerany koa ny hatsembohana<ref><small>"[https://theshychild.weebly.com/adaptations.html Mimosa Pudica - General Adaptations]", ''Webly'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.pinterest.com/pin/meet-mimosa-pudica-video--450641506480714590/ Meet Mimosa Pudica]", ''Pinterest'',</small> </ref>. Manakombona ny raviny vetivety koa ny ''Mimosa pudica'' raha misy zavatra mikasika azy mandritra ny andro io dia fomba fiarovan-tenany amin' ny biby mihinana zavamaniry ka mahatonga ilay zavamaniry tsy ho tena hita na tsy dia hahasarika hohanina, na koa mba hampiharihary ny tsilo eny aminy<ref><small>"[https://www.britannica.com/plant/sensitive-plant Sensitive plant]", ''Britanica'', Aug. 8, 2026</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12745850/ Can Mimosa pudica Plants Enumerate Light Exposure Events?]", ''National Library of Medicine'', 2025 Dec 28</small></ref><ref><small>"[https://asknature.org/strategy/leaves-fold-in-response-to-touch/ Leaves Fold in Response to Touch - Sensitive plant]", ''AskNature Learning''</small></ref>. === Vony === [[Sary:Starr-040209-0119-Mimosa pudica-flowers-Hana Hwy-Maui (24580443762).jpg|vignette|Vonin' ny ''Mimosa pudica''|208x208px]] Mipoitra avy eo amin' ny fihaonan' ny [[tangozan-dravina]] sy ny taho lehibe mandritra ny tapaky ny fahavaratra ny vodrom-bony boribory misy [[tangozam-bony]], izay miloko mavokely hatsatra na volomparasy; mihamaro hatrany ny vony rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maharitra latsaky ny iray andro ny vony iray, ary matetika dia maty tanteraka ny ampitson' ny ihany. Tena marefo sy mora malefaka ny vonin' ny ''Mimosa pudica''. Boribory na miendrika atody ny vondrom-bony izay manana savaivony 8 hatramin' ny 10 mm (tsy tafiditra ao anatin' izany ny lahimbony). Rehefa jerena akaiky, dia hita fa mena ny tapany ambony amin'ny felam-bony, ary mavokely na volomparasy hatsatra ny lokon' ny tahom-bovobony. Boribory ny endriky ny [[vovobony]], ary manana savaivony 8 [[Mikrômetatra|mikrôna]] eo ho eo. Ny [[Insecta|bibikely]] sy ny [[Rivotra mitsoka|rivotra]] no manampy amin' ny famindrana [[vovobony]] mba hahatonga ny vony hamoa. === Voa === [[Sary:Mimosa pudica MHNT.BOT.2004.0.0.495.jpg|vignette|208x208px|Pepa sy vihim-boan' ny ''Mimosa pudica'']] Ny voan' ny ''Mimosa pudica'' dia ahitana vondrona misy [[pepa]] roa ka hatramin' ny valo, izay samy manana halava eo amin' ny 1 hatramin' ny 2 sm eo ho eo ary misy tsilo eo amin' ny sisiny. Mizara roa hatramin' ny dimy ny pepa tsirairay ary ahitana vihim-boa miloko manja hatsatra manana halava mirefy 2,5 mm eo ho eo. Misy hodiny mafy somay tsy tantera-drano ny vihim-boa ka mametra ny fitsimohany izany, saingy mahatonga ny tsindry ôsmôtika sy ny asidra ao anaty tany ho mety tsy hahomby loatra. Ny hafanana ambony no tena antony lehibe mampitsahatra ny toetry ny voa tsy mitsimoka (matory). === Faka === Mamokatra disolfiodan-karibônina ny fakan' ny ''Mimosa pudica''; izany dia akora manakana ny [[bibikely]] na [[zavamananaina]] hafa tsy hihinana ilay zavamaniry, sady manakana ny fitomboan' ny [[holatra]] sasany (na ny miteraka aretina na ny tokony hiara-miasa amin' ny fakany) ao amin' ny faritra manodidina ny fakany. Izany dia ahafahan' ny fakan' ilay zavamaniry mamorona ny [[kambim-bahatra]] misy [[bakteria]] miara-miaina ao anatiny sady afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho azo ampiasain' ny zavamaniry. == Anarana ara-tsiansa sy ovan-karazana == === Anarana hafa ahafantarana ny ''Mimosa pudica'': === Omena eto ny anarana ara-tsiansa ahafantarana koa ny ''Mimosa pudica''. * ''Eburnax pudica'' <small>(L.) Raf.</small> * ''Eschynomene pudica'' <small>(L.) M.Gómez</small> * ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small> * ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small> * ''Mimosa striofoveata'' <small>Bubani</small> * ''Mimosa tetrandra'' <small>Humb. & Bonpl. ex Willd.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small>) * ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small> (→ ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small>) * ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small> Indreto ny ovan-karazan' ny ''Mimosa pudica'' fantatra: * ''Mimosa pudica'' var. ''pudica'' (← ''Mimosa argentea'' <small>W.Bull</small>; ''Mimosa hirsuta'' <small>Moc. & Sessé ex G.Don</small>; ''Mimosa pudica'' var. ''glabrata'' <small>DC.</small>; ''Sensitiva pudica'' <small>Raf.</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''hispida'' <small>Brenan</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''pastoris'' <small>Barneby</small> * ''Mimosa pudica'' var. ''tetrandra'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) DC.</small> (← ''Mimosa hispidula'' <small>Kunth</small>) * ''Mimosa pudica'' var. ''unijuga'' <small>(Duchass. & Walp.) Griseb.</small> (← ''Mimosa unijuga'' <small>Duchass. & Walp.</small>; ''Mimosa endymionis'' <small>Mart</small>.; ''Mimosa irritabilis'' <small>Dum.Cours.</small>; ''Mimosa irritabilis'' <small>C.Presl</small>; ''Mimosa pudibunda'' <small>Willd</small>.; ''Mimosa pudica'' f. ''glabrior'' <small>Benth.</small>) == Toerana sy faritra aniriany == Teratany any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]] ny ''Mimosa pudica''. Hita any amin' ny firenena [[Azia|aziatika]] maro koa izy io, toy ny any [[Singaporo]], [[Bangladesy]], [[Tailandy]], [[India]], [[Nepaly]], [[Indônezia]], [[Taioàna|Taioana]], [[Malezia]], [[Filipina]], [[Vietnamy]], [[Kambôdia|Kambôja]], [[Laôsy]], [[Japàna|Japana]] ary [[Srilanka]]. Nampidirina tany amin' ny faritra maro hafa izy io ary heverina ho karazana [[zavamaniry manafika]] any [[Tanzania]], any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any amin' ny [[Nosy any Pasifika|nosy maro]] [[Nosy any Pasifika|any Pasifika]]<ref name=":7"><small>"''[https://web.archive.org/web/20080919232904/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm Mimosa pudica]''". ''Usambara Invasive Plants''. Tropical Biology Association. Archived from the [https://tropical-biology.org/research/dip/species/Mimosa%20pudica.htm original] on 2008-09-19.</small></ref>. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany ao [[Aostralia]] ary voasokajy ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny [[Northern Territory]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080226133716/http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html Declared Weeds]". ''Natural Resources, Environment and The Arts''. Northern Territory Government. Archived from the [http://www.nt.gov.au/nreta/natres/weeds/ntweeds/declared.html original] on 2008-02-26.</small></ref> sy [[Western Australia]], na dia tsy mbola tafapetraka tanteraka ho zavamaniry teratany aza any amin' ireo toerana ireo<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080413145851/http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& Sensitive plant common (Mimosa pudica)]". ''Declared Plant in Western Australia''. Government of Western Australia. Archived from the [http://agspsrv95.agric.wa.gov.au/dps/version02/01_plantview.asp?page=7&contentID=60& original] on 2008-04-13.</small></ref>. Amporisihina ny hifehezana ny fiparitahany any [[Queensland]]<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20080725023618/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Common Sensitive Plant]" (PDF). ''Invasive plants and animals. Biosecurity Queensland''. Archived from the [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/xbcr/dpi/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf original] (PDF) on 2008-07-25.</small></ref>. Nampidirina tany [[Oganda]], [[Ganà]], [[Nizerià|Nizeria]], [[Seisely]], [[Maorisy]] ary [[Azia Atsinanana]] ihany koa izy io, saingy tsy heverina ho karazana manafika any amin' ireo toerana ireo<ref name=":7" />. Any [[Etazonia]] dia maniry any [[Louisiana]], [[Florida]], [[Hawaii]], [[Tennessee]], [[Virjinia|Virginia]], [[Maryland]], [[Pôrtô-Rikô|Puerto Rico]], [[Texas]], [[Alabama]], [[Arkansas]], [[Mississippi]], [[Karolina Avaratra|North Carolina]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], ny faritanin' i [[Guam]], ary ny Nosy Virgin izy io<ref><small>"[https://plants.sc.egov.usda.gov/java/profile?symbol=MIPU8 Distribution of Mimosa pudica in the United States of America]", ''Natural Resources Conservation Service'', United States Department of Agriculture.</small></ref>. Nampidirina teto [[Madagasikara]] koa izy io. Na dia tsy voasokajy ho anisan' ny karazana zavamaniry manimba indrindra ao amin' ny ala voalohany aza izy, tsy toy ireo karazana hafa, dia ahi-dratsy tena mampanahirana ny tantsaha malagasy<ref><small>"[https://idao.cirad.fr/content/adventoi/especes/m/mimpu/mimpu_fr.html ''Mimosa pudica'' L. - ''Fabaceae'' - ''Dicotylédone'']", ''Cirad'',</small> </ref>. Mifaninana mivantana amin' ny voly trôpikaly eto amin' ny Nosy ([[vary]], [[fary]], [[Zea mays|katsaka]]) izy io. Mety hiteraka fahaverezana vokatra be ny fiparitahan' izy io<ref name=":8"><small>"[https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/full/10.1079/pwkb.20167800554 Mimosa pudica: ''Mimosa pudica'']", ''PlantwisePlus Knowledge Bank'', 1 February 2016</small></ref>. Eto Madagasikara, izay mbola tanana no tena anesorana ny ahi-dratsy, dia heverina ho asa tena sarotra sy mafy ny fifehezana azy. Mety ho tapaka ao ambanin' ny hoditra ny tsilo ka miteraka ratra mafy sy mety hiteraka aretina (misy poizina na mikrôba)<ref name=":8" /><ref><small>"''[https://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1002 Mimosa pudica]''", ''Global invasive species database'',</small> </ref>. == Fampiasana == === Fitsaboana nentim-paharazana === Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana any amin' ny faritra mafana ny ''Mimosa pudica'', indrindra fa any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ao [[Afrika]], ary amin' ny faritra sasany any [[Amerika]]. Ny raviny sy ny fakany no tena ampiasaina matetika, tanehina, alona anaty rano mafana, anamboarana ranon-jvamaniry, atao feta, na atao vovoka<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ Mimosa pudica L. (Laajvanti): An overview]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>"[https://www.agronomyjournals.com/archives/2022/vol5issue2/PartB/5-2-46-719.pdf ''Mimosa pudica'' L (Mimosaceae) herb with impressive health benefits]", ''www.agronomyjournals.com''</small></ref>. ==== Olana momba ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana hitsaboana ny [[piriritra]], ny [[Valan-dra|disanteria]], ny fahasarotan' ny fandevonan-kanina (dispepsia), ny fanaintainan' ny kibo, ny aretina sasany mifandraika amin' ny ranon' [[afero]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>, ary ny [[fery]] amin' ny [[vavony]] ity zavamaniry ity<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266703132400037X ''Mimosa pudica'' leaf aqueous extract attenuates experimental ulcerative colitis in rats via suppression of MPO and IL-1β signaling pathways and improvement of the oxidative status]", ''ScienceDirect Topics''</small></ref>. Ampiasaina ho fanafody fandroahana [[kankana]] an-tsinay koa ny vihim-boany izay be [[Litsoa (akora)|litsoa]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459453/ ''Mimosa pudica'' L. (Laajvanti): An overview]", ''National Library of Medicine'', 2012 Jul-Dec</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny andrana fa manana toetra manakana ny fivalanana mipiriritra sy mampitony ny [[faninton' ny hozatra]] ilay zavamaniry<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/283645755_Mimosa_pudica_L_a_High-Value_Medicinal_Plant_as_a_Source_of_Bioactives_for_Pharmaceuticals Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''ResearchGate,'' November 2015</small></ref>. ==== Ratra sy olana amin' ny hoditra ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia apetaka amin' ny [[ratra]]<ref><small>"[https://polycareherbals.com/ingredient/lajaloo-mool-mimosa-pudica/?srsltid=AfmBOoo2l4qfY6DFLDYRKydCdu-Wpr15HO8O1fWOagjpasN6ZNqKBJtJ Lajaloo Mool (''Mimosa pudica'')]", ''Polycare Herbals (Lajaloo Mool)''</small></ref>, amin' ny [[vaivonto]] (misy [[nana]]), amin' ny [[vay]], amin' ny [[hay an-tsoson-koditra]], ary amin' ny [[hoditra]] misy [[fery]] ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' vaovao notorotoroina na natao feta<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/360756230_An_overview_on_Mimosa_pudica_Touch-me-not_plant An overview on Mimosa pudica (Touch-me-not plant)]", ''ResearchGate (An overview on Mimosa pudica)''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny [[hemôrôida]], indrindra rehefa misy [[fanaintainana]] na [[fandehanan-dra]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4719482/ Efficacy and safety of a polyherbal formulation in hemorrhoids]", ''National Instutute of Health'', 2015 Oct-Dec</small> </ref><ref><small>"[https://www.academia.edu/101850895/_A_review_on_ethnomedical_and_traditional_uses_of_Mimosa_pudica_Chui_Mui_ A review on ethnomedical and traditional uses of Mimosa pudica (Chui-Mui).]", ''Academia.edu''</small></ref>. Efa nodinihina tamin' ny alalan' ny andrana ny toetrany manampy amin' ny fanasitranana ratra, manala ny fivontosana, miady amin' ny [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]<ref name=":0"><small>"[https://www.ovid.com/jnls/aphd/fulltext/10.4103/2319-5932.147677~antibacterial-efficacy-of-mimosa-pudica-lajavanti-against?an=01714215-201412040-00015 Antibacterial efficacy of ''Mimosa Pudica'' (Lajavanti) against streptococcus mutans]", ''www.ovid.com''</small></ref>, ary manamaivana fanaintainana<ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Wound-healing-activity-of-Mimosa-pudica-Linn-Kannan-Jesuraj/f5d1b5be4c75930db55984791b12e75b3ede53de Wound healing activity of ''Mimosa pudica'' Linn formulation.]", ''Semantic Scholar''</small> </ref><ref><small>"[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0342449 Efficacy of Lajjabati (''Mimosa pudica'') and Daruchini (''Cinnamomum verum'') extracts on wound healing in rabbits]", ''PLOS ONE''</small></ref>. ==== Fanaintainana sy fivontosana ==== Ampiasaina ny ''Mimosa'' ''pudica'' hitsaboana karazana fanaintainan' ny [[hozatra]] sy ny [[tonon-taolana]]<ref name=":1"><small>"[https://www.explorationpub.com/Journals/etat/Article/1002282 Nigerian medicinal plants with potential anticancer activity—a review]", ''Open Exploration''</small></ref>, ny [[rohana]], ary ny fanaintainan' ny [[kibo]] sy ny faritra ambany amin' ny lamosina<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosa-pudica Antiparasitic Asian medicinal plants in the Clade Fabids]", ''ScienceDirect''</small></ref><ref><small>"[https://ijprajournal.com/issue_dcp/Single%20Herb%20External%20Therapy%20Followed%20In%20Siddha%20Medicine%20in%20the%20Treatment%20of%20Lumbago%20A%20Review.pdf Single Herb External Therapy Followed In Siddha Medicine in the Treatment of Lumbago – A Review]", ''ijprajournal.com''</small></ref>. Ao anatin' ny fomba amam-panao afrikanina sasany, ampiasaina hitsaboana ny fanaintainan' ny faritra ambany lamosina sy ny karazana fanaintainan' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] ny raviny<ref name=":1" />. Azo atao koa ny manao [[gararàka]] amin' ny rano nandrahoana ny fakany mba hanamaivanana ny [[areti-nify]]<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/377813807_THERAPEUTIC_POTENTIAL_OF_MIMOSA_PUDICA-_A_REVIEW Therapeutical potential of ''Mimosa pudica'' - A Review]", ''ResearchGate'', January 2024</small></ref><ref><small>"[https://ijpsdronline.com/index.php/journal/article/view/239 Pharmacology and traditional uses of Mimosa pudica]", ''International Journal of Pharmaceutical Sciences Drugs and Research'', 2013</small> </ref>. ==== Olana eo amin' ny taovam-pamaniana sy ny taovam-pananahana ==== Ny ravina sy ny fakan' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia ampiasaina hitsaboana [[Aretin' ny lalan' amany|aretin']] [[Aretin' ny lalan' amany|ny lalan' amany]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26870704/ Diuretic Activity of Ethanolic Root Extract of Mimosa Pudica in Albino Rats]", ''National Institutes of Health,''</small> </ref>, ny aretina sasany amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/393306431_Effects_of_Aqueous_Extract_of_Mimosa_pudica_in_Sulfonamide-Induced_Renal_Dysfunction_in_Albino_Wistar_Rats Effects of Aqueous Extract of Mimosa pudica in Sulfonamide-Induced Renal Dysfunction in Albino Wistar Rats]", ''Sahel Journal of Life'',</small> </ref>, ary ny [[vato ao amin' ny voa]], ary koa aretina isan-karazany amin' ny [[fivaviana]] sy ny [[tranonjaza]]<ref name=":3"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/263577693_A_Comprehensive_Review_on_'Mimosa_pudica'_A_Potential_Herbal_Panacea A Comprehensive Review on ‘Mimosa pudica’: A Potential Herbal Panacea]", ''Journal of Biologically Active Products from Nature'', January 2011</small></ref><ref><small>"[https://www.neliti.com/publications/409488/a-brief-review-of-mimosa-pudica A Brief Review of Mimosa Pudica]", ''Journal article'' // ''International Journal of Pharmaceutics and Drug Analysi'', May 19, 2019</small></ref>. Ampiasina ihany koa amin' ny fanaintainan' ny [[fadimbolana]] sy ny [[fandehanan-dra anaty tranon-jaza]]<ref name=":2"><small>"[https://biostratege.com/la-sensitive-mimosa-pudica/ La sensitive, Mimosa pudica]", ''Bio Stratège''</small></ref><ref name=":3" />. Nodinihina tamin' ny alalan' ny fanandramana ny fiasany [[Akora mampamany betsaka|mampamany betsaka]]. ==== Olana amin' ny fitatitra sy amin' ny torimaso ==== Ny karazana fanafody avy amin' ny ravin' ny ''Mimosa'' ''pudica'' dia heverina ho [[Akora mampitony|mampitony]] sy [[Akora mampatory|mampatory]], ary ampiasaina hiadiana amin' ny [[tebiteby]], ny [[fanahiana]] ary ny [[tsy fahitan-tory]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/299513497_Medicinal_value_of_Mimosa_pudica_as_an_anxiolytic_and_antidepressant_a_comprehensive_review Medicinal value of Mimosa pudica as an anxiolytic and antidepressant: a comprehensive review]", ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', February 2016</small></ref>. Hita tamin' ny alalan' ny fanadihadiana andrana ihany koa fa manana toetra [[Akora mampihena tebiteby|mampihena ny tebiteby]] sy mampatory ireo akora ireo<ref><small>"[http://article.sapub.org/10.5923.j.ijbcs.20150403.01.html Anxiolytic (Benzodiazepine-Like) Properties of ''Mimosa pudica'' in Mice]", ''Science Alert (International Journal of Brain and Cognitive Sciences'', 2015</small></ref><ref><small>"[https://www.iomcworld.org/proceedings/medicinal-plants-real-or-placebo-properties-the-case-of-mimosa-pudica-empirically-used-in-cameroon-to-treat-anxiety-and--49314.html Medicinal plants real or placebo properties? The case of ''Mimosa pudica'' empirically used in Cameroon to treat anxiety and depression]", ''Journal of Neurology & Neurophysiology'', May 18-20, 2017</small></ref>. ==== Fihanak' aretina sy kaikitry ny biby misy poizina ==== Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia ampiasaina hitsaboana ny [[aretina vokatry ny bakteria]]<ref><small>"[https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20143173584 The antimicrobial activity of Mimosa ...]", ''CABI Digital Library'', 21 May 2014</small></ref><ref name=":4"><small>"[https://www.journalijar.com/article/7232/analysis-of-phytochemicals-and-mimosine-from-mimosa-pudica/ Analysis of Phytochemicalsand Mimosine from ''Mimosa pudica'']", ''International Journal of Advanced Research (IJAR)'',</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9568293/ In Vitro Antioxidant and Antimicrobial Potency of Mimosa pudica of Nepalese Terai Region: Insight into L-Mimosine as an Antibacterial Agent]", ''National Library of of Medicine'', 2022 Oct 7</small></ref> sy [[Aretina vokatry ny holatra|vokatry ny holatra]] ary [[Aretina vokatry ny katsentsitra|vokatry ny katsentsitra]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/259288608_Anthelmintic_Activity_of_Leaves_of_Mimosa_Pudica Anthelmintic Activity of Leaves of Mimosa Pudica]", ''ResearchGate'', January 2012</small></ref> samihafa ny ''Mimosa'' ''pudica''. Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina hitsaboana ny [[kaikitry ny bibilava]] sy ny [[Fanindronan' ny bibikely|fanindronan']] [[Fanindronan' ny bibikely|ny bibikely]] na [[Kaikitry ny maingoka|maingoka]] koa ny fakany<ref><small>"[https://www.bdpsjournal.org/index.php/bjp/article/view/389 Antitoxin activity of Mimosa pudica root extracts against Naja naja and Bangarus caerulus venoms]", ''Bangladesh Journal of Pharmacology'', 2009</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect''</small></ref>. Efa nodinihina ny fahafahany [[Akora miady amin' ny mikrôba|miady amin']] [[Akora miady amin' ny mikrôba|ny mikrôba]] sy [[Akora mamono katsentsitra|amin' ny katsentsitra]] ary [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|amin']] [[Akora manasitrana kaikitra misy poizina|ny poizina]]<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21640180/ Efficacy evaluations of Mimosa pudica tannin isolate (MPT) for its anti-ophidian properties]", ''National Library of Medicine'', 2011 Sep 1</small></ref>. Tsy tokony hisolo ny fanomezana fanafody haingana manohitra ny poizina avy amin' ny dokotera izany, rehefa ilaina. ==== Fampiasana ara-pitsaboana hafa ==== Mitatitra ihany koa ny literatiora fa mampiasa azy io ny fitsaboana nentim-paharazana amin' ny fitsaboana ny [[fanaviana]], ny [[kohaka]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sohika]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/356759099_Mimosa_pudica_L_-A_sensitive_plant_A_review Mimosa pudica L. -A sensitive plant: A review]", ''ResearchGate''. December 2019</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/394079702_Effects_of_Mimosa_pudica_Extract_on_Asthma_Biomarkers_and_Fetal_Development_in_Pregnant_Rats Effects of Mimosa pudica Extract on Asthma Biomarkers and Fetal Development in Pregnant Rats]", ''ResearchGate'', November 2024</small></ref>, ny [[angorosy]]<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/387892239_A_COMPREHENSIVE_REVIEW_ON_MIMOSA_PUDICA_LINN A Comprehensive Review on ''Mimosa pudica'' Linn]", ''ResearchGate'', January 2025</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://scialert.net/abstract/?doi=ajbkr.2020.1.8 Antioxidant and Antidiabetic Properties of ''Mimosa pudica'' Seeds in Streptozotocin-induced Diabetic Wistar Rats]", ''Asian Journal of Biotechnology'', 2020</small></ref>, ny [[aretin' aty]] sasany<ref name=":5"><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773851/ Phytochemistry and Diverse Pharmacology of Genus Mimosa: A Review]", ''National Library of Medicine'', 2022 Jan 5</small></ref>, ny [[edema]] (fiangonan-dranoka), ny [[fihintsanam-bolo]] (alôpesia), ary ny [[famatovato]] sasany ny ''Mimosa'' ''pudica''. Ny fikarohana andrana natao amin' ny labôratoara sy tamin' ny biby sasany dia manondro fa [[antiôksida]]<ref name=":4" /><ref name=":6"><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33371596/ Mimosa pudica L., a High-Value Medicinal Plant as a Source of Bioactives for Pharmaceuticals]", ''National Library of Medicine'', 2016 Mar</small></ref>, miaro ny [[aty]], mampihena [[glisemia]]<ref name=":6" />, miady amin' ny [[tazomoka]]<ref name=":5" />, ary mety ho fanafodin' ny [[homamiadana]]<ref name=":5" />. ==== Fampiasana azy eto Madagasikara ==== Any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]] (indrindra fa ao amin' ny ala amorontsirak' i Agnalazaha), dia ampiasaina hitsaboana ny fanaintainana eo amin' ny faritry ny valahana sy ny tebiteby ny ''Mimosa pudica'', sady atao fanafody mampitombo ny fampamaniana ihany koa<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3827988/?utm_source=chatgpt.com Medicinal plants used by women from Agnalazaha littoral forest (Southeastern Madagascar)]", ''National Library of Medicine'', 2013 Nov 4</small></ref>. Ao amin' ny fanadihadiana etnôbôtanika notaterin' i Jean-Pierre Nicolas, ny ''Mimosa pudic''a dia ampiasaina hitsaboana ny [[ngorongosy]] (sotroina maraina sy hariva mandritra ny telo andro ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo); hitsaboana ny tsy fahatazomana amany amin' ny ankizy (sotroina indroa isan' andro maraina sy hariva ny rano nitanehana ny ravina), ary hitsaboana ny fahalemena sy "hanadiovana ra" (sotroina ny rano nitanehana ilay zavamaniry iray manontolo)<ref><small>"[https://fr.scribd.com/document/479576865/biblio-hn-42-nicolas-pdf Biblio HN 42 Nicolas PDF]", ''fr.scribd.com'' (Jean-Pierre Nicolas, ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques'')</small></ref>. Ny famintinana etnôfarmakôlôjika momba ny ''Mimosa pudic''a dia manamarika ihany koa ny fampiasana azy eto Madagasikara, indrindra fa ny faritra eny ambony, hitsaboana ny fahasarotan' ny famaniana sy ny ngorongosy<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hs-52Ethnopharmacologia%20n%C2%B058,%20octobre%202017-sattler.pdf Ethnopharmacologia n°58, octobre 2017]", ''Ethnopharmacologia,'' octobre 2017</small></ref>. ==== Fitandremana sy fahapoizinana ==== Miankina indrindra amin' ny faritry ny zavamaniry izay ampiasaina sy ny fatra ary ny fisian' ny [[alkalôida]] antsoina hoe [[mimôzinina]] ny maha mampidi-doza ny ''Mimosa pudica''<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''ScienceDirec''t, 1 October 1998</small> </ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>. Ahitana mimôzinina, izay akora afaka manakana ny fihamaroan' ny [[Asidra dezôksiribôniokleika|ADN]] ao amin' ny [[sela]] mizarazara haingana, io zavamaniry io<ref><small>"[https://www.jbc.org/article/S0021-9258(17)49176-9/fulltext Mimosine Arrests DNA Synthesis at Replication Forks by Inhibiting Deoxyribonucleotide Metabolism]", ''Journal of Biological Chemistry,'' April 1995</small></ref>. Mety hiteraka fihintsanan' ny [[Volo (amin' ny olombelona)|volo]] na ny [[volom-biby]], fanakanana ny fitomboana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0041010125003642 Gestational or lactational exposure to L-mimosine in rats: maternal toxicity, fetal growth retardation, and compromised skeletal development]", ''ScienceDirect''</small></ref>, [[Katarakta (aretina)|katarakta]] (fanjambana vokatry ny fihamatrohan' ny mangaraharan' ny maso)<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12791080/ Systemic Toxicity of L‐Mimosine in Rabbits: A Non‐Rodent Model for Safety Assessment]", ''National Library of Medicine'', 2025 Sep 4</small></ref>, ary olana amin' ny [[fandevonan-kanina]]<ref><small>"[https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/toxicagents/aminoacid/mimosine.html Mimosine]", ''Université Cornell'', 02/28/2019</small></ref>, ny fihinanana mivantana na maharitra an' io zavamaniry io (indrindra fa ny raviny sy ny vihim-boany) ary ireo voka-dratsy ireo dia voarakitra an-tsoratra mazava tsara tamin' ny alalan' ny fanadihadiana natao tamin' ny [[biby fiompy]] sy biby nampiasaina tamin' ny andrana<ref><small>"[https://jppres.com/jppres/oral-toxicity-of-mimosa-pudica/ Oral toxicity of Mimosa pudica]", ''Journal of Pharmacy & Pharmacognosy Research'', October 25, 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/mimosine Mimosine]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>. Mampiseho poizina ambany raha amin' ny fatra antonony ny fanadihadiana natao tamin' ny fampiasana ny ampahan' ny ''Mimosa pudica'' notanehina na nalona anaty rano mafana<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523000271 Ethnomedicinal uses, phytochemistry, pharmacological activities and toxicological effects of ''Mimosa pudica''- A review]", ''ScienceDirect'', June 2023</small></ref>, izay manome antoka amin' ny fampiasana nentim-paharazana (indrindra raha ny amin' ny fiantraikany amin' ny [[tebiteby]]<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5206927/ Effects of ''Mimosa pudica'' L. leaves extract on anxiety, depression and memory]", ''National Library of Medicine'', 2016 Nov-Dec</small></ref>, ny [[diabeta]]<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/mimosa-pudica Mimosa Pudica]", ''ScienceDirect'',</small> </ref>, na ny fanasitranana [[ratra]]<ref><small>"[https://www.ijpsjournal.com/article/The+Shy+Healer+Exploring+the+Ethnopharmacology+Phytochemicals+and+Biomedical+Applications+of+Mimosa+Pudica+L The Shy Healer: Exploring the Ethnopharmacology, Phytochemicals, and Biomedical Applications of Mimosa Pudica L."], ''International Journal of Pharmaceutical Sciences'', 26 Jun, 2025</small> </ref>). Noho ny fiantraikany maro hita teo amin' ny tsingerin' ny filana firaisana (eo amin' ny biby vavy)<ref><small>"[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18061708/ Effect of Mimosa pudica root extract on vaginal estrous and serum hormones for screening of antifertility activity in albino mice]", ''National Library of Medicine'', 2007 Dec,</small> </ref> sy amin' ny hozatry ny [[Tranonjaza|tranon-jaza]]<ref><small>"[https://impressions.manipal.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1066&context=mrc Mimosa pudica Exhibits in vivo Female Antifertility Activity by Affecting Various Phases of Pregnancy]", ''Manipal Research Committee'',</small> </ref>, dia soso-kevitra mihitsy ny tsy tokony hisotroan' ny [[vehivavy bevohoka]] na ny vehivavy te hitoe-jaza azy. Ankoatra izay, satria mirona hitahiry ny [[metaly mavesatra]] ([[firamainty]], [[Kadmiôma|kadmioma]], [[nikela]], [[krôma]]) ilay zavamaniry, dia tsy maintsy arahi-maso sy fantarina tsara ny toerana naniriany sy nakana azy io<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0038071797001806 Mimosine, a toxin produced by the tree-legume ''leucaena'' provides a nodulation competition advantage to mimosine-degrading ''rhizobium'' strains]", ''Journal of Environmental Management,'' 1 October 1998</small></ref>. === Fampiasana hafa === Ankoatra ny fampiasana azy amin' ny [[Fitsaboana nentim-paharazana|fitsaboana]] dia manana lanja eo amin' ny sehatry ny [[Fambolena zavamaniry fanao haongo|fambolena]] [[Fambolena zavamaniry fanao haongo|zavamaniry fanao haongo]], ny [[fanabeazana]], ny [[siansa]], ny [[fambolena]] ary ny [[tontolo iainana]] ny ''Mimosa pudica'', na dia mbola eo amin' ny dingana andrana aza ny sasany amin' ireo fampiasana azy na mitaky fitandremana manokana. ==== Fampiasana ho haingo sy ho fitaovana fanabeazana ==== Iray amin' ny fomba fampiasa fantatra indrindra amin' ny ''Mimosa pudica'' izany. Ambolena ho haingon-tanàna sy noho ny toetrany mahavariana ilay zavamaniry: rehefa voakasika izy dia mikatona haingana ny raviny kely ary mety hiondrika ny [[tangozan-dravina]]. Io tranga io, izay antsoina hoe tigmônastia na seismônastia ao amin' ny lahatsoratra sasany, dia manana tombony eo amin' ny lafiny fanabeazana ihany koa. Indrindraindrindra, manampy amin' ny fanehoana ny fahatsapan' ny zavamaniry ny fanairana ivelany, ny fihetsehan' ny zavamaniry, ny fomba fiasan' izy ireo rehefa misy mikasika azy, ary ny fomba fiasan' ny taova sasany ao aminy. Noho izany, loharano sarobidy ho an'ny fampianarana ny biôlôjian'^ny zavamaniry izy io, indrindra ho an' ny ankizy. ==== Fikarohana siantifika ==== Ny ''Mimosa pudica'' dia karazana zavamaniry ampiasaina ho môdely ihany koa eo amin' ny sehatry ny fiziôlôjian' ny zavamaniry. Noho ny fihetsiny mora jerena sy arahina maso, dia zavamaniry tsara indrindra izy io handinihana ireto manaraka ireto: ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry ny fanairana avy any ivelany, ny fampitana famantarana elektrônika ao anatin' ny zavamaniry, ny mekanisma mahatonga ny fihetsehan' ny ravina, ary ny tranga sasany mifandraika amin' ny fitadidian' ny zavamaniry ao anatin' ny fotoana fohy. ==== Zezika maitso sy fanatsarana ny tany ==== Amin' ny maha zavamaniry ao amin' ny fianakavian' ny ''Fabaceae'' azy, dia afaka miara-miasa amin' ny [[bakteria]] afaka misintona sy manova ny [[azôta]] avy amin' ny rivotra ho amin' ny endrika azo ampiasain' ny zavamaniry ny ''Mimosa pudica''. Vokatr' izany, amin' ny toe-javatra sasany, dia azo ampiasaina ho [[zezika maitso]] izy, na zavamaniry manatsara ny kalitaon' ny nofon-tany, na loharanon' akora ôrganika, na koa zavamaniry manampy amin' ny famerenana amin' ny laoniny ny tany simba. Na izany aza, ny fahafahany mitombo tsara ara-pambolena dia tsy midika hoe mety tsara hambolena na aiza na aiza izy io. Mifanohitra amin' izany aza, any amin' ny faritra trôpikaly maro dia heverina ho ahi-dratsy manafika sy manimba izy io. ==== Fandrakofana ny tany sy fisorohana ny fikaohany ==== Noho ny fitomboany haingana sy ny fahamaroan' ny raviny ary ny hakitroky ny fitombony, dia afaka manarona ny tany izy. Amin' izany dia manampy amin' ny fiarovana ny tany tsy hiharan' ny orana mivantana, mampihena ny fikorianan' ny rano ambonin' ny tany sy ny fikaohan' ny tany, manamafy ny firafitry ny nofon-tany simba sasany, ary manarona ny faritra tsy misy zavamaniry eo amin' ny toeram-pambolena. Matetika no voalaza fa ampiasaina ho fanarona tany izy any amin' ny toeram-pambolena any amin' ny faritra trôpikaly, anisan' izany ny eny amin' ny fambolena [[voanio]]. Misy anefa ny fifanoherana eo amin' ny lafiny fampiharina: io fahaizany mitombo sy mandrakotra ny tany io ihany, izay mahatonga azy ho sarobidy eo amin' ny lafiny fambolena, no mety hahatonga azy koa hihamaro ka ho lasa ahi-dratsy. ==== Fanadiovana amin' ny alalan' ny zavamaniry sy fanesorana loto ==== Manana fahafahana mitroka sy manangona loto sasany hita ao anaty tany ny ''Mimosa pudica''. Anisan' ny loto trohiny ny [[arsenika]], ny [[firamainty]], ny [[varahina]], ny [[firapotsy]], ny [[fanitso]], ary ny karazana [[Akoranafo|hidrokarbiora]] avy amin' ny [[solitany]]. Ny fikarohana natao, indrindra fa tany [[Tailandy]], dia naneho ny fahafahany manangona arsenika rehefa maniry ao anaty tany voaloto. Mazava ho azy fa tsy tokony hatao sakafo ho an' ny biby na zezi-pako na sakafo ho an' ny olombelona, ​​ilay zavamaniry efa nanangona metaly mavesatra na arsenika. ==== Zavamaniry mahasoa, saingy ahidratsy mampanahirana ihany koa. ==== Ny ''Mimosa pudica'' dia manana toetra tsara sy toetra hafa mety hahatonga azy ho ahi-dratsy tena manahirana. Afaka manafika sy miparitaka any amin' ny tanimboly, amin' ny kijana, amin' ny toeram-pambolena ary amin' ny faritra efa nisy fanovana na fanakorontanana ny tontolo iainana izy. Voamarika manokana ny fisiany ao anatin' ny fambolena [[Zea mays|katsaka]], [[vary]], [[fary]], [[Coffea|kafe]], [[Akondro (zavamaniry)|akondro]], [[voanio]] ary hazo fakana fingotra (''Hevea brasiliensis''). Ankoatra izay, ny sisa tavela amin' ilay zavamaniry rehefa maty dia mety hampitombo ny hisian' ny [[doro tanety]] na [[hain-trano]] any amin' ny faritra sasany. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Tahirin-kavitra azo anovozan-kevitra == === Rohy ivelany === * "[https://www.biodiversitylibrary.org/name/Mimosa_pudica View occurrences of Mimosa pudica]" in ''the Biodiversity Heritage Library'' * "[https://web.archive.org/web/20050407172948/http://faculty.ucc.edu/biology-ombrello/POW/sensitive_plant.htm Sensitive Plant]" page by Dr. T. Ombrello * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Fact Sheet from the Queensland (Australia) Department of Agriculture, Fisheries and Forestry]" * "[https://web.archive.org/web/20140202143249/http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/58015/IPA-Common-Sensitive-Plant-PP38.pdf Page about nyctinasty and leaf movement of Mimosa pudica]" by John Hewitson * "[https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Video:] [https://web.archive.org/web/20090913093648/http://www.ethnoplants.com/mimosa-pudica/ Mimosa pudica Sensitive:guide de culture]". ''Ethnoplants.com''. Arsiva 2009-09-13. == Loharano == hcq62ie9li2zgfwwn1ubad432eam08x Arlyson Gomes 0 301806 1150165 1149959 2026-09-02T22:56:33Z ~2026-47683-97 40914 1150165 wikitext text/x-wiki '''Arlyson Gomes''' dia [[mpandraharaha]], [[mpanao gazety]], mpitantana ny raharaham-panjakana, mpanatontosa sarimihetsika, mpandrindra tranonkala, YouTuber taloha ary mpanao politika mizaka ny zom-pirenen’i Brezila, teraka ny 9 Aogositra 2003 tao Bragança. Mpikambana ao amin’ny Partido Missão izy ary filohan’ny Comitê Nacional de Arte Brasileira (CNAB) nanomboka tamin’ny taona 2025 ka hatramin’ny 2026. {{infobox olona |sary= Arlyson Gomes em agosto de 2026.jpg |anarana=Arlyson Gomes |teraka=09 Aogositra 2003 |firenena=Brezil |image=Arlyson Gomes em agosto de 2026.jpg}} 28uf7e0cmjcrhn6bw30fn8m96arkn1t Aretin'ny toetran'ny schizoid 0 301847 1150150 2026-09-02T14:59:45Z IrmaA2 39594 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1462029|Schizoid personality disorder]] to:mg #mdwikicx 1150150 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Schizoid personality disorder|synonym=|image=Cluster_A_personality_disorders.webm|image_size=300px|image_thumbtime=94|alt=|caption=Video explanation|pronounce={{IPAc-en|ˈ|s|k|ɪ|t|s|ɔɪ|d|,_|ˈ|s|k|ɪ|d|z|ɔɪ|d}}|specialty=[[Psychiatry]]|symptoms=Little desire for [[Asociality|social relationships]], limited emotions<ref name=DSM5>{{Cite book|title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders||year=2013|isbn=978-0-89042-555-8|edition=Fifth|location=|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/652 652-655]|publisher=American Psychiatric Association|doi=10.1176/appi.books.9780890425596.156852}}</ref>|onset=By early adulthood<ref name=DSM5 />|duration=Long term<ref name=DSM5 />|causes=Unclear<ref name=DSM5 />|risks=[[Family history (medicine)|Family history]]<ref name=DSM5 />|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Stat2020>{{cite journal |last1=Fariba |first1=K |last2=Gupta |first2=V |title=Schizoid Personality Disorder |date=January 2020 |pmid=32644660|journal=StatPearls}}</ref>|differential=[[Psychosis]], [[substance misuse]], [[autism spectrum disorder]], other personality disorders<ref name=DSM5 />|prevention=|treatment=Counselling<ref name=Stat2020 />|medication=|prognosis=Typically poor<ref name=Stat2020 />|frequency=3 to 5%<ref name=DSM5 />|deaths=}}{{Personality disorders sidebar}}Ny fikorontanan’ny toetra schizoid (SPD na SzPD) dia miavaka amin’ny lamina maharitra maneho fisarahana amin’ny fifandraisana ara-tsosialy sy fahateren’ny fanehoana fihetseham-po eo amin’ny fifandraisana amin’ny hafa. Matetika, ny olona manana izany fikorontanana izany dia tsy dia maniry na tsy dia mahita fahafinaretana amin’ny fifandraisana akaiky, misafidy ny fiainana mitokana, ary tsy dia miraharaha ny fiderana na ny tsikera ataon’ny hafa. Manomboka amin’ny fiandohan’ny fahatanorana izany lamina izany ary hita amin’ny toe-javatra maro samihafa. Mety hiteraka fitokana-monina ara-tsosialy sy fahasarotana eo amin’ny fifandraisana amin’ny hafa izany. Tsy mbola fantatra mazava ny antony mahatonga ny fikorontanan’ny toetra schizoid. Heverina fa mety hisy anjara toerana amin’izany ny anton-javatra ara-biolojika, ara-pananahana, ara-tsaina ary ara-tontolo iainana. Ny tantaram-pianakaviana dia anisan’ireo anton-javatra mety hampitombo ny risika, ary tombanana ho manodidina ny 30 % ny ampahany amin’ny fiovaovan’ity fikorontanana ity izay mety hifandray amin’ny lova ara-pananahana. Ny fikorontanan’ny toetra schizoid dia sokajiana ho fikorontanan’ny toetra ao amin’ny vondrona A, miaraka amin’ny fikorontanan’ny toetra paranoïde sy schizotypique. Ny famaritana azy dia mifototra indrindra amin’ny fanombanana ara-pitsaboana sy ara-tsaina, ary ilaina ny manavaka azy amin’ireo toe-pahasalamana hafa mety hiteraka soritr’aretina mitovitovy, indrindra ny skizofrenia, ny fikorontanan’ny autism spectrum ary ny fahaketrahana. Mbola tsy ampy ny fikarohana momba ny fitsaboana ny fikorontanan’ny toetra schizoid. Misy porofo sasantsasany manohana ny fampiasana fitsaboana ara-tsaina na torohevitra, indrindra ireo fomba fiasa mifantoka amin’ny fanatsarana ny fifandraisana sy ny fahaiza-mifandray amin’ny hafa. Tsy misy fanafody manokana natao hitsaboana mivantana ny fikorontanan’ny toetra schizoid. Na izany aza, azo ampiasaina ny fanafody hitsaboana ireo toe-pahasalamana ara-tsaina miaraka aminy, toy ny fahaketrahana na ny tebiteby. Matetika ny olona manana io fikorontanana io dia tsy mihevitra ny fitokanana ara-tsosialy na ny tsy fahalianany amin’ny fifandraisana ho olana, ka mety tsy hitady fitsaboana na fanampiana an-tsitrapo. Momba ny vokatra maharitra, mbola voafetra ny fikarohana. Ny fikorontanan’ny toetra schizoid dia mety haharitra ela ary tsy mora miova, na dia mety hanampy amin’ny fanatsarana ny kalitaon’ny fiainana sy ny fahaiza-miasa ara-tsosialy aza ny fitsaboana sy ny fanohanana mifanaraka amin’ny filan’ilay olona. Tombanana fa eo amin’ny 3 ka hatramin’ny 5 %-n’ny olona no mety ho voakasiky ny fikorontanan’ny toetra schizoid, na dia miovaova arakaraka ny fandalinana sy ny fepetra diagnostika ampiasaina aza ny taha voalaza. Matetika kokoa amin’ny lehilahy noho ny amin’ny vehivavy no ahitana azy. Ny fikorontanan’ny toetra schizoid dia efa voaresaka tao amin’ireo fanontana voalohan’ny ''Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders'' (DSM), ary ny DSM-III, navoaka tamin’ny 1980, dia nanavaka mazava kokoa azy tamin’ny fikorontanan’ny toetra schizotypique sy ny fikorontanan’ny toetra evitante. == References == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] nri565zzn5kbomkylk7bdfg9axee8ug Maria Rosas 0 301848 1150152 2026-09-02T15:04:29Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[sary:Maria Rosas em abril de 2019.jpg|thumb|Maria Rosas]] '''Maria do Parto Mendes Rosas''' (teraka ny 1 Oktobra 1965, tao [[Angra dos Reis]]) dia mpitantana, mpampianatra ary [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref name="republicanos10">[https://republicanos10.org.br/quem_e_quem/maria-rosas/ Republicanos: Maria Rosas | Deputada Federal (SP)] (pt)</ref>. Nanam-pahaizana manokana mom... » 1150152 wikitext text/x-wiki [[sary:Maria Rosas em abril de 2019.jpg|thumb|Maria Rosas]] '''Maria do Parto Mendes Rosas''' (teraka ny 1 Oktobra 1965, tao [[Angra dos Reis]]) dia mpitantana, mpampianatra ary [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref name="republicanos10">[https://republicanos10.org.br/quem_e_quem/maria-rosas/ Republicanos: Maria Rosas | Deputada Federal (SP)] (pt)</ref>. Nanam-pahaizana manokana momba ny fahaizana mamaky teny sy manoratra izy, ary nampianatra nandritra ny 16 taona tany amin'ny [[sekoly]] ambaratonga fototra sy tany amin'ireo vondrom-piarahamonina sahirana. Manana mari-pahaizana bakalorea momba ny fitantanana orinasa ihany koa izy. Voafidy ho mpikambana ao amin'ny Antenimieram-pirenena federaly ho an'i [[São Paulo]] izy tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2018 ary voafidy indray tamin'ny taona 2022 (faha-56 sy faha-57)<ref>[https://www.camara.leg.br/deputados/204540/biografia Biografie auf der Homepage der ''Camara dos Deputados'': www.camara.leg.br] (pt)</ref>. == Jereo koa == {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Rosas, Maria}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1965]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] elc6kl8kkj7unvk0zfa46nbsyakqfje 1150153 1150152 2026-09-02T15:06:43Z ~2026-43677-38 40632 1150153 wikitext text/x-wiki [[sary:Maria Rosas em abril de 2019.jpg|thumb|Maria Rosas]] '''Maria do Parto Mendes Rosas''' (teraka ny 1 Oktobra 1965, tao [[Angra dos Reis]]) dia mpitantana, mpampianatra ary [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref name="republicanos10">[https://republicanos10.org.br/quem_e_quem/maria-rosas/ Republicanos: Maria Rosas | Deputada Federal (SP)] (pt)</ref>. Nanam-pahaizana manokana momba ny fahaizana mamaky teny sy manoratra izy, ary nampianatra nandritra ny 16 taona tany amin'ny [[sekoly]] ambaratonga fototra sy tany amin'ireo vondrom-piarahamonina sahirana. Manana mari-pahaizana bakalorea momba ny fitantanana orinasa ihany koa izy. Voafidy ho mpikambana ao amin'ny Antenimieram-pirenena federaly ho an'i [[São Paulo]] izy tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2018 ary voafidy indray tamin'ny taona 2022 (faha-56 sy faha-57)<ref>[https://www.camara.leg.br/deputados/204540/biografia Biografie auf der Homepage der ''Camara dos Deputados'': www.camara.leg.br] (pt)</ref>. == Jereo koa == {{commonscat}} [[fr:Maria Rosas]] {{CLEFDETRI:Rosas, Maria}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1965]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] 35o6gbjgu643nbstqo6uvdrjwqpqia6 Nosy any Pasifika 0 301849 1150155 2026-09-02T19:38:35Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1150155 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Nosin' i Pasifika]] 03a011gfqfda069pf5pvvx5gvykhq3f Northern Territory 0 301850 1150156 2026-09-02T19:52:36Z Thelezifor 15140 Fizaràn-tany ao Aostralia. 1150156 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flag of the Northern Territory.svg|vignette|365x365px|Sainan' i Northern Territory]] I '''Northern Territory''' dia fizaràn-tany iray ao [[Aostralia]]. Mandrakotra ampahany lehibe amin' ny faritra afovoany sy avaratry ny tanibe izy io. Na dia midadasika aza ny velarany (mihoatra ny 1&nbsp;300&nbsp;000 km²), ity faritra fahatelo lehibe indrindra ao Aostralia ity no vitsy [[mponina]] indrindra, manana mponina miisa 245&nbsp;353. [[Sary:Northern Territory in Australia.svg|vignette|Northern Territory]] I [[Darwin]], renivohiny, sy i [[Palmerston]] no mamorona ny vondron-tanàna lehibe indrindra ao Northern Territory, izay misy mponina miisa 111&nbsp;300 ary hita eo amin' ny morontsiraka avaratra. Anisan' ny tanàna lehibe hafa i [[Alice Springs]] (mponina 23&nbsp;893), izay miorina 1&nbsp;500 km miala an' i Darwin any atsimo, ao amin' ny faritra afovoan' i Aostralia, ary i [[Katherine]] (mponina 8&nbsp;194), izay hita 350 km miala eo mankany atsimo-atsinanana. Antsoina hoe "Teritôriana" ny mponina ao Northern Territory. Tsy toy ireo fanjakana ao Aostralia, i Northern Territory dia tsy manana fahaleovantena feno eo amin' ny lafiny fanaovana lalàna ary miankina amin' ny ampahany amin' ny governemanta federaly aostralianina. [[Sary:Uluru NT Australia.JPG|ankavia|vignette|I Uluru/Ayers Rock, endrika jeôlôjika sady anisan' ny toerana malaza indrindra any Northern Territory.]] Miorina amin' ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] ny toekaren' i Northern Territory, indrindra fa manodidina ny toerana voajanahary mahasarika mpizaha tany toy ny Uluru/Ayers Rock, ny Valan-javaboarim-pirenena Kakadu, ny Kings Canyon, ary ny Valan-javaboarm-pirenena Nitmiluk, saingy miorina amin' ny indostrian' ny fitrandrahana harena an-kibon' ny tany ihany koa. == Jereo koa == 9f17revdhy27491uno3uyewqyqdpt48 1150161 1150156 2026-09-02T20:01:57Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1150161 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flag of the Northern Territory.svg|vignette|365x365px|Sainan' i Northern Territory]] I '''Northern Territory''' dia fizaràn-tany iray ao [[Aostralia]]. Mandrakotra ampahany lehibe amin' ny faritra afovoany sy avaratry ny tanibe izy io. Na dia midadasika aza ny velarany (mihoatra ny 1&nbsp;300&nbsp;000 km²), ity faritra fahatelo lehibe indrindra ao Aostralia ity no vitsy [[mponina]] indrindra, manana mponina miisa 245&nbsp;353. [[Sary:Northern Territory in Australia.svg|vignette|Northern Territory]] I [[Darwin]], renivohiny, sy i [[Palmerston]] no mamorona ny vondron-tanàna lehibe indrindra ao Northern Territory, izay misy mponina miisa 111&nbsp;300 ary hita eo amin' ny morontsiraka avaratra. Anisan' ny tanàna lehibe hafa i [[Alice Springs]] (mponina 23&nbsp;893), izay miorina 1&nbsp;500 km miala an' i Darwin any atsimo, ao amin' ny faritra afovoan' i Aostralia, ary i [[Katherine]] (mponina 8&nbsp;194), izay hita 350 km miala eo mankany atsimo-atsinanana. Antsoina hoe "Teritôriana" ny mponina ao Northern Territory. Tsy toy ireo fanjakana ao Aostralia, i Northern Territory dia tsy manana fahaleovantena feno eo amin' ny lafiny fanaovana lalàna ary miankina amin' ny ampahany amin' ny governemanta federaly aostralianina. [[Sary:Uluru NT Australia.JPG|ankavia|vignette|I Uluru/Ayers Rock, endrika jeôlôjika sady anisan' ny toerana malaza indrindra any Northern Territory.]] Miorina amin' ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] ny toekaren' i Northern Territory, indrindra fa manodidina ny toerana voajanahary mahasarika mpizaha tany toy ny Uluru/Ayers Rock, ny Valan-javaboarim-pirenena Kakadu, ny Kings Canyon, ary ny Valan-javaboarm-pirenena Nitmiluk, saingy miorina amin' ny indostrian' ny fitrandrahana harena an-kibon' ny tany ihany koa. == Jereo koa == * South Australia ([[Aostralia Atsimo]]) * Western Australia ([[Aostralia Andrefana]]) * New South Wales ([[Valesa Atsimo Vaovao]]) * [[Queensland]] * [[Tasmania]] * [[Victoria (any Aostralia)|Victoria]] (any Aostralia) fwj2ywyjx4xr2u2ty6bnqu1akks4rmz Victoria, Australia 0 301851 1150160 2026-09-02T20:00:40Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Victoria, Australia]] ho [[Victoria (any Aostralia)]] i Thelezifor 1150160 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Victoria (any Aostralia)]] rdtcho8g2ixech39mp6g6gdddnd3ms4 Fery 0 301852 1150162 2026-09-02T20:19:01Z Thelezifor 15140 Fahatapahan' ny fitohizan' ny tambatsela 1150162 wikitext text/x-wiki [[Sary:Bicycle injury - Hand Abrasion, Day 1.jpg|vignette|367x367px|Fery azo avy amin' ny fianjerana amin' ny [[bisikileta]]]] Ny '''fery''' dia fahatapahan' ny fitohizan' ny [[tambatsela]]. Miseho ny fery rehefa vokiky, voatetika, na triatra ny [[hoditra]] na ny [[hodimando]]. Ankoatra ny mety ho fahasimban' ny [[taova]] ao anatiny vokatry ny loza, ny ratra dia mety hamela ny [[Zavamananaina|zavamiaina]] miteraka [[aretina]] hiditra ao amin' ny vatana; ny loza lehibe indrindra aterak' izany eo amin' ny lafiny aretina dia ny [[tetanôsy]]. Ny ratra vokatry ny tsindry maharitra dia ratra ateraky ny tsindry tsy miova izay manimba ny tambatsela ao ambaniny. Ny ratra izay sokajiana ho "lehibe" eo amin' ny lafiny vonjy taitra dia tsy voatery ho lehibe raha jerena amin' ny lafiny ara-[[Fitsaboana|pitsaboana]]: manavaka ny fery madinika, izay tsy mila afa-tsy fanadiovana na famonoana [[Zavamananaina bitika|mikrôba]], sy ny fery lehibe mila fitsaboana manokana ny tolo-kevitra ara-pitsaboana. Afaka manome torohevitra mahasoa momba ny dingana tokony hatao ny sampandraharaha misahana ny fanampiana ara-pahasalamana (ohatra: ny manatona dokotera mpitsabo ankapobeny, ny mandeha any amin' ny sampana misahana ny [[vonjy taitra]] any amin' ny hôpitaly, na ny miandry ny mpiasan' ny vonjy taitra). Tsy tokony hisy ny fisalasalana amin' ny fifandraisana amin' ny sampandraharaha misahana ny vonjy taitra raha toa ka misy ny fisalasalana. == Jereo koa == * [[Ratra]] * [[Vay]] * [[Vaivonto]] * [[Mony (aretina)|Mony]] mcwf0jmu4h0oy81ea39530j2shsq8oa Léon Marchand 0 301853 1150167 2026-09-03T06:22:30Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Léon Marchand, 2023 Pac-12 Championships, 400 yard individual medley preliminaries - 3 March 2023.jpg|thumb|Léon Marchand]] '''Léon Marchand''', teraka ny 17 Mey 2002, tao [[Toulouse]] ([[Haute-Garonne]]), dia mpilomano [[frantsa]]y manampahaizana manokana amin'ny hazakazaka medley tsirairay, breaststroke, ary lolo. Izy no atleta nahazo medaly volamena betsaka indrindra tamin'ny [[Lalao olimpika 2024]] tany [[Paris]] tamin'ny taona 2024 niaraka tami... » 1150167 wikitext text/x-wiki [[File:Léon Marchand, 2023 Pac-12 Championships, 400 yard individual medley preliminaries - 3 March 2023.jpg|thumb|Léon Marchand]] '''Léon Marchand''', teraka ny 17 Mey 2002, tao [[Toulouse]] ([[Haute-Garonne]]), dia mpilomano [[frantsa]]y manampahaizana manokana amin'ny hazakazaka medley tsirairay, breaststroke, ary lolo. Izy no atleta nahazo medaly volamena betsaka indrindra tamin'ny [[Lalao olimpika 2024]] tany [[Paris]] tamin'ny taona 2024 niaraka tamin'ny medaly [[volamena]] efatra, ka mahatonga azy ho atleta [[frantsa]]y nahazo medaly betsaka indrindra tamin'ny Lalao Olaimpika tokana. Izy koa no mitazona ny firaketana an-tsoratra eran-tany amin'ny hazakazaka medley tsirairay 200m sy 400m. == Jereo koa == [[Sokajy:mpilomano frantsay]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 2002]] qpxx1720uf3g41t5keq0da0cqnaqq69 Sokajy:Mpilomano frantsay 14 301854 1150168 2026-09-03T06:22:52Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:mpanao frantsay]] [[Sokajy:mpilomano]] » 1150168 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:mpanao frantsay]] [[Sokajy:mpilomano]] 2j6btqlgycosofeqqybm499tuufyqca Metronidazole 0 301855 1150170 2026-09-03T07:18:13Z Quinze2001 34461 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503351|Metronidazole]] to:mg #mdwikicx 1150170 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=699169263|image=Metronidazol.svg|width=160|image2=Metronidazole 3D 1w3r.png|width2=160 <!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|m|ɛ|t|r|ə|ˈ|n|aɪ|d|ə|z|oʊ|l}}|tradename=Flagyl, Filmet, Metro, others|synonyms=|IUPAC_name=2-(2-Methyl-5-nitro-1''H''-imidazol-1-yl)ethanol <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=B2|routes_of_administration=By mouth, [[topical]], [[suppository|rectal]], [[intravenous|IV]], [[vaginal]]|onset=|duration_of_action=|Drugs.com=Systemic: {{drugs.com|monograph|metronidazole-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|metronidazole-topical}}|MedlinePlus=a689011 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|DailyMedID=Metronidazole|licence_US=Metronidazole <!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=80% (by mouth), 60–80% (rectal), 20–25% (vaginal)<ref name=MSR>{{cite web|title=Flagyl, Flagyl ER (metronidazole) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more|work=Medscape Reference|publisher=WebMD|access-date=3 April 2014|url=http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080028/http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall|archive-date=7 April 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407080028/http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall |date=7 April 2014 }}</ref><ref name = MD>{{cite web|title=Metronidazole|work=Martindale: The Complete Drug Reference|publisher=Pharmaceutical Press|date=14 January 2014|access-date=3 April 2014|url=http://www.medicinescomplete.com/mc/martindale/current/ms-16893-c.htm|editor=Brayfield, A}}{{dead link|date=September 2019}}</ref><ref>{{cite book | editor-first=Alison | editor-last=Brayfield | title=Martindale: The Complete Drug Reference | edition=39th | year=2017 | publisher=Pharmaceutical Press | location=London | isbn= 978-0-85711-309-2 }}</ref>|protein_bound=20%<ref name = MSR/><ref name = MD/>|metabolism=[[Liver|Hepatic]]<ref name = MSR/><ref name = MD/>|metabolites=[[Hydroxymetronidazole]]|elimination_half-life=8 hours<ref name = MSR/><ref name = MD/>|excretion=Urine (77%), faeces (14%)<ref name = MSR/><ref name = MD/> <!-- Chemical and physical data -->|C=6|H=9|N=3|O=3|SMILES=OCCn1c(C)ncc1[N+](=O)[O-]|StdInChI=1S/C6H9N3O3/c1-5-7-4-6(9(11)12)8(5)2-3-10/h4,10H,2-3H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=VAOCPAMSLUNLGC-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=159|melting_high=163|drug_name=Metronidazole}}'''Ny Metronidazole''', amidy amin'ny anarana marika '''Flagyl''' ankoatra ny hafa, dia fanafody [[Antibiôtika|antibiotika]] sy antiprotozoal.<ref name="AHFS2015">{{cite web|title=Metronidazole|url=https://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=31 July 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906002140/http://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|archive-date=6 September 2015|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906002140/http://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html |date=6 September 2015 }}</ref> Ampiasaina irery na miaraka amin'ny antibiotika hafa izy io mba hitsaboana ny aretin'ny valahana, ny endocarditis, ary ny vaginose bakteria.<ref name="AHFS2015" /> Mandaitra amin'ny dracunculiasis, giardiasis, trichomoniasis, ary amebiasis izy io.<ref name="AHFS2015" /> Safidy iray ho an'ny tranga voalohany amin'ny colitis <nowiki><i id="mwUg">Clostridium difficile</i></nowiki> malemy ka hatramin'ny antonony raha tsy misy vancomycin na fidaxomicin.<ref name="AHFS2015" /><ref name="IDSA2017">{{Cite journal|vauthors=McDonald LC, Gerding DN, Johnson S, Bakken JS, Carroll KC, Coffin SE, Dubberke ER, Garey KW, Gould CV, Kelly C, Loo V, Shaklee Sammons J, Sandora TJ, Wilcox MH|display-authors=6|title=Clinical Practice Guidelines for Clostridium difficile Infection in Adults and Children: 2017 Update by the Infectious Diseases Society of America (IDSA) and Society for Healthcare Epidemiology of America (SHEA)|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=66|issue=7|pages=e1–e48|date=March 2018|pmid=29462280|pmc=6018983|doi=10.1093/cid/cix1085}}</ref> Azo alaina am-bava, toy ny crème, ary tsindrona ao anaty lalan-drà ny Metronidazole. Anisan'ny voka-dratsiny mahazatra ny maloiloy, tsiro metaly, tsy fahazotoan-komana, ary aretin'andoha. Indraindray dia mety hitranga ny fikorontanan-tsaina na ny tsy fahazakana ny fanafody.<ref name="AHFS2015" /> Misy milaza fa tsy tokony hampiasaina amin'ny fiandohan'ny fitondrana vohoka ny metronidazole, fa ny hafa kosa milaza fa azo antoka ny fatra ho an'ny trichomoniasis.<ref name="Preg2017">{{cite web|title=Metronidazole Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|website=www.drugs.com|access-date=1 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101163010/https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|archive-date=1 January 2017|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170101163010/https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html |date=1 January 2017 }}</ref> Tsy mitovy hevitra ny loharanom-baovao momba ny fiarovana amin'ny fampinonoana . Nanomboka nampiasaina ara-barotra tany Frantsa ny Metronidazole tamin'ny taona 1960.<ref>{{Cite book|vauthors=Corey EJ|title=Drug discovery practices, processes, and perspectives|date=2013|publisher=John Wiley & Sons|location=Hoboken, N.J.|isbn=9781118354469|page=27|url=https://books.google.com/books?id=E6Dv5XsXU-IC&pg=PA27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135757/https://books.google.com/books?id=E6Dv5XsXU-IC&pg=PA27|archive-date=2017-09-08}}</ref> Ao amin'ny lisitry ny fanafody tena ilaina ao amin'ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Fahasalamana izany.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> Azo alaina any amin'ny ankamaroan'ny faritra eto amin'izao tontolo izao izy io. Tsy dia lafo loatra ireo pilina ireo, eo anelanelan'ny {{US$|0.01}} sy {{US$|0.10}} ny iray.<ref name="ref4">{{Cite book|title=Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323263733|page=2753|edition=8|url=https://books.google.com/books?id=73pYBAAAQBAJ&pg=PA2753|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135757/https://books.google.com/books?id=73pYBAAAQBAJ&pg=PA2753|archive-date=2017-09-08}}</ref> Any Etazonia, eo amin'ny 26 dolara amerikana eo ho eo ny fitsaboana folo andro. Tamin'ny taona 2017, io no fanafody faha-58 be mpampiasa indrindra any Etazonia, miaraka amin'ny fanafody mihoatra ny roa ambin'ny folo tapitrisa. == References == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] ph112ykwizap804wvyez8afhiurol5d 1150171 1150170 2026-09-03T07:19:54Z Quinze2001 34461 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503351|Metronidazole]] to:mg #mdwikicx 1150171 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=699169263|image=Metronidazol.svg|width=160|image2=Metronidazole 3D 1w3r.png|width2=160 <!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|m|ɛ|t|r|ə|ˈ|n|aɪ|d|ə|z|oʊ|l}}|tradename=Flagyl, Filmet, Metro, others|synonyms=|IUPAC_name=2-(2-Methyl-5-nitro-1''H''-imidazol-1-yl)ethanol <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=B2|routes_of_administration=By mouth, [[topical]], [[suppository|rectal]], [[intravenous|IV]], [[vaginal]]|onset=|duration_of_action=|Drugs.com=Systemic: {{drugs.com|monograph|metronidazole-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|metronidazole-topical}}|MedlinePlus=a689011 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|DailyMedID=Metronidazole|licence_US=Metronidazole <!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=80% (by mouth), 60–80% (rectal), 20–25% (vaginal)<ref name=MSR>{{cite web|title=Flagyl, Flagyl ER (metronidazole) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more|work=Medscape Reference|publisher=WebMD|access-date=3 April 2014|url=http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080028/http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall|archive-date=7 April 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407080028/http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall |date=7 April 2014 }}</ref><ref name = MD>{{cite web|title=Metronidazole|work=Martindale: The Complete Drug Reference|publisher=Pharmaceutical Press|date=14 January 2014|access-date=3 April 2014|url=http://www.medicinescomplete.com/mc/martindale/current/ms-16893-c.htm|editor=Brayfield, A}}{{dead link|date=September 2019}}</ref><ref>{{cite book | editor-first=Alison | editor-last=Brayfield | title=Martindale: The Complete Drug Reference | edition=39th | year=2017 | publisher=Pharmaceutical Press | location=London | isbn= 978-0-85711-309-2 }}</ref>|protein_bound=20%<ref name = MSR/><ref name = MD/>|metabolism=[[Liver|Hepatic]]<ref name = MSR/><ref name = MD/>|metabolites=[[Hydroxymetronidazole]]|elimination_half-life=8 hours<ref name = MSR/><ref name = MD/>|excretion=Urine (77%), faeces (14%)<ref name = MSR/><ref name = MD/> <!-- Chemical and physical data -->|C=6|H=9|N=3|O=3|SMILES=OCCn1c(C)ncc1[N+](=O)[O-]|StdInChI=1S/C6H9N3O3/c1-5-7-4-6(9(11)12)8(5)2-3-10/h4,10H,2-3H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=VAOCPAMSLUNLGC-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=159|melting_high=163|drug_name=Metronidazole}}'''Ny Metronidazole''', amidy amin'ny anarana marika '''Flagyl''' ankoatra ny hafa, dia fanafody [[Antibiôtika|antibiotika]] sy antiprotozoal.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Metronidazole|url=https://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=31 July 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906002140/http://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|archive-date=6 September 2015|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906002140/http://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|date=6 September 2015}}</ref> Ampiasaina irery na miaraka amin'ny antibiotika hafa izy io mba hitsaboana ny aretin'ny valahana, ny endocarditis, ary ny vaginose bakteria.<ref name="AHFS2015" /> Mandaitra amin'ny dracunculiasis, giardiasis, trichomoniasis, ary amebiasis izy io.<ref name="AHFS2015" /> Safidy iray ho an'ny tranga voalohany amin'ny colitis <nowiki><i id="mwUg">Clostridium difficile</i></nowiki> malemy ka hatramin'ny antonony raha tsy misy vancomycin na fidaxomicin.<ref name="AHFS2015" /><ref name="IDSA2017">{{Cite journal|vauthors=McDonald LC, Gerding DN, Johnson S, Bakken JS, Carroll KC, Coffin SE, Dubberke ER, Garey KW, Gould CV, Kelly C, Loo V, Shaklee Sammons J, Sandora TJ, Wilcox MH|display-authors=6|title=Clinical Practice Guidelines for Clostridium difficile Infection in Adults and Children: 2017 Update by the Infectious Diseases Society of America (IDSA) and Society for Healthcare Epidemiology of America (SHEA)|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=66|issue=7|pages=e1–e48|date=March 2018|pmid=29462280|pmc=6018983|doi=10.1093/cid/cix1085}}</ref> Azo alaina am-bava, toy ny crème, ary tsindrona ao anaty lalan-drà ny Metronidazole. Anisan'ny voka-dratsiny mahazatra ny maloiloy, tsiro metaly, tsy fahazotoan-komana, ary aretin'andoha. Indraindray dia mety hitranga ny fikorontanan-tsaina na ny tsy fahazakana ny fanafody.<ref name="AHFS2015" /> Misy milaza fa tsy tokony hampiasaina amin'ny fiandohan'ny fitondrana vohoka ny metronidazole, fa ny hafa kosa milaza fa azo antoka ny fatra ho an'ny trichomoniasis.<ref name="Preg2017">{{cite web|title=Metronidazole Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|website=www.drugs.com|access-date=1 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101163010/https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|archive-date=1 January 2017|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170101163010/https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html |date=1 January 2017 }}</ref> Tsy mitovy hevitra ny loharanom-baovao momba ny fiarovana amin'ny fampinonoana . Nanomboka nampiasaina ara-barotra tany Frantsa ny Metronidazole tamin'ny taona 1960.<ref>{{Cite book|vauthors=Corey EJ|title=Drug discovery practices, processes, and perspectives|date=2013|publisher=John Wiley & Sons|location=Hoboken, N.J.|isbn=9781118354469|page=27|url=https://books.google.com/books?id=E6Dv5XsXU-IC&pg=PA27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135757/https://books.google.com/books?id=E6Dv5XsXU-IC&pg=PA27|archive-date=2017-09-08}}</ref> Ao amin'ny lisitry ny fanafody tena ilaina ao amin'ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Fahasalamana izany.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> Azo alaina any amin'ny ankamaroan'ny faritra eto amin'izao tontolo izao izy io. Tsy dia lafo loatra ireo pilina ireo, eo anelanelan'ny {{US$|0.01}} sy {{US$|0.10}} ny iray.<ref name="ref4">{{Cite book|title=Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323263733|page=2753|edition=8|url=https://books.google.com/books?id=73pYBAAAQBAJ&pg=PA2753|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135757/https://books.google.com/books?id=73pYBAAAQBAJ&pg=PA2753|archive-date=2017-09-08}}</ref> Any Etazonia, eo amin'ny 26 dolara amerikana eo ho eo ny fitsaboana folo andro. Tamin'ny taona 2017, io no fanafody faha-58 be mpampiasa indrindra any Etazonia, miaraka amin'ny fanafody mihoatra ny roa ambin'ny folo tapitrisa. == References == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] rat9vlqpd0ixqwdornbbdccocdc6qwp 1150172 1150171 2026-09-03T07:20:59Z Quinze2001 34461 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503351|Metronidazole]] to:mg #mdwikicx 1150172 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=699169263|image=Metronidazol.svg|width=160|image2=Metronidazole 3D 1w3r.png|width2=160 <!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|m|ɛ|t|r|ə|ˈ|n|aɪ|d|ə|z|oʊ|l}}|tradename=Flagyl, Filmet, Metro, others|synonyms=|IUPAC_name=2-(2-Methyl-5-nitro-1''H''-imidazol-1-yl)ethanol <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=B2|routes_of_administration=By mouth, [[topical]], [[suppository|rectal]], [[intravenous|IV]], [[vaginal]]|onset=|duration_of_action=|Drugs.com=Systemic: {{drugs.com|monograph|metronidazole-systemic}}<br>Topical: {{drugs.com|monograph|metronidazole-topical}}|MedlinePlus=a689011 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|DailyMedID=Metronidazole|licence_US=Metronidazole <!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=80% (by mouth), 60–80% (rectal), 20–25% (vaginal)<ref name=MSR>{{cite web|title=Flagyl, Flagyl ER (metronidazole) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more|work=Medscape Reference|publisher=WebMD|access-date=3 April 2014|url=http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080028/http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall|archive-date=7 April 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407080028/http://reference.medscape.com/drug/flagyl-metronidazole-342566#showall |date=7 April 2014 }}</ref><ref name = MD>{{cite web|title=Metronidazole|work=Martindale: The Complete Drug Reference|publisher=Pharmaceutical Press|date=14 January 2014|access-date=3 April 2014|url=http://www.medicinescomplete.com/mc/martindale/current/ms-16893-c.htm|editor=Brayfield, A}}{{dead link|date=September 2019}}</ref><ref>{{cite book | editor-first=Alison | editor-last=Brayfield | title=Martindale: The Complete Drug Reference | edition=39th | year=2017 | publisher=Pharmaceutical Press | location=London | isbn= 978-0-85711-309-2 }}</ref>|protein_bound=20%<ref name = MSR/><ref name = MD/>|metabolism=[[Liver|Hepatic]]<ref name = MSR/><ref name = MD/>|metabolites=[[Hydroxymetronidazole]]|elimination_half-life=8 hours<ref name = MSR/><ref name = MD/>|excretion=Urine (77%), faeces (14%)<ref name = MSR/><ref name = MD/> <!-- Chemical and physical data -->|C=6|H=9|N=3|O=3|SMILES=OCCn1c(C)ncc1[N+](=O)[O-]|StdInChI=1S/C6H9N3O3/c1-5-7-4-6(9(11)12)8(5)2-3-10/h4,10H,2-3H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=VAOCPAMSLUNLGC-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=159|melting_high=163|drug_name=Metronidazole}}'''Ny Metronidazole''', amidy amin'ny anarana marika '''Flagyl''' ankoatra ny hafa, dia fanafody [[Antibiôtika|antibiotika]] sy antiprotozoal.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|title=Metronidazole|url=https://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=31 July 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906002140/http://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|archive-date=6 September 2015|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906002140/http://www.drugs.com/monograph/metronidazole.html|date=6 September 2015}}</ref> Ampiasaina irery na miaraka amin'ny antibiotika hafa izy io mba hitsaboana ny aretin'ny valahana, ny endocarditis, ary ny vaginose bakteria.<ref name="AHFS2015" /> Mandaitra amin'ny dracunculiasis, giardiasis, trichomoniasis, ary amebiasis izy io.<ref name="AHFS2015" /> Safidy iray ho an'ny tranga voalohany amin'ny colitis <nowiki><i id="mwUg">Clostridium difficile</i></nowiki> malemy ka hatramin'ny antonony raha tsy misy vancomycin na fidaxomicin.<ref name="AHFS2015" /><ref name="IDSA2017">{{Cite journal|vauthors=McDonald LC, Gerding DN, Johnson S, Bakken JS, Carroll KC, Coffin SE, Dubberke ER, Garey KW, Gould CV, Kelly C, Loo V, Shaklee Sammons J, Sandora TJ, Wilcox MH|display-authors=6|title=Clinical Practice Guidelines for Clostridium difficile Infection in Adults and Children: 2017 Update by the Infectious Diseases Society of America (IDSA) and Society for Healthcare Epidemiology of America (SHEA)|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=66|issue=7|pages=e1–e48|date=March 2018|pmid=29462280|pmc=6018983|doi=10.1093/cid/cix1085}}</ref> Azo alaina am-bava, toy ny crème, ary tsindrona ao anaty lalan-drà ny Metronidazole. Anisan'ny voka-dratsiny mahazatra ny maloiloy, tsiro metaly, tsy fahazotoan-komana, ary aretin'andoha. Indraindray dia mety hitranga ny fikorontanan-tsaina na ny tsy fahazakana ny fanafody.<ref name="AHFS2015" /> Misy milaza fa tsy tokony hampiasaina amin'ny fiandohan'ny fitondrana vohoka ny metronidazole, fa ny hafa kosa milaza fa azo antoka ny fatra ho an'ny trichomoniasis.<ref name="Preg2017">{{Cite web|title=Metronidazole Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|website=www.drugs.com|access-date=1 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101163010/https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|archive-date=1 January 2017|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170101163010/https://www.drugs.com/pregnancy/metronidazole.html|date=1 January 2017}}</ref> Tsy mitovy hevitra ny loharanom-baovao momba ny fiarovana amin'ny fampinonoana . Nanomboka nampiasaina ara-barotra tany Frantsa ny Metronidazole tamin'ny taona 1960.<ref>{{Cite book|vauthors=Corey EJ|title=Drug discovery practices, processes, and perspectives|date=2013|publisher=John Wiley & Sons|location=Hoboken, N.J.|isbn=9781118354469|page=27|url=https://books.google.com/books?id=E6Dv5XsXU-IC&pg=PA27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135757/https://books.google.com/books?id=E6Dv5XsXU-IC&pg=PA27|archive-date=2017-09-08}}</ref> Ao amin'ny lisitry ny fanafody tena ilaina ao amin'ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Fahasalamana izany.<ref name="WHO21st">{{Cite book|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|hdl-access=free}}</ref> Azo alaina any amin'ny ankamaroan'ny faritra eto amin'izao tontolo izao izy io. Tsy dia lafo loatra ireo pilina ireo, eo anelanelan'ny {{US$|0.01}} sy {{US$|0.10}} ny iray.<ref name="ref4">{{Cite book|title=Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323263733|page=2753|edition=8|url=https://books.google.com/books?id=73pYBAAAQBAJ&pg=PA2753|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135757/https://books.google.com/books?id=73pYBAAAQBAJ&pg=PA2753|archive-date=2017-09-08}}</ref> Any Etazonia, eo amin'ny 26 dolara amerikana eo ho eo ny fitsaboana folo andro. Tamin'ny taona 2017, io no fanafody faha-58 be mpampiasa indrindra any Etazonia, miaraka amin'ny fanafody mihoatra ny roa ambin'ny folo tapitrisa. == References == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] pq3f8ve7wdrz7du023t7ulrzbf19992 Litsoa (akora) 0 301856 1150175 2026-09-03T11:06:10Z Thelezifor 15140 Akora madity avy amin' ny zavamaniry 1150175 wikitext text/x-wiki Ny '''litsoa''' dia akora avy amin' ny [[zavamaniry]] (na vokarin' ny [[zavamananaina bitika]] sasany indraindray) izay fitambarana [[pôlisakarida]]. Rehefa mikasika amin' ny rano izy io dia mibontsinao ka lasa akora mitovitovy amin' ny dity. Ao amin' ny zavamaniry, manana anjara asa maro ny litsoa: mitahiry rano (manampy ny zavamaniry hahazaka ny haintany), miaro ny vihim-boa mandritra ny fitsimohany, manamora ny fiparitahan' ny voa amin' ny alalan' ny fanaovana azy ireo ho afaka miraikitra amin' ny zavatra mety hipetahany sy hitondra azy), ary miaro ny tambatsela tsy ho simba na hohanin' ny zavamananaina bitika sasany. == Zavamaniry sasany ahitana litsoa == Ohatra, rehefa avela hilona anaty rano mandritra ny minitra maromaro ny vihim-boan' ny [[Salvia coccinea|sangasanga]] (''Salvia coccinea'') na ny an' ny [[Salvia splendens|lelanamboanoana]] (''Salvia splendens''), dia rakotra sosona mangarahara sy mitovitovy amin' ny dity izy ireo: izany no antsoina hoe litsoa. Io akora io no ahafahan' ny vihim-boa mitahiry rano betsaka sady manome azy ilay endrika sy toetra mampiavaka azy. Ny vondron-karazana ''[[Adansonia]]'' (ahitana ny karazana [[Adansonia|zaha]]) no iray amin' ny zavamaniry be litsoa. Raha ny momba ny Adansonia digitata manokana dia lzain' ny antontan-kevitra siantifika fa ahitana io karazana akora io avokoa ny faritra rehetra eny aminy zavamaniry, indrindra fa ny litsoa izay betsaka [[Asidra orônika|asidra]] [[Asidra orônika|orônika]]. Karazana ''[[Grewia]]'' maro no ahitana litsoa ao amin' ny raviny sy ny tahony ary ny fakany. Ohatra, ny [[Grewia cuneifolia|hafopotsy]] (''Grewia cuneifolia'') sy ny [[Grewia calvata|hafokorana]] (''Grewia calvata'') dia karazany teratany eto Madagasikara. Ny [[Malva verticillata|fiandrilavenona]] na miakana (''Malva verticillata'') dia zavamaniry be litsoa. Matetika no ampiasaina ho fesana ny raviny rehefa notorotoroina. Ny [[Abelmoschus esculentus|gombo]] na tsirandranjaza (''Abelmoschus esculentus''), dia ohatra malaza amin' ny zavamaniry mamokatra litsoa: rehefa tetehina sy atsoboka anaty rano ny vihim-boany, dia mamoaka avy hatrany akora madity. Ahitana pôlisakarida manana toetra madity sy miraikitra toy litsoa ihany koa ny [[Tamarindus indica|kily]] (''Tamarindus indica''), ary tena mahaliana ireo akora ireo, indrindra fa ao amin' ny vihim-boany. Raha ny momba ny [[Selenicereus triangularis|tsiloteloriana]] (''Selenicereus triangularis'' na ''Cereus triangularis'') dia nisy fanadihadiana ara-tsiansa nahavita nanasaraka pôlisakarida mamokatra litsoa avy amin' ny tahony fisaka. Ahitana io akora io betsaka ihany koa ny ny tahon' ny karazana [[Opuntia|raketa]] (''Opuntia'') hita eto Madagasikara. 1sqestkxmsfobiilofcgxuy48cqhkw3 1150176 1150175 2026-09-03T11:17:11Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1150176 wikitext text/x-wiki [[Sary:Drosera rotundifolia leaf1.jpg|vignette|372x372px|Ravin' ny ''[[Drosera rotundifolia]]'' mampiseho ditin-javamaniry kely miraikitra: ny litsoa.]] Ny '''litsoa''' dia akora avy amin' ny [[zavamaniry]] (na vokarin' ny [[zavamananaina bitika]] sasany indraindray) izay fitambarana [[pôlisakarida]]. Rehefa mikasika amin' ny rano izy io dia mibontsinao ka lasa akora mitovitovy amin' ny dity. Ao amin' ny zavamaniry, manana anjara asa maro ny litsoa: mitahiry rano (manampy ny zavamaniry hahazaka ny haintany), miaro ny vihim-boa mandritra ny fitsimohany, manamora ny fiparitahan' ny voa amin' ny alalan' ny fanaovana azy ireo ho afaka miraikitra amin' ny zavatra mety hipetahany sy hitondra azy), ary miaro ny tambatsela tsy ho simba na hohanin' ny zavamananaina bitika sasany. == Zavamaniry sasany ahitana litsoa == [[Sary:Salvia splendens (357118788).jpg|vignette|208x208px|[[Salvia splendens|Lelanamboanoana]](''Salvia splendens'')]] Ohatra, rehefa avela hilona anaty rano mandritra ny minitra maromaro ny vihim-boan' ny [[Salvia coccinea|sangasanga]] (''Salvia coccinea'') na ny an' ny [[Salvia splendens|lelanamboanoana]] (''Salvia splendens''), dia rakotra sosona mangarahara sy mitovitovy amin' ny dity izy ireo: izany no antsoina hoe litsoa. Io akora io no ahafahan' ny vihim-boa mitahiry rano betsaka sady manome azy ilay endrika sy toetra mampiavaka azy. [[Sary:Baobab and elephant, Tanzania.jpg|ankavia|vignette|234x234px|''[[Adansonia digitata]]'']] Ny vondron-karazana ''[[Adansonia]]'' (ahitana ny karazana [[Adansonia|zaha]]) no iray amin' ny zavamaniry be litsoa. Raha ny momba ny ''Adansonia digitata'' manokana dia lzain' ny antontan-kevitra siantifika fa ahitana io karazana akora io avokoa ny faritra rehetra eny aminy zavamaniry, indrindra fa ny litsoa izay betsaka [[Asidra orônika|asidra]] [[Asidra orônika|orônika]]. Karazana ''[[Grewia]]'' maro no ahitana litsoa ao amin' ny raviny sy ny tahony ary ny fakany. Ohatra, ny [[Grewia cuneifolia|hafopotsy]] (''Grewia cuneifolia'') sy ny [[Grewia calvata|hafokorana]] (''Grewia calvata'') dia karazany teratany eto Madagasikara. Ny [[Malva verticillata|fiandrilavenona]] na miakana (''Malva verticillata'') dia zavamaniry be litsoa. Matetika no ampiasaina ho fesana ny raviny rehefa notorotoroina. Ny [[Abelmoschus esculentus|gombo]] na tsirandranjaza (''Abelmoschus esculentus''), dia ohatra malaza amin' ny zavamaniry mamokatra litsoa: rehefa tetehina sy atsoboka anaty rano ny vihim-boany, dia mamoaka avy hatrany akora madity. [[Sary:Tamarin en koro.jpg|vignette|221x221px|Voan' ny kily (''Tamarindus indica'')]] Ahitana pôlisakarida manana toetra madity sy miraikitra toy litsoa ihany koa ny [[Tamarindus indica|kily]] (''Tamarindus indica''), ary tena mahaliana ireo akora ireo, indrindra fa ao amin' ny vihim-boany. Raha ny momba ny [[Selenicereus triangularis|tsiloteloriana]] (''Selenicereus triangularis'' na ''Cereus triangularis'') dia nisy fanadihadiana ara-tsiansa nahavita nanasaraka pôlisakarida mamokatra litsoa avy amin' ny tahony fisaka. Ahitana io akora io betsaka ihany koa ny ny tahon' ny karazana [[Opuntia|raketa]] (''Opuntia'') hita eto Madagasikara. t3o7ofnbsoaw4shpgprirtyo8ffmxhu 1150177 1150176 2026-09-03T11:17:42Z Thelezifor 15140 1150177 wikitext text/x-wiki [[Sary:Drosera rotundifolia leaf1.jpg|vignette|372x372px|Ravin' ny ''[[Drosera rotundifolia]]'' mampiseho ditin-javamaniry kely miraikitra: ny litsoa.]] Ny '''litsoa''' dia akora avy amin' ny [[zavamaniry]] (na vokarin' ny [[zavamananaina bitika]] sasany indraindray) izay fitambarana [[pôlisakarida]]. Rehefa mikasika amin' ny rano izy io dia mibontsinao ka lasa akora mitovitovy amin' ny dity. Ao amin' ny zavamaniry, manana anjara asa maro ny litsoa: mitahiry rano (manampy ny zavamaniry hahazaka ny haintany), miaro ny vihim-boa mandritra ny fitsimohany, manamora ny fiparitahan' ny voa amin' ny alalan' ny fanaovana azy ireo ho afaka miraikitra amin' ny zavatra mety hipetahany sy hitondra azy), ary miaro ny tambatsela tsy ho simba na hohanin' ny zavamananaina bitika sasany. == Zavamaniry sasany ahitana litsoa == [[Sary:Salvia splendens (357118788).jpg|vignette|208x208px|[[Salvia splendens|Lelanamboanoana]](''Salvia splendens'')]] Ohatra, rehefa avela hilona anaty rano mandritra ny minitra maromaro ny vihim-boan' ny [[Salvia coccinea|sangasanga]] (''Salvia coccinea'') na ny an' ny [[Salvia splendens|lelanamboanoana]] (''Salvia splendens''), dia rakotra sosona mangarahara sy mitovitovy amin' ny dity izy ireo: izany no antsoina hoe litsoa. Io akora io no ahafahan' ny vihim-boa mitahiry rano betsaka sady manome azy ilay endrika sy toetra mampiavaka azy. [[Sary:Baobab and elephant, Tanzania.jpg|ankavia|vignette|234x234px|''[[Adansonia digitata]]'']] Ny vondron-karazana ''[[Adansonia]]'' (ahitana ny karazana [[Adansonia|zaha]]) no iray amin' ny zavamaniry be litsoa. Raha ny momba ny ''[[Adansonia digitata]]'' manokana dia lzain' ny antontan-kevitra siantifika fa ahitana io karazana akora io avokoa ny faritra rehetra eny aminy zavamaniry, indrindra fa ny litsoa izay betsaka [[Asidra orônika|asidra]] [[Asidra orônika|orônika]]. Karazana ''[[Grewia]]'' maro no ahitana litsoa ao amin' ny raviny sy ny tahony ary ny fakany. Ohatra, ny [[Grewia cuneifolia|hafopotsy]] (''Grewia cuneifolia'') sy ny [[Grewia calvata|hafokorana]] (''Grewia calvata'') dia karazany teratany eto Madagasikara. Ny [[Malva verticillata|fiandrilavenona]] na miakana (''Malva verticillata'') dia zavamaniry be litsoa. Matetika no ampiasaina ho fesana ny raviny rehefa notorotoroina. Ny [[Abelmoschus esculentus|gombo]] na tsirandranjaza (''Abelmoschus esculentus''), dia ohatra malaza amin' ny zavamaniry mamokatra litsoa: rehefa tetehina sy atsoboka anaty rano ny vihim-boany, dia mamoaka avy hatrany akora madity. [[Sary:Tamarin en koro.jpg|vignette|221x221px|Voan' ny kily (''Tamarindus indica'')]] Ahitana pôlisakarida manana toetra madity sy miraikitra toy litsoa ihany koa ny [[Tamarindus indica|kily]] (''Tamarindus indica''), ary tena mahaliana ireo akora ireo, indrindra fa ao amin' ny vihim-boany. Raha ny momba ny [[Selenicereus triangularis|tsiloteloriana]] (''Selenicereus triangularis'' na ''Cereus triangularis'') dia nisy fanadihadiana ara-tsiansa nahavita nanasaraka pôlisakarida mamokatra litsoa avy amin' ny tahony fisaka. Ahitana io akora io betsaka ihany koa ny ny tahon' ny karazana [[Opuntia|raketa]] (''Opuntia'') hita eto Madagasikara. h74ob1utqq4jqmchdaz8rbjfa867s57 Ratra 0 301857 1150178 2026-09-03T11:33:53Z Thelezifor 15140 Fiendahan' ny hoditra sy loaka amin' ny nofo 1150178 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ouchthathurt.jpg|vignette|329x329px|Ratra]] Ny '''ratra''' dia karazana fahavoazana, na ara-batana na ara-tsaina, izay nateraky ny tsy nahy na vokatry ny finiavana hanisy ratsy. Ny ratra ara-batana dia refesina araka ny hamafin' ny fahasimbana fa tsy araka ny hamafin' ny fanaintainana. Fery na fiendahan' ny [[hoditra]] sy loaka amin' ny [[nofo]] noho ny rangotra na zava-maranitra ny ratra. Rehefa afindra eo amin' ny sehatry ny psikôpatôlôjia izany dia lasa ratra ara-tsaina ilay fahavoazana. == Jereo koa == * [[Fery]] * [[Vay]] * [[Vaivonto]] 36wuj7csiiscp7znxf1yomye1y5mt5a Nana 0 301858 1150179 2026-09-03T11:49:34Z Thelezifor 15140 Ranoka vonivony avy amin' ny faritra marary na misy fery 1150179 wikitext text/x-wiki [[Sary:Pus with blood coming out of ring finger, photographed in India, July 10, 2024.jpg|vignette|[[Rantsan-tanana]] mivoaka nana sy [[ra]]]] Ny '''nana''' dia ranoka vonivony avy amin' ny vatana vokatry ny aretina na fery efa simba elaela ka mandoaka, izay miforona noho ny [[fivontosana]] ateraky ny [[bakteria]] na [[holatra]]. Ahitana potika sela sy sela fotsy izay nifindra nankany amin' ny faritra marary na misy fery mba hiady amin' ny fihanak' aretina sy amin' ny [[zavamananaina bitika]] maty na velona ao anatin'io ranom-pota io. Mety hitranga izany miaraka amin' ny fihanak' aretina eo amin' ny hoditra ivelany (toy ny [[ratra]], ny [[forofotra]], ny [[Mony (aretina)|mony]], na ny [[vay]] madinika) na any amin' ny faritra lalina kokoa amin' ny vatana. Antsoina hoe [[vaivonto]] ny fanangonan' io nana io ao anatin' ny faritra voafetra iray amin' ny [[tambatsela]] na amin' ny [[taova]]. == Jereo koa == * [[Fery]] * [[Ratra]] * [[Vay]] * [[Vaivonto]] 66m4nnlz45q5xgkgxshx11jpdmxrgz2