Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Wikipedia:Vaovao 4 6929 1150333 1150247 2026-09-07T17:24:53Z Raclewp 40856 1150333 wikitext text/x-wiki <!-- Fitsipika momban'ny fanovana ny fizarana "VAOVAO" : 0. Aza kitihana ity zavatra ity. 1. Apetraho ny daty nitrangan'ilay vaovao. 2. Ataovy amin'ny soramahia ny zava-nitranga. 3. Vaovao izay erak'izao tontolo izao hapetraka. EO AMBANY EO NY VAOVAO NO HAPETRAKA Tena iangaviana mba tsy ho eo alohan'ny soratra hoe "Azontsika tsirairay atao ny mametraka vaovao tsy mitongilana, tsy fampielezankevitra ary tsy mandainga eto" no apetraka ny vaovao; fitsipiky ny Wikipedia ny tsy fahazoana manao ny ranty media sosialy toy ny Facebook sy X, instagram na Tik-Tok ho loharanom-baovao. Tsy azo fafàna mihitsy ity soratra miloko volondavenona ity --> ----------------- Azontsika tsirairay atao ny mametraka vaovao tsy mitongilana, tsy fampielezankevitra ary tsy mandainga eto [https://wikisource.org/wiki/Famerenan-kasina_ny_teny_malagasy Famerenan-kasina ny teny malagasy] 07septambra 2026 - Iza i Sy RATOLOJANAHARY? mpanoratra, poeta, mpanao gazety sady mpanabe an-tserasera dia azontsika arahana amin'ity rohy manaraka ity ny fintina momba azy : https://wikisource.org/w/index.php?title=Sy_RATOLOJANAHARY&accountJustCreated=1 * '''[[21 Aogositra]] [[2026]]''' - Nambaran’ny Fitsarana avo momba ny Lalàmpanorenana (HCC) tamin’ny Fanapahan-kevitra laharana faha 16-HCC<ref>https://wikisource.org/wiki/Fandikana_malalaka_ny_Fanapahan-kevitra_n%C2%B016-HCC</ref>, fa tsy mifanaraka amin’ny Lalàmpanorenana ny lalàna 2026-005 momba ny politikan’ny fampiasana ny teny malagasy sy ny zo momba ny teny eto Madagasikara. * '''[[1 Aogositra|01 aogositra]] [[2026]]''' - manomboka amin'ny fomba ofisialy ao [[Moramanga]] ny lasin-jobily faha-90 taona ny Lovitao (sampana mavo) sy ny mpiandalana (sampana mena) ao amin'ny [[skoto|fikambanana skoto]] [[Tily eto Madagasikara]]. * '''[[1 Jolay|01 jolay]] [[2026]]''' - Lany tao amin'ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimierampirenena]] eto [[Madagasikara]] ny [[Pôlitika|politika]]n'ny fampiasana ny [[teny malagasy]] sy ny zo momba ny teny malagasy eto Madagasikara natolotry ny depiote Rakotoharitiana Navalona Francky.<ref>https://newsmada.com/2026/07/02/fampiasana-ny-teny-malagasy-tsara-ny-dingana-fa-mila-fampiharana/</ref> Indreto kosa ny tahiry: '''* [[Wikipedia:Vaovao/2026/Mey 2026|Mey 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Avrily 2026|Avrily 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Marsa 2026|Marsa 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026|Tahiry 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/Febroary 2026 sy taloha|Teo aloha]]''' <noinclude> == Loharano == {{reflist}} ipk5svvxj7ui4z4hhsoiowrn8zprxvt 1150334 1150333 2026-09-07T18:32:01Z Raclewp 40856 1150334 wikitext text/x-wiki <!-- Fitsipika momban'ny fanovana ny fizarana "VAOVAO" : 0. Aza kitihana ity zavatra ity. 1. Apetraho ny daty nitrangan'ilay vaovao. 2. Ataovy amin'ny soramahia ny zava-nitranga. 3. Vaovao izay erak'izao tontolo izao hapetraka. EO AMBANY EO NY VAOVAO NO HAPETRAKA Tena iangaviana mba tsy ho eo alohan'ny soratra hoe "Azontsika tsirairay atao ny mametraka vaovao tsy mitongilana, tsy fampielezankevitra ary tsy mandainga eto" no apetraka ny vaovao; fitsipiky ny Wikipedia ny tsy fahazoana manao ny ranty media sosialy toy ny Facebook sy X, instagram na Tik-Tok ho loharanom-baovao. Tsy azo fafàna mihitsy ity soratra miloko volondavenona ity --> ----------------- Azontsika tsirairay atao ny mametraka vaovao tsy mitongilana, tsy fampielezankevitra ary tsy mandainga eto [https://wikisource.org/wiki/Famerenan-kasina_ny_teny_malagasy Famerenan-kasina ny teny malagasy] '''07 septambra 2026''' - Iza i Sy RATOLOJANAHARY? mpanoratra, poeta, mpanao gazety sady mpanabe an-tserasera dia azontsika arahana amin'ity rohy manaraka ity ny fintina momba azy : https://wikisource.org/w/index.php?title=Sy_RATOLOJANAHARY&accountJustCreated=1 * '''[[21 Aogositra]] [[2026]]''' - Nambaran’ny Fitsarana avo momba ny Lalàmpanorenana (HCC) tamin’ny Fanapahan-kevitra laharana faha 16-HCC<ref>https://wikisource.org/wiki/Fandikana_malalaka_ny_Fanapahan-kevitra_n%C2%B016-HCC</ref>, fa tsy mifanaraka amin’ny Lalàmpanorenana ny lalàna 2026-005 momba ny politikan’ny fampiasana ny teny malagasy sy ny zo momba ny teny eto Madagasikara. * '''[[1 Aogositra|01 aogositra]] [[2026]]''' - manomboka amin'ny fomba ofisialy ao [[Moramanga]] ny lasin-jobily faha-90 taona ny Lovitao (sampana mavo) sy ny mpiandalana (sampana mena) ao amin'ny [[skoto|fikambanana skoto]] [[Tily eto Madagasikara]]. * '''[[1 Jolay|01 jolay]] [[2026]]''' - Lany tao amin'ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimierampirenena]] eto [[Madagasikara]] ny [[Pôlitika|politika]]n'ny fampiasana ny [[teny malagasy]] sy ny zo momba ny teny malagasy eto Madagasikara natolotry ny depiote Rakotoharitiana Navalona Francky.<ref>https://newsmada.com/2026/07/02/fampiasana-ny-teny-malagasy-tsara-ny-dingana-fa-mila-fampiharana/</ref> Indreto kosa ny tahiry: '''* [[Wikipedia:Vaovao/2026/Mey 2026|Mey 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Avrily 2026|Avrily 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026/Marsa 2026|Marsa 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/2026|Tahiry 2026]] * [[Wikipedia:Vaovao/Febroary 2026 sy taloha|Teo aloha]]''' <noinclude> == Loharano == {{reflist}} 82ere2bt71oos92k9e3wit4wgqsz7fq Fanambaràna Iraisam-Pirenena momba ny Zon' Olombelona 0 9306 1150339 1109785 2026-09-07T21:33:21Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1150339 wikitext text/x-wiki == tantara fohy == Ny 10 desembra 1948 no nolaniana sy nampahafantarin'ny fivoriamben'ny [[Firenena Mikambana|firenena mikambana]] ny f'''anambarana iraisam-pirenena momba ny zon' Olombelona'''. Taorian'izany vaninandro manan-tantara izany dia nangataka tamin'ireo firenena mpikambana rehetra ny Fivoriambe mba hampiely ity "Fanambarana iraisam-pirenena momba ny zon' Olombelona" ity, mba hizara sy hanao azy peta-drindrina,mba hahafahan'ny tsirairay mamaky sy mandalina ny ventin-kevitra voafono ao anatiny, indrindra any an-tsekoly sy any amin' ireo toeram-pampianarana hafa. Ka tsy hanavahana izay sata pôlitika ijoroan'ny [[firenena]] ny fanaovana izany. = Fanambarana = == Sasin-Teny == * Heverina fa ny fankatoavana ny fahamendrehan'olombelona sy ny [[zo]]<nowiki/>ny mitovy ary tsy azo tohitohinina dia anisan'ny fototry ny [[fahafahana]], ny rariny ary ny fandriam-pahalemanana eran-tany, * Heverina fa ny tsy fahafantarana sy fanaovana tsinontsinona ny [[zon'olombelona]] dia mitarika amin'ny fihetsika feno habibiana mampikomy ny fieritreretan'ny mpiara-belona. Ny fametrahana tontolo vaovao; hivelaran'ny olona afaka eo amin'ny filazana ny hevitra sy ny finoana, ary tsy voagejan'ny tahotra sy ny fahoriana no hetaheta lehibe indrindra ho an'ny olombelona, * Heverina fa ilaina ny miaro ny zon'olombelona amin'ny fametrahana rafitra tan-dalàna mba tsy hitarika azy hikomy sy hanohitra ny fampihorohoroana sy ny fampijaliana, * Heverina fa zava-dehibe ny famporisihana hatrany ny fifandraisana ara-pirahalahiana eo amin'ny firenen-tsamihafa, * Heverina fa ny fanjakana mpikambana rehetra dia manaiky hanaja ny zon'olombelona sy ny [[fahafahana fototra]], ka miara-miasa amin'ny firenena mikambana izy amin'izany, Heverina fa tao anatin'ny Dina dia nohamafisin'ny olon-drehetra ao amin'ny [[Firenena Mikambana]] indray ny finoany an'ireo [[Zo fototra|zo fototry]] ny olombelona - hanajana ny hasina maha-olombelona, ny fitovian-jo eo amin'ny lehilahy sy ny vehivavy; ary izy rehetra dia maneho ny fahavononany hiasa ho an'ny fandrosoana sosialy hanatsaratsara kokoa ny fari-piainana ao anatin'ny fahafahana bebe kokoa. * Heverina fa ny fanjakana mpikambana rehetra dia manaiky hanaja ny zon'olombelona sy ny fahafahana fototra, ka hiara-miasa amin'ny [[Firenena Mikambana|firenena mikambana]] izy amin'izany. * Heverina fa ny fitoviam-pijery mikasika ireny zo sy fahafahana ireny dia zava-dehibe ho an'ny fanatanterahana feno izao fiandaniana miharihary izao. Koa dia manambara ny Fivoriambe fa ity Fanambarana Iraisam- pirenena momba ny Zon' Olombelona ity dia toy ny idealy iombonana ka ny firenen-drehetra sy ny [[vahoaka]] rehetra no hiara-manatratra azy mba hahatonga ny olona tsirairay sy ny sampan-draharaha samihafa ao amin'ny fiaraha-monina hiezaka hampandroso ny asa enti-manaja ny zo sy ny fahafahan'olombelona amin'ny alalan'ny fampianarana sy ny fanabeazana ary hiantoka koa ny hampanekena sy hampakatoavana izany amin'ny alalan'ny fepetra samihafa na nasionaly na iraisam-pirenena ho fampiharana entitra ny zon' olombelona na eo amin'ny vahoakan'ny fanjakana efa mpikambana na eo amin'ny mponina any amin'ireo tany napetraka eo ambany fitantanan'izy ireny. == Andininy voalohany == Teraka afaka sy mitovy [[zo]] sy [[fahamendrehana]] ny olombelona rehetra. Samy manan-tsaina sy fieritreretana ka tokony hifampitondra am-pirahalahiana. == Andininy faha-2 == Samy afaka hizaka ny zo sy ny fahafahana rehetra voalaza ato amin'ity fanambarana ny Zon'olombelona ity ny tsirairay na inona volon-kodiny na firazanany na vavy na lahy na manao ahoana na manao ahoana firehan-keviny sy fivavahany sy izay fihaviany na laharana sosialy misy azy na inona. Amboniny izany, tsy tokony hahatonga fanavahana mihitsy izay sata politika zakain'ilay firenena nipoiran'ny olona na mahaleotena na zanatany na eo ambany fitantanan'ny Firenena Mikambana na mizaka tena izany tany izany. == Andininy faha-3 == Manana zo hiaina sy ho afaka ary hahazo fiarovana ny olona tsirairay. == Andininy faha-4 == Tsy misy olombelona azo andevozina na ampanompoina. Raràna ny [[fanandevozana]] sy ny varotra andevo na inona na inona endrika isehoany. == Andininy faha-5 == Tsy misy olombelona azo ampijaliana na saziana na anaovana fitondrana feno hasiahana, tsy mifanaraka na mampihetry ny maha-olona. == Andininy faha-6 == Manan-jo hitaky ny fankatoavana ny maha-olona azy araka ny voafaritry ny lalàna ny tsirairay na aiza na aiza toerana alehany. == Andininy faha-7 == Mitovy ny olon-drehetra eo anatrehan'ny [[lalàna]] ary samy manan-jo harovan'izany lalàna izany, indrindra manoloana izay mety ho [[fanavakavahana]] na fihantsiana manana endrika fanavakavahana ka mety hanitsakitsaka ity Fanambarana ity. == Andininy faha-8 == Manan-jo hitory amin'ny Fitsarana misy ao amin'ny taniny ny olona tsirairay raha mahatsapa fa hosena ny zo fototra nomen'ny [[lalam-panorenana]] azy. == Andininy faha-9 == Tsy misy olona azo [[Fisamborana|samborina]] tsy amin'antony na tazonim-poana na atao sesi-tany tsy voaheloka. == Andininy faha-10 == Manan-jo ny olon-drehetra mba hohenoin'ny Fitsarana am-pahibemaso sy tsy am-piangarana ny heviny, ka ho fitsarana mahaleo tena sy tsy miangatra no hametra ny zony sy ny mahamarim-pototra na tsia ny fiampangana atao aminy. == Andininy faha-11 == 1. Izay olona voampanga dia [[Fiheverina ho mbola tsy manan-tsiny|heverina ho mbola tsy manan-tsiny]] mandra-pivoakan'izay didy manameloka azy. Izany didy izany dia havoakan'ny tribonaly nitsara am-pahibemaso ka nanome ny antoka rehetra fa afaka niaro tena ilay voampanga. 2. Tsy misy olona azo helohina noho ny asa na fanadinoana raha toa izany ka natao tamin'ny fotoana izay tsy mbola ahafantarana fa mahadiso ilay fihetsika na ilay asa araka ny lalàna nasionaly na iraisam-pirenena. Torak'izany koa, tsy misy azo saziana mihoatra noho izay [[sazy]] voalaza fa ampiharina ao amin'ny tany misy azy tamin'ny fotoana nanaovany ilay fahadisoana. == Andininy faha-12 == Tsy misy olona azo itsabahana ny [[Fiainana manokana|fiainany manokana]], ny fianankaviany, ny fonenany, ny taratasy ifandefasany na hitsahina ny voninahiny sy ny lazany. Zon'ny olona ny harovan'ny lalàna eo anatrehan'ny fanitsakitsahana tsy ara-drariny sy tsy ara-dalàna rehetra. == Andininy faha-13 == 1. Zon'ny olona rehetra ny [[Fivezivezena an-kalalahana|mivezivezy an-kalalahana]] ary ny mifidy izay toerana tiany hipetrahana ao anatin'ny fanjakana iray. 2. Zon'ny olon-drehetra koa ny miala amina tany iray, eny fa na dia ny taniny aza, ka miverina amin'ny tany misy azy. == Andininy faha-14 == 1. Raha misy fanenjehana azy, dia zon'ny olon-drehetra ny mitady [[fialokalofana]] any an-kafa; 2. Io zo io kosa dia tsy azo ampiharina amin'ny raharahan-keloka tsotra na amin'ireo asa sy fihetsika mifanohitra amin'ny foto-pisainana sy zava-kendren'ny Firenena Mikambana. == Andininy faha-15 == 1. Manan-jo hizaka [[zom-pirenena]] ny isam-batan'olona. 2. Tsy misy olona azo verezin-jo tsy amin'ny rariny na raràna tsy hiova zom-pirenena. == Andininy faha-16 == 1. Rehefa tonga taona ny lehilahy sy ny vehivavy dia manan-jo hivady sy hanorina fianankaviana ka tsy mahasakana izany na fihodirana na zom-pirenena na [[finoana]]. Mitovy zo eo anatrehan'ny [[fanambadiana]], mandritra ny fanambadiana ary amin'ny faharavan'ny fanambadiana izy ireo. 2. Tsy misy mariazy azo raiketina raha tsy sitrapon'ireo hivady. 3. Ny fianankaviana no fototra ara-boajanahary iorenan'ny fiara-hamonina, ka manan-jo harovan'ny fiaraha-monina sy ny fanjakana. == Andininy faha-17 == 1. Ny olon-drehetra dia manan-jo hanana fananana manokana na itambarana. 2. Tsy misy olona azo alaina amin-kery ny fananany. == Andininy faha-18 == Malalaka amin'ny heviny sy amin'ny fivavahana hinoany ary manan-jo hihaino ny [[Feon'ny fieritreretana|feon'ny fieritreretany]] ny olon-drehetra. Io zo io dia mamela azy malalaka hiova fivavahana na firehana samihafa. Ny olon-drehetra koa dia manan-jo haneho izany finoany na firehany izany am-pahibemaso na ho an'olom-bitsy ; amin'ny alalan'ny fampianarana na fanaovana fomba... == Andininy faha-19 == Ny olon-drehetra dia afaka manana ny heviny ka hilaza izany an-kalalahana. Tsy tokony hampitahorina amin'izay fomba fijeriny, ary afaka mikaroka, mandray, mampiely izay vaovao na hevitra hitany amin'ny alalan'ireo fitaovam-pifandraisana misy ny olon-drehetra ; tsy hijerena sisin-tany. == Andininy faha-20 == 1. Ny olon-drehetra dia manan-jo malalaka hivory sy hanana fikambanana mitandro ny filaminana. 2. Tsy misy olona azo terena hiditra amina fikambanana anankiray == Andininy faha-21 == 1. Manan-jo handray anjara amin'ny fitantanana raharaham-bahoaka ao amin'ny taniny ny olon-drehetra - mivantana na amin'ny alalan'ny solontena nofinidy malalaka. 2. Manan-jo hiditra amim-pitoviana amin'ny raharaham-panjakana ao amin'ny taniny ny olon-drehetra. 3. Ny sitrapon'ny [[vahoaka]] no fototry ny fahefan'ny fitondram-panjakana. Amin'ny [[fifidianana]] no tokony hanehoany izany [[Sitrapo|sitrapony]] izany, ka tokony ho marina sy hisy ara-potoana izany fifidianana izany. Handraisan'ny daholobe anjara ary miafina ny latsa-bato na ara-pomba mitovitovy amin'izany ka miantoka ny fahalalahan'ny fifidianana. == Andininy faha-22 == Ny olon-drehetra amin'ny maha-mpikambana ao amin'ny fiaraha-monina azy dia manan-jo ho voaantoka ara-tsosialy. Fiantohana natao hanajana ny [[zo ara-toe-karena]], [[Zo ara-tsosialy|sosialy]] sy [[Zo ara-kolontsaina|ara-kolontsaina]] izay ilain'ny fahamendrehan'ny olona sy ny fivoatran'ny maha-izy azy amin'ny alalan'ny ezaka nasionaly na iraisam-pirenena, araka ny fandaminana sy ny harem-pireneny. == Andininy faha-23 == 1. Manan-jo hanana asa ny olon-drehetra, hifidy izay asa tiany, ka amim-pitoviana sy ara-drariny no hanaovana izany. Manan-jo harovana amin'ny tsy fananan'asa koa izy. 2. Ny olon-drehetra dia manan-jo hahazo karama mitovy amin'ny asa mitovy, ka tsy asiana fanavakavahana izany. 3. Izay miasa dia manan-jo hahazo karama ara-drariny hahafahany mivelona sy mamelona ny ankohonany araka ny tokony ho izy. 4. Fidiram-bola ampiana fiarovana ara-tsosialy raha misy izany. Manan-jo hanorina na hiditra amina [[sendika]] ihany koa ny tsirairay mba hiarovany ny zony. == Andininy faha-24 == Manan-jo hiala sasatra sy hiala voly ny olon-drehetra. Tokony ho ferana ara-drariny ny fotoam-piasana ary handraisana karama ny fialan-tsasatra amin'izany. == Andininy faha-25 == 1. Manan-jo hanana fari-piainana antonony sy ampy ny tsirairay mba hiantoka ny fahasalamany, sy izay rehetra mahasoa azy sy ny ankohonany : sakafo, fitafiana, fonenana, fitsaboana ary kojakoja sosialy ilaina rehetra. Manan-jo ihany koa hahazo fiahiana ara-tsosialy ny tsirairay raha sendra tsy fananan'asa, aretina, takaitra, fahanterana na antony hafa tsy niniany ka tsy ahafahany mivelona. 2. Manan-jo hahazo fanampiana sy fanaraha-maso manokana ny reny sy ny zaza. Ny [[ankizy]] rehetra, teraka tao anatin'ny mariazy na ivelany dia manan-jo mitovy amin'ny fiahiana ara-tsosialy. == Andininy faha-26 == 1. Manan-jo hahazo [[fanabeazana]] ny olon-drehetra. Tokony ho maimaimpoana izany, farafaharatsiny any amin'ny fampianarana fototra. Tsy maintsy atao ny fampianarana ambaratonga voalohany. Ny fampianarana teknika sy ny fanofanana amin'ny asa kosa dia tokony ho azon'ny rehetra idirana araka ny fahaizan'ny tsirairay. 2. Ny fanabeazana dia tokony hikendry ny fivelaran'ny maha-olona ; hanamafy ny fanajana ny fahafahana sy zo fototra, hampanjaka ny fifandeferana sy ny fifankatiavana eo amin'ny olon-drehetra sy ny firenen-tsamihafa ; ary hikatsaka izay hampandrosoana ny asan'ny Firenena Mikambana ho amin'ny fitandroana ny [[fandriampahalemana]]. 3. Ny ray aman-dreny ihany no voalohany manan-jo hifidy izay karazam-panabeazana omena ny zanany. == Andininy faha-27 == 1. Ny olon-drehetra dia manan-jo handray anjara amin'ireo fihetsiketsehana ara-kolotsaina atao ao amin'ny faritra misy azy. 2. Mahazo mankafy ny zava-kanto sy mandray anjara amin'ny fampivelarana ny [[siansa]] sy ireo tombo-tsoa aterak'izany. Tokony ho arovana ny [[zon'ny mpamorona]] eo amin'ny lafiny rehetra : voka-pikarohana siantifika, [[haisoratra]], zava-kanto... == Andininy faha-28 == Manan-jo hivelatra ao anatina rafitra mitandro ny zo sy ny fahafahana fototra voalaza ato anatin'ity fanambarana ity ny olon-drehetra, eo amin'ny lafiny sosialy sy iraisam-pirenena. == Andininy faha-29 == 1. Manana [[adidy]] amin'ny fiaraha-monina izay ahafahany mivelatra ny tsirairay. 2. Ny lalàna ihany no mametra ny fizakan'ny tsirairay ny zony sy ny fahafahany. Izany dia mba hitandroana ny fanajana ny zon'ny hafa, ny lalàna ara-moraly, ny filaminam-bahoaka ary ny mahasoa ny olon-drehetra ao anatina fiaraha-monina demokratika. 3. Tsy azo ampiharina ireo zo sy fahafahana ireo raha mifanohitra amin'ny foto-pisainana sy foto-kevitry ny Firenena Mikambana. == Andininy faha-30 == Ny zava-boalaza rehetra ato anatin'ity Fanambarana ity dia tsy azon'ny Fanjakana na vondron'olona na olon-tsotra hadika ho manome azy ireo fahefana hanao asa mikendry handrava ny zo sy ny fahafahana voatanisa etsy ambony. = Jereo koa = == Rohy ivelany == === Miteny frantsay === * {{fr}} [http://www.un.org/french/aboutun/dudh.htm La page de la ''Déclaration universelle des droits de l’homme'' sur le site de l'ONU] * {{fr}} [http://www.un.org/french/hr/ La page des droits de l'homme sur le site de l'ONU] * {{fr}} [http://www.textes.justice.gouv.fr/index.php?rubrique=10086&ssrubrique=10087&article=11038 La déclaration universelle des droits de l'homme de 1948 sur le site du ministère français de la justice] * {{fr}} [http://www.aleph99.info/La-Declaration-universelle-des.html Courte vidéo sur l'histoire de l'adoption de la Déclaration universelle des Droits de l'Homme] {{Wayback|url=http://www.aleph99.info/La-Declaration-universelle-des.html |date=20100217163052 }} * {{en}} [http://untreaty.un.org/cod/avl/ha/udhr/udhr.html Page consacrée à la Déclaration universelle des droits de l'homme] {{Wayback|url=http://untreaty.un.org/cod/avl/ha/udhr/udhr.html |date=20100714021847 }} sur le site de la [http://www.un.org/law/avl/ Bibliothèque audiovisuelle de droit international des Nations Unies] [[Sokajy:Zo]] 0obysebfkxipn289h0hqo4uinrlvel3 Campos Novos 0 96088 1150322 994181 2026-09-07T12:43:25Z ~2026-43677-38 40632 1150322 wikitext text/x-wiki {{coord|-27.401670|-51.225000}} {{infobox tanàna |anarana=Campos Novos |velarantany= 1.717,70 |haavo = 947 |isam-ponina= 36.932 |firenena={{BRA}} |fanjakana = {{Santa Catarina}} |sary =Cidade de Campos Novos.jpg |saina =Bandeira de Campos Novos - SC.svg }} [[File:SantaCatarina Municip CamposNovos.svg|thumb|left|Campos Novos]] I '''Campos Novos''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Santa Catarina}}, ao amin'i [[Mesoregione di Serrana|Serrana]], [[Microregione di Curitibanos|Curitibanos]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 1.717,70 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 36 932 (2024). {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Santa Catarina]] 5uupcl6zn1tkysbe0gm61257tpewcr4 Pretty Prairie, Kansas 0 187021 1150340 942071 2026-09-08T02:07:50Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1150340 wikitext text/x-wiki {{Coord|37.7802777778|-98.0188888889}} {{infobox tanàna |tanàna=Pretty Prairie, Kansas |firenena={{Etazonia}} |faritany=Kansas |velarantany=1.58 |isam-ponina=680 |ben'ny tanàna= }} '''Pretty Prairie, Kansas''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Kansas]], ao [[Etazonia]]. 67570. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 37.7802777778 ary -98.0188888889. Ny faritr'ora dia GMT -6. == Jereo koa == * [[Kansas]] * [[Etazonia]] == Rohy ivelany == * [http://skyways.lib.ks.us/towns/PrettyPrairie City website] {{Wayback|url=http://skyways.lib.ks.us/towns/PrettyPrairie |date=20140209115003 }} {{vangovango}} [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kansas]] men0cauqdjeq72flmvcr6qqgh3e3zc8 Bahaisma eto Madagasikara 0 254945 1150337 1073556 2026-09-07T19:38:14Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1150337 wikitext text/x-wiki [[Sary:Bahaistar.jpg|vignette|271x271px|Kintana sivy rantsana ahitana ny soratra izay azo vakina hoe "Yā Bahāʾ al-Abhā" izay midika hoe "Ry Voninahitry ny Be voninahitra indindra!"]] Ny '''bahaisma''' na '''finoana bahay eto Madagasikara''' dia niorina tamin' ny tenantenan' ny taonjato faha-20 ka fahatanterahan' ny fikasan' i `Abdu'l-Bahá, mpitarika ny Bahay maneran-tany, izany, izay naniraka ireo mpanaraka ny [[Bahaisma|finoana bahay]] handeha aty [[Madagasikara]]<ref name=":0"><small>`Abdu'l-Bahá (1991) [1916-17]. ''[http://reference.bahai.org/en/t/ab/TDP/tdp-7.html.iso8859-1?#gr5 Tablets of the Divine Plan]'' (Paperback ed.). Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. pp. 41–42. <nowiki>ISBN 0-87743-233-3</nowiki>.</small></ref>. Tonga teto Madagasikara tamin' ny taona 1953<ref name=":1"><small>''[https://news.bahai.org/story/288/ "Four islands unite in celebrations"]. Bahá'í World News Service. Antananarivo, Madagascar: Bahá'í International Community. 21 December 2003''. Retrieved 2010-06-19''.''</small></ref> ny mpisava lalana voalohany ka nisy ny Malagasy sasany niova ho amin' izany finoana izany. Niorina ny antenimiera<ref><small>Ny antenimiera dia ny mpanolotsaina voafidy hitantana ny fioana bahay izay tsy ahitana mpitondra fivavahana.</small></ref> voalohany teto Madagasikara tamin' ny taona 1955. Tamin' ny taona 1963 dia niforona koa ny vondrona bahay izay nonina tamin' ny toerana efatra. Tamin' ny volana Jolay 1967 i Rúhíyyih Khanum no solontena nitsidika ny mpino bahay malagasy voalohany<ref name=":2"><small>"'[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm Amatu'l-Bahá Rúhiyyih Khánum Visits Sikkim, India, and Indian Ocean Islands; Mauritius, Reunion, Island of Madagascar"]. ''Bahá'í News'' (442): 5. June 1955.</small></ref>. Tamin' ny taona 1973 no nanaovana filazana ôfisialy ny fisian' ny fikambanana bahay eto Madagasikara<ref><small>''Les dieux au service du peuple'' - p. 100.</small></ref>. Tamin' ny taona 2003 dia nahatratra 33 ny toeram-pivoriana<ref name=":1" />. Milaza ny ''Association of Religion Data Archives'' tamin' ny taona 2005 fa 17 900 no isan' ny mpino bahay eto Madagasikara<ref name=":3"><small>[http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp "Most Baha'i Nations (2005)"] {{Wayback|url=http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp |date=20100414021730 }}. QuickLists > Compare Nations > Religions >. The Association of Religion Data Archives. 2005. Nojerena 04/07/2009</small></ref>. == Tantarany == === Faha fanjanahan-tany === ==== Fikasan' i Abdu'l-Bahá ==== Na dia efa nisy mpino bahay tao [[Maorisy]] tamin' ny taona 1910<ref><small>Windust, Albert R; Buikema, Gertrude, eds. (April 28, 1910). [http://bahai-library.com/abdulbaha_star_west_1&chapter=3 "The Mashrak-el-Azkar"]. Star of the West. Chicago, USA: Bahá'í News Service. 01 (03): 15. Notsidihina 20/06/2010</small></ref> dia tsy nisy filazana momba ny finoana bahay eto [[Madagasikara]] raha tsy tamin' ny soratra nalefan' i 'Abdu'l-Bahá (ny mpitarika ny finoana bahay tamin' izay) tamin' ny mpino bahay any [[Etazonia]] sy any [[Kanada]] tamin' ny taona 1916-1917 nanirahana azy ireo handeha aty amin' ny faritr' i [[Afrika]]<ref name=":0" />. Natambatra ho boky izany soratra izany (''Tablets of the Divine Plan'') ka nivoaka tao amin' ny gazatiboky ''Star of the West'' tamin' ny 12 Desambra 1919 taorian' ny fiafaran' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] sy ny gripa espaniôla.<ref><small>Abbas, 'Abdu'l-Bahá (April 1919). ''[http://bahai-library.com/abdulbaha_tablets_instructions_explanation Tablets, Instructions and Words of Explanation]''. Mirza Ahmad Sohrab (trans. and comments).</small></ref> Tamin' ny taona 1953 dia nanomana paika iraisam-pirenena ho enti-mampianatra i [[Shoghi Effendi]], mpandimby an' i `Abdu'l-Bahá taorian' ny nahafatesany, mba hanatanteraka ny tanjona voalaza ao amin' ny Kroazadin' ny Folo Taona<ref name=":4"><small>National Spiritual Assembly of the Bahá'ís of South Africa (1997). [https://web.archive.org/web/20080408202119/http://www.bahai.org.za/cm/node/19 "Bahá'ís in South Africa - Progress of the Bahá'í Faith in South Africa since 1911"]. ''Official Website.'' National Spiritual Assembly of the Bahá'ís of South Africa. Archived from the original on 8 April 2008..</small></ref>. ==== I Meherangiz Munsiff: mpisava lalana voalohany ==== Ny mpisava lalana bahay voalohany dia tonga teto [[Madagasikara]] tamin' ny taona 1953<ref name=":1" /> tamin' ny nahatongavan' ilay vehivavy indiana atao hoe Meherangiz Munsiff avy any [[Britaina Lehibe]]<ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "International News; Great Britain; African Goals Achieved"]. ''Bahá'í News'' (267): 9. May 1953.</small></ref>. Fianakaviana [[Silamo|mozilmana]] no nandray azy teto<ref name=":1" /> ary taty aoriana dia nampiantrano azy ny fianakaviana Robert tao [[Antananarivo]], izay anisan' ireo mpino bahay voalohany teto Madagasikara sady nadray anjara mavitrika taty aoriana tamin' ny fizotran'ny tantaran' ny bahaisma eto Madagasikara. Tsy salama i Munsiff ka nandao an' i Madagasikara tamin' ny volana Janoary 1854 iray andro taorian' ny nahalasa mpino bahay an' i Danile Randrianarivo, izay feno 29 taona tamin' izay. ==== Ireo fijerena an' i Afrika sy i Madagasikara ==== Voafidy ho ao amin' ny Antenimieram-pirenena ara-panahy voalohany an' i [[Afrika Afovoany]] sy [[Afrika Atsinanana|Atsinanana]] tamin' ny taona 1954 i Jalal Nakhjavani, rahalahin' i Ali Nakhjavani<ref><small>I Ali Nakhjavani dia mpkambana ao amin'ny fitatanana fara tampoy ny fioana bahay maneran-tany.</small></ref>. Izany vanim+potoana izany no nandehanany matetika nampianatra ka nitsidika ny nosy [[Zanzibar]], i [[Madagasikara]], i [[Maorisy]], [[La Réunion]] ary i [[Kômôro]]<ref name=":5"><small>Universal House of Justice (1986). ''[http://bahai-library.com/uhj_bahai_world_18 In Memoriam]''. ''The Bahá'í World''. XVIII. Bahá'í World Centre. p. 798. <nowiki>ISBN 0-85398-234-1</nowiki>.</small></ref>. Tamin' ny taona 1955 dia voafidy ny Antenimiera voalohany eto Madagasikara<ref name=":1" />. Tamin' ny volana Mey 1955 dia nanonta boky kely dimy ho fampidirana ny amin' ny [[Bahaisma|fivavahana bahay]] amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ny British Baha'i Publishing Trust<ref>''<small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "World Crusade; Translations in African Languages"]. Bahá'í News (292): 12. June 1955.</small>''</ref>. Tamin' ny volana Avrily 1956 dia efa nisy tao amin' ny firenena 15 ao [[Faritra Atsimo ao Afrika|Afrika tapany atsimo]] ny fivavahana bahay ka isan' izany ny nosy manodidina<ref name=":4" />. Mba hitantanana ny fiangonana bahay eran' i Afrika tapany atsimo dia nisy ny rafi-pitantanam-paritra nofidina ka ho ao [[Afrika Atsimo]] hisahana azy ireo, izay atao hoe Antenimieram-pirenena ara-panahin' ny Bahay aty Afrika tapany Atsimo sy Andrefana (anglisy: ''National Spiritual Assembly of the Bahá'ís of South & West Africa'') tamin' ny taona 1956<ref name=":6"><small>[http://bahai-library.com/handscause_statistics_1953-63&chapter=1#19 "The Bahá'í Faith: 1844-1963: Information Statistical and Comparative, Including the Achievements of the Ten Year International Bahá'í Teaching & Consolidation Plan 1953-1963"] {{Wayback|url=http://bahai-library.com/handscause_statistics_1953-63%26chapter%3D1#19 |date=20131023055741 }}. Compiled by Hands of the Cause Residing in the Holy Land. pp. 25, 101.</small></ref> <ref name=":4" /><ref><small>Hassall, Graham. [http://bahai-library.com/hassall_nsas_years_formation "Notes on Research on National Spiritual Assemblies]". ''Research notes''. Asia Pacific Bahá'í Studies.</small></ref>. === Faha fahaleovantenan' i Madagasikara === ==== Nihanatanjaka ny finoana ==== Tamin' ny volana Marsa 1960 dia ravan' ny [[rivodoza]] Carol ny nosy [[Maorisy]] sy i [[Madagasikara]]. Tao amin' ireo firenena roa ireo dia nisy Bahay rava trano, nefa nanatanteraka ny [[fifadian-kanina]] sivy ambin' ny folo andro izy ireo ary nanao fivoriana, na dia teny an-kalamanjana aza. Nisy ny fiangonana teto Madagasikara nanao fiaraha-misakafo nandritra sivy ambin' ny folo andro nandritra ny rivodoza, ka telo ihany no tsy tonga<ref><small>Rabbani, Ruhiyyih, ed. (1992). ''[http://bahai-library.com/uhj_ministry_custodians The Ministry of the Custodians 1957-1963]''. Bahá'í World Centre. p. 222. <nowiki>ISBN 0-85398-350-X</nowiki>.</small></ref>. Tamin'ny taona 1963 dia mbola tokana ny antenimiera bahay teto amin'ny Nosy, dia ny ao [[Antananarivo]], nefa nisy vondrona bahay nonina teny [[Ambohimanga]], tao amin' ny nosy [[Juan de Nova]], tao Mangatany, ary tao [[Nosy Be]]<ref name=":6" />. ==== Fitsidihana sy firoboroboana ==== Tamin' ny taona 1966 i Arthur J. Gustave Ruggoo, izay mpisava lalalana tany [[Seisely]] nandritra ny taona maro, dia indraindray nanana vina manokana hampiely ny fivavahana tao [[La Réunion]] sy taty [[Madagasikara]]<ref name=":5" />. Tamin' ny faran' ny volana Jolay 1967 ny "Tanan' ny raharahan' Andriamanitra", dia i Rúhíyyih Khanum (vehivavy), no voalohany nankaty Madagasikara, ka nandany andro maromaro teto tamin'ny ampahan' ny fotoana tokony hitetezany ireo nosy ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ôseana Indiana]]<ref name=":2" />. Tsy tahaka ny ankamaroan' ny diany efa nataony, fa nandany ny fivahiniany tao [[Antananarivo]] izy raha tokony handany 10 andro teto Madagasikara, satria tam-pandriana nandritra ny dimy andro. Na dia izany aza dia tamin' ny dimy andro niasany dia afaka nandray fitenenana izy tamin' ny fivoriana sivy. Tamin' ny taona 1969 dia nisy komitin' ny tanora natsangana ary miasa eto amin' ny Nosy<ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "News Briefs (con.)"]. ''Bahá'í News'' (456): 9. June 1955.</small></ref>. Tamin' ny volana Jolay 1970 dia tonga teto Madagasikara ny Tanan' ny raharahan' Andriamanitra, Rahmatu'lláh Muhájir, mba hitafa tamin' ireo andrim-panjakana sady nandray anjara tamina zavatra hafa koa<ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "Hand of the Cause Rahmatu'lláh Muhájir; In East Africa"]. ''Bahá'í News'' (476): 7. October 1970.</small></ref>. Tamin' ny taona 1972 dia nisy ny fifanaraham-pirenena nivory mba hifidy ny Antenimieram-pirenena ara-panahin' ny Bahay eto Madagasikara ka ny Tanan' ny raharahan' Andriamanitra, Rahmatu'lláh Muhájir, no nisolo tena ny foiben' ny [[Bahaisma|finoana bahay]] maneran-tany nanatrika ny adihevitra <ref name=":1" /> <ref name=":4" /> <ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "Malagasy Republic-First Annual Convention"]. Bahá'í News (499): 8. November 1972.</small></ref>. Tamin' ny volana Marsa 1977 dia nisy zaikam-paritra ho an' ny fandrosoan' ny fivavahana bahay eto Madagasikara natao tao [[Manakara]]<ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "Around the World; MAdagascar; Thirty deflare during conference"]. ''Bahá'í News'' (499): 12. June 1972.</small></ref>. Tamin' ny taona 1978 dia tonga teto Madagasikara i Martha Sobhani (vehivavy) izay nandositra ny fanenjahana ny fivavahana bahay tany [[Iràna]] ka niara-niasa tamin' ireo tanora bahay teto Madagasikara sady nahita vady maorisiana<ref><small>Kaplan, David (May 10, 2007). [https://www.chron.com/business/article/Family-firm-pulls-through-the-hard-times-1802250.php "Family firm pulls through"]. ''Houston Chronicle''. Hearst Newspapers.</small></ref>. Tamin' ny volana Nôvambra 1979 dia nanao zaika hankalazana ny Andro iraisam-pirenena ho an' ny ankizy ny Bahay tao [[Antananarivo]]. Zaza 11 taona no nitarika ny adihevitra<ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "Around the World; Madagascar; Thirty deflare during conference"]. ''Bahá'í News'' (592): 16. July 1980. ISSN 0195-9212.</small></ref>. Maty tamin' ny taona 1981 ny Bahá'í Seewoosumbur Jeehoba Appa avy ao [[Maorisy]] raha niaraka tamin' ny mpanolo-tsainan-kôntinenta Shídan Fath-i-A'zam ho aty Madagasikara<ref name=":5" />. == Ny finoana bahay sy ny fiaraha-monina == ==== Fampandrosoana ara-tsôsialy sy ara-toekarena ==== Hatramin' ny niforonany dia nandray anjara tamin' ny asa fampandrosoana ara-tsôsialy sy ara-toekarena ny [[Bahaisma|finoana bahay]] ka niantomboka tamin' ny fanomezana fahalalahana bebe kokoa ny vehivavy<ref name=":7"><small>Momen, Moojan. [http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development "History of the Baha'i Faith in Iran"]. ''draft "A Short Encyclopedia of the Baha'i Faith"''. Bahai-library.com. Retrieved 2009-10-16.</small></ref> sy tamin' ny fanaovana ny fanabeazana ny vehivavy ho lohalaharana<ref><small>Kingdon, Geeta Gandhi (1997). [http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development "Education of women and socio-economic development"]. ''Baha'i Studies Review''. '''7'''(1).</small></ref> ary tamin' ny fanatanterahana izany tanjona izany amin' ny fanorenana sekoly sy [[kôperativa]] ary toeram-pitsaboana<ref name=":7" />. Niditra tamin' ny dingam-piasana vaovao ny finoana bahay tamin' ny nahatanterahany ny hafatry ny foibe maneran-tany tamin' ny 20 Ôktôbra 1963<ref><small>Momen, Moojan; Smith, Peter (1989). [http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988 "The Baha'i Faith 1957–1988: A Survey of Contemporary Developments".] ''Religion''. '''19''': 63–91. doi:[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1016/0048-721X%2889%2990077-8 10.1016/0048-721X(89)90077-8].</small></ref>. Asaina hitady fomba mifanaraka amin' ny fampianarana bahay ny mpino mba hahafahany mandray anjara amin' ny fampandrosoana ara-tsôsialy sy ara-toekarena eo amin' ny fiarahamonina misy azy avy. Tamin' ny taona 1979 dia nisy tetikasa bahay momba ny fampandrosoana ara-tsôsialy sy ara-toekarena miisa 129 izay ankatoavina eran-tany. Tamin' ny taona 1987 dia nitombo ka nahatratra 1482 ny isan' izany tetikasa fampandrosoana izany. ==== Fandraisana andraikitry ny tanora bahay ==== Hatramin' ny 10 ka hatramin' ny 15 Septambra 1986 dia nandray anjara tamin' ny foaram-pirenena momba ny tanora izay natao tao [[Antananarivo]] ny tanora bahay ka nahazo ny loka voalohany tamin' ny fampisehoana mivelatra nataony ary nahazo ny loka faharoa tamin' ny fampisehoana hira sy mozika tamin' izany foara izany ihany, izay nanana ny lohahevitra hoe "Tanora sy fandriam-pahalemana ary fandrosoana"<ref><small>[http://www.teachingandprojects.com/meansandmaterials.htm "Special Report; The International Year of Peace"]. ''Bahá'í News'' (678): 8. September 1987. ISSN 0195-9212</small></ref>. Nanomboka tamin' ny taona 1989 ny Bahay ao amin' ny toerana maro dia nanao fanentanana ny tomponandraiki-panjakana sy ny mpitarika fari-bohitra hampahafantatra ny fivavahana bahay. Tamin' ireo fivoriana ireo dia maro ny boky izay naseho sady nanoritsoritra ny fomba nahatonga azy ireo hirotsaka amin' ny tetikasa fampandrosoana ara-tsôsialy sy ara-toekarena ary nanontany ny zavatra hafa mbola azony atao. Nisy ny fampisehoana mivelatra momba ny [[Bahaisma|finoana bahay]] izay nanasana ny manodidina mba ho afaka hanatrika ny fivoriam-bavaka ao amin' ny ivontoerana bahay eo an-toerana. Nahitam-bokany izany ka nisy olona 700 lasa Bahay tao anatin' ny iray taona. ==== Finoana bahay eto Madagasikara akehitriny ==== Tamin' ny fankalazana ny faha-50 taonan' ny nidiran' ny finona bahay teto [[Madagasikara]] tamin' ny taona 2003 dia minisitra roa tao amin' ny governemanta malagasy no nandray fitenenana ka nankasitraka ny finoana bahay noho ny fampianarany ny amin' ny maha iray ny olombelona maneran-tany sy ny amin' ny fandriam-pahalemana<ref name=":1" />. Nampiely an' izany ny haino aman-jery. Maro ny gazety namoaka lahatsoratra momba izany fankalazana izany sady nampiely ny vaovao ny fahitalavi-pirenana tamin' ny fotoam-pamaranana. Tamin' ny taona 2003 dia nisy fiangonana an-toerana miisa 33<ref name=":1" />. Tamin' ny taona 2005 ny ''Association of Religion Data Archives'' dia nilaza fa misy mpino bahay 17 900 eto Madagasikara, izany hoe 0,1 % amin' ny mponina rehetra<ref name=":3" />. == Jereo koa == * [[Bahaisma]] * [[Fivavahana eto Madagasikara]] == Azo novozan-kevitra == * Sophie Blanchy, Jean-Aimé Rakotoarisoa, Philippe Beaujar, Chantal Radimilahy (dir.), ''Les dieus au service du peuple'', Paris, Éditions Karthala, coll. « Religions contemporaines », 2006, 536 p. == Rohy ivelany == * [https://www.bahai.org/national-communities/madagascar "The Bahá’í Community of Madagascar"] ao amin'ny [https://www.bahai.org/ The Bahá’í Faith] * https://bahaimalagasy.org/ * http://www.bahai-biblio.org/ * [https://web.archive.org/web/20110722212653/http://www.valleyfreeradio.org/2007/12/a-bahai-perspective-12152007/ On ''A Baha’i Perspective'' 12.15.2007] Bahá'í author, Gregory C. Dahl, is interviewed and mentions living in Madagascar. * [http://www.bahaipodcast.com/archives.asp?pYrID=2008 On ''A Baha’i Perspective'' 12.22.2008] {{Wayback|url=http://www.bahaipodcast.com/archives.asp?pYrID=2008 |date=20241213043042 }} Jack Gordon is interviewed - he joined the religion when he lived in Madagascar. == Loharano sy fanamarihana == 16x5xrkifbgdu8ykpxhc1fb7uba4lce Gidro 0 263913 1150364 1148975 2026-09-08T08:34:44Z Thelezifor 15140 Fanasokajiana ny karazan-gidro eto Madagasikara 1150364 wikitext text/x-wiki Ny '''gidro''' dia biby isan-karazany ao amin' ny filaharana [[Primates]] izay hita eto [[Madagasikara]], ankotra ny [[olombelona]]. Ampiasaina matetika kokoa io anarana io hanondroana ny ''[[Eulemur coronatus]]'', ny ''[[Eulemur mongoz]]'', ny ''[[Lemur catta]]'' ary ny ''[[Lepilemur mustelinus]]''. Tsy ireo hany no biby ao amin' io fianakaviana io antsoina amin' io anarana io fa misy maro hafa, eny fa hatramin' ny [[rajako]], izay antsoina amin' ny anarana hafa ahafantarana azy manokana kokoa. Fianakaviana miisa no hita eto Madagasikara, dia ny ''[[Cheirogaleidae]]'', ny ''[[Lepilemuridae]]'', ny ''[[Lemuridae]]'', ny ''[[Indridae]]'' (izay samy ao amin' ny zafim-pilaharana [[Lemuriformes]]) ary ny ''[[Daubentoniidae]]'' (ao amin' ny zafim-pilaharana [[Chiromyiformes]]) izay samy ao amin' ny zana-pilaharana [[Strepsirrhini]]. == Fanasokajiana ny karazan-gidro eto Madagasikara == Misy karazany 108 ny gidro eto [[Madagasikara]], izay mitsinjara amin' ny zafim-pilaharana roa ([[Lemuriformes]] sy [[Chiromyiformes]]) sy fianakaviana ''[[Cheirogaleidae]]'', ''[[Lepilemuridae]]'', ''[[Lemuridae]]'', ''[[Indridae]]'' ary ny ''[[Daubentoniidae]]'' izay samy ao amin' ny zana-pilaharana [[Strepsirrhini]]. === Fanasokajiana ny fianakaviana === Mitsinjara amin' ny zafim-pilaharana roa ny fianakavian' ny gidro hita eto [[Madagasikara]]: * Chiromyiformes ** ''[[Daubentoniidae]]'' * Lemuriformes ** ''[[Cheirogaleidae]]'' ** ''[[Lemuridae]]'' ** ''[[Lepilemuridae]]'' ** ''[[Indridae]]'' === Vondron-karazana isaky ny fianakaviana === '''''Daubentoniidae''''' Tokana ny vondron-karazana ao amn' ny fianakaviana ''[[Haihay|Daubentoniidae]]'', dia ny ''[[Daubentonia]]'', izay tsy ahitana afa-tsy karazana tokana mbola velona: ''Daubentonia madagascarensis'' (atao amin' ny teny malagasy hoe [[haihay]]). ==== ''Cheirogaleidae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny fianakaviana ''[[Cheirogaleidae]]'': * ''[[Cheirogaleus]]'' * ''[[Microcebus]]'' * ''[[Mirza]]'' * ''[[Allocebus]]'' * ''[[Phaner]]'' ==== ''Lemuridae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny fianakaviana ''[[Lemuridae]]'': * ''[[Lemur]]'' * ''[[Eulemur]]'' * ''[[Hapalemur]]'' * ''[[Varecia]]'' * ''[[Pachylemur]]'' (lany tamingana) ==== ''Lepilemuridae'' ==== Tokana ny vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''[[Lepilemur|Lepilemuridae]]'', dia ny ''[[Lepilemur]]'' izay misy karazana miisa 26. ==== ''Indridae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny ao amin' ny fianakaviana ''Indriidae'': * ''[[Avahi]]'' * ''[[Indri]]'' * ''[[Propithecus]]'' * ''Archaeolemur'' (lany tamingana) * ''Hadropithecus'' (lany tamingana) == Lisitry ny anaran-gidro amin' ny teny malagasy == Inty ny lisitry anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagas]]<nowiki/>y iantsoana ny karazana gidro arakarahin' ny anarana ara-tsiansan' ny karazana: == A == * [[Ahay (biby)|ahay]]: ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[aiay]]: ''[[Cheiromys madagascariensis]]'', ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[alokoteha]]: ''[[Hapalemur griseus]]'' * [[amboanala]]: ''[[Indri indri]]'', sns * [[ampongy]]: ''[[Avahi laniger]]'', ''[[Avahi occidentalis]]'' * [[ankomba]]: ''[[Eulemur coronatus]]'', ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'', ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'', ''[[Eulemur macaco macaco]]'' * [[ankombamalandy]]: ''[[Propithecus tattersalli]]'', ''[[Propithecus verreauxi coquereli]]'' * [[ankombajoby]]: ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'', ''[[Propithecus diadema perrieri]]'' * [[ankombamena]]: ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'' * [[Apocynaceae|apongy]]: ''[[Lepilemur dorsalis]]'' * [[avahy]]: ''[[Avahi laniger]]'' == B == * [[babakoto]]: ''[[Indri indri]]'', ''[[Indris brevicauda]]'', ''[[Indris brevicaudatus]]'', ''[[Lichanotus brevicaudatus]]'' * [[bandro]]: ''[[Hapalemur griseus alaotrensis]]'' * [[barimaso]]: ''[[Eulemur rubriventer]]'' * [[beharavoaka]]: ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'' * [[bekola]] * [[boenga]] * [[boengy]] * [[bokombolo]] * [[bokombolomena]] == D-E-F-G-H == * [[dadintsifaky]] * [[dredrika]] * [[endrina]] * [[fitiliky]] * [[fitily]] * [[fotsifaka]] * [[fotsife]] * [[hahay]] * [[haihay]]: ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[halo]] * [[hataka]] * [[Hira (biby)|hira]] == K-L-M == * [[kintrontro]] * [[kofy]] * [[koitsiky]] * [[komba]]: ''[[Eulemur fulvus fulvus]]'', ''[[Eulemur macaco macaco]]'', ''[[Eulemur mongoz]]'' * [[kotrika]] * [[mahiabeala]] * [[maky]]: ''[[Lemur catta]]'', sns * [[matavirambo]]: ''[[Cheirogaleus medius]]'' == P-R-S == * [[pondiky]] * [[repahaka]] * [[Sadabe (biby)|sadabe]] * [[setohy]] * [[siba]] * [[sifaka]]: ''[[Propithecus verreauxi]]'', ''[[Propithecus verreauxi coquereli]]'', ''[[Propithecus verreauxi deckeni]]'', ''[[Propithecus verreauxi verreauxi]]'' * [[simpona]] * [[simpony]] * [[soamiera]] * [[songiky]] == T == * [[tanta]] * [[tantaraolana]] * [[tilitilivaha]] * [[titilivaha]] * [[tongona]] * [[trangalavaka]] * [[tsarafangitra]] * [[tsiba]] * [[tsibahaka]] * [[tsidiala]] * [[tsidihy]] * [[tsidy]]: ''[[Cheirogaleus major]]'', ''[[Cheirogaleus medius]]'', ''[[Microcebus rufus]]'' * [[tsitsidy]] * [[tsitsihy]]: ''[[Microcebus rufus]]'' == V == * [[vakiandry]] * [[vakivoho]] * [[varibolo]] * [[varibolomena]] * [[varika]]: ''[[Eulemur fulvus albifrons]]'', ''[[Eulemur fulvus albocollaris]]'', ''[[Eulemur fulvus collaris]]'', ''[[Eulemur fulvus fulvus]]'', ''[[Eulemur fulvus rufus]],'' ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'' * [[varikamavo]] * [[varikandana]] * [[varikandra]] * [[varikandrana]] * [[varikosy]] * [[varimena]] * [[variñena]] * [[vary (biby)|vary]] == Jereo koa == * [[Amboanala]] * [[Maky]] * ''[[Lemuridae]]'' [[Sokajy:Primata]] f3sfsrj7n7t7g9yupa9znb5kep81ajb 1150365 1150364 2026-09-08T08:42:10Z Thelezifor 15140 Namafa soratra tsy ilaina 1150365 wikitext text/x-wiki Ny '''gidro''' dia biby isan-karazany ao amin' ny filaharana [[Primates]] izay hita eto [[Madagasikara]], ankotra ny [[olombelona]]. Ampiasaina matetika kokoa io anarana io hanondroana ny ''[[Eulemur coronatus]]'', ny ''[[Eulemur mongoz]]'', ny ''[[Lemur catta]]'' ary ny ''[[Lepilemur mustelinus]]''. Tsy ireo hany no biby ao amin' io fianakaviana io antsoina amin' io anarana io fa misy maro hafa, eny fa hatramin' ny [[rajako]], izay antsoina amin' ny anarana hafa ahafantarana azy manokana kokoa. Fianakaviana miisa no hita eto Madagasikara, dia ny ''[[Cheirogaleidae]]'', ny ''[[Lepilemuridae]]'', ny ''[[Lemuridae]]'', ny ''[[Indridae]]'' (izay samy ao amin' ny zafim-pilaharana [[Lemuriformes]]) ary ny ''[[Daubentoniidae]]'' (ao amin' ny zafim-pilaharana [[Chiromyiformes]]) izay samy ao amin' ny zana-pilaharana [[Strepsirrhini]]. == Fanasokajiana ny karazan-gidro eto Madagasikara == Misy karazany 108 ny gidro eto [[Madagasikara]], izay mitsinjara amin' ny zafim-pilaharana roa ([[Lemuriformes]] sy [[Chiromyiformes]]) sy fianakaviana ''[[Cheirogaleidae]]'', ''[[Lepilemuridae]]'', ''[[Lemuridae]]'', ''[[Indridae]]'' ary ny ''[[Daubentoniidae]]'' izay samy ao amin' ny zana-pilaharana [[Strepsirrhini]]. === Fanasokajiana ny fianakaviana === Mitsinjara amin' ny zafim-pilaharana roa ny fianakavian' ny gidro hita eto [[Madagasikara]]: * Chiromyiformes ** ''[[Daubentoniidae]]'' * Lemuriformes ** ''[[Cheirogaleidae]]'' ** ''[[Lemuridae]]'' ** ''[[Lepilemuridae]]'' ** ''[[Indridae]]'' === Vondron-karazana isaky ny fianakaviana === '''''Daubentoniidae''''' Tokana ny vondron-karazana ao amn' ny fianakaviana ''[[Haihay|Daubentoniidae]]'', dia ny ''[[Daubentonia]]'', izay tsy ahitana afa-tsy karazana tokana mbola velona: ''Daubentonia madagascarensis'' (atao amin' ny teny malagasy hoe [[haihay]]). ==== ''Cheirogaleidae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny fianakaviana ''[[Cheirogaleidae]]'': * ''[[Cheirogaleus]]'' * ''[[Microcebus]]'' * ''[[Mirza]]'' * ''[[Allocebus]]'' * ''[[Phaner]]'' ==== ''Lemuridae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny fianakaviana ''[[Lemuridae]]'': * ''[[Lemur]]'' * ''[[Eulemur]]'' * ''[[Hapalemur]]'' * ''[[Varecia]]'' * ''[[Pachylemur]]'' (lany tamingana) ==== ''Lepilemuridae'' ==== Tokana ny vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''[[Lepilemur|Lepilemuridae]]'', dia ny ''[[Lepilemur]]'' izay misy karazana miisa 26. ==== ''Indridae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny ao amin' ny fianakaviana ''Indriidae'': * ''[[Avahi]]'' * ''[[Indri]]'' * ''[[Propithecus]]'' * ''Archaeolemur'' (lany tamingana) * ''Hadropithecus'' (lany tamingana) == Lisitry ny anaran-gidro amin' ny teny malagasy == Inty ny lisitry anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagas]]<nowiki/>y iantsoana ny karazana gidro arakarahin' ny anarana ara-tsiansan' ny karazana: == A == * [[Ahay (biby)|ahay]]: ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[aiay]]: ''[[Cheiromys madagascariensis]]'', ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[alokoteha]]: ''[[Hapalemur griseus]]'' * [[amboanala]]: ''[[Indri indri]]'', sns * [[ampongy]]: ''[[Avahi laniger]]'', ''[[Avahi occidentalis]]'' * [[ankomba]]: ''[[Eulemur coronatus]]'', ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'', ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'', ''[[Eulemur macaco macaco]]'' * [[ankombamalandy]]: ''[[Propithecus tattersalli]]'', ''[[Propithecus verreauxi coquereli]]'' * [[ankombajoby]]: ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'', ''[[Propithecus diadema perrieri]]'' * [[ankombamena]]: ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'' * [[Apocynaceae|apongy]]: ''[[Lepilemur dorsalis]]'' * [[avahy]]: ''[[Avahi laniger]]'' == B == * [[babakoto]]: ''[[Indri indri]]'', ''[[Indris brevicauda]]'', ''[[Indris brevicaudatus]]'', ''[[Lichanotus brevicaudatus]]'' * [[bandro]]: ''[[Hapalemur griseus alaotrensis]]'' * [[barimaso]]: ''[[Eulemur rubriventer]]'' * [[beharavoaka]]: ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'' * [[bekola]] * [[boenga]] * [[boengy]] * [[bokombolo]] * [[bokombolomena]] == D-E-F-G-H == * [[dadintsifaky]] * [[dredrika]] * [[endrina]] * [[fitiliky]] * [[fitily]] * [[fotsifaka]] * [[fotsife]] * [[hahay]] * [[haihay]]: ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[halo]] * [[hataka]] * [[Hira (biby)|hira]] == K-L-M == * [[kintrontro]] * [[kofy]] * [[koitsiky]] * [[komba]]: ''[[Eulemur fulvus fulvus]]'', ''[[Eulemur macaco macaco]]'', ''[[Eulemur mongoz]]'' * [[kotrika]] * [[mahiabeala]] * [[maky]]: ''[[Lemur catta]]'', sns * [[matavirambo]]: ''[[Cheirogaleus medius]]'' == P-R-S == * [[pondiky]] * [[repahaka]] * [[Sadabe (biby)|sadabe]] * [[setohy]] * [[siba]] * [[sifaka]]: ''[[Propithecus verreauxi]]'', ''[[Propithecus verreauxi coquereli]]'', ''[[Propithecus verreauxi deckeni]]'', ''[[Propithecus verreauxi verreauxi]]'' * [[simpona]] * [[simpony]] * [[soamiera]] * [[songiky]] == T == * [[tanta]] * [[tantaraolana]] * [[tilitilivaha]] * [[titilivaha]] * [[tongona]] * [[trangalavaka]] * [[tsarafangitra]] * [[tsiba]] * [[tsibahaka]] * [[tsidiala]] * [[tsidihy]] * [[tsidy]]: ''[[Cheirogaleus major]]'', ''[[Cheirogaleus medius]]'', ''[[Microcebus rufus]]'' * [[tsitsidy]] * [[tsitsihy]]: ''[[Microcebus rufus]]'' == V == * [[vakiandry]] * [[vakivoho]] * [[varibolo]] * [[varibolomena]] * [[varika]]: ''[[Eulemur fulvus albifrons]]'', ''[[Eulemur fulvus albocollaris]]'', ''[[Eulemur fulvus collaris]]'', ''[[Eulemur fulvus fulvus]]'', ''[[Eulemur fulvus rufus]],'' ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'' * [[varikamavo]] * [[varikandana]] * [[varikandra]] * [[varikandrana]] * [[varikosy]] * [[varimena]] * [[variñena]] * [[vary (biby)|vary]] == Jereo koa == * [[Amboanala]] * [[Maky]] [[Sokajy:Primata]] 9lb4ah0onnilmlv187sqjvappgemdx6 1150366 1150365 2026-09-08T08:45:59Z Thelezifor 15140 Isan' ny karazan-gidro 1150366 wikitext text/x-wiki Ny '''gidro''' dia biby isan-karazany ao amin' ny filaharana [[Primates]] izay hita eto [[Madagasikara]], ankotra ny [[olombelona]]. Ampiasaina matetika kokoa io anarana io hanondroana ny ''[[Eulemur coronatus]]'', ny ''[[Eulemur mongoz]]'', ny ''[[Lemur catta]]'' ary ny ''[[Lepilemur mustelinus]]''. Tsy ireo hany no biby ao amin' io fianakaviana io antsoina amin' io anarana io fa misy maro hafa, eny fa hatramin' ny [[rajako]], izay antsoina amin' ny anarana hafa ahafantarana azy manokana kokoa. Fianakaviana miisa no hita eto Madagasikara, dia ny ''[[Cheirogaleidae]]'', ny ''[[Lepilemuridae]]'', ny ''[[Lemuridae]]'', ny ''[[Indridae]]'' (izay samy ao amin' ny zafim-pilaharana [[Lemuriformes]]) ary ny ''[[Daubentoniidae]]'' (ao amin' ny zafim-pilaharana [[Chiromyiformes]]) izay samy ao amin' ny zana-pilaharana [[Strepsirrhini]]. == Fanasokajiana ny karazan-gidro eto Madagasikara == Misy karazany 108 hatramin' ny 113 ny gidro eto [[Madagasikara]], izay mitsinjara amin' ny zafim-pilaharana roa ([[Lemuriformes]] sy [[Chiromyiformes]]) sy fianakaviana ''[[Cheirogaleidae]]'', ''[[Lepilemuridae]]'', ''[[Lemuridae]]'', ''[[Indridae]]'' ary ny ''[[Daubentoniidae]]'' izay samy ao amin' ny zana-pilaharana [[Strepsirrhini]]. === Fanasokajiana ny fianakaviana === Mitsinjara amin' ny zafim-pilaharana roa ny fianakavian' ny gidro hita eto [[Madagasikara]]: * Chiromyiformes ** ''[[Daubentoniidae]]'' * Lemuriformes ** ''[[Cheirogaleidae]]'' ** ''[[Lemuridae]]'' ** ''[[Lepilemuridae]]'' ** ''[[Indridae]]'' === Vondron-karazana isaky ny fianakaviana === '''''Daubentoniidae''''' Tokana ny vondron-karazana ao amn' ny fianakaviana ''[[Haihay|Daubentoniidae]]'', dia ny ''[[Daubentonia]]'', izay tsy ahitana afa-tsy karazana tokana mbola velona: ''Daubentonia madagascarensis'' (atao amin' ny teny malagasy hoe [[haihay]]). ==== ''Cheirogaleidae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny fianakaviana ''[[Cheirogaleidae]]'': * ''[[Cheirogaleus]]'' * ''[[Microcebus]]'' * ''[[Mirza]]'' * ''[[Allocebus]]'' * ''[[Phaner]]'' ==== ''Lemuridae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny fianakaviana ''[[Lemuridae]]'': * ''[[Lemur]]'' * ''[[Eulemur]]'' * ''[[Hapalemur]]'' * ''[[Varecia]]'' * ''[[Pachylemur]]'' (lany tamingana) ==== ''Lepilemuridae'' ==== Tokana ny vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''[[Lepilemur|Lepilemuridae]]'', dia ny ''[[Lepilemur]]'' izay misy karazana miisa 26. ==== ''Indridae'' ==== Misy vondron-karazana dimy ny ao amin' ny fianakaviana ''Indriidae'': * ''[[Avahi]]'' * ''[[Indri]]'' * ''[[Propithecus]]'' * ''Archaeolemur'' (lany tamingana) * ''Hadropithecus'' (lany tamingana) == Lisitry ny anaran-gidro amin' ny teny malagasy == Inty ny lisitry anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagas]]<nowiki/>y iantsoana ny karazana gidro arakarahin' ny anarana ara-tsiansan' ny karazana: == A == * [[Ahay (biby)|ahay]]: ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[aiay]]: ''[[Cheiromys madagascariensis]]'', ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[alokoteha]]: ''[[Hapalemur griseus]]'' * [[amboanala]]: ''[[Indri indri]]'', sns * [[ampongy]]: ''[[Avahi laniger]]'', ''[[Avahi occidentalis]]'' * [[ankomba]]: ''[[Eulemur coronatus]]'', ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'', ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'', ''[[Eulemur macaco macaco]]'' * [[ankombamalandy]]: ''[[Propithecus tattersalli]]'', ''[[Propithecus verreauxi coquereli]]'' * [[ankombajoby]]: ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'', ''[[Propithecus diadema perrieri]]'' * [[ankombamena]]: ''[[Eulemur macaco flavifrons]]'' * [[Apocynaceae|apongy]]: ''[[Lepilemur dorsalis]]'' * [[avahy]]: ''[[Avahi laniger]]'' == B == * [[babakoto]]: ''[[Indri indri]]'', ''[[Indris brevicauda]]'', ''[[Indris brevicaudatus]]'', ''[[Lichanotus brevicaudatus]]'' * [[bandro]]: ''[[Hapalemur griseus alaotrensis]]'' * [[barimaso]]: ''[[Eulemur rubriventer]]'' * [[beharavoaka]]: ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'' * [[bekola]] * [[boenga]] * [[boengy]] * [[bokombolo]] * [[bokombolomena]] == D-E-F-G-H == * [[dadintsifaky]] * [[dredrika]] * [[endrina]] * [[fitiliky]] * [[fitily]] * [[fotsifaka]] * [[fotsife]] * [[hahay]] * [[haihay]]: ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' * [[halo]] * [[hataka]] * [[Hira (biby)|hira]] == K-L-M == * [[kintrontro]] * [[kofy]] * [[koitsiky]] * [[komba]]: ''[[Eulemur fulvus fulvus]]'', ''[[Eulemur macaco macaco]]'', ''[[Eulemur mongoz]]'' * [[kotrika]] * [[mahiabeala]] * [[maky]]: ''[[Lemur catta]]'', sns * [[matavirambo]]: ''[[Cheirogaleus medius]]'' == P-R-S == * [[pondiky]] * [[repahaka]] * [[Sadabe (biby)|sadabe]] * [[setohy]] * [[siba]] * [[sifaka]]: ''[[Propithecus verreauxi]]'', ''[[Propithecus verreauxi coquereli]]'', ''[[Propithecus verreauxi deckeni]]'', ''[[Propithecus verreauxi verreauxi]]'' * [[simpona]] * [[simpony]] * [[soamiera]] * [[songiky]] == T == * [[tanta]] * [[tantaraolana]] * [[tilitilivaha]] * [[titilivaha]] * [[tongona]] * [[trangalavaka]] * [[tsarafangitra]] * [[tsiba]] * [[tsibahaka]] * [[tsidiala]] * [[tsidihy]] * [[tsidy]]: ''[[Cheirogaleus major]]'', ''[[Cheirogaleus medius]]'', ''[[Microcebus rufus]]'' * [[tsitsidy]] * [[tsitsihy]]: ''[[Microcebus rufus]]'' == V == * [[vakiandry]] * [[vakivoho]] * [[varibolo]] * [[varibolomena]] * [[varika]]: ''[[Eulemur fulvus albifrons]]'', ''[[Eulemur fulvus albocollaris]]'', ''[[Eulemur fulvus collaris]]'', ''[[Eulemur fulvus fulvus]]'', ''[[Eulemur fulvus rufus]],'' ''[[Eulemur fulvus sanfordi]]'' * [[varikamavo]] * [[varikandana]] * [[varikandra]] * [[varikandrana]] * [[varikosy]] * [[varimena]] * [[variñena]] * [[vary (biby)|vary]] == Jereo koa == * [[Amboanala]] * [[Maky]] [[Sokajy:Primata]] 0fcpscbz7dbvanaka3hf03phzhlzc49 Fiteny okrainiana 0 264184 1150332 1080381 2026-09-07T16:29:49Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1150332 wikitext text/x-wiki Ny '''fiteny okrainiana''' dia iray amin' ny fiteny efatra ao amin' ny sampana atsinanana amin' ny vondrom-[[Fiteny slava|piteny slava]], ao amin' ny fianakaviam-[[Fiteny indô-eorôpeanina|piteny indô-eorôpeana]], ka ny telo hafa dia ny [[Fiteny bielôrosiana|fiteny belarôsiana]] sy ny [[fiteny rosiana]] sy ary ny [[fiteny rosina]] (na fiteny rotena). Fiteny ôfisialin' i [[Okraina]] ny fiteny okrainiana. Atao hoe українська мова / ''ukrayins'ka mova'' io fiteny io amin' ny fiteny okrainiana. [[File:WIKITONGUES- Vira speaking Ukrainian.webm|thumb|250px|Fiteny okrainiana]] == Jereo koa == * [[Okraina]] * [[Okrainiana (vahoaka)|Okrainiana]] * [[Fiteny slava|Fianakaviam-piteny slava]] ** [[Fiteny slava atsinanana]] *** [[Fiteny bielôrosiana]] *** [[Fiteny rosiana]] *** [[Fiteny rosina]] *** Fiteny okrainiana [[Sokajy:Fiteny]] [[Sokajy:Fiteny indô-eoropeanina]] [[Sokajy:Fiteny okrainiana]] nm8k30qg8t06dxqre11xasxf4v7edji Fanomboana an' i Jesoa 0 264877 1150320 1150315 2026-09-07T12:33:59Z Thelezifor 15140 Fitantarana araka ny Testamenta Vaovao 1150320 wikitext text/x-wiki [[Sary:Paolo Veronese 010.jpg|vignette|300x300px|''Kalvary'', sary nataon' i Paolo Veronese tamin' ny taonjato faha-16.]] Ny '''fanomboana an' i Jesoa tamin' ny hazo fijaliana''', araka ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin' ny [[Baiboly]] kristiana sy ny loharano hafa, dia endriky ny fanamelohana an' i [[Jesoa araka ny kristianisma|Jesoa]] na [[Jesoa araka ny kristianisma|Jesosy]] (ilay ataon' ny Kristiana ho [[Kristy]]) izay nofantsihina mihantona amin' ny [[hazo fijaliana]], araka ny fitsarana nataon' i [[Pôntio Pilato]] (taona 26 -- 36) azy noho ny fiampangan' ny [[Jiosy]] (na [[Jiosy|Jody]]) azy ho [[Blasfemia|niteny ratsy an' Andriamanitra]]. Ampahany manan-danja amin' ny fitantarana ny [[Fijalian' i Jesoa]] (na Fiaretana na Pasiona) ny hasin-dahatsoratra (na [[perikôpa]]) momba ny fisamborana sy ny fitsarana azy sy ny filanjany ny hazo fijaliana ary ny fanomboana azy. [[Zoma]] no andro heverin' ny maro ho nanaovana izany fanomboana izany, ny faha-14 amin' ny volana [[Nisana (volana hebreo)|Nisana]] (araka ny fandikana ny voalaza ao amin' ny [[Evanjely araka an' i Joany|''Evanjely nosoratan' i Joany'']]) na ny faha-15 (araka ny fandikana ny voalaza ao amin' ny [[filazantsara sinôptika]]), sady nisy [[fanakonam-bolana]] tamin' izany fotoana izany; araka ny voalazan' ny mpahay kintana [[Jean-Paul Parisot]], dia mifanandrify amin' ny Zoma 3 Avrily taona 33 izany daty izany. Voarakitra ao amin' ny [[filazantsara kanônika]] ny teny fito nolazain' i Jesoa teo amin' ny hazo fijaliana. Anisan' ny fototry ny [[fivavahana kristiana]] ny andalan-dahatsoratra momba ny fanomboana an' i Jesoa amin' ny hazo fijaliana mankamin' ny fitsanganany amin' ny maty. == Fitantarana araka ny Testamenta Vaovao == I [[Paoly (apôstôly)|Paoly]] no loharano tranainy indrindra mbola ananana izay mirakitra an-tsoratra ny nanomboana an' i [[Jesoa]] tamin' ny [[hazo fijaliana]]. Nampiasa ny filaharam-potoana nasehon' i Paoly ny manampahaizana mba hamaritana ny daty nanaovana izany fanomboana izany. Na izany aza, ao amin' ny [[filazantsara kanônika]] efatra no ahitana ny fitantarana amin' ny antsipiriany voalohany indrindra momba ny nahafatesan' i Jesoa. Ao amin' ny [[filazantsara sinôptika]], dia manambara mialoha ny hahafatesany i Jesoa amin' ny fotoana telo samihafa. Ny fitantarana efatra ao amin' ny Filazantsara dia samy mifarana amin' ny fitantarana amin' ny antsipiriany momba ny fisamborana an' i Jesoa, ny fitsarana azy voalohany teo anatrehan' ny [[Sanedrina]] (na [[Sanedrina|Sinedriona]]) sy ny fitsarana azy farany teo anatrehan' i [[Pôntio Pilato|Pilato]]; tamin' izany no nikapohana an' i Jesoa sy nanamelohana azy ho faty, ary nitondrana azy ho any amin' ny toerana hanomboana azy amin' ny hazo fijaliana, izay nitondrany ny hazo fijaliany tamin' ny voalohany talohan' ny naneren' ny miaramila rômana an' i [[Simôna avy any Kirena]] hitondra izany, ka taorian' izay dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy, nalevina, ary [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|nitsangana tamin']] [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|ny maty]]. Ao amin' ny fitantarana tsirairay ao amin' ny Filazantsara, ireo zava-nitranga dimy teo amin' ny fiainan' i Jesoa ireo dia voalaza amin' ny antsipiriany lalina kokoa noho ny ampahany hafa rehetra amin' izany fitantaran' ny Filazantsara izany. Marihin' ny manam-pahaizana fa mahazo fitantarana saika isan' ora momba izay mitranga ny mpamaky. Rehefa tonga tao [[Gôlgôta|Kalvary]] (antsoina koa hoe [[Gôlgôta]]) i Jesoa, dia notolorana [[vinaingitra]] miampy [[miora]] na [[Citrullus colocynthis|zava-pisotro]] [[Citrullus colocynthis|mangidy]] (izay mety ho ilay zava-pisotro antsoina amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''posca''). Samy mitatitra ny [[Filazantsara araka an' i Marka|''Filazantsaran'<nowiki/>'']] [[Filazantsara araka an' i Marka|''i Marka'']] sy ny [[Filazantsara araka an' i Matio|''an' i Matio'']] fa nolaviny izany. Avy eo dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy ka nahantona teo anelanelan' olona voaheloka roa. Araka ny fandikana sasany avy amin' ny [[Fiteny grika|teny grika]] tany am-boalohany dia mety ho jiolahy na Jiosy nikomy ireo olona voaheloka ireo. Araka ny ''Filazantsaran''' ''i Marka'' dia niaritra ny fampijalian' ny fanomboana tamin' ny hazo fijaliana Izy nanomboka tamin' ny ora fahatelo (eo anelanelan' ny tamin' ny 9 ora maraina sy ny mitataovovonana eo ho eo) ka hatramin' ny nahafatesany tamin' ny ora fahasivy (izany hoe tamin' ny 3 ora tolakandro eo ho eo). Nametahan' ny miaramila soratra nilaza hoe "Jesoa avy any [[Nazareta]], Mpanjakan' ny Jiosy" teo ambonin' ny lohany, izay voalazan' ny [[Evanjely araka an' i Joany|''Evanjelin' i Joany'']] fa nosoratana tamin' ny fiteny telo ([[Fiteny hebreo|hebreo]] sy [[Fiteny latina|latina]] ary [[Fiteny grika|grika]]), avy eo dia nizara ny akanjony izy ireo sady nanao antsapaka ny amin' ny akanjony ivelany izay tsy nisy zaitra. Araka ny ''Evanjelin' i Joany'' dia tsy nanapaka ny tongotr' i Jesoa ny miaramila rômana, toy ny nataony tamin' ny voaheloka roa izay niaraka nohomboana taminy (nanafaingana ny fahafatesanany fanapahana ny tongotra), satria efa maty sahady i Jesoa. Samy manana ny fitantarany manokana momba ny teny farany nataon' i Jesoa ny filazantsara tsirairay, ka teny fito no fitambarany. Samy milaza ny filazantsara efatra fa taorian' ny nahafatesan' i Jesoa dia nangataka ny fatiny i [[Jôsefa avy any Arimatea]] ka nandevina izany tao amin' ny fasana iray voalavaka tamin' ny vatolampy. Ny ''Filazantsaran''' ''i Matio'' irery ihany no milaza fa i Jôsefa no nanome ny fasany manokana ho amin' izany tanjona izany. Ny [[filazantsara sinôptika]] dia mitantara an' i [[Simôna avy any Kirena]] nitondra ny hazo fijaliana, ny vahoaka naneso an' i Jesoa sy ny lehilahy roa hafa niara-nohomboana taminy, ny haizina nanomboka tamin' ny ora fahenina ka hatramin' ny ora fahasivy, ary ny fitrian' ny efitra lamban' ny tempoly avy eo ambony ka hatrany ambany. Ireo filazantsara ireo koa dia manonona vavolombelona maro, anisan' izany ny kapiteny iray sy ny vehivavy maromaro nijery avy lavitra, ka ny roa tamin' izy ireo dia nanatrika ny fandevenana. Ny ''[[Filazantsara araka an' i Lioka|Filazantsaran' i Lioka]]'' irery no tsy mitantara ny antsipiriany momba ilay [[vinaingitra]] marikivy natolotra an' i Jesoa tamin' ny alalan' ny tahon-bararata, raha toa ka ny ''[[Filazantsara araka an' i Marka|Filazantsaran' i Marka]]'' sy ny [[Evanjely araka an' i Joany|an' i Joany]] ihany no mitantara fa i Jôsefa no tena nampidina ny faty avy teo amin' ny hazo fijaliana. Misy antsipiriany maromaro izay tsy voalaza afa-tsy ao amin' ny fitantarana iray ihany ao amin' ny filazantsara iray. Ohatra, ny ''Filazantsaran' i Matio'' irery no milaza momba ny [[Horohorontany|horohoron-tany]], ny nitsanganan' ny [[Olo-masina|olomasina]] tamin' ny maty sy ny nandehanan' izy ireo tao an-tanàna, ary ny nanendrena miaramila rômana hiambina ny fasana; raha ''Filazantsaran' i Marka'' kosa no hany milaza ny fotoana nanomboana an' i Jesoa tamin' ny hazo fijaliana (tamin' ny ora fahatelo, izany hoe tamin' ny 9 ora maraina, na dia mety ho tamin' ny mitataovovonana aza izany) sy ny tatitry ny kapiteny rômana momba ny nahafatesan' i Jesoa. Anisan' ny zavatra miavaka nampidirin' ny ''Filazantsaran' i Lioka'' tao amin' ny fitantarana ny tenin' i Jesoa tamin' ny vehivavy nalahelo sy nitomany, ny fananaran' ny jiolahy iray ilay namany, ny fihetsiky ny vahoaka izay niverina sady "niteha-tratra", ary ny vehivavy nanomana zava-manitra sy menaka manitra alohan' ny hitsaharan' izy ireo noho ny [[Sabata (jiosy)|Sabata]]. Ny ''Evanjelin' i Joany'' ihany koa no hany mitantara ny fangatahana mba hotapahina ny tongotr' ireo voahombo sy ny nandefonan' ny miaramila ny takibak' i Jesoa taorian' izay (ho fanatanterahana ny [[faminaniana]] ao amin' ny [[Testamenta Taloha]]), ary koa ny nanampian' i [[Nikôdemôsy]] an' i Jôsefa tamin' ny fandevenana. Araka ny [[Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana|Epistily Voalohany ho an' ny Kôrintiana]], toko faha-15, dia nitsangana tamin' ny maty i Jesoa ("tamin' ny andro fahatelo", raha isaina ho andro voalohany ny andro nanomboana azy tamin' ny hazo fijaliana) ary, araka ny [[filazantsara kanônika]], dia niseho tamin' ny mpianany tamin' ny fotoana samihafa i Jesoa talohan' ny [[Fiakaran' i Kristy any an-danitra|hiakarany any an-danitra]]. Milaza ny fitantarana ao amin' ny [[Asan' ny Apôstôly|''Asan'<nowiki/>'']] [[Asan' ny Apôstôly|''ny Apôstôly'']] fa niaraka tamin' ny [[Apôstôly roa ambin' ny folo|apôstôly]] nandritra ny 40 andro i Jesoa, raha toa kosa ka tsy manavaka mazava tsara ny zava-nitranga tamin' ny [[Alahadin' ny Paska|Alahadin']] [[Alahadin' ny Paska|ny Paska]] sy ny fiakaran' i Jesoa any an-danitra ny fitantarana ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka. Mifanaraka ny ankamaroan' ny manam-pahaizana momba ny Baiboly fa ilay nanoratra ny ''Filazantsaran'<nowiki/>'' ''i Lioka'' ihany koa no nanoratra ny ''Asan''' ''ny Apôstôly'' ho tohiny, ka tokony hoheverina ho zavatra iray mitambatra ireo asa soratra roa ireo. Araka ny ''Filazantsaran''' ''i Marka'' dia nohomboana niaraka tamin' ny mpikomy roa i Jesoa, ary maizina na rakotra haizina ny masoandro nandritra ny adiny telo. Niantso an' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]] i Jesoa, avy eo dia niantso mafy ka maty. Triatra roa ny efitra lamban' ny [[Tempolin' i Sôlômôna|Tempoly]]. Manaraka ny fitantarana ao amin' ny ''Filazantsaran' i Marka'' ny ''Filazantsaran' i Matio'', saingy manampy ny momba ny horohorontany sy ny fitsanganan' ny olomasina tamin' ny maty. Manaraka ny fitantarana ao amin' ny ''Filazantsaran' i Marka'' koa ny ''Filazantsaran' i Lioka'', na dia mamaritra ny mpikomy ho mpanao heloka bevava tsotra aza izy; ny iray amin' izy ireo dia niaro an' i Jesoa, ary i Jesoa kosa dia mampanantena fa hiaraka ao amin' ny [[Paradisa]] izy sy ilay mpanao heloka bevava. Asehon' ny ''Filazantsaran' i Liok''a ho tony sy tsy miova fihetsika i Jesoa eo am-pijaliany teo amin' ny hazo fijaliana. Ahitana singa maro mitovy amin' ny an' ny ''Filazantsaran' i Marka'' koa ny ao amin' ny fitantarana araka ny ''Evanjelin' i Joany'', saingy hafa ny fomba nanolorana azy ireo. == Jereo koa == * [[Lakroa]] na [[vokovoko]] * [[Hazo fijaliana]] *[[Patripasianisma]] * [[Fisian' i Kristy talohan' ny nahatongavany ho nofo]] * [[Fahaterahan' i Jesoa]] * [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|Fitsanganan' i Jesoa tamin' ny maty]] * [[Fankalazana ny Fiakaran' i Jesoa]] * [[Kalvary]] na [[Gôlgôta]] * [[Sorona]] * [[Fanomboana amin' ny hazo fijaliana]] * [[Fanomboana amin' ny hazo fijaliana ao Filipina]] [[Sokajy:Kristianisma]] jsw12zqykknbbxbadqcdgjhf9g2tuby 1150321 1150320 2026-09-07T12:35:30Z Thelezifor 15140 Nanalehibe sary 1150321 wikitext text/x-wiki [[Sary:Paolo Veronese 010.jpg|vignette|442x442px|''Kalvary'', sary nataon' i [[Paul Véronèse|Paolo Veronese]] tamin' ny taonjato faha-16.]] Ny '''fanomboana an' i Jesoa tamin' ny hazo fijaliana''', araka ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin' ny [[Baiboly]] kristiana sy ny loharano hafa, dia endriky ny fanamelohana an' i [[Jesoa araka ny kristianisma|Jesoa]] na [[Jesoa araka ny kristianisma|Jesosy]] (ilay ataon' ny Kristiana ho [[Kristy]]) izay nofantsihina mihantona amin' ny [[hazo fijaliana]], araka ny fitsarana nataon' i [[Pôntio Pilato]] (taona 26 -- 36) azy noho ny fiampangan' ny [[Jiosy]] (na [[Jiosy|Jody]]) azy ho [[Blasfemia|niteny ratsy an' Andriamanitra]]. Ampahany manan-danja amin' ny fitantarana ny [[Fijalian' i Jesoa]] (na Fiaretana na Pasiona) ny hasin-dahatsoratra (na [[perikôpa]]) momba ny fisamborana sy ny fitsarana azy sy ny filanjany ny hazo fijaliana ary ny fanomboana azy. [[Zoma]] no andro heverin' ny maro ho nanaovana izany fanomboana izany, ny faha-14 amin' ny volana [[Nisana (volana hebreo)|Nisana]] (araka ny fandikana ny voalaza ao amin' ny [[Evanjely araka an' i Joany|''Evanjely nosoratan' i Joany'']]) na ny faha-15 (araka ny fandikana ny voalaza ao amin' ny [[filazantsara sinôptika]]), sady nisy [[fanakonam-bolana]] tamin' izany fotoana izany; araka ny voalazan' ny mpahay kintana [[Jean-Paul Parisot]], dia mifanandrify amin' ny Zoma 3 Avrily taona 33 izany daty izany. Voarakitra ao amin' ny [[filazantsara kanônika]] ny teny fito nolazain' i Jesoa teo amin' ny hazo fijaliana. Anisan' ny fototry ny [[fivavahana kristiana]] ny andalan-dahatsoratra momba ny fanomboana an' i Jesoa amin' ny hazo fijaliana mankamin' ny fitsanganany amin' ny maty. == Fitantarana araka ny Testamenta Vaovao == I [[Paoly (apôstôly)|Paoly]] no loharano tranainy indrindra mbola ananana izay mirakitra an-tsoratra ny nanomboana an' i [[Jesoa]] tamin' ny [[hazo fijaliana]]. Nampiasa ny filaharam-potoana nasehon' i Paoly ny manampahaizana mba hamaritana ny daty nanaovana izany fanomboana izany. Na izany aza, ao amin' ny [[filazantsara kanônika]] efatra no ahitana ny fitantarana amin' ny antsipiriany voalohany indrindra momba ny nahafatesan' i Jesoa. Ao amin' ny [[filazantsara sinôptika]], dia manambara mialoha ny hahafatesany i Jesoa amin' ny fotoana telo samihafa. Ny fitantarana efatra ao amin' ny Filazantsara dia samy mifarana amin' ny fitantarana amin' ny antsipiriany momba ny fisamborana an' i Jesoa, ny fitsarana azy voalohany teo anatrehan' ny [[Sanedrina]] (na [[Sanedrina|Sinedriona]]) sy ny fitsarana azy farany teo anatrehan' i [[Pôntio Pilato|Pilato]]; tamin' izany no nikapohana an' i Jesoa sy nanamelohana azy ho faty, ary nitondrana azy ho any amin' ny toerana hanomboana azy amin' ny hazo fijaliana, izay nitondrany ny hazo fijaliany tamin' ny voalohany talohan' ny naneren' ny miaramila rômana an' i [[Simôna avy any Kirena]] hitondra izany, ka taorian' izay dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy, nalevina, ary [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|nitsangana tamin']] [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|ny maty]]. Ao amin' ny fitantarana tsirairay ao amin' ny Filazantsara, ireo zava-nitranga dimy teo amin' ny fiainan' i Jesoa ireo dia voalaza amin' ny antsipiriany lalina kokoa noho ny ampahany hafa rehetra amin' izany fitantaran' ny Filazantsara izany. Marihin' ny manam-pahaizana fa mahazo fitantarana saika isan' ora momba izay mitranga ny mpamaky. Rehefa tonga tao [[Gôlgôta|Kalvary]] (antsoina koa hoe [[Gôlgôta]]) i Jesoa, dia notolorana [[vinaingitra]] miampy [[miora]] na [[Citrullus colocynthis|zava-pisotro]] [[Citrullus colocynthis|mangidy]] (izay mety ho ilay zava-pisotro antsoina amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''posca''). Samy mitatitra ny [[Filazantsara araka an' i Marka|''Filazantsaran'<nowiki/>'']] [[Filazantsara araka an' i Marka|''i Marka'']] sy ny [[Filazantsara araka an' i Matio|''an' i Matio'']] fa nolaviny izany. Avy eo dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy ka nahantona teo anelanelan' olona voaheloka roa. Araka ny fandikana sasany avy amin' ny [[Fiteny grika|teny grika]] tany am-boalohany dia mety ho jiolahy na Jiosy nikomy ireo olona voaheloka ireo. Araka ny ''Filazantsaran''' ''i Marka'' dia niaritra ny fampijalian' ny fanomboana tamin' ny hazo fijaliana Izy nanomboka tamin' ny ora fahatelo (eo anelanelan' ny tamin' ny 9 ora maraina sy ny mitataovovonana eo ho eo) ka hatramin' ny nahafatesany tamin' ny ora fahasivy (izany hoe tamin' ny 3 ora tolakandro eo ho eo). Nametahan' ny miaramila soratra nilaza hoe "Jesoa avy any [[Nazareta]], Mpanjakan' ny Jiosy" teo ambonin' ny lohany, izay voalazan' ny [[Evanjely araka an' i Joany|''Evanjelin' i Joany'']] fa nosoratana tamin' ny fiteny telo ([[Fiteny hebreo|hebreo]] sy [[Fiteny latina|latina]] ary [[Fiteny grika|grika]]), avy eo dia nizara ny akanjony izy ireo sady nanao antsapaka ny amin' ny akanjony ivelany izay tsy nisy zaitra. Araka ny ''Evanjelin' i Joany'' dia tsy nanapaka ny tongotr' i Jesoa ny miaramila rômana, toy ny nataony tamin' ny voaheloka roa izay niaraka nohomboana taminy (nanafaingana ny fahafatesanany fanapahana ny tongotra), satria efa maty sahady i Jesoa. Samy manana ny fitantarany manokana momba ny teny farany nataon' i Jesoa ny filazantsara tsirairay, ka teny fito no fitambarany. Samy milaza ny filazantsara efatra fa taorian' ny nahafatesan' i Jesoa dia nangataka ny fatiny i [[Jôsefa avy any Arimatea]] ka nandevina izany tao amin' ny fasana iray voalavaka tamin' ny vatolampy. Ny ''Filazantsaran''' ''i Matio'' irery ihany no milaza fa i Jôsefa no nanome ny fasany manokana ho amin' izany tanjona izany. Ny [[filazantsara sinôptika]] dia mitantara an' i [[Simôna avy any Kirena]] nitondra ny hazo fijaliana, ny vahoaka naneso an' i Jesoa sy ny lehilahy roa hafa niara-nohomboana taminy, ny haizina nanomboka tamin' ny ora fahenina ka hatramin' ny ora fahasivy, ary ny fitrian' ny efitra lamban' ny tempoly avy eo ambony ka hatrany ambany. Ireo filazantsara ireo koa dia manonona vavolombelona maro, anisan' izany ny kapiteny iray sy ny vehivavy maromaro nijery avy lavitra, ka ny roa tamin' izy ireo dia nanatrika ny fandevenana. Ny ''[[Filazantsara araka an' i Lioka|Filazantsaran' i Lioka]]'' irery no tsy mitantara ny antsipiriany momba ilay [[vinaingitra]] marikivy natolotra an' i Jesoa tamin' ny alalan' ny tahon-bararata, raha toa ka ny ''[[Filazantsara araka an' i Marka|Filazantsaran' i Marka]]'' sy ny [[Evanjely araka an' i Joany|an' i Joany]] ihany no mitantara fa i Jôsefa no tena nampidina ny faty avy teo amin' ny hazo fijaliana. Misy antsipiriany maromaro izay tsy voalaza afa-tsy ao amin' ny fitantarana iray ihany ao amin' ny filazantsara iray. Ohatra, ny ''Filazantsaran' i Matio'' irery no milaza momba ny [[Horohorontany|horohoron-tany]], ny nitsanganan' ny [[Olo-masina|olomasina]] tamin' ny maty sy ny nandehanan' izy ireo tao an-tanàna, ary ny nanendrena miaramila rômana hiambina ny fasana; raha ''Filazantsaran' i Marka'' kosa no hany milaza ny fotoana nanomboana an' i Jesoa tamin' ny hazo fijaliana (tamin' ny ora fahatelo, izany hoe tamin' ny 9 ora maraina, na dia mety ho tamin' ny mitataovovonana aza izany) sy ny tatitry ny kapiteny rômana momba ny nahafatesan' i Jesoa. Anisan' ny zavatra miavaka nampidirin' ny ''Filazantsaran' i Lioka'' tao amin' ny fitantarana ny tenin' i Jesoa tamin' ny vehivavy nalahelo sy nitomany, ny fananaran' ny jiolahy iray ilay namany, ny fihetsiky ny vahoaka izay niverina sady "niteha-tratra", ary ny vehivavy nanomana zava-manitra sy menaka manitra alohan' ny hitsaharan' izy ireo noho ny [[Sabata (jiosy)|Sabata]]. Ny ''Evanjelin' i Joany'' ihany koa no hany mitantara ny fangatahana mba hotapahina ny tongotr' ireo voahombo sy ny nandefonan' ny miaramila ny takibak' i Jesoa taorian' izay (ho fanatanterahana ny [[faminaniana]] ao amin' ny [[Testamenta Taloha]]), ary koa ny nanampian' i [[Nikôdemôsy]] an' i Jôsefa tamin' ny fandevenana. Araka ny [[Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana|Epistily Voalohany ho an' ny Kôrintiana]], toko faha-15, dia nitsangana tamin' ny maty i Jesoa ("tamin' ny andro fahatelo", raha isaina ho andro voalohany ny andro nanomboana azy tamin' ny hazo fijaliana) ary, araka ny [[filazantsara kanônika]], dia niseho tamin' ny mpianany tamin' ny fotoana samihafa i Jesoa talohan' ny [[Fiakaran' i Kristy any an-danitra|hiakarany any an-danitra]]. Milaza ny fitantarana ao amin' ny [[Asan' ny Apôstôly|''Asan'<nowiki/>'']] [[Asan' ny Apôstôly|''ny Apôstôly'']] fa niaraka tamin' ny [[Apôstôly roa ambin' ny folo|apôstôly]] nandritra ny 40 andro i Jesoa, raha toa kosa ka tsy manavaka mazava tsara ny zava-nitranga tamin' ny [[Alahadin' ny Paska|Alahadin']] [[Alahadin' ny Paska|ny Paska]] sy ny fiakaran' i Jesoa any an-danitra ny fitantarana ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka. Mifanaraka ny ankamaroan' ny manam-pahaizana momba ny Baiboly fa ilay nanoratra ny ''Filazantsaran'<nowiki/>'' ''i Lioka'' ihany koa no nanoratra ny ''Asan''' ''ny Apôstôly'' ho tohiny, ka tokony hoheverina ho zavatra iray mitambatra ireo asa soratra roa ireo. Araka ny ''Filazantsaran''' ''i Marka'' dia nohomboana niaraka tamin' ny mpikomy roa i Jesoa, ary maizina na rakotra haizina ny masoandro nandritra ny adiny telo. Niantso an' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]] i Jesoa, avy eo dia niantso mafy ka maty. Triatra roa ny efitra lamban' ny [[Tempolin' i Sôlômôna|Tempoly]]. Manaraka ny fitantarana ao amin' ny ''Filazantsaran' i Marka'' ny ''Filazantsaran' i Matio'', saingy manampy ny momba ny horohorontany sy ny fitsanganan' ny olomasina tamin' ny maty. Manaraka ny fitantarana ao amin' ny ''Filazantsaran' i Marka'' koa ny ''Filazantsaran' i Lioka'', na dia mamaritra ny mpikomy ho mpanao heloka bevava tsotra aza izy; ny iray amin' izy ireo dia niaro an' i Jesoa, ary i Jesoa kosa dia mampanantena fa hiaraka ao amin' ny [[Paradisa]] izy sy ilay mpanao heloka bevava. Asehon' ny ''Filazantsaran' i Liok''a ho tony sy tsy miova fihetsika i Jesoa eo am-pijaliany teo amin' ny hazo fijaliana. Ahitana singa maro mitovy amin' ny an' ny ''Filazantsaran' i Marka'' koa ny ao amin' ny fitantarana araka ny ''Evanjelin' i Joany'', saingy hafa ny fomba nanolorana azy ireo. == Jereo koa == * [[Lakroa]] na [[vokovoko]] * [[Hazo fijaliana]] *[[Patripasianisma]] * [[Fisian' i Kristy talohan' ny nahatongavany ho nofo]] * [[Fahaterahan' i Jesoa]] * [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|Fitsanganan' i Jesoa tamin' ny maty]] * [[Fankalazana ny Fiakaran' i Jesoa]] * [[Kalvary]] na [[Gôlgôta]] * [[Sorona]] * [[Fanomboana amin' ny hazo fijaliana]] * [[Fanomboana amin' ny hazo fijaliana ao Filipina]] [[Sokajy:Kristianisma]] cvofg4j3d7c8kic03h3sczkorr1cr9h 1150323 1150321 2026-09-07T12:48:50Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1150323 wikitext text/x-wiki [[Sary:Paolo Veronese 010.jpg|vignette|442x442px|''Kalvary'', sary nataon' i [[Paul Véronèse|Paolo Veronese]] tamin' ny taonjato faha-16.]] Ny '''fanomboana an' i Jesoa tamin' ny hazo fijaliana''', araka ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin' ny [[Baiboly]] kristiana sy ny loharano hafa, dia endriky ny fanamelohana an' i [[Jesoa araka ny kristianisma|Jesoa]] na [[Jesoa araka ny kristianisma|Jesosy]] (ilay ataon' ny Kristiana ho [[Kristy]]) izay nofantsihina mihantona amin' ny [[hazo fijaliana]], araka ny fitsarana nataon' i [[Pôntio Pilato]] (taona 26 -- 36) azy noho ny fiampangan' ny [[Jiosy]] (na [[Jiosy|Jody]]) azy ho [[Blasfemia|niteny ratsy an' Andriamanitra]]. Ampahany manan-danja amin' ny fitantarana ny [[Fijalian' i Jesoa]] (na Fiaretana na Pasiona) ny hasin-dahatsoratra (na [[perikôpa]]) momba ny fisamborana sy ny fitsarana azy sy ny filanjany ny hazo fijaliana ary ny fanomboana azy. [[Zoma]] no andro heverin' ny maro ho nanaovana izany fanomboana izany, ny faha-14 amin' ny volana [[Nisana (volana hebreo)|Nisana]] (araka ny fandikana ny voalaza ao amin' ny [[Evanjely araka an' i Joany|''Evanjely nosoratan' i Joany'']]) na ny faha-15 (araka ny fandikana ny voalaza ao amin' ny [[filazantsara sinôptika]]), sady nisy [[fanakonam-bolana]] tamin' izany fotoana izany; araka ny voalazan' ny mpahay kintana [[Jean-Paul Parisot]], dia mifanandrify amin' ny Zoma 3 Avrily taona 33 izany daty izany. Voarakitra ao amin' ny [[filazantsara kanônika]] ny teny fito nolazain' i Jesoa teo amin' ny hazo fijaliana. Anisan' ny fototry ny [[fivavahana kristiana]] ny andalan-dahatsoratra momba ny fanomboana an' i Jesoa amin' ny hazo fijaliana mankamin' ny fitsanganany amin' ny maty. == Fitantarana araka ny Testamenta Vaovao == [[Sary:Ca' Rezzonico - Innalzamento della Croce (Inv.065) - Sebastiano Mazzoni.jpg|vignette|270x270px|''Ny fananganana ny hazo fijaliana'', sary nataon' i Sebastiano Mazzoni, taonjato faha-17]] I [[Paoly (apôstôly)|Paoly]] no loharano tranainy indrindra mbola ananana izay mirakitra an-tsoratra ny nanomboana an' i [[Jesoa]] tamin' ny [[hazo fijaliana]]. Nampiasa ny filaharam-potoana nasehon' i Paoly ny manampahaizana mba hamaritana ny daty nanaovana izany fanomboana izany. Na izany aza, ao amin' ny [[filazantsara kanônika]] efatra no ahitana ny fitantarana amin' ny antsipiriany voalohany indrindra momba ny nahafatesan' i Jesoa. Ao amin' ny [[filazantsara sinôptika]], dia manambara mialoha ny hahafatesany i Jesoa amin' ny fotoana telo samihafa. Ny fitantarana efatra ao amin' ny Filazantsara dia samy mifarana amin' ny fitantarana amin' ny antsipiriany momba ny fisamborana an' i Jesoa, ny fitsarana azy voalohany teo anatrehan' ny [[Sanedrina]] (na [[Sanedrina|Sinedriona]]) sy ny fitsarana azy farany teo anatrehan' i [[Pôntio Pilato|Pilato]]; tamin' izany no nikapohana an' i Jesoa sy nanamelohana azy ho faty, ary nitondrana azy ho any amin' ny toerana hanomboana azy amin' ny hazo fijaliana, izay nitondrany ny hazo fijaliany tamin' ny voalohany talohan' ny naneren' ny miaramila rômana an' i [[Simôna avy any Kirena]] hitondra izany, ka taorian' izay dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy, nalevina, ary [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|nitsangana tamin']] [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|ny maty]]. Ao amin' ny fitantarana tsirairay ao amin' ny Filazantsara, ireo zava-nitranga dimy teo amin' ny fiainan' i Jesoa ireo dia voalaza amin' ny antsipiriany lalina kokoa noho ny ampahany hafa rehetra amin' izany fitantaran' ny Filazantsara izany. Marihin' ny manam-pahaizana fa mahazo fitantarana saika isan' ora momba izay mitranga ny mpamaky. Rehefa tonga tao [[Gôlgôta|Kalvary]] (antsoina koa hoe [[Gôlgôta]]) i Jesoa, dia notolorana [[vinaingitra]] miampy [[miora]] na [[Citrullus colocynthis|zava-pisotro]] [[Citrullus colocynthis|mangidy]] (izay mety ho ilay zava-pisotro antsoina amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''posca''). Samy mitatitra ny [[Filazantsara araka an' i Marka|''Filazantsaran'<nowiki/>'']] [[Filazantsara araka an' i Marka|''i Marka'']] sy ny [[Filazantsara araka an' i Matio|''an' i Matio'']] fa nolaviny izany. Avy eo dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy ka nahantona teo anelanelan' olona voaheloka roa. Araka ny fandikana sasany avy amin' ny [[Fiteny grika|teny grika]] tany am-boalohany dia mety ho jiolahy na Jiosy nikomy ireo olona voaheloka ireo. Araka ny ''Filazantsaran''' ''i Marka'' dia niaritra ny fampijalian' ny fanomboana tamin' ny hazo fijaliana Izy nanomboka tamin' ny ora fahatelo (eo anelanelan' ny tamin' ny 9 ora maraina sy ny mitataovovonana eo ho eo) ka hatramin' ny nahafatesany tamin' ny ora fahasivy (izany hoe tamin' ny 3 ora tolakandro eo ho eo). Nametahan' ny miaramila soratra nilaza hoe "Jesoa avy any [[Nazareta]], Mpanjakan' ny Jiosy" teo ambonin' ny lohany, izay voalazan' ny [[Evanjely araka an' i Joany|''Evanjelin' i Joany'']] fa nosoratana tamin' ny fiteny telo ([[Fiteny hebreo|hebreo]] sy [[Fiteny latina|latina]] ary [[Fiteny grika|grika]]), avy eo dia nizara ny akanjony izy ireo sady nanao antsapaka ny amin' ny akanjony ivelany izay tsy nisy zaitra. Araka ny ''Evanjelin' i Joany'' dia tsy nanapaka ny tongotr' i Jesoa ny miaramila rômana, toy ny nataony tamin' ny voaheloka roa izay niaraka nohomboana taminy (nanafaingana ny fahafatesanany fanapahana ny tongotra), satria efa maty sahady i Jesoa. Samy manana ny fitantarany manokana momba ny teny farany nataon' i Jesoa ny filazantsara tsirairay, ka teny fito no fitambarany. Samy milaza ny filazantsara efatra fa taorian' ny nahafatesan' i Jesoa dia nangataka ny fatiny i [[Jôsefa avy any Arimatea]] ka nandevina izany tao amin' ny fasana iray voalavaka tamin' ny vatolampy. Ny ''Filazantsaran''' ''i Matio'' irery ihany no milaza fa i Jôsefa no nanome ny fasany manokana ho amin' izany tanjona izany. Ny [[filazantsara sinôptika]] dia mitantara an' i [[Simôna avy any Kirena]] nitondra ny hazo fijaliana, ny vahoaka naneso an' i Jesoa sy ny lehilahy roa hafa niara-nohomboana taminy, ny haizina nanomboka tamin' ny ora fahenina ka hatramin' ny ora fahasivy, ary ny fitrian' ny efitra lamban' ny tempoly avy eo ambony ka hatrany ambany. Ireo filazantsara ireo koa dia manonona vavolombelona maro, anisan' izany ny kapiteny iray sy ny vehivavy maromaro nijery avy lavitra, ka ny roa tamin' izy ireo dia nanatrika ny fandevenana. Ny ''[[Filazantsara araka an' i Lioka|Filazantsaran' i Lioka]]'' irery no tsy mitantara ny antsipiriany momba ilay [[vinaingitra]] marikivy natolotra an' i Jesoa tamin' ny alalan' ny tahon-bararata, raha toa ka ny ''[[Filazantsara araka an' i Marka|Filazantsaran' i Marka]]'' sy ny [[Evanjely araka an' i Joany|an' i Joany]] ihany no mitantara fa i Jôsefa no tena nampidina ny faty avy teo amin' ny hazo fijaliana. Misy antsipiriany maromaro izay tsy voalaza afa-tsy ao amin' ny fitantarana iray ihany ao amin' ny filazantsara iray. Ohatra, ny ''Filazantsaran' i Matio'' irery no milaza momba ny [[Horohorontany|horohoron-tany]], ny nitsanganan' ny [[Olo-masina|olomasina]] tamin' ny maty sy ny nandehanan' izy ireo tao an-tanàna, ary ny nanendrena miaramila rômana hiambina ny fasana; raha ''Filazantsaran' i Marka'' kosa no hany milaza ny fotoana nanomboana an' i Jesoa tamin' ny hazo fijaliana (tamin' ny ora fahatelo, izany hoe tamin' ny 9 ora maraina, na dia mety ho tamin' ny mitataovovonana aza izany) sy ny tatitry ny kapiteny rômana momba ny nahafatesan' i Jesoa. Anisan' ny zavatra miavaka nampidirin' ny ''Filazantsaran' i Lioka'' tao amin' ny fitantarana ny tenin' i Jesoa tamin' ny vehivavy nalahelo sy nitomany, ny fananaran' ny jiolahy iray ilay namany, ny fihetsiky ny vahoaka izay niverina sady "niteha-tratra", ary ny vehivavy nanomana zava-manitra sy menaka manitra alohan' ny hitsaharan' izy ireo noho ny [[Sabata (jiosy)|Sabata]]. Ny ''Evanjelin' i Joany'' ihany koa no hany mitantara ny fangatahana mba hotapahina ny tongotr' ireo voahombo sy ny nandefonan' ny miaramila ny takibak' i Jesoa taorian' izay (ho fanatanterahana ny [[faminaniana]] ao amin' ny [[Testamenta Taloha]]), ary koa ny nanampian' i [[Nikôdemôsy]] an' i Jôsefa tamin' ny fandevenana. Araka ny [[Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana|Epistily Voalohany ho an' ny Kôrintiana]], toko faha-15, dia nitsangana tamin' ny maty i Jesoa ("tamin' ny andro fahatelo", raha isaina ho andro voalohany ny andro nanomboana azy tamin' ny hazo fijaliana) ary, araka ny [[filazantsara kanônika]], dia niseho tamin' ny mpianany tamin' ny fotoana samihafa i Jesoa talohan' ny [[Fiakaran' i Kristy any an-danitra|hiakarany any an-danitra]]. Milaza ny fitantarana ao amin' ny [[Asan' ny Apôstôly|''Asan'<nowiki/>'']] [[Asan' ny Apôstôly|''ny Apôstôly'']] fa niaraka tamin' ny [[Apôstôly roa ambin' ny folo|apôstôly]] nandritra ny 40 andro i Jesoa, raha toa kosa ka tsy manavaka mazava tsara ny zava-nitranga tamin' ny [[Alahadin' ny Paska|Alahadin']] [[Alahadin' ny Paska|ny Paska]] sy ny fiakaran' i Jesoa any an-danitra ny fitantarana ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka. Mifanaraka ny ankamaroan' ny manam-pahaizana momba ny Baiboly fa ilay nanoratra ny ''Filazantsaran'<nowiki/>'' ''i Lioka'' ihany koa no nanoratra ny ''Asan''' ''ny Apôstôly'' ho tohiny, ka tokony hoheverina ho zavatra iray mitambatra ireo asa soratra roa ireo. [[Sary:The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|vignette|312x312px|''Fandevenana an' i Kristy'' (sary nataon' i Caravaggio, taona 1602-1603)]] Araka ny ''Filazantsaran''' ''i Marka'' dia nohomboana niaraka tamin' ny mpikomy roa i Jesoa, ary maizina na rakotra haizina ny masoandro nandritra ny adiny telo. Niantso an' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]] i Jesoa, avy eo dia niantso mafy ka maty. Triatra roa ny efitra lamban' ny [[Tempolin' i Sôlômôna|Tempoly]]. Manaraka ny fitantarana ao amin' ny ''Filazantsaran' i Marka'' ny ''Filazantsaran' i Matio'', saingy manampy ny momba ny horohorontany sy ny fitsanganan' ny olomasina tamin' ny maty. Manaraka ny fitantarana ao amin' ny ''Filazantsaran' i Marka'' koa ny ''Filazantsaran' i Lioka'', na dia mamaritra ny mpikomy ho mpanao heloka bevava tsotra aza izy; ny iray amin' izy ireo dia niaro an' i Jesoa, ary i Jesoa kosa dia mampanantena fa hiaraka ao amin' ny [[Paradisa]] izy sy ilay mpanao heloka bevava. Asehon' ny ''Filazantsaran' i Liok''a ho tony sy tsy miova fihetsika i Jesoa eo am-pijaliany teo amin' ny hazo fijaliana. Ahitana singa maro mitovy amin' ny an' ny ''Filazantsaran' i Marka'' koa ny ao amin' ny fitantarana araka ny ''Evanjelin' i Joany'', saingy hafa ny fomba nanolorana azy ireo. == Jereo koa == * [[Lakroa]] na [[vokovoko]] * [[Hazo fijaliana]] *[[Patripasianisma]] * [[Fisian' i Kristy talohan' ny nahatongavany ho nofo]] * [[Fahaterahan' i Jesoa]] * [[Fitsanganan' i Jesoa ho velona|Fitsanganan' i Jesoa tamin' ny maty]] * [[Fankalazana ny Fiakaran' i Jesoa]] * [[Kalvary]] na [[Gôlgôta]] * [[Sorona]] * [[Fanomboana amin' ny hazo fijaliana]] * [[Fanomboana amin' ny hazo fijaliana ao Filipina]] [[Sokajy:Kristianisma]] seu2v3ezupjt7lsy0yca6i3ismg8s7v Solanum melongena 0 281981 1150345 1144889 2026-09-08T04:09:30Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1150345 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum melongena ja02.jpg|vignette|389x389px|Baranjely]] Ny '''baranjely''' na '''bana''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Solanales]], izay ambolena maneran-tany hahazoana ny [[voankazo]] azo hanina. '''''Solanum melongena''''' ny anarany ara-tsiansa. Ny voany, ilay matetika miloko volomparasy, dia ampiasaina ho [[legioma]] amin' ny fandrahoan-tsakafo. Zavamaniry teratany any [[Azia]] ny baranjely izay nanomboka novolena tamin' ny vanim-potoana talohan' ny tantara. [[Legioma voany]] ahitana fitambarana fenôlika betsaka sy [[alkalôida]] ny baranjely ka misy fiantraikany tsara amin' ny fampihenana ny hatavezan' ny [[tsinay]] sy ny [[kibo]] ny fihinanana azy. == Lisitry ny ovan-karazana == [[Sary:Aubergine.jpg|thumb|Baranjely|216x216px]][[Sary:Solanum melongena 26 08 2012 (1).JPG|vignette|296x296px|Baranjely]]Inty ny lisitry ny ovan-karazan' ny baranjely araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(28</small> <small>Aogositra 2018)</small> (mety misy amin' ireo anarana ireo ny mitovy zavatra tondroina) : * ''Solanum melongena'' var. ''bomo'' * ''Solanum melongena'' var. ''depressum'' L. * ''Solanum melongena'' var. ''esculentum'' (Dunal) Nees * ''Solanum melongena'' var. ''gawagwda'' * ''Solanum melongena'' var. ''giganteum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''globosi'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''inerme'' (Dunal) Hiern * ''Solanum melongena'' var. ''insanum'' (L.) Prain * ''Solanum melongena'' var. ''leucoum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''melongena'' * ''Solanum melongena'' var. ''nurki'' Baigan * ''Solanum melongena'' var. ''racemiflorum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''racemosum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''serpentinum'' L. * ''Solanum melongena'' var. ''stenoleucum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''variegatum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''violaceum'' Dikii == Jereo koa == * ''[[Solanum]]'' * [[Voatabia]] * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * ''[[Solanum aethiopicum]]'' * ''[[Solanum macrocarpon]]'' -- angivibe * [[Bana (zavamaniry)]]: ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.) (''[[Malvaceae]]''); ''Solanum melongena'' <small>L.</small> (''[[Solanaceae]]'') [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Zavamaniry]] qk6a4un6nqknl08ys5a00xyogmo9qa1 Soamanandrariny 0 285101 1150326 1103794 2026-09-07T13:39:53Z ~2026-43677-38 40632 1150326 wikitext text/x-wiki {{coord|19|55|S|47|13|E}} {{infobox tanàna |anarana=Soamanandrariny |faritra = [[Vakinankaratra]] |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |isam-ponina=24003 |velarantany= |haavo = 1552 |firenena={{Madagasikara}} |sary= }} '''Soamanandrariny''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Antanifotsy]], [[Faritra Vakinankaratra]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 24003 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2018.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/mg/Mg2021_Pub_RGPH2-Tome-02.pdf Recensement 2018]</ref> {{reflist}} {{Vakinankaratra}} [[Sokajy:Kaominina any Faritra Vakinankaratra]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] tb4c51xdtflbczrcvwyd5neo2ldrttz Assimi Goïta 0 285634 1150324 1094958 2026-09-07T13:25:41Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1150324 wikitext text/x-wiki [[Sary:Assimi Goïta in July 2023.jpg|vignette|Assimi Goïta]] I '''Assimi Goïta''' dia miaramila sy mpitondra fanjakana maliana teraka tamin' ny taona 9 Novambra 1983<ref>https://www.jeuneafrique.com/personnalites/assimi-goita/</ref>. Izy no filohan' ny ''Comité national pour le salut du peuple'' nanomboka tamin' ny 19 Aogositra 2020 ka hatramin' ny 18 Janoary 2021 ary lehibem-panjakan' i [[Malỳ|Maly]] nanomboka tamin' ny 24 Aogositra hatramin' ny 25 Septambra 2020, taorian' ny [[fanonganam-panjakana]], avy eo filoha lefitry ny Tetezamita nanomboka tamin' ny 25 Septambra 2020. Nijanona ho olo-mahery teo amin’ ilay firenena izy, dia nandray tamin’ ny fomba ôfisialy ny maha filohan’ i Maly azy tamin’ ny Mey 2021, taorian’ ny fanonganam-panjakana vaovao. == Jereo koa == * [[Abdourahamane Tiani]] * [[Ibrahim Traoré]] * Filoham-pirenen' i Malỳ: [[Modibo Keïta]], [[Moussa Traoré]], [[Amadou Toumani Touré]], [[Alpha Oumar Konaré]], [[Amadou Haya Sanogo]], [[Dioncounda Traoré]], [[Ibrahim Boubacar Keïta]], [[Assimi Goïta]], [[Bah N'Daw]]. dq7ko7v3ajb7cht5eap62h8rui29jux Abelmoschus esculentus 0 290978 1150338 1139332 2026-09-07T21:16:44Z Thelezifor 15140 Nanitsy tsipelina 1150338 wikitext text/x-wiki [[Sary:Abelmoschus esculentus2.jpg|vignette|353x353px|Ttsirandranjaza (''Abelmoschus esculentus'')]] Ny '''''Abelmoschus esculentus''''' dia [[zavamaniry]] mamony ao amin'ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'', teratany any [[Afrika Atsinanana]]. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''gômbô''', '''ôkra''', '''tambazotse''', '''tsirandranjaza'''. Ambolena any amin' ny faritra manana toetany trôpikaly, sobtrôpikaly na antonony somary mafana eran'izao tontolo izao izy mba hahazoana ny voany maitso (mena amin' ny endrika sasany) azo hanina. Ny ôkra dia ampiasaina amin'ny sakafo any amin'ny firenena maro. Ampiasaina koa izy io amin' ny fitsaboana. == Famariparitana == [[Sary:Hong_Kong_Okra_Aug_25_2012.JPG|thumb|205x205px|''Abelmoschus esculentus'']]Ahitra lehibeny ny tsirandranjaza, maniry mihoatra ny roa taona nefa matetika ambolena isan-taona, manana taho mitsangana izay mahatratra haavo 2,50 hatramin' ny 3 m. === Ravina === Toy ny felan-tanana misy toa rantsan-tanana mirefy 3 hatramin' ny 7 ny raviny. Entin' ny taho amin' ny alalan' ny [[tangozan-dravina]] manana halava mirefy hatramin' ny 35 sm ny ravina. === Vony === [[Sary:Okra flower.JPG|ankavia|vignette|214x214px|Vonin' ny ''Abelmoschus esculentus'']] Mitsitokantokana ny voniny izay mipoitra eo am-pototry ny [[tangozan-dravina]], manana [[vondron-dravimbony]] misy nifinifiny 5, [[felambony]] 5 mirefy 3 hatramin' ny 4,5 sm miloko mavo, misy pentina volomparasy eo amin' ny fotony, misy [[singam-bavimbony]] 5 ary [[lahimbony]] mitambatra. === Voa === [[Sary:Bucket of raw okra pods.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Voan' ny ''Abelmoschus esculentus'']] [[File:Abelmoschus esculentus MHNT.BOT.2024.31.22.jpg|thumb|''Abelmoschus esculentus''|207x207px]]Kapsiola manana halava 8 hatramin' ny 25 sm ny voany izay misy volovolo, mizorozoro, mibikan' atody na lela lefona, miafara amin' ny tendro lava maranitra. == Fampiasana == Azo sokajina ho sehatra telo lehibe ny fampiasana ny ''Abelmoschus esculentus'': sakafo sy fanafody ary indostria. === Sakafo === [[Sary:Okra sliced.JPG|vignette|209x209px|Voan' ny ''Abelmoschus esculentus'' voatetika]] Atao [[legioma]] masak' ahandro na indraindray manta ny voany tanora, noho ny [[Litsoa (akora)|litsoa]] (ilay zavatra madity) izay manatevina ny saosy<ref><small>"[https://www.alsagarden.com/boutique/okra-gombo-abelmoschus-esculentus-graines/ Okra Gombo (Abelmoschus esculentus) Graines]", ''www.alsagarden.com''</small></ref><ref name=":0"><small>"[https://prota.prota4u.org/protav8.asp?fr=1&g=pe&p=Abelmoschus+esculentus+%28L.%29+Moench Abelmoschus esculentus (L.) Moench]", ''prota.prota4u.org''</small></ref>. Matetika ampiasaina sahala amin' ny [[epinara]] ny raviny tanora. Azo endasina sy totoina ho solon' ny [[Kafe (voany)|kafe]] kosa ny vihim-boany na poretina mba hamokatra [[menaka]] azo hanina be [[asidra matavy]]<ref name=":1"><small>"[https://theses.fr/1997INPT019G Culture de l'espèce Abelmoschus Esculentus (L. ) Moench en France : étude du contenu moléculaire et perspectives]", ''theses.fr''</small></ref><ref name=":2"><small>"[https://www.echocommunity.org/fr/resources/5ac04121-0098-424c-a175-c4453cb90f95 Functional properties of Okra Abelmoschus esculentus L. (Moench): traditional claims and scientific evidences]", ''www.echocommunity.org''</small></ref><ref name=":0" />. === Fanafody === [[Sary:Okra flower and seed pod.jpg|ankavia|vignette|287x287px|Vony sy ravina]] Ao amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] dia ampiasaina ny miosilazy ao amin' ny voany noho ny fananany toetra mampitony sy manalefaka, ary indraindray mba "hampitombo ny habetsaky ny ra" na hiarovana ny [[hodimando]]<nowiki/>n' ny [[fitaovam-pandevonan-kanina]]<ref name=":2" /><ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Le-gombo,-Abelmoschus-esculentus-(L.)-Moench,-une-Camciuc-Vilarem/69b1af44eab5af9e116393335294c6bce7597b13 Le gombo, Abelmoschus esculentus (L.) Moench, une source possible de phospholipides]", ''www.semanticscholar.org''</small></ref>. Ny ampahany isan-karazany amin' ilay zavamaniry (voa, vihim-boa, ravina) dia ampiasaina hitsaboana [[diabeta]], [[kohaka]], [[aretin-tenda]], fikorontanan' ny fandevonan-kana, [[piriritra]], [[areti-mihanaka]], [[tazo]], ary ho fampamaniana na fampitoniana ny fihondratsondratan' ny hozatra. Izany dia tohanan' ny fanadihadiana savaranonando momba ny fiasany amin' ny diabeta sy ny [[kôlesterôla]] ary ôksida<ref><small>"[https://serignemahdiyou.com/%F0%9F%8C%BF-abelmoschus-esculentus-l-moench/ Abelmoschus esculentus (L.) Moench]", ''serignemahdiyou.com''</small></ref><ref name=":2" />. === Indostria === [[Sary:Champ de gombo Pobé.jpg|vignette|278x278px|Toeram-pambolena ]] Ampiasaina ho akora mpanatevina sy mpahamarin-toerana ao amin' ny sakafo na ho akora mampitsingevana amin' ny fanafody vokarin' ny farmasia ny miosilazy amin' ny voany sy ny taho. Azo ampiasaina mba hamokarana fetan-taratasy, takelaka matevina, na takelaka tena manify ny tahony sy ny hodi-boany, fa ny vihim-boa kosa dia mety ho loharanona fôsfôlipida, menaka be asidra palmitika, ary haro mora mietona (toy ny ambrette) izay afaka mandroaka ny bibikely mpanimba<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' == Loharano == 79ljfkbqatddya252unzada3i65wa41 1150341 1150338 2026-09-08T03:37:13Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1150341 wikitext text/x-wiki [[Sary:Abelmoschus esculentus2.jpg|vignette|353x353px|Ttsirandranjaza (''Abelmoschus esculentus'')]] Ny '''''Abelmoschus esculentus''''' dia [[zavamaniry]] mamony ao amin'ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'', teratany any [[Afrika Atsinanana]]. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''gômbô''', '''ôkra''', '''tambazotse''', '''tsirandranjaza'''. Ambolena any amin' ny faritra manana toetany trôpikaly, sobtrôpikaly na antonony somary mafana eran'izao tontolo izao izy mba hahazoana ny voany maitso (mena amin' ny endrika sasany) azo hanina. Ny ôkra dia ampiasaina amin'ny sakafo any amin'ny firenena maro. Ampiasaina koa izy io amin' ny fitsaboana. == Famariparitana == [[Sary:Hong_Kong_Okra_Aug_25_2012.JPG|thumb|205x205px|''Abelmoschus esculentus'']]Ahitra lehibeny ny tsirandranjaza, maniry mihoatra ny roa taona nefa matetika ambolena isan-taona, manana taho mitsangana izay mahatratra haavo 2,50 hatramin' ny 3 m. === Ravina === Toy ny felan-tanana misy toa rantsan-tanana mirefy 3 hatramin' ny 7 ny raviny. Entin' ny taho amin' ny alalan' ny [[tangozan-dravina]] manana halava mirefy hatramin' ny 35 sm ny ravina. === Vony === [[Sary:Okra flower.JPG|ankavia|vignette|214x214px|Vonin' ny ''Abelmoschus esculentus'']] Mitsitokantokana ny voniny izay mipoitra eo am-pototry ny [[tangozan-dravina]], manana [[vondron-dravimbony]] misy nifinifiny 5, [[felambony]] 5 mirefy 3 hatramin' ny 4,5 sm miloko mavo, misy pentina volomparasy eo amin' ny fotony, misy [[singam-bavimbony]] 5 ary [[lahimbony]] mitambatra. === Voa === [[Sary:Bucket of raw okra pods.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Voan' ny ''Abelmoschus esculentus'']] [[File:Abelmoschus esculentus MHNT.BOT.2024.31.22.jpg|thumb|''Abelmoschus esculentus''|207x207px]]Kapsiola manana halava 8 hatramin' ny 25 sm ny voany izay misy volovolo, mizorozoro, mibikan' atody na lela lefona, miafara amin' ny tendro lava maranitra. == Fampiasana == Azo sokajina ho sehatra telo lehibe ny fampiasana ny ''Abelmoschus esculentus'': sakafo sy fanafody ary indostria. === Sakafo === [[Sary:Okra sliced.JPG|vignette|209x209px|Voan' ny ''Abelmoschus esculentus'' voatetika]] Atao [[legioma]] masak' ahandro na indraindray manta ny voany tanora, noho ny [[Litsoa (akora)|litsoa]] (ilay zavatra madity) izay manatevina ny saosy<ref><small>"[https://www.alsagarden.com/boutique/okra-gombo-abelmoschus-esculentus-graines/ Okra Gombo (Abelmoschus esculentus) Graines]", ''www.alsagarden.com''</small></ref><ref name=":0"><small>"[https://prota.prota4u.org/protav8.asp?fr=1&g=pe&p=Abelmoschus+esculentus+%28L.%29+Moench Abelmoschus esculentus (L.) Moench]", ''prota.prota4u.org''</small></ref>. Matetika ampiasaina sahala amin' ny [[epinara]] ny raviny tanora. Azo endasina sy totoina ho solon' ny [[Kafe (voany)|kafe]] kosa ny vihim-boany na poretina mba hamokatra [[menaka]] azo hanina be [[asidra matavy]]<ref name=":1"><small>"[https://theses.fr/1997INPT019G Culture de l'espèce Abelmoschus Esculentus (L. ) Moench en France : étude du contenu moléculaire et perspectives]", ''theses.fr''</small></ref><ref name=":2"><small>"[https://www.echocommunity.org/fr/resources/5ac04121-0098-424c-a175-c4453cb90f95 Functional properties of Okra Abelmoschus esculentus L. (Moench): traditional claims and scientific evidences]", ''www.echocommunity.org''</small></ref><ref name=":0" />. === Fanafody === [[Sary:Okra flower and seed pod.jpg|ankavia|vignette|287x287px|Vony sy ravina]] Ao amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] dia ampiasaina ny miosilazy ao amin' ny voany noho ny fananany toetra mampitony sy manalefaka, ary indraindray mba "hampitombo ny habetsaky ny ra" na hiarovana ny [[hodimando]]<nowiki/>n' ny [[fitaovam-pandevonan-kanina]]<ref name=":2" /><ref><small>"[https://www.semanticscholar.org/paper/Le-gombo,-Abelmoschus-esculentus-(L.)-Moench,-une-Camciuc-Vilarem/69b1af44eab5af9e116393335294c6bce7597b13 Le gombo, Abelmoschus esculentus (L.) Moench, une source possible de phospholipides]", ''www.semanticscholar.org''</small></ref>. Ny ampahany isan-karazany amin' ilay zavamaniry (voa, vihim-boa, ravina) dia ampiasaina hitsaboana [[diabeta]], [[kohaka]], [[aretin-tenda]], fikorontanan' ny fandevonan-kana, [[piriritra]], [[areti-mihanaka]], [[tazo]], ary ho fampamaniana na fampitoniana ny fihondratsondratan' ny hozatra. Izany dia tohanan' ny fanadihadiana savaranonando momba ny fiasany amin' ny diabeta sy ny [[kôlesterôla]] ary ôksida<ref><small>"[https://serignemahdiyou.com/%F0%9F%8C%BF-abelmoschus-esculentus-l-moench/ Abelmoschus esculentus (L.) Moench]", ''serignemahdiyou.com''</small></ref><ref name=":2" />. === Indostria === [[Sary:Champ de gombo Pobé.jpg|vignette|278x278px|Toeram-pambolena ]] Ampiasaina ho akora mpanatevina sy mpahamarin-toerana ao amin' ny sakafo na ho akora mampitsingevana amin' ny fanafody vokarin' ny farmasia ny miosilazy amin' ny voany sy ny taho. Azo ampiasaina mba hamokarana fetan-taratasy, takelaka matevina, na takelaka tena manify ny tahony sy ny hodi-boany, fa ny vihim-boa kosa dia mety ho loharanona fôsfôlipida, menaka be asidra palmitika, ary haro mora mietona (toy ny ambrette) izay afaka mandroaka ny bibikely mpanimba<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * [[Tambazotse]]: ''Abelmoschus esculentus'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''[[Malvaceae]]''); ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (''Malvaceae''); ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''); ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl.</small> (''Burseraceae'') * [[Tsirandranjaza]]: ''Abelmoschus esculentus'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''[[Malvaceae]]''); ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (''Malvaceae'') == Loharano == oablpqzcenqsxgfjm21el0d2al6tr2s Wikipedia:Vaovao Wikimedia/2026 4 297414 1150335 1150105 2026-09-07T19:00:05Z Bot-Jagwar 2168 +Vaovao androany 7 Septambra 2026 1150335 wikitext text/x-wiki ; 7 Septambra 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:av:|av.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}. ; 1 Septambra 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:nah:|nah.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000}}. ; 10 Martsa 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:su:|su.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}. ; 21 Febroary 2026 * Ny isan'ny pejim-botoatiny ao amin'i [[:wikt:tr:|tr.wiktionary]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 8 Febroary 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:my:|my.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 17 Janoary 2026 * Ny isan'ny mpikambana ao amin'i [[:w:sv:|sv.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 10 Janoary 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:vi:|vi.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000000}}. ; 7 Janoary 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:new:|new.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. 7ppv9jmm0mdsyj5uoa8s03o0vdffghi Garcinia chapelieri 0 297502 1150370 1128094 2026-09-08T11:53:10Z Thelezifor 15140 Anarana malagasy 1150370 wikitext text/x-wiki Ny '''''Garcinia chapelieri''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Clusiaceae]]'', tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Karazana hazobotry na hazo manana havo mahatratra 11 m izy io, miavaka amin' ny fisian' ny lateksa fotsy ao aminy. Salavalava sy misy elabakaka ary tsy misy volovolo ny raviny. Manana felany manana halava 5 hatramin' ny 15 mm ny voniny fotsy na maitso manopy mavo. Ity karazana ity dia hita any amin' ny toeram-paniriana isan-karazany, ao anatin' izany ny ala mando, mandomando, na maina, amin' ny haambo 0 ka hatramin' ny 1&nbsp;500 m. Nofaritana tamin' ny voalohany amin' ny anarana hoe '''''Ochrocarpos chapelieri''''' <small>Planch. & Triana</small> ilay karazana alohan' ny nanasokajian' i H. Perrier de la Bâthie azy ho ao amin' ny vondron-karazana ''[[Garcinia]]''. Fantatra amin' ny anarana maromaro izy io eto Madagasikara, ka anisan' izany ny hoe '''fanamamozono''', '''mandronono''', '''voaripatra,''' '''molotrandrago''', '''molotrandrongo''', '''molotrangondo''', '''molotsia''', '''molotsiandrongo''', '''rarà''', '''raramena'''. == Jereo koa == * ''[[Ochrocarpos]]'' * ''[[Garcinia]]'' * [[Kijy]]: ''Garcinia chapelieri'' <small>(Planch. & Triana) H. Perrier</small>; ''[[Garcinia goudotiana]]'' (← ''[[Ochrocarpos madagascariensis]]'' <small>Choisy</small>) ''[[Garcinia pauciflora]]'' <small>Baker</small> (''[[Clusiaceae]]''); ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia fasciculata]]'' <small>Benth. & Hook.f.</small>; ''[[Symphonia microphylla]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Cambess.) Benth. & Hook. f. ex Vesque</small>; ''[[Symphonia nectarifera]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) (''[[Clusiaceae]]'') * [[Kimba]]: ''Garcinia chapelieri'' <small>(Planch. & Triana) H. Perrier</small>; ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia lepidocarpa]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia pauciflora]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>); ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> j11pweullgipnyfn838dan1hblmrpth Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara 0 298988 1150359 1149697 2026-09-08T06:19:24Z Thelezifor 15140 1150359 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]] Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto<ref><small>"[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]", ''ethnobotanyjournal.org''</small></ref><ref><small>Andrianavalonirina A.M. et al, "Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar", ''RAMReS-PMTA'', 2023.</small></ref>. Anisan' ny [[zavamaniry fanao fanafody]] fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). == Anjara toeran' ny zavamaniry fanao fanafody == === Mitsabo aretina maro === [[Sary:Harungana madagascariensis 1DS-II 1-7688.jpg|vignette|229x229px|Harongana (''[[Harungana madagascariensis]]''[[Harungana madagascariensis|)]]]] I [[Madagasikara]] dia manana ny iray amin' ny [[farmakôpea]] nentim-paharazana manankarena indrindra eran-tany<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Current Local and Prospective Global Uses]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.kloranebotanical.foundation/en/projects/improving-access-healthcare-through-medicinal-plants-northern-madagascar Improving access to healthcare through medicinal plants in Northern Madagascar]", ''www.kloranebotanical.foundation''</small></ref>. Ahitana karazana miisa 3&nbsp;245 ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny zavamaniry ao amin' ny Nosy<ref name=":0"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/338120269_Synthese_et_analyse_de_donnees_sur_les_inventaires_de_plantes_medicinales_de_Madagascar Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>Andrianarivelo Miora Henintsoa, "[https://univ-vakinankaratra.mg/public/uploads/livres/flore-et-plantes-medicinales-de-la-nouvelle-aire-protegee-de-manjakatompo-ankaratra.pdf Flore et plantes médicinales de la nouvelle aire protégée de Manjakatompo Ankaratra]" (PDF), ''univ-vakinankaratra.mg'' (Mémoire de Master)</small></ref>. Ary ny 60 % dia tsy fahita raha tsy eto Madagasikara<ref name=":0" />. Mampiseho ny fanadihadiana momba ny [[etnôbôtanika]] sy ny [[etnôfarmakôlôjia]] natao teto Madagasikara fa mahomby ny fitsaboana nentim-paharazana ampiasana zavamaniry amin' ny areti-mihanaka, ny aretin' ny [[fandevonan-kanina]], ny aretina vokatry ny [[katsentsitra]], ary koa ny aretina mitaiza sasany<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/bibliotheque-ethnopharmacologie/plantes-medicinales-de-madagascar/ Plantes médicinales de Madagascar]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Human Health]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Ny aretin' ny fandevonan-kanina no sehatra isehoan' ny fandrosoan' ny farmakôpea malagasy, indrindra ny [[piriritra]], ny [[valan-dra]], ny fanaintainan' ny [[kibo]] ary aretina vokatry ny katsentsitra an-[[tsinay]]<ref><small>R. Pernet et G. Meyer, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Madagascar-Pernet.pdf Pharmacopée de Madagascar]", Publications de l'Institut de Recherche Scientifique, Tananarive Tsimbazaza, 1957, ''www.betsara.com.''</small> </ref><ref><small>"[https://moov.mg/article/102505-ireo-fahadisoana-mila-tandremana-hisoroana-ny-tsy-fahalevonan-kanina Ireo fahadisoana mila tandremana hisoroana ny tsy fahalevonan-kanina]", ''moov.mg'' (03/06/2025)</small></ref>. Anisan' ny anaovana fikarohana siantifika be indrindra amin' ny [[fitôterapia]] malagasy ihany koa ny [[tazomoka]]<ref><small>Pierre Rasoanaivo, "[https://ethnobotanika.org/wp-content/uploads/2021/05/Th%C3%A8se-Ethnobotanique-Ethnopharmacologie-plantes-contre-les-fi%C3%A8vres-paludisme-Madagascar-Boyer-2009.pdf Plantes utilisées traditionnellement contre les fièvres dans le nord de Madagascar]" (Thèse), ''ethnobotanika.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.who.int/fr/news-room/questions-and-answers/item/artemisinin-resistance Paludisme : résistance partielle à l’artémisinine]", ''www.who.int''</small></ref>. Zavamaniry maro no nampiseho fiasa antiplasmôdialy anaty labôratoara, izany dia manazava ny fahalianan' ny mpikaroka momba ny fanafody nentim-paharazana ampiasaina amin' ity aretina ity (tazomoka)<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/8238253_Screening_extracts_of_Madagascan_plants_in_search_of_antiplasmodial_compounds Screening extracts of Madagascan plants in search of antiplasmodial compounds]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. [[Sary:Phyllanthus amarus (Carry Me Seed) W3 IMG 3851.jpg|vignette|233x233px|Anakatsotsy na ambanivoa (''[[Phyllanthus amarus]]'')]] Miseho tsy tapaka amin' ny boky ara-tsiansa mivoaka sy amin' ny fanadihadiana momba ny etnôbôtanika ny karazan-javamaniry sasany, indrindra ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]'') sy ny harongana (''[[Harungana madagascariensis]]'') ary ny anakatsotsy (''[[Phyllanthus amarus]]''). Malaza amin' ny fananany toetra mampitony famaivay, mamono [[mikrôba]], manampy ny fandevonan-kanina na mampihena ny [[tazo]] ireo zavamaniry ireo. Anisan' ny fantatra indrindra koa ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica'') ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). === Mihoatra mankany amin' ny sehatra maneran-tany === [[Sary:Centella asiatica 6121.jpg|vignette|240x240px|Talapetraka (''[[Centella asiatica]]'')]] Maromaro ny zavamaniry fanao fanafody malagasy izay efa nihoatra ny sata maha fanafody nentin-drazana azy ka nahazo laza iraisam-pirenena. Nodinihina ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]'') noho ny fananany toetra mamono [[Bakteria NDM-1|bakteria]] sy [[virosy]]. Ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'') no nahatonga an' i Madagasikara ho anisan' ny mpanondrana an' io zavamaniry io be indrindra eran-tany, izay ampiasaina amin' ny fanafody fanasitranana aretin-koditra sy fanafody mampanolatra, toy ilay fanafody atao hoe ''Madécassol''. Ohatra iray hafa koa ny vonenina na trongatsy (''[[Catharanthus roseus]]'') izay malaza eto Madagasikara: ity zavamaniry ity dia nitarika ho amin' ny fanokanana ny [[alkalôida]] miady amin' ny homamiadana ampiasaina amin' ny fitsaboana môderina maneran-tany. Na izany aza dia mampiseho ny loza ateraky ny fitsaboan-tena ihany koa izy io: rehefa mihinana amin' ny fomba nentim-paharazana tsy misy fanaraha-maso ara-pitsaboana, dia mety ho tena hanapoizina. === Fetra === Na dia eo aza izany harena ananan' i Madagasikara momba ny zavamaniry fanao fanafody izany dia maro ny fampiasana zavamaniry izay mbola mifototra amin' ny fomba nentim-paharazana sy amin' ny fandalinana ara-tsiansa santatra fotsiny. Vitsy ny zavamaniry malagasy no nanaovana fanandramana ara-pitsaboana feno mifanaraka amin' ny fenitry ny farmakôlôjia môderina. Noho izany dia mitaky fahalalana marina momba ny karazana sy ny fanomanana ary ny fatra ny fampiasana zavamaniry hatao fanafody, ary tsy voasolo ny toro-hevitry ny mpitsabo nandalim-pahaizana. == Lisitra == [[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]] Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana. === A === [[Sary:Amaranthus spinosus kz01.jpg|vignette|311x311px|Anampantsy, tsirapahy (''[[Amaranthus spinosus]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Abelmoschus esculentus]] --'' gombo, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>Linné</small> (mila fitandremana fa mety manapoizina ny voany) ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, <u>vahimboamena</u>, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena (jm) (rm) * ''[[Abutilon greveanum]]'' -- lahiriky (jm) * ''[[Abutilon indicum]]'' ''-''<nowiki/>''-'' lahiriky * ''[[Acacia decurrens]]''. -- akasia, halamborona, mimosa, mimôzà * ''Acacia farnesiana'' <small>DC.</small> (→''[[Vachellia farnesiana]]'') -- famahatra, tsorofotra, * ''Acacia morondavensis'' <small>Viguier</small>. (→ ''[[Senegalia rovumae]]'') -- roibontsy, rohibontsy, robontsy, roinosy * ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir</small> -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha indica]]'' <small>L.</small> (karazana nampidirina) * ''[[Acalypha radula]]'' <small>Baker</small> (Tsiety) (rm) * ''Acalypha reticulata'' <small>Poiret</small> (→ ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir.</small>) (Fanavy / Tsimbaleotra) -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha]] sp.'' (Vahindranavavy II) (''[[Acalypha fasciculata]]'' ?) (rm) * ''[[Acanthopale madagascariensis]]'' * ''[[Acanthospermum hispidum]]'' <small>D.C</small> (Bakakely) -- bakakely, fatika (rm) * ''[[Acanthus montanus]]'' * ''[[Achyranthes aspera]]'' (← ''Achyranthes argentea, Achyranthes indica, Achyranthes obtusifolia'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa * ''[[Acmella oleracea]]'' -- ahimafana, anamafana, anamalaho, anamalao, felimafana,  kimalaho, kimalaholahy, kimalao, kimotodoha, mangovitra, menavony, sarinanamalao. * ''[[Acridocarpus excelsus]]'' -- kimanga * ''[[Adansonia]] sp.'' (Za) * ''[[Adansonia digitata]] --'' baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana na vontona. * ''[[Adansonia grandidieri]]'' -- renala, reniala, renibeala na vonoa. * ''[[Adenanthera pavonina]] --'' volantsaramanga * ''[[Adenia boinensis]]'' <small>--</small> vahiranga * ''[[Adenia gummifera]]'' * ''[[Adenium obesum]]'' * ''[[Adiantum caudatum]]'' * ''[[Adiantum philippense]]'' * ''[[Aerva lanata]]'' <small>(L.) Juss</small> (→ ''[[Ouret lanata]]'' <small>(L.) Kuntze</small>) -- anantarikomby, voalafotsy, volafotsy * ''[[Aeschynomene brevifolia]]'' <small>Poiret.</small> (Sindahonimbohitra). (rm) * ''[[Aeschynomene uniflora]]'' <small>E. Meyer.</small> (Sindahorindrano). (rm) * ''[[Lingoza|Aframomum angustifolium]]'' <small>K. Schum.</small> -- longoza (rm) * [[Aframomum melegueta|A''framomum melegueta'']] * ''[[Afzelia bijuga]]'' * ''[[Agauria salicifolia]]'' <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * [[Agauria plpyphylla|''Agauria'' ''plpyphylla'']] <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * ''[[Agave sisalana]]'' -- lafa, laloase, laloasy, taretra, taretsy * ''[[Agelaea pentagyna]]'' <small>(Lamk) Baillon</small> (Vahy mainty) (rm) * ''[[Ageratum conyzoides]]'' <small>Linné</small> -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka, anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, <u>hanitrimpantsaka</u>, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso (rm) * ''[[Aidia densiflora]]'' * ''[[Aidia micrantha]]'' * ''[[Alangium salviifolium]]'' * ''[[Albizia adianthifolia]] --'' sambala, volomboroña * ''[[Albizia aurisparsa]]'' <small>Drake</small>. (Masinanio) (rm) * ''[[Albizia lebbeck]]'' -- alibizara, benoara, boanoara, bonara, bonoara * ''Albizia saman'' (→ ''[[Samanea saman]]'') * ''[[Albizia fastigiata]]'' <small>Oliver</small>. -- halamboro, hazomborona, <u>sambalahy</u>, sambilahy, valomborona, volomboroña (rm) * ''[[Albuca humilis]]'' * ''[[Alchemilla cryptantha]]'' <small>Steudel.</small> (Mahatanandofotsy I) (rm) * ''[[Aleurites moluccanus]]'' -- mofotra, savoga, savokara, tanantanana ary tanatanana * ''[[Allamanda cathartica]]'' * ''[[Allium cepa]]'' * ''[[Tongologasy|Allium sativum]]'' ''--'' tongologasy, tongolay, tongolonkova * ''[[Allophylus africanus]]'' * ''[[Allophylus trichodesmus]]'' <small>Radlkofer</small>. (Sanatrinamboa) (rm) * ''[[Aloe capitata]]'' <small>Baker</small> ** ''Aloe capitata'' var. ''cipolicola'' <small>H. Perr.</small> (Vahon'olona) (rm) * ''[[Aloe divaricata]]'' -- vahonandrano * ''[[Aloe macroclada]]'' <small>Baker</small>. -- kisaondra, lahimbahona, vahombe, <u>vahona</u>, vahonavahona * ''[[Aloe vaombe]]'' -- vahombe, vahombey * ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona * ''[[Alphonsea madagascariensis]]'' * ''[[Alpinia galanga]]'' * ''[[Alpinia zerumbet]]'' * ''[[Alstonia boonei]]'' * ''[[Alternanthera pungens]]'' * ''[[Alternanthera sessilis]]'' * ''[[Alysicarpus bupleurifolius]]'' <small>ADC.</small> -- fokolahy (rm) * ''[[Alysicarpus nummularifolius]]'' <small>ADC.</small> -- mangorodefona, vavonikena (rm) * ''[[Alysicarpus ovalifolius]]'' * ''[[Alysicarpus rugosus]]'' -- sarivary (jm) * ''Alysicarpus'' sp. -- fokovavy (rm) * ''Alysicarpus'' sp. -- tokambody (rm) * ''[[Alysicarpus vaginalis]]'' * ''[[Amanita tainaomby]]'' <small>R. Heim</small> -- olatainomby (rm) * ''[[Amaranthus dubius]]'' <small>Martius</small> -- kiatondrambohira (rm) * ''[[Amaranthus hybridus]]'' <small>Linné</small> -- anamena (rm) * ''[[Amaranthus spinosus]] --'' anampantsa, anampatsimondry, anampantsy, anampatsa, añampatsy, anapatrika, anapatsalahy, dasy, fatikao, felipatika, kimoaelahy, kimoaevavy, kimoelahy, sabotraboay, tsirapahe, tsirapahy * ''[[Amaranthus viridis]]'' * ''[[Ambavia gerrardii]]'' * ''[[Ambrosia artemisiifolia]]'' * ''[[Ambrosia maritima]]'' <small>DC (Damsissa)</small> * ''[[Ammi majus]]'' * ''[[Ammi visnaga]]'' * ''[[Amygadalus persica]]'' <small>Linné.</small> -- paiso (rm) * ''[[Anacardium occidentale]] --'' abiba, abibo, habiba, koroso, mabiba, mahabiba, [[mahabibo]], tabiba, voambarika * ''[[Anacolosa pervilleana]]'' * ''[[Anagallis tenuicaulis]]'' <small>Baker.</small> -- tsangamanitramparihy (rm) * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' <small>Merrill</small> -- fandra, <u>mananasy</u>, satra. * ''[[Andrographis paniculata]]'' * ''[[Andropogon gayanus]]'' * ''[[Andropogon schoenanthus]]'' <small>Linné</small> -- veromanitra (rm) * ''[[Androya decaryi]]'' * ''[[Angraecum sesquipedale]]'' * ''[[Angraecum]]'' sp. -- valily vavy (rm) * ''[[Anisopappus chinensis]]'' * ''[[Anisotes madagascariensis]]'' * ''[[Annona muricata]]'' * ''[[Annona squamosa]]'' * ''[[Anthemis nobilis]]'' <small>Linné</small> -- camomille (rm) * ''[[Antherotoma naudini]]'' <small>Hooker fils.</small> -- kimamimamitamabina (rm) * ''[[Anthocleista rhizophoroides]]'' <small>Baker</small>. -- ndanidemy (rm) * ''[[Anthospermum antsirabense]]'' <small>A.M. Homolle.</small> -- ahipoza (rm) * ''[[Anthospermum eminense]]'' <small>Baker.</small> -- alamiainga (rm) * ''[[Antidesma madagascariense]]'' -- baronala, taindalitra, varana, varona * ''[[Antidesma petiolare]]'' <small>Tulas.</small> -- voavony (rm) * ''[[Aphloia theiformis]]'' <small>Bennet</small> ''--'' <u>voafotsy</u>, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana, miaramanana, ravimboafotsy * ''[[Apodytes dimidiata]]'' * ''[[Aponogeton madagascariensis]]'' * ''[[Arachis hypogaea]]'' <small>Linné</small>. -- voanjo (rm) * ''[[Ardisia fuscopilosa]]'' <small>Baker</small>. -- hazotohobavy (rm) * ''[[Argemone mexicana]]'' -- fantsimboay, betakoa * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lamarck</small> (Sovy) * ''[[Aristolochia albida]]'' -- arova, fonetoangana, horovy, kita, rovy, sovy, titongana, titonganalika, totonga, tovimpatrana, voatotongana (jm) * ''[[Aristolochia petersiana]]'' * ''[[Artabotrys hexapetalus]]'' * ''[[Artemisia afra]]'' * ''[[Artemisia annua]]'' -- * ''[[Artemisia vulgaris]]'' * ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' -- ampalibe * ''[[Asclepia curassavica]]'' <small>Linné</small> (Fanoromena II) (rm) * ''[[Asparagus africanus]]'' * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>Baker.</small> (Ahitsifantatra) (rm) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>Bojer.</small> (Roimboalavo) (rm) * ''[[Aspilia africana]]'' * ''[[Aspilia bojeri]]'' <small>DC</small> (Ampalimbohitra) (rm) * ''[[Asplenium]]'' (sensu stricto) (Tsipalo) (rm) * ''[[Aster bakerianus]]'' * ''[[Aster perrieri]]'' * ''[[Asystasia gangetica]]'' * ''[[Athania brownii]]'' <small>Hochr</small> (Ramiary II, Ramizengy) (rm) * ''[[Athrixia debilis]]'' <small>DC</small> (Anjavidy lahy) (rm) * ''[[Athyrium filix-femina]]'' * ''[[Averrhoa carambola]]'' * ''[[Avicennia marina]] -''- afiafy, hafiafy, harongampanihy, honko, honkofotsy, honkolahy, mantsintay, mosotro (jm) * ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' -- nimo * ''[[Azima tetracantha]]'' -- fantsikandilany, filofilo, goramaky, goranaky, tsingilofilo * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Abelmoschus]] - [[Abrus]] - [[Abutilon]] - [[Acacia]] - [[Acalypha]] - [[Acanthopale]] - [[Acanthospermum]] - [[Acanthus]] - [[Achyranthes]] - [[Acmella]] - [[Acridocarpus]] - [[Adansonia]] - [[Adenanthera]] - [[Adenia]] - [[Adenium]] - [[Adiantum]] - [[Adina (antokon-javamaniry)|Adina]] - [[Aerva]] - [[Aeschynomene]] - [[Aframomum]] - [[Afzelia]] - [[Agauria]] - [[Agave]] - [[Agelaea]] - [[Ageratum]] - [[Aidia]] - [[Alangium]] - [[Albizia]] - [[Albuca]] - [[Alchemilla]] - [[Aleurites]] - [[Allamanda]] - [[Allium]] - [[Allophylus]] - [[Aloe]] - [[Alphonsea]] - [[Alpinia]] - [[Alstonia]] - [[Alternanthera]] - [[Alysicarpus]] - [[Amanita]] - [[Amaranthus]] - [[Ambavia]] - [[Ambrosia]] - [[Ammi]] - [[Amygadalus]] - [[Anacardium]] - [[Anacolosa]] - [[Anagallis]] - [[Ananas]] - [[Andrographis]] - [[Andropogon]] - [[Androya]] - [[Angraecum]] - [[Anisopappus]] - [[Anisotes]] - [[Annona]] - [[Anthemis]] - [[Antherotoma]] - [[Anthocleista]] - [[Anthospermum]] - [[Antidesma]] - [[Aphloia]] - [[Apodytes]] - [[Aponogeton]] - [[Arachis]] - [[Ardisia]] - [[Argemone]] - [[Aristolochia]] - [[Artabotrys]] - [[Artemisia]] - [[Artocarpus]] - [[Asclepia]] - [[Asparagus]] - [[Aspilia]] - [[Asplenium]] - [[Aster]] - [[Asystasia]] - [[Athania]] - [[Athrixia]] - [[Athyrium]] - [[Averrhoa]] - [[Avicennia]] - [[Azadirachta]] - [[Azima]]'' === B === [[Sary:Brugmansia arborea 11.jpg|vignette|310x310px|Felandakolosy (''[[Brugmansia arborea]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Bacopa monnieri]]'' * [[Bakerella clavata|''Bakerella clavata'' subsp. ''baronii''.]] (← ''[[Bakerella baronii]]'' <small>Baker.</small>) -- ranotambina, tongovelona, velofify, velomiato, velomihanto, velomihato (Tongoalahy) (rm) * ''[[Balanites madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa vulgaris]]'' * ''[[Baphia madagascariensis]]'' * ''[[Barleria lupulina]]'' (← ''Barleria norbertii'') -- laingodroy * [[Barleria prionitis|''Barleria prionitis'' subsp. ''madagascariensis'']] <small>Benoist</small> (← ''[[Barleria madagascariensis]]'') -- rointsokina, roitsokena, roitsokina * ''[[Barleria prionitis]]'' <small>L.</small> (Rointsokina II) (rm) * ''[[Barringtonia asiatica]]'' <small>(L.) Kurz</small> (← ''Barringtonia butonica'') -- fosatra, fotabe, fotadrano, fotatra, fotibe, fotobe, fototra * ''[[Barringtonia racemosa]]'' -- mahondro, manondro * ''[[Basella alba]]'' * ''[[Baudouinia fluggeiformis]]'' * ''[[Baudouinia rouxevillei]]'' * ''[[Bauhinia grandidieri]]'' * ''[[Bauhinia hildebrandtii]]'' * ''[[Bauhinia madagascariensis]]'' * ''[[Bauhinia monandra]]'' * ''[[Bauhinia purpurea]]'' * ''[[Bauhinia variegata]]'' * ''[[Begonia lyallii]]'' * ''[[Begonia madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera pervilleana]]'' * ''[[Bidens pilosa]]'' <small>Linné</small> (Tsipolitra) (rm) * ''[[Biophytum sensitivum]]'' <small>(Linné) DC.</small> (Kifohafoha) (rm) * ''[[Bixa orellana]]'' * ''[[Blechnum tabulare]]'' <small>Thunberg Kuhn</small> (Tsipahonamalona) (rm) * ''[[Blepharis bojeriana]]'' * ''[[Blumea balsamifera]]'' * ''[[Blumea lacera]]'' * ''[[Blumea madagascariensis]]'' * ''[[Blumea mollis]]'' * ''[[Boerhavia coccinea]]'' * ''[[Boerhavia diffusa]]'' * ''[[Boerhavia repens]]'' * ''[[Bolbitis madagascariensis]]'' * ''[[Bonamia madagascariensis]]'' * ''[[Borassus madagascariensis]]'' * ''[[Borreria verticillata]]'' * ''[[Boscia madagascariensis]]'' * ''[[Boswellia madagascariensis]]'' * ''[[Brachylaena merana]]'' * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> (Peha) (rm) * ''[[Brachylaena ramiflora]]'' <small>(DC) H. Humbert</small> ''--'' <u>hazotokana</u>, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona * ''[[Breonadia salicina]]'' (← ''Adina microcephala'') * ''[[Brewiera]] sp.'' (Ovinandrongo) (rm) * ''[[Brexia madagascariensis]]'' * ''[[Brexia pluriflora]]'' * ''[[Bridelia madagascariensis]]'' * ''[[Bridelia micrantha]]'' * ''[[Bridelia pervilleana]]'' * ''[[Bridelia tulasneana]]'' * ''[[Brillantaisia madagascariensis]]'' * ''[[Brochoneura voury]]'' <small>Warburg.</small> (Raraha) (rm) * ''[[Brugmansia arborea]]'' -- datiroa, felandakolosy * ''Bryophyllum daigremontianum'' (→ ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'') * ''Bryophyllum delagoense'' (→ ''[[Kalanchoe delagoensis]]'') * ''Bryophyllum pinnatum'' (→ ''[[Kalanchoe pinnata]]'') * ''[[Buchnera hispida]]'' <small>Hamilt</small>. (Tamborokijoa) (rm) * ''[[Buchnera madagascariensis]]'' * ''[[Buddleja axillaris]]'' <small>Willd ex Roemer et Schultes.</small> -- fanotrokotro, longolongo, remandrevoka, remiandrivohoka, seva, sevafotsy, sevagasy, sevalahy (Seva Fotsy) (rm) * ''[[Buddleja fusca]]'' <small>Baker.</small> -- langalongo, longolongo, sefa, sevalahy (Seva Lahy) (rm) * ''[[Buddleja indica]] -''- randronakoho * ''[[Buddleja madagascariensis]]'' -- ramandravaka, seva, sevafotsy, sevalahy, toaka seva * ''[[Bulbophyllum madagascariense]]'' * ''[[Bulbostylis madagascariensis]]'' * ''[[Burasaia gracilis]]'' <small>Decaisne.</small> (Kotolahy) (rm) * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' <small>Duperit Thouars.</small> -- ambarakasa, ambarasaha, ambarasaka, ambora, amboramanitra, amborasaha, amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, alakamisy, vodihazo (rm) * ''[[Burmannia madagascariensis]]'' * ''[[Bursera madagascariensis]]'' * ''[[Buxus madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria melleri]]'' <small>Baker var. triloba J. Ar.</small> (Fanary) (rm) * ''[[Byttneria pervillei]]'' * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Bacopa]] - [[Bakerella]] - [[Balanites]] - [[Bambusa]] - [[Baphia]] - [[Barleria]] - [[Barringtonia]] - [[Basella]] - [[Baudouinia]] - [[Bauhinia]] - [[Begonia]] - [[Bertiera]] - [[Bidens]] - [[Biophytum]] - [[Bixa]] - [[Blechnum]] - [[Blepharis]] - [[Blumea]] - [[Boerhavia]] - [[Bolbitis]] - [[Bonamia]] - [[Borassus]] - [[Borreria]] - [[Boscia]] - [[Boswellia]] - [[Brachylaena]] - [[Breonadia]] - [[Brewiera]] - [[Brexia]] - [[Bridelia]] - [[Brillantaisia]] - [[Brochoneura]] - [[Brugmansia]] - [[Bryophyllum]] - [[Buchnera]] - [[Buddleja]] - [[Bulbophyllum]] - [[Bulbostylis]] - [[Burasaia]] - [[Burmannia]] - [[Bursera]] - [[Buxus]] - [[Byttneria]]'' === C === [[Sary:Katra de oranjia 01.jpg|vignette|209x209px|Fananomahery, katra, tsiafakomby, vatolalaka (''[[Caesalpinia bonduc]]'')]] [[Sary:Starr-120522-6135-Combretum coccineum-flowers-Iao Tropical Gardens of Maui-Maui (25116873056).jpg|vignette|208x208px|Halaitra, tamenaka (''[[Combretum coccineum]]'')]] [[Sary:Peacock Flower (Caesalpinia pulcherrima) 2.jpg|vignette|209x209px|''[[Caesalpinia pulcherrima]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Cabucala crassifolia'' <small>Pichon</small> (Hazotandroka) (rm) * ''Cabucala oblonga-ovata'' <small>Markgraff (Hentona)</small> * ''[[Cadaba virgata]]'' -- fandriandambo, hazomasina, irakoka, maintifo, tsiantsohilotsy, tsiariarianalotsy, tsiarinaliotsa * ''[[Caesalpinia bonduc]]'' L. -- fananomahery, katra, tsiafakomby, <u>tsirifota</u>, vatolalaka (jm) * ''Caesalpinia bonducella'' (Roxb) Fleming (Vatolalaka) (rm) * ''[[Caesalpinia pulcherrima]] --'' * ''Caesalpinia sepiaria'' Roxb (Tsiafakomby) (rm) * ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' <small>(L.) Millsp.</small> na ''Cajanus indicus'' <small>Spreng.</small> ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja (Ambiatry) (rm) * ''[[Calantica cerasifolia]]'' <small>Tul</small>. -- hazoambo, hazoambovavy, hazombato, silambinanto (Hazoambo) (rm) * ''[[Calliandra alternans]]'' <small>Bentham</small>. (Mandravasarotra I) (rm) * ''[[Calophyllum inophyllum]]'' Linné -- anganaro, foraha, forahabe, itakamaka, mafotra, takamaka, timbarika, tsindelo, <u>vintanina</u>, vintaninaberavina, voakoly, voakotry, voalavenona (rm) * ''[[Calophyllum madagascariensis]]'' * ''[[Calophyllum parviflorum]]'' <small>Baker</small> (Vintanina) (rm) * ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tulasne) Perrier de la Bathie</small> (Voatamenaka) (rm) * ''[[Calotropis gigantea]]'' * ''[[Cananga odorata]]'' -- ilañilañy * ''[[Canarium boivinii]]'' -- aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' (← ''Canarium madagascariensis'') ''--'' aramy, haramy, <u>ramy</u> ary tambazotse * ''[[Cannabis indica]]'' Linné (Rongony) (rm) * ''[[Canthium baxifolium]]'' (Baker) Cavaco. (Fantsikahitra) (rm) * ''[[Canthium erythroxyloides]]'' Baillon. (Ananamboa) (rm) * ''Canthium'' sp. (Farimay) (rm) * ''Canthium'' sp. (Voanananapaha lahy / vavy) (rm) * ''Caperonia sp.'' (Vahindambo) (rm) * ''[[Capsicum frutescens]]'' <small>L.</small> [Tsindrio ny [[Sakay (fanao sakafo)#Fitsaboana|eto]]] * ''[[Capsicum annuum]]'' <small>L.</small> (sakaipilo) (rm) [Tsindrio koa ny [[Sakay (fanao sakafo)#Fitsaboana|eto]]] * ''[[Cardiospermum halicacabum]]'' L. Boj. -- voafaria, kisangy, masontsokina, poakpoaka, riado, siramboalavo, tsipoapoaka, vahifamakientana II (rm) * ''[[Papay|Carica papaya]]'' L. ''--'' mapaza, papay, paza, voapaza, <u>voampazalahy</u> * ''[[Carissa edulis]] --'' taolana, voakandrina ** ''Carissa edulis'' var. ''subtrinervia'' (Fantsimbala) (rm) -- dipatika, fantsimbala, fantsinakoho, fantsy, fatsimbala, fatsinakoho, fatsitokoho, mokotrala, odi-fanampenana-ra, roifantaka, tambonana, velivato * ''Casearia nigrescens'' Tul. var. ''lucida'' (Hazonakoholahy) (rm) * ''Cassia alata'' Linné (→ ''[[Senna alata]]'') -- anjananjana * ''Cassia laevigata'' Willd (Taikakoho) (rm) * ''Cassia mimosoides'' Linné (Masina anio, Mendoravina) (rm) * ''[[Cassia occidentalis]]'' Sond (→ ''[[Senna occidentalis]]'') (Tsotsoranagatra) (rm) * ''[[Cassinopsis madagascariensis]]'' H. Bn. (Hazomafaitra) (rm) * ''[[Cassytha filiformis]]'' Linné. (Tsihiatofotra) (rm) * ''[[Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra, felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina * ''[[Catharanthus trichophyllus]]'' ** ''Catharanthus trichophyllus'' ''coriaceus'' (Bak) Pichon (Felanjirika) (rm) * ''[[Caucalis melanatha]]'' (Hoschter) Benth et Hook fils. (Tongotrandraka) (rm) * ''[[Cedrelopsis grevei]]'' Baillon. -- katafa, katrafaina, <u>katrafay</u>, katsafa, mampandry, mantora * ''[[Ceiba pentandra]]'' -- hazomorengy, kaboaka, kapoaka, kapôka, landahazobe, landihazobe, laoaty, moraingy, pamba, pemba, pembabe * ''[[Celosia trigyna]]'' L. (Velomitsotsorika) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' (L.) Urban, forma abreviata. (Talapetraka) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, talapetraka, viliantsahonantanety * ''[[Cephalanthus spathelliformis]]'' Baker. (Sidindranto) (rm) * ''[[Cerastinum africanum]]'' Oliv (Tsivahadrenikely) (rm) * ''[[Cerasus padus]]'' DC. (Paiso voaloboka) (rm) * ''[[Cereus]] sp.'' (Raketa) (rm) * ''[[Chadsia grevei]]'' -- amontilahy, monty, moty, tsivoninjao (jm) * ''[[Chapeliera madagascariensis]]'' AR. RH. (Ravimbolo) (rm) * ''[[Chassalia bojeri]]'' * ''[[Chassalia princei]]'' * ''[[Chenopodium ambrosioides]]'' Linné -- akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, <u>taimborontsiloza</u>, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona (rm, jm) * ''Chenopodium bonum henricum'' <small>Linné</small> (Takasimboloina) (rm) * ''[[Chenopodium murale]]'' Linné (Anambodihena) (rm) * ''[[Chlerodendron heretophyllum]]'' <small>R. Br.</small> (Fantsinakohoy) (rm) * ''[[Chromolaena odorata]]'' * ''[[Chrysanthellum indicum]]'' <small>Linné</small> (Trakambazimba) (rm) * ''[[Cineraria anampoza]]'' <small>Baker</small> (Anampoza) (rm) * ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' Linné. ''--'' <u>ravintsara</u>, ravitsara * ''[[Cinnamomum verum]]'' -- * ''[[Cinnamomum zeylanicum]]'' <small>Breyn</small>. -- andrembavinaveotra, hazokanelina, hazomanitra, kanelina, ravintsara * ''[[Cinnamosma fragrans]]'' <small>Baillon</small> -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, (Mandravasarotra II) (rm)motrobeantinena, saro * ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' -- * ''[[Cinnamosma madagascariensis]]'' -- sakaihazo, sakarivohazo, vahabahatra * ''[[Cissampelos pareira]]'' <small>Linné</small>. (Vahivoriavina) (rm) * ''[[Cissampelos perrieri]]'' <small>Diels</small>. (Vahimavo) (rm) * ''[[Cissampelos]]'' sp. (Ramilelatra) (rm) * ''[[Cissus quadrangularis]]'' * ''[[Citrulus lanatus]] --'' hetsihetsy, makatendry, tsikiry, voabe, voaketrihetry, voamanga, voanketsihetsy, voantsikiry, voasavy, voazavo (jm) * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' Swing. -- (Voasary makirana)angy, besenta, hangy * ''[[Citrus aurantium]]'' Linné. (''Citrus aurantium'' var. ) (Voatolongo) (rm) * ''[[Citrus hystrix]] -''- voangabe, voangibe * ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana * ''Citrus'' sp. (Voasary mandina) (rm) * ''[[Claoxylon bakerianum]]'' <small>Baillon</small> (Sitrakafavoa) * ''[[Cleistanthus boivinianus]] --'' tanatanampotsy * ''[[Cleistanthus madagascariensis]]'' * ''[[Cleistopholis madagascariensis]]'' * ''[[Clematis mauritiana]]'' <small>Lamarck.</small> (Farimaty) (rm) * ''[[Clematis trifida]]'' <small>Hook</small>. (Fotsivolomanoka) (rm) * ''[[Cleome gynandra]]'' * ''[[Cleome viscosa]]'' -- kiafafalahy (jm) * ''[[Clerodendrum hircinum]]'' ** ''Clerodendrum hircinum'' var. ''dentatum'' Moldenke. (Vanginamboa) (rm) *''[[Clerodendrum myricoides]]'' * ''[[Clerodendrum putre]]'' <small>Sch</small>. (Tsantsambaitra IV) (rm) * ''[[Clerodendrum pyrifolium]]'' <small>J.G. Baker.</small> (Vatoana) (rm) * ''[[Climatis mauritiana]]'' Lamarck. (Vahintseva) (rm) * ''[[Clitoria ternatea]]'' -- famehifary, vahintsikomba * ''[[Cnestis polyphylla]] -''- tokambahatra, tokambahatsa, tokambahitra, tokambahy, tongambahitsy, tongambiliotsio, tongombahiby, tsefaka, vahipika, voahento, voantsefaka, voapika, voasefaka, voasefakafotsy * ''[[Voanio|Cocos nucifera]]'' Linné ''-''- voanio * ''[[Coffea arabica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe gasy) (rm) * ''[[Coffea liberica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe Liberia) (rm) * ''[[Coleus aromaticus]]'' <small>Benth</small> (Ahibitsy) (rm) * ''[[Coleus bojeri]]'' <small>Baker</small> (Bororom-parihy) (rm) * ''[[Colocasia antiquorum]]'' <small>Sch</small> (Saonjo) (rm) * ''[[Colocasia esculenta]]'' ** ''[[Colocasia esculenta]]'' var. ''aquatilis'' (Saonjon-drano) * ''[[Combretum coccineum]]'' (← ''[[Quisqualis indica]]'') -- halaitra, tamenake (jm) * ''[[Combretum micrantum]]'' <small>G. Don</small> (Kankiliba) (rm) * ''[[Commelina benghalensis]]'' -- tsimativonoina * ''[[Commelina diffusa]]'' -- ahidimaño, tsimativonoina. * ''[[Commelina madagascariensis]]'' <small>Clarke</small> (Nifinankanga) (rm) * ''[[Commelina nudiflora]]'' <small>Linné</small> (Tsimativonoina) (rm) * ''[[Commiphora madagascariensis]]'' * ''[[Commiphora simplicifolia]]'' -- daro, fantsakatsa, fatsakatsa, mangory, sangatsy, sengatsy (jm) * ''[[Conyza aegyptiaca]]'' <small>Aiton (DC)</small> (Kelivoloina II) (rm) * ''[[Conyza garnieri]]'' <small>Klatt</small> (Miandramidrika) (rm) * ''[[Conyza hitella]]'' <small>A. de Candolle</small> (Dingandingantahalaka) (rm) * ''[[Cordia myxa]]'' -- lamotinalika, magora, <u>taindelokarana</u>, tsimiranjo (jm) * ''[[Cosmos bipinnatus]]'' <small>Linné</small> (Cosmos) (rm) * ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer</small> (Vandrika) (rm) * ''[[Crassocephalum bojeri]]'' <small>(DC) Robyns</small> (Kimalahona) (rm) * ''[[Crassocephalum rubens]]'' <small>(Jacquin) Sp Moore</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crassocephalum sarcobasis]]'' <small>DC</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crinum asiaticum]]'' <small>Roxb</small> (Tsitsaontsaona) (rm) * ''[[Crotalaria diosmaefolia]]'' <small>Bentham</small>. (Voatelinondry) (rm) * ''[[Crotalaria fulva]]'' <small>Roxberg</small>. * ''[[Crotalaria retusa]]'' <small>Linné</small> -- akondrojaza, akondrongolo, ambarivatrindolo, amberivatrindolo, <u>ambiatindolo</u>, ambiatrindolo, andriambavibe, bosy, diankazolahy, faliakoho, famonoakoho, hintsakintsaka, kinesakinesa, kinsakinsa, kitsakitsanakoho, kitsakitsanankizy, kitsakitsandomohina, mangakely, tsiakondroakondro, tsimembo, tsingirigiry, 116 voapika * ''[[Crotalaria saltiana]]'' <small>Andrew</small>. (Ambiatrimbohitra) (rm) * ''Crotalaria'' sp. (Hazongaga II) (rm) * ''[[Crotalaria striata]]'' <small>DC.</small> (Voakirintsana) (rm) * ''[[Crotalaria tenuis]]'' <small>Baker</small>. (Foko) (rm) * ''[[Crotalaria xanthoclada]]'' <small>Bojer</small>. (Maitsoririnina I) (rm) * ''[[Croton catatii]]'' <small>Baillon</small>. (Andriambolafotsy) (rm) * ''[[Croton dichogamus]]'' * ''[[Croton malgassicus]]'' * ''[[Croton noronhae]]'' -- andriambavifoty, anizety, fanafa, fotsiavadika, fotsiavady, kitimaroanaka, ndriambolafotsy * ''Croton sp.'' (Somorona hazo) (rm) * ''[[Croton stannaeum]]'' <small>Baillon</small> (Sily) (rm) * ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' (← ''Ravensara aromatica'') -- avozo, havozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara * ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> (← ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>) -- (Molaliambo) (rm) * ''[[Cryptostegia madagascariensis]]'' -- lombiro, lombiry (jm) * ''[[Cucurbita maxima]]'' Linné (Voatavo) (rm) * ''[[Cucumis melo|Cucurmis melo]]'' L. (Voatango vavy) (rm) * ''[[Cucurmis sativus]]'' L. (Voatango lahy) (rm) * ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' L. -- gingisy, gingiza, <u>tamotamo</u>, vaza, vogotany * ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- * ''[[Cussonia bojeri]]'' -- hazongoaika, hazotsara, tsiahilika, tsingila, tsingilo * ''[[Cussonia fraxinifolia]]'' <small>Baker</small> (Vatsilana) (rm) * ''[[Cussonia spicata]]'' * ''[[Cyanotis nodiflora]]'' <small>Kunt</small> (Evonevona) (rm) * ''[[Cyathula cylindrica]]'' <small>(Bojer) Moquin</small> (Tangongona) (rm) * ''[[Cymbopogon citratus]]'' -- veromanitra, fantakamanitra, fatakamanitra, fiahana, fiehana, verofehana, verofehina, veromafaika. * ''[[Cymbopogon nardus]]'' * ''[[Cynanchum andrigitrense]]'' <small>Choux</small> (Vahinato) (rm) * ''[[Cynara scolimus]]'' <small>L.</small> (Artichaut) (rm) * ''[[Cynodon dactylon]]'' <small>Pers</small> -- arampandrotra, arapandrotra, fandrahana, fandropalana, fandrotrarana, fandrotsana, firifiry, <u>horomainty</u>, kidesy, kidresy, kindrese, kindresy, ladintrambo, rampadrotsa, rapandrotra, vahitsitafitahady, vandrahana, volonaondry, volotsaka * ''[[Cynoglossum rochelia]]'' <small>DC</small> (Anamaoty) (rm) * ''[[Cyperus articulatus]]'' Linné -- bitono, <u>mita</u>, mito, moita, tsimitamita, vondoha * ''[[Cyperus compactus]]'' Lamarck (Fitohizam-balala) (rm) * ''[[Cyperus distans]]'' L.F. (Kirindrambohitra II) (rm) * ''[[Cyperus esculentus]]'' -- karekika, karepoka * ''[[Cyperus madagascariensis]]'' Roemer et Schultze (Vendramparihy, Zozoro) (rm) * ''[[Cyperus rotundus]]'' * ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (Baker) Descoings -- famakientana, <u>vahy famakientana</u> * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Cabucala]] - [[Cadaba]] - [[Caesalpinia]] - [[Cajanus]] - [[Calantica]] - [[Calliandra]] - [[Calophyllum]] - [[Calopyxis]] - [[Calotropis]] - [[Cananga]] - [[Canarium]] - [[Cannabis]] - [[Canthium]] - [[Caperonia]] - [[Capsicum]] - [[Cardiospermum]] - [[Carica]] - [[Carissa]] - [[Casearia]] - [[Cassia]] - [[Cassinopsis]] - [[Cassytha]] - [[Catharanthus]] - [[Caucalis]] - [[Cedrelopsis]] - [[Ceiba]] - [[Celosia]] - [[Centella]] - [[Cephalanthus]] - [[Cerastinum]] - [[Cerasus]] - [[Cereus]] - [[Chadsia]] - [[Chapeliera]] - [[Chassalia]] - [[Chenopodium]] - [[Chlerodendron]] - [[Chromolaena]] - [[Chrysanthellum]] - [[Cineraria]] - [[Cinnamomum]] - [[Cinnamosma]] - [[Cissampelos]] - [[Cissus]] - [[Citrulus]] - [[Citrus]] - [[Claoxylon]] - [[Cleistanthus]] - [[Cleistopholis]] - [[Clematis]] - [[Cleome]] - [[Clerodendrum]] - [[Climatis]] - [[Clitoria]] - [[Cnestis]] - [[Cocos]] - [[Coffea]] - [[Coleus]] - [[Colocasia]] - [[Combretum]] - [[Commelina]] - [[Commiphora]] - [[Conyza]] - [[Cordia]] - [[Cosmos]] - [[Craspidospermum]] - [[Crassocephalum]] - [[Crinum]] - [[Crotalaria]] - [[Croton]] - [[Cryptocarya]] - [[Cryptostegia]] - [[Cucurbita]] - [[Cucurmis]] - [[Curcuma]] - [[Cussonia]] - [[Cyanotis]] - [[Cyathula]] - [[Cymbopogon]] - [[Cymbopogon]] - [[Cynanchum]] - [[Cynara]] - [[Cynodon]] - [[Cynoglossum]] - [[Cyperus]] - [[Cyphostemma]]'' === D === [[Sary:Datura innoxia Mill. flower, buds and foliage.jpg|vignette|278x278px|Kinakoho, ramiarana, ramiary (''[[Datura innoxia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Dactyloctenium aegypticum'' (Linné) P. Beauv (Ahitrombilahy) * ''Dalbergia purpurascens'' Baillon. (Hitsika). * ''Dalbergia'' sp. (Lanary). * ''Dalechampia clematidifolia'' Bojer (Teloravina) * ''Danais cernua'' Baker. (Bongontany) * ''Danais volubilis'' Baker. (Bongon-drano) * ''[[Datura alba]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) * ''Datura arborea'' Linné. (→ ''[[Brugmansia arborea]]'') * ''[[Datura innoxia]]'' (na ''Dature inoxia'') ''--'' (jm) * ''[[Datura tatula]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) -- kirary, ramiarana, voandramiary (jm) * ''[[Desmodium cajanifolium]]''. (Olana). * ''[[Desmodium canum]]'' SCHI et THEL. (Tsilavondrivotra). * ''[[Desmodium lasiocarpum]]'' Decaryi. (Lambohenjana). * ''[[Desmodium salicifolium]]'' DC. (Voapidrano). * ''[[Desmodium triflorum]]'' DC. (Voapibohitra). * ''[[Dianella ensifolia]]'' (L.) Redouté. (Kivondrombohitra) * ''Dichaetanthera cordifolia'' Baker. (Voatrotraka) * ''Dichaetanthera'' sp. (Hidina) * ''Dichapetalum chlorinum'' (Tul) Engler. (Voambahimazana) * ''Dichondra repens'' Forst (Telafoetra) * ''Dichrocephala latifolia'' DC (Ahibihidrina) * ''[[Dicoma incarna]]'' -- peha * ''Dicoryphe viticoides'' Baker (Tsitsihina) * ''[[Didierea madagascariensis]]'' -- sohongy, sogno, sogny, sony, soribarika (jm) * ''Didrostachys tenuifolia'' Benth. (Famahatra) * ''Didrostachys tenuifolia'' Bentham. (Roimainty II) * ''Dilobeia thouarsii'' R. et S. (Ramandriana) * ''Diodia sarmentosa'' Sweet. (Leiamenarana) * ''[[Dioscorea macabiha]]'' Jumelle et Perrier (Babangy) * ''[[Dioscorea oviala]]'' Baker (Oviala) * ''Diospyros sp.'' (Hazondriana) * ''Dodonaea madagascariensis'' Radlkofer. (Tsitoavana) * ''Dombeya'' sp. (Fimpona) * ''Dombeya'' sp. (Satrikoefamaratra) * ''[[Dracaena reflexa]]'' Baker. (Tavola) * ''Dracaena'' sp. (Hasina madinidravina) * ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' * ''[[Drosera ramanitacea]]'' Burchell. -- kimatanandro, mahatanando, <u>mahatanandomena</u> * ''Drymaria cordata'' Willd (Anantarika) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Dactyloctenium]] - [[Dalbergia]] - [[Dalechampia]] - [[Danais]] - [[Datura]] - [[Desmodium]] - [[Dianella]] - [[Dichaetanthera]] - [[Dichapetalum]] - [[Dichondra]] - [[Dichrocephala]] - [[Dicoma]] - [[Dicoryphe]] - [[Didierea]] - [[Didrostachys]] - [[Dilobeia]] - [[Diodia]] - [[Dioscorea]] - [[Diospyros]] - [[Dodonaea]] - [[Dombeya]] - [[Dracaena]] - [[Drosera]] - [[Drymaria]]'' === E === [[Sary:Eucalyptus amygdalina flower buds.jpg|vignette|276x276px| Kininina (''[[Eucalyptus amygdalina]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Elaeodendron sp.'' (Hazondrano II et III) * ''[[Elaeodendron oliganthum]]'' Baker (Fanazava I) * ''[[Eleonorus tristis]]'' Hackel (Ahitsoritra) * ''Elephantus scaper'' L. (Tambakotambako) * ''Embelia concinna'' Baker. (Takasina) * ''Embelia nummulariofolia'' Baker. (Tanterakala Vavy) * ''Embelia obovata'' Mez. (Tanterakala) * ''Embelia pyrifolia'' Wild. (Tanterakala Lahy) * ''Emilia bathiaei'' H. Humbert (Anamananajary) * ''Emilia citrina'' DC (Tsiontsiona) * ''Emilia graminea'' DC (Anantahalaka II) * ''[[Entada abyssinica]]'' (Vahikarabo) * ''[[Entada chrysostachys]]'' (Sweet) Drake. (Fano) * ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana * ''Epallage anemonifolia'' DC (Anjavidy vavy) * ''Epallage dentata'' DC (Mafaitraty) * ''Equisetum rainosissimum'' Desf. (Kitohitohy) * ''Erigeron naudinii'' Bonnier (Aferontanimbohira madinika, Ahibahiny) * ''[[Eriobotrya japonica]]'' Lindl. (Bibasy) * ''Eriocaulon bifistulozum'' von Heurck (Kisangandrano vavy) * ''Eriosema procumbens'' Benth. (Fokondantra). * ''Erythroxylum discolor'' Bojer. (Taimboalavo) * ''Erythroxylum ferrugineum'' Cav. (Malaimbovony) * ''Erythroxylum gerardii'' Baker (Fanjoana) * ''Eucalyptus'' sp. (Kininimboasary) * ''Eucalyptus'' spp. -- kininina * ''Eugenia aromatica'' Linné. (→ ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'') (Jirofo) * ''Eugenia cyclophylla'' <small>Baker.</small> (→ ''[[Syzygium revolutum]]'' <small>(Wight) Walp.</small>) -- Voaoriory). * ''Eugenia jambolana'' L. (→ ''[[Syzygium cumini]]'' <small>(L.) Skeels.</small>) -- rotra, <u>robazaha</u>, rotrambazaha, rotravazaha, varotra * ''Eugenia phillyreaefolia'' <small>Baker</small> (→ ''[[Syzygium phillyreifolium]]'' <small>(Baker) Labat & G. E. Schatz</small>) -- (Rotra) * ''Eulalia villosa'' <small>(Thunb) Nees</small> (Mafáibaratra) * ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Euphorbia (section Tithymalus) emirnense'' Baker. (Fanovony) * ''[[Euphorbia hirta]]'' Linné -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, <u>zanraobera</u> (Jean Robert II) * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' -- betondro, famata, famatabetondro (jm) * ''[[Euphorbia prostrata]]'' -- kimenamena (jm) * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, lokofamata, mosotse (jm) * [[Euphorbia thymifolia|''Euphorbia'' ''thymifolia'']] Linné (Jean Robert I) * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' -- famata, laro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' (← ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'') -- bôridira (jm) * ''Euphorbia tulasneana'' Baillon. (Harina) * ''Evodia madagascariensis'' Baker. (Ampody madinika) * ''Evonymus elaeodendroides'' Loesener (Rangy) * ''Exacum quinquenervium'' Grisebach (Aferontany hazo) * ''Exacum tsimihety'' H. Humbert (Betarosa) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Elaeodendron]] - [[Eleonorus]] - [[Elephantus]] - [[Embelia]] - [[Emilia (zavamaniry)|Emilia]] - [[Entada]] - [[Enterospermum]] - [[Epallage]] - [[Equisetum]] - [[Erigeron]] - [[Eriobotrya]] - [[Eriocaulon]] - [[Eriosema]] - [[Erythroxylum]] - [[Eucalyptus]] - [[Eugenia]] - [[Eulalia]] - [[Eulophia]] - [[Euphorbia]] - [[Evodia]] - [[Evonymus]] - [[Exacum]]'' === F === [[Sary:Flacourtia indica fruit in Hyderabad W IMG 7482.jpg|vignette|224x224px|Jingôma, lamontiala, lamonty, lamotsy, lamoty, ramontsy (''[[Flacourtia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Faureo forficuliflora'' Baker. (Hazombaroa) * ''[[Fernandoa madagacrariensis]]'' -- somontsohy (jm) * ''[[Ficus apodocephale]]'' Baker. (Voarabe). * ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voara, voarabe * ''Ficus megapoda'' Baker (→''[[Ficus polita]]'') (Aviavy, ''Mananona'') * ''[[Ficus melleri]]'' Baker. (Nonoka Beravina) * ''Ficus polyphlebia'' Baker. (Fompohona) * ''Ficus pyrifolia'' Lam. (Nonoka madinidravina) * ''[[Ficus sakalavarum]]'' -- adabo, adabobe, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, dabolatsaka (jm) * ''Ficus soroceoides'' Baker. (Ampaly) * [[Ficus trichopoda|''Ficus'' ''trichopoda'']] Baker. (Aviavy) * ''[[Flacourtia indica]]'' (← ''Flacourtia ramontchi'' l'Hérit.) -- hazombavy, jingôma, lamoty, ramontsy, tsingoma, tsongoma, voalamoty, voatronaka, voavoa (jm) * ''Flagellaria indica'' L. (Vahipika) * ''Floscopa glomeraia'' Hasskarl (Mahaleomitatao) * ''[[Flueggea virosa]]'' (← ''Flueggea microcarpa'') -- atsikana, fantsikakolahy, kotika, kotikana, patikahoko, teto, voafotsikotikana (jm) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Faureo]] - [[Fernandoa]] - [[Ficus]] - [[Flacourtia]] - [[Flagellaria]] - [[Floscopa]] - [[Flueggea]]'' === G === [[Sary:Gossypium herbaceum 004.JPG|vignette|276x276px|Hasikitoky (''[[Gossypium herbaceum]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Geisoriza bojeri]]'' Baker (Tongolombato II) * ''[[Geranium simense]]'' Hochstetter (Mahatanandofotsy II) * ''[[Gerbera elliptica]]'' Humbert (Fotsiavadika, Kelivoloina I) * ''[[Gerbera hypochaeridoides]]'' Baker (Marovatra) * ''[[Gladiolus garniera]]'' Klatt (Kisesidahy) * ''[[Glochidion oreichtitum]]'' J. Leand. (Ahidratsy) * ''Gnaphalium luteo album'' L. (Ahipotsy II) * ''[[Gnidia danguyana]]'' Leandri. (Avoha) * ''[[Gomphocarpus cornutus]]'' Decaisne (Fanory) * ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena * ''[[Gossypium herbaceum]]'' -- hasikitoky, landihazo (jm) * ''[[Grewia lavalanensis]]'' H. Bn. (Saily). * ''Grewia'' sp. (Mandrianketra) * ''Gunnera perpansa'' L. (Tangina) * ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' -- [[ambiaty]] * ''[[Gymnosporia commiphoroides]]'' H. Perr (Roitsokina) * ''[[Gymnosporia divaricata]]'' Baker (Fantsimbala II) * ''[[Gymnosporia linearis]]'' (Linné fils) Loesener (Tsingilofilo) (jm) * ''[[Gymnosporia trigyna]]'' (Lamarck) Baker (Volanany) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Geisoriza]] - [[Geranium]] - [[Gerbera]] - [[Gladiolus]] - [[Glochidion]] - [[Gnaphalium]] - [[Gnidia]] - [[Gomphocarpus]] - [[Gossypium]] - [[Grewia]] - [[Gunnera]] - [[Gymnanthemum]] - [[Gymnosporia]]'' === H === [[Sary:Hypoxis angustifolia MS 3546.jpg|vignette|315x315px|Saonjonimpanaraka (''[[Hypoxis angustifolia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Halleria ligustrifolia'' Baker. (Sesesoy) * ''Hartogiopsis trilobocarpa'' H. Perr (Befaroraotra) * ''[[Harungana madagascariensis]]'' (← ''Haronga madagascariensis'' Choisy) -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, <u>harongana</u>, miangaroka * ''Helichrysum abbayesei'' Humbert (Ahitrandriana vavy) * ''Helichrysum cordifolium'' DC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum delicatissimum'' Humbert (Ahitrandriana lahy, Sesinkondana) * ''Helichrysum faradifani'' Scott Ellicot (Ahibalala) * ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' Humbert -- rambazina, rambiasina, <u>rambiazina</u> * ''Helichrysum hypnoides'' Viguier et Humbert (Tsantsambaitra III) * ''Helichrysum indutum'' Humbert (Ahipotsy I) * ''Helichrysum microcephalum'' ADC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum plantago'' ADC (Soatsamay) * ''Helichrysum rusillonii'' Hochreutiner (Ahibalala) * ''Helichrysum selaginifolium'' Vig et Humbert (Sava) * ''Helichrysum sp.'' (Tsantsambaitra II) * ''Helichrysum subumbellatum'' H. Humbert (Kijanonovoy) * ''Helichrysum viguieri'' et ''ambositrense'' H. Humbert (Maimboakondro) * ''Hibiscus caerulescens'' H. Bn. (Hafotsokina I) * ''Hibiscus diversifolius'' Jacquin. (Roimainty) * ''Hieracium capense'' Linné (Anantahalaka I) * ''Hieracium madagascariensis'' DC (Kiramborambo) * ''Homalium axillare'' (Lamarck) Bentham (Hazombato) * ''Homalium oppositofolium'' Baillon (Tavolo rano) * ''Hydrocotyle bonariensis'' Lam. (Kiatondra fotsy) * ''Hydrocotyle hirta'' R. Br. ex A. Richard. (Viliabetsahona). * ''Hydrocotyle ranunculoides'' Linné fils. (Telafoetrandrano) * ''Hydrostachys goudotiana'' A. Juss. (Mandriandrano) * ''[[Hylocereus triangularis]]'' Britt (Tsiloteloriana) * ''Hyparrhonia rufa'' Stapf. (Veroferana) * ''Hypericum japonicum'' Thunb (Famalhaihaihana lahy) ** ''Hypericum japonicum'' var ''crispum'' Thunb (Betoerana) * ''Hypericum lalandii'' Choisy (Kianikanika) * ''[[Hyphaene coriacea]]'' -- babangy, lohakoko, lokoko, satra (jm) * ''Hypoestes calaminthoides'' Baker (Sarikimalaho I) * ''[[Hypoxis angustifolia]]'' Lamarck (Saonjonimpanaraka) * ''[[Hyptis pectinata]]'' Poiteau (Afolava) * ''Hyptis spicigera'' Bojer (Afolava antahalaka) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Halleria]] - [[Hartogiopsis]] - [[Harungana]] - [[Helichrysum]] - [[Hibiscus]] - [[Hieracium]] - [[Homalium]] - [[Hydrocotyle]] - [[Hydrostachys]] - [[Hylocereus]] - [[Hyparrhonia]] - [[Hypericum]] - [[Hyphaene]] - [[Hypoestes]] - [[Hypoxis]] - [[Hyptis]]'' === I === [[Sary:Ilex mitis - Cape Holly tree - berries detail 3.JPG|vignette|243x243px|Kamasina, lampivato, lapivahatra, nofotrakoho, tsialefitra, tsimidretsa, valolahy (''[[Ilex mitis]]'')]] [[Sary:Imperata cylindrica - Cogon grass.jpg|vignette|242x242px|Antsoro, fehana, saingona, tenina (''[[Imperata cylindrica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Ichnocarpus frutescens'' * ''[[Ilex mitis]] --'' hazondrano, kamasina, lampivahitry, lampivato, lapivahatra, manofotrakoho, monofotrakoho, nofotrakoho, talate, timpantrozona, tsialefitra, tsimendretsa, tsimidretra, tsimidretsa, tsimitety, tsimitretra, valolahy * ''Ilysanthes rotundifolia'' L. (Voanjomanga madinika an-tanety). * ''Impatiens firmula'' Baker (Silamoridrano) * ''Impatiens sp.'' (Kivolavola, Volavolanandrongo) * ''[[Imperata cylindrica]]'' Beauv -- antsoro, fakatenina, fehana, manevika, saingona, <u>tenina</u>, tenona, tsevoka (jm) * ''[[Indigofera arrecta]] Hochstetter'' ''--'' <u>aika</u>, engitra * ''Indigofera bojeri'' Baker. (Kijanolambala). * ''Indigofera glabra'' Linné. (Aika lahy). * ''Indigofera leucoclada'' Baker. (Fisatendro). * ''Indigofera mimosella'' Baillon. (Kiotsiotsiotany Lahy). * ''Indigofera pedunculata'' Baker. (Aika mena). * ''Indigofera'' sp. (Maitsokely). * ''[[Indigofera spicata]]'' * ''Indigofera stenossepala'' Baker. (Kiotsiotsiotany Vavy). * ''[[Indigofera suffruticosa]] -''- aika, engitra, hengitra * ''[[Indigofera tinctoria]]'' -- aika, angitra, engitra, fangira, fatotra, hengitra, kitsakitsa, lefitra, netsy, tapisakondry * ''Indigofora'' ''bojeri'' Baker (Kijanom-balala) * ''Inula perrieri'' Humbert Matfeld (Lelanomby) * ''[[Ipomoea aquatica]] --'' antarika * ''[[Ipomoea batatas]]'' Lam. -- <u>vomanga</u>, bageda, bokala (jm) * ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (Vahindranavavy) * ''Ipomoea desmophylla'' Choisy (Kifolona) * ''Ipomoea medium'' Choisy (Vanjitra) * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' L. ''--'' lalanda, lalandandriaka, lalandana * ''Iresine herbstii'' (= ''Iresine diffusa'' f. ''herbstii'') * ''Iresine lindenii'' Hook (Belohalika) * ''[[Isolona madagascariensis]]'' -- ambary, kililo, ombary, ombavy, roimbary, roimbavy * ''[[Ixora coccinea]]'' <small>L.</small> * ''[[Ixora hookeri]]'' <small>(Oudem.) Bremek.</small> * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Ichnocarpus]] - [[Ilex]] - [[Ilysanthes]] - [[Impatiens]] - [[Imperata]] - [[Indigofera]] - [[Inula]] - [[Ipomoea]] - [[Iresine]] - [[Isolona]] - [[Ixora]]'' === J === [[Sary:Jatropha curcas at thenmala 2014 (1).jpg|vignette|Kimampotsy, kizika, salabo, savoa, tanantanambazaha, tanatanampotsy, voanongo ([[Savoa|Jatropha curcas]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'' L. (Kinanomena) -- boy, ditin-kinana, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo, voanongo (jm) * ''[[Jussiaea repens]]'' Linné. (Kiatondra) * ''[[Justicia tenella]]'' T. Anders (Solidandrano) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Jatropha]] - [[Jussiaea]] - [[Justicia]]'' === K === [[Sary:Kalanchoe prolifera 2019-12-13 6175.jpg|vignette|249x249px|Sodifafana (''[[Kalanchoe prolifera]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'' (← ''Bryophyllum daigremontianum'') * ''[[Kalanchoe delagoensis]]'' (← ''Bryophyllum delagoense'') * ''[[Kalanchoe eriophylla]]'' <small>Hilsenb. & Boj. ex Tul.</small> -- kimavo, kimavokarana, rengirengy, sofinapaha. * ''[[Kalanchoe grandidieri]] -''- isaka, <u>lalampobohitsa</u>, mongy, sofisofy * ''[[Kalanchoe laxiflora]]'' <small>Baker</small> -- kilenga * ''[[Kalanchoe orgyalis]]'' <small>Baker</small> -- <u>toarenihazo</u> * ''Kalanchoe pannosa'' <small>Baker</small> (→ ''[[Kalanchoe eriophylla]]'') -- <u>rengirengy</u> * ''[[Kalanchoe pinnata]]'' (←''Bryophyllum pinnatum'') * ''[[Kalanchoe prolifera]]'' <small>R. Hamet</small> -- sodifafana * ''[[Kaliphora madagascariensis]]'' Hook fils. (Ranendo) * ''[[Keraudrenia macrantha]]'' (H. Bn) J. Arines. (Siandahy). * ''[[Kostletzkya adoensis]]'' (A. Rich) Mast. (Kotose) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Kalanchoe]] - [[Kaliphora]] - [[Keraudrenia]] - [[Kostletzkya]]'' === L === [[Sary:LantanaFlowerLeaves.jpg|vignette|Radriaka, tainakoho, taindelontsinoa (''[[Lantana camara]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Labramia costata'' (Hartog) Aubréville. (Votodingana). * ''[[Lactuca indica]]'' L. (Beroberoka) * ''Lagarosiphon madagascariensis'' Caspary (Kisangandrano) * ''[[Lagenaria siceraria]]'' (Molina) Standley (Voatavo Giga) * ''Laggera alata'' Linné (Arasoy) * ''[[Lantana camara]]'' Linné.-- radredreka, <u>radriaka</u>, riadriatra, tainakoho, taindelontsinoa (jm) * ''Laportea amberana'' (Baker) Leandri. (Ambera) * ''Lasiosiphon decaryi''. (Hazomalafana). * ''Lasiosiphon perrieri'' Leandri. (Avohambohitra) ; * ''Lathraeocarpa acicularis'' Bremeka mp. (Tsimarofy) * ''Laurembergia madagascariensis'' Schindler (Kalabotretra lahy) * ''Laurembergia veronicifolia'' (Bory) Schindler (Kiatondra mena) * ''Lautembergia ankafinensis'' Baillon Pax et Hoff (Kinanafotsy) * ''Lautembergia sp.'' (Karambito Vavy) * ''Lebeckia retamoides'' Baker. (Rongalahy). * ''Lemna paucicostata'' Linné. (Manotopotsy). * ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, <u>lanjambola</u> * ''[[Leptadenia madagascariensis]]'' -- mojy, taratarika, tarikarika, taritarika, vaheronto, vahirano, vahironto, vahirontovavy (jm) * ''Leptolaena pauciflora'' Baker (Larokaitkana) * ''Linociera tropophylla'' Perrier de la Bathie. (Tsilambozana). * ''Lippia citriodora'' Linné. (Kinina Oliva) ; * ''Lissochilus plantagineus'' H. Perr. (Tongolombato I) * ''Lissochilus vaginatum'' n.n. = ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Lobelia filiformis'' Lamarck. (Kimangamanga). * ''Lophotocarpus guyanensis'' Michaux (Vilahy betsahona am-parihy) * ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser (Menariana) * ''Ludwigia abyssinica'' A. Richard. (Kiatondra lahy) * ''Ludwigia octovalvis'' (Jacquin) Raven. (Molalia) * ''Ludwigia octovalvis s. espèce sessiliflora'' (J.) Raven. (Voangindrano I). * ''Lycopodiella cernua'' (L.) Pichi Sermolli. (Tongotsokina). * ''Lycopodium clavatum'' Linné. (Tongotsokina) * ''[[Lygodium lanceolatum]]'' Desv. -- famatotrakanga, <u>fandrikakanga</u>, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito * ''Lysimachia rhumeriana'' Vatke. (Voahangindrano II) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Labramia]] - [[Lactuca]] - [[Lagarosiphon]] - [[Lagenaria]] - [[Laggera]] - [[Lantana]] - [[Laportea]] - [[Lasiosiphon]] - [[Lathraeocarpa]] - [[Laurembergia]] - [[Lebeckia]] - [[Lemna]] - [[Leonotis]] - [[Leptadenia]] - [[Linociera]] - [[Lippia]] - [[Lissochilus]] - [[Lobelia]] - [[Lophotocarpus]] - [[Loudetia]] - [[Ludwigia]] - [[Lycopodiella]] - [[Lygodium]] - [[Lysimachia]]'' === M === [[Sary:Melia azedarach 01433.jpg|vignette|Voandelaka (''[[Melia azedarach]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Macaranga cf alnifolia'' Baker (Mokanarana) * ''Macaranga cf echinocarpa'' Baker. (Fananimena) * ''Macaranga cuspidata'' Baillon. (Aposa) * ''Macaranga mongue'' Baillon (Mongy) * ''Macaranga ribesioides'' Baker var. ''longifolia'' Leandri (Karambito I) * ''Macaranga sphaerophylla'' Baker (Mongofasina) * ''[[Maerua filiformis]]'' Drake -- akaonala, akohonala, sarifilao, sasavalahy, solenty, soletry, soletsy, somanga, somangileta, somangy, tohiravina, tsimangy (jm) * ''Maesa trichophlebie'' Baker. (Voarafy). * ''Malva verticillata'' Linné. (Miakany) * ''[[Mangifera indica]]'' L. -- borabe, enbe, kitamoamoa, maitsoantitra, <u>manga</u> * ''[[Manihot esculenta]]'' (na ''Manihot utilissima'' Pohl.) -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo * ''Marattia microcarpa'' Mett. (Tsipaho II). * ''Marchantia sp.'' (Vahohotany) * ''Mariscus sp.'' (Kirindrambohitra I) * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio (jm) * ''Mascarenhasia arborescens'' DC var. ''geayi'' (Costantin et Dubois) Boiteau (Kidroa) * ''[[Mascarenhasia lisianthiflora]]'' (Bojer) ADC -- angalora, barabanja, befaroraotra II, gidroa, gidroala, gidroanala, gidroandrano, gidronosy, godroa, godroala, godroanala, hazompika, kidroala, kidroalahy, kokomba, tandrokosy, vonifotsy (jm) * ''Medinilla'' sp. (Takasina II) * ''Medinilla'' sp. (Voatotongana) * ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- kininindrano, niaoly * ''Melanthera'' sp. (Karaoty soavaly) * ''[[Melia azedarach]]'' Linné. (Voandelaka) (jm) * ''Melinis minutiflora'' Palisot de Beauvois (Menakapaha) * ''Mentha sp.'' (Solila) * ''Mesanthemum rutenbergianum'' Kornicke (Fotsivolo) * ''Micranthus oppositifolius'' Wendland (Sarikimalaho II) * ''Micromeria flagellaris'' Baker (Ahibandana) * ''Micronychia tsaratana'' (Baker) Capuron anc. Rhus (Tarentana) * ''Mimosa latispinosa'' Lamarck. (Roikina / Roimainty III) ; * ''[[Mimosa pudica]]'' <small>L.</small> -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramirena, ramiria, ramorena * ''Mimulus madagascariensis'' Bentham. (Voanjomanga lahy) ; * ''Mohria caffrorum'' Desvaux. (Manilahy). * ''[[Mollugo nudicaulis]] ficoides'' <small>Lamarck</small>. (→ ''[[Paramollugo nudicaulis]]'' <small>(Lam.) Thulin</small>) (Aferontany). * ''[[Momordica charantia]]'' -- mafaibe, margôza, margôzy * ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo (jm) * ''[[Moringa drouhardii]] --'' hazomalanga, maroseranana, marosirana (jm) * ''[[Mucuna pruriens]]'' DC. (Takilotra). * ''Muhlenbeckia platyclada'' Meisner. (Tavy Hasina). * ''Mundulea barclayi'' (Telfair) Viguier. (Fanamo I). * ''Mundulea pauciflora'' Baker. (Ranongoaka II). * ''Mundulea sericea'' (Will) Chevalier. (Fanamo II). * ''Mundulea suberosa'' Bentham. (Ranongoaka I). * ''[[Murdannia nudiflora]]'' (← ''Commelina nudiflora'') -- ahidimaño, andranahake, tsimativonoina (jm) * ''[[Musa paradisiaca]]'' -- akondro, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa * ''[[Musa sapientium]]'' Linné. (Akondro). * ''Mussaenda arcuata'' Poiret. (Tsantsambaitra / Tsikirity) * ''Mussaenda vestita'' Baker. (Fatora) * ''Myrica bojariana'' Baker. (Lakarano) ; * ''Myrica rugulosa'' Baillon. (Sorabatana). * ''Myrica spathulata'' Mirbel. (Sarindrahaika) ; * ''Myrothamnus moschatus'' Niedenzu. (Maharaoka). * ''Mystroxylon aethiopicum'' (Thunb.) Loesener (Fanazava II) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Macaranga]] - [[Maerua]] - [[Maesa]] - [[Malva]] - [[Mangifera]] - [[Manihot]] - [[Marattia]] - [[Marchantia]] - [[Mariscus]] - [[Marsdenia]] - [[Mascarenhasia]] - [[Medinilla]] - [[Melaleuca]] - [[Melanthera]] - [[Melia (zavamaniry)|Melia]] - [[Melinis]] - [[Mentha]] - [[Mesanthemum]] - [[Micranthus]] - [[Micromeria]] - [[Micronychia]] - [[Mimosa]] - [[Mimulus]] - [[Mohria]] - [[Mollugo]] - [[Momordica]] - [[Moringa]] - [[Mucuna]] - [[Muhlenbeckia]] - [[Mundulea]] - [[Murdannia]] - [[Musa (zavamaniry)|Musa]] - [[Mussaenda]] - [[Myrica]] - [[Myrothamnus]] - [[Mystroxylon]]'' === N === [[Sary:Nasturtium officinale kz11.jpg|vignette|208x208px|Anandrano ([[Nasturtium officinale]])]] [[Sary:Plant nicotiana tabacum.jpg|vignette|312x312px|Lobaka, parakigasy, paraky, tambako ([[Nicotiana tabacum]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Nasturtium barbareaeafolium'' Baker (Tomoa) * ''[[Nasturtium officinale]]'' R. Br. -- [[anandrano]] * ''Nastus borbonicus'' J.F. Gmelin (Volo) * ''Nauclea cuspidata'' Baker. (Voamalompangady) * ''Nelsonia campestris'' R. Brown (Sirasirakanify) * ''Nematostylis loranthoides'' Hook. (Maroatody) * ''[[Neobeguea mahafaliensis]]'' -- andipasy, andy, bemahova, handy, hazolava (jm) * ''Neotina isoneura'' (Radlk) Capuron. (Ody Fo) * ''[[Nepenthes madagascariensis]]'' Poir. (Berakotra). * ''[[Nephelium let-chi]]'' Camb. (Latosy) * ''Nephrolepis tuberosa'' (Bory) Prantl. (Kivainga) * ''Nesogenes glandulosus'' (sp) (Scott Elliot) Wildr. (Tamboronomby) * ''Neyraudia arundinacea'' (L.) Henrard (anc. ''arundo mad.'') (Fataka) * ''Nicandra physaloides'' Gaertner. (Gaboreda) * ''Nicholsonia barbata'' (Linné) De Candolle. (Vonjy). * ''Nicholsonia diversifolium'' Poiret. (Vonjy lahy). * ''[[Nicotiana tabacum]]'' Linné. -- bekira, dary, dobibika, dolibika, dorindobaka, fitsako, hitsiky, lobaka, maimbobe, parakigasy, paraky, paraky gasy, sata, tambako, tobaka, tombako, tsisata, tsitata * ''Nidorella chrysocoma'' DC (Angamay) * ''[[Noronhia]]'' spp. -- laitra, tsilaitra * ''Nuxia grandifolia'' Scott Elliot. (Lambinana Tambonaika) * ''Nuxia oppositifolia'' (Hochst) Bentham. (Lambinana (Btl)) * ''Nuxia pachyphylla'' Baker. (Hazongaga) * ''Nuxia verticillata'' Lamarck. (Lambinana (Aga)) * ''[[Nymphea stelleata]]'' Willd. ([[Voahirana|Tatamo]]) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Nasturtium]] - [[Nastus]] - [[Nauclea]] - [[Nelsonia]] - [[Nematostylis]] - [[Neobeguea]] - [[Neotina]] - [[Nepenthaceae|Nepenthes]] - [[Nephelium]] - [[Nephrolepis]] - [[Nesogenes]] - [[Neyraudia]] - [[Nicandra]] - [[Nicholsonia]] - [[Nicotiana]] - [[Nidorella]] - [[Noronhia]] - [[Nuxia]] - [[Nymphea]]'' === O === [[Sary:Ocimum gratissimum (21913853081).jpg|vignette|Romba, rombabe, rombanakoho (''[[Ocimum gratissimum]]'')]] [[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Ocimum canum]]'' Sims (Kirijana) -- karanzane, kirangay, kiranjay, kirijana, mampivehana, romba, rombakely, rombiromby, rombovola (jm) * ''[[Ocimum gratissimum]]'' Linné (← ''Ocimum guineense'') -- romba, rombabe, <u>romban' akoho</u>, romby (jm) * ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' -- rombabe, romby * ''[[Olax lanceolata]]'' -- ambihotse, ambihotsy (jm) * ''Oldenlandia caffra'' Eyckl et Zeyh. (→ ''[[Cordylostigma virgatum]]'') (Ahibitsika) -- kimalomata, matoakely, rongonintany, tsipipika, voandrongonitany * ''Oldenlandia heynii'' Oliver. (Arintany) * ''Oliganthes pseudocentauropsis'' Humbert (Hazomboay) * ''Oncostemon'' sp. (Hazotohodahy) * ''[[Operculicarya decaryi]]'' -- japy, jaby (jm) * ''Ophicolea floribunda'' (Bojer) Perrier (Voalava) * ''Ophio glossum''. (Tokan-tsofina) * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' Linné (Raketa) * ''Ottelia ulvae folia'' Buch (Lopatra) * ''Oxalis corniculata'' Linné. (Kimamy). * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Ocimum]] - [[Olax]] - [[Oldenlandia]] - [[Oliganthes]] - [[Oncostemon]] - [[Operculicarya]] - [[Ophicolea]] - [[Ophio]] - [[Opuntia]] - [[Ottelia]] - [[Oxalis]]'' === P === [[Sary:Pachypodium brevicaule 107837097.jpg|vignette|279x279px|Sakarivombato (''[[Pachypodium brevicaule]]'')]] [[Sary:RIPerseaGratissima.jpg|vignette|336x336px|Zavôkà (''[[Persea gratissima]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Pachypodium brevicaule]]'' Baker (Sakarivombato) * ''Pachytrophe dimepata'' Bureau. (Mahanoro lahy) * ''[[Paederia argentea]]'' A. Richard. (Kotrokantsina) * ''[[Paederia majungensis]]'' -- laingovahira, lengo, lengobe, lengomaimbo (jm) * ''[[Paederia thouarsiana]]'' ''--'' * ''[[Pandanus utilis]]'' <small>Bory</small>. (Vakoana). * '''''[[Parkinsonia aculeata]]'' -- (jm)''' * ''[[Passiflora stipulata]]'' Aublet. (Giranadela) * ''[[Paullinia pinnata]]'' L. -- famehivala, famevala, fany, kihosa, kiosa, marirana, masonombilahy, vahifamehivala, vahifitoaty, vahikony, vahimarinanga, vahimarirana, <u>vahy famehivala</u> (jm) * ''Pavonia bojeri'' Baker. (Hafotrakanga) * ''Pavonia urens'' Linné. (Tsontsona). * ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'' (→ ''[[Euphorbia tithymaloides]]'') -- bôridira * ''Pellaea goudotii'' Kuntz var. ''compacta'' Bonaparte (Ampangavy) * ''Pellaea viridis'' (Forok) Prantl (Ampanganamalon'a) * ''Pentanisia veronicoides'' Baker. (Voalobotany) * ''[[Pentatropis nivalis]]'' -- tinaikibo (jm) * ''[[Pentopetia androsaemifolia]]'' Decaisne (Tandrokosy II) * ''Pentopetia androsaemifolia'' Decaisne (Vahitandrokosy) * ''Peperomia baronii'' Baker. (Toareny) * ''Peperomia'' sp. (Toareny vavy) * ''[[Perichlaena richardii]]'' <small>Baill</small>. -- malainkisaraka, tohonambay * ''[[Persea gratissima]]'' Gaert. ([[Zavôka|Zavoka]]). * ''Peucedanum capense'' Sonder. (Fanivapotsy) * ''Phaseolus'' sp. (Vahinondry). * ''Phellolophium madagascariensis'' Baker. (Tsileondroaho) * ''Philippia sp.'' (Anjavidy lahy, Kiringy, Kisia) * ''[[Phragmites australis]]'' (jereo ''[[Phragmites mauritianus]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phragmites mauritianus]]'' (jereo ''[[Phragmites australis]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phyllanthus amarus]]'' (jereo ''[[Phyllanthus niruri]]'') -- ambanivoa, anakatsotsy (jm) * ''[[Phyllanthus casticum]]'' -- faintina, hazontanalahy, hazontanty, hazotana, hazotanty, sagnira, taintona, tentina (jm) ** ''Phyllanthus casticum'' var. ''madagascariensis'' Leandri (Repika) * ''[[Phyllanthus decipiens]]'' <small>(Baillon) Muller d'Argovie</small> (Hazotanalahy) * ''[[Phyllanthus cf echinocarpa]]'' <small>Baker.</small> (Haga) * ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy (jm) * ''Phyllanthus nummulariaefolius'' Poiret (Rimorimo) * ''Phyllanthus sp.'' (Antilafoetra) * ''Phyllanthus sp.'' (Hazotana) * ''Phyllarton bojerianum'' DC (Zahana) * ''Phymatodes scolopendria'' (Burm) Ching. (Tsiampanga). * ''Physalis alkekengii''. (Kelimatoa) * ''[[Physalis peruviana]]'' Linné. (Voanantsindrana) * ''[[Physena madagascariensis]]'' Noronba ex Thouars (Resonjo) * ''Phytolacca abyssinica'' Jacquin. (Vahivoraka). * ''Phytolacca dodecandra'' l'Heritier. (Tambonoa II) * ''Phytolacca goudotii'' Briq. (Mandemoka * ''Pigeum africanum'' Hooker fils. (Sary * ''Pimpinella ebracteata'' Baker. (Aferontanimbohitra) * ''[[Piper cubeba]]'' Linné. (Betel marron) * ''[[Piper nigrum]]'' Linné. (Poivre) * ''[[Piper pyrifolium]]'' Vahl. (Tsiperifery) * ''[[Piper subpeltatum]]'' Willd. (Voanotonotra). * ''[[Pistia stratiotes]]'' Linné (Azafy na tsikafonkafona) * ''[[Pithecellobium dulce]]'' Bentham. -- kilimbazaha (jm); * ''Plantago tanalensis'' Baker. (Azafimbohitra). * ''Plectaneia elastica'' Jumelle et Perrier (Vahitsipilo) * ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- balisama, balsama (jm) * ''Plectranthus hoslundioides'' Scott Elliot (Felantanitely) * ''Plectranthus madagascariensis'' Benth (Farimaso) * ''Plectronia'' sp. (Tomenjana) * ''[[Pluchea bojeri]]'' -- famonty, famonto, famoty, samoty, samonty (jm) * ''[[Pluchea grevei]]'' -- famonty, famoty, samonta (jm) * ''[[Plumbago aphylla]]'' -- kifafalahy, kitohy, motimoty, tsibolo (jm) * ''[[Plumeria alba]]'' Linné (Frangipanier) * [[Plumeria rosea|''Plumeria'' ''rosea'']] Linné (Frangipanier) * ''[[Plumeria rubra]]'' -- (jm) * ''[[Poivrea coccinea]]'' DC (Halaitra) * ''[[Poivrea phaneropetala]]'' H. Perrier ([[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]) * ''Polycline proteiformis'' H. Humbert (Jiramainty) * ''Polygonum lanigerum'' R. Br. (Tambonoa) * ''Polygonum senegalense'' Meisner. (Arivotaombelona) * ''Polyscias sp.'' (Hazotsora, Tsingatry) * ''Polystachia'' sp. (Valily lahy) * ''[[Portulaca oleracea]]'' L. -- anamatavy, ananjabora, botrabotra, fandrianomby, kalabotretra, <u>kalabotretraka</u>, kambo, kibotrabotra, taikombelahy, tsibotrabotra, tsikobokobondanitra (jm) * ''Potamogeton javanicus'' Hasskarl. (Somotra Hakàka). * ''Pothos chapelieri'' Scot (Ramatsatso I) * ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso * ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina * ''Psiadia angustifolia'' H. Humbert (Dingandahy) * ''Psiadia salviaefolia'' Baker (Kimalahogasy) * ''[[Psidium cattleyanum]]'' Sabine. ([[Goavy]] tsinahy) * ''[[Psidium guajava]]'' -- angavo, gavo, gavy, goava, goavy (jm) * ''[[Psidium pomiferum]]'' Linné. (Goavy fotsy) * ''Psorospermum androsaemifolium'' Baker (Tsifady II) * ''Psorospermum cerasifolium'' Baker (Hazomafaitra) * ''Psorospermum Fanerana'' Baker (Tsifady I) * ''Psorospermum sp.'' (Tsifady lahy) * ''Psychotria'' sp. (Voamasondrainibe) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Aniandro) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Parakinjirika) * ''[[Punica granatum]]'' Linné. (Ampongambendanitra) * ''Pycnoneurum junciforme'' Decaisne (Fokotohata) * ''Pycreus mundtii'' Nees. (Ahibita) * ''Pycreus polystachyus'' P. Beauvais * ''Pycreus sp.'' (Lohakoho) * ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'') * <u>''Pyracantha'' sp. ou ''Crataegus'' sp. (petites mandarines)</u> * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Pachypodium]] - [[Pachytrophe]] - [[Paederia]] - [[Pandanus]] - [[Parkinsonia]] - [[Passiflora]] - [[Paullinia]] - [[Pavonia]] - [[Pedilanthus]] - [[Pellaea]] - [[Pentanisia]] - [[Pentatropis]] - [[Pentopetia]] - [[Peperomia]] - [[Perichlaena]] - [[Persea]] - [[Peucedanum]] - [[Phaseolus]] - [[Phellolophium]] - [[Philippia]] - [[Phragmites]] - [[Phyllanthus]] - [[Phyllarton]] - [[Phymatodes]] - [[Physalis]] - [[Physena]] - [[Phytolacca]] - [[Pigeum]] - [[Pimpinella]] - [[Piper]] - [[Pistia stratiotes|Pistia]] - [[Pithecellobium]] - [[Plantago]] - [[Plectaneia]] - [[Plectranthu]] - [[Plectronia]] - [[Pluchea]] - [[Plumbago]] - [[Plumeria]] - [[Poivrea]] - [[Polycline]] - [[Polygonum]] - [[Polyscias]] - [[Polystachia]] - [[Portulaca]] - [[Potamogeton]] - [[Pothos]] - [[Prunus]] - [[Psiadia]] - [[Psidium]] - [[Psorospermum]] - [[Psychotria]] - [[Pterocolon]] - [[Punica]] - [[Pycnoneurum]] - [[Pycreus]] - [[Pygeum]] - [[Pyracantha]]'' === Q === [[Sary:Quassia indica 30.JPG|vignette|230x230px|Bemafaitra, farafaka, fatraina, mangafoky, samandora (''[[Quassia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Quassia indica]]'' (na ''Samadera indica'') -- afatraiña, bemafaitra, bifetry, farafaka, fatraina, fatrain-drazana, mangafoky, menavoiny, samandora, simaroba * ''Quisqualis indica'' (→ ''[[Combretum indicum]]'') * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Quassia]]'' - ''[[Quisqualis]]'' === R === [[Sary:Ricinus communis Rącznik pospolity 2024-01-20 Malaga 02.jpg|vignette|277x277px|Kinana (''[[Ricinus communis]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Radamaea montana'' Benth. (Tambarasaha) * ''Ranunculus pinnatus'' Poiret. (Afontany) * ''Ravensara aromatica'' → ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' * ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small> → ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> -- (Molaliambo) * ''Reissantia angustipetala'' (H. Perrier) N. Hallé (Anc. ''Hippocratea'') (Fanolehana I) * ''Rhodocodon madagascariensis'' Baker. (Tongolontotozy) * ''Rhodosepala pauciflora'' Baker. (Tamborokisoa) * ''[[Rhopalocarpus lucidus]]'' -- hazondrenetsy, hazondrengetsy, hazondringitra, rengitra, rengitrabe, talafotsy, talafoty, taolafoty (jm) * ''[[Ricinus communis]]'' Linné -- fampinonoana, kimanga, kinamena, <u>kinana</u>, kinanamena, mangarahana, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa, tseroka (jm) * ''[[Rubus apetalus]]'' Poiret. (Roifotsy) * ''[[Rubus pauciflorus]]'' Baker. (Roimainty II) * ''[[Rubus rosaefolius]]'' (Linné) Baker. (Voaroitsaka). * ''Rumex bequaertii'' de Wildemann. (Bolela) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Radamaea]] - [[Ranunculus]] - [[Ravensara]] - [[Reissantia]] - [[Rhodocodon]] - [[Rhodosepala]] - [[Rhopalocarpus]] - [[Ricinus]] - [[Rubus]] - [[Rumex]]'' === S === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' [[Sary:Syzygium aromaticum on tree.jpg|vignette|Jirofo, karafoy (''[[Syzygium aromaticum]]'')]] * ''Sabaea brachyphylla'' Grisebach (Tsakomanta lahy) * ''Sabicea diversifolia'' Persoon. (Sefa) * ''[[Saccharum officinarum]]'' -- andrefo, farimainty, farimanga, fary, fia-pary, fisika, lailay, lengompary, mavotohona, ongompare (jm) * ''Salix madagascariensis'' Baker. (Siho). * ''[[Salvadora angustifolia]]'' Turill. -- sasavy, tanisy, tsingilo (jm) * ''[[Salvia coccinea]]'' Linné (Romba madinika) * ''Salvia cryptoclada'' Baker (Kanda II) * ''Sarcobotrya stringosa'' (Benth) R. Viguier. (Voavoananakova). * ''Satyrium'' sp. et ''Cynorchis'' sp. (Voatadidy). * ''Schefflera bojeri'' (Seeman) Viguier (Alomanaka) * ''Schefflera helleana'' Bernadi (Tsingila) * ''Schefflera longepedicellata'' (Lecomte) Bernadi (Felatanamanahary) * ''Scleria griegifolia'' (Riedley) Raynal (Kirindrambohitra, Kirindrandrano, Ravindahasa) * ''[[Sclerocarya birrea]]'' -- sakoa, sakoana, voankatsoa ** ''Sclerocarya birrea'' subs. ''caffra'' (←''Sclerocarya caffra'' ← ''Poupartia caffra'') -- sakoa, sakoana, voankatsoa (jm) * ''[[Scoparia dulcis]]'' L. -- fafatsambo, famafa, famafampanavy, famafampaniry, famafasambo, famafatsambo, hazomamosarikasy, hazomamy, jamalanjirika, tsianjiajia, tsijiajia, tsinjiajia (jm) * ''Secamone glaberrima'' (K. Sch) Choux (Vahimena) * ''Secamone tenuifolia'' (Kindrono, Sanatry) * ''Selaginella fissidentoides''. (Tanantrandraka II). * ''Selago muralis'' Linné. (Manahahàha) * ''Senebiera didyma'' Pers. (Tsingita) * ''Senecio ambositrensis'' Humbert (Hanindraisoanampondra) * ''Senecio canaliculatus'' Bojer ex DC (Kelimavítrika) * ''Senecio cochlearifolius'' Bojer ex DC (Anjevy) * ''Senecio decaryi'' Humbert (Rambontsoavaly II) * ''Senecio faujasioides'' Linné (Kimamboiboy) * ''Senecio hildebrandtii'' Baker (Rambontsoavaly I) * ''Senecio longiscapus'' Bojer ex DC (Menavitrana) * ''Senecio multibracreatus'' Bak (Angeambohitra) * ''Senecio resectus'' Bojer ex DC (Ahipanala) * ''Senecio vittarifolius'' Bojer in DC (Anantsongontany) * ''[[Senna alata]]'' (← ''Cassia alata'') -- anjananjana (jm) * ''Senna fistula'' (← ''Cassia fistula'') * ''[[Senna occidentalis]]'' (← ''Cassia occidentalis'') ''--'' sagnatrindolo, sanatrindolo, saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara (jm) * ''Sepramacoce ocymoides'' Burman. (Ambotona) * ''Sesamum indicum'' DC. (Voanaho). * ''[[Sesbania madagascarensis]]'' -- katsakatsa (jm) * ''Sesbania rostrata'' (←''Sesbania punctata'' DC.) (). -- fanaravoana, katsakatsaka, kintsakintsana, manjato, velonasara * ''[[Sida parvifolia]]'' DC. (Mandravasarotra vavy) * ''Sida spinosa'' ''-''- mandravasarotra (jm) * ''[[Sida urens]]'' Linné. (Satrikoefamaratra / Sindahoro) * ''Siegesbeckia abyssinica'' Olivier (Kiravita) * ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' Linné -- <u>ditinangatra</u>, <u>Fanisindoloratsy</u>, mandalodiaraikitra, satrikoazamaratra, satrikoefamaratra, tsivadihana * ''Smilax kraussiana'' Meiss. (Fandrikibodisy). * ''Smithia chamaechrista'' Benth. (Fanivamena). * ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- * ''[[Solanum americanum]]'' -- amelo, anamamy, anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo, melo (jm) * ''Solanum auricula tum'' Ait. (Sevabe) * ''Solanum erythracantum'' Baker. (Sakaifantsinakohoy) * ''Solanum indicum'' Linné. (Voampoana / Voanatindrana) * ''Solanum nigrum'' Linné. (Anamafaika / Anamamy) * ''Solanum nodiflorum'' jacquin. (Anamamy) * ''Solanum'' sp. (Voanjomora) * ''Sonchus oleraceus'' L. (Anamboraka) * ''Sparmannia discolor'' Baker. (Fantsimbala III) * ''Sphenomeris chusanae''. (Kondrehitra) * ''Spilanthes oleracea'' Jacq (Anamalao) * ''Sporobolus africanus'' (Poiret) Robyns et Tournay (Fandrotrarana) * ''Stachys sp.'' (Gaga) * ''Stachytarpheta jamaicensis'' L. Vahl. (Ananomby) * ''Stachytarpheta jamaicensis'' Vahl. (Tsipotina) * ''Stenocline inuloides'' DC (Tsitakombohitra) * ''Stenotaphrum dimidiatum'' Brong. (Ahipisaka) * ''Sticherus flagellaris'' St John. (Ringotra) * ''Strongylodon'' sp. (Vahitsaramaso). * ''Strychnos diploricha'' Leeuwenberg. (Betady) * ''Symphonia sp.'' (Somoronamboa) * ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'' -- jirofo na karafoy * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Sabaea]] - [[Saccharum]] - [[Salix]] - [[Salvadora]] - [[Salvia]] - [[Samadera]] - [[Sarcobotrya]] - [[Satyrium]] - [[Schefflera]] - [[Scleria]] - [[Sclerocarya]] - [[Scoparia]] - [[Secamone]] - [[Selaginella]] - [[Selago]] - [[Senebiera]] - [[Senecio]] - [[Senna]] - [[Sepramacoce]] - [[Sesamum]] - [[Sesbania]] - [[Sida (zavamaniry)|Sida]] - [[Siegesbeckia]] - [[Smilax]] - [[Smithia]] - [[Solanum]] - [[Sparmannia]] - [[Sphenomeris]] - [[Spilanthes]] - [[Sporobolus]] - [[Stachys]] - [[Stachytarpheta]] - [[Stenocline]] - [[Stenotaphrum]] - [[Sticherus]] - [[Strongylodon]] - [[Strychnos]] - [[Symphonia (zavamaniry)|Symphonia]] - [[Syzygium]]'' === T === [[Sary:Tamarindus indica - mmr.jpg|vignette|373x373px|Dilo, kily, madiro (''[[Tamarindus indica]]'')]] [[Sary:Tridax procumbens 252740558.jpg|vignette|208x208px|Angamay, angea (''[[Tridax procumbens]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony * ''Tacca pinnatifida'' Forst. (Tavolo). * ''Tachiadenus carinatus'' Grisebach (Felamanga) * ''Tachiadenus longiflorus'' Grisebach (Malanilava) * ''Tagetes erecta'' Linné (Kiranjany) * ''[[Tamarindus indica]]'' Linné -- dilo, diro, kile, kililo, kily, lilo, madilo, madiro, monte, monty, voamadilo, voamatony, voamatory (jm) * ''Tambourissa parvifolia'' Baker. (Ambora lahy) * ''Tambourissa purpurea'' ADC. (Amboramavo vavy). * ''Taraxacum officinale'' Web (Ananangisa) * ''Tephrosia humberti'' N. Dumaz. (Voatelinondry vavy). * ''Tephrosia linearis'' Pers. (Manaribe). * ''Tephrosia lyallii'' Baker. (Fokongaga). * ''[[Tephrosia pungens]]'' -- taivositse (jm) * ''Tephrosia retamoides'' Solederer. (Kifafalahy). * ''[[Terminalia mantaly]]'' H. Perr (→? ''Terminalia neotaliala'') -- mantalia, mantaliala, mantaly, talio, taly, tsihazo (jm) * ''Tetracera rutenbergii'' Buch. (Vahy marâna) * ''Tetradenia fruticosa'' Benth (Bororona) * ''Tetradenia hildebrandtii'' Briquet (Bororona manala ratsy) * ''[[Tetraena madagascariensis]]'' -- filatatao (jm) * ''Thunbergia leucorhiza'' R. Benoist (Vahimavana) * ''Thunbergia platyphylla'' Baker (Voakerépoka, Voanjomanga an-tanety) * ''[[Toddalia asiatica]]'' Lamarck. (Kasimba) * ''Toneria pedunculari-formis'' Bonati. (Kimataho Lahy) * ''Torenia parviflora'' Buch. Hamilt. (Ananotsy) * ''Torenia stolonifera'' Bojer. (Tsakomanta) * ''[[Tragia furialis]]'' Bojer (Takilo-dambo) * ''Trema commersonii'' Blume (Vakoka) * ''[[Trema orientalis]]'' Blume''.'' ''--'' andraraizina, andrareza, andrarezina, andrarezo, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, <u>vakoka</u> (jm) * ''[[Tridax procumbens]]'' L. -- angamay, angea (mj) * ''Tristemma virusanum'' Jussieu. (Voatrotrokala). * ''Triumphetta rhomboidea''. (Hafotsokina II) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''[[Typha angustifolia]]'' Linné. (Kivondrona). * ''Typhonodorum lildleyanum'' Schott (Viha) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Tacca]] - [[Tachiadenus]] - [[Tagetes]] - [[Tamarindus indica|Tamarindus]] - [[Tambourissa]] - [[Taraxacum]] - [[Tephrosia]] - [[Terminalia]] - [[Tetracera]] - [[Tetradenia]] - [[Tetraena]] - [[Thunbergia]] - [[Toddalia]] - [[Toneria]] - [[Tragia]] - [[Trema]] - [[Tridax]] - [[Tristemma]] - [[Triumphetta]] - [[Tueraea]] - [[Typha]] - [[Typhonodorum]]'' === U === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Uapaca bojeri]]'' Baillon -- hazondandy, <u>tapia</u>, voampaka, voatapia * ''[[Uncarina stellulifera]]'' -- farehetse, farehetsy, farehitsy, * ''Urera acuminata'' Gaudichaud. (Miandambo). * ''Usnea'' sp. (Lomotra hazo). * ''Uvaria acuminata'' var. ''catocarpa'' (Diles) Cavaco (Senaseria) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Uapaca]] - [[Uncarina]] - [[Urera]] - [[Uvaria]]'' === V === [[Sary:Voacanga thouarsii-fruit-2.jpg|vignette|206x206px|Folitra, kaboka, kanga, montafara, montaka, voakanga (''[[Voacanga thouarsii]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. (Voamantsitainakoho, voatsitakajaza) * ''[[Vanilla decaryana]]'' -- amalo, vaitranamalona (jm) * ''Vaucheria sesselis'' DC (Lomo-drano) * ''Vepris fitoravina'' H. Perr. (Ampody fitoravina) * ''Vepris nitida'' Verdoorn. (Ampody vato) * ''[[Vernonia alleizettes]]'' Humbert (Ambiaty lahy) * ''Vernonia appendiculata'' Less (→ ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'') -- <u>ambiaty</u> * ''[[Vernonia capitata]]'' Baker (Kijelajahy) * ''[[Vernonia cinerea]]'' Less (Ramiary I) * ''[[Vernonia diversifolia]]'' Bojer ex DC (Tsiatosika) * ''[[Vernonia erythromarula]]'' Klatt (Lahimena II) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Hazomavo) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Pela Lahy) * ''[[Vernonia glutinosa]]'' DC (Kanda) * ''[[Vernonia nudicaulis]]'' Lers (Lahimena I) * ''[[Vernonia pectorali]]<nowiki/>s'' Baker (Sakatavilotra) * ''[[Vernonia polygalaefolia]]'' Lessing (Ramanjoko) * ''[[Vernonia pratensis]]'' Klatt (Anambohitra I) * [[Vernonia secundifolia|''Vernonia secundifolia'' var. ''dolicholepis'']] Humbert (Masimposaina) * ''[[Vernonia]] sp.'' (Reniomby) * ''[[Vernonia trinervis]]'' (Bojer ex DC) Drake (Anambohitra II) * ''[[Vigna angivensis]]'' Baker. (Avoko). * ''[[Vigna capensis]]'' Walpig. (Masontantely). * ''[[Vitex betsiliensis]]'' Humbert. (Sevambato) * ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano, akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Vaccinium]] - [[Vanilla]] - [[Vaucheria]] - [[Vepris]] - [[Vernonia]] - [[Vigna]] - [[Vitex]] - [[Voacanga]]'' === W === [[Sary:Wahlenbergia undulata 1DS-II 4-0855.jpg|vignette|232x232px|Sofintotozy (''[[Wahlenbergia undulata]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Walhenbergia madagascariensis]]'' ADC (Sofintotozy) * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' (←''Wahlenbergia bojeri'' ADC) (Anantahalaka II lahy) * ''Wedelia elongata'' Vatke (Kijitina) * ''[[Weinmannia bojeriana]]'' <small>Tulasne</small> (Sokia) * ''[[Weinmannia lucens]]'' <small>Baker</small> (Lalona) * ''[[Woodfordia fructicosa]]'' <small>(L) S. Kurtz.</small> (←''Woodfordia floribunda'' L. Kurtz.) ''--'' arify, lambohenjana * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Walhenbergia]] - [[Wedelia]] - [[Weinmannia]] - [[Woodfordia]]'' === X === [[Sary:Xerosicyos danguyi 18547418.jpg|vignette|215x215px|Takisakisaka, tapisaka (''[[Xerosicyos danguyi]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Xerochlamys pilosa]]'' <small>Baker</small> (Laro) * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' -- kitsakitsakoba, takisakisaka, tapisaka, taposaka (jm) * ''[[Xyris semifuscata]]'' <small>Bojer</small>. (Sorobatritra) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Xerochlamys]] - [[Xerosicyos]] - [[Xyris]]'' === Y === [[Sary:Youngja japonica2.jpg|vignette|212x212px|''[[Youngia japonica]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Youngia japonica]]'' * ''[[Yushania madagascariensis]]'' * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Youngia]] - [[Yushania]]'' === Z === [[Sary:Zingiber officinale 230935597.jpg|vignette|206x206px|Sakaitany, sakamalao, sakarivo, sakaviro (''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'')]] [[Sary:Ziziphus jujuba, Santa Coloma de Farners.jpg|vignette|208x208px|Mokonazy, tsinefo (''[[Ziziphus jujuba]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola, manongovolo (jm) * ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' Baker. -- <u>fahavalonkazo</u>, <u>hazomiarotena</u>, manongo, tsihanimpoza * ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana * ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza * ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza * ''[[Zea mays]]'' -- baby, batribatry, karanange, katsabato, katsabotso, katsaka, kipotsika, sako, tsako, tsakotsako, tsatsako (jm) * ''[[Zehneria perrieri]]'' (Baker) Keraudren (voantangonala) * ''[[Zehneria rutenbergiana]]'' (Cogniaux) Keraudren (voantangondolo) * ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]] -''- sakaitany, sakamalao, sakamalaokely, sakarivo, sakaviro * ''[[Zingiber zerumbet]]'' L. (sakarivondambo) * ''[[Ziziphus jujuba]]'' Lamarck. (mokonazy). * ''[[Ziziphus mauritiana]]'' (jereo koa ''[[Ziziphus jujuba]]'') -- tsinefo (mj) * ''[[Zornia diphylla]]'' Pers''.'' (famahipaihana) * Antokon-javamaniry voakasika: ''[[Zanthoxylum]] - [[Zea]] - [[Zehneria]] - [[Zingiber]] - [[Ziziphus]] - [[Zornia]]'' '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' == Jereo koa == * [[Zavamaniry eto Madagasikara]] * [[Zavamaniry fanao fanafody]] * [[Tambavy]] * [[Jardins du monde]] * [[Institut Malgache de Recherches Appliquées]] (IMRA) * [[Centre National de Recherche d'Application Pharmaceutique]] (CNARP) * [[Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza|Parc Botanique et Zoologique de Tsimbazaza]] (PBZT) * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] == Fanovozan-kevitra == * Alex Maminiaina Andrianavalonirina & Voahangy Vestalys Ramanandraibe, ''[https://www.google.com/search?q=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&oq=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM3MzRqMGo5qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Étude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra]'', 2023 * ''[https://publication.lecames.org/index.php/pharm/issue/view/151 Pharmacopée et Médecine Traditionnelle Africaine]'', vol. 22, n°1, 2023. * Allorge, L. (2008). ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/130812-Manuel-JDM-Mada_CORRIGE_V3.pdf Plantes de Madagascar, Atlas]''. Éditions Ulmer. * Beaujard, P. (1983). ''[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1984_num_24_3_368524 Princes et paysans. Les tanala de l'Ikongo]'' * Beaujard, P. (1988). ''Plantes et dualisme de nature : La pharmacopée malgache''. In: ''Nouvelles de'' l'archéologie. * Boiteau, P. (1986). ''[https://fr.scribd.com/document/658620430/Precis-de-Matiere-Medicale-Malgache-P-Boiteau Précis de matière médicale malgache]''. Édition de la Librairie de Madagascar. * Boiteau, P. et Allorge-Boiteau, L. (1993). ''[https://books.google.mg/books/about/Plantes_m%C3%A9dicinales_de_Madagascar.html?hl=fr&id=zDVtAzN-A9YC&redir_esc=y Plantes médicinales de Madagascar]''. Éditions Karthala,1 janv. 1993 - 135 p * Debray, M., Jacquemin, H. & Razafindrambaon, ''[https://www.persee.fr/doc/caoum_0373-5834_1974_num_27_106_4512_t1_0206_0000_2 Contribution à l'iventaire des plantes médicinales de Madagascar]'', [[ORSTOM]], Travaux et Documents n° 8, 1971. * Debray, M., "[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hd-28-debray.pdf Médecine et pharmacopée traditionnelles à Madagascar]"'', Études Médicales,'' 1975 * Descheemaeker, A. (2021). ''[https://search.worldcat.org/fr/title/32971526 Ravi-maitso, plantes médicinales malgaches]''. Réédité par le Musée de la Photographie de Madagascar. * Heckel, E. (1910). "[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8 Catalogue alphabétique des plantes utiles et en particulier des plantes médicinales et toxiques de Madagascar]", ''Annales du Musée Colonial de Marseille''. * Jean Pierre Nicolas, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2017/02/Plante-m%C3%A9dicinale-du-nord-de-madagascar.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2012, 296 p. * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Manuel-Sante-Jardins-du-Monde-Version-web.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version française]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Formation-recolte-sechage-et-conditionnement-des-plantes-medicinales-version-web.pdf Livret  récolte séchage et conditionnement des plantes médicinales – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/2025-HT-diabete-MST.pdf Livret  Hypertension, Diabète et MST – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/Les-plantes-m%C3%A9dicinales-de-la-r%C3%A9gion-nord-de-Madagascar-ethnobotanique-ethnopharmacologie.pdf Plantes médicinales de la région Nord de Madagascar] —'' Ethnobotanique et ethnopharmacologie, 2005. * Jean-Baptiste Gallé, Allison Ledoux, Sophie Groeber, Jean-Pierre Nicolas 2014. ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2018/01/Livret_PMSOM_Version_site.pdf Quelques plantes employées dans le Sud Ouest de Madagascar].'' Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], Brasparts, 165 p. * L'Homme et l'Environnement (2011). ''[http://www.agriculture-biodiversite-oi.org/en/Library/Books/Inventaire-des-plantes-medicinales-de-Vohimana-Madagascar Inventaire des plantes médicinales de Vohimana Madagascar]''. Éditions Phyto-logic. * Nicolas, J.-P. (2012). ''[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hn-42-nicolas.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Ethnobotanique et automédication]''. Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Nicolas, J.-P. et Jardins du Monde (2012). ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Une approche ethnopharmacologique''. * Novy, J. W. (1997). ''Spices of life: Ethnobotany and medicinal properties of Madagascar's floristic diversity''. In: ''Natural Change and Human Impact in Madagascar''. Smithsonian Institution Press. * Pernet, R. (1957). ''[https://www.arsie.mg/fr/metadata/les-plantes-medicinales-malgaches-catalogue-de-nos-connaissances-chimiques-et--529058/edit Les plantes médicinales malgaches : Catalogue de nos connaissances chimiques et pharmacologiques]''. Mémoires de l'Institut Scientifique de Madagascar. * Pierre Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Plantes médicinales de Madagascar,'' Éditions ACCT / Karthala, 1993, 135 p. * Pierre Boiteau, Marc Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Index des noms scientifiques avec leurs équivalents malgaches'', Alzieu Éditions, 1997. * Pierre Boiteau, ''Précis de matière médicale malgache,'' 2e édition, ACCT, 1986. * ''Plantes médicinales du Sud-Ouest de Madagascar,'' Ethnobotanika / [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2015. * Quansah, N. (1988). ''Ethnomedicine in the Manongarivo Special Reserve''. WWF/UNESCO. * Rabesa, Z. A. (1986). ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1/SRCH?IKT=12&TRM=097787353 Pharmacopée de l'Alaotra]''. * Randrianarivelo, R. (2015). ''Étude de l'activité antimicrobienne d'une plante endémique de Madagascar : [[Cinnamosma fragrans]]''. Thèse de doctorat, Université d'Antananarivo. * Rasoanaivo, P., et al. (1992). ''Medicinal plants used to treat malaria in Madagascar''. Journal of Ethnopharmacology. * ''Santé de la famille et plantes médicinales à Madagascar'', Ethnobotanika, 2013. * Manuel pratique destiné à la santé communautaire et à l’usage familial des plantes médicinales. * Sophie Groeber, Nina Joé Maka, Jean-Pierre Nicolas et al., 2013., ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/1306-Kobaby-Histoires-illustrees-usage-des-plantes-medicinales-Madagascar.pdf Kobaby : histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales de Madagascar]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Verohanitra Rafidison et al. ''Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar - Ethnobotany Research and Applications'', 2019. == Loharano == b1j6zlurjwpg2o7oq39hy10shs3qb0m Canarium madagascariense 0 299366 1150352 1139983 2026-09-08T04:48:54Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1150352 wikitext text/x-wiki Ny '''''Canarium madagascariense''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]''. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''aramy''', '''haramy''', '''ramy''' ary '''tambazotse'''. Teratany eto [[Madagasikara]] ity hazo ity nefa ahitrana azy koa ny ao [[Tanzania]] sy ao [[Môzambika]]. Ahafantarana azy ny famoahany dity manitra (izay atao amin' ny teny malagasy hoe "ramy") sy ny raviny izay fitambarana zanapelana. Any amin' ny ala mando any atsinanan' ny Nosy no tena ahitana azy, izay manana anjara toerana ara-tontolo iainana, indrindr ny fihinanan' ny biby anaty ala ny voany. == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * [[Aramy]]:  ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''Canarium madagascariense'' <small>Engl.</small> (''[[Burseraceae]]''). * [[Haramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''Canarium madagascariense'' <small>Engl</small>.; ''Canarium pulchrebracteatum'' <small>Guillaumin</small> (''[[Burseraceae]]''); ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''[[Clusiaceae]]'') * [[Ramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. ; ''Canarium madagascariense'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Tambazotse]]: ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''[[Malvaceae]]''); ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (''Malvaceae''); ''Canarium madagascariense'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''); ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl.</small> (''Burseraceae'') msv7w9x14lk1a85yqllgx7m0am2tsfa Abelmoschus 0 299519 1150342 1147315 2026-09-08T03:54:44Z Thelezifor 15140 1150342 wikitext text/x-wiki [[Sary:Abelmoschus esculentus.jpg|vignette|363x363px|''[[Abelmoschus esculentus]]'']] Ny '''''Abelmoschus''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'', teratany aty [[Afrika]] trôpikaly, any [[Azia]] ary [[Aostralia]] avaratra. Tafiditra ao anatin' ny antoko ''[[Hibiscus]]'' izy io taloha, saingy izao dia sokajina ho antoko miavaka. [[Sary:Abelmoschus ficulneus-2-hasthampatty-salem-India.jpg|ankavia|vignette|306x306px|''[[Abelmoschus ficulneus]]'']] Ahitana zavamaniry isan-taona sy maharitra mihoatra ny roa taona, mitombo hatramin' ny haavo 2 m, ity antoko ity. Manana halava 10 hatramin' ny 40 sm, miendrika felan-tanana misy sofiny 3 hatramin' ny 7 ny raviny. Manana savaivo 4 hatramin' ny 8 sm ny voniny izay misy felany fotsy na mavo miisa dimy, matetika misy pentina mena na volomparasy eo am-pototry ny felany tsirairay. [[Sary:Abelmoschus manihot 05.jpg|vignette|208x208px|''[[Abelmoschus manihot]]'']] Kapsiola manana halava 5 hatramin' ny 20 sm sady misy vihiny maro ny voany. Ampiasaina ho sakafon' ny olitry ny karazana ''[[Lolo (bibikely)|Lepidoptera]]'' (lolo) sasany ny karazana ao amin' ny ''Abelmoschus'', anisan' izany ny ''Chionodes hibiscella'' izay hita teny amin' ny ''Abelmoschus moschatus''. == Lisitry ny karazana == [[Sary:Abelmoschus moschatus DSC 4408.jpg|vignette|207x207px|''[[Abelmoschus moschatus]]'']] Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny araka ny ''[[Plants of the World Online]]'': * ''Abelmoschus angulosus'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''Abelmoschus caillei'' <small>(A.Chev.) Stevels</small> * ''Abelmoschus crinitus'' Wall. * ''Abelmoschus enbeepeegearensis'' <small>K.J.John, Scariah, Nissar, K.V.Bhat & S.R.Yadav</small> * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Abelmoschus ficulneus]]'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> * ''Abelmoschus hostilis'' <small>(Wall. ex Mast.) M.S.Khan & M.S.Hussain</small> * ''[[Abelmoschus manihot]]'' <small>(L.) Medik.</small> * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik.</small> * ''Abelmoschus muliensis'' <small>K.M.Feng</small> * ''Abelmoschus odishae'' <small>Ramesh Misra</small> * ''Abelmoschus palianus'' <small>Sutar, K.V.Bhat & S.R.Yadav</small> * ''Abelmoschus rhodopetalus'' <small>F.Muell.</small> === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana misy eto [[Madagasikara]]: * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> -- gombo, ôkra, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abelmoschus ficulneus]]'' <small>(L.)</small> <small>Wight & Arn. ex Wight</small> * ''[[Abelmoschus manihot]]'' <small>(L.) Medik</small>. * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik.</small> (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) -- bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, tsindraranjaza == Jereo koa == * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' i0xkuhlmx27vhoj9i06f35m0p8w5qqs Abelmoschus moschatus 0 299555 1150343 1147232 2026-09-08T03:59:44Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1150343 wikitext text/x-wiki [[Sary:Abelmoschus moschatus Okra Musk Mallow Malvaceae (7981713600).jpg|vignette|373x373px|''Abelmoschus moschatus'']] Ny '''''Abelmoschus moschatus''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'', teratany any [[India]] sy any amin' ny faritra trôpikaly any [[Azia]] sy any [[Aostralazia]]. Ambolena be dia be izy io noho ny voany, izay ahazoana menakamanitra. Nantsoina hoe '''''Hibiscus abelmoschus''''' <small>L.</small> izy io teo aloha. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''bana''', '''sondraranjaza''', '''tambasotsa''', '''tambazotse''', na '''tsindraranjaza'''. == Zana-karazana == Misy zabna-kaazaba telo tena fantatra: * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''biakensis'' <small>(Hochr.) Borss.Waalk.</small> * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''moschatus'' * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> == Fampiasana == Ahazoana [[menakamanitra]] ny ny vihim-boan' ny ''Abelmoschus moschatus'' ary ampiasaina amin' ny fanamboarana [[ranomanitra]]. Ity zavamaniry ity dia ampiasana amin' ny fanomanana sakafo maromaro. Afangaro amin' ny [[Kafe (zava-pisotro)|kafe]] ny vihim-boany; ny pepany maitso sy ny raviny ary ny solofony dia atao anana. Izy io koa dia singa iray ampiasaina amin' ny fanamboarana toaka nentim-paharazana. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * [[Bana (zavamaniry)]]: ''Abelmoschus moschatus'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.) (''[[Malvaceae]]''); ''[[Solanum melongena]]'' <small>L.</small> (''[[Solanaceae]]'') * [[Sondraranjaza]]: ''Abelmoschus moschatus'' <small>Medik</small>. ; ''[[Hibiscus diversifolius]]'' <small>Jacq</small>. (''Malvaceae'') * [[Tambazotse]]: ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''[[Malvaceae]]''); ''Abelmoschus moschatus'' <small>Medik</small>. (''Malvaceae''); ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''); ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl.</small> (''Burseraceae'') * [[Tsirandranjaza]]: ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''[[Malvaceae]]''); ''Abelmoschus moschatus'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.) (''Malvaceae'') jwwlta3zsa5qmxq248ek5yzmrbrhfqn Ranoroseheno Vanintsoa 0 301884 1150330 1150303 2026-09-07T15:28:16Z TinahLuce23 39583 1150330 wikitext text/x-wiki '''Vanintsoa''', fantatra amin'ny tena anarany hoe '''Vanintsoa Ranoroseheno''', dia [[mpanakanto malagasy]] miasa amin'ny sehatry ny [[mozika]] sy ny tantara an'onjam-peo. Mpihira, mpamoron-kira, mpitendry zavamaneno ary mpilalao tantara amin'ny onjam-peo izy. Anisan'ireo mpanakanto nandray anjara tamin'ny fampiroboroboana ny mozika sy ny [[kolontsaina malagasy]] amin'ny alalan'ny [[zavamaneno]] nentim-paharazana sy ny fampisehoana ara-javakanto izy.<ref name=":0">https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</ref> == Fiainana sy sehatry ny zavakanto sy mozika == Fantatra amin'ny anarana feno hoe '''Ranoroseheno Vanintsoa''' izy, ary mampiasa ny anarana hoe '''Vanintsoa''' eo amin'ny sehatry ny zavakanto. Misehatra amin'ny sehatra ara-javakanto maro i Vanintsoa. Anisan'izany ny fihirana, ny famoronana hira, ny fitendrena zavamaneno ary ny fampisehoana tantara amin'ny alalan'ny feo. Ny zavakanto ataony dia mampifandray ny mozika sy ny kolontsaina malagasy, indrindra amin'ny fampiasana zavamaneno toy ny [[valiha]]. Tao amin'ny Ny Antsao, vondrona evanjelika no nanombohany ny hira sy mozika. Taorian'izay dia maro ny sehatra na hetsika efa nandraisany anjara, toy ny "Gasy ka manja" (2013), ny "La journée des femmes" na ny "La semaine de la Valiha"<ref name=":0" />. Anisan'ireo mpikambana nanangana ny tarika RyKala Vazo i '''Vanintsoa''', niaraka tamin'i '''[[Mitchou Amy]]''' sy '''[[Mirana Madagascar]]'''. Niorina tamin'ny taona 2015 ny tarika ary nifantoka tamin'ny fampiroboroboana ny [[mozika malagasy]] tamin'ny fampifangaroana ny zavamaneno sy ny fomba fanehoana nentim-paharazana amin'ny endrika ankehitriny<ref>https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</ref>. Anisan'ny zavamaneno ifandraisan'i Vanintsoa amin'ny sehatry ny mozika ny valiha sy ny [[gitara]] bà-gasy. Ny fampiasana ny zavamaneno malagasy dia anisan'ny mampiavaka ny tontolon'ny mozika nandraisany anjara. Tsy mpihira sy mpitendry zavamaneno ihany i Vanintsoa fa mpamoron-kira koa. Voatondro ho mpanoratra ny tonony sy ny feon'ny hira Ny Fikasako sy Namanay izy. Anisan'ireo hira hafa mifandray amin'ny asany ny ''Hajaiko foana'', ''Izaho tsy manahy'' ary ''Ndeha r''e. Ny hira Namanay dia mifandray amin'ny fahatsiarovana an'i [[Mitchou Amy]], iray tamin'ireo mpikambana tao amin'ny [[RyKala Vazo]].<ref name=":1">https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/rykala-vazo-namoaka-raki-kira-hahatsiarovana-ani-mitchou-46818.php</ref> == RyKala Vazo == Ny tarika [[RyKala Vazo]] dia anisan'ny sehatra lehibe nahafantarana an'i Vanintsoa teo amin'ny mozika. Ny tarika dia niforona tamin'ny taona 2015 ary nampivondrona an'i '''Vanintsoa''', Mirana ary Mitchou Amy.<ref name=":0" /> Nampifandray ny mozika malagasy sy ny zavamaneno nentim-paharazana tamin'ny fomba fanehoana ankehitriny ny tarika. Ny valiha sy ireo zavamaneno malagasy hafa dia nanana toerana lehibe tao amin'ny mozikan'ny tarika.<ref>https://www.jeuneafrique.com/mag/649707/culture/madagascar-rykala-vazo-trois-filles-dans-le-vent/</ref> Taorian'ny fahafatesan'i Mitchou Amy tamin'ny taona 2019 dia nanohy ny asan'ny RyKala Vazo i Mirana sy Vanintsoa. Tamin'ny taona 2020 dia nivoaka ny raki-kira ''Tsikonikoninay'', izay natao ho fahatsiarovana an'i Mitchou Amy<ref name=":1" />. == Tantara an'onjam-peo == Anisan'ny sehatra lehibe iasan'i Vanintsoa koa ny tantara an'onjam-peo na "théâtre radiophonique".<ref name=":0" /> Mandray anjara amin'ny famokarana sy fampisehoana tantara amin'ny alalan'ny feo izy, ka manao "voix-off" na feo lafika amin'ny tantara mitohy fhaino na an'onjam-peo<ref>https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</ref>. Izy koa dia anisan'ireo mpanakanto sy mpilalao tantara tafiditra ao amin'ny ''Rohinkanto'', vondrona mampivondrona mpilalao tantara amin'ny radio sy mpanakanto hafa. Ny ''Rohinkanto'' dia miasa amin'ny famelomana ny tantara fihaino ary mampita izany amin'ny mpihaino amin'ny alalan'ny radio. Anisan'ny mampiavaka ny asan'ilay vondrona ny fampifandraisana ny tantara an'onjam-peo sy ny fampisehoana an-tsehatra. Anisan'ireo asa mifandray amin'ny Rohinkanto i ''Galifantsy'', tantara fihaino izay nentina teny an-tsehatra. Anisan'ireo mpanakanto mifandray amin'io famokarana io i Vanintsoa<ref name=":2">https://newsmada.com/2023/07/21/rohinkanto-hoentina-an-tsehatra-ny-tantara-aminny-radio/</ref>. Ny fandraisany anjara amin'ny tantara an'onjam-peo dia mampiseho fa tsy voafetra amin'ny mozika ny sehatra iasany, fa tafiditra ao anatin'ny zavakanto mifototra amin'ny feo sy ny fitantarana ihany koa.<ref name=":0" /> == Fampifandraisana ny mozika sy ny tantara fihaino == Ny asan'i Vanintsoa dia mampifandray sehatra roa lehibe eo amin'ny zavakanto malagasy: ny mozika sy ny tantara an'onjam-peo. Ao amin'ny mozika dia mampiasa sy mampiroborobo zavamaneno malagasy izy, indrindra ny [[valiha]]. Ao amin'ny tantara an'onjam-peo kosa dia mampiasa ny feony sy ny fahaizany maneho toetra sy tantara amin'ny alalan'ny feo izy. Izany fahasamihafan'ny sehatra iasany izany no mahatonga azy ho isan'ireo mpanakanto manana traikefa amin'ny endrika zavakanto maro, ka ny fihirana, ny famoronana hira, ny fitendrena zavamaneno ary ny tantara fihaino no isan'ny sehatra ahafantarana azy. == Hetsika ara-javakanto == Maro ny hetsika nahitana an'i Vanintsoa, indrindra fa ireo hetsika nisy fiaraha-miasa, toy ny tamin'ny taona 2022 "Tafaray 2022" niarahany tamin'ny Nanja tany Saint-Herblain<ref>https://madatsara.com/evenement_vanintsoa-nanja-razafindrakoto-spectacle-tafaray-salle-seminaire-saint-herblain.html</ref>. Ohatra ihany koa tamin'ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny Hetsika Tafaray niaraka tamin'i Nanja i Vanintsoa. Nampahafantarina tamin'izany ireo [[hira]] noforoniny, anisan'izany ny ''Hajaiko foana, Izaho tsy manahy'' ary ''Ndeha re''. Nisy ihany koa ireo hetsika hafa : ny "Festival culturel de solidarité" ny 2023, "Fety firaisankina" ny 2023<ref>https://madatsara.com/evenement_vanintsoa-sy-ny-mpandihiny-fety-firaisan-kina-concert-mcp-ekar-antsofinondry.html</ref>, "Antsa tononkalo Tsikombakomba" ny 2024 niarahany tamin'i Tolopanahy <ref>https://madatsara.com/evenement_vanintsoa-ivokolo-analakely.html</ref>. Ny fandraisany anjara tamin'ny hetsika ara-[[kolontsaina]] toy izany dia manamafy ny fitohizan'ny asany amin'ny sehatry ny mozika sy ny fampisehoana. == Toerana eo amin'ny zavakanto malagasy == '''Vanintsoa''' dia anisan'ireo mpanakanto malagasy izay miasa amin'ny sehatra maro mifandray amin'ny feo sy ny fampisehoana. Ny asany amin'ny mozika dia mifototra amin'ny fampiasana sy fampiroboroboana ny zavamaneno malagasy, raha ny asany amin'ny tantara an'onjam-peo kosa dia mifototra amin'ny fampiasana ny feo ho fitaovana fitantarana sy fanehoana. Ny fandraisany anjara tao amin'ny RyKala Vazo sy Rohinkanto dia mampifandray azy amin'ny sehatra roa samy manana anjara toerana eo amin'ny [[kolontsaina malagasy]] : ny [[mozika]] sy ny tantara fihaino.<ref name=":2" /> == Asa fantatra == == Mozika == * ''Ny Fikasako'' (tonony sy feony: Vanintsoa) * ''Namanay'' (tonony sy feony: Vanintsoa) * ''Hajaiko foana'' * ''Izaho tsy manahy'' * ''Ndeha re'' * ''Tsikonikoninay'', raki-kira mifandray amin'ny RyKala Vazo, natao ho fahatsiarovana an'i Mitchou Amy === Tantara an'onjam-peo === "''Galifantsy''", famokarana mifandray amin'ny Rohinkanto<ref>https://newsmada.com/2024/06/24/tantara-galifantsy-hoentinny-rohikanto-an-tsehatra/</ref>. Ankoatra ireo asa ireo dia voalaza fa nandray anjara tamin'ny tantara mitohy fihaino maro i Vanintsoa tamin'ny alalan'ny "voix-off" na feo lafika<ref name=":0" />. == Jereo koa == * [[RyKala Vazo]] * [[Mitchou Amy]] * [[Mirana Madagascar]] * Rohinkanto * Tantara an’onjam-peo eto Madagasikara * [[Mozika malagasy]] * [[Valiha]] * [[Kabôsy]] 9vuj5pxn7lingz4fiqrozk89w90t568 Ibrahim Traoré 0 301889 1150325 2026-09-07T13:26:51Z Thelezifor 15140 Miaramila mpanao pôlitika borkinabe 1150325 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ibrahim Traoré portrait.jpg|vignette|418x418px|Ibrahim Traoré tamin' ny taona 2026 ]] I '''Ibrahim Traoré''' dia manamboninahitra miaramila sady mpanao pôlitika ao [[Borkina Fasô]], izay mitantana ny firenena amin' ny maha filoha vonjimaika azy nanomboka tamin' ny fanonganany ny filoha teo alohany tamin' ny taona 2022. Teraka tamin' ny 14 Marsa 1988 izy. Fantatra amin' ny fijery [[Fanindrahindram-pirenena|mpanindrahindra firenana]] (manohana ny tombontsoam-pirenena), [[Panafrikanisma|panafrikanista]] (manohana ny firaisankinan' ny Afrikana), ary anti-imperialista (manohitra ny fanjakazakan' ny vahiny) sy ny manohitra fitaoman' ny Tandrefana izy. I Traoré no mpitarika faharoa ao amin' ny ''Mouvement patriotique pour la sauvegarde et la restauration'' (hetsika miaramila mitantana an' i Borkina Fasô nanomboka tamin' ny volana Septambra 2022) ary filoha faharoa ao amin' ny [[Alliance des États du Sahel]] nanomboka ny taona 2025. Teraka tao Kéra, any amin' ny faritra andrefana amin' i Borkina Fasô i Traoré izay nahazo diplôma lisansa momba ny siansa sy ny jeôlôjia tao amin' ny [[Oniversiten' i Ouagadougou|Oniversiten']] [[Oniversiten' i Ouagadougou|i Ouagadougou]] tamin' ny taona 2009. Taorian' ny nahazoany izany diplôma izany dia niditra tao amin' ny Tafik' i Borkina Fasô izy ary nahazo fiofanana ara-miaramila tany ivelany, izay voalaza fa tany [[Marôka]] sy tany [[Frantsa]]. Nahazo traikefa tamin' ny [[Ady amin' ny fampihorohoroana|ady amin']] [[Ady amin' ny fampihorohoroana|ny fampihorohoroana]] i Traoré nandritra ny fikomian' ny vondrona jihadista tao amin' ny firenena. Tamin' ny taona 2019 dia nalefa tany [[Malỳ|Maly]] izy ao amin' ny sehatry ny fanirahana ho an' ny fitandroana ny fandriampahalemana ao amin' ny [[Firenena Mikambana]] ([[MINUSMA]]). [[Sary:08-05-2025 - Presidents Vladimir Putin and Ibrahim Traoré meet in Moscow for Victory Day in Red Square, 2025.jpg|vignette|Nihaona tao [[Môsikao|Môskoa]] teo amin' ny filoha [[Vladimir Poutine]] sy ny filoha Ibrahim Traoré.]] Tamin' ny volana Septambra 2022 dia nitarika fanonganam-panjakana nanohitra an' i [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]], izay filoha vonjimaika tamin' izany fotoana izany, i Traoré ka nahavita nanala azy tamin' ny toerany. Teo amin' ny faha-34 taonany dia lasa filoham-panakana faharoa zandriny indrindra teo amin' ny tantaran' ny fireneny i Traoré, sady izy no filoham-panakana zandriny indrindra eran-tany tamin' izany fotoana izany. Nandritra ny fotoana nitondrany dia nampihena hatrany ny fifandraisan' i Borkina Fasô tamin' i [[Frantsa]] sy tamin' ny [[Communauté économique des États de l'Afrique de l'Ouest|CEDEAO]] i Traoré, indrindra tamin' ny alalan' ny fandroahana ny tafik' izy ireo, sady nanamafy hatrany ny fiarahany akaiky amin' i [[Rosia]], i [[Torkia]], i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], ary koa i [[Malỳ|Maly]] sy i [[Nizera]]. Nanana anjara toerana lehibe ihany koa i Traoré tamin' ny fananganana ny Alliance des États du Sahel ("firaisamben' ny firenena ao [[Sahely|Sahel]]"), izay ahitana an' i Borkina Fasô sy i Maly ary i Nizera. Teo ambany fitarihan' i Traoré dia nisy ny fiampangana azy ho manao famoretana ny fahalalahan' ny [[asa fanaovan-gazety]] sy ny mpanohitra ara-pôlitika, anisan' izany ny fanerena ny mpitsikera, ny mpanao gazety, ny mpikatroka, ny mpampanoa lalàna ary ny mpitsara hiditra ao amin' ny tafika. Araka ny tatitry ny ''DW Africa'', hatramin' ny volana Janoary 2026 dia tafavoaka velona tamin' ny fikasana fanonganam-panjakana farafahakeliny indimy i Traoré nanomboka tamin' ny fotoana nandraisany ny fahefana. == Jereo koa == * [[Assimi Goïta]] * [[Abdourahamane Tiani]] * [[Ibrahim Traoré]] 0yoo4g2q7un3hk2duis6db50fgimqmv 1150331 1150325 2026-09-07T15:31:49Z Thelezifor 15140 Namafa soratra tsy ilaina 1150331 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ibrahim Traoré portrait.jpg|vignette|418x418px|Ibrahim Traoré tamin' ny taona 2026 ]] I '''Ibrahim Traoré''' dia manamboninahitra miaramila sady mpanao pôlitika ao [[Borkina Fasô]], izay mitantana ny firenena amin' ny maha filoha vonjimaika azy nanomboka tamin' ny fanonganany ny filoha teo alohany tamin' ny taona 2022. Teraka tamin' ny 14 Marsa 1988 izy. Fantatra amin' ny fijery [[Fanindrahindram-pirenena|mpanindrahindra firenana]] (manohana ny tombontsoam-pirenena), [[Panafrikanisma|panafrikanista]] (manohana ny firaisankinan' ny Afrikana), ary anti-imperialista (manohitra ny fanjakazakan' ny vahiny) sy ny manohitra fitaoman' ny Tandrefana izy. I Traoré no mpitarika faharoa ao amin' ny ''Mouvement patriotique pour la sauvegarde et la restauration'' (hetsika miaramila mitantana an' i Borkina Fasô nanomboka tamin' ny volana Septambra 2022) ary filoha faharoa ao amin' ny [[Alliance des États du Sahel]] nanomboka ny taona 2025. Teraka tao Kéra, any amin' ny faritra andrefana amin' i Borkina Fasô i Traoré izay nahazo diplôma lisansa momba ny siansa sy ny jeôlôjia tao amin' ny [[Oniversiten' i Ouagadougou|Oniversiten']] [[Oniversiten' i Ouagadougou|i Ouagadougou]] tamin' ny taona 2009. Taorian' ny nahazoany izany diplôma izany dia niditra tao amin' ny Tafik' i Borkina Fasô izy ary nahazo fiofanana ara-miaramila tany ivelany, izay voalaza fa tany [[Marôka]] sy tany [[Frantsa]]. Nahazo traikefa tamin' ny [[Ady amin' ny fampihorohoroana|ady amin']] [[Ady amin' ny fampihorohoroana|ny fampihorohoroana]] i Traoré nandritra ny fikomian' ny vondrona jihadista tao amin' ny firenena. Tamin' ny taona 2019 dia nalefa tany [[Malỳ|Maly]] izy ao amin' ny sehatry ny fanirahana ho an' ny fitandroana ny fandriampahalemana ao amin' ny [[Firenena Mikambana]] ([[MINUSMA]]). [[Sary:08-05-2025 - Presidents Vladimir Putin and Ibrahim Traoré meet in Moscow for Victory Day in Red Square, 2025.jpg|vignette|Nihaona tao [[Môsikao|Môskoa]] teo amin' ny filoha [[Vladimir Poutine]] sy ny filoha Ibrahim Traoré.]] Tamin' ny volana Septambra 2022 dia nitarika fanonganam-panjakana nanohitra an' i [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]], izay filoha vonjimaika tamin' izany fotoana izany, i Traoré ka nahavita nanala azy tamin' ny toerany. Teo amin' ny faha-34 taonany dia lasa filoham-panakana faharoa zandriny indrindra teo amin' ny tantaran' ny fireneny i Traoré, sady izy no filoham-panakana zandriny indrindra eran-tany tamin' izany fotoana izany. Nandritra ny fotoana nitondrany dia nampihena hatrany ny fifandraisan' i Borkina Fasô tamin' i [[Frantsa]] sy tamin' ny [[Communauté économique des États de l'Afrique de l'Ouest|CEDEAO]] i Traoré, indrindra tamin' ny alalan' ny fandroahana ny tafik' izy ireo, sady nanamafy hatrany ny fiarahany akaiky amin' i [[Rosia]], i [[Torkia]], i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], ary koa i [[Malỳ|Maly]] sy i [[Nizera]]. Nanana anjara toerana lehibe ihany koa i Traoré tamin' ny fananganana ny Alliance des États du Sahel ("firaisamben' ny firenena ao [[Sahely|Sahel]]"), izay ahitana an' i Borkina Fasô sy i Maly ary i Nizera. Teo ambany fitarihan' i Traoré dia nisy ny fiampangana azy ho manao famoretana ny fahalalahan' ny [[asa fanaovan-gazety]] sy ny mpanohitra ara-pôlitika, anisan' izany ny fanerena ny mpitsikera, ny mpanao gazety, ny mpikatroka, ny mpampanoa lalàna ary ny mpitsara hiditra ao amin' ny tafika. Araka ny tatitry ny ''DW Africa'', hatramin' ny volana Janoary 2026 dia tafavoaka velona tamin' ny fikasana fanonganam-panjakana farafahakeliny indimy i Traoré nanomboka tamin' ny fotoana nandraisany ny fahefana. == Jereo koa == * [[Assimi Goïta]] * [[Abdourahamane Tiani]] ldp53m2ozjsx077b0uxxqna58v1pi8u Abdourahamane Tiani 0 301890 1150327 2026-09-07T14:11:10Z Thelezifor 15140 Miaramila sy mpanao pôlitika nizeriana 1150327 wikitext text/x-wiki [[Sary:Abdourahamane Tchiani in 2025 (cropped).jpg|vignette|362x362px|I Abdourahamane Tchiani tamin' ny taona 2025]] I '''Omar Abdourahamane Tiani''' (matetika soratana diso hoe '''Tchiani''') dia manamboninahitra miaramila sady mpanao pôlitika ao [[Nizera]], izay nitana ny toerana maha-filoha faha-11 azy ao Nizera nanomboka tamin' ny taona 2025. Teraka teraka tamin' ny 1 Janoary 1964 izy. Fantatra amin' ny heviny manohitra ny fanjakazakana an-tanin' oloa (anti-imperalista) sy manohana ny firaisankinan' ny Afrikana ([[Panafrikanisma|panafrikanista]]) ary mpanindrahidra firenena [[Haosa (vahoaka)|haosa]] azy i Tiani. Nitana ny toerana maha-lehiben' ny vondrona mpiambina ny filoham-pirenena nizeriana azy izy nanomboka tamin' ny taona 2011 ka hatramin' ny taona 2023, fotoana izay nanonganany ny filoha [[Mohamed Bazoum]] ka nahatonga azy ho mpitarika ny miaramila nitondra ny firenena (Conseil national pour la sauvegarde de la patrie). Roa taona taty aoriana no nandraisany tamin' ny fomba ôfisialy ny andraikitra maha-filohan' i Nizera azy. Teraka tao Toukounous tao anatin' ny fianakaviana [[Haosa (vahoaka)|haosa]] i Tiani, ary nahazo fiofanana ara-miaramila tao amin' ny ''École d'application de l'infanterie de Thiès'', any [[Senegaly]]. Nitarika ny tafik' i Nizera tao amin' ny faritra Agadez sy Diffa ary Zinder izy mba hiadiana amin' ny trafikan-java-mahadomelina. Tatỳ aoriana dia nandray anjara tamin' ny iraka fitandroana ny fandriampahalemana an' ny [[Firenena Mikambana]] tany [[Kôtidivoara]] sy tany [[Sodàna]] ary tany amin' ny [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] izy. Tamin' ny taona 2011 dia notendrena hitarika ny vondrona mpiambina ny filoham-pirenena Nizeriana i Tiani ary lasa mpiara-dia akaiky tamin' ny filoha Mahamadou Issoufou; niharatsy anefa ny fifandraisana taorian' ny niampangana an' i Tiani ho nanao tetika nanohitra an' i Issoufou sy ny fikasana fanonganam-panjakana tsy nahomby nataony tamin' ny taona 2021. Notazonin' i Mohamed Bazoum, izay nandimby an' i Issoufou, teo amin' ny toerany ihany i Tiani. Tany am-piandohan' ny taona 2023 dia nahafantatra i Tiani fa nikasa ny hanala azy tamin' ny toerana maha lehiben' ny mpiambina ny filoham-pirenena azy i Bazoum. Izany no nahatonga an' i Tiani hanongana an' i Bazoum nandritra tamin' ny volana Jolay 2023. Nanaraka izany dia lasa mpitondra an' i Nizera i Tiani ary nanambara ny tenany ho filohan' ny ''Conseil national pour la sauvegarde de la patrie'' (CNSP). Niatrika ny fifanolanana ara-diplômatika tamin' ny CEDEAO vokatry ny fanonganam-panjakana izy, ka niafara tamin' ny fialan' i Nizera tao amin' io fikambanana io. Nanangana ny ''Alliance des États du Sahel'' niaraka tamin' i [[Borkina Fasô]] sy i Maly izy tamin' ny volana Jolay 2024. Nampifanakaiky an' i Nizera tamin' i [[Rosia]] ihany koa i Tiani, ka nahazo fanampiana avy amin' ny [[Vondrona Wagner]] mba hiadiana amin' ny fikomiana tany amin' ny faritra andrefana amin' i Nizera. Tamin' ny volana Janoary 2025 dia nitarika an' i Nizera ho lasa firenena voalohany aty Afrika sy fahadimy maneran-tany nahavita nanafoana tanteraka ny aretina [[ônkôserkôzy]] i Tiani. Natao tamin' ny fomba ôfisialy ny fametrahana azy ho filohan' i Nizera tamin' ny volana Marsa 2025. Tamin' ny volana Aogositra 2026 dia nisy andiana miaramila nikomy nanandrana nanongana an' i Tiani tao [[Niamey]]. Amin' ny fiheverana azy ho nasiônalista haosa azy dia tiam-bahoaka eo an-toerana koa i Tiani noho ny fijoroany manohitra ny fanjakazakan' ny vahiny (anti-imperialista) sy ny fanohanany ny firaisankinan' ny Afrikanina (panafrikanista) ary ny tolona nataony hanoherana ny herin' ny [[Frantsa|Frantsay]] aty Afrika. Na izany aza anefa dia noheverina ho fitondrana jadona sy tsy refesi-mandidy ny fitondrany. == Jereo koa == * [[Ibrahim Traoré]] * [[Assimi Goïta]] 21ky5ycavn3y0213c4me9dpkbg8refv Mitchou Amy 0 301891 1150328 2026-09-07T14:55:55Z TinahLuce23 39583 Pejy noforonina tamin'ny « '''Mitchou Amy''', izay fantatra amin’ny anarana hoe '''Andriambolatiana Miarintso'''a, dia [[mpanakanto malagasy]] izay niasa tamin’ny sehatry ny [[mozika]], ny [[dihy]] ary ny teatra na tantara an-tsehatra. Anisan’ireo mpanorina ny tarika [[RyKala Vazo]] izy, niaraka tamin’i [[Mirana Madagasca]]<nowiki/>r sy [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]] tamin’ny taona 2015<ref name=":0">https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</r... » 1150328 wikitext text/x-wiki '''Mitchou Amy''', izay fantatra amin’ny anarana hoe '''Andriambolatiana Miarintso'''a, dia [[mpanakanto malagasy]] izay niasa tamin’ny sehatry ny [[mozika]], ny [[dihy]] ary ny teatra na tantara an-tsehatra. Anisan’ireo mpanorina ny tarika [[RyKala Vazo]] izy, niaraka tamin’i [[Mirana Madagasca]]<nowiki/>r sy [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]] tamin’ny taona 2015<ref name=":0">https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</ref>. == Ny fiandohany teo amin’ny mozika == Nanomboka liana tamin’ny mozika i '''Mitchou Amy''' tamin’ny taona 2005. Nianatra nitendry zavamaneno izy, indrindra ny [[gitara]] sy ny [[amponga]], ary nahazo traikefa tamin’ny alalan’ny fiarahany niasa tamin’ireo mpanakanto sy mpitendry zavamaneno malagasy<ref name=":0" />. Tamin’ny taona 2009, nandray anjara tamin’ny lahatsary mozikan’ny tarika frantsay ''Crossing the Rubicon'' izy, tao amin’ny hira "Dynamo", izay nisehoany tamin’ny maha-mpitendry amponga azy. Nandritra ny taona 2013 sy 2014 ihany koa dia niara-niasa tamin’i Volahasiniaina izy tamin’ny hetsika ara-kolontsaina sy ara-mozika Antakarana, izay natao tao amin’ny Cercle Germano-Malagasy<ref name=":0" />. Tamin’ny taona 2015, nandray anjara tamin’ny fetiben’ny mozika Angaredona izy niaraka tamin’ny tarika Sammy Trio, ka nitendry cajón. Tamin’io vanim-potoana io ihany no nihaonany tamin’i Mirana sy Vanintsoa, izay nitarika tamin’ny fananganana ny tarika RyKala Vazo<ref name=":0" />. == RyKala Vazo == Tamin’ny taona 2015 no niforonan’ny RyKala Vazo, tarika ahitana vehivavy telo izay mampifandray ny mozika ankehitriny amin’ny zavamaneno nentim-paharazana malagasy<ref>https://storage.googleapis.com/wzukusers/user-34833901/documents/5e9187efdf9672a9v3QI/12%20CBGR%200420.pdf page 19-22</ref>. Anisan’ireo zavamaneno nampiasain’izy ireo ny [[valiha]], [[Kabôsy|kabosy]] ary ireo zavamaneno ampiasaina amin’ny gadona sy ny feon-kira. Ny tanjon’ny tarika dia ny hampifandray ny mozika malagasy sy ny mozika ankehitriny, sady hampahafantatra ny kolontsaina malagasy amin’ny mpihaino maro kokoa<ref name=":0" />. Nanjary fantatra bebe kokoa ny [[RyKala Vazo]] tamin’ny alalan’ny lahatsarin’izy ireo namerenana ny hira "All About That Bass" an’i Meghan Trainor. Nampiavaka ilay fandikana ny fampiasana zavamaneno nentim-paharazana malagasy. Niparitaka tamin’ny Internet ilay lahatsary ary nahasarika mpijery maro.<ref name=":0" /> Anisan’ireo hira sy tetikasa niarahan’i Mitchou Amy tamin’ny tarika ihany koa ny "O RyKala !"<ref>https://likembe.blogspot.com/2020/03/malagasy-divas-2.html</ref> izay nahazo ny "Révélation féminine" tamin'ny fifaninana nataon'ny Onjam-peon'ny tanora RDJ ny taona 2016 <ref>https://storage.googleapis.com/wzukusers/user-34833901/documents/5e9187efdf9672a9v3QI/12%20CBGR%200420.pdf page 21</ref>, ary ny fandikana amin’ny teny malagasy ny hira "Options" an’i Pitbull. Nandray anjara tamin’ny tetikasa "Malagasy Divas 2" ihany koa ny tarika tamin’ny alalan’ny hira "Topimaso"<ref name=":0" />. == Sehatra hafa niasany == Ankoatra ny [[Mozika malagasy|mozika]], mpandihy sy mpilalao sarimihetsika ihany koa i '''Mitchou Amy'''. Nandray anjara tamin’ny sarimihetsika "Les Panthères de l'île Rouge" izy, izay notarihin’i Merlène Clerici. Tao amin’io sarimihetsika io dia nilalao ny anjara toeran’i Varla Satana izy. Noho izany, anisan’ireo sehatra nampisehoany ny talentany ny mozika, ny fitendrena zavamaneno, ny dihy ary ny [[sarimihetsika]].<ref name=":0" /> == Fahafatesany == Nodimandry tamin’ny 25 Mey 2019, teo amin’ny faha-34 taonany, i '''Mitchou Amy'''. Fatapahana lalan-dra vokatry ny tsy fahampian’ny fikorianan’ny ra any amin’ny atidoha (AVC ischémique) no nahafaty azy. Nalevina tamin’ny 29 Mey 2019 tao amin’ny fasam-pianakaviana tany Antoby, distrikan’Anjozorobe izy. Niteraka alahelo teo amin’ny tontolon’ny zavakanto malagasy sy teo amin’ireo olona nahafantatra azy ny fahafatesany. Nisy mpanakanto sy namana ary havana tonga nanome voninahitra azy nandritra ny fandevenana<ref name=":1">https://lexpress.mg/31/05/2019/anjozorobe-le-dernier-voyage-de-mitchou-amy/</ref>. == Lova navelany == Anisan’ny lova navelan’i Mitchou Amy ny fandraisany anjara tamin’ny fampahafantarana ny mozika sy ny zavamaneno malagasy tamin’ny alalan’ny [[RyKala Vazo]]. Ny fampifangaroan’ny tarika ny mozika ankehitriny sy ny zavamaneno nentim-paharazana dia nanampy tamin’ny fampahafantarana ny kolontsaina malagasy tamin’ny mpihaino tao an-toerana sy tany ivelany. Ny anjara toerany tao amin’ny RyKala Vazo sy ny asany tamin’ny sehatry ny mozika, ny dihy ary ny sarimihetsika no mahatonga an’i '''Mitchou Amy''' ho isan’ireo mpanakanto malagasy nahay niasa tamin’ny sehatra ara-javakanto maro<ref name=":1" />. == Jereo koa == [[RyKala Vazo]] [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]] [[Mirana Madagascar]] [[Mozika malagasy]] [[Mozika Antakarana]] [[Valiha]] [[Kabôsy]] 224un00e8asumtr778xptp3bjfrfh8z Mirana Madagascar 0 301892 1150329 2026-09-07T15:24:06Z TinahLuce23 39583 Pejy noforonina tamin'ny « '''Mirana Madagascar''', izay fantatra amin’ny tena anarany hoe '''Ratovonirina Mirana''', dia mpihira sy mpitendry zavamaneno malagasy. Anisan’ireo nanorina ny tarika [[RyKala Vazo]] izy tamin’ny taona 2015, niaraka tamin’i [[Mitchou Amy]] sy [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]]<ref name=":0">https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</ref>. == Ny fiandohany teo amin’ny mozika == Nifandray tamin’ny mozika hatramin’ny f... » 1150329 wikitext text/x-wiki '''Mirana Madagascar''', izay fantatra amin’ny tena anarany hoe '''Ratovonirina Mirana''', dia mpihira sy mpitendry zavamaneno malagasy. Anisan’ireo nanorina ny tarika [[RyKala Vazo]] izy tamin’ny taona 2015, niaraka tamin’i [[Mitchou Amy]] sy [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]]<ref name=":0">https://www.koolsaina.com/rykala-vazo-all-about-that-bass-interview/</ref>. == Ny fiandohany teo amin’ny mozika == Nifandray tamin’ny mozika hatramin’ny fahazazany i '''Mirana''' '''Madagascar''', satria tia [[mozika]] ny ray aman-dreniny ary nampianatra azy nitendry [[gitara]]. Efa teo amin’ny faha-7 taonany izy no nanao fampisehoana teo anatrehan’ny mpijery ary nisolo tena ny sekoliny tamin’ny fifaninanana [[hira]]<ref name=":0" />. Teo amin’ny faha-13 taonany dia niara-niasa tamin’ny tarika evanjelika [[Ndriana Ramamonjy]] izy. Nitombo hatrany ny fahalianany tamin’ny mozika ary, teo amin’ny faha-17 taonany, dia nanomboka liana tamin’ny "opera" izy. Nianatra tao amin’ny Centre Germano-Malagasy (CGM) izy tamin’ny taona 2005, tao anatin’ny fiofanana notarihin’i Swart<ref name=":0" />. == Fifaninanana sy fivoarana teo amin’ny mozika == Tamin’ny taona 2006, nahazo ny loka voalohany tamin’ny fifaninanana "Chanson traditionnelle de l’Imerina" sy "[[Kalon’ny Fahiny]]" nokarakarain’ny [[Antananarivo Renivohitra|Kaominina Antananarivo Renivohitra]] i '''Mirana''' '''Madagascar'''. Taorian’io fifaninanana io dia niara-nivondrona ireo mpandray anjara farany ka namorona ny tarika Angolan’Imerina<ref name=":0" />. Tamin’ny taona 2009, nandray anjara tamin’ny fifaninanana fihirana Pazzapa, nalefa tao amin’ny [[Radio Televiziona Analamanga|RTA]], izy ary tafakatra hatramin’ny dingana manasa-dalana. Tamin’izany fifaninanana izany dia nanao ny hira "Ny Zanako" an’i Razilinah izy, ka nampiseho ny fahaizany amin’ny gitara sy ny gadona bà-gasy. Nampiavaka ny fomba fihirany ihany koa ny fampiasany teknika avy amin’ny "opera" sy ny [[Hira klasika|fihirana klasika]] rehefa mandika hira malagasy<ref name=":0" />. Tamin’ny taona 2010, namoaka ny sanganasany voalohany mitondra ny lohateny hoe « Tell Me One More Time » izy<ref name=":0" />. == RyKala Vazo == Tamin’ny taona 2015, niara-nanorina ny tarika RyKala Vazo tamin’i Mitchou Amy sy Vanintsoa i Mirana. Nifantoka tamin’ny fampifangaroana ny mozika ankehitriny sy ny mozika nentim-paharazana malagasy ny tarika. Anisan’ireo zavamaneno nampiasain’izy ireo ny valiha, kabôsy ary ireo zavamaneno fitendry gadona<ref>https://likembe.blogspot.com/2020/03/malagasy-divas-2.html</ref>. I Mirana dia mpihira sy mpitendry gitara ary kabôsy tao amin’ny tarika. Anisan’ireo hira voalohany nampalaza an’i RyKala Vazo ny "Ô RyKala !", izay navoaka tamin’ny taona 2015. Nanjary fantatra bebe kokoa tany ivelany anefa ny tarika taorian’ny famoahan’izy ireo ny dika vaovao amin’ny hira "All About That Bass" an’i Meghan Trainor, izay nampiarahana tamin’ny [[valiha]] sy [[kabôsy]]<ref>https://www.nocomment.mg/storage/app/public/edito/IUGWc2edc90dcfe395ea7f9be7cffb0e1b9e3f.pdf page 36-37</ref>. Nandray anjara tamin’ny fandikana ny hira "Options" an’i Pitbull sy Steven Marley ihany koa ny tarika. Anisan’ny hira nahazo mpihaino betsaka tao amin’ny YouTube io fandikana io<ref name=":0" />. == Ny fomba fanaovany mozika == Ny fomba mampiavaka an’i [[RyKala Vazo]] dia ny fampifandraisana ny mozika ankehitriny amin’ireo singa avy amin’ny [[mozika malagasy]] nentim-paharazana. Ny valiha sy ny kabôsy dia manana toerana lehibe amin’ny famoronana sy ny fandrindrana ny hiran’ny tarika. Tsy mifantoka amin’ny karazan-kira iray ihany izy ireo fa misokatra amin’ny [[gadona]] sy karazana mozika samihafa. Ny tanjon’izy ireo dia ny hanana ny fomba mampiavaka azy manokana, sady hampahafantatra bebe kokoa ny zavamaneno malagasy<ref>https://storage.googleapis.com/wzukusers/user-34833901/documents/5e9187efdf9672a9v3QI/12%20CBGR%200420.pdf page 19-22</ref>. == Taorian’ny nahafatesan’i Mitchou Amy == Taorian’ny nahafatesan’i [[Mitchou Amy]] tamin’ny 25 Mey 2019, i Mirana sy [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]] no nanohy ny asan’ny [[RyKala Vazo]]. Nanao hira vaovao mitondra ny lohateny hoe "Namanay" izy roa vavy ho fahatsiarovana an’i Mitchou. Tamin’ny faran’ny taona 2019 ka hatramin’ny Febroary 2020, voafidy ho anisan’ireo mpanakanto malagasy nandeha tany Frantsa sy Soisa i Mirana mba hanao fampisehoana. Nampiavaka azy tamin’izany ny fitendreny kabôsy sy ny fahaizany mandika ny [[kalon’ny fahiny]] sy ny [[bà-gasy]]. Tamin’ny taona 2020, namoaka ny rakikira voalohany "Tsikonikoninay" ny RyKala Vazo, izay natao ho fahatsiarovana an’i Mitchou. Ahitana hira niarahan’ireo mpikambana telo talohan’ny nahafatesan’i Mitchou ihany koa ilay rakikira<ref>https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/rykala-vazo-namoaka-raki-kira-hahatsiarovana-ani-mitchou-46818.php</ref>. == Jereo koa == * [[RyKala Vazo]] * [[Mitchou Amy]] * [[Ranoroseheno Vanintsoa|Vanintsoa]] * [[Mozika malagasy]] * [[Valiha]] * [[Kabôsy]] 965jvmnkjolr68xbh3gb334qyfz4eym Fanja Razah Sorapiainana 0 301893 1150336 2026-09-07T19:04:57Z Mikoriana 40064 Pejy noforonina tamin'ny « Fanja Razah''', izay tena anarany hoe '''Razafimamonjy George Eugène Fanja''', dia mpanoratra sy poeta malagasy. Nanomboka liana tamin’ny literatiora izy tamin’ny taona 1980. Tamin’ny taona 1991, niditra tao amin’ny fikambanana [[Mpizaka SteLaRiMa]] (Mpiangaly Zavakanto – Sampana Teny sy Lahabolana ary Riba Malagasy) tao amin’ny Oniversiten’Antananarivo izy, ary isan’ireo mpikambana mpanorina ny sampana haisoratra tao amin’io fikambanana io... » 1150336 wikitext text/x-wiki Fanja Razah''', izay tena anarany hoe '''Razafimamonjy George Eugène Fanja''', dia mpanoratra sy poeta malagasy. Nanomboka liana tamin’ny literatiora izy tamin’ny taona 1980. Tamin’ny taona 1991, niditra tao amin’ny fikambanana [[Mpizaka SteLaRiMa]] (Mpiangaly Zavakanto – Sampana Teny sy Lahabolana ary Riba Malagasy) tao amin’ny Oniversiten’Antananarivo izy, ary isan’ireo mpikambana mpanorina ny sampana haisoratra tao amin’io fikambanana io nandritra ny taona 1991–1995.''' Mivelatra amin’ny karazana literatiora maro ny asa soratr’i Fanja Razah, ka ahitana [[tononkalo]], [[sombintantara]], [[tantara foronina]], [[angano]] ary tantara fandefa an’onjampeo. Nifandray tamin’ny haino aman-jery samihafa teto Madagasikara ihany koa izy mba hampahafantarana sy hampielezana ny asa sorany. Mpikambana ao amin’ny [[OMDA]] izy nanomboka tamin’ny taona 1992, ary voasoratra ao amin’ny sokajy haisoratra sy tantara. Anisan’ireo sehatra nanehoany na namoahany ny asa sorany ny radio, ny fampisehoana an-tsehatra ary ny hetsika ara-literatiora. Tamin’ny volana Jona 2019, namoaka ny boky ''Tsoakahitra'', izay mirakitra amboaran-tsombintantara, i Fanja Razah. Nanoratra tantara an-tsehatra ihany koa izy. Anisan’izany ny ''Ilay diarin’i Vero'', izay notontosain’ny orinasa mpanao teatra Beez Art tao Ivokolo Analakely tamin’ny 29 Oktobra 2022. Ankoatra ny famoronana, mandray anjara amin’ny fampiroboroboana ny teny sy ny literatiora malagasy i Fanja Razah. Nitarika na nandray anjara tamin’ny atrikasa momba ny fanoratana, ny poezia, ny tantara foronina ary ny fitsipi-pitenenana sy fanoratana ny teny malagasy izy, tany amin’ny toerana samihafa. Nandray anjara tamin’ny hetsika ara-kolontsaina sy ara-literatiora ihany koa izy, anisan’izany ny hetsika ''Andao hamaky boky, hifanakalo kalo'' sy ny velakevitra momba ny lalana nodiavin’ny teny malagasy. Loka sy mari-pankasitrahana Nahazo loka maromaro tamin’ny fifaninanana literatiora i Fanja Razah. Tamin’ny taona 2006, nahazo '''Loka fampirisihana''' tamin’ny sokajy tantara foronina izy, tao amin’ny ''Loka Nirhy Lanto, Rindrambolana sy Kolon-teny''. Tamin’ny taona 2016, nahazo '''loka voalohany''' tamin’ny sokajy sombintantara izy, ary tamin’ny taona 2019 dia nahazo '''loka voalohany''' tamin’ny sokajy tantara foronina ihany koa. Tamin’ny fifidianana ''Mpanoratry ny taona 2019'', nokarakarain’ny ''Koloiko sy Hajaiko ny Teniko'', dia nahazo ny laharana faharoa izy. Voalaza ihany koa fa nahazo ny mari-boninahitra '''Chevalier de l’Ordre des Arts, des Lettres et de la Culture''' izy.<ref>https://poetawebs.e-monsite.com/pages/lahatsoratra/angalikanto.html</ref> ma103l7atti9gsa9dljc5ak2lp75bly Bana (zavamaniry) 0 301894 1150344 2026-09-08T04:06:53Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa 1150344 wikitext text/x-wiki Ny '''bana''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' sy ''[[Solanaceae]]'': * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.) (''[[Malvaceae]]''): bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, na tsindraranjaza. * ''[[Solanum melongena]]'' <small>L.</small> (''[[Solanaceae]]''): bana, baranjely 6cwhx9af066flmvwis4jzq4wugjxa55 1150348 1150344 2026-09-08T04:15:19Z Thelezifor 15140 1150348 wikitext text/x-wiki Ny '''bana''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' sy ''[[Solanaceae]]'': * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.) (''[[Malvaceae]]''): bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, na tsindraranjaza. * ''[[Solanum melongena]]'' <small>L.</small> (''[[Solanaceae]]''): bana, baranjely == Jereo koa == *''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Solanum]]'' qodq9kgk51jh1xzmkgwd9iql8wc0yv7 Sondraranjaza 0 301895 1150346 2026-09-08T04:13:30Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150346 wikitext text/x-wiki Ny '''sondraranjaza''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'': * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>.: * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' <small>Jacq</small>. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' 20xcurk07efmvbr7dqgu4hiyjlbkhqt 1150347 1150346 2026-09-08T04:13:46Z Thelezifor 15140 1150347 wikitext text/x-wiki Ny '''sondraranjaza''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'': * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>.: * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' <small>Jacq</small>. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' p84qbj8dv2si8pfymijlguludeev25e Tambazotse 0 301896 1150349 2026-09-08T04:27:10Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150349 wikitext text/x-wiki Ny '''tambazotse''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' sy ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''Malvaceae''): gômbô, ôkra, tambazotse, tsirandranjaza. * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.) (''Malvaceae''): bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, na tsindraranjaza. * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl.</small> (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramy, tambazotse. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Canarium]]'' * ''[[Hibiscus]]'' bxkj257wbs7favegkv1f0dx05v377rg Tsirandranjaza 0 301897 1150350 2026-09-08T04:33:28Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150350 wikitext text/x-wiki Ny '''tsirandranjaza''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'': * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.): gômbô, ôkra, tambazotse, tsirandranjaza. * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.): bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, tsindraranjaza, tsirandranjaza == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' a343yzsc6pav79ptqq03udh77idze4w 1150351 1150350 2026-09-08T04:33:43Z Thelezifor 15140 1150351 wikitext text/x-wiki Ny '''tsirandranjaza''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'': * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.): gômbô, ôkra, tambazotse, tsirandranjaza. * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L</small>.): bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, tsindraranjaza, tsirandranjaza == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Hibiscus]]'' ja34y3ftgo50jtz6se20r5be99qurif Aramy 0 301898 1150353 2026-09-08T04:53:27Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150353 wikitext text/x-wiki Ny '''aramy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.: aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl.</small>: aramy, haramy, ramy, tambazotse == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' lbuo97l08kmihe3mhz712nihzxd6los Haramy 0 301899 1150354 2026-09-08T05:02:50Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150354 wikitext text/x-wiki Ny haramy dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'' sy ''[[Clusiaceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramy, tambazotse * ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae''): haramy, ramimainty * ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small> (''Clusiaceae''): haramy, hazinimboalavo, kija, kijiravindrotra, kijivavy, kimba, kimbalataka, kiza, kizahasina, kizaravindrotra, kizavavy * ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> (''Clusiaceae''): haramy, hazina, kijimboalavo, kijisarondra, kijisarondrana, kijy, kizakely, mangy * ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''Clusiaceae''): haramy, kijiberavina, kijibonaka, kijivavy, kijivoapipilo, kimba == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * ''[[Symphonia]]'' makrx4wayizf0j0eyqbqrrodwc2f2pj 1150355 1150354 2026-09-08T05:03:12Z Thelezifor 15140 1150355 wikitext text/x-wiki Ny '''haramy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'' sy ''[[Clusiaceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramy, tambazotse * ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae''): haramy, ramimainty * ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small> (''Clusiaceae''): haramy, hazinimboalavo, kija, kijiravindrotra, kijivavy, kimba, kimbalataka, kiza, kizahasina, kizaravindrotra, kizavavy * ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> (''Clusiaceae''): haramy, hazina, kijimboalavo, kijisarondra, kijisarondrana, kijy, kizakely, mangy * ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''Clusiaceae''): haramy, kijiberavina, kijibonaka, kijivavy, kijivoapipilo, kimba == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * ''[[Symphonia]]'' ck0ywj9fwhlb8gf09gszocf3dccfq5r Ramy 0 301900 1150356 2026-09-08T05:04:59Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150356 wikitext text/x-wiki Ny '''ramy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.: aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl.</small>: aramy, haramy, ramy, tambazotse == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * [[Aramy]] 8528y0rnndb32ur6czivc2vejgqbtf1 1150358 1150356 2026-09-08T06:18:21Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1150358 wikitext text/x-wiki Ny '''ramy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.: aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl.</small>: aramy, haramy, ramy, tambazotse == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * [[Aramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl.</small> (''[[Burseraceae]]'') * [[Ramifotsy]]: ''[[Apodocephala begueana]]'' <small>Humbert</small> (''[[Asteraceae]]''); ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''). * [[Ramimainty]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. ; ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae''). * Ramimena: ovan-karazana ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae'') mabjno5qa6xxchhgcxl4dlsddgrgyk5 Canarium boivinii 0 301901 1150357 2026-09-08T05:53:29Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Burseraceae 1150357 wikitext text/x-wiki Ny '''''Canarium''''' '''''boivinii''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]''. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''aramy''', '''haramy''', '''ramifotsy''', '''ramimainty''', '''ramimena''', '''ramy''' ary '''tambazotse'''. Tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] ity hazo ity. Araka ny fanavaozana momba ny fanasokajiana ny zavamaniry atỳ [[Afrika]], ity karazana ity dia heverina indraindray ho zana-karazan' ny ''[[Canarium madagascariense]]'', eo amin' ny anarana hoe '''''Canarium madagascariense'' subsp. ''obtusifolium'''''. == Faritra ahitana azy == Maniry indrindra amin' ny faritra mafana sy mando any avaratra-atsinanana amin' i [[Madagasikara]] sy amin' ny ala maina any atsimo-andrefana koa ny ''Canarium boivinii''. Manana anjara toerana lehibe amin' ny fitandroana ny harena voajanahary samihafa eto Madagasikara io hazo io. == Ekôlôjia == Anisan' ny sakafo tena ilain' ny [[gidro]] sy ny [[biby mampinono]] kely isan-karazany teratany eto amin' ny Nosy ny voany sy ny vihim-boa ao anatiny. Etsy an-daniny, ireo biby ireo dia manampy betsaka amin' ny fiparitahan'ny voan' io hazo io. == Fampiasana == === Fampiasana samihafa === Ny hazo avy amin' ny ''Canarium boivinii'' dia ampiasaina betsaka amin' ny fanorenana sy ny asa tanana ary ny fanaovana fanaka. Tahaka ny karazana hazo hafa ao amin' ny vondrona ''[[Canarium]]'', ity hazo ity dia mamokatra ditin-kazo tena manitra. Izany akora miraikitra izany dia angonina araka ny fomba nentim-paharazana ary ampiasaina noho ny toetrany manitra. === Fampiasana amin' ny fitsaboana nentim-paharazana === Ny ditin-kazo miloko fotsy na mavo avoakan' ny vatan' ny ''Canarium boivinii'' no tena manana hery fanasitranana ao amin' io hazo io. Miasa ho toy ny fanafody mampitombo hery sy manaitaitra ny vatana amin' ny ankapobeny izy, sady manana toetra mamono [[Zavamananaina bitika|mikrôba]]. Rehefa ampiasaina eo amin' ny [[hoditra]] izy io dia toy ny fanafody voajanahary famonoana [[otrikaretina]] mba hitsaboana ny [[fery]] sy ny [[ratra]] amin' ny hoditra, ary hampiroboroboana ny fanasitranana. Rehefa hafanaina, ny etona fohina dia manampy amin' ny fanamaivanana ny [[aretina an-doha]]. Apetaka amin' ny alalan' ny fikosehana na atao [[fesana]] izy io mba hampitoniana ny [[rohana]] sy ny fanaintainan' ny tonon-taolana. Tsakotsakoina na apetaka amin' ny fomba nentim-paharazana izy io mba hanamaivanana ny fanaintainana noho ny fahasimban' ny nify. Izy io koa dia akora ao amin' ny fanafody natao hitsaboana aretina isan-karazany amin' ny lalan' amany. == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody]] * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Aramy]]:  ''Canarium boivinii'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl.</small> (''[[Burseraceae]]''). * [[Haramy]]: ''Canarium boivinii'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''[[Burseraceae]]''); ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''[[Clusiaceae]]'') * [[Ramifotsy]]: ''[[Apodocephala begueana]]'' <small>Humbert</small> (''[[Asteraceae]]''); ''Canarium boivinii'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Ramimainty]]: ''Canarium boivinii'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''); ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae''). * Ramimena: * [[Ramy]]: ''Canarium boivinii'' <small>Engl</small>. ; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Tambazotse]]: ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' L.) (''[[Malvaceae]]''); ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik</small>. (''Malvaceae''); ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''); ''Canarium boivinii'' <small>Engl.</small> (''Burseraceae'') 82ml8aps1aphz4cezvnz1r8kwooiy42 Ramifotsy 0 301902 1150360 2026-09-08T06:26:37Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150360 wikitext text/x-wiki Ny '''ramifotsy''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Asteraceae]]'' sy ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Apodocephala begueana]]'' <small>Humbert</small> (''Asteraceae''): ramifotsy * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy ary tambazotse == Jereo koa == * ''[[Apodocephala]]'' * ''[[Canari|Canarium]]'' pjd6um3ipvttpe0s4vq96efkzig1gkq Ramimainty 0 301903 1150361 2026-09-08T06:30:25Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150361 wikitext text/x-wiki Ny '''ramainty''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae''): haramy, ramimainty == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' kqajltsc17z8qsqb5nxgrx9rt15whoo 1150362 1150361 2026-09-08T06:30:46Z Thelezifor 15140 1150362 wikitext text/x-wiki Ny '''ramainty''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'': * ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''): aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae''): haramy, ramimainty == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' 0sqpr69udjpurbidcgknb7mdpaxi6sa Canarium pulchrebracteatum 0 301904 1150363 2026-09-08T07:24:38Z Thelezifor 15140 Zavamaniry mamony ao amin' ny ny fianakaviana Burseraceae 1150363 wikitext text/x-wiki Ny '''''Canarium pulchrebracteatum''''' (indraindray soratana hoe ''Canarium pulchebracteatum'') zavamaniry mamony ao amin' ny ny fianakaviana ''[[Burseraceae]]'' izay nosokajina teo aloha ho karazana miavaka nefa heverina ankehitriny ho zana-karazana na mitovy amin' ny ''[[Canarium madagascariense]]'' ihany. Hazo lehibe sady manana endrika kanto izy io sady tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''haramy''', '''ramimainty''' na '''ramy'''. Hazo maniry eny amin' ny sosona ambony indrindra amin' ny ala mikitroka izy io, izay mety hahatratra haavo 30 ka hatramin' ny 40 m. Ny santionany voangona tany aloha (toy ilay santionany fototra ao amin' ny MNHN) dia avy any amin' ny faritr' i Farafangana indrindra, any amin' ny faritra atsimo-atsinanana amin' i Madagasikara. Anisan' ny mampiavaka azy ny famoahany dity fotsy sady tena manitra; mivoaka io ranoka io rehefa tatraina ny hoditr' ilay hazo ary mihamafy rehefa azon-drivotra. == Fampiasana nentim-paharazana == Ny hazo avy amin' ny ''Canarium pulchrebracteatum'', izay somary malefaka sy maivana, dia ampiasaina hatry ny ela hanamboarana [[lakana]], ary koa ampiasaina amin' ny fanamboarana rafitra hazo amin' ny trano sy vata fitahirizana entana ary tahon-pitaovana (toy ny an' ny [[angady]] na fitaovana hafa). Ampiasaina hanaovana [[fanilo]] na [[arina]] tsara ihany koa ny fon-kazo efa maina. Ampiasaina hanentsenana ny loaka na ny vaky amin' ny lakana na [[botry]] sy hanaovana [[lakôly]] na loko ny ditiny, ary indraindray dia akora ampiasaina ao anatin' ny [[ranomanitra]]. Eo amin' ny fitsaboana nentim-paharazana dia fantatra fa manasitrana [[ratra]] izy io. Azo hanina ny voa sy ny vihim-boan' ny ''Canarium pulchrebracteatum'' (hanina toy ny voanjo ny vihim-boany avy nendasina). Ankoatra izay, manana anjara toerana lehibe eo amin' ny tontolo iainana ilay hazo: loharanon-tsakafo tena ilain' ny [[gidro]] ny voany, indrindra fa ho an' ny [[haihay]] (''Daubentonia madagascariensis''), izay mihinana ny vihim-boany. == Jereo koa == * ''[[Canarium]]'' * [[Haramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>.; ''Canarium pulchrebracteatum'' <small>Guillaumin</small> (''[[Burseraceae]]''); ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''[[Clusiaceae]]'') * [[Ramimainty]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>. (''Burseraceae''); ''Canarium pulchrebracteatum'' <small>Guillaumin</small> (''Burseraceae'') stmojvecaybqh98hndp8wdqiez84n9b Fanja Razah 0 301905 1150367 2026-09-08T10:07:33Z TinahLuce23 39583 Pejy noforonina tamin'ny « '''Fanja Razah''' dia mpanoratra sy poeta malagasy. '''Razafimamonjy Georges Eugène Fanja''' no tena anarany. Mifandray amin’ny [[Haisoratra|literatiora]] sy ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ny asa sorany sy ny asa ataony. Nanoratra [[tononkalo]], tantara fandefa amin’ny onjam-peo, [[Sombin-tantara|sombintantara]], [[tantara foronina]], [[angano]] ary [[tantara an-tsehatra]] izy. Nandray anjara tamin’ny hetsika literera sy ara-kolontsaina, atrikasa... » 1150367 wikitext text/x-wiki '''Fanja Razah''' dia mpanoratra sy poeta malagasy. '''Razafimamonjy Georges Eugène Fanja''' no tena anarany. Mifandray amin’ny [[Haisoratra|literatiora]] sy ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ny asa sorany sy ny asa ataony. Nanoratra [[tononkalo]], tantara fandefa amin’ny onjam-peo, [[Sombin-tantara|sombintantara]], [[tantara foronina]], [[angano]] ary [[tantara an-tsehatra]] izy. Nandray anjara tamin’ny hetsika literera sy ara-kolontsaina, atrikasa momba ny fanoratana ary asa mifandraika amin’ny teny malagasy ihany koa izy<ref name=":0">https://blaogyvoniary.wordpress.com/2016/08/22/fanja-razah-mpanoratra</ref>. == Fiainana sy fianarana == Razafimamonjy Georges Eugène Fanja no anarany feno, ary '''Fanja Razah''' no solon’anarana ampiasainy eo amin’ny sehatry ny literatiora. Nandalina ny Teny sy Lahabolana ary Riba Malagasy i '''Fanja Razah''' rehefa nianatra tao Ambohitsaina, ao amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]]. Nanomboka liana tamin’ny literatiora tamin’ny taona 1980 izy. Nandritra izany fotoana izany no nifandraisany tamin’ny sehatry ny [[Haisoratra]] sy ny Mpizaka Stelarima. Niditra tao amin’ny Mpizaka Stelarima izy tamin’ny taona 1991. Anisan’ny mpikambana mpanorina ny Mpizaka Stelarima izy. Ny Mpizaka Stelarima, izay fanafohezana ny hoe MPIangaly ZAvakanto / Sampana TEny sy LAhabolana ary RIba Malagasy, dia nifandray tamin’ny sampana Haisoratra tao amin’ny Fakiolten’ny Teny sy Lahabolana ary Riba Malagasy tao amin’ny Oniversiten’Antananarivo. Voarakitra ho mpikambana mpanorina izy nandritra ny taona 1991 ka hatramin’ny 1995<ref name=":1">https://newsmada.com/2025/02/20/bnm-zoom-sur-lecrivain-et-poete-fanja-razah</ref>. Anisan’ny asa nataony teo amin’ny sehatry ny literatiora ny fanoratana sy ny famoronana. Mpikambana ao amin’ny OMDA ihany koa izy nanomboka tamin’ny taona 1992, ao amin’ny sokajy haisoratra sy tantara. Miasa amin’ny sehatry ny teny malagasy ihany koa izy. Mpikaroka ao amin’ny Foibe momba ny Teny ao amin’ny [[Akademia Malagasy]] izy, ary mandray anjara amin’ny asa sy hetsika mifandraika amin’ny teny malagasy<ref name=":2">https://www.ibokymalagasy.com/mpanoratra_i/Fanja%20Razah%20-%20MP00AA02/</ref>. == Fiandohan’ny asa soratra == Ny tononkalo no isan’ireo endrika nanombohan’i '''Fanja Razah''' teo amin’ny asa soratra. Nanomboka nandrakitra an-tsoratra [[tononkalo]] izy tamin’ny taona 1986. Anisan’ireo tononkalo nosoratany ny "Iloka e ! Iloka !", "Tsingeringerina", "Angalikanto", "Ranitra", "Tompo ô ! honony !", "Izay resy mandro an’ava", "Dada", "Fa nisoko" ary "Mama". Mikasika ny [[fitiavan-tanindrazana]], ny fahafahana, ny [[kanto]] ary ny alahelo ny sasany amin’ireo tononkalo ireo. Niroso tamin’ny fanoratana tantara fandefa amin’ny onjam-peo, sombintantara, tantara foronina, angano ary tantara an-tsehatra ihany koa izy<ref name=":0" />. == Tantara fandefa amin’ny onjam-peo == Nanoratra tantara fandefa amin’ny onjam-peo i Fanja Razah. Anisan’ireo tantara nosoratany ny "Adidy sa valifaty", "Aroriaka", "Takarivam-piainan’i Neny", "Mody tsy fanina" ary Levenam-bola ve<ref name=":0" />. Navoaka na nalefa tamin’ny onjam-peo malagasy maro ny asa sorany. Anisan’ireo onjam-peo voatanisa ny ACCEM Radio, Free FM, ICM Radio, Kolo Radio, Radio Anjomara Anjozorobe, Radio Arcade, Radio Antsiva, Radio Corail, Radio Don Bosco, Radio Fahazavana, Radio Feon’ny Vahoaka, Radio Haja Antsirabe, Radio MBS, Radio Nasionaly Malagasy, Radio Record, Radio TV Plus, TVM, Tsiroanomandidy Radio ary Radio VIVA<ref name=":2" />. == Ireo boky nosoratany == "Tsoakahitra" dia amboaran-tsombintantara nosoratan’i Fanja Razah ary nivoaka tamin’ny taona 2019. Ahitana sombintantara enina ao anatin’ilay boky<ref name=":2" />. "Rano sinara-nosy" dia tantara foronina nosoratany ary nivoaka tamin’ny taona 2021<ref>https://bawdstrot5.rssing.com/chan-3984141/article65400.html</ref>. "Angalikanto" dia amboaran-tononkalo nivoaka tamin’ny taona 2022. Ahitana tononkalo 69 ao anatin’ny takila 97 ilay boky. Ny tononkalo ao anatiny dia noforonina teo anelanelan’ny taona 1987 sy 2022. Mizara toko dimy ilay boky. Misy ao anatiny ny lohahevitra momba ny teny sy ny [[Pôezia|poezia]], ny fiainana andavanandro, ny fihetseham-po, ny [[fitiavana]] ary ny fahatsiarovana ireo ray aman-dreny sy sakaiza efa nodimandry<ref>https://poetawebs.webador.fr/lahatsoratra/1137558_angalikanto</ref>. == Tantara an-tsehatra == Nanoratra tantara an-tsehatra ihany koa i Fanja Razah. "Ilay diarin’i Vero" dia iray amin’ireo tantara an-tsehatra nosoratany. Nentin’ny tarika Beez Art teny an-tsehatra tao amin’ny Ivokolo Analakely izany tamin’ny 29 Oktobra 2022<ref name=":1" />. == Fandraisana anjara amin’ny hetsika literera == Nandray anjara tamin’ny hetsika ara-literatiora sy ara-kolontsaina i Fanja Razah. Anisan’izany ny famakiana boky, fifanakalozana kalo, fiantsana poezia, atrikasa ary fihaonana momba ny literatiora. Tamin’ny Novambra 2020 dia nandray anjara tamin’ny hetsika « Andao hamaky boky, hifanakalo kalo » tany Tsiroanomandidy izy. Nisy hetsika mitovy amin’izany koa tamin’ny taona 2021. Nandray anjara tamin’ny hetsika niarahan’ny Faribolana Sandratra Tsiroanomandidy ihany koa izy. Tamin’ny Jona 2022 dia nandray anjara tamin’ny fikarakarana fifaninanana soratononina tao Tsiroanomandidy izy, niaraka tamin’ny Fitaleavam-paritry ny Serasera sy Kolontsaina ao Bongolava ary ny Faribolana Sandratra Tsiroanomandidy<ref name=":2" />. == Atrikasa momba ny literatiora == Nandray anjara tamin’ny atrikasa momba ny fanoratana sy ny literatiora i Fanja Razah. Nisy ny atrikasa momba ny fanoratana sy fiantsana poezia tany Bevalala tamin’ny Novambra 2016, tany Ambatofotsy tamin’ny Febroary 2017 ary tao amin’ny Tranombokim-pirenena Anosy tamin’ny Marsa 2017<ref name=":2" />. Nandray anjara tamin’ny atrikasa momba ny fanoratana tantara foronina tamin’ny taona 2018 ihany koa izy. Nisy koa ny atrikasa momba ny fitsipi-pitenenana sy ny fanoratana ny teny malagasy tany Arivonimamo tamin’ny Aogositra 2018<ref name=":2" />. Tamin’ny taona 2019 dia nandray anjara tamin’ny atrikasa momba ny fanoratana poezia izy. Nisy koa ny atrikasa momba ny fitsipi-pitenenana sy ny fanoratana ny teny malagasy tany Tsiroanomandidy tamin’ny taona 2021 sy 2022<ref name=":2" />. == Fandraisana anjara amin’ny sehatry ny teny malagasy == Miasa amin’ny sehatry ny teny malagasy i Fanja Razah. Mpikaroka ao amin’ny Foibe momba ny Teny ao amin’ny Akademia Malagasy izy. Mandray anjara amin’ny atrikasa sy velakevitra momba ny teny malagasy, ny fitsipi-pitenenana, ny fanoratana ary ny fampiasana ny voambolana malagasy izy. Nandray anjara tamin’ny hetsika momba ny politikan’ny teny malagasy ihany koa izy<ref name=":2" />. == Fandraisana anjara amin’ny Faribolana Sandratra == Nandray anjara tamin’ny hetsika niarahan’ny Faribolana Sandratra Tsiroanomandidy i Fanja Razah. Anisan’izany ny hetsika « Andao hamaky boky, hifanakalo kalo » natao tany Tsiroanomandidy. Nandray anjara tamin’ny hetsika fiantsana poezia nokarakarain’ny Faribolana Sandratra ihany koa izy. Tamin’ny iray tamin’ireo hetsika ireo dia niantsa tononkalo niaraka tamin’ireo poeta hafa izy<ref name=":2" />. == Fandraisana anjara amin’ny fanabeazana == Nandray anjara tamin’ny fihaonana teo amin’ny mpanoratra, mpampianatra ary mpianatra i Fanja Razah. Tamin’ny taona 2023 dia isan’ireo mpanoratra nandray anjara tamin’ny hetsika nifandraika tamin’ireo mpanoratra ampiasaina amin’ny fandaharam-pianarana izy<ref name=":2" />. Nisy ihany koa ny asa fikarohana sy velakevitra nataon’ny mpianatra momba ny asa sorany. Anisan’izany ny fandalinana ny tononkalo « Isotra otri-po ».<ref name=":3">https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/isotra-otri-po.html</ref> "'''Isotra otri-po'''" (03/09/2024)<ref name=":3" /> ''Raha ombom-po tsy an-tery fa tena am-piniavana'' ''Dia tsy harahiko fandavana fa hikajiko tsy ho very,'' ''Hokoloiko soa tokoa mba hanorobon-dalandava,'' ''Sanatria tsy ho hatreo am-bava fa halatsako am-po.'' ''Raha ombon-tsaina hakalalahana, rafina lonjony,'' ''Tsy ombana lonilony sy tsy misoritra havangavana,'' ''Dia tena mendrika ho fitandro sy ho toavina lalaina'' ''Mba ho vahatry ny aina, ho rivom-piainana isan'andro.'' ''Na toa inona ombom-po ombana ombon-tsaina,'' ''Ka ny fanahy no tsy lalaina sy tsy toavina tokoa,'' ''Dia ampoizo hahazo laka ny lonilony tsy hahasoa !'' ''Ny fiombonana fanahy otronim-po aman-tsaina,'' ''No hany tokana antenaina tsy mba mampanahy'' ''Hanorotra sy hanisotra hahafoana ny otri-po.'' "Isotra otri-po" dia tononkalo nosoratan’i '''Fanja Razah'''. Mifandray amin’ny fiombonan-po, fiombonan-tsaina ary fiombonam-panahy ny votoatin’ilay tononkalo. Ny tononkalo dia miresaka ny fiombonana tsy misy fanerena sy ny fahadiovam-po eo amin’ny fifandraisan’ny olona. Navoaka tamin’ny 30 Novambra 2024 ny fanadihadiana literera momba io tononkalo io<ref name=":3" />. == Fankasitrahana == Ny fifaninana tamin'ny Loka Nirhy-Lanto, Rindrambolana sy Koloteny no tena nahazoan'i Fanja Razah fankasitrahana. Anisan'izany ny nahazoany ny amboaran'ny fampirisihana ny taona '''2006''' tamin'ny alalan'ny tantara foronina "Hofak’ondry". Teo ihany koa ny nahazoany ny laharana voalohany ny taona '''2016''' tamin'ny fifaninanana sombintantara, andiany fahatelo, sy ny taona '''2019''' tamin’ny fifaninanana tantara foronina, andiany fahefatra. Nahazo ny laharana faharoa kosa izy tamin’ny fifantenana ny "Mpanoratry ny taona 2019", nokarakarain’ny Koloiko sy Hajaiko ny Teniko, ihany koa izy. Anisan'ireo mpanakanto nahazo ny maribonihahitra "chevalier de l'ordre des arts, des lettres et de la culture" izy<ref name=":2" />. == Jereo koa == * [[Tononkalo]] * [[Haisoratra]] * [[Faribolana Sandratra]] * [[Havatsa-UPEM]] * [[Fiteny malagasy|Teny malagasy]] * [[Literatioran' i Madagasikara|Literatiora malagasy]] * [[Mpanoratra Malagasy]] * [[Akademia Malagasy]] * [[Sombin-tantara]] * [[Tantara foronina]] * [[Tantara an'onjam-peo]] * [[Tantara an-tsehatra]] cqzwtcjjf1d999ak6ans2ijl0idhxxu Symphonia 0 301906 1150368 2026-09-08T11:37:00Z Thelezifor 15140 Vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana Clusiaceae 1150368 wikitext text/x-wiki Ny '''''Symphonia''''' dia vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''[[Clusiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Malpighiales]]. Ahitana vondron-karazana miisa 16 ity antoko ity izay hita eto [[Madagasikara]] avokoa nefa misy hita any amin' ny faritra hafa koa. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisitry ny karazana ''Symphonia'': * ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small> -- dantonana, dintina, dintinina, dontonana, kijy, kimba, kimbafotsy, kimbakely, kimbamena, kimbavavy * ''[[Symphonia eugenioides]]'' <small>Baker</small> -- hasinina, hazina, hazinamadinidravina, hazinimadinidravina, hazinimboalavo, hazinimena, kijimadinidravina, kizaravindrotra, voakazina * ''[[Symphonia fasciculata]]'' <small>(Thouars) Baill.</small> (= ''Symphonia fasciculata'' <small>(Noronha ex Thouars) Vesque</small>) -- hazimberavina, hazina, hazinibe, kijindrano, kijy, kizavavy * ''[[Symphonia globulifera]]'' <small>L.f.</small> -- * ''[[Symphonia gymnoclada]]'' <small>(Planch. & Triana) Benth. & Hook.f. ex Vesque</small> <small>--</small> * ''[[Symphonia lepidocarpa]]'' <small>Baker</small> <small>--</small> disaka, kimba * ''[[Symphonia linearis]]'' <small>H.Perrier</small> -- litsaka * ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum</small>. (= ''Symphonia louvelii'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) -- haramy, hazinimboalavo, kija, kijiravindrotra, kijivavy, kimba, kimbalataka, kiza, kizahasina, kizaravindrotra, kizavavy * ''[[Symphonia microphylla]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Cambess.) Benth. & Hook.f. ex Vesque</small> <small>--</small> hazomena, kijy, mangy * ''[[Symphonia nectarifera]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> -- kijy * ''[[Symphonia oligantha]]'' <small>Baker f.</small> (← ''Symphonia ambrensis'' <small>H.Perrier</small>) -- hazina, vavony * ''[[Symphonia pauciflora]]'' <small>Baker</small> -- hazinalavaravina, kija, kijijalahy, kijisarondrana, kimba, kiza, kizalavaravina * ''[[Symphonia sessiliflora]]'' <small>H.Perrier</small> <small>--</small> * ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) -- akihy, ditsaka, ditsakaberavina, haramy, hazina, hazinibe, kijibonaka, kijimboalavo, kijisarondra, kijisarondrana, kijy, kimba, kizakely, litsaka, mangy, * ''[[Symphonia urophylla]]'' <small>(Decne. ex Planch. & Triana) Vesque</small> -- hazinimena, hazinina, kijijalahy, kijimainty, kizahasina, kizalahy, kizarano * ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Vesque</small> -- haramy, kijiberavina, kijibonaka, kijivavy, kijivoapipilo, kimba === Anarana tsy mazava sata === Indreto koa misy anarana aoamin' ny literatiora izay tsy tena mazava ny satany na tsy ekena ankehitriny: * ''Symphonia acuminata <small>Baker</small>'' (indraindray heverina ho mitovy amin' ny ''Symphonia urophylla'' <small>(Decne. ex Planch. & Triana) Benth. & Hook.f. ex Vesque</small> na amin' ny ''Symphonia tanalensis'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) * ''Symphonia ambanjensis'' <small>Capuron ined</small> (na ''Symphonia ambanjensis'' <small>H.Perrier</small>) (anarana tsy navoaka boky ary tsy ekena) -- hazina * ''Symphonia rhodosepala'' Jum. * ''Symphonia subsessiliflora'' <small>H.Perrier In</small><small>ed</small> (anarana tsy navoaka boky sy tsy ekena) -- hazinina == Jereo koa == * [[Haramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''[[Burseraceae]]''); ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrie</small> (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>); ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''[[Clusiaceae]]'') * [[Hazina]]: ''Symphonia ambanjensis'' <small>Capuron ined</small>; ''[[Symphonia eugenioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia fasciculata]]'' (<small>Noronha ex Thouars) Vesque</small>; ''[[Symphonia oligantha]]'' <small>Baker f.</small> (← ''Symphonia ambrensis'' <small>H.Perrier</small>); ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum.</small> (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) (''[[Clusiaceae]]'') * [[Kijy]]: ''[[Garcinia chapelieri]]'' <small>(Planch. & Triana) H. Perrier</small>; ''[[Garcinia pauciflora]]'' <small>Baker</small> (''[[Clusiaceae]]''); ''[[Ochrocarpos madagascariensis]]'' <small>Choisy</small>; ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia fasciculata]]'' <small>Benth. & Hook.f.</small>; ''[[Symphonia microphylla]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Cambess.) Benth. & Hook. f. ex Vesque</small>; ''[[Symphonia nectarifera]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) * [[Kimba]]: ''[[Garcinia chapelieri]]'' <small>(Planch. & Triana) H. Perrier</small>; ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia lepidocarpa]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia pauciflora]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>); ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> jt65rwz9f7zl5wwezfhdhniuzda0bk8 1150369 1150368 2026-09-08T11:52:11Z Thelezifor 15140 Anarana malagasy 1150369 wikitext text/x-wiki Ny '''''Symphonia''''' dia vondron-karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Clusiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Malpighiales]], izay maniry amin' ny faritra trôpikaly. Ny ankabeazan' izy ireo dia [[Hazo (zavamaniry)|hazo]]. Ahitana vondron-karazana miisa 16 ity antoko ity izay hita eto [[Madagasikara]] avokoa. Ny ''[[Symphonia globulifera]]'' ihany no hita any amin' ny [[Faritra Afrôtrôpikaly]] sy [[Faritra Neôtrôpikaly|Neôtrôpikaly]] any amin' ny alamoran' i Amazonia. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisitry ny karazana ''Symphonia'': * ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small> -- dantonana, dintina, dintinina, dontonana, kijy, kimba, kimbafotsy, kimbakely, kimbamena, kimbavavy * ''[[Symphonia eugenioides]]'' <small>Baker</small> -- hasinina, hazina, hazinamadinidravina, hazinimadinidravina, hazinimboalavo, hazinimena, kijimadinidravina, kizaravindrotra, voakazina * ''[[Symphonia fasciculata]]'' <small>(Thouars) Baill.</small> (= ''Symphonia fasciculata'' <small>(Noronha ex Thouars) Vesque</small>) -- hazimberavina, hazina, hazinibe, kijindrano, kijy, kizavavy * ''[[Symphonia globulifera]]'' <small>L.f.</small> -- * ''[[Symphonia gymnoclada]]'' <small>(Planch. & Triana) Benth. & Hook.f. ex Vesque</small> <small>--</small> * ''[[Symphonia lepidocarpa]]'' <small>Baker</small> <small>--</small> disaka, kimba * ''[[Symphonia linearis]]'' <small>H.Perrier</small> -- litsaka * ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum</small>. (= ''Symphonia louvelii'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) -- haramy, hazinimboalavo, kija, kijiravindrotra, kijivavy, kimba, kimbalataka, kiza, kizahasina, kizaravindrotra, kizavavy * ''[[Symphonia microphylla]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Cambess.) Benth. & Hook.f. ex Vesque</small> <small>--</small> hazomena, kijy, mangy * ''[[Symphonia nectarifera]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> -- kijy * ''[[Symphonia oligantha]]'' <small>Baker f.</small> (← ''Symphonia ambrensis'' <small>H.Perrier</small>) -- hazina, vavony * ''[[Symphonia pauciflora]]'' <small>Baker</small> -- hazinalavaravina, kija, kijijalahy, kijisarondrana, kimba, kiza, kizalavaravina * ''[[Symphonia sessiliflora]]'' <small>H.Perrier</small> <small>--</small> * ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) -- akihy, ditsaka, ditsakaberavina, haramy, hazina, hazinibe, kijibonaka, kijimboalavo, kijisarondra, kijisarondrana, kijy, kimba, kizakely, litsaka, mangy, * ''[[Symphonia urophylla]]'' <small>(Decne. ex Planch. & Triana) Vesque</small> -- hazinimena, hazinina, kijijalahy, kijimainty, kizahasina, kizalahy, kizarano * ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Vesque</small> -- haramy, kijiberavina, kijibonaka, kijivavy, kijivoapipilo, kimba === Anarana tsy mazava sata === Indreto koa misy anarana aoamin' ny literatiora izay tsy tena mazava ny satany na tsy ekena ankehitriny: * ''Symphonia acuminata <small>Baker</small>'' (indraindray heverina ho mitovy amin' ny ''Symphonia urophylla'' <small>(Decne. ex Planch. & Triana) Benth. & Hook.f. ex Vesque</small> na amin' ny ''Symphonia tanalensis'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) * ''Symphonia ambanjensis'' <small>Capuron ined</small> (na ''Symphonia ambanjensis'' <small>H.Perrier</small>) (anarana tsy navoaka boky ary tsy ekena) -- hazina * ''Symphonia rhodosepala'' Jum. * ''Symphonia subsessiliflora'' <small>H.Perrier In</small><small>ed</small> (anarana tsy navoaka boky sy tsy ekena) -- hazinina == Jereo koa == * [[Haramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium pulchrebracteatum]]'' <small>Guillaumin</small> (''[[Burseraceae]]''); ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrie</small> (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>); ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''[[Clusiaceae]]'') * [[Hazina]]: ''Symphonia ambanjensis'' <small>Capuron ined</small>; ''[[Symphonia eugenioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia fasciculata]]'' (<small>Noronha ex Thouars) Vesque</small>; ''[[Symphonia oligantha]]'' <small>Baker f.</small> (← ''Symphonia ambrensis'' <small>H.Perrier</small>); ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum.</small> (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) (''[[Clusiaceae]]'') * [[Kijy]]: ''[[Garcinia chapelieri]]'' <small>(Planch. & Triana) H. Perrier</small>; ''[[Garcinia goudotiana]]'' (← ''[[Ochrocarpos madagascariensis]]'' <small>Choisy</small>) ''[[Garcinia pauciflora]]'' <small>Baker</small> (''[[Clusiaceae]]''); ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia fasciculata]]'' <small>Benth. & Hook.f.</small>; ''[[Symphonia microphylla]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Cambess.) Benth. & Hook. f. ex Vesque</small>; ''[[Symphonia nectarifera]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>) () * [[Kimba]]: ''[[Garcinia chapelieri]]'' <small>(Planch. & Triana) H. Perrier</small> (''[[Clusiaceae]]''); ''[[Symphonia clusioides]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia lepidocarpa]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia louvelii]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''[[Symphonia pauciflora]]'' <small>Baker</small>; ''[[Symphonia tanalensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>. (← ''Symphonia macrocarpa'' <small>Jum. & H.Perrier</small>); ''[[Symphonia verrucosa]]'' <small>(Hils. & Bojer ex Planch. & Triana) Benth. & Hook. f.</small> (''[[Clusiaceae]]'') q7nug8rdaby30xyeg9rsgwkinmrp9oa