Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 164145 1150668 1133157 2026-09-13T09:46:04Z CommonsDelinker 112 Replacing Coat_of_arms_of_Burkina_Faso.svg with [[File:Coat_of_arms_of_Burkina_Faso_(1984-2025).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · The 1150668 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flag of Burkina Faso.svg|vignette|313x313px|Sainan'i Borkina Fasô]] [[Sary:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg|vignette|Mari-piandrianan'i Borkina Fasô]] [[Sary:Burkina Faso (orthographic projection)-2.jpg|vignette|I Borkina Fasô ao Afrika]] [[Sary:Burkina Faso - Location Map (2013) - BFA - UNOCHA.svg|vignette|Sarin-tanin'i Borkina Fasô]] I '''Borkina Fasô''' dia firenena ao [[Afrika Andrefana]], manana velarana mirefy 274&nbsp;200&nbsp;km², tsy manana morontsiraka. I [[Ouagadougou]] no renivohiny. Mamaritra azy avy ao avaratra sy andrefana i [[Malỳ]], avy ao atsinanana i [[Nijera|Nizera]], ao atsimo i [[Benîno]] sy i [[Tôgô]] sy i [[Ganà]] ary i [[Kôtidivoara]]. Atao hoe '''Borkinabe''' ny vahoaka ao aminy. [[Lembalemba]] manana salan-kaambo mirefy 250 hatramin'ny 350&nbsp;m no manjaka amin'ny vohon-tanin'i Borkina Fasô. Milatsaka tampoka izany lembalemba izany any atsimo-andrefana izay ahitana hantsana sy ny riamben'i Banfora, midina izany any avaratra mankany amin'ny lohasahan'i Niger. Maro ny ony sy ny renirano manondraka an'i Borkina Fasô, ka isan'izany i [[Comoé (ony)|Comoé]], i [[Nazinon]] (na Volta Rouge), i [[Mouhoun]] (na Volta Noire) ary i [[Nakambé]] (na Volta Blanche). Matetika andalovan'ny haintany i Borkina Fasô ary maina ny rivotra. Maro ny [[vondrom-poko]] ao Borkina Fasô, ka ny lehibe indrindra dia ny [[Môsy (vahoaka)|Môsy]] izay 50&nbsp;%n'ny vahoaka borkinabe; ao koa ny [[Folany (vahoaka)|Folany]], ny [[Toarega (vahoaka)|Toarega]], ny [[Gormantse (vahoaka)|Gormantse]] sy ny maro hafa vitsy anisa. Ny [[fivavahana silamo]] sy ny [[fivavahan-drazana afrikana]] no tena be mpanaraka ao, vitsy anisa ny [[Kristianisma|Kristiana]]. Atao hoe [[Borkinabe]] ny vahoakan'io firenena io. Zanatany frantsay taloha i Borkina Fasô izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin'ny taona 1960. Nantsoina hoe ''Haute-Volta'' i Borkina Fasô talohan'ny taona 1984. Ny [[fiteny frantsay]] no [[Fiteny ôfisialy|fiteny ôfisialiny]]. == Jeôgrafia == === Vohon'ny tany sy rano === [[Sary:Burkina Faso Topography.png|vignette|Vohon-tanin'i Borkina Fasô]] I Borkina Fasô dia manana velarana mirefy 274&nbsp;200 km². [[Lembalemba]] manana salan-kaavo 250&nbsp;m hatramin'ny 350&nbsp;m no mandrafitra azy, izay midina tampoka miankandrefana (hantsana sy ireo riandrano Banfora) ary midina mianavaratra mankany amin'ny lohasahan’i Niger. [[Sary:Mouhoun near Dedougou MS 2234.jpg|vignette|Ny renirano Mouhoun na Volta Noire]] Io [[lembalemba]] io dia misolampy kely, izay tondrahan’ny renirano [[Comoé (ony)|Comoé]] ao andrefana tondrahan’ny renirano Volta Noire (na [[Mouhoun]]) ao andrefana sy ao atsimo, izay hany renirao mandavan-taona, tondrahan’ny renirano Volta Rouge ([[Nazinon]]) ary ny Volta Blanche ([[Volta Blanche|Nakanbe]]), ka ny fihaonany ao Ganà dia miteraka ny ony Volta. Eo atsinanana no ivoahan’ny sakeli-drano kely tsy azon’ny sambo aleha manompo ny ony [[Niger (ony)|Niger]], ka ny lehibe indrindra dia i [[Pendjari (renirano)|Pendjari]]. === Toetany === [[Sary:Koppen-Geiger Map BFA present.svg|vignette|Sary maneho ny toetanin'i Borkia Fasô]] Toetrandro saheliana no manjaka any avaratra ary toetany sodaney ny any amin'ny faritra sisa amin’ilay firenena. Hatramin'ny Nôvambra ka hatramin'ny Marsa dia misy vanim-potoana maina mangatsiaka, izay itsofan’ny rivotra [[harmatàna]], rivotra avy any [[Sahara]], ary miavaka amin'ny elanelan-kafana lehibe eo amin'ny andro sy amin’ny alina. Manomboka amin'ny volana Marsa ka hatramin'ny volanao Mey dia manjaka ny hafanana sy ny hamandoana. Ny haavon'ny rotsak' orana dia midina avy amin'ny 1&nbsp;300 mm mahery any atsimo-andrefana, faritra mamokatra indrindra ao amin'ilay firenena, ka hatramin’ny 254 mm latsaka any avaratra; amin'ny fahavaratra no avo indrindra izany. Ny elanelan-kafana dia avo any avaratra (15&nbsp;°C  hatramin'ny 45&nbsp;°C); any an-kafa ny mari-pana dia miovaova eo anelanelan’ny 21,1&nbsp;°C sy 26,7&nbsp;°C. === Zavamaniry sy biby === [[Sary:Ms 744 obs natiabouani 02.jpg|vignette|Hivoka misy ''Andropogon gayanus'' ao amin'ny tahirin-javaboarin'i Pama.]] Ny lembalemban-tanimena, rakotra [[hivoka]] feno kirihitra sy ala mahalana, kirihitra misy zavamaniry be tsilo mandrakotra ny tapany avaratra. Any amin'ny faritra iva any atsimo-andrefana dia misy ala mando kokoa, ala mikitroka manamorona ny renirano. Ahitana [[liona]], [[pantera]], [[elefanta]], [[lalomena]], ombidia [[bofalô]], [[antilôpa]] ary [[voay]]. Betsaka koa ny biby madinika. === Harena voajanahary === Iharan'ny hain-tany sy ny rivotra maina i Borkina Fasô, indrindra any amin'ny faritr’i Volta Noire izay tsy maintsy antsakana rano any an-drenirano. Ny fampandrosoana ara-toekarena ao Borkina Fasô dia voasakantsakan’ny toetran'ny firenena voahidy (tsy manana morontsiraka) indrindra sy ny toetry ny nofon-taniny mena tsy mitahiry rano. Olana lehibe ny famatsian-drano isaky ny faran'ny fotoan'ny main-tany ary voafetra ny fahafaha-mitari-drano, afa-tsy ny any atsimo. Manodidina ny 17,9 % amin’ny tanim-pirenena no ambolena, indraindray amin’ny fomba mifindrafindra, ary 37 % no rakotra kijana. Ny ambanin'ny tany dia manome fahafahana: i Borkina Fasô, izay nalaza taloha amin'ny otri-bolamena kely maro sy amin’ny asan'ny mpanefy ao aminy (ny fampiasana lafaoro hanadiovana ny akoram-by dia nahatonga ny fandripahana ala ao amin'ity firenena ity), dia manana tahiry [[manganezy]], [[varahina]], [[vy]], [[kasiterita]] (akora [[firapotsy]]) ary [[fôsfaty]] koa. == Vahoaka sy kolontsaina == === Mponina === Ny isan’ny mponin'i Borkina Fasô dia 14,8 tapitrisa tamin'ny taona 2008, ary nanana hakitroka 53,9 mponina isaky ny km². Efa 17,3 izany tamin'ny taona .Ny fahasahiranana voajanahary dia mahatonga fifindrà-monina mahery vaika any amin'ny toeram-pambolena [[Kafe (maniry)|kafe]] na [[kakaô]] any amin'ny faritra be ala sy any amin'ny seranan-tsambo maro any [[Kôtidivoara]], izay misy Borkinabe efa ho 2 tapitrisa, any [[Ganà]], any [[Tôgô]], ary [[Nizeria|Nizerià]] mihitsy aza. Izany fifindrà-monina izany dia mety ho amin’ny fotoana voafaritra isan-taona, ka ny lehilahy dia mandao ny tanànany mandritra ny volana maromaro isan-taona, mandritra ny main-tany izay itsaharan’ny fambolena rehetra. Ny taham-pahafatesan'ny zaza dia 88,3  p. 1 000 tamin'ny taona 2008; tombanana ho 50 taona ny salan’ androm-piainana. Ny ampahefatry ny mponina any Borkinabe ihany no monina an-tanàn-dehibe. I [[Ouagadougou]] renivohitra (izay misy mponina 821 000 tamin’ny taona 2008) no tanàna lehibe indrindra, ary i [[Bobo-Dioulasso]] koa (nisy mponina 309 771) no foibe ara-toekarena lehibe. Mizara ho faritany 45 i Borkina Fasô. === Vondrom-poko === Ny mponin'i Borkina Fasô dia ahitana [[vondrom-poko]] maro samihafa, samy manana ny karaza-mozikany avy; na izany aza, manana toetra iraisana izy ireo, toy ny fampiasana [[amponga]] maro sy ny fomba fihira amin'ny gadona mifampidimpiditra sy saro-drafitra. [[Sary:A woman in Burkina Faso.jpg|vignette|215x215px|Vehivavy [[Folany (vahoaka)|folany]] any Borkina Fasô]] Ny [[Lôby (vahoaka)|Lôby]], ny [[Goronsy (vahoaka)|Goronsy]] ary ny [[Senofô (vahoaka)|Senofô]] no heverina fa isan'ny mponina voalohany tao amin'ilay firenena. Ny [[Môsy (vahoaka)|Môsy]] no mandrafitra ny antsasaky ny mponina sady mampisy firaisana ara-kolontsaina sy ara-pôlitika ao amin’io firenena io; nanorim-ponenana tao izy ireo nandritra ny fifindrà-monina fahiny niaraka tamin'ny [[Bôbô (vahoaka)|Bôbô]], ny [[Gormantse (vahoaka)|Gormantse]] ary ny vondrona [[Fiteny mande|miteny mande]] hafa. Ny [[Folany (vahoaka)|Folany]], izay mpiompy andiam-biby, dia monina miaraka amin'ireo tantsaha ireo ka mifameno ny fiainany ara-toekarena. === Fiteny === Ny [[Fiteny frantsay]] no [[fiteny ôfisialy]] any Borkina Fasô. Ny fiteny ao amin'ny [[fianakaviam-piteny vôltaîka]], toa ny [[Fiteny môre|fiteny môre]] (na [[fiteny môsy]]) sy ny [[fiteny diola]], fitenin'ny [[Diola (vahoaka)|Diola]] mpivarotra, dia ampiasain'ny ankamaroan'ny mponina. === Fivavahana === Manodidina ny 65 % n'ny Borkinabe no manaraka ny [[fivavahan-drazana]] izay maninteraka ny [[Silamo|fivavahana silamo]] (25 %) sy ny [[katôlisisma|fivavahana katôlika]] (10 %). === Fanabeazana === Ny ankizy ao an-tanànan'i [[Bobo-Dioulasso]], any amin’ny tapany atsimo-andrefan'i Borkina Fasô, dia mianatra ankalamanjana. Vitsy ny ankizy any Borkina Fasô no afaka mianatra, ary ambany dia ambany ny tahan'ny fahaiza-mamaky teny sy manoratra amin'ny ankapobeny. Ny [[fiteny frantsay]] no fiteny ôfisialy any. Fiteny tera-tany maro samihafa koa anefa no ampiasaina, ary vao mainka manasarotra ny fampianarana izany fahasamihafana izany. Mbola tsy ampy ny tahan'ny fahaizana mamaky teny sy manoratra; mihoatra kely ny mponina iray amin’ny efatra no mahay mamaky teny sy manoratra. Maimaimpoana sy tsy maintsy atao ny fandehanana an-sekoly ho an’ny ankizy 7 ka hatramin’ny 12 taona, saingy noho ny tsy fahampian’ny mpampianatra sy ny maha ambanivohitra ny ankamaroan’ny faritra ao amin’io firenena io dia ny ampahatelon’ny ankizy ihany no tena mahazo fampianarana. Na dia eo aza ny ezaka lehibe ataon’ny tompon’ andraiki-panjakana, dia 10 % (tamin’ny taompolo 2000) monja ny tahan’ny fidirana mianatra ao amin’ny ambaratonga faharoa. Latsaky ny 1 % amin'ny tanora borkinabe no manaraka fianarana amin’ny ambaratonga ambony, ao amin'ny Oniversiten'i Ouagadougou sy any amin'ny toeram-pianarana asa. Ny vatsim-pianarana dia ahafahan'ny mpianatra sasany mamita ny fiofanany any amin'ny oniversite eorôpeana sy afrikana lehibe kokoa (any [[Senegaly]], any [[Kôtidivoara]] ary any [[Frantsa]] indrindraindrindra). === Haino aman-jery === Avoaka amin'ny teny frantsay sy amin'ny tenim-pirenena borkinabe folo eo ho eo ny fandaharana amin'ny radiô. Io firenena io dia manana fanaovan-gazety mavitrika izay somary mahery mitsikera indraindray (gazety mpivoaka isan'andro miisa 5 sy gazety mpivoaka isan-kerinandro maromaro) izay maneho ny fiainana pôlitika sy sendikaly. === Zavakanto === I [[Ouagadougou]] dia mampiantrano, isaky ny roa taona, ny Fespaco, izay fetiben'ny sarimihetsika iraisan’i [[Afrika]] manontolo, izay naka ny anjara toerany teo amin'ny tsena iraisam-pirenena. Namolavola sehatra ho an’ny sarimihetsika azy manokana ny firenena, izay manana sekolim-pirenena ho an'ny sarimihetsika sy orinasa mpamokatra tsy miankina. Ny zava-kanton’ny [[Môsy (vahoaka)|Môsy]] sy ny [[Bôbô (vahoaka)|Bôbô]] dia mifanakaiky amin'ny an'ny mponina any amin'ny faritra andrefana be [[hivoka]]. Ny zavakanto ankehitriny dia aingam-panahy avy amin'ireo kolontsaina nentim-paharazana ireo saingy nanakoan’ny [[Silamo|fivavahana silamo]]. Anisan'ireo hetsika ara-javakanto manan-danja ao Borkina Fasô ny fetibe "'''[[:fr:Récréâtrales|Les Récréâtrales]]'''". Natao tao [[Ouagadougou]] tamin'ny 24 Ôktôbra ka hatramin'ny 02 Novambra 2024 ny andiany faha-13 tamin'ity hetsika ity teo amin'ny Araben'ny [[:fr:Récréâtrales|Les Récréâtrales]] izay nanehoana ireo krizy ara-piarovana sy ny fiaretana iainan'ny mponina eny an-toerana. Ny lohahevitra tamin'izany dia ny hoe "'''Atodiho hiatrika masoandro ny tavanao"'''.<ref>https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172624/</ref> == Toekarena == === Fahantrana === I Borkina Fasô dia iray amin'ny firenena mahantra indrindra eran-tany. Ny [[harin-karena faobe]] tamin'ny taona 2006 dia 6,2 lavitrisa dôlara, ny [[harin-karena faobe]] isan' olona 429,90 dôlara. Efa ho ny antsasaky ny mponina no miaina ambanin'ny [[tokonan' ny fahantrana|tokonan'ny fahantrana]]. Ny toekaren'i Borkina Fasô dia mifototra amin'ny fambolena [[landihazo]], izay nanome 65 %n’ny vola miditra ao amin'io firenena io tamin'ny tenatenan'ny taompolo 2000. Tsy ampy hamelomana ny mponina borkinabe (izay isan’ireo mponina maro indrindra any [[Sahely|Sahel]]) ny fambolena voly fihinana eo an-toerana. Mahavelom-panantenana ny firenena ny fivoaran’ny sehatry ny [[harena an-kibon' ny tany|harena an-kibon'ny tany]], izay mbola ao anatin’ny fanombohany. Ny fanampiana avy any ivelany, izay tena goavana, dia avy amin’ny [[Vondrona Eorôpeana]] indrindra. Taorian'ny fampanjakana ny fiharian-karena fehezin'ny fanjakana nandritra ny roa ambin'ny folo taona mahery, i Borkina Fasô, izay teo ambany fiahian'ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Fonds Monétaire International'' -- FMI), dia niova ho amin’ny toekarena liberaly tamin'ny fiandohan'ny taompolo 1990 ary nanomboka tamin'ny fandaharan' asan'ny tsy fampiankinana. Ny pôlitika ara-toekarena, izay miompana tamin’ny fampidinana ny vidim-piainana sy ny fampihenana ny fatiantoka ara-barotra, ary koa ny fanavaozana natao hamporisihana ny fampiasam-bola tsy miankina no nahatonga ny fiakaran’ny toekarena. Izany no nahatonga FMI hanohana an’ilay firenena. === Fambolena === Ny telo ampahefatry ny mponina any Borkina Fasô no miasa amin'ny seha-pihariana voalohany. Ny [[fambolena]] dia tanterahina ao amin’ny 11&nbsp;%n’ny velaran-tany, ka ny [[vary]], izay misy anondranana, no ambolena indrindra any atsimo-andrefana. Fambolena, izay mampiasa ny telo ampahefatry ny mponina mavitrika sy miantoka ny 30,7 %n'ny harin-karena faobe (2006), dia misedra fahasahiranana lehibe ao amin'ny [[Lembalemba Môsy]] noho ny faharatsian'ny tany sy ny toetany maina. Ny drafi-pampandrosoana dia miompana amin’ny famongorana ny kankana kantsentsitra miteraka fahajambana sy sehon’ aretina hafa any amin’ireo lohasahan’i Volta (izay faritra tsy noraharahaina hatramin’izay noho ny antony ara-pahasalamana) mba hametrahana tantsaha hamokatra any. Nanomboka tamin’ny fanavaozana nataon’i [[Thomas Sankara]], izay nitondra ny firenena tamin’ny 1983 hatramin’ny 1987, dia efa fananan’ny fanjakana ny tany. Ny faritra fambolena, ankoatra izay natokana ho an’ny fambolena [[ampemba]] sy ny [[ampembambazaha]], dia any amin’ny faritra atsimo-andrefana mando kokoa, izay ambolena ny [[vary]] sy ny [[fary]]. Tany am-piandohan'ny taompolo 1990, ny vokatra ara-tsakafo lehibe indrindra ([[ampemba]] sy [[ampembambazaha]]) dia nandrakotra mihoatra ny roa ampahatelon'ny velaran-tany voavoly. Teo anelanelan'ny taona 1995 sy 2005, ny famokarana [[landihazo]] dia nitombo dimy, ary ankehitriny dia miantoka ny fidiram-bolan’ny ampahatelon'ny mponina. Tamin'ny taona 2005 dia i Borkina Fasô no firenena voalohany mpamokatra [[landihazo]] aty [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika atsimon’i Sahara]]. Ny vary, izay lafo vidy kokoa sy lany ao an-toerana, dia anondranana amin’ny ampahany any ivelany. === Fiompiana === Iray amin'ny harena any Borkina Fasô ny fiompiana, saingy ny hain-tany mihatra amin'i [[Sahel]] dia manakana ny mpiompy tsy hikarakara ny biby ompiany araka ny tokony ho izy mandritra ny taona (nisy [[omby]] misa 8 tapitrisa tamin'ny 2006). Ny biby fiompy dia entina mankany amin'ny kijana be ahitra kokoa any amin’ny faritra atsimo alohan'ny handefasana azy ireo any amin'ny faritra hivarotana azy any amin'ny morontsiraka. Any avaratra, ny andiam-biby marobe ompian’ny [[Toarega (vahoaka)|Toarega]] sy ny [[Folany (vahoaka)|Folany]] dia mandehandeha eny amin'ny lemaka [[fatrana]] izay ianjadian’ny [[Haintany|hain-tany]] alohan'ny hitondrana azy mianatsimo mba hamidy amin’ny firenena any atsimo, toa an’i [[Kôtidivoara]] sy [[Ganà]], misy ny aretin’ny torimaso (tripanôzômiazy) izay sakana amin'ny fiompiana. === Jono === Ny [[Jono|fanjonoana]] nentim-paharazana an-drenirano, sy eny amin'ny [[heniheny]] amin'ny faran'ny vanim-potoanan'ny main-tany, dia azo atao amin’ny faritra rehetra (eo amin'ny 8 500 taonina eo ho eo tamin’ny taona 2001). === Harena ankibon'ny tany === Ny fitrandrahana [[Harena an-kibon' ny tany|harena ankibon'ny tany]], izay mbola tsy mandoso, dia otri-karena matanjaka sy isan-karazany. Ny faritr’i Tambao, any avaratra, dia misy tahirin’ na [[manganezy]], [[fanitso]], [[baoksita]], [[firaka]], [[nikela]] ary [[fôsfaty]]; manam-petra anefa ny fitrandrahana azy ireo noho ny olana momba ny fitaterana. Ny famokarana lehibe indrindra dia mahakasika ny [[volamena]] (1 taonina tamin'ny taona 2002). Ny fampiharana ny fehezan-dalàna vaovao momba ny harena ankibon'ny tany tamin'ny taona 1997, izay mikendry ny fampiroboroboana ny fampiasam-bola amin'ny sehatry ny harena ankibon'ny tany, dia manome tombony ny asa fitrandrahana madinika maro. === Taozava-baventy === Ny sehatry ny [[taozava-baventy]] dia mifototra indrindra amin'ny fanodinana ny vokatry ny fambolena, indrindra fanodinana ny [[landihazo]], ny famokarana [[menaka]] sy tavy avy amin’ny zavamaniry ary ny famokarana [[siramamy]]. Ny [[herinaratra]] dia vokarina any amin'ny tobin-jiro mampiasa [[solitany]]. Tamin'ny taona 2003 dia nanome 375,6 tapitrisa kilowatt-ora ireo toby ireo. Ny fampiasana ny tohodrano roan'i Kompienga sy Bagré tamin'ny taona 1993 dia niteraka fanantenana fahavitan-tena amin'ny angovo amin’ny hoavy. === Varotra sy fifanakalozana ary fitaterana === Ny vola ampiasaina any Borikina Fasô dia ny [[Franc CFA]], avoakan'ny [[Banky Foiben' i Afrika Andrefana|Banky Foiben'i Afrika Andrefana]]. Nihena 50 % ny sandany tamin'ny taona 1994. Tamin'ny ankatoky ny fampidinana ny sandany dia niforona tao [[Ouagadougou]] ny [[Union Economique et Monétaire Ouest-Africaine]] (UEMOA) na [[West African Economic and Monetary Union]] (WAEMU), izay nampitambatra an'i [[Benîno]], i Borkina Fasô, i [[Kôtidivoara]], i [[Malỳ|Maly]], i [[Nijera|Nizera]], i [[Senegaly]] ary i [[Tôgô]], izay nanatevin-daharana an'i [[Ginea Bisao|Ginea-Bisao]] tamin'ny 1997. Nampidina 60 % ny fadin-tseranana amin'ny vokatra maromaro ireo firenena ireo izay mikendry ny fampiraisam-paritra tamin'ny 1997, raha 30 % izany tamin’ny namoronana ny UEMOA na WAEMU. I Borkina Fasô no firenena mpanondrana [[landihazo]], biby fiompy, [[karite]] (dibera zavamaniry izay ampiasaina indrindra amin'ny fanaovana [[sôkôla]]) ary [[voanjo]]. Kely kokoa ny fanondranana noho ny fanafarana, satria manafatra [[solika]] sy ny metaly ary milina rehetra ilay firenena. Tamin'ny taona 2002 dia nitentina 582,7 tapitrisa dôlara ny fanafarana entana, raha 170,6 tapitrisa dôlara kosa ny fanondranana. I [[Frantsa]] sy i [[Italia]] ary i [[Kôtidivoara]] no tena mpiara-miombon'antoka ara-barotra amin’i Borkina Fasô. Mifandray akaiky amin'ny an'i [[Kôtidivoara]] ny toekaren'i Borkina Fasô amin'ny alàlan'ny fivarotana biby fiompy sy amin’ny alalan’ny fifindrà-monina mandritra ny fotoana voafetra isan-taona izay hamorain'ny lalamby mampitohy an’i [[Ouagadougou]] amin’i [[Abidjan]]. Namboarina tamin'ny andron'ny fanjanahan-tany ity lalamby ity, izay natao hanokafana an’i [[Sahely|Sahel]] sy hamporisihana ny fahatongavan'ny mponin'i [[Haute-Volta]] teo aloha, izay tena be mponina, hiasa amin'ny toeram-pambolena any amin'ny faritry ny ala ivoariana izay tsy ampy mpiasa ([[hazo]], [[kafe]], [[kakaô]]). Misy lalana mirefy 15&nbsp;300 km eo ho eo ilay firenena, anisan'izany ny ampahany amin'ny lalambe mamakivaky an’i Sahel. == Tantara == === Talohan'ny fahaleovan-tenana === ==== Fiavian'ny mponina ==== Ny sisa tavela (vato voasokitra, tavy vita amin’ny tanimanga, sary sokitra) nanomboka tamin'ny tonarivo voalohany tal. J.K. dia niteraka sivilizasiôna tany amin’ny faritra isy an’i Borkina Fasô. Ny tantsaha tonga tao voalohany dia namela marika teo amin'ny endri-tany manodidina tamin'ny fanadiovana ny ala. Izy ireo no nialoha ny razamben'ny [[Môsy (vahoaka)|Môsy]] ankehitriny, izay mameno ny ampahany be ilay firenena. Tsy fantatra mazava ny niavian’ireto mpitaingina soavaly ireto. Milaza ny lovantsofina fa avy any atsinanana, atsimo, ary andrefana mihitsy aza izy ireo. Niforona ho aristôkrasia miaramila izy ireo, ka nanao fifanarahana tamin’ny mponina teo an-toerana, izay nijanona ho tompon’ny tany, araka ny asehon’ny fifandraisana nentim-paharazana misy eo amin’ny “lehiben’ny tany” sy ny lehiben’ny kantao, izay nitana fahefana ara-pôlitika. Ny fahatongavan'ny Môsy dia teo anelanelan'ny taonjato faha-11 sy faha-14. Vokatry ny fifangaroana teo amin'ny mpandresy sy ny mponina tompon-tany, izay nahaforona kolontsaina iray manontolo, ny Môsy, nefa tsy nisy firaisana ara-pôlitika ny fanjakana môsy efatra izay niorina tsikelikely tao. Ny fanjakan’i Yatenga any avaratra, izay tena lehibe indrindra, dia nifandray mivantana tamin'ny empira sodaney maro izay nanaovany diabe fanafihana (fakana an'i [[Tombouctou]] tamin'ny taona 1329). Tsy maintsy niaro tena amin'ny fielezan’ny [[Silamo|fivavahana silamo]] tao amin'ny [[Empira Sôngay]] izy. Nivangongo  tao an-drenivohitra ny fitantanana ny raharaham-panjakana ka afaka nanetsika haingana ny tafika. Masina ny mpanjaka (atao hoe ''mohro naba''); izy no maneho ny hery mpamelona izay heverina fa mandoro ny tany. Ny vondrom-poko hafa ao Borkina Fasô dia manana ny tantarany manokana, fifangaroana tamin'ny vahoaka hafa ([[Gormantse (vahoaka)|Gormantse]], [[Boà (vahoaka)|Boà]], [[Senofô (vahoaka)|Senofô]], [[Gàna (vahoaka)|Gàna]]). Any avaratra ny [[Toarega (vahoaka)|Toarega]], ny [[Folany (vahoaka)|Folany]], ny [[Sôngay (vahoaka)|Sôngay]] ary ny [[Jerma (vahoaka)|Jerma]] izay nanorim-ponenana vao haingana kokoa. Ny taonjato faha-15 no nahatongavan'ny vahoaka [[Fiteny mande|miteny mande]] avy any andrefana, indrindra ny [[Diola (vahoaka)|Diola]] mpivarotra, izay niavian'ny fiorenan’i [[Bobo-Dioulasso]]. ==== Fanjanahan-tany frantsay ==== Tamin'ny taonjato faha-19 dia niatrika ny andrana nataon'ny mpianatr’i [[El-Hadj Omar]], (ny [[Bambara (vahoaka)|Bambara]] any [[Ségou]], ny [[Folany (vahoaka)|Folany]] any [[Macina]]) indray ny firenena. Ny Folany dia nampiely ny [[Silamo|fivavahana silamo]] tamin'ny faritra Volta Atsinanana manodidina ny taona 1810. Tamin'ny taona 1895, i [[Samory Touré]] dia nanandrana nanangana fanjakana tao amin'ny faritry ny [[hivoka]]. Ny Frantsay, izay natahotra ny ho songonan'ny Anglisy tao amin'ilay faritra, dia nanararaotra ny tahotra nateraky ny fikasana haka tany amin’ny alalan’ny ady nataon’ireo andriamanjaka teo an-toerana ka nananganana [[prôtektôrata]] tao amin’ny fanjakana môsin’i [[Ouagadougou]] tamin'ny taona 1896, raha ny fanjakana môsy hafa kosa izay nihamalemy noho ny adim-pifandimbiasam-panjakana teo amin’ny taranaka mpanjaka, dia lasa ambany fahefany ihany koa. Hatramin’ny 1904 ka hatramin’ny 1919, ireo tany vaovaon’ny [[Empira Mpanjanatany Frantsay]] ireo dia niankina amin’ny zanatanin’i [[Haut-Sénégal-Niger]], nampidirina tao amin’i [[Afrika Andrefana Frantsay]]. Tamin'ny taona 1916, dia nisy hetsika lehibe nanoherana ny filatsarana ho miaramila. Ny [[Môsy (vahoaka)|Môsy]] no ampahany betsaka amin'ireo andian-tafika nantsoina hoe "tirailleurs sénégalais" izay niady niaraka tamin'ny tafiky ny firenena mpiara-dia nandritra ny [[Ady Lehibe Voalohany]]. Antsoina hoe "tirailleurs sénégalais" izy ireo satria niondrana an-tsambo ho any [[Eorôpa]] avy ao [[Dakar]] (Senegaly). Tamin'ny taona 1919 dia noforonina ny zanatanin'i [[Haute-Volta]]. Tamin’ny taona 1932, herintaona taorian’ny mosary nandravarava an'ilay firenena, i Haute-Volta dia nozarazaraina noho ny tsindry nataon'ny voanjo eorôpeana avy any [[Kôtidivoara]] sy [[Sodàna Frantsay]] (i [[Malỳ|Maly]] ankehitriny) ary [[Nijera|Nizera]]. Tena toerana fitadiavana mpiasa maro ho an'ny toeram-pambolena sy ny fanamboarana ny lalamby mampitohy an'i [[Ouagadougou]] sy i [[Abidjan]] i Haute-Volta. Ny faritra afovoany sy ny atsimo amin'i Haute-Volta dia nampidirina tao amin'ny zanatanin'i Kôtidivoara, fa ny avaratra nampidirina tao amin'i Sodàna Frantsay ary ny atsinanana tao amin’i Nizera. Ny [[Asa an-tery vozona|asa an-terivozona]], ny [[hetra]] (miampy ny famaizana ny fikomiana) dia efa nanamarika lalina ny fieritreretan’ny olona. Io firenena io izay namoaka olona maro hiady ho an'i [[France Libre]] teo amin'ny sahan'ny ady tany [[Eorôpa]] tamin'ny [[Ady Lehibe Faharoa]], dia nitambatra indray tamin'ny taona 1947. === Fahaleovan-tena === ==== Fitondran'i Maurice Yaméogo ==== [[Sary:Maurice Yaméogo, 1960.jpg|vignette|Maurice Yaméogo]] Tamin'ny taona 1958 i Haute-Volta dia lasa repoblika mizaka tena ao anatin'ny [[Communauté française]], teo ambany fitarihan'i [[Maurice Yaméogo]], mpitarika ny Union Démocratique Voltaïque. Tamin'ny 1959 izy dia niditra tao amin'ny [[Conseil de l'Entente]], izay fikambanana nampivondrona ny firenena [[Fiteny frantsay|miteny frantsay]] ao amin'ilay faritra (i [[Kôtidivoara]], i [[Nijera|Nizera]], i Dahomey na [[Benîno]] ankehitriny, ary i [[Tôgô]]). Nahazo fahaleovan-tena ilay firenena tamin’ny 5 Aogositra 1960. I Yaméogo, izay nijanona ho filohan’ny repoblika, dia nanangana fitondran’ antoko tokana, notohanan’ny Union Démocratique Voltaïque. Tamin’ny Janoary 1966, ny fitsitsiana nataon’ny governemanta dia niteraka hetsi-bahoaka maro notarihin’ny sendikà sy ny antoko liam-pivorana. Voatery nandao ny fahefana amin’i kôlônely [[Sangoulé Lamizana]], lehiben'ny etamazaoro, izay mahazo ny fitokisan'ny vahoaka, ny filoha Yaméogo. Noraisin’i Sangoulé Lamizana ny fitarihana ny Filankevitra ambonin’ny Foloalindahy (Conseil Supérieur des Forces Armées) ary novolavolaina ny drafitra vaovao handaminana indray ny toekarena. Tamin'ny taona 1970 dia navoakan’i Sangoulé Lamizana ny Lalàm-panorenana mametraka ny fifidianana filoham-pirenena amin'ny latsabato andraisan’ny rehetra anjara mandritra ny efa-taona sady miantoka ny fisian’ny antoko pôlitika maro. Antoko pôlitika manodidina ny folo no nandray anjara tamin'ny fifidianana ny mpanao lalàna tamin'ny taona 1971. Nipoaka anefa ny ady teo amin’i [[Haute Volta]] sy i [[Malỳ|Maly]] tao amin'ny sisintany Agacher izay misy mineraly betsaka, dia nandray ny fitondrana indray ny tafika tamin'ny taona 1974, ka nialoha lalana ny fiverenana amin'ny fitondran’ antoko tokana. Ny fitokonana faobe voalohany, tamin'ny Desambra 1975, dia nanamarika ny firongatry ny hetsi-bahoaka malaza nokarakarain'ny sendikà, izay niafara amin'ny fianjeran'ny governemanta miaramila tamin'ny taona 1977. Lalàm-panorenana vaovao, nankatoavina tamn’ny alalan'ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]], no namerina ny fisian’ny antoko maro, izay voafetra ho an'ny antoko telo lehibe. Tamin'ny taona 1978, voafidy ho filohan'ny repoblika ny jeneraly [[Sangoulé Lamizana]] taorian'ny fifidianana nandraisan’ny antoko pôlitika maro anjara nefa voamariky ny tsy fahavitrihan’ny mpifidy maro dia maro. Tamin'ny taona 1980 dia niteraka fahadisoam-panantenana vaovao ny tsy fanondrotana ny karama sy ny fiakaran'ny vidin'ny sakafo fototra ([[vary]], [[siramamy]], [[ampemba]], [[ampembambazaha]]), ka nitarika fanonganam-panjakana nataon’ny miaramila, izay nametraka ny kôlônely [[Saye Zerbo]] teo amin'ny fitondrana. Nahazo fanohanana tamin'ny vahoaka izy ka nampiato ny andrim-panjakana rehetra amin’ny asany ary nanangana ny Komitin'ny Fanarenana Miaramila ho an'ny Fandrosoan’ny Firenena (Comité Militaire de Redressement pour le Progrès National). Roa taona taty aoriana, rehefa niharatsy hatrany ny toekarena, dia nanongana an'i Zerbo ny manam-boninahitra miaramila tanora. Notarihin'ny kapiteny [[Thomas Sankara]] ny governemanta miaramila vaovao, raha i [[Jean-Baptiste Ouedraogo]] kosa, izay mpitsabo-kômandà, no nitantana ny fiadidiana ny Repoblika. ==== Ny fitondran'i Thomas Sankara ==== Tamin'ny volana Aogositra 1983, ny fisamborana ny praiminisitra Thomas Sankara dia nitarika ny fidirana an-tsehatry ny mpilatsaka amin’ny elonaina ary nanomboka ny vanim-potoanan'ny fisandratana revôlisiônera izay nanamarika ny firenena taty aoriana. Taorian'ny nanonganana an'i Ouedraogo, dia voatendry ho filohan'ny Filankevitra Nasionalin'ny Revôlisiôna (Conseil National de la Révolution - CNR) i [[Thomas Sankara]], izay nampangain'ny firenena tandrefana ho mpiara-dia amin'i Kaddafi ny mpitarika ny [[Libia|firenena libiana]], ka nanangana komity miaro ny revôlisiôna ary nanolo-tena ho amin’ny pôlitikam-pampandrosoana toekarena manindrahindra tanindrazana sy liam-pivoarana. Natomboka ny fanentanana hanoherana ny fangatahana sy ny [[fivarotan-tena]], ho an'ny fanatanjahan-tena faobe sy ny fitondrana ny fitafiana "[[Faso Dan Fani]]", akanjom-pirenena. Tamin'ny 3 Aogositra 1984, tsingerin-taona voalohany tamin'ny fanonganam-panjakana, dia novana anarana ôfisialy hoe ''Burkina Faso'' ilay firenena. Ny fiovam-penitra nataon’i [[Thomas Sankara]], tamin'ny farany, dia tsy nitondra fiovana firy teo amin'ny fiainan'ny mponina ambanivohitra, izay maro an'isa, nefa nitoetra tao an-tsain'ny Borkinabe ho olo-mahery, maneho ny idealy amin'ny fanafahana ny firenena sy ny fandrosoana i Thomas Sankara, amin’ny ankapobeny. Tamin'ny 15 Ôktôbra 1987 i Thomas Sankara dia nisy namono nandritra ny fanonganam-panjakana izay nametraka ny kapiteny [[Blaise Compaoré]] (minisi-panjakana miankina mivantana amin’ny fiadidiana ny Repoblika tamin’izany fotoana izany) ho eo amin'ny fitondrana ny firenena. Nanao hetsika fanitsiana ny pôlitika sy ara-toekarena teo amin’ny firenena avy hatrany i Blaise Compaoré. ==== Ny fitondran'i Blaise Compaoré ==== [[Sary:Blaise Compaore in public.jpg|vignette|248x248px|[[Blaise Compaoré]], filohan'i Bokina Fasô tamin'ny taona 1987 hatramin'ny 2014.]] Ny fitohizan'ny fahasahiranana ara-toekarena, ny tsindry avy amin'ny fihetsiketsehana an’ arabe sy avy amin'ny sendikà ary avy amin’ny fikambanana ara-bola iraisam-pirenena dia nandray anjara tamin'ny fametrahana ny [[demôkrasia]] nanomboka tamin'ny taona 1991. Tamin'io taona io no nosoniavina niaraka tamin'ny [[Banky Iraisam-Pirenena]] sy ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena]] ny drafi-panitsiana ara-drafitra voalohany, ary noraisina tamin'ny alalan’ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] ny [[Lalàmpanorenana|lalàm-panorenana]] vaovao miantoka ny demôkrasia. Nanamafy ny maha filoham-pirenena an’i [[Blaise Compaoré]] ny latsa-bato nataon'ny mpanohitra ankivy, izay nisy mpikambana maro lasibatry ny fanafihana. Taorian'ny tsy fahombiazan'ny Fihaonambem-pirenena ho an'ny fampihavanam-pirenena tamin'ny Febroary 1992, dia mbola nanjakan'ny Kôngresy ho an'ny Demôkrasia sy ny Fandrosoana (Congrès pour la Démocratie et le Progrès - CDP), antokon'ny filoha Compaoré, ny fiainana ara-pôlitika, raha toa kosa nanao izay hanamafisana ny fahefany ity filoha ity. Tamin'ny taona 1997 tokoa mantsy dia nisy ny fanitsian-dalàm-panorenana izay nanafoana ny fehezan-dalàna mametra ny isan'ny fe-potoam-piasan'ny filoham-pirenena. Manana andraikitra ara-diplômasia lehibe eo amin'ny faritra misy ny fireneny ihany koa ny filohan'i Borkina Fasô satria teo ambany fiahiany, nanomboka tamin'ny Septambra 1994 ka hatramin'ny Avrily 1995, no nisy ny fifampiraharahana teo amin'ny governemantan'i [[Nijera|Nizera]] sy ny hetsika nataon’ny [[Toarega (vahoaka)|Toarega]] mpikomy tao amin'io firenena io. I [[Blaise Compaoré]], izay nanohana ny hetsika mitam-piadiana liberiana notarihin'i [[Charles Taylor]], dia niditra an-tsehatra tamin'ny fifanakalozan-kevitra momba ny ady tany [[Liberia|Liberià]]. Afaka niantehitra amin'ny fahombiazan'ny fihaonamben'ny [[Firaisambe Afrikana|Organisation de l’Unité Africaine]] (OUA) na Organisation de of African Unity (OAU) aza izy, izay nivory tao [[Ouagadougou]] tamin'ny taona 1998, sy amin'ny toe-javatra ara-toekarena somary mahafa-po, ka voafidy indray tamin'ny 87,5 % amin'ny vato azo tamin'ny Nôvambra 1998 (ho amin’ny fotoam-piasana maharitra dimy taona). 56 % ny taham-pahavitrihan’ny mpifidy taorian'ny fanentanana hanao ankivy nataon'ny mpanohitra. Nanolo-tena amin'ny fampiroboroboana ny fandriam-pahalemana ara-tsôsialy sy ny fampihavanam-pirenena ny filoha Compaoré. Tamin'ny Desambra 1998, ny fahafatesan'ny mpanao gazety [[Norbert Zongo]] dia namelona indray ny fankahalana ny fitondrany, izay efa nisy hatramin’ny fomba nahatongavany teo amin'ny fitondrana sy ny fahafatesan'i [[Thomas Sankara]] izay nankalazaina tao amin’io firenena io ny fahafolo taonany. Nanako any ivelan’i Borkina Fasô ny raharaha Zongo ka tena manaratsy ny fifidianana indray an'ilay filoham-pirenena. Na dia nitombo aza ny fanoherana ny fitondran’i [[Blaise Compaoré]], ny fifidianana mpanao lalàna tamin’ny Mey 2002 dia nizotra tanaty filaminana. Nanana ny maro anisa tanteraka ao amin'ny antenimieram-pirenena ny Congrès pour la Démocratie et le Progrès (CDP), izay nanana toerana 57 amin'ny 111, manoloana ny fanoherana tsy niray hina. Ny praiminisitra [[Ernest Paramanga Yonli]] dia voatendry indray ho lehiben'ny governemanta izay tsy ahitana mpikambana avy amin'ny mpanohitra intsony. Nanomboka tamin'ny Septambra manaraka, namely mafy an'i Borkina Fasô ny krizy ara-pôlitika nipoaka tao [[Kôtidivoara]], izay onenan’ny teratany borkinabe telo tapitrisa ary voampanga ho nanohana ny fikomiana ivoariana ny fitondrana tao [[Ouagadougou]]. Nakatona haingana ny sisin-tany iraisan’ireo firenena roa ireo ary tsy nosokafana raha tsy tamin’ny Septambra 2003, ary nisy vokany lehibe teo amin’ny varotra sy ny toekarena izany. Tamin’ny volana Ôktôbra aorian’io dia niampanga fikasana fanonganam-panjakana niarahana amin'i Kôtidivoara ny manampahefana ao Borkina Fasô. Olona heverina ho mpiray tsikombakomba am-polony, izay nandà ny fahamarinan’izany, no nosamborina sy notsaraina. Ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2005, izay nandraisan’ny ankamaroan’ny mpanohitra anjara voalohany hatramin’ny taona 1991, nisy kandidà iraika ambin'ny folo, dia nahalany indray an'i [[Blaise Compaoré]] tamin'ny fihodinana voalohany tamin'ny 80,30 % amin'ny vato, raha 57,5 % ny tahan'ny fandraisana anjara. Nilatsaka hofidina indray izy tamin’ny taona 2010 ka lany soa aman-tsara. Tamin'ny 30 Ôktôbra 2014, i Blaise Compaoré dia niatrika hetsi-bahoaka nanohitra ny tetikasany izay hanovana ny andininy faha-37 amin'ny lalàna fototra mametra ny isan'ny fe-potoam-piasan'ny filoham-pirenena, mba hirotsaka hofidiana indray amin'ny taona 2015. Noho izany rotaka izany dia nandao ny fitondrana i Blaise Compaoré. ==== Taona 2014 hatramin'ny 2022 ==== [[Sary:General Honore Traore (Burkina Faso).jpg|vignette|244x244px|Jeneraly [[Honoré Traoré]]]] Tamin’ny 31 Ôktôbra 2014 dia nanambara ny fananganana fahefana tetezamita, hisahana ny fahefana mpanatanteraka sy mpanao lalàna i [[Honoré Traoré]], lehiben’ny etamazôron’ny Fiarovana, hiverenana amin’ny lamina araka ny lalàm-panorenana ao anatin’ny roa ambin’ny folo volana. Tamin'ny 17 Nôvambra 2014 no voatendry ho filohan’ny tetezamita ilay diplômaty [[Michel Kafando]] izay manendry an'i [[Isaac Zida]] ho praiminisitra. Tamin’ny 17 Septambra 2015 dia notazonin’ny miaramila avy ao amin’ny Rezimanta misahana ny fiarovana ny filoham-pirenena (Régiment de Sécurité Présidentielle - RSP) ho takalon’ aina ny filoha sy ny praiminisitra ary nambaran’izy ireo ny fandravana ny fitondrana tetezamita. I [[Gilbert Diendéré]], lehiben'ny etamazôro manokana tao amin’ny fioha teo aloha [[Blaise Compaoré]], dia nanambara ny tenany ho filoham-panjakana. Izany fanonganam-panjakana izany dia nitarika ny fampiatoana an'i Borkina Fasô tsy ho mpikambana ao amin'ny [[Vondrona Afrikana]]. Tamin'ny 22 Septambra 2015, niditra tao [[Ouagadougou]] ny tafika mba hitaky ny mpanongam-panjakana hitolo-batana. Tamin’io andro io ihany koa no nanambaran’ny lehiben’ny mpanongam-panjakana fa hiverina amin’ny toerany ny filohan’ny tetezamita taorian’ny nangatahan’ny Vondrona ara-Toekarena ao amin’ny Firenen'i Afrika Andrefana (Communauté Economique des États de l'Afrique de l'Ouest) mba hametraka ny fitaovam-piadiany. Tamin'ny 23 Septambra 2015 dia nanambara ny fiafaran’ny fanonganam-panjakana ny filohan’ny tetezamita, tamin’ny alalan’ny lahateniny ho an’ny firenena, ary nanohy ny asany. Naverina ho mpikambana ao amin'ny [[Vondrona Afrikana]] i Burkina Faso tamin'ny 31 Septambra 2015. [[Sary:Roch Marc Christian Kaboré (05-06-2018).jpg|vignette|225x225px|[[Roch Marc Christian Kaboré]]]] Tamin'ny 30 Nôvambra 2015, taorian'ny fifidianana filoham-pirenena sy mpanao lalàna, dia voafidy tamin'ny fihodinana voalohany i [[Roch Marc Christian Kaboré]] (MPP) ho filohan'i Borkina Fasô tamin'ny 53,49 %, nialoha an'i [[Zéphirin Diabré]] (UPC), izay nahazo 29,65 %, ny kandidà 12 hafa nizara ny ambiny. Izy no filoha sivily faharoa taorian'i [[Maurice Yaméogo]] hatramin'ny nahazoan'i Borkina Fasô ny fahaleovan-tena. Ny filoha vaovao dia tsy maintsy niatrika ny fanafihana jihadista any avaratra, eo amin'ny sisin-tany manasaraka an’i Borkina Faso amin’i [[Malỳ|Maly]]. Ny pôlitika anatiny dia voamariky ny fihemorana sy ny firongatry ny fanoherana ny filoha vaovao. Ny fitomboan'ny tsy fandriam-pahalemana dia nitarika ny fihanaky ny milisy. Tamin'ny taona 2020 dia nisy vondrona ''Koglweogo'' efa ho 4 500 eo ho eo ilay firenena, izay nisy mpikambana eo anelanelan'ny 20 000 sy 45 000. Ireo vondrona ireo, izay fantatra amin'ny anarana hoe “Koglwéogo”, dia tsy miankina amin'ny fanjakana ary tsy manao tatitra amin'iza na iza. Miasa ivelan'ny rafitra ara-dalàna izy ireo. Nampihena ny asan-jiolahy teo an-toerana izany, saingy ny fanararaotana ataon'ny sasany amin'ny mpikambana ao aminy dia miteraka loharanon-tsy fandriam-pahalemana sy loza mitatao ho an'ny [[zon' olombelona]], ​​ary vao mainka nampahalemy ny rafi-pitsarana ara-dalàna. Araka ny voalazan'ny [[Amnesty International]] dia nanao fanararaotana, toy ny daroka sy ny fakana an-keriny ny Koglwéogo, ka nahatonga ny fikambanan'ny fiarahamonim-pirenena hanakiana ny Fanjakana amin'ny tsy fandraisany andraikitra min'ny fisorohana sy ny fanarenana ity herisetra ity. Tamin'ny 29 sy 30 Mey 2020, fanafihana jihadista maromaro no nahafaty olona manodidina ny dimampolo tao [[Kompienga]]. Ny alin'ny 4 hatramin'ny 5 Jona 2021 dia nisy fanafihana jihadista vaovao nahafaty olona maherin'ny 160, anisan'izany ny ankizy roapolo tao Solhan, tanàna any avaratra-atsinanana. Io no fanafihana nahafaty olona be indrindra tao Borkina Fasô hatramin'ny nanombohan'ny fanafihana jihadista tamin'ny taona 2015. Tao anatin'ny enin-taona dia efa namoizana ain' olona an' arivony ny herisetra, indrindra fa any amin'ny faritra akaikin'ny sisintanin'i [[Malỳ|Maly]] sy [[Nijera|Nizera]]. ==== Fanonganam-panjakana tamin'ny taona 2022 ==== [[Sary:Le lieutenant-colonel Paul Henri Sandaogo Damiba, Ouagadougou le 27 janvier 2022 (cropped).jpg|vignette|201x201px|[[Paul-Henri Sandaogo Damiba]] taona 2022.]] Tamin'ny 23 Janoary 2022 no nisy fanonganam-panjakana nataon’ireo izay mivondrona ao amin’ny ato hoe "Hetsika Tia Tanindrazana ho Fiarovana sy Famerenana amin'ny Laoniny" (Mouvement Patriotique pour la Sauvegarde et la Restauration) ary notarihin'ny lietena-kôlônely [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]], dia nanambara ny fanakatonana ny sisin-tany an-tanety sy ny ana habakabaka nanomboka amin'ny misasak' alina, ny fandravana ny governemanta sy ny Antenimieram-pirenena. ary koa ny fampihantonana ny Lalàm-panorenana. Tamin’ny 1 Marsa 2022, i [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]], mpitarika ny fitondrana jadona ao Borkina Fasô, dia nanao sonia drafitra hanombohana tetezamita telo taona ho amin'ny demôkrasia. Tamin'ny Jona 2022, i [[Mahamadou Issoufou]], mpanelanelana ao amin'ny CEDEAO ho an'i Borkina Fasô, dia nanombana fa ny 40 % n'ny tanim-pirenen'i Borkina Fasô dia tsy voafehin'ny fanjakana. Tamin'ny 30 Septambra 2022 dia nisy andiana miaramila notarihin'ny kapiteny [[Ibrahim Traoré]], lehiben'ny vondron-tafika manokana miady amin'ny jihadista "Cobra" ao amin'ny faritr’i Kaya (avaratra), nanambara tamin'ny fahitalavi-pirenena fa nesorina i Henri Damiba mpitarika ny fitondrana jadona miaramila, izay voampanga ho namadika ny hevitra niaingana iraisan'ny rehetra tamin'ny fanafahana ny faritra voabodo, faritra nilamina taloha lasa eo ambany fifehezan'ny mpampihorohoro nanomboka tamin'ny fanonganam-panjakana voalohany tamin'ny Janoary. == Jereo koa == '''Mombamomba an'i Borkina Fasô''' * [[Tantaran' i Borkina Fasô|Tantaran' Borkina Fasô]] * [[Jeôgrafian' i Borkina Fasô|Jeôgrafian'i Borkina Fasô]] * [[Kolontsaina ao Borkina Fasô]] * [[Toekaren' i Borkina Fasô|Toekaren'i Borkina Fasô]] '''Firenena ao Afrika:''' [[Afrika Atsimo]] - [[Alzeria]] - [[Angôla]] - [[Benîno]] - [[Borkina Fasô]] - [[Borondy]] - [[Bôtsoana]] - [[Ejipta]] - [[Eritrea]] - [[Esoatiny]] ([[Soazilandy]] taloha) - [[Etiôpia]] - [[Gabôna]] - [[Gambia]] - [[Ganà]] - [[Ginea]] - [[Ginea Bisao]] - [[Ginea Ekoatôrialy]] - [[Jibotỳ]] - [[Kamerona]] - [[Kapvera]] - [[Kenia]] - [[Kômôro]] - [[Kôtidivoara]] - [[Lezôtô]] - [[Liberia]] - [[Libia]] - [[Madagasikara]] - [[Malaoy]] - [[Malỳ]] - [[Maorisy]] - [[Maoritania]] - [[Marôka]] - [[Môzambika]] - [[Namibia]] - [[Nizera]] - [[Nizeria]] - [[Oganda]] - [[Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika]] - [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]] - [[Repoblikan' i Afrika Afovoany|Repoblikan'i Afrika Afovoany]] - [[Repoblikan' i Kôngô|Repoblikan'i Kôngô]] - [[Roanda]] - [[Saô Tôme e Prinsipe]] - [[Seisely]] - [[Senegaly]] - [[Siera Leôna]] - [[Sodàna]] - [[Sodàna Atsimo]] - [[Sômalia]] - [[Sômalilandy]] - [[Tanzania]] - [[Tôgô]] - [[Tonizia]] - [[Tsady]] - [[Zambia]] - [[Zimbaboe]] '''Kôntinenta eto an-tany''' * [[Afrika]] * [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) * [[Azia]] * [[Eorôpa]] * [[Ôseania]] * [[Antarktika]] {{ref}} [[Sokajy:Firenena]] [[Sokajy:Firenena ao Afrika]] [[Sokajy:Borkina Faso]] 606l14j9k0uw606wyh5nay1kwfocd8i 0 166180 1150672 1132388 2026-09-13T10:35:59Z CommonsDelinker 112 Replacing LOGO_MANUNTUNG_-_PEMKOT_BALIKPAPAN.svg with [[File:City_of_Balikpapan_Official_Logo.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · To not 1150672 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana=Balikpapan |velarantany=503,3 |faritany=Kalimantan Timur |ben'ny tanàna= Rahmad Mas'ud |firenena={{Indonezia}} |sary=20180512 163355 Urban dense of Balikpapan.jpg |isan'ny mponina=757.418 |tanàn-dehibe=|saina=Bendera Kota Balikpapan.svg}} I '''Kota Balikpapan''' dia tanàna iray any [[Indonezia]]. Any amin'ny morontsiraka atsinanan'ny nosy Borneo, io tanàna io no foibe ara-bola any Kalimantan.<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20181126222106/https://properti.kompas.com/read/2014/03/22/1703024/Balikpapan.Menuju.Kota.Metropolitan</nowiki></ref> [[File:City of Balikpapan Official Logo.svg|thumb|Ampinga famantarana |239x239px]] ==Tantara== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Gezicht op het boorterrein Louise TMnr 10007093.jpg|thumb|Refineries menaka tamin'ny andron'ny fanjanahantany]] Balikpapan dia naorina ho tanàna mpanjono eo amoron'ny lalan'i Makassar tamin'ny taonjato faha-19. Nohadiana tao an-tanàna ny lavadrano voalohany tamin’ny 10 Febroary 1897, izay notendrena ho tsingerintaonan’i Balikpapan tatỳ aoriana.<ref><nowiki>https://www.balpos.com/pendidikan/1794144938/usia-127-tahun-inilah-sejarah-kota-balikpapan-dari-pengeboran-abad-ke-19-menjadi-pusat-bisnis-terbesar-di-kalimantan</nowiki></ref> Tany am-piandohan'ireo taona 1900, ny fitomboan'ny isan'ny fikarohana solika sy ny asa fandavahana tany Balikpapan dia nitondra mpifindra monina marobe nankany amin'ny faritra. Ny ankamaroan'ireo mpifindra monina ireo dia Sinoa sy mpiasan'ny fandavahana, izay avy any Java sy faritra hafa toa an'i India ny ankamaroany.<ref><nowiki>https://jdih.balikpapan.go.id/sejarah</nowiki></ref> ==Mponima== Ny foko Balik dia mitraka ao an-tanànan'i Balikpapan. Misi foko teratany Kalimantan maromaro mipetraka any Balikpapan, anisan'izany ny Banjar, Kutai, Dayak, Paser, ary Tidung. Maro anefa ny foko mpifindra monina avy any amin’ny faritra hafa, toa an’i Java, Sulawesi, Sumatra, sy ny hafa.<ref><nowiki>https://kaltim.idntimes.com/news/kalimantan-timur/fakta-menarik-tentang-balikpapan-yang-wajib-kalian-ketahui-00-jjm39-6hlwx7</nowiki></ref> ==Tsiahy== {{ref}} {{vangovango|Indonezia}} [[sokajy:Tanàna ao Indonezia]] pa383af2ushga22ab1jdrnsxgy6lvlk 0 197526 1150629 1016151 2026-09-12T15:03:53Z JackyM59 37857 Fanampiana sary 1150629 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Pierre Auguste Renoir, uncropped image.jpg |anarana=Auguste Renoir |teraka=25 Febroary 1841 |maty=3 Desambra 1919 |firenena=Frantsa |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} '''Auguste Renoir''' dia mizaka ny zom-pirenen'i [[Frantsa]] teraka ny 25 Febroary 1841 ary maty ny 3 Desambra 1919 ==Ny fiainany manokana== Ny vadiny dia Aline Renoir, Aline Renoir. Ny zanany dia Pierre Renoir, Jean Renoir, Claude Renoir. [[Sary:Étude pour un portrait de Pierre-Auguste Renoir.jpg|centré|vignette|Fianarana ho an'ny sary, Tranombakoka Chartreuse ao Douai]] == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/06466] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/06466 |date=20150426174218 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1841]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1919]] opihwg5o7iyt0o0ancvawbsd0cuj5o4 0 216908 1150673 789848 2026-09-13T10:44:31Z CommonsDelinker 112 Replacing Chris_Weitz.jpg with [[File:Chris_Weitz_2009.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: clarify). 1150673 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Chris Weitz 2009.jpg |anarana=Chris Weitz |teraka=30 Novambra 1969 |maty= |firenena=Etazonia |mpiaraka= |asa= * [[talen-koronantsary]] * [[mpamoaka horonantsary]] * [[mpanoratra senariô]] * [[mpiantoka]] |taona niasàna= }} '''Chris Weitz''' dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpanoratra senariô, mpiantoka mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 30 Novambra 1969 tao [[New York]] == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/034bgm] [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:talen-koronantsary]] [[sokajy:mpamoaka horonantsary]] [[sokajy:mpanoratra senariô]] [[sokajy:mpiantoka]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1969]] 0ihgfr2uks8qzp1une4exvoj5bx0iae 0 256907 1150665 955554 2026-09-13T08:02:38Z ~2026-49516-55 41019 fanjakana 1150665 wikitext text/x-wiki {{coord|-3.666670|-45.380000}} {{infobox tanàna |anarana = Santa Inês |velarantany = |fanjakana = [[Maranhão]] |isam-ponina = 67424 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary = }} '''Santa Inês''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Maranhão]] ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 67424 mponina tamin'ny taona 2012.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Brazila] ao amin'i geonames.org, novingiana ny 18/11/2018 </ref> == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Maranhão]] == Tsiahy == <references/> {{vangovango|Brazila}} [[sokajy:Tanàna ao Brazila]] [[sokajy:Tanàna ao Maranhão]] eatr52maguktklfkw7bz3kiycv0ga99 0 278772 1150643 1122342 2026-09-13T03:49:54Z ~2026-43677-38 40632 1150643 wikitext text/x-wiki [[Sary:Papayer de Madagascar.jpg|vignette|Papay na mapaza|342x342px]]Ny '''papay''' na '''mapaza''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], iray amin' ny karazany 22 ekena ao amin' ny vondron-karazana ''[[Carica]]'', ao amin' ny fianakaviana ''[[Caricaceae]]''. '''''Carica papaya''''' ny anarany ara-tsiansa. Atao hoe [[Papay (voankazo)|papay]] na [[Mapaza (voankazo)|mapaza]] ihany koa ny voany. == Jereo koa == * ''[[Carica]]'' [[Sary:Papaya.jpg|thumb]] [[Sokajy:Papay]] [[Sokajy:Carica]] lqh03hsz1lxqht9qaa2c4zhw7jgl76t 0 279521 1150670 1133212 2026-09-13T09:55:13Z Thelezifor 15140 Ny voasary misy eto Madagasikara 1150670 wikitext text/x-wiki [[Sary:Citrus maxima et citrus paradisi.jpg|vignette|430x430px|Voasary (''Citrus maxima'' sy ''Citrus'' ×''paradisi'')]] Ny '''voasary''' dia [[zavamaniry]] isan-karazany ao amin' ny vondron-karazana ''[[Citrus]]'', ''[[Microcitrus]]'', ''[[Fortunella]]'' ary ''[[Poncirus]]'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Rutaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Aurantioideae]]'', foko ''[[Citreae]]''. Ampiazsaina koa ny tehy hoe '''tsoha''', '''voangy''' na '''voahangy'''. Anisan' izy ireo ny [[laoranjy]], ny [[mandarinina]], ny [[voasarimakirana]], ny [[pamplemosy]]'','' sns. Ny voan' ny voasary dia miavaka amin' ny ankamaroan' ny voankazo noho ny firafiny mizarazara misy hasina, avy amin' ny [[singam-bavimbony]]. Zavamaniry volena sy be mpamboly indrindra eran' izao tontolo izao ny voasary, miavaka noho izy ireo isan-karazany. == Karazana == [[Sary:OrangeBloss_wb.jpg|vignette|288x288px|Voasary mamy (''Citrus x sinensis'')]] [[Sary:Citrus australasica - Australian finger lime - 5155.jpg|vignette|''Microcitrus australasica'']] [[Sary:Kumquat from Spain.jpg|vignette|''Fortunella sp.'']] [[Sary:Poncirus trifoliatus Botanicka zahrada Bratislava.jpg|vignette|''Poncirus trifoliatus'']] Karazana sy safiotra maromaro ao amin' ny vondron-karazana ''[[Citrus]]'', ''[[Fortunella]], [[Microcitrus]]'' ary ''[[Poncirus]]'' ny voasary. * ''[[Citrus]]'' ** ''[[Citrus aurantifolia|Citrus aurantiifolia]]'' ** ''Citrus aurantium'' ** ''Citrus bergamia'' ** ''Citrus clementina'' ** ''[[Citrus glauca]]'' ** ''Citrus hystrix'' ** ''Citrus latifolia'' ** ''Citrus limettioides'' ** ''Citrus maxima'' ** ''Citrus medica'' *** ''Citrus medica'' var. ''sarcodactylis'' ** ''Citrus myrtifolia'' ** ''Citrus reticulata'' ** ''Citrus sinensis'' ** ''Citrus sinensis'' ** ''Citrus sphaerocarpa'' ** ''Citrus sudachi'' ** ''Citrus × karna'' ** ''Citrus'' × ''limetta'' ** ''Citrus'' ''× limon'' ** ''Citrus'' × ''microcarpa'' ** ''Citrus'' ×''floridana'' ** ''Citrus'' ×''paradisi'' ** ''Citrus'' ×''tangelo'' ** ''Citrus'' ×''tangerina'' * ''[[Fortunella]]'' ** ''Fortunella hindsii'' ** ''Fortunella japonica'' ** ''Fortunella margarita'' ** ''Fortunella polyandra'' ** ''Fortunella crassifolia'' ** ''Fortunella obovata'' * ''[[Microcitrus]]'' ** ''[[Microcitrus australasica]]'' (← ''Citrus australasica'') ** ''Microcitrus australis'' * ''[[Poncirus]]'' ** ''Poncirus trifoliata'' === Ny voasary misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ao amn' ny ''[[Citrus]]'' hita eto [[Madagasikara]] ([[Citrus#Karazana sy safiotra misy eto Madagasikara|jereo eto]]): * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' <small>(Christm.) Swingle</small> (''Citrus × aurantiifolia'') -- hangy, angy, voasarimakirana, sôhafoe, tsôhamatsiko * ''[[Citrus aurantium]]'' <small>L.</small> na ''Citrus × aurantium'' <small>L.</small> (← ''Citrus bigaradia'') ''--'' voangikely, voatolongo, voasarimangidy, voangimafaitra * ''[[Citrus maxima]]'' <small>(Burm.) Merr.</small> (← ''Citrus grandis'' <small>(L.) Osbeck</small>, ''Citrus decumana'')  voahangibe -- angibe, hangibe, voasaribe * ''[[Citrus hystrix]] (''Citrus × hystrix <small>DC</small>.'') --''  voangabe, ''voangibe,'' Kombava * ''[[Citrus limon]]'' <small>(L.) Burm.f.</small> (''Citrus × limon'' <small>(L.) Osbeck</small>) -- tsaobiloha, tsohamadiro, voasarimakirana * ''[[Citrus medica]]'' L. (nampidirina) -- voantolongo, tsilongo, voatsilongo, tolongo, tsilongo * ''[[Citrus reticulata]]'' <small>Blanco</small> (← ''Citrus vangasay'' <small>Bojer</small>) ''--''  mandarinina, mandarina, voasary mandarina * ''[[Citrus sinensis]]'' <small>(L.) Osbeck</small> ''--''  matsioka, voasary, laoranjy, voasary mami-fara * ''[[Citrus voangiala]]'' <small>Curk</small>. -- vangasay, voangiala == Ao amin' ny kolontsaina == === Ohabolana malagasy === * Kahihitra, ka voasary sy [[fantaka]] avy no ifantahany. * Malaza ho avy any [[Namehana]], ka tsy mitondra voasary ho an-jaza. * Raraka [[ivy]] alohan' ny mpamaky voasary. * Toy ny voasary: raha bangoina, iray fonosana ihany; fa raha verahina, samy manana ny hasiny. * Voasary amoron-dalana: haka aho, tsy tompony; tsy haka, maha-te hihinana. == Jereo koa == *[[Laoranjy]] - [[Mandarinina]] - [[Voasarimakirana]] - gggggggggggggggggggg * [[Akondro (voany)|Akondro]] * [[Laoranjy]] * [[Mandarinina]] * [[Manga]] * [[Paiso]] * [[Paoma]] * [[Voankazo]] * [[Voasarimakirana]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Hazo fihinam-boa]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Voankazo]] bmv8wuzwvlevcqmtdjjpobxozd5vyyp 1150671 1150670 2026-09-13T09:55:35Z Thelezifor 15140 1150671 wikitext text/x-wiki [[Sary:Citrus maxima et citrus paradisi.jpg|vignette|430x430px|Voasary (''Citrus maxima'' sy ''Citrus'' ×''paradisi'')]] Ny '''voasary''' dia [[zavamaniry]] isan-karazany ao amin' ny vondron-karazana ''[[Citrus]]'', ''[[Microcitrus]]'', ''[[Fortunella]]'' ary ''[[Poncirus]]'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Rutaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Aurantioideae]]'', foko ''[[Citreae]]''. Ampiazsaina koa ny tehy hoe '''tsoha''', '''voangy''' na '''voahangy'''. Anisan' izy ireo ny [[laoranjy]], ny [[mandarinina]], ny [[voasarimakirana]], ny [[pamplemosy]]'','' sns. Ny voan' ny voasary dia miavaka amin' ny ankamaroan' ny voankazo noho ny firafiny mizarazara misy hasina, avy amin' ny [[singam-bavimbony]]. Zavamaniry volena sy be mpamboly indrindra eran' izao tontolo izao ny voasary, miavaka noho izy ireo isan-karazany. == Karazana == [[Sary:OrangeBloss_wb.jpg|vignette|288x288px|Voasary mamy (''Citrus x sinensis'')]] [[Sary:Citrus australasica - Australian finger lime - 5155.jpg|vignette|''Microcitrus australasica'']] [[Sary:Kumquat from Spain.jpg|vignette|''Fortunella sp.'']] [[Sary:Poncirus trifoliatus Botanicka zahrada Bratislava.jpg|vignette|''Poncirus trifoliatus'']] Karazana sy safiotra maromaro ao amin' ny vondron-karazana ''[[Citrus]]'', ''[[Fortunella]], [[Microcitrus]]'' ary ''[[Poncirus]]'' ny voasary. * ''[[Citrus]]'' ** ''[[Citrus aurantifolia|Citrus aurantiifolia]]'' ** ''Citrus aurantium'' ** ''Citrus bergamia'' ** ''Citrus clementina'' ** ''[[Citrus glauca]]'' ** ''Citrus hystrix'' ** ''Citrus latifolia'' ** ''Citrus limettioides'' ** ''Citrus maxima'' ** ''Citrus medica'' *** ''Citrus medica'' var. ''sarcodactylis'' ** ''Citrus myrtifolia'' ** ''Citrus reticulata'' ** ''Citrus sinensis'' ** ''Citrus sinensis'' ** ''Citrus sphaerocarpa'' ** ''Citrus sudachi'' ** ''Citrus × karna'' ** ''Citrus'' × ''limetta'' ** ''Citrus'' ''× limon'' ** ''Citrus'' × ''microcarpa'' ** ''Citrus'' ×''floridana'' ** ''Citrus'' ×''paradisi'' ** ''Citrus'' ×''tangelo'' ** ''Citrus'' ×''tangerina'' * ''[[Fortunella]]'' ** ''Fortunella hindsii'' ** ''Fortunella japonica'' ** ''Fortunella margarita'' ** ''Fortunella polyandra'' ** ''Fortunella crassifolia'' ** ''Fortunella obovata'' * ''[[Microcitrus]]'' ** ''[[Microcitrus australasica]]'' (← ''Citrus australasica'') ** ''Microcitrus australis'' * ''[[Poncirus]]'' ** ''Poncirus trifoliata'' === Ny voasary misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ao amn' ny ''[[Citrus]]'' hita eto [[Madagasikara]] ([[Citrus#Karazana sy safiotra misy eto Madagasikara|jereo eto]]): * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' <small>(Christm.) Swingle</small> (''Citrus × aurantiifolia'') -- hangy, angy, voasarimakirana, sôhafoe, tsôhamatsiko * ''[[Citrus aurantium]]'' <small>L.</small> na ''Citrus × aurantium'' <small>L.</small> (← ''Citrus bigaradia'') ''--'' voangikely, voatolongo, voasarimangidy, voangimafaitra * ''[[Citrus maxima]]'' <small>(Burm.) Merr.</small> (← ''Citrus grandis'' <small>(L.) Osbeck</small>, ''Citrus decumana'')  voahangibe -- angibe, hangibe, voasaribe * ''[[Citrus hystrix]] (''Citrus × hystrix <small>DC</small>.'') --''  voangabe, ''voangibe,'' Kombava * ''[[Citrus limon]]'' <small>(L.) Burm.f.</small> (''Citrus × limon'' <small>(L.) Osbeck</small>) -- tsaobiloha, tsohamadiro, voasarimakirana * ''[[Citrus medica]]'' L. (nampidirina) -- voantolongo, tsilongo, voatsilongo, tolongo, tsilongo * ''[[Citrus reticulata]]'' <small>Blanco</small> (← ''Citrus vangasay'' <small>Bojer</small>) ''--''  mandarinina, mandarina, voasary mandarina * ''[[Citrus sinensis]]'' <small>(L.) Osbeck</small> ''--''  matsioka, voasary, laoranjy, voasary mami-fara * ''[[Citrus voangiala]]'' <small>Curk</small>. -- vangasay, voangiala == Ao amin' ny kolontsaina == === Ohabolana malagasy === * Kahihitra, ka voasary sy [[fantaka]] avy no ifantahany. * Malaza ho avy any [[Namehana]], ka tsy mitondra voasary ho an-jaza. * Raraka [[ivy]] alohan' ny mpamaky voasary. * Toy ny voasary: raha bangoina, iray fonosana ihany; fa raha verahina, samy manana ny hasiny. * Voasary amoron-dalana: haka aho, tsy tompony; tsy haka, maha-te hihinana. == Jereo koa == *[[Laoranjy]] - [[Mandarinina]] - [[Voasarimakirana]] - * [[Akondro (voany)|Akondro]] * [[Laoranjy]] * [[Mandarinina]] * [[Manga]] * [[Paiso]] * [[Paoma]] * [[Voankazo]] * [[Voasarimakirana]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Hazo fihinam-boa]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Voankazo]] 11i16s1tvdstf26g3uto8nae0z4z6sh 1150675 1150671 2026-09-13T11:12:44Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1150675 wikitext text/x-wiki [[Sary:Citrus maxima et citrus paradisi.jpg|vignette|430x430px|Voasary (''Citrus maxima'' sy ''Citrus'' ×''paradisi'')]] Ny '''voasary''' dia [[zavamaniry]] isan-karazany ao amin' ny vondron-karazana ''[[Citrus]]'', ''[[Microcitrus]]'', ''[[Fortunella]]'' ary ''[[Poncirus]]'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Rutaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Aurantioideae]]'', foko ''[[Citreae]]''. Ampiazsaina koa ny tehy hoe '''tsoha''', '''voangy''' na '''voahangy'''. Anisan' izy ireo ny [[laoranjy]], ny [[mandarinina]], ny [[voasarimakirana]], ny [[pamplemosy]]'','' sns. Ny voan' ny voasary dia miavaka amin' ny ankamaroan' ny voankazo noho ny firafiny mizarazara misy hasina, avy amin' ny [[singam-bavimbony]]. Zavamaniry volena sy be mpamboly indrindra eran' izao tontolo izao ny voasary, miavaka noho izy ireo isan-karazany. == Karazana == [[Sary:Citrus australasica - Australian finger lime - 5155.jpg|vignette|''Microcitrus australasica'']] [[Sary:Kumquat from Spain.jpg|vignette|''Fortunella sp.'']] [[Sary:Poncirus trifoliatus Botanicka zahrada Bratislava.jpg|vignette|''Poncirus trifoliatus'']] Karazana sy safiotra maromaro ao amin' ny vondron-karazana ''[[Citrus]]'', ''[[Fortunella]], [[Microcitrus]]'' ary ''[[Poncirus]]'' ny voasary. * ''[[Citrus]]'' ** ''[[Citrus aurantifolia|Citrus aurantiifolia]]'' ** ''Citrus aurantium'' ** ''Citrus bergamia'' ** ''Citrus clementina'' ** ''[[Citrus glauca]]'' ** ''Citrus hystrix'' ** ''Citrus latifolia'' ** ''Citrus limettioides'' ** ''Citrus maxima'' ** ''Citrus medica'' *** ''Citrus medica'' var. ''sarcodactylis'' ** ''Citrus myrtifolia'' ** ''Citrus reticulata'' ** ''Citrus sinensis'' ** ''Citrus sinensis'' ** ''Citrus sphaerocarpa'' ** ''Citrus sudachi'' ** ''Citrus × karna'' ** ''Citrus'' × ''limetta'' ** ''Citrus'' ''× limon'' ** ''Citrus'' × ''microcarpa'' ** ''Citrus'' ×''floridana'' ** ''Citrus'' ×''paradisi'' ** ''Citrus'' ×''tangelo'' ** ''Citrus'' ×''tangerina'' * ''[[Fortunella]]'' ** ''Fortunella hindsii'' ** ''Fortunella japonica'' ** ''Fortunella margarita'' ** ''Fortunella polyandra'' ** ''Fortunella crassifolia'' ** ''Fortunella obovata'' * ''[[Microcitrus]]'' ** ''[[Microcitrus australasica]]'' (← ''Citrus australasica'') ** ''Microcitrus australis'' * ''[[Poncirus]]'' ** ''Poncirus trifoliata'' === Karazana sy safiotra misy eto Madagasikara === [[Sary:OrangeBloss_wb.jpg|vignette|288x288px|Voasary mamy (''Citrus x sinensis'')]]Indreto ny karazana sy safiotra misy eto [[Madagasikara]]: * ''[[Citrus aurantifolia]]'' <small>(Christm.) Swingle</small> (''Citrus × aurantiifolia'') -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, sôhafoe, tsirebika, tsôhamatsiko, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary (nampidirina avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy [[India]], ambolena betsaka) * ''[[Citrus aurantium]]'' <small>L.</small> (na ''Citrus × aurantium'' L.) (← ''Citrus nobilis'' <small>Lour.</small> ''--'' ''Citrus bigaradia'') ''--'' mandarina, voangikely, voangimafaitra, voasarimangidy, voatolongo (nampidirina efa ela avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ambolena betsaka, ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana) * ''[[Citrus hystrix|Citrus hystri]]''[[Citrus hystrix|x]] <small>DC.</small> (''Citrus × hystrix'' DC.) -- kombava, voangabe, voangibe (nampidirina efa ela avy any [[Vondro-nosy Maley]], ampiasaina ny raviny sy ny hoditry ny voany amin' ny sakafo) * ''[[Citrus limon]]'' <small>(L.) Burm.f.</small> (''Citrus × limon'' <small>(L.) Osbeck</small>) -- tsaobiloha, tsohamadiro, voasarimakirana (nampidirina efa ela avy any [[Azia Atsimo]] na [[Atsinanana Afovoany]], ambolena betsaka, ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana) * ''[[Citrus limonia]]'' <small>Osbeck</small> (nampidirina avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ambolena hatao haingon-tokontany na hanaovana grefy) * ''[[Citrus maxima]]'' <small>(Burm.) Merr.</small> (← ''Citrus grandis'' <small>(L.) Osbeck</small>, ''Citrus decumana'') -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe (nampidirina avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ambolena betsaka) * ''[[Citrus medica]]'' L. -- tolongo, tsilongo, voamandina, voantolongo, voasarimandina, voatsilongo (nampidirina efa ela avy any [[India]] na [[Azia Atsimo]], ambolena noho ny voany manitra, ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana) * ''[[Citrus paradisi]]'' <small>Macfad</small>. (''Citrus × paradisi'' <small>Macfad</small>.) (nampidirina avy any [[Karaîba|Karaiba]] sy ambolena) * ''[[Citrus reticulata]]'' <small>Blanco</small> (← ''Citrus vangasay'' <small>Bojer</small>) ''--'' mandarina, mandarinina, voasary mandarina (nampidirina avyany [[Azia Atsimo-Atsinanana]] na avy any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] atsimo, ambolena betsaka) * ''[[Citrus sinensis]]'' <small>(L.) Osbeck</small> ''--'' laoranjy, matsioka, voasarimamifara, voasary (nampidirina avy any Sina na [[Azia Atsinanana]], ambolena betsaka) * ''[[Citrus taitensis]]'' <small>Risso</small> (← ''Citrus jambhiri'' <small>Lush.</small>) (nampidirina avy any [[Himalaya]] na [[India]] avaratra sy ambolena hatao haingon-tokontany na hanaovana grefy) * ''[[Citrus voangiala]]'' <small>Curk.</small> -- vangasay, voangiala (tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]], maniry hoazy any an' ala) * ''[[Citrus volkameriana]]'' <small>Ten. & Pasq.</small> (nampidirina avy any amin' ny faritr' i [[Ranomasina Mediteranea|Mediteranea]]/[[Italia]], ambolena hatao haingon-tokontany, hanaovana fikarohana, na hanaovana grefy satria mahatanty aretina) == Ao amin' ny kolontsaina == === Ohabolana malagasy === * Kahihitra, ka voasary sy [[fantaka]] avy no ifantahany. * Malaza ho avy any [[Namehana]], ka tsy mitondra voasary ho an-jaza. * Raraka [[ivy]] alohan' ny mpamaky voasary. * Toy ny voasary: raha bangoina, iray fonosana ihany; fa raha verahina, samy manana ny hasiny. * Voasary amoron-dalana: haka aho, tsy tompony; tsy haka, maha-te hihinana. == Jereo koa == *[[Laoranjy]] - [[Mandarinina]] - [[Voasarimakirana]] - * [[Akondro (voany)|Akondro]] * [[Laoranjy]] * [[Mandarinina]] * [[Manga]] * [[Paiso]] * [[Paoma]] * [[Voankazo]] * [[Voasarimakirana]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Hazo fihinam-boa]] [[Sokajy:Voankazo]] [[Sokajy:Voankazo]] jci0efzu0sr2jf011l1m1bpcg10gsn1 0 288581 1150637 1097620 2026-09-12T15:59:15Z ~2026-43677-38 40632 1150637 wikitext text/x-wiki [[Sary:Kaja Kallas (crop).jpg|thumb|Kaja Kallas]] '''Kaja Kallas''' dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i '''{{Estonia}}''' teraka ny 18 Jiona 1977 tao [[Tallinn]]. Izy no praiminisitra Estonia nanomboka ny 26 Janoary 2021 ka hatramin'ny 23 Jolay 2024. Anisan'ny Antoko Fanavaozana Estonianina liberaly (Eesti Reformierakond), izay notarihiny nanomboka tamin'ny 2018. ==Fiainana== Kaja Kallas dia zanakavavin'ny [[praiminisitra estonianina]] teo aloha sady kaomisera EU [[Sliim Kallas]]. Nahavita ny diplaoman’ny lisea izy tamin’ny 1995 tany [[Tallinn]] renivohitra estonianina. Nanomboka tamin'ny 1995 ka hatramin'ny 1999 dia nianatra lalàna tao amin'ny [[Oniversiten'i Tartu]] izy. == Praiministra Estonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Estonia.svg|40px]] Praiminisitra [[Estonia]] !mpandimby |-align="center" | [[Jüri Ratas]]<br/> (2016-2021) || [[Kaja Kallas]]<br/> 2021-2024 || [[Kristen Michal]] |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} {{reflist}} [[Sokajy:Praiminisitra (Estonia)]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1977]] e8dq041m5lb0odemi5ovycn95nh1ilv 0 290668 1150664 1095066 2026-09-13T07:58:26Z ~2026-49516-55 41019 1150664 wikitext text/x-wiki {{coord|-3.893330|-42.710000}} {{infobox tanàna |anarana = Porto |velarantany = |fanjakana = [[Piauí]] |isam-ponina = 6535 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =I am Porto (PI) (2).jpg |saina=Bandeira de Porto PI.png }} [[File:Piaui Municip Porto.svg|thumb|left| Porto (Piauí)]] '''Porto''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Piauí]] ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 6535 mponina tamin'ny taona 2012.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Brazila] ao amin'i geonames.org, novingiana ny 18/11/2018 </ref> == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Piauí]] == Tsiahy == <references/> [[sokajy:Tanàna ao Piauí]] rrwsssxmqcwshx5lcm14vyhmfddwubm 0 295686 1150654 1119299 2026-09-13T05:05:44Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1150654 wikitext text/x-wiki Ny '''''Dypsis nodifera''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Arecaceae]]'', filaharana Arecales. Tsy hita afatsy eto [[Madagasikara]]. ''Dypsis nodifera'' <small>Mart.</small> ny anarany ara-tsiansa feno. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe ''Phloga polystachya'' <small>(Baker) Noronha ex Baill.</small>. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''anivo''', '''anivona''', '''lafa''', '''manarana''', '''ovana''', '''sinekare''', '''singonatonavatsy''' ary '''tsirika'''. Eto Madagasikara dia any amin’ ny faritanin' [[Faritanin' Antananarivo|Antananarivo]], [[Faritanin' i Fianarantsoa|Fianarantsoa]], ​​[[Faritanin' i Toamasina|Toamasina]], ary [[Faritanin' i Toliara|Toliara]]. no ahitana azy io, hita indrindra ao amin' ny [[Valan-javaboarim-pirenena Andasibe-Mantadia]], [[Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]], [[Valan-javaboarim-pirenena Andringitra]], [[Valan-javaboarim-pirenen' i Midongy Atsimo]], [[Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]], ary [[Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]], ankoatry ny hafa. Karazana miely patrana sy be mpahafantatra izy io. Izy io dia maniry amin' ny faritra manana toetany mando ary hita amin' ny faritra manana haambo hatramin' ny 1&nbsp;500 m ambonin' ny ranomasina. == Jereo koa == * ''[[Dypsis]]'' cws1nzc28nkbetuto9xrw3e37x92y2f 0 296260 1150649 1127278 2026-09-13T03:56:34Z ~2026-43677-38 40632 1150649 wikitext text/x-wiki Ny '''adabo''' dia [[zavamaniry]] samy hafa ao amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' (fianakaviana ''[[Moraceae]]'') sy ''[[Dioscorea]]'' (fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]''). Anisan' ny zavamaniry antsoina amin' io anarana io: * ny ''[[Ficus sakalavarum]]'' na ''[[Ficus sakalavarum|Ficus cocculifolia]]'' (karazana hazo) * ny ''[[Dioscorea sansibarensis]]'' (karazana vahy) == Jereo koa == * ''[[Ficus]]'' * [[Amontana]] * [[Aviavy]] * [[Fihamy]] [[Sokajy:Hazo]] [[Sokajy:Ficus]] 1rtaib5sezhjc4arayd626cl0qjbf7g 4 297414 1150638 1150335 2026-09-12T19:00:04Z Bot-Jagwar 2168 +Vaovao androany 12 Septambra 2026 1150638 wikitext text/x-wiki ; 12 Septambra 2026 * Ny isan'ny mpikambana ao amin'i [[:w:koi:|koi.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:10000}}. ; 7 Septambra 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:av:|av.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}. ; 1 Septambra 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:nah:|nah.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000}}. ; 10 Martsa 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:su:|su.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}. ; 21 Febroary 2026 * Ny isan'ny pejim-botoatiny ao amin'i [[:wikt:tr:|tr.wiktionary]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 8 Febroary 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:my:|my.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 17 Janoary 2026 * Ny isan'ny mpikambana ao amin'i [[:w:sv:|sv.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. ; 10 Janoary 2026 * Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:vi:|vi.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000000}}. ; 7 Janoary 2026 * Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:new:|new.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}. q5sxvz03mv9cj3zw9sshlex716gd6uo 0 297564 1150652 1128595 2026-09-13T04:42:16Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1150652 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 030523-0123 Hedyotis corymbosa.jpg|vignette|372x372px|[[Oldenlandia corymbosa|Ahibitsika]] (''Oldenlandia'' ''corymbosa'' na ''Hedyotis corymbosa)'']] Ny '''''Oldenlandia''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Gentianales]]. Manana karazany 240 eo ho eo izy io. Ny ''[[Oldenlandia corymbosa]]'' no karazana filamatra. Anarana nomen' i Linnaeus tamin' ny taona 1753 tao amin' ny ''Species Plantarum''. ny hoe ''Oldenlandia'' mba hanomezam-boninahitra ny bôtanista danoà Henrik Bernard Oldenland (tokony 1663 - 1697). Manan-danja amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny karazana sasany. Maromaro (matetika tsy fahita afa-tsy amin' ny nosy sasany) ny karazana atahorana ho lany tamingana, ary efa lany tamingana tanteraka ny karazana iray sy ovan-karazany iray. Tsy nanaiky ny ''Oldenlandia'' ny bôtanista sasany fa nametraka ny karazana sasany na ny karazany rehetra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Hedyotis]]'' amin' ny heviny malalaka. Vao haingana, ny famaritana ny ''Hedyotis'' dia nahena ho vondrona mônôfiletika misy karazany 115 eo ho eo ary tsy ahitana ny karazana ao amin' ny ''Oldenlandia'' intsony. Pôlifiletika imbetsaka ny vondron-karazana ''Oldenlandia'' araka ny famaritana amin' izao fotoana izao, ary amin' ny farany dia hihena ho vondrona karazana mifandray akaiky amin' ilay karazana filamatra (''Oldenlandia'' ''corymbosa''). Ity vondrona ity, izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Oldenlandia sensu stricto'', dia vondron-karazana anabavin' ny fizaràna ''[[Kohautia]]'' izay nisaraka amin' ny ''Kohautia'' amin' ny farany ary hatao hoe vondron-karazana vaovao. == Karazana == === Karazana notsongaina === * ''Oldenlandia adscensionis'' (DC.) Cronk (extinct: 1889) * ''Oldenlandia aegialodes'' <small>Bremek.</small> * ''Oldenlandia affinis'' (Roem. & Schult.) DC. * ''Oldenlandia albonervia'' <small>(Beddome) Gamble</small> * ''Oldenlandia aretioides'' Vierh. * ''Oldenlandia balfourii'' Bremek. * ''Oldenlandia bicornuta'' (Balf.f.) Bremek. * ''Oldenlandia cana'' <small>Bremek.</small> * ''Oldenlandia capensis'' L.f. * ''Oldenlandia cornata'' <small>Craib</small> * ''[[Oldenlandia corymbosa]]'' <small>L.</small> * ''Oldenlandia forcipistipula'' <small>Verdc.</small> * ''Oldenlandia lanceolata'' <small>Craib</small> * ''Oldenlandia microtheca'' <small>(Cham. & Schltdl.) DC.</small> * ''Oldenlandia ocellata'' Bremek. * ''Oldenlandia oxycoccoides'' <small>Bremek.</small> * ''Oldenlandia patula'' <small>Bremek.</small> * ''Oldenlandia pulvinata'' (Balf.f.) Vierh. * ''Oldenlandia sieberi'' <small>Baker</small> ** ''Oldenlandia sieberi'' var. ''congesta'' (Balf.f. ex Baker) Balf.f. ** ''Oldenlandia sieberi'' var. ''sieberi'' (extinct) * ''Oldenlandia umbellata'' L. * ''Oldenlandia uvinsae'' <small>Verdc.</small> * ''Oldenlandia vasudevanii'' Soumya & Maya === Lisitry ny karazana === Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]]'' sy ny ''[[Catalogue of Life]]'': * ''Oldenlandia accedens'' * ''Oldenlandia acicularis'' * ''Oldenlandia adscensionis'' * ''Oldenlandia aegialodes'' * ''Oldenlandia aemulans'' * ''Oldenlandia affinis'' * ''Oldenlandia apoensis'' * ''Oldenlandia arenarioides'' * ''Oldenlandia aretioides'' * ''Oldenlandia argillacea'' * ''Oldenlandia aridosa'' * ''Oldenlandia attenuata'' * ''Oldenlandia balfourii'' * ''Oldenlandia banksii'' * ''Oldenlandia bicornuta'' * ''Oldenlandia boscii'' * ''Oldenlandia brachypetala'' * ''Oldenlandia brachyphylla'' * ''Oldenlandia brachypoda'' * ''Oldenlandia breviflora'' * ''Oldenlandia butensis'' * ''Oldenlandia cana'' * ''Oldenlandia capensis'' * ''Oldenlandia capillipes'' * ''Oldenlandia capituligera'' * ''Oldenlandia chevalieri'' * ''Oldenlandia chiovendae'' * ''Oldenlandia ciliata'' * ''Oldenlandia ciliolata'' * ''Oldenlandia clausa'' * ''Oldenlandia coerulescens'' * ''Oldenlandia comata'' * ''Oldenlandia contracta'' * ''[[Oldenlandia corymbosa]]'' * ''Oldenlandia crouchiana'' * ''Oldenlandia cryptocarpa'' * ''Oldenlandia cyperoides'' * ''Oldenlandia debilis'' * ''Oldenlandia decipiens'' * ''Oldenlandia delicata'' * ''Oldenlandia densa'' * ''Oldenlandia densiflora'' * ''Oldenlandia dineshii'' * ''Oldenlandia dinteri'' * ''Oldenlandia drymarioides'' * ''Oldenlandia duemmeri'' * ''Oldenlandia dusenii'' * ''Oldenlandia echinulosa'' * ''Oldenlandia erecta'' * ''Oldenlandia erythraeoides'' * ''Oldenlandia fastigiata'' * ''Oldenlandia filicaulis'' * ''Oldenlandia filifolia'' * ''Oldenlandia flosculosa'' * ''Oldenlandia forcipitistipula'' * ''Oldenlandia fraterna'' * ''Oldenlandia friesiorum'' * ''Oldenlandia galioides'' * ''Oldenlandia geophila'' * ''Oldenlandia gibsonii'' * ''Oldenlandia grandis'' * ''Oldenlandia gregaria'' * ''Oldenlandia hedyotidea'' * ''Oldenlandia herbacea'' * ''Oldenlandia hockii'' * ''Oldenlandia horneriana'' * ''Oldenlandia hygrophila'' * ''Oldenlandia hymenophylla'' * ''Oldenlandia ichthyoderma'' * ''Oldenlandia imberbis'' * ''Oldenlandia incana'' * ''Oldenlandia insulana'' * ''Oldenlandia intonsa'' * ''Oldenlandia johnstonii'' * ''Oldenlandia justiciformis'' * ''Oldenlandia kamputensis'' * ''Oldenlandia kochii'' * ''[[Oldenlandia korthalsiana]]'' * ''Oldenlandia labialis'' * ''Oldenlandia laceyi'' * ''Oldenlandia lactea'' * ''Oldenlandia lakshnakarae'' * ''Oldenlandia lanceolata'' * ''Oldenlandia lancifolia'' * ''Oldenlandia largiflorens'' * ''Oldenlandia laurentii'' * ''Oldenlandia lechleriana'' * ''Oldenlandia lecomtei'' * ''Oldenlandia leptocaulis'' * ''Oldenlandia leptoneura'' * ''Oldenlandia linearifolia'' * ''Oldenlandia loganioides'' * ''Oldenlandia longifolia'' * ''Oldenlandia machingensis'' * ''Oldenlandia macrosepala'' * ''Oldenlandia maestrensis'' * ''Oldenlandia mairei'' * ''Oldenlandia manyoniensis'' * ''Oldenlandia marcanii'' * ''Oldenlandia massiei'' * ''Oldenlandia matthewii'' * ''Oldenlandia microcalyx'' * ''Oldenlandia microcarpa'' * ''Oldenlandia microphylla'' * ''Oldenlandia microtheca'' * ''Oldenlandia mitrasacmoides'' * ''Oldenlandia mollis'' * ''Oldenlandia monanthos'' * ''Oldenlandia monocephala'' * ''Oldenlandia mouretii'' * ''Oldenlandia multiglomerulata'' * ''Oldenlandia muscosa'' * ''Oldenlandia nematocaulis'' * ''Oldenlandia neomicrophylla'' * ''Oldenlandia nervosa'' * ''Oldenlandia nigrescens'' * ''Oldenlandia nudiflora'' * ''Oldenlandia ocellata'' * ''Oldenlandia ovata'' * ''Oldenlandia oxycoccoides'' * ''Oldenlandia paludosa'' * ''Oldenlandia parishii'' * ''Oldenlandia parva'' * ''Oldenlandia patula'' * ''Oldenlandia peduncularis'' * ''Oldenlandia pierrei'' * ''Oldenlandia pilulifera'' * ''Oldenlandia platystipula'' * ''Oldenlandia polyclada'' * ''Oldenlandia polyphylla'' * ''Oldenlandia praecox'' * ''Oldenlandia prainiana'' * ''Oldenlandia pringlei'' * ''Oldenlandia proschii'' * ''Oldenlandia pterospora'' * ''Oldenlandia pulvinata'' * ''Oldenlandia pumila'' * ''Oldenlandia quocensis'' * ''Oldenlandia racemosa'' * ''Oldenlandia recurva'' * ''Oldenlandia rhabdina'' * ''Oldenlandia richardsonioides'' * ''Oldenlandia rigidula'' * ''Oldenlandia robinsonii'' * ''Oldenlandia rosmarinifolia'' * ''Oldenlandia rosulata'' * ''Oldenlandia rudis'' * ''Oldenlandia ruelliformis'' * ''Oldenlandia rufescens'' * ''Oldenlandia rupicola'' * ''Oldenlandia salzmannii'' * ''Oldenlandia santubongensis'' * ''Oldenlandia saxifragoides'' * ''Oldenlandia schaeferi'' * ''Oldenlandia sclerophylla'' * ''Oldenlandia scoparia'' * ''Oldenlandia scopulorum'' * ''Oldenlandia sedgwickii'' * ''Oldenlandia seineri'' * ''Oldenlandia selleana'' * ''Oldenlandia sieberi'' * ''Oldenlandia sipaneoides'' * ''Oldenlandia spathulata'' * ''Oldenlandia spermacocoides'' * ''Oldenlandia stocksii'' * ''Oldenlandia stolonifera'' * ''Oldenlandia stricta'' * ''Oldenlandia subdivaricata'' * ''Oldenlandia subtilior'' * ''Oldenlandia subulata'' * ''Oldenlandia succosa'' * ''Oldenlandia symplociformis'' * ''Oldenlandia taborensis'' * ''Oldenlandia tardavelina'' * ''Oldenlandia tenella'' * ''Oldenlandia tenerrima'' * ''Oldenlandia tenuifolia'' * ''Oldenlandia tenuis'' * ''Oldenlandia thomsonii'' * ''Oldenlandia thysanota'' * ''Oldenlandia tonkinensis'' * ''Oldenlandia toussidana'' * ''Oldenlandia triflora'' * ''Oldenlandia umbellata'' * ''Oldenlandia umbrosa'' * ''Oldenlandia uncinelloides'' * ''Oldenlandia uvinsae'' * ''Oldenlandia vaginata'' * ''Oldenlandia valerianelloides'' * ''Oldenlandia valida'' * ''Oldenlandia verrucitesta'' * ''Oldenlandia viarum'' * ''Oldenlandia villosostipulata'' * ''Oldenlandia viscida'' * ''Oldenlandia wauensis'' * ''Oldenlandia wiedemannii'' * ''Oldenlandia willdenowiana'' * ''Oldenlandia xanthochroa'' * ''Oldenlandia yunnanensis'' === Karazana misy eto Madagasikara === Ahitana karazana maromaro ny ''Oldenlandia'' eto [[Madagasikara]], ka [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny tanimbary sy tany mando ny ankamaroany. Maro ny karazana nafindra any amin' ny ''[[Hedyotis]]'', ''[[Pentodon]]'', ''[[Scleromitrion]]'' ary ''[[Vahlia]].'' * ''[[Oldenlandia corymbosa]]'' -- ahibitsika * ''[[Oldenlandia herbacea]]'' (← ''Oldenlandia heynei'') ''--'' ahibahiny, ahibitsika, arindranto, fozankoa, isipopoka, kiamalomanta, raiditra, taborimbahiny, tamborombahiny * ''[[Oldenlandia lancifolia]]'' -- ahibitsika, fandorovahiny, kiamalomanta, tamborombahiny * ''[[Oldenlandia paniculata]]'' -- anamofetra * ''[[Oldenlandia trinervia]]'' (na ''Hedyotis trinervia'') -- fozako, fozankao Tao amin' io vondrona io koa ny ''[[Cordylostigma virgatum]]'' (na ''Hedyotis caffra'' na ''Oldenlandia virgata'' na ''Oldenlandia caffra'' teo aloha) izay atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe kimalomata, matoakely, rongonintany, tsipipika, voandrongonitany) teo aloha. == Jereo koa == * [[Ahibitsika]] * [[Fozako]], [[fozankao]], [[fozankoa]] * [[Kiamalomanta]], [[kimalomata]] * [[Taborimbahiny]], [[tamborombahiny]] * ''[[Cordylostigma]] -'' ''[[Edrastima]] -'' ''[[Hedyotis]] -'' ''[[Leptopetalum]] -'' ''[[Pentodon]] -'' ''[[Scleromitrion]] -'' ''[[Vahlia]]'' 2hyqja487lrwot6r8vdy8gg2pw9b0bj 0 297597 1150653 1140514 2026-09-13T04:48:44Z Thelezifor 15140 Nanampy fanazavana 1150653 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cordylostigma virgatum 1DS-II 1-3265.jpg|vignette|391x391px|''Cordylostigma virgatum'']] Ny '''''Cordylostigma virgatum''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]''. I Carl Ludwig von Willdenow no namaritra azy io voalohany ary nahazo ny anarany marina avy amin' i Groeninckx sy Steven Dessein. Atao hoe '''kimalomata''', '''matoakely''', '''rongonintany''', '''tsipipika''', '''voandrongonitany''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. ''Cordylostigma virgatum'' <small>(Willd.) Groeninckx & Dessein</small> no anarany ara-tsiasa feno. Ireto koa ny anarana ahafantarana azy io ao amin' ny lireratiora bôtanika: '''''Hedyotis virgata''''' <small>Willd</small>., '''''Kohautia virgata''''' <small>(Willd.) Bremek.</small>, '''''Oldenlandia caffra''''' <small>Eckl. & Zeyh.</small>. == Fampiasana azy == === Fitsaboana nentim-paharazana malagasy === [[Sary:Cordylostigma virgatum 1DS-II 4-2479.jpg|vignette|241x241px|Vonin' ny ''Cordylostigma virgatum'']] Malaza amin' ny fampiasana azy ho fanafody ny ''Cordylostigma virgatum'' eto [[Madagasikara]]. Heverina ho mpanaitaitra sy sady mamoha ny filan' ny nofo izy io, indrindra koa fa ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[aretin' ny fitaovam-pananahana]] ([[Angatra (aretina)|angatra]]). Ny fisotro azo avy amin' ny fitanehana azy dia ampiasaina mba hanamaivanana ny fanaintainan' ny [[tsinaim-body]] sy ny [[tsinaibe]]. [[Sary:Cordylostigma virgatum 1DS-II 1-3270.jpg|ankavia|vignette|''Cordylostigma virgatum''|327x327px]] Ampiasaina ihany koa izy io mba hampihenana ny [[tebiteby]] sy hanohanana ny olona voan' ny [[aretim-po]], indrindra mandritra ny [[fitsaharan' ny atody]]. Io zavamaniry io dia manana hery [[Zava-mahadomelina|mahadomelina]] ary azo fohina toy ny [[sigara]], atao tambavy mba hanamaivanana ny [[fikorontanan-tsaina]] sy ny [[fahaketrahana]]. Omena hosotroin' ny ankizy tsy maroroka na tratran' ny [[tsy fanjarian-tsakafo]] miteraka fivalanana matetika. == Jereo koa == * [[Ahibitsika]] * [[Fozako]], [[fozankao]], [[fozankoa]] * [[Kiamalomanta]], [[kimalomata]] * [[Taborimbahiny]], [[tamborombahiny]] * ''[[Cordylostigma]] -'' ''[[Hedyotis]] -'' ''[[Kohautia]] -'' ''[[Oldenlandia]]'' 4j06hylk9yqadb5zqcliemjdxswwded 0 298086 1150626 1146306 2026-09-12T14:27:21Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1150626 wikitext text/x-wiki [[Sary:Litchi chinensis fruits.JPG|vignette|408x408px|[[Litisia|Letisia]] (''[[Litchi chinensis]]'')]] Inty ny '''lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara'''. Marihina fa ny teny hoe "hazo" ampiasaina eto dia anondroana ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ny [[hazobotry]], ny [[kirihitra]], ary ny [[vahy]], eny fa na ny zavamaniry atao amin' ny anarana hoe [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] rehefa tena lehibe (ohatra: [[akondro]]) na ireo ivelan' ny fanasokajiana mahazatra (toy ny [[raketa]]) koa aza. Misy amin' ny zavamaniry hotanisaina eto ny tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], ny sasany hita ihany koa any amin' ny firenena sy faritra any ivelany ary ny hafa nampidirina teto. == Lisitry ny finakaviana sy ny antoko == === Lisitry ny fianakavian-javamaniry === [[Sary:Starr 020803-0117 Psidium guajava.jpg|vignette|Goavy (''[[Psidium guajava]]'')]][[Sary:Adansonia rubrostipa 03.jpg|vignette|Ringy na fony (''[[Adansonia rubrostipa]]'')]]Inty ny lisitry ny fianakavian-javamaniry ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: * ''[[Anacardiaceae]]'' ''- [[Anisophylleaceae]] - [[Annonaceae]] - [[Apocynaceae]] - [[Arecaceae]] -'' ''[[Bromeliaceae]]'' ''- [[Burseraceae]] - [[Cactaceae]] - [[Caricaceae]] - [[Celastraceae]] - [[Clusiaceae]] - [[Combretaceae]] - [[Ebenaceae]] - [[Fabaceae]] - [[Lauraceae]] - [[Loganiaceae]] - [[Malvaceae]]'' (ankehitriny dia tafiditra ao ny ''[[Bombacaceae]]'') - ''[[Menispermaceae]]'' ''- [[Moraceae]] - [[Musaceae]] - [[Myrtaceae]] - [[Orchidaceae]] - [[Pandanaceae]] - [[Passifloraceae]] - [[Phyllanthaceae]] - [[Piperaceae]] - [[Proteaceae]] - [[Rosaceae]] - [[Rubiaceae]] - [[Rutaceae]] - [[Sapindaceae]] - [[Sapotaceae]] - [[Solanaceae]] - [[Vitaceae]]'' === Lisitry ny antokon-javamaniry === [[Sary:Mangifera indica 1a 13.jpg|vignette|Manga (''[[Mangifera indica]]'')]] [[Sary:Tapia Uapaca bojeri Ibity.jpg|vignette|Tapia (''[[Uapaca bojeri]]'')]]Inty ny lisitry ny antoko ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: * ''[[Adansonia]] - [[Ananas]] - [[Anisophyllea]] - [[Annona]] - [[Bismarckia]] - [[Borassus]] - [[Bromelia]] - [[Canarium (zavamaniry)|Canarium]] - [[Carica]] - [[Carissa]] - [[Causonis]] - [[Cayratia]] - [[Cereus]] - [[Cissus]] - [[Citrus]] - [[Cocos (zavamaniry)|Cocos]] - [[Cola (zavamaniry)|Cola]] - [[Cyphostemma]] - [[Dilobeia]] - [[Diospyros]] - [[Dypsis]] - [[Elaeis]] - [[Eugenia]] - [[Ficus]] - [[Fragaria]] - [[Hylocereus]] - [[Hyphaene]] - [[Labramia]] - [[Landolphia]] - [[Leuenbergeria]] - [[Litchi]] - [[Malus]] - [[Mangifera]] - [[Mimusops]] - [[Musa]] - [[Opuntia]] - [[Pandanus]] - [[Passiflora]] - [[Persea]] - [[Pereskia]]'' (jereo koa: ''[[Leuenbergeria]]'' sy ''[[Rhodocactus]]'') ''- [[Phoenix]] - [[Piper]] - [[Poivrea]] - [[Physalis]] - [[Prunus]] - [[Psidium]] - [[Pyrus]] - [[Raphia]] - [[Ravenea]] - [[Rheedia]] - [[Rhipsalis]] - [[Rhodocactus]] - [[Rubus]] - [[Saba (zavamaniry)|Saba]]'' - ''[[Salacia]] - [[Satranala]] - [[Selenicereus]] - [[Sorindeia]] - [[Spondias]] - [[Strychnos]] - [[Solanum]] - [[Symphonia]] - [[Syzygium]] - [[Tamarindus]] - [[Treculia]] - [[Uapaca]] - [[Vangueria]] - [[Vasconcellea]] - [[Vanilla]] - [[Vitis]]'' == Lisitry ny karazana (anarana ara-tsiansa) == [[Sary:Musa acuminata 337319858.jpg|vignette|309x309px|Akondro (''[[Musa acuminata]]'')]]Inty ny lisitry ny karazan-javamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: === A === * ''[[Adansonia digitata]]'' [''[[Bombacaceae]]'' na ''[[Malvaceae]]''] -- baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana, vontona * ''[[Adansonia grandidieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- renala, reniala, renibeala, vonoa * ''[[Adansonia madagascariensis]]'' (← ''Adansonia bernieri'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, bozy, fony, mboio, reniala * ''[[Adansonia perrieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] – za * ''[[Adansonia rubrostipa]]'' (← ''Adansonia fony'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- ringy * ''[[Adansonia suarezensis]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- vonoa, za * ''[[Adansonia za]]'' (← ''Adansonia alba, Adansonia bozy'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, boringy, bozo, bozy, fony, mboio, ringy, voajabo, za, zabo * ''[[Ananas bracteatus]]'' [''[[Bromeliaceae]]''] -- * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' (= ''Bromelia ananas'') [''Bromeliaceae''] -- fandra, fandrana, mananasy, satra, voafandrana * ''[[Anisophyllea anisophyllea]]'' [''[[Anisophylleaceae]]''] -- ambalasira * ''[[Anisophyllea fallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- hazomamy * ''[[Anisophyllea madagascariensis]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea masoalensis]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea parafallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea purpurascens]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea schatzii]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Annona muricata]]'' [''[[Annonaceae]]''] -- karaosoly, koropataka, kôrôsôly // voantsokona, voatsiriry, * ''[[Annona squamosa]]'' [''Annonaceae''] -- konikony, konokono // voasaritany * ''[[Artocarpus altilis]]'' [''[[Moraceae]]''] -- [[soanambo]], tsirapay * [[Ampalibe|''Artocarpus heterophyllus'']] [''Moraceae''] -- ampalibe * ''[[Artocarpus integer]]'' (← ''Artocarpus integrifolia'') [''Moraceae''] -- finesy, kimahatorolela, sonambo, voanampalibe === B === * ''[[Bismarckia nobilis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[satrana]] * ''[[Borassus aethiopum]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – dimaka, befelatanana: * ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – voanio * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' [''[[Menispermaceae]]''] -- amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, ralakamisy, vodihazo // madiriandro === C === * ''[[Canarium madagascariensis]]'' [''[[Burseraceae]]''] -- aramy, haramy, ramy, tambazotse * ''[[Carica papaya]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- [[papay]], mapaza * ''[[Carissa boiviniana]]'' [''[[Apocynaceae]]''] -- * ''[[Carissa comorensis]]'' [''Apocynaceae''] -- voamantsoana, taolanomby * ''[[Carissa densiflora]]'' [''Apocynaceae''] -- mango ** ''Carissa densiflora'' var ''microphylla'' -- mango * ''[[Carissa macrocarpa]]'' [''Apocynaceae''] -- * ''[[Carissa pichoniana]]'' [''Apocynaceae''] -- hazombato * ''[[Carissa sessiliflora]]'' [''Apocynaceae''] -- tavaka, voantsikomoka, voantsikopiky * ''[[Carissa spinarum]]'' (← ''Carissa edulis'' = ''Carissa pubescens'') [''Apocynaceae''] -- taolana, voakandrina * ''[[Cayratia lenticellata]]'' (← Vitis lenticellata Baker) [''[[Vitaceae]]''] -- vahintakifitra * ''[[Cayratia trifolia]]'' (← ''Causonis trifolia'') [''Vitaceae''] -- * ''[[Cereus peruvianus]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Cissus quadrangularis]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- * ''[[Cissus verticillata]]'' [''Vitaceae''] -- voalobokadia * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' (← ''Citrus aurantifolia'') [''[[Rutaceae]]''] -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, tsirebika, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary * ''[[Citrus aurantium]]'' [''Rutaceae''] -- voangikely, voatolongo * ''[[Citrus hystrix]]'' [''Rutaceae''] -- voangabe, voangibe // kaombava * ''[[Citrus limon]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimakirana * ''[[Citrus maxima]]'' (← ''Citrus grandis, Citrus decumana'') [''Rutaceae''] -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe // vangisay * ''[[Citrus medica]]'' [''Rutaceae''] -- voantolongo, voasarimandina ** ''Citrus medica'' subsp. ''bajoum'' -- tolongo, tsilongo, voatsilongo * ''[[Citrus paradisi]]'' [''Rutaceae''] * ''[[Citrus reticulata]]'' [''Rutaceae''] -- // mandarina * ''[[Citrus sinensis]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimamy, voasary * ''[[Citrus voangiala]]'' [''[[Rutaceae]]''] -- voangiala * ''[[Cocos nucifera]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[voanio]] * ''[[Cola acuminata]]'' [''[[Malvaceae]]''] -- kôlà * ''[[Cola nitida]]'' [''Malvaceae''] -- kôla * ''[[Cola perrieri]]'' [''Malvaceae''] -- * ''[[Combretum grandidieri]]'' (← ''Calopyxis grandidieri'') [''[[Combretaceae]]''] -- tamenaka * ''[[Combretum calopyxis]]'' (← ''Calopyxis eriantha'') [''Combretaceae''] -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka * ''[[Combretum coccineum]]'' [''Combretaceae''] -- halaitra, manikibonga * ''[[Combretum coursianum]]'' (← ''Calopyxis coursiana'') [''Combretaceae''] -- tamenaka, voatamenaka * ''[[Combretum eriogynum]]'' (← ''Calopyxis eriogyna'') [''Combretaceae''] -- voatamenaka * ''[[Combretum indicum]]'' [''Combretaceae''] -- * ''[[Combretum macrocalyx]]'' (← ''Calopyxis bernieriana'') (= Poivrea bernieriana) [''Combretaceae''] -- voantamenaka, voatamenaka * ''[[Combretum oxygonium]]'' (← ''Calopyxis oxygonia'') [''Combretaceae''] -- menakabongo, voantamenaka * ''[[Combretum sphaeroides]]'' (← ''Calopyxis brevistyla'') [''[[Combretaceae]]''] -- voantamenaka * ''[[Combretum subumbellatum]]'' (← ''Calopyxis subumbellata'') [''Combretaceae''] -- mangitohezitra, tamenaka, vakakoana, voantamenaka, voatamenaka // voanjonala * ''[[Cyphostemma greveanum]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- vahimboamena * ''[[Cyphostemma microadiparthros]]'' / ''[[Cyphostemma microadiparthra]]'' (= ''Cissus microadiparthros'') [''Vitaceae''] -- * ''[[Cyphostemma montagnacii]]'' [''Vitaceae''] -- === D === * ''[[Dilobeia thouarsii]]'' [''[[Proteaceae]]''] – bakaravina, hazobaka, hazontavolo, hovao, makaleona, mankaleo, ovao, ramandriona, rihaona, tambelomanana, tavolohazo, tavolopika, vazano, vivaona * ''[[Diospyros ferrea]]'' [''[[Ebenaceae]]''] -- * ''[[Diospyros kaki]]'' [''Ebenaceae''] -- kaky * ''[[Diospyros mespiliformis]]'' [''Ebenaceae''] -- * ''[[Diospyros perrieri]]'' [''Ebenaceae''] -- hazoarina, hazozoby, lopingo, mapingo, pingo, volombodimpoina * ''[[Diospyros sakalavarum]]'' [''Ebenaceae''] -- hazomafana * ''[[Diospyros squamosa]]'' [''Ebenaceae''] -- * ''[[Dypsis baronii]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Dypsis lutescens]]'' [''Arecaceae''] -- lafahazo, lafaza, lafohaza, na rehazo. * ''[[Dypsis madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – // farihazo, hirihiry === E === * ''[[Elaeis guineensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] – palmie fanaova-menaka,  tsingilo ** ''Elaeis guineensis'' var ''madagascariensis'' (= ''Elaeis madagascariensis'') --  tsingilo * ''[[Epiphyllum anguliger]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Epiphyllum oxypetalum]]'' [''Cactaceae''] – * ''[[Epiphyllum phyllanthus]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Eugenia brasiliensis]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- * ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''Myrtaceae''] -- mangidika, mantsidika * ''[[Eugenia hazomamy]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia lokhensis]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia louvelii]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia lucida]]'' [''Myrtaceae''] -- atsingilo, tsaringila * ''[[Eugenia nosibensis]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia parkeri]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia uniflora]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- === F === * ''[[Ficus carica]]'' L. [''[[Moraceae]]''] – aviavimbazaha * ''[[Ficus grevei]]'' [''Moraceae''] -- fihamy * ''[[Ficus lutea]]'' Vahl [''Moraceae''] – amontana,  mandresy , nonokalika, aviavy * ''[[Ficus pachyclada]]'' [''Moraceae''] -- adabo * ''[[Ficus polita]]'' [''Moraceae''] -- mandresy, tsaramady. * ''[[Ficus reflexa]]'' Thunb. [''[[Moraceae]]''] -- * ''[[Ficus sakalavarum]]'' [''Moraceae''] – adabo * ''[[Ficus sur]]'' [''Moraceae''] -- * ''[[Ficus sycomorus]]'' L. [''Moraceae''] -- amontana * ''[[Ficus trichoclada]]'' Baker [''Moraceae''] -- * ''[[Ficus tiliifolia]]'' Baker (ou ''Ficus trichophlebia'') [''[[Moraceae]]''] -- voara, ara, aviavy, amontana * ''[[Fragaria × ananassa]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[frezy]] * ''[[Fragaria vesca]]'' [''Rosaceae''] -- === G === * ''[[Garcinia aphanophlebia]]'' (← ''[[Rheedia aphanophlebia]]'') [''[[Clusiaceae]]''] -- * ''[[Garcinia chapelieri]]'' (← ''[[Rheedia chapelieri]]'') [''Clusiaceae''] -- dampy, vandrika, leandriaka. * ''[[Garcinia madagascariensis]]'' (← ''[[Rheedia madagascariensis]]'') [''Clusiaceae''] -- * ''[[Garcinia mangorensis]]'' [''[[Clusiaceae]]''] – vandrika * [[Garcinia mangostana|Garcinia ''mangostana'']] [''Clusiaceae''] – mangostana * ''[[Garcinia pauciflora]]'' [''Clusiaceae''] – vandrikala * ''[[Garcinia verrucosa]]'' [''Clusiaceae''] -- dampy * ''[[Garcinia zeylanica]]'' [''[[Clusiaceae]]''] -- === H === * ''[[Hyphaene compressa]]'' H.Wendl. [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Hyphaene coriacea]]'' (Gaertn.) [''Arecaceae''] -- babangy, lokoko // satramira * ''[[Hyphaene shatan]]'' [''Arecaceae''] -- dana,  satra, satrakely, satramira, satrana, satrantoloho, satraviehy, satsa, taliona === L === * ''[[Labramia ambondrombeensis]]'' [''[[Sapotaceae]]''] -- * ''[[Labramia boivinii]]'' [''Sapotaceae''] -- faho, mantsadaka * ''[[Labramia bojeri]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Labramia costata]]'' [''Sapotaceae''] -- todinga * ''[[Labramia platyphylla]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia kirkii]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia madagascariensis]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia myrtifolia]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia perrieri]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Litchi chinensis]]'' [''[[Sapindaceae]]''] -- [[litisia]], letisy === M === * ''[[Malus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- paoma * ''[[Malus × robusta]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- * ''[[Malus pumila]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Mangifera foetida]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- * ''[[Mangifera indica]]'' [''Anacardiaceae''] -- manga * ''[[Mangifera odorata]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Mimusops coriacea]]'' (← ''[[Mimusops commersonii]]'') [''[[Sapotaceae]]''] -- tsirika, vohimpiky * ''[[Mimusops elengi]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Mimusops obtusifolia]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Musa × paradisiaca]]'' (safiotra ''M. acuminata'' × ''M. balbisiana'') [''[[Musaceae]]''] -- akondrofify * ''[[Musa acuminata]]'' [''Musaceae''] -- foignonana, akondro * ''[[Musa balbisiana]]'' [''Musaceae''] -- * ''[[Musa perrieri]]'' [''Musaceae''] -- ontsy, hontsy * ''[[Musa sapientum]]'' [''Musaceae''] -- === O === * ''[[Opuntia dillenii]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Opuntia monacantha]]'' [''Cactaceae''] -- raketa malady * ''[[Opuntia stricta]]'' [''Cactaceae''] -- raketa mena === P === * ''[[Pandanus tectorius]]'' [''[[Pandanaceae]]''] -- * ''[[Pandanus utilis]]'' [''Pandanaceae''] -- * ''[[Passiflora caerulea]]'' [''[[Passifloraceae]]''] -- * ''[[Passiflora edulis]]'' [''Passifloraceae''] -- ** ''Passiflora edulis'' f. ''edulis'' -- ** ''Passiflora edulis'' f. ''flavicarpa'' -- * ''[[Passiflora foetida]]'' [''Passifloraceae''] -- tsipopoka * ''[[Passiflora incarnata]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Passiflora laurifolia]]'' [''Passifloraceae''] --- * ''[[Passiflora ligularis]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Passiflora quadrangularis]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Pereskia aculeata]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Pereskia grandifolia]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Persea americana]]'' [''[[Lauraceae]]''] -- [[Zavôka|zavôkà]] * ''[[Phoenix canariensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Phoenix dactylifera]]'' [''Arecaceae''] -- [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]] // rofiavahiny * ''[[Phoenix reclinata]]'' [''Arecaceae''] -- antrendry, kalabo, kalalo, dara, daro, taratra, taratsa, taratsy * ''[[Phoenix roebelenii]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Physalis angulata]]'' [''[[Solanaceae]]''] -- * ''[[Physalis minima]]'' [''Solanaceae''] -- * ''[[Physalis peruviana]]'' [''Solanaceae''] -- * ''[[Piper borbonense]]'' [''[[Piperaceae]]''] -- tsiperifery, voatsiperifery * ''[[Piper guineense]]'' [''Piperaceae''] -- kisiditry * ''[[Piper nigrum]]'' [''Piperaceae''] -- * ''[[Piper pachyphyllum]]'' [''Piperaceae''] -- * ''[[Piper pyrifolium]]'' [''Piperaceae''] -- voatsiperifery * ''[[Prunus africana]]'' (= ''[[Pygeum africanum]]'') [ ''[[Rosaceae]]''] -- kotofihy * ''[[Prunus armeniaca]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus avium]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus cerasifera]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus cerasus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus persica]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[paiso]] * ''[[Psidium cattleianum]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- goavimena * ''[[Psidium guajava]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- [[Goavy (zavamaniry)|goavy]] * [[Psidium guineense|''Psidium guineens''e]] [''[[Myrtaceae]]''] -- * ''[[Pyrus communis]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[poara]] * ''[[Pyrus pyrifolia]]'' [''Rosaceae''] -- === R === * ''[[Raphia farinifera]]'' (= ''Raphia ruffia'') [''[[Arecaceae]]''] -- rofia * ''[[Ravenea dransfieldii]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Ravenea madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – gora, matitanana * ''[[Ravenea rivularis]]'' [''Arecaceae''] --  // akoraka, bakaly, gora, gory, ravina * ''[[Ravenea sambiranensis]]'' [''Arecaceae''] – manarana, sira * ''[[Rhipsalis baccifera]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- ** [[Rhipsalis baccifera subsp. horrida|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''horrida'']] (= ''[[Rhipsalis horrida]]'') -- ** [[Rhipsalis baccifera subsp. mauritiana|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''mauritiana'']] (= ''[[Rhipsalis mauritiana]]'') -- * ''[[Rhipsalis madagascariensis]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Rubus alceifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- * ''[[Rubus apetalus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus eichleri]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus fraxinifolius]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus fruticosus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus idaeus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus pauciflorus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus pyrifolius]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus rosifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- voafotsy === S === * ''[[Saba comorensis]]'' [''[[Apocynaceae]]''] –  vandribanga  // vontaka, made * ''[[Salacia leptoclada]]'' [''[[Celastraceae]]''] -- * ''[[Salacia leptoclada]]'' [''Celastraceae''] -- * ''[[Salacia madagascariensis]]'' [''Celastraceae''] -- * ''[[Satranala decussilvae]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- satranala * ''[[Selenicereus costaricensis]]'' (← ''[[Hylocereus costaricensis]]'', ''[[Hylocereus polyrhizus]]'') [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Selenicereus megalanthus]]'' (← ''[[Hylocereus megalanthus]]'') [''Cactaceae''] -- * ''[[Selenicereus undatus]]'' (← ''[[Hylocereus undatus]]'') [''Cactaceae''] -- * ''[[Solanum betaceum]]'' (← ''Cyphomandra betacea'') [''[[Solanaceae]]''] – voatabiahazo * ''[[Sorindeia madagascariensis]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- sorindrano * ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''[[Anacardiaceae]]''] -- sakoagna, sakoamanga * ''[[Spondias mombin]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Spondias purpurea]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Spondias tefyi]]'' [''Anacardiaceae''] -- [[sakoa]] * ''[[Strychnos madagascariensis]]'' [''[[Loganiaceae]]''] -- mokotra * ''[[Strychnos spinosa]]'' [''Loganiaceae''] -- mokotra * ''[[Symphonia louvelii]]'' [''[[Clusiaceae]]''] -- * ''[[Symphonia globulifera]]'' [''Clusiaceae''] -- * ''[[Symphonia urophylla]]'' [''Clusiaceae''] -- sirambo * ''[[Syzygium cumini]]'' (← ''Eugenia jambolana'') [''[[Myrtaceae]]''] -- rotra, rôtra, rotrazo * ''[[Syzygium emirnense]]'' (← ''Eugenia emirnensis'') [''Myrtaceae''] - * ''[[Syzygium guineense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium jambos]]'' (← ''[[Eugenia jambos]]'') [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium madagascariense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium malaccense]]'' [''Myrtaceae''] -- makoba * ''[[Syzygium samarangense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium tsimihetyglandulosum]]'' [''Myrtaceae''] -- === T === * ''[[Tamarindus indica]]'' [''[[Fabaceae]]''] -- [[kily]], madilo, madiro * ''[[Treculia africana]]'' [''[[Moraceae]]''] -- * ''[[Treculia lamiana]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala * ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala, dipaka, famelona, tapabatry, fantsinakoho, sakoambitsy, tsipaka ** ''Treculia madagascarica'' var. ''sambiranensis'' -- dipaka, tsipaka, tsitimpahy, foza * ''[[Treculia obovoidea]]'' [''Moraceae''] -- * ''[[Treculia perrieri]]'' (= ''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'') [''Moraceae''] -- obory, katoka, tsipa, tsitendry === U === * ''[[Uapaca ambanjensis]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- * ''[[Uapaca betamponensis]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca bojeri]]'' [''Phyllanthaceae''] -- tapia, voapaka * ''[[Uapaca densifolia]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca ferruginea]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca louvelii]]'' [''Phyllanthaceae''] -- anisena * ''[[Uapaca thouarsii]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- voapaka === V === * ''[[Vangueria edulis]]'' [''[[Rubiaceae]]''] -- voavandrika * ''[[Vasconcellea×heilbornii]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- * ''[[Vangueria infausta]]'' [''Rubiaceae''] -- * ''[[Vangueria madagascariensis]]'' (= ''Vangueria edulis'') [''Rubiaceae''] -- voavanga, vavandrika * ''[[Vanilla planifolia]]'' [''[[Orchidaceae]]''] – vanila, lavanila * ''[[Vasconcellea cundinamarcensis]]'' (= ''Vasconcellea x heilbornii'') [''Caricaceae''] -- * ''[[Vasconcellea pubescens]]'' [''Caricaceae''] -- papaimbohitra * ''[[Vitis labrusca]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- voaloboka * [[Vitis lenticellata]] [''Vitaceae''] -- vahintakifitra,vahintankifotra * ''[[Vitis microdiptera]]'' [''Vitaceae''] -- divay, famakientana * ''[[Vitis vinifera]]'' [''Vitaceae''] -- [[voaloboka]] == Anarana amin' ny teny malagasy == [[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')]]Inty ny lisitry ny anarana amin' ny teny malagasy anondroana ny zavamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: === A === * [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Akondro]]: ''[[Musa paradisiaca]]'' <small>L.</small>; ''[[Musa sapientum]]'' <small>L.</small> (''[[Musaceae]]'') * [[akondrofify]] * [[ambalasira]] * [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus trichophlebia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Ampalibe]]: ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' <small>Lam.</small> (''[[Moraceae]]''); ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> (''Moraceae'') * [[Ampalibeala]]: ''[[Treculia lamiana]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[anisena]] * [[atsingilo]] * [[Aviavy]]: ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small> (''[[Moraceae]]'') === B === * [[Boka (zavamaniry)|Boka]]: ''[[Combretum longicollum]]'' <small>C. C. H. Jongkind</small> (na ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>) (''[[Combretaceae]]'') [Ny ''[[Heteropogon contortus]]'' <small>(L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult.</small> (''[[Poaceae]]'') sy ny ''[[Marsdenia verrucosa]]'' <small>Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]''), izay antsoina hoe "boka" koa, dia tsy fihinana] * [[Bozy (zavamaniry)|Bozy]]: ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]''); ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. [Ny ''[[Vigna unguiculata]]'' <small>(L.) Walp.</small> na ''[[Vigna sinensis]]'' <small>(L.) Savi ex Hassk.</small> (''[[Fabaceae]]'') izay atao hoe "bozy" koa dia tsy hazo fa vahy, tsy inona io fa ny [[voanemba]]] === D === * [[Dampy]] * [[Dipaka]] * [[Dipaka]] * [[divay (zavamaniry)|Divay]]: ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "divay" ihany koa dia misy poizina] === F === * [[Faho]]: ''[[Chloroxylon faho]]'' <small>Capuron</small> (''[[Rutaceae]]'') [tsy fihinana]; ''[[Cycas circinalis]]'' <small>L.</small> [mila fitandremana]; ''[[Cycas thouarsii]]'' <small>R.Br.</small> [mila fitandremana] (''[[Cycadaceae]]'') * [[Famakientana]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Descoings</small> (''Vitaceae'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "famakientana" ihany koa dia misy poizina] * [[famelona]] * [[fantsinakoho]] * [[foignonana]] * [[foza (zavamaniry)|Foza]]: ''[[Treculia sambiranensis]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[Frezy]]: ''[[Fragaria × ananassa]]'' <small>Duchesne</small> (='' [[Fragaria virginiana]]'' <small>Mill.</small> '''×''' ''[[Fragaria chiloensis]]'' <small>(L.) Mill.</small>) indrindraindrindra; ''[[Fragaria moschata]]'' <small>Duchesne</small>; ''[[Fragaria vesca]]'' <small>L.</small> (Rosaceae) === G === * [[Goavy]]: ''[[Psidium guajava]]'' <small>L.</small> (''[[Myrtaceae]]'') === H === * [[Hontsy]] === K === * [[Kaky]] * [[Kaombava]] * [[Katoka]] * [[Kily]]: ''[[Tamarindus indica]]'' <small>L.</small> (''[[Fabaceae]]'') * [[Kôrôsôly]] * [[Kotofihy]] === L === * [[Litisia]], [[letisia]], [[letisy]], [[lotisia]], [[laotisy]]: ''[[Litchi chinensis]]'' <small>Sonn.</small> (← ''[[Nephelium litchi]]'' <small>Cambess</small>.) (''[[Sapindaceae]]''). * [[Leandriaka]] === M === * [[Madilo]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Madiriandro]] * [[Madiro]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Makoba]] * [[Mananasy]]: ''[[Ananas comosus]]'' (← ''Bromelia ananas'') * [[Mandarina]] * [[Manga]]: ''[[Mangifera indica]]'' (''[[Anacardiaceae]]'') * [[Mangidika]] * [[Mantsadaka]] * [[Mantsidika]] * [[Matitihena]] * [[Mokotra]] === O === * [[Obory]] * [[Ontsy]] === P === * [[Paiso]]: ''[[Prunus persica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Paoma]]: ''[[Malus domestica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Papaimbohitra]]: * [[Papay]]: ''[[Papay|Carica papaya]]'' (''[[Caricaceae]]'') * [[Poara]]: ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]''); ''[[Pyrus communis]]'' <small>L.</small> (''[[Rosaceae]]'') === R === * [[Ramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Reniala]]: ''[[Adansonia grandidieri]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Rofia]]: ''[[Raphia farinifera]]'' <small>(Gaertn.) Hyl.</small> (← ''[[Raphia ruffia]]'' <small>(Jacq.) Mart.</small>) (''[[Arecaceae]]'') * [[Rofiavahiny]] * [[Rotazo]] * [[Rotra]]: karazana maro dia maro ao amin' ny antokon-javamaniry ''[[Eugenia]]'' sy ''[[Syzygium]]''. === S === * [[Sakoa]]: ''[[Poupartia minor]]'' <small>(Bojer) Marchand</small> (← ''Shakua minor'') (''[[Anacardiaceae]]''); ''[[Sclerocarya birrea]]'' <small>(A. Rich.) Hochst.</small> (← ''[[Poupartia caffra]]'' <small>(Sonder) H. Perrier</small>) (''Anacardiaceae''); ''[[Spondias dulcis]]'' <small>Parkinson</small> (''Anacardiaceae'') * [[Sakoagna]] * [[Sakoamanga]] * [[Sakoambitsy]] * [[Satranala]] * [[Sirambo]] * [[Sorindrano]] === T === * [[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. Ireto manaraka ireto, izay antsoina koa hoe "tamenaka", dia tsy fihinam-boa: ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small> (''← [[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>); ''[[Calopyxis coursiana]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>; ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small>; ''[[Poivrea obscura]]'' <small>(Tul.) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill.</small>; ''[[Sterculia tavia]]'' <small>Baill</small>. ''[[Pentachlaena latifolia]]'' <small>H. Perrier</small>; ''[[Pentachlaena latifolia]]''. * [[Taolanomby]] * [[Tapabatry]] * [[Tapia]]: ''[[Uapaca bojeri]]'' <small>Baill</small>. * [[Todinga]] * [[Tsaringila]] * [[Tsipa]] * [[Tsipaka]] * [[Tsipopoka]] * [[Tsirika]] * [[Tsitendry]] * [[Tsitimpahy]] === V === * [[Vahintakifitra]] * [[Vahintankifotra]] * [[Vandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]''); ''[[Clerodendrum laxiflorum]]'' <small>(Baker) Moldenke</small> (''[[Lamiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Vangisay]] * [[Vivaona]] * [[Voafotsy]] * [[Voaloboka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Vitis labrusca]]'' <small>L.</small>; ''[[Vitis vinifera]]'' L. (''Vitaceae'') * [[Voalobokala]]: ''[[Ampelocissus elephantina]]'' <small>Planch</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Cayratia imerinensis]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus bosseri]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus glossopetala]]'' <small>(Baker) Suess.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus microdonta]]'' <small>(Baker) Planch.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus rhodotricha]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus sulfurosa]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae''); [Tsy fihinam-boa ny ''[[Cyphostemma elephantopus]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae'') na dia antsoina hoe "voalobokala" koa] * [[Voamantsoana]] * [[Voanjonala]]: ''[[Adiantum caudatum]]'' <small>L.</small> (''[[Pteridaceae]]'') * [[Voantamenaka]]: ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis brevistyla]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small> [Tsy fihinana kosa ny van' ireto: ''[[Calopyxis coursii]]'' <small>H.Perrier Ined</small>.; ''[[Calopyxis eriogyna]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eviscerata]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis oxygonia]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis seyrigii]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>;''[[Poivrea grandidieri]]'' <small>(Drake) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small> (''[[Combretaceae]]'')] * [[Voantsokona]] * [[Voapaka]] * [[Voapaka]] * [[Voasarimakirana (zavamaniry)|Voasarimakirana]]: ''[[Citrus aurantifolia]]'' <small>Swingle</small>; ''[[Citrus × limon|Citrus ×&#x20;limon]]'' <small>(L.) Osbeck</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Voasarimamy]] * [[Voasary]] * [[Voatamenaka]] * [[Voatsiriry]] * [[Voavandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Voavanga]] * [[Vohimpiky]] === Z === * [[Za (zavamairy)|Za]]: ''[[Adansonia suarezensis]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Zavôka|Zavokà]]: ''[[Persea americana]]'' <small>Mill</small>. (''[[Lauraceae]]'') == Jereo koa == * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] * [[Legioma]] * [[Anana]] * [[Voamaina]] * [[Voamadinika]] sy5gn9qej3fo25du70m42aqt3i83qvw 1150628 1150626 2026-09-12T14:33:48Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1150628 wikitext text/x-wiki [[Sary:Litchi chinensis fruits.JPG|vignette|408x408px|[[Litisia|Letisia]] (''[[Litchi chinensis]]'')]] Inty ny '''lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara'''. Marihina fa ny teny hoe "hazo" ampiasaina eto dia anondroana ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ny [[hazobotry]], ny [[kirihitra]], ary ny [[vahy]], eny fa na ny zavamaniry atao amin' ny anarana hoe [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] rehefa tena lehibe (ohatra: [[akondro]]) na ireo ivelan' ny fanasokajiana mahazatra (toy ny [[raketa]]) koa aza. Misy amin' ny zavamaniry hotanisaina eto ny tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], ny sasany hita ihany koa any amin' ny firenena sy faritra any ivelany ary ny hafa nampidirina teto. == Lisitry ny finakaviana sy ny antoko == === Lisitry ny fianakavian-javamaniry === [[Sary:Starr 020803-0117 Psidium guajava.jpg|vignette|Goavy (''[[Psidium guajava]]'')]][[Sary:Adansonia rubrostipa 03.jpg|vignette|Ringy na fony (''[[Adansonia rubrostipa]]'')]]Inty ny lisitry ny fianakavian-javamaniry ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: * ''[[Anacardiaceae]]'' ''- [[Anisophylleaceae]] - [[Annonaceae]] - [[Apocynaceae]] - [[Arecaceae]] -'' ''[[Bromeliaceae]]'' ''- [[Burseraceae]] - [[Cactaceae]] - [[Caricaceae]] - [[Celastraceae]] - [[Clusiaceae]] - [[Combretaceae]] - [[Ebenaceae]] - [[Fabaceae]] - [[Lauraceae]] - [[Loganiaceae]] - [[Malvaceae]]'' (ankehitriny dia tafiditra ao ny ''[[Bombacaceae]]'') - ''[[Menispermaceae]]'' ''- [[Moraceae]] - [[Musaceae]] - [[Myrtaceae]] - [[Orchidaceae]] - [[Pandanaceae]] - [[Passifloraceae]] - [[Phyllanthaceae]] - [[Piperaceae]] - [[Proteaceae]] - [[Rosaceae]] - [[Rubiaceae]] - [[Rutaceae]] - [[Sapindaceae]] - [[Sapotaceae]] - [[Solanaceae]] - [[Vitaceae]]'' === Lisitry ny antokon-javamaniry === [[Sary:Mangifera indica 1a 13.jpg|vignette|Manga (''[[Mangifera indica]]'')]] [[Sary:Tapia Uapaca bojeri Ibity.jpg|vignette|Tapia (''[[Uapaca bojeri]]'')]]Inty ny lisitry ny antoko ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: * ''[[Adansonia]] - [[Ananas]] - [[Anisophyllea]] - [[Annona]] - [[Bismarckia]] - [[Borassus]] - [[Bromelia]] - [[Canarium (zavamaniry)|Canarium]] - [[Carica]] - [[Carissa]] - [[Causonis]] - [[Cayratia]] - [[Cereus]] - [[Cissus]] - [[Citrus]] - [[Cocos (zavamaniry)|Cocos]] - [[Cola (zavamaniry)|Cola]] - [[Cyphostemma]] - [[Dilobeia]] - [[Diospyros]] - [[Dypsis]] - [[Elaeis]] - [[Eugenia]] - [[Ficus]] - [[Fragaria]] - [[Hylocereus]] - [[Hyphaene]] - [[Labramia]] - [[Landolphia]] - [[Leuenbergeria]] - [[Litchi]] - [[Malus]] - [[Mangifera]] - [[Mimusops]] - [[Musa]] - [[Opuntia]] - [[Pandanus]] - [[Passiflora]] - [[Persea]] - [[Pereskia]]'' (jereo koa: ''[[Leuenbergeria]]'' sy ''[[Rhodocactus]]'') ''- [[Phoenix]] - [[Piper]] - [[Poivrea]] - [[Physalis]] - [[Prunus]] - [[Psidium]] - [[Pyrus]] - [[Raphia]] - [[Ravenea]] - [[Rheedia]] - [[Rhipsalis]] - [[Rhodocactus]] - [[Rubus]] - [[Saba (zavamaniry)|Saba]]'' - ''[[Salacia]] - [[Satranala]] - [[Selenicereus]] - [[Sorindeia]] - [[Spondias]] - [[Strychnos]] - [[Solanum]] - [[Symphonia]] - [[Syzygium]] - [[Tamarindus]] - [[Treculia]] - [[Uapaca]] - [[Vangueria]] - [[Vasconcellea]] - [[Vanilla]] - [[Vitis]]'' == Lisitry ny karazana (anarana ara-tsiansa) == [[Sary:Musa acuminata 337319858.jpg|vignette|309x309px|Akondro (''[[Musa acuminata]]'')]]Inty ny lisitry ny karazan-javamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: === A === * ''[[Adansonia digitata]]'' [''[[Bombacaceae]]'' na ''[[Malvaceae]]''] -- baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana, vontona * ''[[Adansonia grandidieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- renala, reniala, renibeala, vonoa * ''[[Adansonia madagascariensis]]'' (← ''Adansonia bernieri'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, bozy, fony, mboio, reniala * ''[[Adansonia perrieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] – za * ''[[Adansonia rubrostipa]]'' (← ''Adansonia fony'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- ringy * ''[[Adansonia suarezensis]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- vonoa, za * ''[[Adansonia za]]'' (← ''Adansonia alba, Adansonia bozy'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, boringy, bozo, bozy, fony, mboio, ringy, voajabo, za, zabo * ''[[Ananas bracteatus]]'' [''[[Bromeliaceae]]''] -- * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' (= ''Bromelia ananas'') [''Bromeliaceae''] -- fandra, fandrana, mananasy, satra, voafandrana * ''[[Anisophyllea anisophyllea]]'' [''[[Anisophylleaceae]]''] -- ambalasira * ''[[Anisophyllea fallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- hazomamy * ''[[Anisophyllea madagascariensis]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea masoalensis]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea parafallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea purpurascens]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea schatzii]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Annona muricata]]'' [''[[Annonaceae]]''] -- karaosoly, koropataka, kôrôsôly // voantsokona, voatsiriry, * ''[[Annona squamosa]]'' [''Annonaceae''] -- konikony, konokono // voasaritany * ''[[Artocarpus altilis]]'' [''[[Moraceae]]''] -- [[soanambo]], tsirapay * [[Ampalibe|''Artocarpus heterophyllus'']] [''Moraceae''] -- ampalibe * ''[[Artocarpus integer]]'' (← ''Artocarpus integrifolia'') [''Moraceae''] -- finesy, kimahatorolela, sonambo, voanampalibe === B === * ''[[Bismarckia nobilis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[satrana]] * ''[[Borassus aethiopum]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – dimaka, befelatanana: * ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – voanio * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' [''[[Menispermaceae]]''] -- amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, ralakamisy, vodihazo // madiriandro === C === * ''[[Canarium madagascariensis]]'' [''[[Burseraceae]]''] -- aramy, haramy, ramy, tambazotse * ''[[Carica papaya]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- [[papay]], mapaza * ''[[Carissa boiviniana]]'' [''[[Apocynaceae]]''] -- * ''[[Carissa comorensis]]'' [''Apocynaceae''] -- voamantsoana, taolanomby * ''[[Carissa densiflora]]'' [''Apocynaceae''] -- mango ** ''Carissa densiflora'' var ''microphylla'' -- mango * ''[[Carissa macrocarpa]]'' [''Apocynaceae''] -- * ''[[Carissa pichoniana]]'' [''Apocynaceae''] -- hazombato * ''[[Carissa sessiliflora]]'' [''Apocynaceae''] -- tavaka, voantsikomoka, voantsikopiky * ''[[Carissa spinarum]]'' (← ''Carissa edulis'' = ''Carissa pubescens'') [''Apocynaceae''] -- taolana, voakandrina * ''[[Cayratia lenticellata]]'' (← Vitis lenticellata Baker) [''[[Vitaceae]]''] -- vahintakifitra * ''[[Cayratia trifolia]]'' (← ''Causonis trifolia'') [''Vitaceae''] -- * ''[[Cereus peruvianus]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Cissus quadrangularis]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- * ''[[Cissus verticillata]]'' [''Vitaceae''] -- voalobokadia * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' (← ''Citrus aurantifolia'') [''[[Rutaceae]]''] -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, tsirebika, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary * ''[[Citrus aurantium]]'' [''Rutaceae''] -- voangikely, voatolongo * ''[[Citrus hystrix]]'' [''Rutaceae''] -- voangabe, voangibe // kaombava * ''[[Citrus limon]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimakirana * ''[[Citrus maxima]]'' (← ''Citrus grandis, Citrus decumana'') [''Rutaceae''] -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe // vangisay * ''[[Citrus medica]]'' [''Rutaceae''] -- voantolongo, voasarimandina ** ''Citrus medica'' subsp. ''bajoum'' -- tolongo, tsilongo, voatsilongo * ''[[Citrus paradisi]]'' [''Rutaceae''] * ''[[Citrus reticulata]]'' [''Rutaceae''] -- // mandarina * ''[[Citrus sinensis]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimamy, voasary * ''[[Citrus voangiala]]'' [''[[Rutaceae]]''] -- voangiala * ''[[Cocos nucifera]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[voanio]] * ''[[Cola acuminata]]'' [''[[Malvaceae]]''] -- kôlà * ''[[Cola nitida]]'' [''Malvaceae''] -- kôla * ''[[Cola perrieri]]'' [''Malvaceae''] -- * ''[[Combretum grandidieri]]'' (← ''Calopyxis grandidieri'') [''[[Combretaceae]]''] -- tamenaka * ''[[Combretum calopyxis]]'' (← ''Calopyxis eriantha'') [''Combretaceae''] -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka * ''[[Combretum coccineum]]'' [''Combretaceae''] -- halaitra, manikibonga * ''[[Combretum coursianum]]'' (← ''Calopyxis coursiana'') [''Combretaceae''] -- tamenaka, voatamenaka * ''[[Combretum eriogynum]]'' (← ''Calopyxis eriogyna'') [''Combretaceae''] -- voatamenaka * ''[[Combretum indicum]]'' [''Combretaceae''] -- * ''[[Combretum macrocalyx]]'' (← ''Calopyxis bernieriana'') (= Poivrea bernieriana) [''Combretaceae''] -- voantamenaka, voatamenaka * ''[[Combretum oxygonium]]'' (← ''Calopyxis oxygonia'') [''Combretaceae''] -- menakabongo, voantamenaka * ''[[Combretum sphaeroides]]'' (← ''Calopyxis brevistyla'') [''[[Combretaceae]]''] -- voantamenaka * ''[[Combretum subumbellatum]]'' (← ''Calopyxis subumbellata'') [''Combretaceae''] -- mangitohezitra, tamenaka, vakakoana, voantamenaka, voatamenaka // voanjonala * ''[[Cyphostemma greveanum]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- vahimboamena * ''[[Cyphostemma microadiparthros]]'' / ''[[Cyphostemma microadiparthra]]'' (= ''Cissus microadiparthros'') [''Vitaceae''] -- * ''[[Cyphostemma montagnacii]]'' [''Vitaceae''] -- === D === * ''[[Dilobeia thouarsii]]'' [''[[Proteaceae]]''] – bakaravina, hazobaka, hazontavolo, hovao, makaleona, mankaleo, ovao, ramandriona, rihaona, tambelomanana, tavolohazo, tavolopika, vazano, vivaona * ''[[Diospyros ferrea]]'' [''[[Ebenaceae]]''] -- * ''[[Diospyros kaki]]'' [''Ebenaceae''] -- kaky * ''[[Diospyros mespiliformis]]'' [''Ebenaceae''] -- * ''[[Diospyros perrieri]]'' [''Ebenaceae''] -- hazoarina, hazozoby, lopingo, mapingo, pingo, volombodimpoina * ''[[Diospyros sakalavarum]]'' [''Ebenaceae''] -- hazomafana * ''[[Diospyros squamosa]]'' [''Ebenaceae''] -- * ''[[Dypsis baronii]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Dypsis lutescens]]'' [''Arecaceae''] -- lafahazo, lafaza, lafohaza, na rehazo. * ''[[Dypsis madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – // farihazo, hirihiry === E === * ''[[Elaeis guineensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] – palmie fanaova-menaka,  tsingilo ** ''Elaeis guineensis'' var ''madagascariensis'' (= ''Elaeis madagascariensis'') --  tsingilo * ''[[Epiphyllum anguliger]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Epiphyllum oxypetalum]]'' [''Cactaceae''] – * ''[[Epiphyllum phyllanthus]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Eugenia brasiliensis]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- * ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''Myrtaceae''] -- mangidika, mantsidika * ''[[Eugenia hazomamy]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia lokhensis]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia louvelii]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia lucida]]'' [''Myrtaceae''] -- atsingilo, tsaringila * ''[[Eugenia nosibensis]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia parkeri]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia uniflora]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- === F === * ''[[Ficus carica]]'' L. [''[[Moraceae]]''] – aviavimbazaha * ''[[Ficus grevei]]'' [''Moraceae''] -- fihamy * ''[[Ficus lutea]]'' Vahl [''Moraceae''] – amontana,  mandresy , nonokalika, aviavy * ''[[Ficus pachyclada]]'' [''Moraceae''] -- adabo * ''[[Ficus polita]]'' [''Moraceae''] -- mandresy, tsaramady. * ''[[Ficus reflexa]]'' Thunb. [''[[Moraceae]]''] -- * ''[[Ficus sakalavarum]]'' [''Moraceae''] – adabo * ''[[Ficus sur]]'' [''Moraceae''] -- * ''[[Ficus sycomorus]]'' L. [''Moraceae''] -- amontana * ''[[Ficus trichoclada]]'' Baker [''Moraceae''] -- * ''[[Ficus tiliifolia]]'' Baker (ou ''Ficus trichophlebia'') [''[[Moraceae]]''] -- voara, ara, aviavy, amontana * ''[[Fragaria × ananassa]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[frezy]] * ''[[Fragaria vesca]]'' [''Rosaceae''] -- === G === * ''[[Garcinia aphanophlebia]]'' (← ''[[Rheedia aphanophlebia]]'') [''[[Clusiaceae]]''] -- * ''[[Garcinia chapelieri]]'' (← ''[[Rheedia chapelieri]]'') [''Clusiaceae''] -- dampy, vandrika, leandriaka. * ''[[Garcinia madagascariensis]]'' (← ''[[Rheedia madagascariensis]]'') [''Clusiaceae''] -- * ''[[Garcinia mangorensis]]'' [''[[Clusiaceae]]''] – vandrika * [[Garcinia mangostana|Garcinia ''mangostana'']] [''Clusiaceae''] – mangostana * ''[[Garcinia pauciflora]]'' [''Clusiaceae''] – vandrikala * ''[[Garcinia verrucosa]]'' [''Clusiaceae''] -- dampy * ''[[Garcinia zeylanica]]'' [''[[Clusiaceae]]''] -- === H === * ''[[Hyphaene compressa]]'' H.Wendl. [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Hyphaene coriacea]]'' (Gaertn.) [''Arecaceae''] -- babangy, lokoko // satramira * ''[[Hyphaene shatan]]'' [''Arecaceae''] -- dana,  satra, satrakely, satramira, satrana, satrantoloho, satraviehy, satsa, taliona === L === * ''[[Labramia ambondrombeensis]]'' [''[[Sapotaceae]]''] -- * ''[[Labramia boivinii]]'' [''Sapotaceae''] -- faho, mantsadaka * ''[[Labramia bojeri]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Labramia costata]]'' [''Sapotaceae''] -- todinga * ''[[Labramia platyphylla]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia kirkii]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia madagascariensis]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia myrtifolia]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia perrieri]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Litchi chinensis]]'' [''[[Sapindaceae]]''] -- [[litisia]], letisy === M === * ''[[Malus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- paoma * ''[[Malus × robusta]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- * ''[[Malus pumila]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Mangifera foetida]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- * ''[[Mangifera indica]]'' [''Anacardiaceae''] -- manga * ''[[Mangifera odorata]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Mimusops coriacea]]'' (← ''[[Mimusops commersonii]]'') [''[[Sapotaceae]]''] -- tsirika, vohimpiky * ''[[Mimusops elengi]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Mimusops obtusifolia]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Musa × paradisiaca]]'' (safiotra ''M. acuminata'' × ''M. balbisiana'') [''[[Musaceae]]''] -- akondrofify * ''[[Musa acuminata]]'' [''Musaceae''] -- foignonana, akondro * ''[[Musa balbisiana]]'' [''Musaceae''] -- * ''[[Musa perrieri]]'' [''Musaceae''] -- ontsy, hontsy * ''[[Musa sapientum]]'' [''Musaceae''] -- === O === * ''[[Opuntia dillenii]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Opuntia monacantha]]'' [''Cactaceae''] -- raketa malady * ''[[Opuntia stricta]]'' [''Cactaceae''] -- raketa mena === P === * ''[[Pandanus tectorius]]'' [''[[Pandanaceae]]''] -- * ''[[Pandanus utilis]]'' [''Pandanaceae''] -- * ''[[Passiflora caerulea]]'' [''[[Passifloraceae]]''] -- * ''[[Passiflora edulis]]'' [''Passifloraceae''] -- ** ''Passiflora edulis'' f. ''edulis'' -- ** ''Passiflora edulis'' f. ''flavicarpa'' -- * ''[[Passiflora foetida]]'' [''Passifloraceae''] -- tsipopoka * ''[[Passiflora incarnata]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Passiflora laurifolia]]'' [''Passifloraceae''] --- * ''[[Passiflora ligularis]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Passiflora quadrangularis]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Pereskia aculeata]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Pereskia grandifolia]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Persea americana]]'' [''[[Lauraceae]]''] -- [[Zavôka|zavôkà]] * ''[[Phoenix canariensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Phoenix dactylifera]]'' [''Arecaceae''] -- [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]] // rofiavahiny * ''[[Phoenix reclinata]]'' [''Arecaceae''] -- antrendry, kalabo, kalalo, dara, daro, taratra, taratsa, taratsy * ''[[Phoenix roebelenii]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Physalis angulata]]'' [''[[Solanaceae]]''] -- * ''[[Physalis minima]]'' [''Solanaceae''] -- * ''[[Physalis peruviana]]'' [''Solanaceae''] -- * ''[[Piper borbonense]]'' [''[[Piperaceae]]''] -- tsiperifery, voatsiperifery * ''[[Piper guineense]]'' [''Piperaceae''] -- kisiditry * ''[[Piper nigrum]]'' [''Piperaceae''] -- * ''[[Piper pachyphyllum]]'' [''Piperaceae''] -- * ''[[Piper pyrifolium]]'' [''Piperaceae''] -- voatsiperifery * ''[[Prunus africana]]'' (= ''[[Pygeum africanum]]'') [ ''[[Rosaceae]]''] -- kotofihy * ''[[Prunus armeniaca]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus avium]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus cerasifera]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus cerasus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus persica]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[paiso]] * ''[[Psidium cattleianum]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- goavimena * ''[[Psidium guajava]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- [[Goavy (zavamaniry)|goavy]] * [[Psidium guineense|''Psidium guineens''e]] [''[[Myrtaceae]]''] -- * ''[[Pyrus communis]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[poara]] * ''[[Pyrus pyrifolia]]'' [''Rosaceae''] -- === R === * ''[[Raphia farinifera]]'' (= ''Raphia ruffia'') [''[[Arecaceae]]''] -- rofia * ''[[Ravenea dransfieldii]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Ravenea madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – gora, matitanana * ''[[Ravenea rivularis]]'' [''Arecaceae''] --  // akoraka, bakaly, gora, gory, ravina * ''[[Ravenea sambiranensis]]'' [''Arecaceae''] – manarana, sira * ''[[Rhipsalis baccifera]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- ** [[Rhipsalis baccifera subsp. horrida|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''horrida'']] (= ''[[Rhipsalis horrida]]'') -- ** [[Rhipsalis baccifera subsp. mauritiana|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''mauritiana'']] (= ''[[Rhipsalis mauritiana]]'') -- * ''[[Rhipsalis madagascariensis]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Rubus alceifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- * ''[[Rubus apetalus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus eichleri]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus fraxinifolius]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus fruticosus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus idaeus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus pauciflorus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus pyrifolius]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus rosifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- voafotsy === S === * ''[[Saba comorensis]]'' [''[[Apocynaceae]]''] –  vandribanga  // vontaka, made * ''[[Salacia leptoclada]]'' [''[[Celastraceae]]''] -- * ''[[Salacia leptoclada]]'' [''Celastraceae''] -- * ''[[Salacia madagascariensis]]'' [''Celastraceae''] -- * ''[[Satranala decussilvae]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- satranala * ''[[Selenicereus costaricensis]]'' (← ''[[Hylocereus costaricensis]]'', ''[[Hylocereus polyrhizus]]'') [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Selenicereus megalanthus]]'' (← ''[[Hylocereus megalanthus]]'') [''Cactaceae''] -- * ''[[Selenicereus undatus]]'' (← ''[[Hylocereus undatus]]'') [''Cactaceae''] -- * ''[[Solanum betaceum]]'' (← ''Cyphomandra betacea'') [''[[Solanaceae]]''] – voatabiahazo * ''[[Sorindeia madagascariensis]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- sorindrano * ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''[[Anacardiaceae]]''] -- sakoagna, sakoamanga * ''[[Spondias mombin]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Spondias purpurea]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Spondias tefyi]]'' [''Anacardiaceae''] -- [[sakoa]] * ''[[Strychnos madagascariensis]]'' [''[[Loganiaceae]]''] -- mokotra * ''[[Strychnos spinosa]]'' [''Loganiaceae''] -- mokotra * ''[[Symphonia louvelii]]'' [''[[Clusiaceae]]''] -- * ''[[Symphonia globulifera]]'' [''Clusiaceae''] -- * ''[[Symphonia urophylla]]'' [''Clusiaceae''] -- sirambo * ''[[Syzygium cumini]]'' (← ''Eugenia jambolana'') [''[[Myrtaceae]]''] -- rotra, rôtra, rotrazo * ''[[Syzygium emirnense]]'' (← ''Eugenia emirnensis'') [''Myrtaceae''] - * ''[[Syzygium guineense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium jambos]]'' (← ''[[Eugenia jambos]]'') [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium madagascariense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium malaccense]]'' [''Myrtaceae''] -- makoba * ''[[Syzygium samarangense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium tsimihetyglandulosum]]'' [''Myrtaceae''] -- === T === * ''[[Tamarindus indica]]'' [''[[Fabaceae]]''] -- [[kily]], madilo, madiro * ''[[Treculia africana]]'' [''[[Moraceae]]''] -- * ''[[Treculia lamiana]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala * ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala, dipaka, famelona, tapabatry, fantsinakoho, sakoambitsy, tsipaka ** ''Treculia madagascarica'' var. ''sambiranensis'' -- dipaka, tsipaka, tsitimpahy, foza * ''[[Treculia obovoidea]]'' [''Moraceae''] -- * ''[[Treculia perrieri]]'' (= ''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'') [''Moraceae''] -- obory, katoka, tsipa, tsitendry === U === * ''[[Uapaca ambanjensis]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- * ''[[Uapaca betamponensis]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca bojeri]]'' [''Phyllanthaceae''] -- tapia, voapaka * ''[[Uapaca densifolia]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca ferruginea]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca louvelii]]'' [''Phyllanthaceae''] -- anisena * ''[[Uapaca thouarsii]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- voapaka === V === * ''[[Vangueria edulis]]'' [''[[Rubiaceae]]''] -- voavandrika * ''[[Vasconcellea×heilbornii]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- * ''[[Vangueria infausta]]'' [''Rubiaceae''] -- * ''[[Vangueria madagascariensis]]'' (= ''Vangueria edulis'') [''Rubiaceae''] -- voavanga, vavandrika * ''[[Vanilla planifolia]]'' [''[[Orchidaceae]]''] – vanila, lavanila * ''[[Vasconcellea cundinamarcensis]]'' (= ''Vasconcellea x heilbornii'') [''Caricaceae''] -- * ''[[Vasconcellea pubescens]]'' [''Caricaceae''] -- papaimbohitra * ''[[Vitis labrusca]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- voaloboka * [[Vitis lenticellata]] [''Vitaceae''] -- vahintakifitra,vahintankifotra * ''[[Vitis microdiptera]]'' [''Vitaceae''] -- divay, famakientana * ''[[Vitis vinifera]]'' [''Vitaceae''] -- [[voaloboka]] == Anarana amin' ny teny malagasy == [[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')]]Inty ny lisitry ny anarana amin' ny teny malagasy anondroana ny zavamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: === A === * [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Akondro]]: ''[[Musa paradisiaca]]'' <small>L.</small>; ''[[Musa sapientum]]'' <small>L.</small> (''[[Musaceae]]'') * [[akondrofify]] * [[ambalasira]] * [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus trichophlebia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Ampalibe]]: ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' <small>Lam.</small> (''[[Moraceae]]''); ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> (''Moraceae'') * [[Ampalibeala]]: ''[[Treculia lamiana]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[anisena]] * [[atsingilo]] * [[Aviavy]]: ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small> (''[[Moraceae]]'') === B === * [[Boka (zavamaniry)|Boka]]: ''[[Combretum longicollum]]'' <small>C. C. H. Jongkind</small> (na ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>) (''[[Combretaceae]]'') [Ny ''[[Heteropogon contortus]]'' <small>(L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult.</small> (''[[Poaceae]]'') sy ny ''[[Marsdenia verrucosa]]'' <small>Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]''), izay antsoina hoe "boka" koa, dia tsy fihinana] * [[Bozy (zavamaniry)|Bozy]]: ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]''); ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. [Ny ''[[Vigna unguiculata]]'' <small>(L.) Walp.</small> na ''[[Vigna sinensis]]'' <small>(L.) Savi ex Hassk.</small> (''[[Fabaceae]]'') izay atao hoe "bozy" koa dia tsy hazo fa vahy, tsy inona io fa ny [[voanemba]]] === D === * [[Dampy]] * [[Dipaka]] * [[Dipaka]] * [[divay (zavamaniry)|Divay]]: ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "divay" ihany koa dia misy poizina] === F === * [[Faho]]: ''[[Chloroxylon faho]]'' <small>Capuron</small> (''[[Rutaceae]]'') [tsy fihinana]; ''[[Cycas circinalis]]'' <small>L.</small> [mila fitandremana]; ''[[Cycas thouarsii]]'' <small>R.Br.</small> [mila fitandremana] (''[[Cycadaceae]]'') * [[Famakientana]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Descoings</small> (''Vitaceae'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "famakientana" ihany koa dia misy poizina] * [[famelona]] * [[fantsinakoho]] * [[foignonana]] * [[foza (zavamaniry)|Foza]]: ''[[Treculia sambiranensis]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[Frezy]]: ''[[Fragaria × ananassa]]'' <small>Duchesne</small> (='' [[Fragaria virginiana]]'' <small>Mill.</small> '''×''' ''[[Fragaria chiloensis]]'' <small>(L.) Mill.</small>) indrindraindrindra; ''[[Fragaria moschata]]'' <small>Duchesne</small>; ''[[Fragaria vesca]]'' <small>L.</small> (Rosaceae) === G === * [[Goavy]]: ''[[Psidium guajava]]'' <small>L.</small> (''[[Myrtaceae]]'') === H === * [[Hontsy]] === K === * [[Kaky]] * [[Kaombava]] * [[Katoka]] * [[Kily]]: ''[[Tamarindus indica]]'' <small>L.</small> (''[[Fabaceae]]'') * [[Kôrôsôly]] * [[Kotofihy]] === L === * [[Litisia]], [[letisia]], [[letisy]], [[lotisia]], [[laotisy]]: ''[[Litchi chinensis]]'' <small>Sonn.</small> (← ''[[Nephelium litchi]]'' <small>Cambess</small>.) (''[[Sapindaceae]]''). * [[Leandriaka]] === M === * [[Madilo]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Madiriandro]] * [[Madiro]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Makoba]] * [[Mananasy]]: ''[[Ananas comosus]]'' (← ''Bromelia ananas'') * [[Mandarina]] * [[Manga]]: ''[[Mangifera indica]]'' (''[[Anacardiaceae]]'') * [[Mangidika]] * [[Mantsadaka]] * [[Mantsidika]] * [[Matitihena]] * [[Mokotra]] === O === * [[Obory]] * [[Ontsy]] === P === * [[Paiso]]: ''[[Prunus persica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Paoma]]: ''[[Malus domestica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Papaimbohitra]]: * [[Papay]]: ''[[Papay|Carica papaya]]'' (''[[Caricaceae]]'') * [[Poara]]: ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]''); ''[[Pyrus communis]]'' <small>L.</small> (''[[Rosaceae]]'') === R === * [[Ramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Reniala]]: ''[[Adansonia grandidieri]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Rofia]]: ''[[Raphia farinifera]]'' <small>(Gaertn.) Hyl.</small> (← ''[[Raphia ruffia]]'' <small>(Jacq.) Mart.</small>) (''[[Arecaceae]]'') * [[Rofiavahiny]] * [[Rotazo]] * [[Rotra]]: karazana maro dia maro ao amin' ny antokon-javamaniry ''[[Eugenia]]'' sy ''[[Syzygium]]''. === S === * [[Sakoa]]: ''[[Poupartia minor]]'' <small>(Bojer) Marchand</small> (← ''Shakua minor'') (''[[Anacardiaceae]]''); ''[[Sclerocarya birrea]]'' <small>(A. Rich.) Hochst.</small> (← ''[[Poupartia caffra]]'' <small>(Sonder) H. Perrier</small>) (''Anacardiaceae''); ''[[Spondias dulcis]]'' <small>Parkinson</small> (''Anacardiaceae'') * [[Sakoagna]] * [[Sakoamanga]] * [[Sakoambitsy]] * [[Satranala]] * [[Sirambo]] * [[Sorindrano]] === T === * [[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. Ireto manaraka ireto, izay antsoina koa hoe "tamenaka", dia tsy fihinam-boa: ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small> (''← [[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>); ''[[Calopyxis coursiana]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>; ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small>; ''[[Poivrea obscura]]'' <small>(Tul.) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill.</small>; ''[[Sterculia tavia]]'' <small>Baill</small>. ''[[Pentachlaena latifolia]]'' <small>H. Perrier</small>; ''[[Pentachlaena latifolia]]''. * [[Taolanomby]] * [[Tapabatry]] * [[Tapia]]: ''[[Uapaca bojeri]]'' <small>Baill</small>. * [[Todinga]] * [[Tsaringila]] * [[Tsipa]] * [[Tsipaka]] * [[Tsipopoka]] * [[Tsirika]] * [[Tsitendry]] * [[Tsitimpahy]] === V === * [[Vahintakifitra]] * [[Vahintankifotra]] * [[Vandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]''); ''[[Clerodendrum laxiflorum]]'' <small>(Baker) Moldenke</small> (''[[Lamiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Vangisay]] * [[Vivaona]] * [[Voafotsy]] * [[Voaloboka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Vitis labrusca]]'' <small>L.</small>; ''[[Vitis vinifera]]'' L. (''Vitaceae'') * [[Voalobokala]]: ''[[Ampelocissus elephantina]]'' <small>Planch</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Cayratia imerinensis]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus bosseri]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus glossopetala]]'' <small>(Baker) Suess.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus microdonta]]'' <small>(Baker) Planch.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus rhodotricha]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus sulfurosa]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae''); [Tsy fihinam-boa ny ''[[Cyphostemma elephantopus]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae'') na dia antsoina hoe "voalobokala" koa] * [[Voamantsoana]] * [[Voanjonala]]: ''[[Adiantum caudatum]]'' <small>L.</small> (''[[Pteridaceae]]'') * [[Voantamenaka]]: ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis brevistyla]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small> [Tsy fihinana kosa ny van' ireto: ''[[Calopyxis coursii]]'' <small>H.Perrier Ined</small>.; ''[[Calopyxis eriogyna]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eviscerata]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis oxygonia]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis seyrigii]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>;''[[Poivrea grandidieri]]'' <small>(Drake) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small> (''[[Combretaceae]]'')] * [[Voantsokona]] * [[Voapaka]] * [[Voapaka]] * [[Voasarimakirana (zavamaniry)|Voasarimakirana]]: ''[[Citrus aurantifolia]]'' <small>Swingle</small>; ''[[Citrus × limon|Citrus ×&#x20;limon]]'' <small>(L.) Osbeck</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Voasarimamy]] * [[Voasary]] * [[Voatamenaka]] * [[Voatsiriry]] * [[Voavandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Voavanga]] * [[Vohimpiky]] === Z === * [[Za (zavamairy)|Za]]: ''[[Adansonia suarezensis]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Zavôka|Zavokà]]: ''[[Persea americana]]'' <small>Mill</small>. (''[[Lauraceae]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy]] * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] * [[Legioma]] * [[Anana]] * [[Voamaina]] * [[Voamadinika]] 3b50kwteibnika7zmoxgrw8t8g7m67e 0 298428 1150669 1144917 2026-09-13T09:53:59Z Thelezifor 15140 Nanampy fanazavana 1150669 wikitext text/x-wiki [[Sary:OrangeBloss_wb.jpg|vignette|348x348px|Voasary mamy (''Citrus x sinensis'')]] Ny '''''Citrus''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], hazo madinika sy hazobotry, ao amin' ny fianakaviana ''[[Rutaceae]]''. Anisan' ny zavamaniry atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe [[Voasary (zavamaniry)|voasary]] na voangy ny karazana maro ao aminy. Mamokatra [[Voasary|voam-boasary]] ny zavamaniry ao amin' ilay karazana, anisan' izany ny vokatra manan-danja toy ny voasary mamy, [[voasarimakirana]], [[laoranjy]] sns. Teratany any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], any [[Melanezia]] ary any[[Aostralia]] ny antoko ''Citrus''. Efa nampiasain' ny kolontsaina teratany any amin' ireo faritra ireo hatramin' ny taloha ny voasary isan-karazany. == Karazana sy safiotra == [[Sary:Buddhahand2.jpg|ankavia|vignette|296x296px|"Tanan' i Bouddha" (''Citrus medica var. sarcodactylis'')]] Miovaova arakaraka ny fomba fiasa ara-taksônômia ataon' ny manam-pahaizana ny isan' ny karazana ao amin' ny antoko ''Citrus'', satria ahitana fiforonana safiotra taloha sy vao haingana io vondrona io. Tsy sahala amin' ny antoko bôtanika hafa izay marin-toerana kokoa ny voasary satria mitambatra ho safiotra mora foana, ka miteraka fomba fanisana samihafa ny karazana arakaraka ny vanim-potoana teo amin' ny tantara (manodidina ny 10 ka hatramin' ny manodidina ny 160). [[Sary:Buddhas hand 1.jpg|vignette|"Tanan' i Bouddha" (''Citrus medica var. sarcodactylis'')]] Ohatra, manavaka karazana 16 eo ho eo ny fanasokajiana nataon' i Walter T. Swingle sy i Reece (1967). Nahitana karazana hatramin' ny 156 ny fanasokajiana nataon' i Tyozaburo Tanaka (1961), satria safiotra maro no nomeny satan-karazana feno. Mampiseho ny fandinihana vao haingana fa avy amin' ny karazana razambe vitsivitsy ny ankamaroan' ny voasary ambolena (4 hatramin' ny 10). [[Sary:Citrus hystrix fruit.jpg|vignette|202x202px|''Citrus hystrix'']] Safiotra avy amin' ny karazana fototra (''[[Citrus medica]], [[Citrus maxima]], [[Citrus reticulata]], [[Citrus micrantha]]'') ny endrika manan-danja hafa rehetra ([[laoranjy]], [[voasarimakirana]], [[matsitso]], sns). === Karazana fototra === [[Sary:Chinesische Zedrat Zitrone.jpg|vignette|209x209px|''Citrus medica'']] Indreto ny karazana fototra misa 8: * ''Citrus medica'' * ''Citrus maxima'' * ''Citrus reticulata'' * ''[[Citrus micrantha]]'' * ''Citrus mangshanensis'' * ''Citrus hystrix'' * ''Citrus cavaleriei'' * ''Citrus japonica'' [[Sary:Citrus australasica green fruit1.JPG|vignette|''[[Citrus australasica]]'' (voany manta)]] [[Sary:Citrus australasica red whole.jpg|vignette|196x196px|''Citrus australasica'' (voany masaka)]] === Karazana avy amin' ny karazana fototra === Raha ampidirina ao anatin' ny lisitra ny safiotra sy taksôna marin-toerana rehetra fantatra amin' ny agrônômia, dia matetika mihoatra ny 20 ka hatramin' ny 30 ny anarana siantifika ampiasaina amin' ny literatiora natokana ho an' ny voasary.Amin' izao fotoana izao dia misy karazana 28 eken' ny ''[[Plants of the World Online]]'' (POWO): * ''Citrus assamensis'' * ''Citrus australasica'' * ''Citrus australis'' * ''[[Citrus cavaleriei]]'' * ''Citrus garrawayae'' * ''Citrus glauca'' * ''Citrus gracilis'' * ''Citrus halimii'' * ''[[Citrus hystrix]]'' * ''Citrus indica'' * ''Citrus inodora'' * ''[[Citrus japonica]]'' * ''Citrus khasya'' * ''Citrus latipes'' * ''[[Citrus mangshanensis]]'' (na ''[[Citrus deliciosa]]'') * ''[[Citrus maxima]]'' * ''[[Citrus medica]]'' * ''Citrus neocaledonica'' * ''Citrus oxanthera'' * ''Citrus polytrifolia'' * ''Citrus pubinervia'' * ''[[Citrus reticulata]]'' * ''Citrus swinglei'' * ''Citrus trifoliata'' * ''Citrus undulata'' * ''Citrus wakonai'' * ''Citrus warburgiana'' * ''Citrus wintersii'' '''Lisitra fanampiny''' * ''Citrus brevipes'' * ''Citrus floridana'' * ''Citrus garrawayae'' * ''Citrus garrawayi'' * ''Citrus georgiana'' * ''Citrus grandis'' * ''Citrus insitorum'' * ''Citrus junos'' * ''Citrus latifolia'' * ''Citrus limon'' * ''Citrus lucida'' * ''Citrus microcarpa'' * ''Citrus platypoda'' * ''Citrus polyandra'' * ''Citrus taitensis'' * ''Citrus webberi'' === Safiotra === * ''Citrus × aurantifolia'' * ''Citrus × aurantium'' * ''Citrus × bergamia'' * ''Citrus × clementina'' * ''Citrus × ichangensis'' * ''Citrus × jambhiri'' * ''Citrus × latifolia'' * ''Citrus × limetta'' * ''Citrus × limettioides'' * ''Citrus × limodulcis'' * ''Citrus × limon'' * ''Citrus × limonia'' * ''Citrus × limonia'' * ''Citrus × nobilis'' * ''Citrus × paradisi'' * ''Citrus × reshni'' * ''Citrus × sinensis'' * ''Citrus × tangelo'' * ''Citrus × tangerina'' * ''Citrus unshiu'' === Karazana sy safiotra misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana sy safiotra misy eto [[Madagasikara]]: * ''[[Citrus aurantifolia]]'' <small>(Christm.) Swingle</small> (''Citrus × aurantiifolia'') -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, sôhafoe, tsirebika, tsôhamatsiko, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary (nampidirina avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy [[India]], ambolena betsaka) * ''[[Citrus aurantium]]'' <small>L.</small> (na ''Citrus × aurantium'' L.) (← ''Citrus nobilis'' <small>Lour.</small> ''--'' ''Citrus bigaradia'') ''--'' mandarina, voangikely, voangimafaitra, voasarimangidy, voatolongo (nampidirina efa ela avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ambolena betsaka, ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana) * ''[[Citrus hystrix|Citrus hystri]]''[[Citrus hystrix|x]] <small>DC.</small> (''Citrus × hystrix'' DC.) -- kombava, voangabe, voangibe (nampidirina efa ela avy any [[Vondro-nosy Maley]], ampiasaina ny raviny sy ny hoditry ny voany amin' ny sakafo) * ''[[Citrus limon]]'' <small>(L.) Burm.f.</small> (''Citrus × limon'' <small>(L.) Osbeck</small>) -- tsaobiloha, tsohamadiro, voasarimakirana (nampidirina efa ela avy any [[Azia Atsimo]] na [[Atsinanana Afovoany]], ambolena betsaka, ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana) * ''[[Citrus limonia]]'' <small>Osbeck</small> (nampidirina avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ambolena hatao haingon-tokontany na hanaovana grefy) * ''[[Citrus maxima]]'' <small>(Burm.) Merr.</small> (← ''Citrus grandis'' <small>(L.) Osbeck</small>, ''Citrus decumana'') -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe (nampidirina avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ambolena betsaka) * ''[[Citrus medica]]'' L. -- tolongo, tsilongo, voamandina, voantolongo, voasarimandina, voatsilongo (nampidirina efa ela avy any [[India]] na [[Azia Atsimo]], ambolena noho ny voany manitra, ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana) * ''[[Citrus paradisi]]'' <small>Macfad</small>. (''Citrus × paradisi'' <small>Macfad</small>.) (nampidirina avy any [[Karaîba|Karaiba]] sy ambolena) * ''[[Citrus reticulata]]'' <small>Blanco</small> (← ''Citrus vangasay'' <small>Bojer</small>) ''--'' mandarina, mandarinina, voasary mandarina (nampidirina avyany [[Azia Atsimo-Atsinanana]] na avy any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] atsimo, ambolena betsaka) * ''[[Citrus sinensis]]'' <small>(L.) Osbeck</small> ''--'' laoranjy, matsioka, voasarimamifara, voasary (nampidirina avy any Sina na [[Azia Atsinanana]], ambolena betsaka) * ''[[Citrus taitensis]]'' <small>Risso</small> (← ''Citrus jambhiri'' <small>Lush.</small>) (nampidirina avy any [[Himalaya]] na [[India]] avaratra sy ambolena hatao haingon-tokontany na hanaovana grefy) * ''[[Citrus voangiala]]'' <small>Curk.</small> -- vangasay, voangiala (tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]], maniry hoazy any an' ala) * ''[[Citrus volkameriana]]'' <small>Ten. & Pasq.</small> (nampidirina avy any amin' ny faritr' i [[Ranomasina Mediteranea|Mediteranea]]/[[Italia]], ambolena hatao haingon-tokontany, hanaovana fikarohana, na hanaovana grefy satria mahatanty aretina) == Jereo koa == * [[Voasary]] * ''[[Rutaceae]]'' (fianakaviana) * ''[[Aurantioideae]]'' (zana-pianakaviana) l5xahv6vzl2qsgdqlemy9nyhfgp31vx 1150674 1150669 2026-09-13T11:12:34Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1150674 wikitext text/x-wiki [[Sary:OrangeBloss_wb.jpg|vignette|348x348px|Voasary mamy (''Citrus x sinensis'')]] Ny '''''Citrus''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], hazo madinika sy hazobotry, ao amin' ny fianakaviana ''[[Rutaceae]]''. Anisan' ny zavamaniry atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe [[Voasary (zavamaniry)|voasary]] na voangy ny karazana maro ao aminy. Mamokatra [[Voasary|voam-boasary]] ny zavamaniry ao amin' ilay karazana, anisan' izany ny vokatra manan-danja toy ny voasary mamy, [[voasarimakirana]], [[laoranjy]] sns. Teratany any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], any [[Melanezia]] ary any[[Aostralia]] ny antoko ''Citrus''. Efa nampiasain' ny kolontsaina teratany any amin' ireo faritra ireo hatramin' ny taloha ny voasary isan-karazany. == Karazana sy safiotra == [[Sary:Buddhahand2.jpg|ankavia|vignette|296x296px|"Tanan' i Bouddha" (''Citrus medica var. sarcodactylis'')]] Miovaova arakaraka ny fomba fiasa ara-taksônômia ataon' ny manam-pahaizana ny isan' ny karazana ao amin' ny antoko ''Citrus'', satria ahitana fiforonana safiotra taloha sy vao haingana io vondrona io. Tsy sahala amin' ny antoko bôtanika hafa izay marin-toerana kokoa ny voasary satria mitambatra ho safiotra mora foana, ka miteraka fomba fanisana samihafa ny karazana arakaraka ny vanim-potoana teo amin' ny tantara (manodidina ny 10 ka hatramin' ny manodidina ny 160). [[Sary:Buddhas hand 1.jpg|vignette|"Tanan' i Bouddha" (''Citrus medica var. sarcodactylis'')]] Ohatra, manavaka karazana 16 eo ho eo ny fanasokajiana nataon' i Walter T. Swingle sy i Reece (1967). Nahitana karazana hatramin' ny 156 ny fanasokajiana nataon' i Tyozaburo Tanaka (1961), satria safiotra maro no nomeny satan-karazana feno. Mampiseho ny fandinihana vao haingana fa avy amin' ny karazana razambe vitsivitsy ny ankamaroan' ny voasary ambolena (4 hatramin' ny 10). [[Sary:Citrus hystrix fruit.jpg|vignette|202x202px|''Citrus hystrix'']] Safiotra avy amin' ny karazana fototra (''[[Citrus medica]], [[Citrus maxima]], [[Citrus reticulata]], [[Citrus micrantha]]'') ny endrika manan-danja hafa rehetra ([[laoranjy]], [[voasarimakirana]], [[matsitso]], sns). === Karazana fototra === [[Sary:Chinesische Zedrat Zitrone.jpg|vignette|209x209px|''Citrus medica'']] Indreto ny karazana fototra misa 8: * ''Citrus medica'' * ''Citrus maxima'' * ''Citrus reticulata'' * ''[[Citrus micrantha]]'' * ''Citrus mangshanensis'' * ''Citrus hystrix'' * ''Citrus cavaleriei'' * ''Citrus japonica'' [[Sary:Citrus australasica green fruit1.JPG|vignette|''[[Citrus australasica]]'' (voany manta)]] [[Sary:Citrus australasica red whole.jpg|vignette|196x196px|''Citrus australasica'' (voany masaka)]] === Karazana avy amin' ny karazana fototra === Raha ampidirina ao anatin' ny lisitra ny safiotra sy taksôna marin-toerana rehetra fantatra amin' ny agrônômia, dia matetika mihoatra ny 20 ka hatramin' ny 30 ny anarana siantifika ampiasaina amin' ny literatiora natokana ho an' ny voasary.Amin' izao fotoana izao dia misy karazana 28 eken' ny ''[[Plants of the World Online]]'' (POWO): * ''Citrus assamensis'' * ''Citrus australasica'' * ''Citrus australis'' * ''[[Citrus cavaleriei]]'' * ''Citrus garrawayae'' * ''Citrus glauca'' * ''Citrus gracilis'' * ''Citrus halimii'' * ''[[Citrus hystrix]]'' * ''Citrus indica'' * ''Citrus inodora'' * ''[[Citrus japonica]]'' * ''Citrus khasya'' * ''Citrus latipes'' * ''[[Citrus mangshanensis]]'' (na ''[[Citrus deliciosa]]'') * ''[[Citrus maxima]]'' * ''[[Citrus medica]]'' * ''Citrus neocaledonica'' * ''Citrus oxanthera'' * ''Citrus polytrifolia'' * ''Citrus pubinervia'' * ''[[Citrus reticulata]]'' * ''Citrus swinglei'' * ''Citrus trifoliata'' * ''Citrus undulata'' * ''Citrus wakonai'' * ''Citrus warburgiana'' * ''Citrus wintersii'' '''Lisitra fanampiny''' * ''Citrus brevipes'' * ''Citrus floridana'' * ''Citrus garrawayae'' * ''Citrus garrawayi'' * ''Citrus georgiana'' * ''Citrus grandis'' * ''Citrus insitorum'' * ''Citrus junos'' * ''Citrus latifolia'' * ''Citrus limon'' * ''Citrus lucida'' * ''Citrus microcarpa'' * ''Citrus platypoda'' * ''Citrus polyandra'' * ''Citrus taitensis'' * ''Citrus webberi'' === Safiotra === * ''Citrus × aurantifolia'' * ''Citrus × aurantium'' * ''Citrus × bergamia'' * ''Citrus × clementina'' * ''Citrus × ichangensis'' * ''Citrus × jambhiri'' * ''Citrus × latifolia'' * ''Citrus × limetta'' * ''Citrus × limettioides'' * ''Citrus × limodulcis'' * ''Citrus × limon'' * ''Citrus × limonia'' * ''Citrus × limonia'' * ''Citrus × nobilis'' * ''Citrus × paradisi'' * ''Citrus × reshni'' * ''Citrus × sinensis'' * ''Citrus × tangelo'' * ''Citrus × tangerina'' * ''Citrus unshiu'' === Karazana misy eto Madagasikara === [[Sary:OrangeBloss_wb.jpg|vignette|288x288px|Voasary mamy (''Citrus x sinensis'')]] Indreto ny karazana ao amn' ny ''[[Citrus]]'' fahita indrincra eto [[Madagasikara]]: * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' <small>(Christm.) Swingle</small> (''Citrus × aurantiifolia'') -- hangy, angy, voasarimakirana, sôhafoe, tsôhamatsiko * ''[[Citrus aurantium]]'' <small>L.</small> na ''Citrus × aurantium'' <small>L.</small> (← ''Citrus bigaradia'') ''--'' voangikely, voatolongo, voasarimangidy, voangimafaitra * ''[[Citrus maxima]]'' <small>(Burm.) Merr.</small> (← ''Citrus grandis'' <small>(L.) Osbeck</small>, ''Citrus decumana'')  voahangibe -- angibe, hangibe, voasaribe * ''[[Citrus hystrix]] (''Citrus × hystrix <small>DC</small>.'') --''  voangabe, ''voangibe,'' Kombava * ''[[Citrus limon]]'' <small>(L.) Burm.f.</small> (''Citrus × limon'' <small>(L.) Osbeck</small>) -- tsaobiloha, tsohamadiro, voasarimakirana * ''[[Citrus medica]]'' L. (nampidirina) -- voantolongo, tsilongo, voatsilongo, tolongo, tsilongo * ''[[Citrus reticulata]]'' <small>Blanco</small> (← ''Citrus vangasay'' <small>Bojer</small>) ''--''  mandarinina, mandarina, voasary mandarina * ''[[Citrus sinensis]]'' <small>(L.) Osbeck</small> ''--''  matsioka, voasary, laoranjy, voasary mami-fara * ''[[Citrus voangiala]]'' <small>Curk</small>. -- vangasay, voangiala == Jereo koa == * [[Voasary]] * ''[[Rutaceae]]'' (fianakaviana) * ''[[Aurantioideae]]'' (zana-pianakaviana) ohya34bqr7volj8sz4ijhhjbbn8ujcu 0 299880 1150636 1139970 2026-09-12T15:58:27Z ~2026-43677-38 40632 1150636 wikitext text/x-wiki [[File:Taavi Rõivas, arvamusfestival 2014.jpg|thumb|Taavi Rõivas]] '''Taavi Rõivas''' (teraka ny 26 Septambra 1979, tao [[Tallinn]], Estonian SSR) dia [[mpanao politika]] [[Estonia]]na taloha. Mpikambana ao amin'ny Antoko Fanavaozana Estoniana liberaly ([[Fiteny estôniana|Estonianina]]: ''Eesti Reformierakond'') izy, izay notarihiny hatramin'ny taona 2017. Nanomboka ny 26 Martsa 2014 ka hatramin'ny 23 Novambra 2016, dia niasa ho Praiminisitra tao amin'ny Repoblikan'i {{Estonia}} izy. == Praiministra Estonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Estonia.svg|40px]] Praiminisitra [[Estonia]] !mpandimby |-align="center" | [[Andrus Ansip]]<br/> 2004-2014 || [[Taavi Rõivas]]<br/> 2014-2016 || [[Jüri Ratas]]<br/> 2016-2021 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} {{reflist}} [[de:Taavi Rõivas]] [[Sokajy:Praiminisitra (Estonia)]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]] t3n80hhr1752g0l1j8k81xb4i44nnf4 0 301996 1150648 1150606 2026-09-13T03:55:04Z ~2026-43677-38 40632 1150648 wikitext text/x-wiki [[sary:Rosângela de Oliveira Campos Reis.png|thumb|Rosângela Reis]] '''Rosângela de Oliveira Campos Reis''' dia mpampianatra, [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 18 Aprily 1963 tao [[Mesquita (Minas Gerais)]].<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220620 www.camara.leg.br]</ref>. Mpanolotsaina monisipaly tao Ipatinga izy ary lefitra tao amin'ny Antenimieram-pirenena tao {{Minas Gerais}} nandritra ny fe-potoam-piasana 4 nanomboka ny taona 2007 ka hatramin'ny 2023. Nanomboka tamin'ny 2023 izy dia lefitra federaly ho an'ny fanjakana Minas Gerais.<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220620 www.camara.leg.br]</ref><ref>(pt) [https://plmulher.org.br/2026/05/08/deputada-rosangela-reis-reune-liderancas-para-lancamento-de-sua-pre-candidatura-em-ipatinga/ Deputada Rosângela Reis reúne lideranças para lançamento de sua pré-candidatura em Ipatinga]</ref> ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Reis, Rosângela}} [[pt:Rosângela Reis]] [[Sokajy:Mpanao politika ao Minas Gerais]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1963]] [[Sokajy:Solombavambahoaka Federalin'i Brezila avy any Minas Gerais]] [[Sokajy:Partido Liberal|Reis]] 17uz4t8uend9a2xj1dldkvolmufzg6p 0 302000 1150627 2026-09-12T14:33:13Z Thelezifor 15140 Lisitra anaran-javamaniry 1150627 wikitext text/x-wiki [[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')]] Inty ny '''lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy''' (maniry eto [[Madagasikara]]) nalahatra araka ny abidy: === A === * [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Akondro]]: ''[[Musa paradisiaca]]'' <small>L.</small>; ''[[Musa sapientum]]'' <small>L.</small> (''[[Musaceae]]'') * [[akondrofify]] * [[ambalasira]] * [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus trichophlebia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Ampalibe]]: ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' <small>Lam.</small> (''[[Moraceae]]''); ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> (''Moraceae'') * [[Ampalibeala]]: ''[[Treculia lamiana]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[anisena]] * [[atsingilo]] * [[Aviavy]]: ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small> (''[[Moraceae]]'') === B === * [[Boka (zavamaniry)|Boka]]: ''[[Combretum longicollum]]'' <small>C. C. H. Jongkind</small> (na ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>) (''[[Combretaceae]]'') [Ny ''[[Heteropogon contortus]]'' <small>(L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult.</small> (''[[Poaceae]]'') sy ny ''[[Marsdenia verrucosa]]'' <small>Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]''), izay antsoina hoe "boka" koa, dia tsy fihinana] * [[Bozy (zavamaniry)|Bozy]]: ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]''); ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. [Ny ''[[Vigna unguiculata]]'' <small>(L.) Walp.</small> na ''[[Vigna sinensis]]'' <small>(L.) Savi ex Hassk.</small> (''[[Fabaceae]]'') izay atao hoe "bozy" koa dia tsy hazo fa vahy, tsy inona io fa ny [[voanemba]]] === D === * [[Dampy]] * [[Dipaka]] * [[Dipaka]] * [[Divay (zavamaniry)|Divay]]: ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "divay" ihany koa dia misy poizina] === F === * [[Faho]]: ''[[Chloroxylon faho]]'' <small>Capuron</small> (''[[Rutaceae]]'') [tsy fihinana]; ''[[Cycas circinalis]]'' <small>L.</small> [mila fitandremana]; ''[[Cycas thouarsii]]'' <small>R.Br.</small> [mila fitandremana] (''[[Cycadaceae]]'') * [[Famakientana]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Descoings</small> (''Vitaceae'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "famakientana" ihany koa dia misy poizina] * [[famelona]] * [[fantsinakoho]] * [[foignonana]] * [[Foza (zavamaniry)|Foza]]: ''[[Treculia sambiranensis]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[Frezy]]: ''[[Fragaria × ananassa]]'' <small>Duchesne</small> (= ''[[Fragaria virginiana]]'' <small>Mill.</small> '''×''' ''[[Fragaria chiloensis]]'' <small>(L.) Mill.</small>) indrindraindrindra; ''[[Fragaria moschata]]'' <small>Duchesne</small>; ''[[Fragaria vesca]]'' <small>L.</small> (Rosaceae) === G === * [[Goavy]]: ''[[Psidium guajava]]'' <small>L.</small> (''[[Myrtaceae]]'') === H === * [[Hontsy]] === K === * [[Kaky]] * [[Kaombava]] * [[Katoka]] * [[Kily]]: ''[[Tamarindus indica]]'' <small>L.</small> (''[[Fabaceae]]'') * [[Kôrôsôly]] * [[Kotofihy]] === L === * [[Litisia]], [[letisia]], [[letisy]], [[lotisia]], [[laotisy]]: ''[[Litchi chinensis]]'' <small>Sonn.</small> (← ''[[Nephelium litchi]]'' <small>Cambess</small>.) (''[[Sapindaceae]]''). * [[Leandriaka]] === M === * [[Madilo]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Madiriandro]] * [[Madiro]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Makoba]] * [[Mananasy]]: ''[[Ananas comosus]]'' (← ''Bromelia ananas'') * [[Mandarina]] * [[Manga]]: ''[[Mangifera indica]]'' (''[[Anacardiaceae]]'') * [[Mangidika]] * [[Mantsadaka]] * [[Mantsidika]] * [[Matitihena]] * [[Mokotra]] === O === * [[Obory]] * [[Ontsy]] === P === * [[Paiso]]: ''[[Prunus persica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Paoma]]: ''[[Malus domestica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Papaimbohitra]]: * [[Papay]]: ''[[Papay|Carica papaya]]'' (''[[Caricaceae]]'') * [[Poara]]: ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]''); ''[[Pyrus communis]]'' <small>L.</small> (''[[Rosaceae]]'') === R === * [[Ramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Reniala]]: ''[[Adansonia grandidieri]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Rofia]]: ''[[Raphia farinifera]]'' <small>(Gaertn.) Hyl.</small> (← ''[[Raphia ruffia]]'' <small>(Jacq.) Mart.</small>) (''[[Arecaceae]]'') * [[Rofiavahiny]] * [[Rotazo]] * [[Rotra]]: karazana maro dia maro ao amin' ny antokon-javamaniry ''[[Eugenia]]'' sy ''[[Syzygium]]''. === S === * [[Sakoa]]: ''[[Poupartia minor]]'' <small>(Bojer) Marchand</small> (← ''Shakua minor'') (''[[Anacardiaceae]]''); ''[[Sclerocarya birrea]]'' <small>(A. Rich.) Hochst.</small> (← ''[[Poupartia caffra]]'' <small>(Sonder) H. Perrier</small>) (''Anacardiaceae''); ''[[Spondias dulcis]]'' <small>Parkinson</small> (''Anacardiaceae'') * [[Sakoagna]] * [[Sakoamanga]] * [[Sakoambitsy]] * [[Satranala]] * [[Sirambo]] * [[Sorindrano]] === T === * [[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. Ireto manaraka ireto, izay antsoina koa hoe "tamenaka", dia tsy fihinam-boa: ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small> (''← [[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>); ''[[Calopyxis coursiana]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>; ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small>; ''[[Poivrea obscura]]'' <small>(Tul.) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill.</small>; ''[[Sterculia tavia]]'' <small>Baill</small>. ''[[Pentachlaena latifolia]]'' <small>H. Perrier</small>; ''[[Pentachlaena latifolia]]''. * [[Taolanomby]] * [[Tapabatry]] * [[Tapia]]: ''[[Uapaca bojeri]]'' <small>Baill</small>. * [[Todinga]] * [[Tsaringila]] * [[Tsipa]] * [[Tsipaka]] * [[Tsipopoka]] * [[Tsirika]] * [[Tsitendry]] * [[Tsitimpahy]] === V === * [[Vahintakifitra]] * [[Vahintankifotra]] * [[Vandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]''); ''[[Clerodendrum laxiflorum]]'' <small>(Baker) Moldenke</small> (''[[Lamiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Vangisay]] * [[Vivaona]] * [[Voafotsy]] * [[Voaloboka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Vitis labrusca]]'' <small>L.</small>; ''[[Vitis vinifera]]'' L. (''Vitaceae'') * [[Voalobokala]]: ''[[Ampelocissus elephantina]]'' <small>Planch</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Cayratia imerinensis]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus bosseri]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus glossopetala]]'' <small>(Baker) Suess.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus microdonta]]'' <small>(Baker) Planch.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus rhodotricha]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus sulfurosa]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae''); [Tsy fihinam-boa ny ''[[Cyphostemma elephantopus]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae'') na dia antsoina hoe "voalobokala" koa] * [[Voamantsoana]] * [[Voanjonala]]: ''[[Adiantum caudatum]]'' <small>L.</small> (''[[Pteridaceae]]'') * [[Voantamenaka]]: ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis brevistyla]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small> [Tsy fihinana kosa ny van' ireto: ''[[Calopyxis coursii]]'' <small>H.Perrier Ined</small>.; ''[[Calopyxis eriogyna]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eviscerata]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis oxygonia]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis seyrigii]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>;''[[Poivrea grandidieri]]'' <small>(Drake) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small> (''[[Combretaceae]]'')] * [[Voantsokona]] * [[Voapaka]] * [[Voapaka]] * [[Voasarimakirana (zavamaniry)|Voasarimakirana]]: ''[[Citrus aurantifolia]]'' <small>Swingle</small>; ''[[Citrus × limon|Citrus ×&#x20;limon]]'' <small>(L.) Osbeck</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Voasarimamy]] * [[Voasary]] * [[Voatamenaka]] * [[Voatsiriry]] * [[Voavandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Voavanga]] * [[Vohimpiky]] === Z === * [[Za (zavamairy)|Za]]: ''[[Adansonia suarezensis]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Zavôka|Zavokà]]: ''[[Persea americana]]'' <small>Mill</small>. (''[[Lauraceae]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy]] * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] * [[Legioma]] * [[Anana]] * [[Voamaina]] * [[Voamadinika]] 7y41949ytyac8lpzekyb5ke6jx5s9np 1150655 1150627 2026-09-13T05:24:13Z Thelezifor 15140 Anarana ara-tsiansa 1150655 wikitext text/x-wiki [[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')|366x366px]] Inty ny '''lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy''' (maniry eto [[Madagasikara]]) nalahatra araka ny abidy: === A === * [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Akondro]]: ''[[Musa paradisiaca]]'' <small>L.</small>; ''[[Musa sapientum]]'' <small>L.</small> (''[[Musaceae]]'') * [[akondrofify]]: ''[[Musa × paradisiaca]]'' [''[[Musaceae]]''] * [[ambalasira]]: ''[[Anisophyllea anisophyllea]]'' [''[[Anisophylleaceae]]''] * [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus trichophlebia'' <small>Baker</small>) (''[[Moraceae]]'') * [[Ampalibe]]: ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' <small>Lam.</small> (''[[Moraceae]]''); ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> (''Moraceae'') * [[Ampalibeala]]: ''[[Treculia lamiana]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[anisena]]: ''[[Uapaca louvelii]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] * [[atsingilo]]: ''[[Eugenia lucida]]'' [''[[Myrtaceae]]''] * [[Aviavy]]: ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' <small>Baker</small>); ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small> (''[[Moraceae]]'') === B === * [[Boka (zavamaniry)|Boka]]: ''[[Combretum longicollum]]'' <small>C. C. H. Jongkind</small> (na ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>) (''[[Combretaceae]]'') [Ny ''[[Heteropogon contortus]]'' <small>(L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult.</small> (''[[Poaceae]]'') sy ny ''[[Marsdenia verrucosa]]'' <small>Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]''), izay antsoina hoe "boka" koa, dia tsy fihinana] * [[Bozy (zavamaniry)|Bozy]]: ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]''); ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. [Ny ''[[Vigna unguiculata]]'' <small>(L.) Walp.</small> na ''[[Vigna sinensis]]'' <small>(L.) Savi ex Hassk.</small> (''[[Fabaceae]]'') izay atao hoe "bozy" koa dia tsy hazo fa vahy, tsy inona io fa ny [[voanemba]]] === D === * [[Dampy]]: ''[[Garcinia verrucosa]]'' [''Clusiaceae''] * [[Dipaka]]: ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] * [[Divay (zavamaniry)|Divay]]: ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "divay" ihany koa dia misy poizina] === F === * [[Faho]]: ''[[Chloroxylon faho]]'' <small>Capuron</small> (''[[Rutaceae]]'') [tsy fihinana]; ''[[Cycas circinalis]]'' <small>L.</small> [mila fitandremana]; ''[[Cycas thouarsii]]'' <small>R.Br.</small> [mila fitandremana] (''[[Cycadaceae]]'') * [[Famakientana]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Descoings</small> (''Vitaceae'') [Ny ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' <small>(Bak.) Descoings</small> (← ''Vitis microdiptera'' <small>Baker</small>) (''[[Vitaceae]]'') izay atao hoe "famakientana" ihany koa dia misy poizina] * [[Famelona]]: ''[[Treculia madagascarica]]'' [''[[Moraceae]]''] * [[Fantsinakoho]]: ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] * [[Foignonana]]: ''[[Musa acuminata]]'' [''[[Musaceae]]''] * [[Foza (zavamaniry)|Foza]]: ''[[Treculia sambiranensis]]'' <small>Leandri</small> (''[[Moraceae]]'') * [[Frezy]]: ''[[Fragaria × ananassa]]'' <small>Duchesne</small> (= ''[[Fragaria virginiana]]'' <small>Mill.</small> '''×''' ''[[Fragaria chiloensis]]'' <small>(L.) Mill.</small>) indrindraindrindra; ''[[Fragaria moschata]]'' <small>Duchesne</small>; ''[[Fragaria vesca]]'' <small>L.</small> (''[[Rosaceae]]'') === G === * [[Goavy]]: ''[[Psidium guajava]]'' <small>L.</small> (''[[Myrtaceae]]'') === H === * [[Hontsy]]: ''[[Musa paradisiaca]]''; ''[[Musa sapientum]]'' (''[[Musaceae]]''). === K === * [[Kaky]]: ''[[Diospyros kaki]]'' [''[[Ebenaceae]]''] * [[Kaombava]]: ''[[Citrus hystrix]]'' [''[[Rutaceae]]''] * [[Katoka]]: ''[[Treculia perrieri]]'' (''[[Moraceae]]'') (mandro ny ''[[Tina dissitiflora]]'' izay atao hoe ''Tinopsis dissitiflora'' (''[[Sapindaceae]]'') koa io anarana io) * [[Kily]]: ''[[Tamarindus indica]]'' <small>L.</small> (''[[Fabaceae]]'') * [[Kôrôsôly]]: ''[[Annona muricata]]'' [''[[Annonaceae]]''] * [[Kotofihy]]: ''[[Prunus africana]]'' (← ''Pygeum africanum'') [ ''[[Rosaceae]]''] === L === * [[Litisia]], [[letisia]], [[letisy]], [[lotisia]], [[laotisy]]: ''[[Litchi chinensis]]'' <small>Sonn.</small> (← ''[[Nephelium litchi]]'' <small>Cambess</small>.) (''[[Sapindaceae]]''). * [[Leandriaka]] === M === * [[Madilo]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Madiriandro]]: ''[[Burasaia madagascariensis]]'' [''[[Menispermaceae]]''] * [[Madiro]]: ''[[Tamarindus indica]]'' L. (''[[Fabaceae]]'') * [[Makoba (zavamaniry)|Makoba]]: ''[[Syzygium malaccense]]'' [''[[Myrtaceae]]''] * [[Mananasy]]: ''[[Ananas comosus]]'' (← ''Bromelia ananas'') * [[Mandarina]], [[mandarinina]]: ''[[Citrus reticulata]]'' (''[[Rutaceae]]'') * [[Manga]]: ''[[Mangifera indica]]'' (''[[Anacardiaceae]]'') * [[Mangidika]]: ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''[[Myrtaceae]]''] * [[Mantsadaka]]: ''[[Labramia boivinii]]'' [''[[Sapotaceae]]''] * [[Mantsidika]]: ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''[[Myrtaceae]]''] * [[Matitihena]]: ''[[Combretum calopyxis]]'' (← ''Calopyxis eriantha'') [''[[Combretaceae]]''] * [[Mokotra]]: ''[[Strychnos madagascariensis]]''; ''[[Strychnos spinosa]]'' [''[[Loganiaceae]]''] === O === * [[Ontsy]]: ''[[Musa perrieri]]'', ''[[Musa sapientum]]'', ''[[Musa paradisiaca]]'' (''[[Musaceae]]''); ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' <small>Sonn.</small> (''[[Strelitziaceae]]'') === P === * [[Paiso]]: ''[[Prunus persica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Paoma]]: ''[[Malus domestica]]'' (''[[Rosaceae]]'') * [[Papay]]: ''[[Papay|Carica papaya]]'' (''[[Caricaceae]]'') * [[Poara]]:; ''[[Pyrus communis]]'' <small>L.</small> (''[[Rosaceae]]''). Anondroana ny ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (''[[Malvaceae]]'') izay tsy fihinam-boa koa io anarana io. === R === * [[Ramy]]: ''[[Canarium boivinii]]'' <small>Engl</small>.; ''[[Canarium madagascariense]]'' <small>Engl</small>. (''[[Burseraceae]]''). * [[Reniala]]: ''[[Adansonia grandidieri]]'' <small>Baill</small>.; ''[[Adansonia madagascariensis]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Rofia]]: ''[[Raphia farinifera]]'' <small>(Gaertn.) Hyl.</small> (← ''[[Raphia ruffia]]'' <small>(Jacq.) Mart.</small>) (''[[Arecaceae]]'') * [[Rofiavahiny]]: ''[[Phoenix dactylifera]]'' [''[[Arecaceae]]''] * [[Rotazo]]: * [[Rotra]]: karazana maro dia maro ao amin' ny antokon-javamaniry ''[[Eugenia]]'' sy ''[[Syzygium]]''. === S === * [[Sakoa]]: ''[[Poupartia minor]]'' <small>(Bojer) Marchand</small> (← ''Shakua minor'') (''[[Anacardiaceae]]''); ''[[Sclerocarya birrea]]'' <small>(A. Rich.) Hochst.</small> (← ''[[Poupartia caffra]]'' <small>(Sonder) H. Perrier</small>) (''Anacardiaceae''); ''[[Spondias dulcis]]'' <small>Parkinson</small> (''Anacardiaceae'') * [[Sakoagna]]: ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''[[Anacardiaceae]]''] * [[Sakoamanga]]: ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''Anacardiaceae''] * [[Sakoambitsy]]: ''[[Treculia madagascarica]]'' [''[[Moraceae]]''] * [[Satranala]]: ''[[Satranala decussilvae]]'' [''[[Arecaceae]]''] * [[Sirambo]]: ''[[Symphonia urophylla]]'' [''[[Clusiaceae]]''] * [[Sorindrano]]: ''[[Sorindeia madagascariensis]]'' [''[[Anacardiaceae]]'']. Manondro ihany koa ny ''[[Kotschya africana]]'' <small>Endl.</small> (''[[Smithia chamaecrista]]'' <small>Benth</small>.) (''[[Fabaceae]]'') io anarana io. === T === * [[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. Ireto manaraka ireto, izay antsoina koa hoe "tamenaka", dia tsy fihinam-boa: ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small> (''← [[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>); ''[[Calopyxis coursiana]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>; ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small>; ''[[Poivrea obscura]]'' <small>(Tul.) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill.</small>; ''[[Sterculia tavia]]'' <small>Baill</small>. ''[[Pentachlaena latifolia]]'' <small>H. Perrier</small>; ''[[Pentachlaena latifolia]]''. * [[Taolanomby]]: ''[[Carissa comorensis]]'' <small>(Pichon) Markgr.</small> [''[[Apocynaceae]]'']. Tondroina amin' io anarana io koa ny ''[[Carissa campenonii]]'' <small>(Drake) Palacky</small> sy ny [[Carissa edulis var. microphylla|''Carissa edulis'' var. ''microphylla'']] <small>(Danguy) Pichon</small> ary ny ''[[Carissa septentrionalis]]'' <small>(Pichon) Markgr.</small>. * [[Tapabatry]]: ''[[Treculia madagascarica]]'' [''[[Moraceae]]''] * [[Tapia]]: ''[[Uapaca bojeri]]'' <small>Baill</small>. * [[Tobory]]: ''[[Treculia perrieri]]'' = [[Treculia africana var. ilicifolia|''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'']] [''[[Moraceae]]''] * [[Todinga]], [[todingana]]: ''[[Labramia costata]]'' <small>(M.M. Hartog ex Baill.) Aubrév.</small> [''[[Sapotaceae]]''] * [[Tsaringila]]: ''[[Eugenia lucida]]'' [''[[Myrtaceae]]''] * [[Tsipa]]: ''[[Treculia perrieri]]'' <small>Jum.</small> (→ [[Treculia africana var. ilicifolia|''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'']]) [''[[Moraceae]]''] * [[Tsipaka (zavamaniry)|Tsipaka]]: ''[[Treculia madagascarica]]'' <small>N.E. Br.</small> (''[[Moraceae]]'') * [[Tsipopoka]]: ''[[Passiflora foetida]]'' [''[[Passifloraceae]]'']. Io anarana io koa dia manondro ny ''[[Oldenlandia corymbosa]]'' <small>L'''''.'''''</small>, ny ''[[Oldenlandia herbacea]]'' <small>(L.) Roxb.</small> (← ''Oldenlandia heynei'', ''Hedyotis heynii''), ny ''[[Cordylostigma virgatum]]'' <small>(Willd.) Groeninckx & Dessein</small> (← ''Hedyotis caffra,'' ''Oldenlandia virgata, Oldenlandia caffra'') (''[[Rubiaceae]]'') ary ny ''[[Majidea zanguebarica]]'' (''[[Sapindaceae]]''), nefa tsy misy voa azo hanina ireo. * [[Tsirika (zavamaniry)|Tsirika]]: ''[[Mimusops coriacea]]'' <small>(A.DC.) Miq.</small> (← ''Mimusops commersonii'') [''[[Sapotaceae]]'']. Anarana anondroana koa an' ireto: ''[[Dypsis pinnatifrons]]'' <small>Mart.</small> (← ''Dypsis gracilis'' <small>Bory ex Mart.</small>); ''[[Dypsis hildebrandtii]]'' <small>(Baill.) Becc.</small>; ''[[Dypsis procera]]'' <small>Jum.</small> (''[[Arecaceae]]''); ''[[Chrysalidocarpus gracilis]]'' <small>(Jum.) Eiserhardt & W.J.Baker</small> (← ''Phloga gracilis'' <small>(Jum.) H.Perrier</small>;); ''[[Dypsis nodifera]]'' <small>Mart.</small> (← ''Phloga polystachya'' <small>(Baker) Noronha ex Baill.</small>) (''[[Arecaceae]]''). * [[Tsitendry]]: [[Treculia africana var. ilicifolia|''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'']] (← ''Treculia perrieri'' <small>Jum.</small>, ''Treculia perrieri'' var. ''ilicifolia'' <small>Leandri</small>) [''[[Moraceae]]''] * [[Tsitimpahy]]: [[Treculia africana var. sambiranensis|''Treculia africana'' var. ''sambiranensis'']] <small>(Leandri) C.C.Berg.</small> (← ''Treculia sambiranensis'' <small>Leandri</small>, [[Treculia madagascarica var. sambiranensis|''Treculia madagascarica'' var. ''sambiranensis'']]) (''[[Moraceae]]'') === V === * [[Vahintakifitra]] * [[Vahintankifotra]] * [[Vandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]''); ''[[Clerodendrum laxiflorum]]'' <small>(Baker) Moldenke</small> (''[[Lamiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Vangisay]] * [[Vivaona]] * [[Voafotsy]] * [[Voaloboka]]: ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Vitis labrusca]]'' <small>L.</small>; ''[[Vitis vinifera]]'' L. (''Vitaceae'') * [[Voalobokala]]: ''[[Ampelocissus elephantina]]'' <small>Planch</small>. (''[[Vitaceae]]''); ''[[Cayratia imerinensis]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus auricoma]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus bosseri]]'' <small>Desc</small>. (''Vitaceae''); ''[[Cissus glossopetala]]'' <small>(Baker) Suess.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus microdonta]]'' <small>(Baker) Planch.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus rhodotricha]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (''Vitaceae''); ''[[Cissus sulfurosa]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae''); [Tsy fihinam-boa ny ''[[Cyphostemma elephantopus]]'' <small>Desc.</small> (''Vitaceae'') na dia antsoina hoe "voalobokala" koa] * [[Voamantsoana]] * [[Voanjonala]]: ''[[Adiantum caudatum]]'' <small>L.</small> (''[[Pteridaceae]]'') * [[Voantamenaka]]: ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tul.) H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis brevistyla]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eriantha]]'' <small>Tul.</small>; ''[[Poivrea coccinea]]'' <small>(Sonn.) Thouars</small> [Tsy fihinana kosa ny van' ireto: ''[[Calopyxis coursii]]'' <small>H.Perrier Ined</small>.; ''[[Calopyxis eriogyna]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis eviscerata]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis oxygonia]]'' <small>Tul</small>.; ''[[Calopyxis seyrigii]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Calopyxis subumbellata]]'' <small>Baker</small>;''[[Poivrea grandidieri]]'' <small>(Drake) H. Perrier</small>; ''[[Poivrea villosa]]'' <small>Tul.</small> (''[[Combretaceae]]'')] * [[Voantsokona]] * [[Voapaka]] * [[Voapaka]] * [[Voasarimakirana (zavamaniry)|Voasarimakirana]]: ''[[Citrus aurantifolia]]'' <small>Swingle</small>; ''[[Citrus × limon|Citrus ×&#x20;limon]]'' <small>(L.) Osbeck</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Voasarimamy]] * [[Voasary]] * [[Voatamenaka]] * [[Voatsiriry]] * [[Voavandrika]]: ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''[[Vangueria edulis]]'' <small>(Vahl) Vahl</small>) (''[[Rubiaceae]]'') [Tsy fihinam-boa ny ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer ex Decne.</small> (''[[Apocynaceae]]'') na dia atao hoe "voavandrika" koa] * [[Voavanga]] * [[Vohimpiky]] === Z === * [[Za (zavamairy)|Za]]: ''[[Adansonia suarezensis]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Adansonia za]]'' <small>Baill</small>. (''[[Malvaceae]]'') * [[Zavôka|Zavokà]]: ''[[Persea americana]]'' <small>Mill</small>. (''[[Lauraceae]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy]] * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] * [[Legioma]] * [[Anana]] * [[Voamaina]] * [[Voamadinika]] h7sy73v3cdhd9rjmnnm51n2qgo5uo4c 0 302001 1150630 2026-09-12T15:47:46Z Thelezifor 15140 karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Caricaceae 1150630 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mountain papaya (Vasconcellea pubescens).jpg|vignette|438x438px|''Vasconcellea pubescens'' ]] Ny '''''Vasconcellea pubescens''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Caricaceae]]'' (fianakavian' ny [[papay]]. Hazobotry na hazo madinika teratany any amin' ny faritra avaratra-atsinanana amin' i [[Amerika Atsimo]] izy io. Matsiro ny voany ary ambolena manomboka any [[Panamà|Panama]] ka hatrany [[Arzantina]] sy [[Silia]], amin' ny haambo eo anelanelan' ny 1&nbsp;000 m sy 3&nbsp;300 m. == Jereo koa == * ''[[Vasconcellea]]'' 0xgqw77j8a7i1rhw6bxmt7d2gcgwohh 1150645 1150630 2026-09-13T03:50:50Z ~2026-43677-38 40632 1150645 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mountain papaya (Vasconcellea pubescens).jpg|vignette|438x438px|''Vasconcellea pubescens'' ]] Ny '''''Vasconcellea pubescens''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Caricaceae]]'' (fianakavian' ny [[papay]]. Hazobotry na hazo madinika teratany any amin' ny faritra avaratra-atsinanana amin' i [[Amerika Atsimo]] izy io. Matsiro ny voany ary ambolena manomboka any [[Panamà|Panama]] ka hatrany [[Arzantina]] sy [[Silia]], amin' ny haambo eo anelanelan' ny 1&nbsp;000 m sy 3&nbsp;300 m. == Jereo koa == * ''[[Vasconcellea]]'' [[Sokajy:Papay]] [[Sokajy:Carica]] [[Sokajy:Vasconcellea]] 8ofl5sv6qvzmv8g0tyosb3idw5ydru8 0 302002 1150631 2026-09-12T15:54:33Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Siim Kallas 2.JPG|thumb|Siim Kallas ]] '''Siim Kallas''' dia [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i [[Estonia]] teraka ny 2 Oktobra 1948 tao [[Tallinn]] ary maty ny 22 Aogositra 2026 tao Tallinn. Minisitry ny Raharaham-bahiny (1995–1996) sy Minisitry ny Fitantanam-bola (1999–2002) ary Praiminisitra ny Repoblika {{Estonia}} nanomboka tamin'ny 2002/03. Nanomboka ny taona 2010 ka hatramin'ny 2014 izy no filoha lefitry ny Vaomiera Eoropeana sy Ka... » 1150631 wikitext text/x-wiki [[File:Siim Kallas 2.JPG|thumb|Siim Kallas ]] '''Siim Kallas''' dia [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i [[Estonia]] teraka ny 2 Oktobra 1948 tao [[Tallinn]] ary maty ny 22 Aogositra 2026 tao Tallinn. Minisitry ny Raharaham-bahiny (1995–1996) sy Minisitry ny Fitantanam-bola (1999–2002) ary Praiminisitra ny Repoblika {{Estonia}} nanomboka tamin'ny 2002/03. Nanomboka ny taona 2010 ka hatramin'ny 2014 izy no filoha lefitry ny Vaomiera Eoropeana sy Kaomisera misahana ny Fitaterana. Efa kaomisera eo anivon’ny Vondrona Eoropeanina any amin’ny sampana hafa hatramin’ny taona 2004 izy teo aloha Siim Kallas dia niteraka roa. Ny zanany vavy [[Kaja Kallas]] dia filohan'ny governemanta Estoniana nanomboka tamin'ny 2021 ka hatramin'ny 2024 ary solontenan'ny politika ivelany avy amin'ny EU nanomboka tamin'ny 2024. == Praiministra Estonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Estonia.svg|40px]] Praiminisitra [[Estonia]] !mpandimby |-align="center" | [[]]<br/> || [[Sliim Kallas]]<br/>2002-2003 || [[Andrus Ansip]]<br/> 2004-2014 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} {{reflist}} [[de:Sliim Kallas]] [[Sokajy:Praiminisitra (Estonia)]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]] [[SokajyMinisitry ny Raharaham-bahiny (Estonia)]] 2l5zdjmqrhpbszcyvniibo0cgtsll0k 1150632 1150631 2026-09-12T15:54:53Z ~2026-43677-38 40632 1150632 wikitext text/x-wiki [[File:Siim Kallas 2.JPG|thumb|Siim Kallas ]] '''Siim Kallas''' dia [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i [[Estonia]] teraka ny 2 Oktobra 1948 tao [[Tallinn]] ary maty ny 22 Aogositra 2026 tao Tallinn. Minisitry ny Raharaham-bahiny (1995–1996) sy Minisitry ny Fitantanam-bola (1999–2002) ary Praiminisitra ny Repoblika {{Estonia}} nanomboka tamin'ny 2002/03. Nanomboka ny taona 2010 ka hatramin'ny 2014 izy no filoha lefitry ny Vaomiera Eoropeana sy Kaomisera misahana ny Fitaterana. Efa kaomisera eo anivon’ny Vondrona Eoropeanina any amin’ny sampana hafa hatramin’ny taona 2004 izy teo aloha Siim Kallas dia niteraka roa. Ny zanany vavy [[Kaja Kallas]] dia filohan'ny governemanta Estoniana nanomboka tamin'ny 2021 ka hatramin'ny 2024 ary solontenan'ny politika ivelany avy amin'ny EU nanomboka tamin'ny 2024. == Praiministra Estonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Estonia.svg|40px]] Praiminisitra [[Estonia]] !mpandimby |-align="center" | [[]]<br/> || [[Sliim Kallas]]<br/>2002-2003 || [[Andrus Ansip]]<br/> 2004-2014 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} {{reflist}} [[de:Sliim Kallas]] [[Sokajy:Praiminisitra (Estonia)]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]] [[Sokajy:Minisitry ny Raharaham-bahiny (Estonia)]] ct17i5n8jlfivlx5igrynzic255cj6t 1150634 1150632 2026-09-12T15:56:35Z ~2026-43677-38 40632 1150634 wikitext text/x-wiki [[File:Siim Kallas 2.JPG|thumb|Siim Kallas ]] '''Siim Kallas''' dia [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i [[Estonia]] teraka ny 2 Oktobra 1948 tao [[Tallinn]] ary maty ny 22 Aogositra 2026 tao Tallinn. Minisitry ny Raharaham-bahiny (1995–1996) sy Minisitry ny Fitantanam-bola (1999–2002) ary Praiminisitra ny Repoblika {{Estonia}} nanomboka tamin'ny 2002/03. Nanomboka ny taona 2010 ka hatramin'ny 2014 izy no filoha lefitry ny Vaomiera Eoropeana sy Kaomisera misahana ny Fitaterana. Efa kaomisera eo anivon’ny Vondrona Eoropeanina any amin’ny sampana hafa hatramin’ny taona 2004 izy teo aloha Siim Kallas dia niteraka roa. Ny zanany vavy [[Kaja Kallas]] dia filohan'ny governemanta Estoniana nanomboka tamin'ny 2021 ka hatramin'ny 2024 ary solontenan'ny politika ivelany avy amin'ny EU nanomboka tamin'ny 2024. == Praiministra Estonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Estonia.svg|40px]] Praiminisitra [[Estonia]] !mpandimby |-align="center" | [[]]<br/> || [[Sliim Kallas]]<br/>2002-2003 || [[Andrus Ansip]]<br/> 2004-2014 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} {{reflist}} [[de:Sliim Kallas]] [[Sokajy:Praiminisitra (Estonia)]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]] [[Sokajy:Minisitry ny Raharaham-bahiny estonianina]] j8rf1pgiti670x35hs23ocj6sh58pql 1150635 1150634 2026-09-12T15:57:13Z ~2026-43677-38 40632 1150635 wikitext text/x-wiki [[File:Siim Kallas 2.JPG|thumb|Siim Kallas ]] '''Siim Kallas''' dia [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i [[Estonia]] teraka ny 2 Oktobra 1948 tao [[Tallinn]] ary maty ny 22 Aogositra 2026 tao Tallinn. Minisitry ny Raharaham-bahiny (1995–1996) sy Minisitry ny Fitantanam-bola (1999–2002) ary Praiminisitra ny Repoblika {{Estonia}} nanomboka tamin'ny 2002/03. Nanomboka ny taona 2010 ka hatramin'ny 2014 izy no filoha lefitry ny Vaomiera Eoropeana sy Kaomisera misahana ny Fitaterana. Efa kaomisera eo anivon’ny Vondrona Eoropeanina any amin’ny sampana hafa hatramin’ny taona 2004 izy teo aloha Siim Kallas dia niteraka roa. Ny zanany vavy [[Kaja Kallas]] dia filohan'ny governemanta Estoniana nanomboka tamin'ny 2021 ka hatramin'ny 2024 ary solontenan'ny politika ivelany avy amin'ny EU nanomboka tamin'ny 2024. == Praiministra Estonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag of Estonia.svg|40px]] Praiminisitra [[Estonia]] !mpandimby |-align="center" | [[]]<br/> || [[Sliim Kallas]]<br/>2002-2003 || [[Andrus Ansip]]<br/> 2004-2014 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} {{commonscat}} {{reflist}} [[de:Sliim Kallas]] [[Sokajy:Praiminisitra (Estonia)]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1948]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2026]] [[Sokajy:Minisitry ny Raharaham-bahiny estonianina]] b07zaztorv4ln9z8036jyrakzwisz2l 14 302003 1150633 2026-09-12T15:55:54Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Minisitry ny Raharaham-bahiny]] [[Sokajy:Governamanta Estonia]] » 1150633 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Minisitry ny Raharaham-bahiny]] [[Sokajy:Governamanta Estonia]] 5un8i7kk0zgnxydojtnd1jqomwe04wc 0 302004 1150639 2026-09-13T03:32:04Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:BR-222 jct.svg|thumb|]] [[File:Br-222mapa.png|thumb|BR-222]] [[File:BR 222 KM 309.JPG|thumb|left|BR 222 KM 309]] Lalambe federaly ny '''BR-222''' izay mivelatra avy any [[Fortaleza]], renivohitr'i {{Ceará}}, {{Brazila}}, mankany amin'ny tanànan'i [[Marabá]], any {{Pará}}, izay mampifandray an'i [[Ceará]] sy [[Pará]], fa koa ny fanjakan'i {{Piauí}} sy {{Maranhão}}. Mandalo ireo foiben-tanàn-dehibe lehibe izy io, toa an'i Fortaleza, mampifandray... » 1150639 wikitext text/x-wiki [[File:BR-222 jct.svg|thumb|]] [[File:Br-222mapa.png|thumb|BR-222]] [[File:BR 222 KM 309.JPG|thumb|left|BR 222 KM 309]] Lalambe federaly ny '''BR-222''' izay mivelatra avy any [[Fortaleza]], renivohitr'i {{Ceará}}, {{Brazila}}, mankany amin'ny tanànan'i [[Marabá]], any {{Pará}}, izay mampifandray an'i [[Ceará]] sy [[Pará]], fa koa ny fanjakan'i {{Piauí}} sy {{Maranhão}}. Mandalo ireo foiben-tanàn-dehibe lehibe izy io, toa an'i Fortaleza, mampifandray ireo faritra manankarena ara-toekarena, toy ny atsimo atsinanan'ny fanjakan'i Pará, amin'ny faritra sisa any [[Brezila]]. 1811.6 km ny halavany ankehitriny. ==Jereo koa == [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Lalana ao Piauí]] [[Sokajy:Lalana ao Maranhão]] [[Sokajy:Lalana ao Ceará]] [[Sokajy:Lalana ao Pará]] 4q2pkeqz18ot1zroz0m529sn35sxqe6 1150659 1150639 2026-09-13T07:40:46Z ~2026-49516-55 41019 1150659 wikitext text/x-wiki [[File:BR-222 jct.svg|thumb|]] [[File:Br-222mapa.png|thumb|BR-222]] [[File:BR 222 KM 309.JPG|thumb|left|BR 222 KM 309]] Lalambe federaly ny '''BR-222''' izay mivelatra avy any [[Fortaleza]], renivohitr'i {{Ceará}}, {{Brazila}}, mankany amin'ny tanànan'i [[Marabá]], any {{Pará}}, izay mampifandray an'i [[Ceará]] sy [[Pará]], fa koa ny fanjakan'i {{Piauí}} sy {{Maranhão}}. Mandalo ireo foiben-tanàn-dehibe lehibe izy io, toa an'i Fortaleza, mampifandray ireo faritra manankarena ara-toekarena, toy ny atsimo atsinanan'ny fanjakan'i Pará, amin'ny faritra sisa any [[Brezila]]. 1811.6 km ny halavany ankehitriny. Ity lalana ity dia miainga avy any [[Marabá]], mandalo an'i [[Dom Eliseu]], [[Açailândia]], [[Santa Inês]], [[Outeiro]], [[Alto]], [[Piripi]], [[Sobral]], mankany [[Fortaleza]]. ==Jereo koa == [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Lalana ao Piauí]] [[Sokajy:Lalana ao Maranhão]] [[Sokajy:Lalana ao Ceará]] [[Sokajy:Lalana ao Pará]] l0mji7r614gynqmv836kgfewpi4zfas 1150661 1150659 2026-09-13T07:52:48Z ~2026-49516-55 41019 1150661 wikitext text/x-wiki [[File:BR-222 jct.svg|thumb|]] [[File:Br-222mapa.png|thumb|BR-222]] [[File:BR 222 KM 309.JPG|thumb|left|BR 222 KM 309]] Lalambe federaly ny '''BR-222''' izay mivelatra avy any [[Fortaleza]], renivohitr'i {{Ceará}}, {{Brazila}}, mankany amin'ny tanànan'i [[Marabá]], any {{Pará}}, izay mampifandray an'i [[Ceará]] sy [[Pará]], fa koa ny fanjakan'i {{Piauí}} sy {{Maranhão}}. Mandalo ireo foiben-tanàn-dehibe lehibe izy io, toa an'i Fortaleza, mampifandray ireo faritra manankarena ara-toekarena, toy ny atsimo atsinanan'ny fanjakan'i Pará, amin'ny faritra sisa any [[Brezila]]. 1811.6 km ny halavany ankehitriny. Ity lalana ity dia miainga avy any [[Marabá]], mandalo an'i [[Dom Eliseu]] ([[Pará]]), [[Açailândia]], [[Santa Inês]] ([[Maranhão]]), [[Outeiro]], [[Alto]], [[Piripi]], [[Sobral]], mankany [[Fortaleza]]. ==Jereo koa == [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Lalana ao Piauí]] [[Sokajy:Lalana ao Maranhão]] [[Sokajy:Lalana ao Ceará]] [[Sokajy:Lalana ao Pará]] 8dwckwl18a5707uhv2d3wb292zu0dbk 1150662 1150661 2026-09-13T07:53:43Z ~2026-49516-55 41019 1150662 wikitext text/x-wiki [[File:BR-222 jct.svg|thumb|]] [[File:Br-222mapa.png|thumb|BR-222]] [[File:BR 222 KM 309.JPG|thumb|left|BR 222 KM 309]] Lalambe federaly ny '''BR-222''' izay mivelatra avy any [[Fortaleza]], renivohitr'i {{Ceará}}, {{Brazila}}, mankany amin'ny tanànan'i [[Marabá]], any {{Pará}}, izay mampifandray an'i [[Ceará]] sy [[Pará]], fa koa ny fanjakan'i {{Piauí}} sy {{Maranhão}}. Mandalo ireo foiben-tanàn-dehibe lehibe izy io, toa an'i Fortaleza, mampifandray ireo faritra manankarena ara-toekarena, toy ny atsimo atsinanan'ny fanjakan'i Pará, amin'ny faritra sisa any [[Brezila]]. 1811.6 km ny halavany ankehitriny. Ity lalana ity dia miainga avy any [[Marabá]], mandalo an'i [[Dom Eliseu]] ([[Pará]]), [[Açailândia]], [[Santa Inês]] ([[Maranhão]]), [[Outeiro]], [[Alto]], [[Piripi]], [[Sobral]] ([[Ceará]]), mankany [[Fortaleza]]. ==Jereo koa == [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Lalana ao Piauí]] [[Sokajy:Lalana ao Maranhão]] [[Sokajy:Lalana ao Ceará]] [[Sokajy:Lalana ao Pará]] 6agv9ujpmha7kuren6f2deymyqaosdz 1150663 1150662 2026-09-13T07:56:50Z ~2026-49516-55 41019 1150663 wikitext text/x-wiki [[File:BR-222 jct.svg|thumb|]] [[File:Br-222mapa.png|thumb|BR-222]] [[File:BR 222 KM 309.JPG|thumb|left|BR 222 KM 309]] Lalambe federaly ny '''BR-222''' izay mivelatra avy any [[Fortaleza]], renivohitr'i {{Ceará}}, {{Brazila}}, mankany amin'ny tanànan'i [[Marabá]], any {{Pará}}, izay mampifandray an'i [[Ceará]] sy [[Pará]], fa koa ny fanjakan'i {{Piauí}} sy {{Maranhão}}. Mandalo ireo foiben-tanàn-dehibe lehibe izy io, toa an'i Fortaleza, mampifandray ireo faritra manankarena ara-toekarena, toy ny atsimo atsinanan'ny fanjakan'i Pará, amin'ny faritra sisa any [[Brezila]]. 1811.6 km ny halavany ankehitriny. Ity lalana ity dia miainga avy any [[Marabá]], mandalo an'i [[Dom Eliseu]] ([[Pará]]), [[Açailândia]], [[Santa Inês]] ([[Maranhão]]), [[Outeiro]], [[Alto]], [[Piripi (Piauí)]], [[Sobral]] ([[Ceará]]), mankany [[Fortaleza]]. ==Jereo koa == [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Lalana ao Piauí]] [[Sokajy:Lalana ao Maranhão]] [[Sokajy:Lalana ao Ceará]] [[Sokajy:Lalana ao Pará]] qliczpo5xqfnbnth2s3mqn605uqj22b 14 302005 1150640 2026-09-13T03:32:43Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Piauí]] » 1150640 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Piauí]] svg1tcgypz989kjmqo4ukyx2uz124ey 14 302006 1150641 2026-09-13T03:33:10Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Maranhão]] » 1150641 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Maranhão]] ni7nqb3fhxoxhosyb5wqzrq5g9pobi2 14 302007 1150642 2026-09-13T03:33:35Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Ceará]] » 1150642 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Lalana breziliana]] [[Sokajy:Ceará]] p68xrur4yqdgfm65aegh5q90803d4e6 14 302008 1150644 2026-09-13T03:50:09Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Papay]] » 1150644 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Papay]] c9l0pzn2qtsui0df9ejc2zwlgg17sze 14 302009 1150646 2026-09-13T03:51:02Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Papay]] [[Sokajy:Vasconcellea]] » 1150646 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Papay]] [[Sokajy:Vasconcellea]] ct4mdh8452qwwtgqiemqrkada1i6wlp 14 302010 1150647 2026-09-13T03:51:55Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Caricaceae]] » 1150647 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Caricaceae]] c1w196hz0dykgol4xjzt6jb8zsizk0t 14 302011 1150650 2026-09-13T03:56:56Z ~2026-43677-38 40632 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Hazo]] » 1150650 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Hazo]] sokkuroeyhja9yxsb9jdah34uscjgh0 1150651 1150650 2026-09-13T03:57:51Z ~2026-43677-38 40632 [[Sokajy:Moraceae]] 1150651 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Hazo]] [[Sokajy:Moraceae]] 6ospkt6220rgujphguswferg80a54wk 0 302012 1150656 2026-09-13T06:16:31Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1150656 wikitext text/x-wiki Ny '''voapaka''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Dilleniaceae]]'', ''[[Malpighiaceae]]'', ''[[Malvaceae]]'', ''[[Phyllanthaceae]]'', ary ''[[Salicaceae]]'': * ''[[Acridocarpus vivy]]'' <small>Arènes</small> (''Malpighiaceae'') * ''[[Dillenia triquetra]]'' <small>(Rottb.) Gilg</small> (''Dilleniaceae'') * ''[[Homalium nudiflorum]]'' <small>(DC.) Baill.</small> (← ''Homalium scleroxylon'' <small>(Tul.) Baill.</small>) (''Salicaceae'') * ''[[Uapaca ambanjensis]]'' <small>Leandri</small> (''Phyllanthaceae''); * ''[[Uapaca amplifolia]]'' <small>Denis</small> (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca betamponensis]]'' <small>Leandri</small> (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca densifolia]]'' <small>Baker</small> (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca ferruginea]]'' <small>Baill</small>. (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca louvelii]]'' <small>Denis</small> (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca perrieri]]'' <small>Denis</small> (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca silvestris]]'' <small>Leandri</small> (''Phyllanthaceae'') * ''[[Uapaca thouarsii]]'' <small>Baill</small>. (''Phyllanthaceae'') * ''[[Urena lobata]]'' <small>L.</small> (''Malvaceae'') == Jereo koa == * ''[[Acridocarpus]]'' * ''[[Dillenia]]'' * ''[[Homalium]]'' * ''[[Uapaca]]'' * ''[[Urena]]'' k8ktj1rvz4a4n0zupcorx178i3tnyye 0 302013 1150657 2026-09-13T07:00:59Z Thelezifor 15140 Fianakavian-javamaniry ao anatin' ny filaharana Malpighiales 1150657 wikitext text/x-wiki [[Sary:Malphighia3.jpg|vignette|365x365px|''Galphimia gracilis'' Bartl.]] Ny '''''Malpighiaceae''''' dia fianakavian-javamaniry mamony sy roa ravin-tsimoka ao anatin' ny filaharana [[Malpighiales]]. Ahitana karazany maherin' ny 1&nbsp;200 izy io, izay mizara ho vondron-karazana eo amin' ny manosisina ny 70. [[Hazo (zavamaniry)|Hazo]] na [[hazobotry]] na [[vahy]] misy ravina mifanandrify mifanohitra izy ireo, ary hita any amin' ny faritra manana toetany mafana (trôpikaly sy sobtrôpikaly), teratany any amine' ny [[Tontolo Vaovao]] ([[Karaîba|Karaiba]] sy ny faritra atsimo indrindra amin' i [[Etazonia]] hatrany [[Arzantina]]) sy ao amin' ny [[Tontolo Taloha]] ([[Afrika]], [[Madagasikara]], [[Faritra Indômaley]], ka hatrany [[Nouvelle-Calédonie]] sy [[Filipina]]). == Lisitry ny vondron-karazana == Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''Malpighiaceae'' araka ny ''[[Plants of the World Online]]''<ref><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000017-2 Malpighiaceae Juss]". ''[[Plants of the World Online]]''. [[Royal Botanic Gardens (Kew)|Royal Botanic Gardens]], Kew. Notsidihina tamin' ny 2 Mey 2025.</small></ref>: * ''Acmanthera'' (Juss.) Griseb. * ''[[Acridocarpus]]'' <small>Guill., Perr. & A.Rich.</small> * ''Adelphia'' W.R.Anderson * ''Alicia'' W.R.Anderson * ''Amorimia'' W.R.Anderson * ''Aspicarpa'' Rich. (← ''Gaudichaudia'' Kunth) * ''Aspidopterys'' A.Juss. ex Endl. * ''Banisteriopsis'' C.B.Rob. * ''Barnebya'' W.R.Anderson & B.Gates * ''Blepharandra'' Griseb. * ''Brachylophon'' Oliv. * ''Bronwenia'' W.R.Anderson & C.Davis * ''Bunchosia'' Rich. ex Kunth * ''Burdachia'' A.Juss. ex Endl. * ''Byrsonima'' Rich. ex Kunth * ''Calcicola'' W.R.Anderson & C.Davis * ''Callaeum'' Small * ''Camarea'' A.St.-Hil. * ''Carolus'' W.R.Anderson * ''Caucanthus'' Forssk. * ''Chlorohiptage'' T.V.Do, T.A.Le & R.F.Almeida * ''Christianella'' W.R.Anderson * ''Coleostachys'' A.Juss. * ''Cottsia'' Dubard & Dop * ''Diacidia'' Griseb. * ''Dicella'' Griseb. * ''[[Digoniopterys]]'' <small>Arènes</small> * ''Dinemandra'' A.Juss. ex Endl. (← ''Dinemagonum'' A.Juss.) * ''Diplopterys'' A.Juss. * ''Echinopterys'' A.Juss. * ''Ectopopterys'' W.R.Anderson * ''Excentradenia'' W.R.Anderson * ''Flabellaria'' Cav. * ''Flabellariopsis'' R.Wilczek * ''Galphimia'' Cav. * ''Glandonia'' Griseb. * ''Glicophyllum'' R.F.Almeida * ''Heladena'' A.Juss. (← ''Henleophytum'' H.Karst.) * ''Heteropterys'' Kunth * ''Hiptage'' Gaertn. * ''Hiraea'' Jacq. * ''Janusia'' A.Juss. ex Endl. * ''Jubelina'' A.Juss. * ''Lasiocarpus'' Liebm. * ''Lophanthera'' A.Juss. * ''Lophopterys'' A.Juss. * ''[[Madagasikaria]]'' <small>C.Davis</small> * ''Malpighia'' Plum. ex L. * ''Malpighiodes'' Nied. * ''Mamedea'' R.F.Almeida & M.Pell. * ''Mascagnia'' (Bertero ex DC.) Bertero * ''Mcvaughia'' W.R.Anderson * ''Mezia'' Schwacke ex Nied. * ''[[Microsteira]]'' <small>Baker</small> * ''Mionandra'' Griseb. (← ''Cordobia'' Nied. sy ''Gallardoa'' Hicken) * ''Niedenzuella'' W.R.Anderson * ''Peixotoa'' A.Juss. * ''[[Philgamia]]'' <small>Baill</small>. * ''Psychopterys'' W.R.Anderson & S.Corso * ''Pterandra'' A.Juss. * ''Ptilochaeta'' Turcz. * ''[[Rhynchophora]]'' <small>Arènes</small> * ''Schwannia'' Endl. * ''Spachea'' A.Juss. * ''[[Sphedamnocarpus]]'' <small>Planch. ex Benth. & Hook.f.</small> * ''Stigmaphyllon'' A.Juss. * ''Tetrapterys'' Cav. * ''Thryallis'' Mart. * ''Triaspis'' Burch. * ''Tricomaria'' Gillies ex Hook. & Arn. * ''[[Tristellateia]]'' <small>Thouars</small> * ''Verrucularina'' Rauschert === Vondron-karazana misy eto Madagasikara === Inty ny lisitry ny vondron-karazana misy eto [[Madagasikara]]: * ''[[Acridocarpus]]'' <small>Guill., Perr. & A.Rich.</small> * ''[[Digoniopterys]]'' <small>Arènes</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, tsy manana afa-tsy ''[[Digoniopterys microphylla]]'' <small>Arènes</small>) * ''[[Madagasikaria]]'' <small>C.Davis</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, tsy manana afa-tsy ''[[Madagasikaria andersonii]]'' <small>C. Davis</small>) * ''[[Microsteira]]'' <small>Baker</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, karazana 28) * ''[[Philgamia]]'' <small>Baill</small><small>.</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''[[Rhynchophora]]'' <small>Arènes</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''[[Sphedamnocarpus]]'' <small>Planch. ex Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Tristellateia]]'' <small>Thouars</small> 7i7sohnn2it0ul2v1isqqbf47ffaok3 1150658 1150657 2026-09-13T07:02:11Z Thelezifor 15140 1150658 wikitext text/x-wiki [[Sary:Malphighia3.jpg|vignette|365x365px|''Galphimia gracilis'' Bartl.]] Ny '''''Malpighiaceae''''' dia fianakavian-javamaniry mamony sy roa ravin-tsimoka ao anatin' ny filaharana [[Malpighiales]]. Ahitana karazany maherin' ny 1&nbsp;200 izy io, izay mizara ho vondron-karazana eo amin' ny manosisina ny 70. [[Hazo (zavamaniry)|Hazo]] na [[hazobotry]] na [[vahy]] misy ravina mifanandrify mifanohitra izy ireo, ary hita any amin' ny faritra manana toetany mafana (trôpikaly sy sobtrôpikaly), teratany any amine' ny [[Tontolo Vaovao]] ([[Karaîba|Karaiba]] sy ny faritra atsimo indrindra amin' i [[Etazonia]] hatrany [[Arzantina]]) sy ao amin' ny [[Tontolo Taloha]] ([[Afrika]], [[Madagasikara]], [[Faritra Indômaley]], ka hatrany [[Nouvelle-Calédonie]] sy [[Filipina]]). == Lisitry ny vondron-karazana == Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''Malpighiaceae'' araka ny ''[[Plants of the World Online]]''<ref><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000017-2 Malpighiaceae Juss]". ''[[Plants of the World Online]]''. [[Royal Botanic Gardens (Kew)|Royal Botanic Gardens]], Kew. Notsidihina tamin' ny 2 Mey 2025.</small></ref>: * ''Acmanthera'' (Juss.) Griseb. * ''[[Acridocarpus]]'' <small>Guill., Perr. & A.Rich.</small> * ''Adelphia'' W.R.Anderson * ''Alicia'' W.R.Anderson * ''Amorimia'' W.R.Anderson * ''Aspicarpa'' Rich. (← ''Gaudichaudia'' Kunth) * ''Aspidopterys'' A.Juss. ex Endl. * ''Banisteriopsis'' C.B.Rob. * ''Barnebya'' W.R.Anderson & B.Gates * ''Blepharandra'' Griseb. * ''Brachylophon'' Oliv. * ''Bronwenia'' W.R.Anderson & C.Davis * ''Bunchosia'' Rich. ex Kunth * ''Burdachia'' A.Juss. ex Endl. * ''Byrsonima'' Rich. ex Kunth * ''Calcicola'' W.R.Anderson & C.Davis * ''Callaeum'' Small * ''Camarea'' A.St.-Hil. * ''Carolus'' W.R.Anderson * ''Caucanthus'' Forssk. * ''Chlorohiptage'' T.V.Do, T.A.Le & R.F.Almeida * ''Christianella'' W.R.Anderson * ''Coleostachys'' A.Juss. * ''Cottsia'' Dubard & Dop * ''Diacidia'' Griseb. * ''Dicella'' Griseb. * ''[[Digoniopterys]]'' <small>Arènes</small> * ''Dinemandra'' A.Juss. ex Endl. (← ''Dinemagonum'' A.Juss.) * ''Diplopterys'' A.Juss. * ''Echinopterys'' A.Juss. * ''Ectopopterys'' W.R.Anderson * ''Excentradenia'' W.R.Anderson * ''Flabellaria'' Cav. * ''Flabellariopsis'' R.Wilczek * ''Galphimia'' Cav. * ''Glandonia'' Griseb. * ''Glicophyllum'' R.F.Almeida * ''Heladena'' A.Juss. (← ''Henleophytum'' H.Karst.) * ''Heteropterys'' Kunth * ''Hiptage'' Gaertn. * ''Hiraea'' Jacq. * ''Janusia'' A.Juss. ex Endl. * ''Jubelina'' A.Juss. * ''Lasiocarpus'' Liebm. * ''Lophanthera'' A.Juss. * ''Lophopterys'' A.Juss. * ''[[Madagasikaria]]'' <small>C.Davis</small> * ''Malpighia'' Plum. ex L. * ''Malpighiodes'' Nied. * ''Mamedea'' R.F.Almeida & M.Pell. * ''Mascagnia'' (Bertero ex DC.) Bertero * ''Mcvaughia'' W.R.Anderson * ''Mezia'' Schwacke ex Nied. * ''[[Microsteira]]'' <small>Baker</small> * ''Mionandra'' Griseb. (← ''Cordobia'' Nied. sy ''Gallardoa'' Hicken) * ''Niedenzuella'' W.R.Anderson * ''Peixotoa'' A.Juss. * ''[[Philgamia]]'' <small>Baill</small>. * ''Psychopterys'' W.R.Anderson & S.Corso * ''Pterandra'' A.Juss. * ''Ptilochaeta'' Turcz. * ''[[Rhynchophora]]'' <small>Arènes</small> * ''Schwannia'' Endl. * ''Spachea'' A.Juss. * ''[[Sphedamnocarpus]]'' <small>Planch. ex Benth. & Hook.f.</small> * ''Stigmaphyllon'' A.Juss. * ''Tetrapterys'' Cav. * ''Thryallis'' Mart. * ''Triaspis'' Burch. * ''Tricomaria'' Gillies ex Hook. & Arn. * ''[[Tristellateia]]'' <small>Thouars</small> * ''Verrucularina'' Rauschert === Vondron-karazana misy eto Madagasikara === Inty ny lisitry ny vondron-karazana misy eto [[Madagasikara]]: * ''[[Acridocarpus]]'' <small>Guill., Perr. & A.Rich.</small> * ''[[Digoniopterys]]'' <small>Arènes</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, tsy manana afa-tsy ''[[Digoniopterys microphylla]]'' <small>Arènes</small>) * ''[[Madagasikaria]]'' <small>C.Davis</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, tsy manana afa-tsy ''[[Madagasikaria andersonii]]'' <small>C. Davis</small>) * ''[[Microsteira]]'' <small>Baker</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, karazana 28) * ''[[Philgamia]]'' <small>Baill</small><small>.</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''[[Rhynchophora]]'' <small>Arènes</small> (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara) * ''[[Sphedamnocarpus]]'' <small>Planch. ex Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Tristellateia]]'' <small>Thouars</small> == Loharano == 9mqave8tosc9pnnp1wb40u2mbrnvcb0 0 302014 1150660 2026-09-13T07:49:33Z ~2026-49516-55 41019 vaovao 1150660 wikitext text/x-wiki {{coord|04|17|S|47|30|W}} {{infobox tanàna |anarana=Dom Eliseu |velarantany= 5.267,51 |haavo = 180 |isam-ponina= 61.206 |firenena={{BRA}} |fanjakana={{Pará}} |sary=Dom Eliseu (Vista Aérea).JPG |saina =Bandeira Oficial da Cidade de Dom Eliseu-PA.png }} [[sary:Para Municip DomEliseu.svg|thumb|left|Dom Eliseu]] I '''Dom Eliseu''' dia kaominina [[Brezila|breziliana]] any atsimo atsinanan'ny fanjakan'i {{Pará}}. Any amin'ny haavo 180 metatra izy io. Tombanana ho 61.206 ny isan'ny mponina ao aminy amin'ny taona 2021. ==Lalana== *[[BR-222]] {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Pará]] 8w2ccem5pl6qd0l93avayozitpay6u6 0 302015 1150666 2026-09-13T08:05:37Z ~2026-49516-55 41019 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|04|16|S|41|47|W}} {{infobox tanàna |anarana = Piripi |velarantany =1.407,19 |haavo = 170 |fanjakana = [[Piauí]] |isam-ponina = 65.538 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =EFCP Piripiri 1935.JPG |saina=Flag of Piripiri, Brazil.svg }} [[sary:Piaui Municip Piripiri.svg|thumb|left| Piripi (Piauí)]] '''Piripiri''' dia kaominina [[Brezila|breziliana]] manan-danja ao anatin'ny fanjakan'i {{Piauí}}, any amin'ny fari... » 1150666 wikitext text/x-wiki {{coord|04|16|S|41|47|W}} {{infobox tanàna |anarana = Piripi |velarantany =1.407,19 |haavo = 170 |fanjakana = [[Piauí]] |isam-ponina = 65.538 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =EFCP Piripiri 1935.JPG |saina=Flag of Piripiri, Brazil.svg }} [[sary:Piaui Municip Piripiri.svg|thumb|left| Piripi (Piauí)]] '''Piripiri''' dia kaominina [[Brezila|breziliana]] manan-danja ao anatin'ny fanjakan'i {{Piauí}}, any amin'ny faritra avaratra atsinanan'i {{Brezila}}. Ny mponina ao aminy dia 65.538 (2022) == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Piauí]] == Tsiahy == <references/> [[sokajy:Tanàna ao Piauí]] b3vfzwyk7wv8knrdldewfjewqgkoa78 0 302016 1150667 2026-09-13T08:08:29Z ~2026-49516-55 41019 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|04|16|S|41|47|W}} {{infobox tanàna |anarana = Piripi |velarantany =1.407,19 |haavo = 170 |fanjakana = [[Piauí]] |isam-ponina = 65.538 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =EFCP Piripiri 1935.JPG |saina=Flag of Piripiri, Brazil.svg }} [[sary:Piaui Municip Piripiri.svg|thumb|left| Piripi (Piauí)]] '''Piripiri''' dia kaominina [[Brezila|breziliana]] manan-danja ao anatin'ny fanjakan'i {{Piauí}}, any amin'ny fari... » 1150667 wikitext text/x-wiki {{coord|04|16|S|41|47|W}} {{infobox tanàna |anarana = Piripi |velarantany =1.407,19 |haavo = 170 |fanjakana = [[Piauí]] |isam-ponina = 65.538 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =EFCP Piripiri 1935.JPG |saina=Flag of Piripiri, Brazil.svg }} [[sary:Piaui Municip Piripiri.svg|thumb|left| Piripi (Piauí)]] '''Piripiri''' dia kaominina [[Brezila|breziliana]] manan-danja ao anatin'ny fanjakan'i {{Piauí}}, any amin'ny faritra avaratra atsinanan'i {{Brezila}}. Ny mponina ao aminy dia 65.538 (2022) == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Piauí]] == Tsiahy == <references/> [[sokajy:Tanàna ao Piauí]] b3vfzwyk7wv8knrdldewfjewqgkoa78