Wikipedia
mgwiki
https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Rakitra
Manokana
Dinika
Mpikambana
Dinika amin'ny mpikambana
Wikipedia
Dinika amin'ny Wikipedia
Sary
Dinika amin'ny sary
MediaWiki
Dinika amin'ny MediaWiki
Endrika
Dinika amin'ny endrika
Fanoroana
Dinika amin'ny fanoroana
Sokajy
Dinika amin'ny sokajy
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Maromokotro
0
1183
1150771
1088382
2026-09-15T11:12:42Z
Thelezifor
15140
1150771
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Maromokotro.jpg|vignette|346x346px|Ny tendrombohitra Maromokotro]]
I '''Maromokotro''' na '''Maromokotra''' dia [[tendrombohitra]] volkano eto [[Madagasikara]], manana haabo mirefy 2 876 m, ao amin' ny [[Tangoron-tendrombohitra Tsaratanana]], ao anatin' ny Tahirin-javaboary Tsaratanana, ao amin' ny [[Faritra Diana]], any amin' ny tapany avaratry ny Nosy.
Izy no tendrombohitra avo indrindra eto [[Madagasikara]]
{|
| '''Haabo''' || 2 876 m
|-
| '''Firenena''' || [[Madagasikara]]
|-
| '''GPS''' || {{coord|14.023|S|48.966|E|type:mountain}}
|}
Ny tanàna lehibe mifanila aminy dia i [[Bealanana]] sy [[Ambanja]] izay andehanana roa andro mahery taha miala avy amin' ity tendrombohitra ity. Inoan' ny mponina manodidina fa mandehandeha ao ny [[Fanahin' ny vatana|fanahi]]<nowiki/>n' ny olona aorian' ny fahafatesana .
[[Category:Tendrombohitra]]
[[Category:Tendrombohitra ao Madagasikara]]
[[Sokajy:Faritra Diana]]
53r7av0mm9ywrnhymrobgwtzwcrowdm
Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha
0
2299
1150728
1150133
2026-09-14T13:30:21Z
Thelezifor
15140
1150728
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Tsingy 2008.jpg|vignette|Tsingin' i Bemaraha|363x363px]]
Ny '''Tahirin-javaboarin' ny Tsingin'i Bemaraha''' dia tahirin-javaboary any akaikin' ny morontsiraka andrefan' i [[Madagasikara]], ao amin' ny [[Faritra Melaky]].Toerana voatokana noho ny endriny sy ny arena voajanahary misy ao aminy.Izay misarika ny mpizantany maro samy hafa.
== Tantarany ==
Nanomboka tamin' ny taona 1990 dia tafiditra ao anatin' ny Lova Iraisam-Pirenen'ny[[UNESCO]] izy, noho ny toetra ara-jeôgrafia tsy manam-paharoa, ny [[ala honko]] voatahiry, ary ny isan' ny karazam-boron-dia sy ny gidro aman-tsifaka ao aminy<ref>[https://whc.unesco.org/fr/list/494/ Les forêts sèches de l’Andrefana - UNESCO World Heritage Centre]</ref>.Izy io dia mirefy 157710 hektara<ref>[https://parcs-madagascar.com/parc/tsingy-de-bemaraha/ Tsingy de Bemaraha - Madagascar National Parks]</ref>.
== Ara-jeografy ==
Any akaikin' ny tanànan' i [[Bekopaka]] any amin' ny Faritr' i Melaky<ref>{{Cite web |url=http://www.tsingy-madagascar.com/recherche.htm |title=Wikiwix Archives |access-date=2006-05-02 |archive-date=2006-05-02 |archive-url=https://archive.wikiwix.com/cache/20060503000000/http://www.tsingy-madagascar.com/recherche.htm |url-status=dead }}</ref> no misy ny Tsingin' i Bemaraha, 150 km avaratr' i [[Morondava]] amin' ny fidirana ao atsimo, fa eo akaikin'ny tanànan' [[Antsalova]] izay azo aleha amin' ny fiaramanidina any amin' ny fidirana avaratra. Misokatra amin' ny volana Jona ka hatramin' ny volana Novambra (vanim-potoanan'ny main-tany) ity tahirin-javaboary ity nefa mbola tsy mora idirana noho ny lalana sarotra aleha.
== Toetr'andro ==
Ny tsingin'i Bemaraha dia amin'ny faritra afovoany andrefan'i [[Madagasikara]], mampiavaka ity faritra ity dia toetr'andro tropikaly sy maina .<ref name=":0">https://whc.unesco.org/fr/list/494/</ref>Miaina vanimpotoana roa miavaka ny tahirinjavaboary: ny iray vanimpotoana maina mifanitsy aminy vanim-potoana ririnina ostralianina, izay voamarika ny vanimpotoana mangatsiatsiaka ka atraminy antoniny ny hafanana. Ny iray kosa dia vanim-potoana mando mafana be ny mari-pana amin'ity fotoana ity ary be orana<ref>[https://protectedareas.mg/content/documents/2900ee9a-1eb3-46c9-86a4-045f884fc8c7/5a4b75599d4945e99cf385e59657c964.pdf Site du patrimoine mondial des Tsingy de Bemaraha et autres sites d'interêt biologique et écologique du Fivondronana d'Antsalova: évaluation et plan d'aménagement; 1992]</ref>.
== Ireo zavaboary ao aminy ==
Mitahiry zavaboary maro karazany ny tsingin'i Bemaraha, ary maro amin'izy ireo no ao ihany no ahitana azy ireo, ny fanadiadiana tamin'ny 2023 nahitana fa miisa ho arivo ny karazany ireo zava- maniry ao aminy, ny biby mandady 156 karazana, biby mampinono 57 karazany sy ireo 34 karazany "amphibiens" tsy hita an-toeran-kafa.<ref name=":0" />
== Rohy Ivelany ==
* [http://whc.unesco.org/en/list/494 Tsingy de Bemaraha Strict Nature Reserve]
* [http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/bemaraha.html Natural Site Data Sheet] {{Wayback|url=http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/bemaraha.html |date=20070311064653 }}
== Jereo koa ==
'''Valan-javaboary'''
* [[Valan-javaboarim-pirenena Andasibe-Mantadia]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Andringitra]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Ankarafantsika]] • [[Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Isalo]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Mananara-Avaratra]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Marojejy]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Masoala]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Midongy Atsimo]] • [[Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Namoroka]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Tsimanampetsotsa]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]] • [[Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia]]
== Loharano ==
{{Reflist}}
[[sokajy:toerana ao Madagasikara]]
[[sokajy:Valan-javaboahary ao Madagasikara]]
[[Sokajy:Faritra Melaky]]
hdbzy7d3l7ke8g3tvpenafisb2u9f2p
Fanevan'ny kaominin'i Somme
0
11142
1150739
1142300
2026-09-14T16:33:16Z
Kontributor 2K
31390
! Ramburelles ok
1150739
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Blason département fr Somme.svg|100px|right]]
== A ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Abbeville (Somme).svg |100 px]]
| '''[[Abbeville]]'''
''D'or aux trois bandes d'azur, à la bordure de gueules, au chef d'azur semé de fleurs de lys d'or.''
Devise : ''semper fidelis'' (toujours fidèle)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason de la ville d'Acheux-en-Amiénois (80) Somme-France.svg|100 px]]
| '''[[Acheux-en-Amiénois]] '''
'' Parti de gueules et d'or, au 1er une hache d'or, au 2ème une clé contournée, de l'un dans l'autre. ''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Acheux-en-Vimeu .svg|100 px]]
| '''[[Acheux-en-Vimeu]]'''
''Parti : d'argent à la croix de sable, et aussi d'argent à l'aigle aussi de sable
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Aigneville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Aigneville]]'''
''D'argent à l'orle d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Ailly-le-Haut-Clocher.svg|100 px]]
| '''[[Ailly-le-Haut-Clocher]]'''
''De gueules aux deux branches d'alisier d'argent passées en double sautoir, au chef échiqueté d'argent et d'azur de trois tires.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Ailly-sur-Noye (80) Somme-France.svg|100 px]]
| '''[[Ailly-sur-Noye]]'''
''D'argent au lion de gueules armé et couronné d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason_ville_fr_Airaines(80).svg|100 px]]
| '''[[Airaines]]'''
''De gueules à l'aigle d'argent accompagnée de 8 fleurs de lis d'or en orle.'' <ref>''http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm {{Wayback|url=http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm |date=20080610194810 }}</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Ailly-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Ailly-sur-Somme]]'''
''De gueules aux deux branches d'alisier d'argent passées en sautoir, au chef échiqueté d'azur et d'argent de trois tires.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Albert 80.svg|100 px]]
| '''[[Albert (Somme)|Albert]]'''
''Burelé d'argent et de gueules de dix pièces.''
Devise : ''vis mea ferrum'' (ma force est le fer)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Allenay.svg|100 px]]
| '''[[Allenay]]'''
''D'argent aux trois bandes de sable, à l'écusson du même brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr ville Amiens.svg|100 px]]
| '''[[Amiens]]'''
''De gueules au lierre d'argent, au chef d'azur semé de fleurs de lis d'or''
Devise : ''liliis tenaci vimine jungor'' (je suis liée aux lys par un puissant osier)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Argoules.svg|100 px]]
| '''[[Argoules]]'''
''Palé d'or et de gueules de huit pièces.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Arguel.svg|100 px]]
| '''[[Arguel (Somme)|Arguel]]'''
''D'azur à un cerf courant d'or, accompagné en chef à senestre d'un soleil du même et en pointe d'un croissant versé éclairé par le soleil.''
: Le Croissant ne comporte pas d'indication de couleur. Eclairé par le soleil est difficile à interpréter. Il est ici représenté d'or, en attente de précision.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason_dpt_fr_Gers.svg|100 px]]
| '''[[Arrest]]'''
''D'argent au lion de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Assevillers (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Assevillers]]'''
''De gueules à trois besants d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ault.svg|100 px]]
| '''[[Ault]]'''
''Écartelé : au premier d'azur à la croix ancrée d'or, cantonnée de quatre croissants d'argent, au deuxième cinq points d'azur équipolés à quatre d'argent, au troisième d'or aux trois chevrons de gueules, au quatrième d'argent à la croix de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason aumont somme.svg|100 px]]
| '''[[Aumont (Somme)|Aumont]]'''
''D'or au chevron d'azur, accompagné en chef de deux croissants du même et en pointe de deux chevrons alésés aussi d'azur, au chef du même chargé de trois étoiles d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Autheux.svg|100 px]]
| '''[[Autheux]]'''
''D'argent aux deux bandes de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Authieule 80.svg|100 px]]
| '''[[Authieule]]'''
''D'argent au chevron de gueules chargé de trois roses d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Authuille (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Authuille]]'''
''D'or à trois maillets de gueules.''
|}
== B ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bacouel-sur-Selle .svg|100 px]]
| '''[[Bacouel-sur-Selle]]'''
''De gueules semé de croisettes recroisetées d'argent, aux deux bars adossés du même brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Bailleul 80.svg|100 px]]
| '''[[Bailleul (Somme)|Bailleul]]'''
''D'hermine à l'écusson de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Beaucamps-le-Vieux.svg|100 px]]
| '''[[Beaucamps-le-Vieux]]'''
''D'argent à la bande de sable frettée d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason beauchamps.svg|100 px]]
| '''[[Beauchamps (Somme)|Beauchamps]]'''
''Fascé de sinople et d'hermine.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Beauval.svg|100 px]]
| '''[[Beauval]]'''
''D'azur à trois gerbes d'avoine d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Belloy-Saint-Leonard.svg|100 px]]
| '''[[Belloy-Saint-Léonard]]'''
''D'argent aux trois fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr BernayEnPonthieu (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Bernay-en-Ponthieu]]'''
''D'or au lion de sable, armé et lampassé d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bernes.svg|100 px]]
| '''[[Bernes]]'''
''D'azur à la tête de lion d'or, arrachée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Béthencourt-sur-Somme2.svg|100 px]]
| '''[[Béthencourt-sur-Somme]]'''
''D'or à douze merlettes de gueules ordonnées en orle, accompagnées d'un lambel d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason d'argent à la fasce de gueules chargée d'un léopard d'or.svg|100 px]]
| '''[[Biaches]]'''
''D'argent à la fasce de gueules chargée d'un léopard d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Biencourt (80) Somme France.svg|100 px]]
| '''[[Biencourt (Somme)|Biencourt]]'''
''De sable au lion d'argent, lampassé de gueules, couronné d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason boufflers.svg|100 px]]
| '''[[Boufflers]]'''
''D'argent à trois molettes de gueules, accompagnées de neuf croisettes recroisetées du même, trois en chef, trois en fasce et trois en pointe ordonnées 2 et 1.<ref>Source : [http://www.newgaso.fr/homepag2.php3 www.newgaso.fr] {{Wayback|url=http://www.newgaso.fr/homepag2.php3 |date=20100306035852 }}</ref>''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bouvaincourt-sur-Bresle.svg|100 px]]
| '''[[Bouvaincourt-sur-Bresle]]'''
''D'argent au chevron de gueules, accompagné en chef à dextre de trois tourteaux du même et à senestre de trois billettes de sable, en pointe de trois billettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-bouvincourt-en-vermandois.svg|100 px]]
| '''[[Bouvincourt-en-Vermandois]]'''
''De sinople aux trois fasces d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Boves 80.svg|100 px]]
| '''[[Boves]]'''
''De gueules à la bande d'or côtoyée de deux cotices du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Bray-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Bray-sur-Somme]]'''
''De gueules à la fasce [[cousu]]e d'azur chargée de trois fleurs de lys d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Breilly (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Breilly]]'''
''De gueules à l'écusson d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Bresle (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Bresle (Somme)|Bresle]]'''
''D'azur aux trois gerbes de blé d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Brévillers.svg|100 px]]
| '''[[Brévillers (Somme)|Brévillers]]'''
''De gueules au chevron d'or, accompagné de trois croissants d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Brocourt (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Brocourt]]'''
''D'or au lion contourné de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Brucamps (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Brucamps]]'''
''De sinople au lion d'or, armé et lampassé de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Buigny-Saint-Maclou.svg|100 px]]
| '''[[Buigny-Saint-Maclou]]'''
''D'or à la bande de gueules, chargée de trois lionceaux d'argent, accompagnée de deux buis de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Bussus-lès-Yaucourt (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Bussus-lès-Yaucourt]]'''
''D'or à la bande de sable chargée de trois coquilles d'or posées à plomb accompagnée de deux aigles de sable, becquées et membrées de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bussy-lès-Poix.svg|100 px]]
| '''[[Bussy-lès-Poix]]'''
''D'argent à la croix de gueules dentelée d'azur, chargée de cinq coquilles d'or.''
|}
== C ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Cambron.svg|100px]]
| '''[[Cambron]]'''
''Fascé de gueules et d'or de huit pièces.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr CampsAmienois (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Camps-en-Amiénois]]'''
''D'argent à l'aigle au vol abaissé de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Canaples.svg|100 px]]
| '''[[Canaples]]'''
''D'or au créquier arraché de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Cappy.svg|100 px]]
| '''[[Cappy]]'''
''D'azur à la croix échiquetée d'azur et d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr mairie Cayeux-sur-Mer.svg|100 px]]
|'''[[Cayeux-sur-Mer]]'''
''De sinople aux trois bandes d'argent, à la croix ancrée d'or brochant sur le tout''<ref>{{Cite web |url=http://www.cayeux-sur-mer.fr/ |title=Site municipal de Cayeux sur Mer |access-date=2022-02-21 |archive-date=2022-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228134625/https://www.cayeux-sur-mer.fr/ |url-status=dead }}</ref>.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Cerisy.svg|100 px]]
| '''[[Cerisy]]'''
''De sable aux deux pals dentelés d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr CerisyBuleux (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Cerisy-Buleux]]'''
''D'azur au chef d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Chaulnes 80.svg|100 px]]
| '''[[Chaulnes]]'''
''D'azur au chevron d'or, accompagné de trois clous du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Chepy.svg|100 px]]
| '''[[Chépy]]'''
''D'or aux trois fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Clairy-Saulchoix.svg|100 px]]
| '''[[Clairy-Saulchoix]]'''
''D'azur à la fasce d'argent chargée de trois tourteaux de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Cléry-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Cléry-sur-Somme]]'''
''D'hermine au franc-canton de gueules chargé de trois fermaux d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Combles.svg|100 px]]
| '''[[Combles]]'''
''D'argent au chevron de gueules accompagné de trois cœurs du même ; au comble d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason contay.svg|100 px]]
| '''[[Contay]]'''
''Fascé d'argent et de gueules à la bordure d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr conty 80.svg|100 px]]
| '''[[Conty]]'''
''D'or au lion de gueules, aux trois bandes alésées de vair brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason corbie.svg|100 px]]
| '''[[Corbie]]'''
''D'or à la crosse épiscopale d'azur, accostée de deux clefs adossées de gueules, au corbeau de sable brochant en pointe.''{{armes parlantes}}
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Crécy-en-Ponthieu 80.svg|100 px]]
| '''[[Crécy-en-Ponthieu]]'''
''D'azur à trois croissants entrelassés d'or''
|- valign=top
|align=center |[[Image:Armoiries Ponthieu.svg|100 px]]
| [[Le Crotoy|Le '''Crotoy''']]
''Dor aux trois bandes d'azur, bordé de gueules.''
|}
== D ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Dargnies.svg|100 px]]
| '''[[Dargnies]]'''
''D'argent aux trois fasces d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Domart-en-Ponthieu.svg|100 px]]
| '''[[Domart-en-Ponthieu]]'''
''D'argent au chevron de gueules, accompagné de trois merlettes de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Dominois (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Dominois]]'''
''De sable à la croix ancrée d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Domqueur.svg|100 px]]
| '''[[Domqueur]]'''
''D'or au chevron de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Doullens.svg|100 px]]
| '''[[Doullens]]'''
''D'azur semé de fleurs de lys d'or à l'écusson d'argent chargé d'une croix de gueules brochant sur le tout en cœur.''
Devise : ''infinita decus lilia mihi prestant'' (Les lys de France me font honneur)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Drucat.svg|100 px]]
| '''[[Drucat]]'''
''D'azur fretté d'argent.''
|}
== E ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Épagne-Épagnette.svg|100 px]]
| '''[[Épagne-Épagnette]]'''
''Écartelé : aux 1 et 4 d'or chapé ployé d'azur chargé de deux étoiles du champ en chef ; aux 2 et 3 bandé de gueules et de vair.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Équennes-Éramecourt .svg|100 px]]
| '''[[Équennes-Éramecourt]]'''
''De gueules aux trois lionceaux d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason L'Étoile.svg|100 px]]
| '''[[L'Étoile (Somme)|L'Étoile]]'''
''D'azur aux trois molettes d'or dans les trois premiers cantons et au besant du même dans le quatrième canton.''
|}
== F ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Nesle de Falvy.svg|100 px]]
| '''[[Falvy]]'''
''Fascé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, couronné d'or, brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Feuquières-en-Vimeu 80.svg|100 px]]
| '''[[Feuquières-en-Vimeu]]'''
''Parti : au 1 de gueules au maillet couronné d'or, au 2 d'or à trois roses de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Flesselles.svg|100 px]]
| '''[[Flesselles]]'''
''D’argent au lion d’azur, la tête courbée en avant ; au chef de gueules chargé de trois besants d’or''. <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.mairieflesselles.fr/ |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118100538/http://www.mairieflesselles.fr/ }}</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Flixecourt 80.svg|100 px]]
| '''[[Flixecourt]]'''
''De gueules aux trois chevrons de vair.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Folleville.svg|100 px]]
| '''[[Folleville (Somme)|Folleville]]'''
''D'or aux dix losanges de gueules ordonnés 3, 3, 3 et 1, au chef échiqueté d'or et d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fontaine-sur-Somme 80.svg|100 px]]
| '''[[Fontaine-sur-Somme]]'''
''D'azur à la fontaine héraldique d'argent à trois fasces ondées d'azur, cerclée d'or, rayonnant de huit têtes d'échevins du même, alternativement posées de face et de profil.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Forceville en Vimeu.svg|100 px]]
| '''[[Forceville-en-Vimeu]]'''
''De gueules au sautoir d'argent, cantonné de quatre merlettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fort-Mahon-Plage.svg|100 px]]
| '''[[Fort-Mahon-Plage]]'''
''Tiercé en barre : au premier d'argent à la tour de sable sur un rocher du même, au second d'azur à trois fleur de lys rangées en barre posées à plomb, au troisième à trois crevettes de sable rangées en barre posées à plomb.'' <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080610194810/http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm }}</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fouilloy.svg|100 px]]
| '''[[Fouilloy (Somme)|Fouilloy]]'''
''D'azur à la fleur de lis d'or, accompagnée en pointe de deux trèfles du même<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://mairiefouilloy.free.fr/ |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2011-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111215063838/http://mairiefouilloy.free.fr/ }}</ref>.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fourcigny (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Fourcigny]]'''
''D'azur aux trois tours d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille de Franqueville.svg|100 px]]
| '''[[Franqueville (Somme)|Franqueville]]'''
''D'argent aux trois forêts de gueules, surmontées d'un lambel d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fransures.svg|100 px]]
| '''[[Fransures]]'''
''D'argent à la fasce de gueules chargée de trois besants d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason de la ville de Fréchencourt (80) Somme-France.svg|100 px]]
| '''[[Fréchencourt]]'''
''D'or semé de billettes d'azur, au lion de gueules brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fresnoy-Andainville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Fresnoy-Andainville]]'''
''D'or au chevron d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fressenneville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Fressenneville]]'''
''D'argent à la croix ancrée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fressenneville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Frettemeule]]'''
''D'argent à la croix ancrée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fricamps.svg|100 px]]
| '''[[Fricamps]]'''
''De gueules à la bande d'or, chargée en chef d'une étoile de sable, accompagnée de huit croisettes aussi d'or ordonnées en orle.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr FrivilleEscarbotin (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Friville-Escarbotin]]'''
''De sable aux trois aigles d'or.''
|}
== G ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Gamaches 80.svg|100 px]]
| '''[[Gamaches]]'''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Gapennes.svg|100 px]]
| '''[[Gapennes]]'''
''D'argent à l'écusson d'azur, accompagné de six billettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Glisy.svg|100 px]]
| '''[[Glisy]]'''
''D'argent à la bande fuselée de gueules de quatre pièces et deux demies.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Grébault-Mesnil.svg|100 px]]
| '''[[Grébault-Mesnil]]'''
''D'argent à la fasce de gueules, accompagnée en chef de deux flammes du même et en pointe d'un lion de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Grouches-Luchuel 80.svg|100 px]]
| '''[[Grouches-Luchuel]]'''
''D'or à trois fasces vivrées de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Gueschart.svg|100 px]]
| '''[[Gueschart]]'''
''D'argent aux trois chevrons de gueules.''
|}
== H ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Hallencourt.svg|100 px]]
| '''[[Hallencourt]]'''
''D'argent à la bande de sable, accostée de deux cotices du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr ham 80.svg|100 px]]
| '''[[Ham (Somme)|Ham]]'''
''D'azur à la muraille d'argent crénelée de quatre pièces, maçonnée de sable, surmontée d'une tour aussi d'argent, ouverte, ajourée et maçonnée aussi de sable, sommée de deux drapeaux d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Le Hamel.svg|100 px]]
| [[Le Hamel (Somme)|Le '''Hamel''']]
''D'argent à la bande de sable chargée de trois flanchis d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Hangard (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Hangard]]'''
''De gueules aux troix molettes d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Hangest.svg|100 px]]
| '''[[Hangest-en-Santerre]]'''
''D'argent à la croix de gueules chargée de cinq coquilles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Heilly (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Heilly]]'''
''De gueules à la bande d'or chargée de cinq fusées aboutées d'azur et accompagnée en pointe d'une coquille d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Hénencourt.svg|100 px]]
| '''[[Hénencourt]]'''
''D'argent aux trois maillets de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Canton demo.svg|100 px]]
| '''[[Heucourt-Croquoison]]'''
''D'argent au franc-canton de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason à dessiner.svg|100 px]]
| '''[[Hiermont]]'''
''D'azur au cavalier armé, casqué et cuirassé d'argent, tenant de sa main dextre une lance pavillonnée de sinople, au cheval d'or, bardé aussi d'argent, cuirassé aussi d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Humbercourt (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Humbercourt]]'''
''D'argent aux trois aigles de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Huppy 80.svg|100 px]]
| '''[[Huppy]]'''
''D'azur à trois faces ondées d'or.''
|}
== L ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Laboissière-en-Santerre.svg|100 px]]
| '''[[Laboissière-en-Santerre]]'''
''Écartelé : au premier et au quatrième d'or au chevron de sable accompagné de trois merlettes du même, au deuxième et au troisième d'or aux trois fasces de gueules .''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr LiancourtFosse (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Liancourt-Fosse]]'''
''D'argent aux trois tourteaux de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Lignières-Châtelain .svg|100 px]]
| '''[[Lignières-Châtelain]]'''
''De gueules aux trois croissants d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason lihons.svg|100 px]]
| '''[[Lihons]]'''
'' mi parti de gueules à la croix d'argent cantonnée de 4 têtes de lions contournées du même et d'azur à la croix d'or cantonnée de 4 têtes de lions du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason limeux.svg|100 px]]
| '''[[Limeux (Somme)|Limeux]]'''
''De sable aux trois anges d'or, mains jointes et ailes déployées.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Liomer (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Liomer]]'''
''De gueules aux trois lions d'or, au chef d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Lœuilly.svg|100 px]]
| '''[[Lœuilly]]'''
''De sable aux deux pals dentelés d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason long 80.svg|100 px]]
| '''[[Long (Somme)|Long]]'''
''D'or aux trois écussons de vair.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Longpré-les-Corps-Saints 80.svg|100 px]]
| '''[[Longpré-les-Corps-Saints]]'''
''Parti : au 1 d'or à trois écussons de vair, au 2 d'azur à la fasce d'or chargée de trois merlettes de sable et accompagnée de trois croissants d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason longueau (80) Somme- France.svg|100 px]]
| '''[[Longueau]]'''
''D'argent aux trois aigles de sable, accompagnées en chef d'une étoile aussi de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fam fr Longueval.svg|100 px]]
| '''[[Longueval]]'''
''Bandé de vair et de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Louvencourt.svg|100 px]]
| '''[[Louvencourt]]'''
''D'azur à la fasce d'or, chargée de trois merlettes de sable, accompagnée de trois croissants aussi d'or.''
|}
== M ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Machy (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Machy (Somme)|Machy]]'''
''D'azur aux trois aigles au vol abaissé d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Mailly-Raineval.svg|100 px]]
| '''[[Mailly-Raineval]]'''
''Écartelé : au premier et au quatrième d'or à la croix de sable chargée de cinq coquilles d'argent, au deuxième et au troisième d'or aux trois maillets de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Maisnières (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Maisnières]]'''
''Tranché : au 1 d'azur à trois étoiles de six rais d'argent, 2 et 1 ; au 2 d'or à la bande d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Maison-Roland.svg|100 px]]
| '''[[Maison-Roland]]'''
''D'argent au sautoir de gueules chargé de quatre besants du champ, cantonné de quatre lions de sable, armés et lampassés aussi de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Marcelcave.svg|100 px]]
| '''[[Marcelcave]]'''
''D'argent au frêne arraché de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr MareuilCaubert (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Mareuil-Caubert]]'''
''D'or à la croix d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Martainneville.svg|100 px]]
| '''[[Martainneville]]'''
''D'azur au chevron d'argent, chargé de trois trèfles de sable, accompagné de trois molettes d'or.''
|- valign=top
|align=center |
[[Image:Blason Méricourt-sur-Somme.svg|100px]]
|'''[[Méricourt-sur-Somme]]'''
''Ecartelé :au premier d’or aux trois canettes d’argent, becquées et membrées de gueules, au deuxième d’azur aux trois épis feuillés et liés d’or, au troisième d’azur au percaud contourné frétillant d’or soutenu de deux avirons d’argent passées en sautoir, la pal en bas, au quatrième d’or au cor d’argent <ref>www.newgaso.fr</ref>
{{Armes fautives}}
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Le Mesge.svg|100 px]]
| [[Le Mesge|Le '''Mesge''']]
''De gueules aux six étoiles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Metigny (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Métigny]]'''
''De sable aux trois étoiles d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Mezieres-en-Santerre.svg|100 px]]
| '''[[Mézières-en-Santerre]]'''
''D'azur fretté d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Miannay (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Miannay]]'''
''D'azur aux trois molettes d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Montdidier.svg|100 px]]
| '''[[Montdidier (Somme)|Montdidier]]'''
''D'azur semé de sept fleurs de lys d'or à la tour donjonnée d'argent brochant sur le tout.''
Devise : ''urbs cultissima'' (ville très cultivée)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Moreuil.svg|100 px]]
| '''[[Moreuil]]'''
''D'azur semé de fleurs de lys d'or au lion naissant d'argent brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Morvillers-Saint-Saturnin.svg|100 px]]
| '''[[Morvillers-Saint-Saturnin]]'''
''D'argent aux deux fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Moyencourt-lès-Poix.svg|100 px]]
| '''[[Moyencourt-lès-Poix]]'''
''De gueules à la bande d'argent, chargée en chef d'une croisette fichée de sable, au chef d'or chargé de trois croisettes potencées aussi de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Moyenneville.svg|100 px]]
| '''[[Moyenneville (Somme)|Moyenneville]]'''
''D'argent aux deux lions affrontés de sable, armés et lampassés de gueules, au trescheur fleuronné du même.''
|}
== N ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Nesle (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Nesle]]'''
''De gueules semé de trèfles d'or aux deux poissons adossés du même brochant sur le tout''<ref>{{Cite web |title=Banque du Blason |url=http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80585 |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206215937/http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80585 }}</ref>.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr NeuillyHopital (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Neuilly-l'Hôpital]]'''
''De gueules aux trois aigles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr Neuilly-le-Dien 80.svg|100 px]]
| '''[[Neuilly-le-Dien]]'''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Nibas (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Nibas]]'''
''De gueules aux trois épées d'argent, garnies d'or, rangées en bande.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Nouvion (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Nouvion]]'''
''D'azur aux trois aigles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Noyelles-sur-Mer.svg|100 px]]
| '''[[Noyelles-sur-Mer]]'''
''D'argent à la fasce d'azur, accompagné en chef de trois fleurs de lys de gueules et en pointe d'une molette de sable.''
|}
== O ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Occoches.svg|100 px]]
| '''[[Occoches]]'''
''D'argent à la fasce de gueules, surmontée de trois coqs de sable, membrés, crêtés, becqués et couronnés aussi de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Offignies (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Offignies]]'''
''D'argent au sautoir de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Oisemont.svg|100 px]]
| '''[[Oisemont]]'''
''D'argent à la croix pattée alesée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr OustMarest (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Oust-Marest]]'''
''De sinople aux trois gerbes de blé d'or liées de gueules.''
|}
== P ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Peronne.svg|100 px]]
| '''[[Péronne (Somme)|Péronne]]'''
''D'azur aux trois fleurs de lis d'or, à la lettre P capitale couronnée du même en abîme.''
Devise : ''urbs nescia vinci'' (ville qui ignore la défaite)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Picquigny (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Picquigny]]'''
''Fascé d'argent et d'azur, à la bordure de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Poix-de-Picardie.svg|100 px]]
| '''[[Poix-de-Picardie]]'''
''D'azur à la tour d'or, accostée de deux épées basses du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Ponches-Estruval.svg|100 px]]
| '''[[Ponches-Estruval]]'''
''D'argent aux huit canettes de sinople, onglées et becquées de gueules, ordonnées en orle.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr PontRemy (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Pont-Remy]]'''
''D'argent au chef de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Potte (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Potte]]'''
''D'or aux trois pots (marmites) de sable.''
|}
== R ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-azur-écusson-argent.svg|100 px]]
| '''[[Ramburelles]]'''
''D'azur à l'écusson d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Rambures.svg|100 px]]
| '''[[Rambures]]'''
''D'or aux trois fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Riencourt .svg|100 px]]
| '''[[Riencourt]]'''
''D'argent aux trois fasces de gueules frettées d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason roisel.svg|100 px]]
| '''[[Roisel]]'''
''D'azur au buste de Saint Furcy, évêque, auréolé, tenant dans sa dextre une crosse et cantonné, en chef, de deux fleurs de lys et, en pointe, de deux rencontres de bœuf, le tout d'or.''<ref>confirmer par la mairie.</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Rollot.svg|100 px]]
| '''[[Rollot (Somme)|Rollot]]'''
''De gueules à la feuille de houx d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Rosieres en Santerre.svg|100 px]]
| '''[[Rosières-en-Santerre]]'''
''D'azur au pampre d'argent fruité de gueules, surmonté d'une couronne comtale d'or avec ses perles et ses gemmes au naturel accosté de deux fleurs de lys d'or et soutenu d'une autre du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr RouvroySanterre (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Rouvroy-en-Santerre]]'''
''De sable à la croix d'argent chargée de cinq coquilles de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Roye (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Roye (Somme)|Roye]]'''
''De gueules à la bande d'argent, au chef cousu d'azur chargé de trois fleurs de lys d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Rubempré (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Rubempré]]'''
''D'argent aux trois jumelles de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason rue 80.svg|100 px]]
| '''[[Rue (Somme)|Rue]]'''
''Coupé : au premier d'or aux trois bandes d'azur et à la bordure de gueules, au second d'azur aux lettres R, V et E capitales d'argent ordonnées 2 et 1.''
|}
== S ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason à dessiner.svg|100 px]]
| '''[[Sains-en-Amiénois]]'''
''De gueules aux trois bustes de martyr d'or accompagnés en pointe d'une croisette chargée d'une épée et d'une palme passées en sautoir, le tout du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Saint-Aubin-Rivière 80.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Aubin-Rivière]]'''
''Parti : au 1 échiqueté d'or et de gueules, au 2 d'argent fretté de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Saint-Blimont.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Blimont]]'''
''D'or au sautoir engrêlé de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Saint-Fuscien.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Fuscien]]'''
''D'azur aux trois chevrons d'argent accompagnés de trois étoiles d'or.''
|- valign=top
|align=center |
[[Image:Blason Saint-Léger-lès-Authie.svg|100px]]
|'''[[Saint-Léger-lès-Authie]]'''
''Parti émanché de quatre plus une demie pièces d’argent et d’une demie plus quatre pièces de gueules <ref>www.newgaso.fr</ref>
|- valign=top
|align=center |
[[Image:Blason Saint-Léger-lès-Domart.svg|100px]]
|'''[[Saint-Léger-lès-Domart]]'''
''Coupé : au premier d’azur au soleil d’or, au second d’or au tilleul arraché de sinople ; à la divise ondée d’argent brochant sur la partition<ref>www.newgaso.fr</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr Saint-Quentin-La-Motte-Croix-au-Bailly 80.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Quentin-la-Motte-Croix-au-Bailly]]'''
''D'argent à l'aigle éployée d'azur, becquée et membrée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr StRiquier (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Saint-Riquier]]'''
''D'azur semé de fleurs de lys d'or, au chef d'argent''<ref>{{Cite web |title=Banque du Blason |url=http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80716 |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206182753/http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80716 }}</ref>.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Saint-Valery-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Valery-sur-Somme]]'''
''D’azur à la barque d’or sur une mer d’argent, au chef aussi d’azur chargé de trois fleurs de lys d’or, à la bordure componée d’argent et de gueules''<ref>www.newgaso.fr</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-2 ville fr Saisseval (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Saisseval]]'''
''D'azur à deux bars adossés d'argent en chef dextre et à trois trèfles du même rangés en barre en pointe senestre''
|- valign=top
|align=center | [[Fichier:Blason Saveuse.svg|100 px]]
| '''[[Saveuse]]'''
''De gueules à la bande d'or, accompagnée de six billettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Senarpont (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Senarpont]]'''
''D'azur à la tour d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason sorel.svg|100 px]]
| '''[[Sorel (Somme)|Sorel]]'''
''D'or à la bande de sable, accostée de deux cotices du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Soyécourt.svg|100 px]]
| '''[[Soyécourt]]'''
''D'argent fretté de gueules.''
|}
== T ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Tilloloy.svg|100 px]]
| '''[[Tilloloy]]'''
''De sable fretté d'argent semé de fleurs de lys.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Tœufles.svg|100 px]]
| '''[[Tœufles]]'''
''D'argent aux deux lions affrontés de sable, armés et lampassés de gueules, chargés chacun sur l'épaule d'une fleur de lys du même, soutenant un cœur aussi de gueules.''
|}
== V ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Varennes-en-Croix (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Varennes-en-Croix]]'''
''De gueules à la croix d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-gueules-orle-argent.svg|100 px]]
| '''[[Vaudricourt (Somme)|Vaudricourt]]'''
''De gueules à l'orle d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason de Vaux-Marquenneville.svg|100 px]]
| '''[[Vaux-Marquenneville]]'''
''D'argent aux trois têtes de maure de sable, tortillées du champ.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Vers-sur-Selle 80.svg|100 px]]
| '''[[Vers-sur-Selles]]'''
''D'argent à l'arbre arraché de sinople soutenu de trois fasces ondées d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Vignacourt 80.svg|100 px]]
| '''[[Vignacourt]]'''
''D'argent à trois fleurs de lys au pied nourri de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Villers-Bocage.svg|100 px]]
| '''[[Villers-Bocage (Somme)|Villers-Bocage]]'''
''D'argent à deux bandes de sable au chef de sinople chargé de trois quinte-feuilles d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Villers-Bretonneux.svg|100 px]]
| '''[[Villers-Bretonneux]]'''
''D'argent à trois lionceaux de sable à la fleur de lys au pied nourri du même en cœur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr VillersAuthie (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Villers-sur-Authie]]'''
''De gueules aux trois molettes d'éperon d'or.''
|- valign=top
<!-- NOT STATED
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr Vismes.svg|100 px]]
| '''[[Vismes]]'''
''d'argent, au chevron de gueules, accompagné en chef de deux étoiles d'or et en pointe d'un croissant du même''.-->
|}
== Y ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:FRA Y COA.svg|100 px]]
| '''[[Y (Somme)|Y]]'''
''D'azur aux trois chevrons d'or''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr YaucourtBussus (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Yaucourt-Bussus]]'''
''D'or aux trois aigles de sable, becquées et membrées de gueules.''
|}
[[Sokajy:Somme]]
[[Sokajy:Faneva]]
4dbnytjskyp5alzjnj6mpq4gum4kwa4
1150758
1150739
2026-09-15T09:23:16Z
Kontributor 2K
31390
/* M */ +1
1150758
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Blason département fr Somme.svg|100px|right]]
== A ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Abbeville (Somme).svg |100 px]]
| '''[[Abbeville]]'''
''D'or aux trois bandes d'azur, à la bordure de gueules, au chef d'azur semé de fleurs de lys d'or.''
Devise : ''semper fidelis'' (toujours fidèle)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason de la ville d'Acheux-en-Amiénois (80) Somme-France.svg|100 px]]
| '''[[Acheux-en-Amiénois]] '''
'' Parti de gueules et d'or, au 1er une hache d'or, au 2ème une clé contournée, de l'un dans l'autre. ''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Acheux-en-Vimeu .svg|100 px]]
| '''[[Acheux-en-Vimeu]]'''
''Parti : d'argent à la croix de sable, et aussi d'argent à l'aigle aussi de sable
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Aigneville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Aigneville]]'''
''D'argent à l'orle d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Ailly-le-Haut-Clocher.svg|100 px]]
| '''[[Ailly-le-Haut-Clocher]]'''
''De gueules aux deux branches d'alisier d'argent passées en double sautoir, au chef échiqueté d'argent et d'azur de trois tires.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Ailly-sur-Noye (80) Somme-France.svg|100 px]]
| '''[[Ailly-sur-Noye]]'''
''D'argent au lion de gueules armé et couronné d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason_ville_fr_Airaines(80).svg|100 px]]
| '''[[Airaines]]'''
''De gueules à l'aigle d'argent accompagnée de 8 fleurs de lis d'or en orle.'' <ref>''http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm {{Wayback|url=http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm |date=20080610194810 }}</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Ailly-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Ailly-sur-Somme]]'''
''De gueules aux deux branches d'alisier d'argent passées en sautoir, au chef échiqueté d'azur et d'argent de trois tires.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Albert 80.svg|100 px]]
| '''[[Albert (Somme)|Albert]]'''
''Burelé d'argent et de gueules de dix pièces.''
Devise : ''vis mea ferrum'' (ma force est le fer)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Allenay.svg|100 px]]
| '''[[Allenay]]'''
''D'argent aux trois bandes de sable, à l'écusson du même brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr ville Amiens.svg|100 px]]
| '''[[Amiens]]'''
''De gueules au lierre d'argent, au chef d'azur semé de fleurs de lis d'or''
Devise : ''liliis tenaci vimine jungor'' (je suis liée aux lys par un puissant osier)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Argoules.svg|100 px]]
| '''[[Argoules]]'''
''Palé d'or et de gueules de huit pièces.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Arguel.svg|100 px]]
| '''[[Arguel (Somme)|Arguel]]'''
''D'azur à un cerf courant d'or, accompagné en chef à senestre d'un soleil du même et en pointe d'un croissant versé éclairé par le soleil.''
: Le Croissant ne comporte pas d'indication de couleur. Eclairé par le soleil est difficile à interpréter. Il est ici représenté d'or, en attente de précision.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason_dpt_fr_Gers.svg|100 px]]
| '''[[Arrest]]'''
''D'argent au lion de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Assevillers (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Assevillers]]'''
''De gueules à trois besants d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ault.svg|100 px]]
| '''[[Ault]]'''
''Écartelé : au premier d'azur à la croix ancrée d'or, cantonnée de quatre croissants d'argent, au deuxième cinq points d'azur équipolés à quatre d'argent, au troisième d'or aux trois chevrons de gueules, au quatrième d'argent à la croix de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason aumont somme.svg|100 px]]
| '''[[Aumont (Somme)|Aumont]]'''
''D'or au chevron d'azur, accompagné en chef de deux croissants du même et en pointe de deux chevrons alésés aussi d'azur, au chef du même chargé de trois étoiles d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Autheux.svg|100 px]]
| '''[[Autheux]]'''
''D'argent aux deux bandes de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Authieule 80.svg|100 px]]
| '''[[Authieule]]'''
''D'argent au chevron de gueules chargé de trois roses d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Authuille (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Authuille]]'''
''D'or à trois maillets de gueules.''
|}
== B ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bacouel-sur-Selle .svg|100 px]]
| '''[[Bacouel-sur-Selle]]'''
''De gueules semé de croisettes recroisetées d'argent, aux deux bars adossés du même brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Bailleul 80.svg|100 px]]
| '''[[Bailleul (Somme)|Bailleul]]'''
''D'hermine à l'écusson de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Beaucamps-le-Vieux.svg|100 px]]
| '''[[Beaucamps-le-Vieux]]'''
''D'argent à la bande de sable frettée d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason beauchamps.svg|100 px]]
| '''[[Beauchamps (Somme)|Beauchamps]]'''
''Fascé de sinople et d'hermine.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Beauval.svg|100 px]]
| '''[[Beauval]]'''
''D'azur à trois gerbes d'avoine d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Belloy-Saint-Leonard.svg|100 px]]
| '''[[Belloy-Saint-Léonard]]'''
''D'argent aux trois fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr BernayEnPonthieu (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Bernay-en-Ponthieu]]'''
''D'or au lion de sable, armé et lampassé d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bernes.svg|100 px]]
| '''[[Bernes]]'''
''D'azur à la tête de lion d'or, arrachée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Béthencourt-sur-Somme2.svg|100 px]]
| '''[[Béthencourt-sur-Somme]]'''
''D'or à douze merlettes de gueules ordonnées en orle, accompagnées d'un lambel d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason d'argent à la fasce de gueules chargée d'un léopard d'or.svg|100 px]]
| '''[[Biaches]]'''
''D'argent à la fasce de gueules chargée d'un léopard d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Biencourt (80) Somme France.svg|100 px]]
| '''[[Biencourt (Somme)|Biencourt]]'''
''De sable au lion d'argent, lampassé de gueules, couronné d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason boufflers.svg|100 px]]
| '''[[Boufflers]]'''
''D'argent à trois molettes de gueules, accompagnées de neuf croisettes recroisetées du même, trois en chef, trois en fasce et trois en pointe ordonnées 2 et 1.<ref>Source : [http://www.newgaso.fr/homepag2.php3 www.newgaso.fr] {{Wayback|url=http://www.newgaso.fr/homepag2.php3 |date=20100306035852 }}</ref>''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bouvaincourt-sur-Bresle.svg|100 px]]
| '''[[Bouvaincourt-sur-Bresle]]'''
''D'argent au chevron de gueules, accompagné en chef à dextre de trois tourteaux du même et à senestre de trois billettes de sable, en pointe de trois billettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-bouvincourt-en-vermandois.svg|100 px]]
| '''[[Bouvincourt-en-Vermandois]]'''
''De sinople aux trois fasces d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Boves 80.svg|100 px]]
| '''[[Boves]]'''
''De gueules à la bande d'or côtoyée de deux cotices du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Bray-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Bray-sur-Somme]]'''
''De gueules à la fasce [[cousu]]e d'azur chargée de trois fleurs de lys d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Breilly (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Breilly]]'''
''De gueules à l'écusson d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Bresle (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Bresle (Somme)|Bresle]]'''
''D'azur aux trois gerbes de blé d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Brévillers.svg|100 px]]
| '''[[Brévillers (Somme)|Brévillers]]'''
''De gueules au chevron d'or, accompagné de trois croissants d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Brocourt (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Brocourt]]'''
''D'or au lion contourné de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Brucamps (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Brucamps]]'''
''De sinople au lion d'or, armé et lampassé de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Buigny-Saint-Maclou.svg|100 px]]
| '''[[Buigny-Saint-Maclou]]'''
''D'or à la bande de gueules, chargée de trois lionceaux d'argent, accompagnée de deux buis de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Bussus-lès-Yaucourt (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Bussus-lès-Yaucourt]]'''
''D'or à la bande de sable chargée de trois coquilles d'or posées à plomb accompagnée de deux aigles de sable, becquées et membrées de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Bussy-lès-Poix.svg|100 px]]
| '''[[Bussy-lès-Poix]]'''
''D'argent à la croix de gueules dentelée d'azur, chargée de cinq coquilles d'or.''
|}
== C ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Cambron.svg|100px]]
| '''[[Cambron]]'''
''Fascé de gueules et d'or de huit pièces.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr CampsAmienois (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Camps-en-Amiénois]]'''
''D'argent à l'aigle au vol abaissé de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Canaples.svg|100 px]]
| '''[[Canaples]]'''
''D'or au créquier arraché de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Cappy.svg|100 px]]
| '''[[Cappy]]'''
''D'azur à la croix échiquetée d'azur et d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr mairie Cayeux-sur-Mer.svg|100 px]]
|'''[[Cayeux-sur-Mer]]'''
''De sinople aux trois bandes d'argent, à la croix ancrée d'or brochant sur le tout''<ref>{{Cite web |url=http://www.cayeux-sur-mer.fr/ |title=Site municipal de Cayeux sur Mer |access-date=2022-02-21 |archive-date=2022-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228134625/https://www.cayeux-sur-mer.fr/ |url-status=dead }}</ref>.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Cerisy.svg|100 px]]
| '''[[Cerisy]]'''
''De sable aux deux pals dentelés d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr CerisyBuleux (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Cerisy-Buleux]]'''
''D'azur au chef d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Chaulnes 80.svg|100 px]]
| '''[[Chaulnes]]'''
''D'azur au chevron d'or, accompagné de trois clous du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Chepy.svg|100 px]]
| '''[[Chépy]]'''
''D'or aux trois fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Clairy-Saulchoix.svg|100 px]]
| '''[[Clairy-Saulchoix]]'''
''D'azur à la fasce d'argent chargée de trois tourteaux de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Cléry-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Cléry-sur-Somme]]'''
''D'hermine au franc-canton de gueules chargé de trois fermaux d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Combles.svg|100 px]]
| '''[[Combles]]'''
''D'argent au chevron de gueules accompagné de trois cœurs du même ; au comble d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason contay.svg|100 px]]
| '''[[Contay]]'''
''Fascé d'argent et de gueules à la bordure d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr conty 80.svg|100 px]]
| '''[[Conty]]'''
''D'or au lion de gueules, aux trois bandes alésées de vair brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason corbie.svg|100 px]]
| '''[[Corbie]]'''
''D'or à la crosse épiscopale d'azur, accostée de deux clefs adossées de gueules, au corbeau de sable brochant en pointe.''{{armes parlantes}}
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Crécy-en-Ponthieu 80.svg|100 px]]
| '''[[Crécy-en-Ponthieu]]'''
''D'azur à trois croissants entrelassés d'or''
|- valign=top
|align=center |[[Image:Armoiries Ponthieu.svg|100 px]]
| [[Le Crotoy|Le '''Crotoy''']]
''Dor aux trois bandes d'azur, bordé de gueules.''
|}
== D ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Dargnies.svg|100 px]]
| '''[[Dargnies]]'''
''D'argent aux trois fasces d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Domart-en-Ponthieu.svg|100 px]]
| '''[[Domart-en-Ponthieu]]'''
''D'argent au chevron de gueules, accompagné de trois merlettes de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Dominois (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Dominois]]'''
''De sable à la croix ancrée d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Domqueur.svg|100 px]]
| '''[[Domqueur]]'''
''D'or au chevron de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Doullens.svg|100 px]]
| '''[[Doullens]]'''
''D'azur semé de fleurs de lys d'or à l'écusson d'argent chargé d'une croix de gueules brochant sur le tout en cœur.''
Devise : ''infinita decus lilia mihi prestant'' (Les lys de France me font honneur)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Drucat.svg|100 px]]
| '''[[Drucat]]'''
''D'azur fretté d'argent.''
|}
== E ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Épagne-Épagnette.svg|100 px]]
| '''[[Épagne-Épagnette]]'''
''Écartelé : aux 1 et 4 d'or chapé ployé d'azur chargé de deux étoiles du champ en chef ; aux 2 et 3 bandé de gueules et de vair.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Équennes-Éramecourt .svg|100 px]]
| '''[[Équennes-Éramecourt]]'''
''De gueules aux trois lionceaux d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason L'Étoile.svg|100 px]]
| '''[[L'Étoile (Somme)|L'Étoile]]'''
''D'azur aux trois molettes d'or dans les trois premiers cantons et au besant du même dans le quatrième canton.''
|}
== F ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Nesle de Falvy.svg|100 px]]
| '''[[Falvy]]'''
''Fascé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, couronné d'or, brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Feuquières-en-Vimeu 80.svg|100 px]]
| '''[[Feuquières-en-Vimeu]]'''
''Parti : au 1 de gueules au maillet couronné d'or, au 2 d'or à trois roses de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Flesselles.svg|100 px]]
| '''[[Flesselles]]'''
''D’argent au lion d’azur, la tête courbée en avant ; au chef de gueules chargé de trois besants d’or''. <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.mairieflesselles.fr/ |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118100538/http://www.mairieflesselles.fr/ }}</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Flixecourt 80.svg|100 px]]
| '''[[Flixecourt]]'''
''De gueules aux trois chevrons de vair.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Folleville.svg|100 px]]
| '''[[Folleville (Somme)|Folleville]]'''
''D'or aux dix losanges de gueules ordonnés 3, 3, 3 et 1, au chef échiqueté d'or et d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fontaine-sur-Somme 80.svg|100 px]]
| '''[[Fontaine-sur-Somme]]'''
''D'azur à la fontaine héraldique d'argent à trois fasces ondées d'azur, cerclée d'or, rayonnant de huit têtes d'échevins du même, alternativement posées de face et de profil.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Forceville en Vimeu.svg|100 px]]
| '''[[Forceville-en-Vimeu]]'''
''De gueules au sautoir d'argent, cantonné de quatre merlettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fort-Mahon-Plage.svg|100 px]]
| '''[[Fort-Mahon-Plage]]'''
''Tiercé en barre : au premier d'argent à la tour de sable sur un rocher du même, au second d'azur à trois fleur de lys rangées en barre posées à plomb, au troisième à trois crevettes de sable rangées en barre posées à plomb.'' <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080610194810/http://mairie.ault.club.fr/PICMAR/index.htm }}</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fouilloy.svg|100 px]]
| '''[[Fouilloy (Somme)|Fouilloy]]'''
''D'azur à la fleur de lis d'or, accompagnée en pointe de deux trèfles du même<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://mairiefouilloy.free.fr/ |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2011-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111215063838/http://mairiefouilloy.free.fr/ }}</ref>.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fourcigny (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Fourcigny]]'''
''D'azur aux trois tours d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille de Franqueville.svg|100 px]]
| '''[[Franqueville (Somme)|Franqueville]]'''
''D'argent aux trois forêts de gueules, surmontées d'un lambel d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fransures.svg|100 px]]
| '''[[Fransures]]'''
''D'argent à la fasce de gueules chargée de trois besants d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason de la ville de Fréchencourt (80) Somme-France.svg|100 px]]
| '''[[Fréchencourt]]'''
''D'or semé de billettes d'azur, au lion de gueules brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fresnoy-Andainville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Fresnoy-Andainville]]'''
''D'or au chevron d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fressenneville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Fressenneville]]'''
''D'argent à la croix ancrée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Fressenneville (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Frettemeule]]'''
''D'argent à la croix ancrée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Fricamps.svg|100 px]]
| '''[[Fricamps]]'''
''De gueules à la bande d'or, chargée en chef d'une étoile de sable, accompagnée de huit croisettes aussi d'or ordonnées en orle.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr FrivilleEscarbotin (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Friville-Escarbotin]]'''
''De sable aux trois aigles d'or.''
|}
== G ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Gamaches 80.svg|100 px]]
| '''[[Gamaches]]'''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Gapennes.svg|100 px]]
| '''[[Gapennes]]'''
''D'argent à l'écusson d'azur, accompagné de six billettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Glisy.svg|100 px]]
| '''[[Glisy]]'''
''D'argent à la bande fuselée de gueules de quatre pièces et deux demies.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Grébault-Mesnil.svg|100 px]]
| '''[[Grébault-Mesnil]]'''
''D'argent à la fasce de gueules, accompagnée en chef de deux flammes du même et en pointe d'un lion de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Grouches-Luchuel 80.svg|100 px]]
| '''[[Grouches-Luchuel]]'''
''D'or à trois fasces vivrées de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Gueschart.svg|100 px]]
| '''[[Gueschart]]'''
''D'argent aux trois chevrons de gueules.''
|}
== H ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Hallencourt.svg|100 px]]
| '''[[Hallencourt]]'''
''D'argent à la bande de sable, accostée de deux cotices du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr ham 80.svg|100 px]]
| '''[[Ham (Somme)|Ham]]'''
''D'azur à la muraille d'argent crénelée de quatre pièces, maçonnée de sable, surmontée d'une tour aussi d'argent, ouverte, ajourée et maçonnée aussi de sable, sommée de deux drapeaux d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Le Hamel.svg|100 px]]
| [[Le Hamel (Somme)|Le '''Hamel''']]
''D'argent à la bande de sable chargée de trois flanchis d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Hangard (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Hangard]]'''
''De gueules aux troix molettes d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Hangest.svg|100 px]]
| '''[[Hangest-en-Santerre]]'''
''D'argent à la croix de gueules chargée de cinq coquilles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Heilly (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Heilly]]'''
''De gueules à la bande d'or chargée de cinq fusées aboutées d'azur et accompagnée en pointe d'une coquille d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Hénencourt.svg|100 px]]
| '''[[Hénencourt]]'''
''D'argent aux trois maillets de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Canton demo.svg|100 px]]
| '''[[Heucourt-Croquoison]]'''
''D'argent au franc-canton de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason à dessiner.svg|100 px]]
| '''[[Hiermont]]'''
''D'azur au cavalier armé, casqué et cuirassé d'argent, tenant de sa main dextre une lance pavillonnée de sinople, au cheval d'or, bardé aussi d'argent, cuirassé aussi d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Humbercourt (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Humbercourt]]'''
''D'argent aux trois aigles de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Huppy 80.svg|100 px]]
| '''[[Huppy]]'''
''D'azur à trois faces ondées d'or.''
|}
== L ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Laboissière-en-Santerre.svg|100 px]]
| '''[[Laboissière-en-Santerre]]'''
''Écartelé : au premier et au quatrième d'or au chevron de sable accompagné de trois merlettes du même, au deuxième et au troisième d'or aux trois fasces de gueules .''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr LiancourtFosse (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Liancourt-Fosse]]'''
''D'argent aux trois tourteaux de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Lignières-Châtelain .svg|100 px]]
| '''[[Lignières-Châtelain]]'''
''De gueules aux trois croissants d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason lihons.svg|100 px]]
| '''[[Lihons]]'''
'' mi parti de gueules à la croix d'argent cantonnée de 4 têtes de lions contournées du même et d'azur à la croix d'or cantonnée de 4 têtes de lions du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason limeux.svg|100 px]]
| '''[[Limeux (Somme)|Limeux]]'''
''De sable aux trois anges d'or, mains jointes et ailes déployées.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Liomer (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Liomer]]'''
''De gueules aux trois lions d'or, au chef d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Lœuilly.svg|100 px]]
| '''[[Lœuilly]]'''
''De sable aux deux pals dentelés d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason long 80.svg|100 px]]
| '''[[Long (Somme)|Long]]'''
''D'or aux trois écussons de vair.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Longpré-les-Corps-Saints 80.svg|100 px]]
| '''[[Longpré-les-Corps-Saints]]'''
''Parti : au 1 d'or à trois écussons de vair, au 2 d'azur à la fasce d'or chargée de trois merlettes de sable et accompagnée de trois croissants d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason longueau (80) Somme- France.svg|100 px]]
| '''[[Longueau]]'''
''D'argent aux trois aigles de sable, accompagnées en chef d'une étoile aussi de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fam fr Longueval.svg|100 px]]
| '''[[Longueval]]'''
''Bandé de vair et de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Louvencourt.svg|100 px]]
| '''[[Louvencourt]]'''
''D'azur à la fasce d'or, chargée de trois merlettes de sable, accompagnée de trois croissants aussi d'or.''
|}
== M ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Machy (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Machy (Somme)|Machy]]'''
''D'azur aux trois aigles au vol abaissé d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Mailly-Raineval.svg|100 px]]
| '''[[Mailly-Raineval]]'''
''Écartelé : au premier et au quatrième d'or à la croix de sable chargée de cinq coquilles d'argent, au deuxième et au troisième d'or aux trois maillets de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Maisnières (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Maisnières]]'''
''Tranché : au 1 d'azur à trois étoiles de six rais d'argent, 2 et 1 ; au 2 d'or à la bande d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Maison-Roland.svg|100 px]]
| '''[[Maison-Roland]]'''
''D'argent au sautoir de gueules chargé de quatre besants du champ, cantonné de quatre lions de sable, armés et lampassés aussi de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Marcelcave.svg|100 px]]
| '''[[Marcelcave]]'''
''D'argent au frêne arraché de sinople.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr MareuilCaubert (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Mareuil-Caubert]]'''
''D'or à la croix d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Martainneville.svg|100 px]]
| '''[[Martainneville]]'''
''D'azur au chevron d'argent, chargé de trois trèfles de sable, accompagné de trois molettes d'or.''
|- valign=top
|align=center |
[[Image:Blason Méricourt-sur-Somme.svg|100px]]
|'''[[Méricourt-sur-Somme]]'''
''Ecartelé :au premier d’or aux trois canettes d’argent, becquées et membrées de gueules, au deuxième d’azur aux trois épis feuillés et liés d’or, au troisième d’azur au percaud contourné frétillant d’or soutenu de deux avirons d’argent passées en sautoir, la pal en bas, au quatrième d’or au cor d’argent <ref>www.newgaso.fr</ref>
<!--{{Armes fautives}}-->
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Le Mesge.svg|100 px]]
| [[Le Mesge|Le '''Mesge''']]
''De gueules aux six étoiles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Metigny (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Métigny]]'''
''De sable aux trois étoiles d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Mezieres-en-Santerre.svg|100 px]]
| '''[[Mézières-en-Santerre]]'''
''D'azur fretté d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Miannay (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Miannay]]'''
''D'azur aux trois molettes d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Monchy.svg|100 px]]
| '''[[Monchy-Lagache]]'''
''De gueules à trois maillets d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Montdidier.svg|100 px]]
| '''[[Montdidier (Somme)|Montdidier]]'''
''D'azur semé de sept fleurs de lys d'or à la tour donjonnée d'argent brochant sur le tout.''
Devise : ''urbs cultissima'' (ville très cultivée)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Moreuil.svg|100 px]]
| '''[[Moreuil]]'''
''D'azur semé de fleurs de lys d'or au lion naissant d'argent brochant sur le tout.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Morvillers-Saint-Saturnin.svg|100 px]]
| '''[[Morvillers-Saint-Saturnin]]'''
''D'argent aux deux fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Moyencourt-lès-Poix.svg|100 px]]
| '''[[Moyencourt-lès-Poix]]'''
''De gueules à la bande d'argent, chargée en chef d'une croisette fichée de sable, au chef d'or chargé de trois croisettes potencées aussi de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Moyenneville.svg|100 px]]
| '''[[Moyenneville (Somme)|Moyenneville]]'''
''D'argent aux deux lions affrontés de sable, armés et lampassés de gueules, au trescheur fleuronné du même.''
|}
== N ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Nesle (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Nesle]]'''
''De gueules semé de trèfles d'or aux deux poissons adossés du même brochant sur le tout''<ref>{{Cite web |title=Banque du Blason |url=http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80585 |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206215937/http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80585 }}</ref>.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr NeuillyHopital (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Neuilly-l'Hôpital]]'''
''De gueules aux trois aigles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr Neuilly-le-Dien 80.svg|100 px]]
| '''[[Neuilly-le-Dien]]'''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Nibas (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Nibas]]'''
''De gueules aux trois épées d'argent, garnies d'or, rangées en bande.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Nouvion (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Nouvion]]'''
''D'azur aux trois aigles d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Noyelles-sur-Mer.svg|100 px]]
| '''[[Noyelles-sur-Mer]]'''
''D'argent à la fasce d'azur, accompagné en chef de trois fleurs de lys de gueules et en pointe d'une molette de sable.''
|}
== O ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Occoches.svg|100 px]]
| '''[[Occoches]]'''
''D'argent à la fasce de gueules, surmontée de trois coqs de sable, membrés, crêtés, becqués et couronnés aussi de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Offignies (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Offignies]]'''
''D'argent au sautoir de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Oisemont.svg|100 px]]
| '''[[Oisemont]]'''
''D'argent à la croix pattée alesée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr OustMarest (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Oust-Marest]]'''
''De sinople aux trois gerbes de blé d'or liées de gueules.''
|}
== P ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Peronne.svg|100 px]]
| '''[[Péronne (Somme)|Péronne]]'''
''D'azur aux trois fleurs de lis d'or, à la lettre P capitale couronnée du même en abîme.''
Devise : ''urbs nescia vinci'' (ville qui ignore la défaite)
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Picquigny (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Picquigny]]'''
''Fascé d'argent et d'azur, à la bordure de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Poix-de-Picardie.svg|100 px]]
| '''[[Poix-de-Picardie]]'''
''D'azur à la tour d'or, accostée de deux épées basses du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Ponches-Estruval.svg|100 px]]
| '''[[Ponches-Estruval]]'''
''D'argent aux huit canettes de sinople, onglées et becquées de gueules, ordonnées en orle.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr PontRemy (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Pont-Remy]]'''
''D'argent au chef de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Potte (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Potte]]'''
''D'or aux trois pots (marmites) de sable.''
|}
== R ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-azur-écusson-argent.svg|100 px]]
| '''[[Ramburelles]]'''
''D'azur à l'écusson d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Rambures.svg|100 px]]
| '''[[Rambures]]'''
''D'or aux trois fasces de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Riencourt .svg|100 px]]
| '''[[Riencourt]]'''
''D'argent aux trois fasces de gueules frettées d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason roisel.svg|100 px]]
| '''[[Roisel]]'''
''D'azur au buste de Saint Furcy, évêque, auréolé, tenant dans sa dextre une crosse et cantonné, en chef, de deux fleurs de lys et, en pointe, de deux rencontres de bœuf, le tout d'or.''<ref>confirmer par la mairie.</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Rollot.svg|100 px]]
| '''[[Rollot (Somme)|Rollot]]'''
''De gueules à la feuille de houx d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Rosieres en Santerre.svg|100 px]]
| '''[[Rosières-en-Santerre]]'''
''D'azur au pampre d'argent fruité de gueules, surmonté d'une couronne comtale d'or avec ses perles et ses gemmes au naturel accosté de deux fleurs de lys d'or et soutenu d'une autre du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr RouvroySanterre (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Rouvroy-en-Santerre]]'''
''De sable à la croix d'argent chargée de cinq coquilles de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Roye (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Roye (Somme)|Roye]]'''
''De gueules à la bande d'argent, au chef cousu d'azur chargé de trois fleurs de lys d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Rubempré (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Rubempré]]'''
''D'argent aux trois jumelles de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason rue 80.svg|100 px]]
| '''[[Rue (Somme)|Rue]]'''
''Coupé : au premier d'or aux trois bandes d'azur et à la bordure de gueules, au second d'azur aux lettres R, V et E capitales d'argent ordonnées 2 et 1.''
|}
== S ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason à dessiner.svg|100 px]]
| '''[[Sains-en-Amiénois]]'''
''De gueules aux trois bustes de martyr d'or accompagnés en pointe d'une croisette chargée d'une épée et d'une palme passées en sautoir, le tout du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Saint-Aubin-Rivière 80.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Aubin-Rivière]]'''
''Parti : au 1 échiqueté d'or et de gueules, au 2 d'argent fretté de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Saint-Blimont.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Blimont]]'''
''D'or au sautoir engrêlé de sable.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Saint-Fuscien.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Fuscien]]'''
''D'azur aux trois chevrons d'argent accompagnés de trois étoiles d'or.''
|- valign=top
|align=center |
[[Image:Blason Saint-Léger-lès-Authie.svg|100px]]
|'''[[Saint-Léger-lès-Authie]]'''
''Parti émanché de quatre plus une demie pièces d’argent et d’une demie plus quatre pièces de gueules <ref>www.newgaso.fr</ref>
|- valign=top
|align=center |
[[Image:Blason Saint-Léger-lès-Domart.svg|100px]]
|'''[[Saint-Léger-lès-Domart]]'''
''Coupé : au premier d’azur au soleil d’or, au second d’or au tilleul arraché de sinople ; à la divise ondée d’argent brochant sur la partition<ref>www.newgaso.fr</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr Saint-Quentin-La-Motte-Croix-au-Bailly 80.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Quentin-la-Motte-Croix-au-Bailly]]'''
''D'argent à l'aigle éployée d'azur, becquée et membrée de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr StRiquier (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Saint-Riquier]]'''
''D'azur semé de fleurs de lys d'or, au chef d'argent''<ref>{{Cite web |title=Banque du Blason |url=http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80716 |accessdate=2011-04-28 |archivedate=2008-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206182753/http://www.newgaso.fr/lecture_fiche_commune.php3?page=f80716 }}</ref>.
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Saint-Valery-sur-Somme.svg|100 px]]
| '''[[Saint-Valery-sur-Somme]]'''
''D’azur à la barque d’or sur une mer d’argent, au chef aussi d’azur chargé de trois fleurs de lys d’or, à la bordure componée d’argent et de gueules''<ref>www.newgaso.fr</ref>
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-2 ville fr Saisseval (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Saisseval]]'''
''D'azur à deux bars adossés d'argent en chef dextre et à trois trèfles du même rangés en barre en pointe senestre''
|- valign=top
|align=center | [[Fichier:Blason Saveuse.svg|100 px]]
| '''[[Saveuse]]'''
''De gueules à la bande d'or, accompagnée de six billettes du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Senarpont (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Senarpont]]'''
''D'azur à la tour d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason sorel.svg|100 px]]
| '''[[Sorel (Somme)|Sorel]]'''
''D'or à la bande de sable, accostée de deux cotices du même.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason famille fr de Soyécourt.svg|100 px]]
| '''[[Soyécourt]]'''
''D'argent fretté de gueules.''
|}
== T ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-Tilloloy.svg|100 px]]
| '''[[Tilloloy]]'''
''De sable fretté d'argent semé de fleurs de lys.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Tœufles.svg|100 px]]
| '''[[Tœufles]]'''
''D'argent aux deux lions affrontés de sable, armés et lampassés de gueules, chargés chacun sur l'épaule d'une fleur de lys du même, soutenant un cœur aussi de gueules.''
|}
== V ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Varennes-en-Croix (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Varennes-en-Croix]]'''
''De gueules à la croix d'or.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason-gueules-orle-argent.svg|100 px]]
| '''[[Vaudricourt (Somme)|Vaudricourt]]'''
''De gueules à l'orle d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason de Vaux-Marquenneville.svg|100 px]]
| '''[[Vaux-Marquenneville]]'''
''D'argent aux trois têtes de maure de sable, tortillées du champ.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Vers-sur-Selle 80.svg|100 px]]
| '''[[Vers-sur-Selles]]'''
''D'argent à l'arbre arraché de sinople soutenu de trois fasces ondées d'azur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr Vignacourt 80.svg|100 px]]
| '''[[Vignacourt]]'''
''D'argent à trois fleurs de lys au pied nourri de gueules.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Villers-Bocage.svg|100 px]]
| '''[[Villers-Bocage (Somme)|Villers-Bocage]]'''
''D'argent à deux bandes de sable au chef de sinople chargé de trois quinte-feuilles d'argent.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason Villers-Bretonneux.svg|100 px]]
| '''[[Villers-Bretonneux]]'''
''D'argent à trois lionceaux de sable à la fleur de lys au pied nourri du même en cœur.''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr VillersAuthie (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Villers-sur-Authie]]'''
''De gueules aux trois molettes d'éperon d'or.''
|- valign=top
<!-- NOT STATED
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason fr Vismes.svg|100 px]]
| '''[[Vismes]]'''
''d'argent, au chevron de gueules, accompagné en chef de deux étoiles d'or et en pointe d'un croissant du même''.-->
|}
== Y ==
{| class="wikitable" width="100%"
! width="110" | Image
! Nom de la commune et blasonnement
|- valign=top
|align=center | [[Image:FRA Y COA.svg|100 px]]
| '''[[Y (Somme)|Y]]'''
''D'azur aux trois chevrons d'or''
|- valign=top
|align=center | [[Image:Blason ville fr YaucourtBussus (Somme).svg|100 px]]
| '''[[Yaucourt-Bussus]]'''
''D'or aux trois aigles de sable, becquées et membrées de gueules.''
|}
[[Sokajy:Somme]]
[[Sokajy:Faneva]]
460kpf41oxykc8nvt3vixxew7yowpe3
Monchy-Lagache
0
12114
1150757
1025841
2026-09-15T09:21:12Z
Kontributor 2K
31390
+CoA
1150757
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|49.8525|3.0453}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Monchy-Lagache
|sary=Monchy-Lagache, Somme, Fr, église St-Pierre.jpg
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Hauts-de-France]]
|velarantany=15.44
|isam-ponina=787
|ben'ny tanàna=André Vallette
}}
[[sary:Blason famille fr de Monchy.svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Monchy-Lagache]]
I '''Monchy-Lagache''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Péronne, ao amin'ny departemantan'i [[Somme]], ao amin'ny faritr'i [[Hauts-de-France]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 80555.
I André Vallette no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i [[Communauté de communes du Pays Hamois|Pays Hamois]]
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Monchy-Lagache dia 787 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 57 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 95 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.8525° ary 3.0453° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Monchy-Lagache Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Somme]]
mokli0lg284z226m94soflnjg2973zk
Môzambika
0
37210
1150751
1093804
2026-09-15T08:47:17Z
Thelezifor
15140
Tsipelina
1150751
wikitext
text/x-wiki
{{coord|-18.966670|44.233330}}
{{Infobox Pays
| nom_local1=República de Moçambique
| langue1=pt
| nom_malgache=Repoblikan' i Môzambika
| de=
| image_drapeau=Flag of Mozambique.svg
| lien_drapeau=Sainan' i Môzambika
| image_blason= EscudoMozambique.PNG
| lien_blason=Mari-piandrian' i Môzambika
| image_carte=Location Mozambique AU Africa.svg
| devise=
| langues_officielles=[[fiteny pôrtogey|Pôrtogey]]'''¹'''
| capitale=[[Maputo]]
| coordonnées_capitale=| lien_villes=Tanàna any Môzambika
| titre_plus_grande_ville=Tanàna lehibe indrindra
| plus_grande_ville=[[Maputo]]
| type_gouvernement=[[Repoblika]]
| titres_dirigeants=[[Filoha]]<br />[[Praiminisitra]]
| noms_dirigeants=[[Filipe Nyusi]]<br />[[Carlos Agostinho do Rosário]]
| superficie_rang=36
| superficie_totale=801 590
| pourcentage_eau=2,2
| population_rang=52
| population_totale={{formatnum:22061451}}
| population_année=2010
| densité = 27,5
| type_indépendance=Daty
| pays_indépendance=avy amin'i [[Pôrtogaly]]
| date_indépendance=25 Jiona 1975
| pays frontaliers={{RSA}}{{-}}{{ZAM}}{{-}}{{TAN}}{{-}}{{ZIM}}{{-}}{{MAW}}{{-}}{{SWZ}}
| gentilé=Môzambikana,<br />Môzambikanina
| monnaie=[[Metical]]
| code_monnaie=MZM
| fuseau_horaire=+2
| hymne_national=[[Patria Amada]]
| iso3166-1 = MOZ, MZ
| domaine_internet=[[.mz]]
| indicatif_téléphonique=258
| notes=('''1''')Miasa be ihany koa ny [[fiteny bantò]].
}}
I '''Môzambika''', na '''Repoblikan' i Môzambika''', amin' ny [[fiteny pôrtogey]] dia '''''Moçambique''''' sy '''''República de Moçambique''''', dia firenena aty [[Afrika Atsinanana]], eo amin' ny morontsiraka atsinanan' i [[Afrika]], manana morontsiraka ao amin’ ny [[Ranomasimbe Indiana]], manana velarana mirefy 799 380 km². Ny firenena mamaritra azy dia i [[Afrika Atsimo]], i [[Esoatiny]], i [[Zimbaboe]], i [[Zambia]], i [[Malaoỳ]] ary i [[Tanzania]]. Atao hoe '''[[Môzambikana]]''' ny vahoakan' io firenena io.
Ny [[fiteny pôrtogey]] no fiteny ôfisialin' i Môzambika. Ankehitriny i Môzambika dia firenena mpikambana ao amin' ny [[Fikambanan' ny Firenena Miteny Pôrtogey]] sady mpikambana amin' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenen' ny Frankôfônia]] koa.
Nandalo tao amin' ny faritra misy an' i Môzambika ankehitriny i [[Vasco da Gama]] tamin' ny taona 1498, fandalovana azo vakiana ao amin' ny tononkalo ''Os Lusíadas''; nanomboka nozanahan' i [[Pôrtogaly]] i Môzambika nanomboka tamin' ny taona 1505. Nahaleotena tamin' i Pôrtogaly tamin' ny taona 1975 i Môzambika ary lasa Repoblika Entim-Bahoakan' i Môzambika taty aoriana. Nisy ady an-trano lehibe tao Môzambika nanomboka tamin' ny taona 1977, izay tsy tapitra raha tsy tamin' ny taona 1992.
Ny anarana hoe ''Moçambique'' dia avy amin' ny anarana arabo ''Musa ben Mbiki''; arabo mpivarotra tonga voalohany tao amin' ny Nosin' i Môzambika.
[[Sary:Mozambique carte.png|vignette|Sarin-tanin' i Môzambika]]
Somary lavalava manaraka ny morontsiraha ny tanin’ i Môzambika ka ny 40 %n’ izany tany izany dia lemaka. Ny vohon’ ny tany afovoany dia miakatra miankandrefana ka mamorona [[lembalemba]] maro. Ahitana [[renirano]] sy [[ony]] miisa mihoatra ny valopolo ny ao Môzambika, ka mihoatra ny roapolo ny tena lava. Ny korian-drano azo anaovana fitaterana dia ny ony Zambeze. Ny 40 %n’ ny tanin’ i Môzambika dia rakotra ala. Ahitana biby maro karazana ny ao Môzambika ka anisan’ izany ny [[zebra]], ny [[bofalô]], ny [[tokantandroka]] (rinôserôsy), ny [[jirafa]], ny [[liona]] ary ny [[elefanta]].
Ny toekaren' i Môzambika ankehitriny dia mifototra amin' ny [[fambolena]], izay sahanin' ny 80 %n' ny mponina. Ny ankamaroan' ny vokatra azo avy amin' ny fambolena dia hanin' ny mpamboly azy. Ny lanjan' ny fambolena ao Môzambika amin' ny [[harin-karena faobe]] dia 25 % monja, nefa ny sampandraharaha mampiasa latsaky ny roapolo isan-jato dia 40 %n' ny [[harin-karena faobe]].
Mihoatra ny vola azo amin' ny famoahana entana mankany ivelany ny vola ilaina amin' ny fanafarana entana avy any ivelany, fa mihakely ny fihatahana. Mitombo ary manomboka manan-danja ny fidiram-bola avy amin' ny fizahantany, nefa mbola latsaky ny tokony ho vita izany.
Nampihena ny fahantrana ao Môzambika ny fahaizana mitantana ny toekarena amin' ny lafiny fampihenana ny trosa ivelany sy ny fampiasana ny fahaizan' ny olona.
Na dia nisy aza ny [[Rivodoza|rivo-doza]] sy ny [[tondra-drano]] tamin' ny fanombohan' ny taona 2000, ary na dia nihena 2,1 % aza ny fitomboan' ny [[harin-karena faobe]], nitombo 7,9 % isan-taona ny [[harin-karena faobe]]<nowiki/>n' i Môzambika tamin' ny taompolo 2001-2010 araka ny gazetiboky ''[[the Economist]]'' sy ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena]]; mbola hitombo 7,7 % isan-taona ny [[harin-karena faobe]]<nowiki/>n' i Môzambika amin' ny taona 2011-2015. Anisan' ny firenena mitombo harena haingana indrindra i Môzambika tamin' ny folo taona lasa teo ary amin' ny dimy taona ho avy, mbola ho anisan' ny firenena folo hitombo harena haingana indrindra i Môzambika .
Ankehitriny, na dia misy ihany aza ny ezaka atao hanala ny fahantrana, dia mbola anisan' ny firenena mahantra indrindra i Môzambika araka ny nambaran' ny gazetiboky maromaro.
Ahitana vondrom-poko maro ny ao Môzambika, ka ny maro anisa indrindra dia ny [[Makoa (vahoakan' i Afrika)|Makoa]]-Lômoe (''Makua-Lomwe'') izay mahatratra 50 %n’ ny mponina, sy ny Tsônga izay 25 %. Ny antsasaky ny vahoaka môzambikana dia manaraka ny [[fivavahan-drazana afrikana]] [[Animisma|animista]]. Ny 30 % no Kristiana ary ny 20 % Miozolmana.
== Tantara ==
Tamin' ny [[Andro Antenatenany]], betsaka ny fifanankalozana ataon' ny [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] sy ny [[Persana]] ao amin' ny morontsiraka atsinanan' i [[Afrika]] ary ao amin' ny morontsiraka andrefan' i [[Indônezia]]. Kapiteny persana, Ibn Shahriyar, ao amin' ny bokiny ''Livre des merveilles de l'Inde'' dia nanoratra ny ny tantaran' ny mpivarotra Ibn Lakis tamin' ny taona 945 nahita "sambo arivo" nambaran' ny Waq-Waq avy amin' ny nosy eo alohan' i Sina" nitady entana ary andevo "zeng", teny arabo manondro ireo mponina amin' ny morontsiraka atsinanan' i Afrika.
Efa nivadika Miozolmana ny ankabeazan' ny mponina.
==Tanàna lehibe==
[[Beira]], [[Chimoio]], [[Inhambane]], [[Lichinga]], [[Maputo]], [[Nacala]], [[Nampula]], [[Pemba]], [[Quelimane]], [[Tete]] sy [[Xai-Xai]].
==Faritany==
[[File:Mozambique, administrative divisions - Nmbrs - colored 2018.svg|thumb|Ny farirany ao Môzambika]]
[[Cabo Delgado]] (2), [[Gaza (faritany)|Gaza]] (8), [[Inhambane]] (9), [[Manica]] (6), [[Nampula]] (3), [[Niassa]] (1), [[Maputo]] (11) [[Maputo]] (tanàna) (10), [[Faritanin' i Sofala|Sofala]] (7), [[Tete]] (4), [[Zambézia]] (5)
== Jereo koa ==
*[[Makoa (vahoakan' i Afrika)]]
*[[Lemba (vahoaka)]] -
* '''Firenena ao Afrika:''' [[Afrika Atsimo]] - [[Alzeria]] - [[Angôla]] - [[Benino]] - [[Borkina Fasô]] - [[Borondy]] - [[Bôtsoana]] - [[Ejipta]] - [[Eritrea]] - [[Esoatiny]] ([[Soazilandy]] taloha) - [[Etiôpia]] - [[Gabôna]] - [[Gambia]] - [[Ganà]] - [[Ginea]] - [[Ginea Bisao]] - [[Ginea Ekoatôrialy]] - [[Jibotỳ]] - [[Kamerona]] - [[Kapvera]] - [[Kenia]] - [[Kômôro]] - [[Kôtidivoara]] - [[Lezôtô]] - [[Liberià|Liberia]] - [[Libia]] - [[Madagasikara]] - [[Malaoỳ|Malaoy]] - [[Malỳ]] - [[Maorisy]] - [[Maoritania]] - [[Marôka]] - [[Môzambika]] - [[Namibia]] - [[Nizera]] - [[Nizeria]] - [[Oganda]] - [[Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika]] - [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] - [[Repoblikan' i Afrika Afovoany]] - [[Repoblikan' i Kôngô]] - [[Roanda]] - [[Saô Tôme e Prinsipe]] - [[Seisely]] - [[Senegaly]] - [[Siera Leôna]] - [[Sodàna]] - [[Sodàna Atsimo]] - [[Sômalia]] - [[Sômalilandy]] - [[Tanzania]] - [[Tôgô]] - [[Tonizia]] - [[Tsady]] - [[Zambia]] - [[Zimbaboe]]
'''Kôntinenta eto an-tany'''
* [[Afrika]]
* [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]])
* [[Azia]]
* [[Eorôpa]]
* [[Ôseania]]
* [[Antarktika]]
[[Sokajy:Firenena]]
[[Sokajy:Mozambika|*]]
[[Sokajy:Firenena ao Afrika]]
lwm95j00l5f7s60o4wv8tz2y4brzglq
Ampasambazimba
0
44899
1150773
675768
2026-09-15T11:25:29Z
Thelezifor
15140
Nanohy fanoratana
1150773
wikitext
text/x-wiki
I '''Ampasambazimba''' dia tanàna kely ao amin' ny [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina ambanivohitr]]' i [[Komajia]], ao amin' ny [[Distrikan'i Mampikony|Distrikan' i Mampikony]], ao amin' ny [[Faritra Sofia]], ao amin' ny [[Faritanin' i Mahajanga]], 275 km ao avaratr' [[Antananarivo]].
== Tantara ==
{{...}}
== Jeografia ==
{{...}}
== Toe-tany ==
{{...}}
== Toe-karena ==
{{...}}
== Jereo koa ==
* [[Madagasikara]]
** [[Kaominina any Madagasikara]]
*** Ampasambazimba
== Rohy ivelany ==
{{vangovango|Madagasikara}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]]
a0siaxghs2cns6zs8ob8whwrac6fn5r
Saint-Georges-de-Didonne
0
109865
1150736
1024435
2026-09-14T14:36:07Z
Kontributor 2K
31390
CoA @exact file
1150736
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|45.6056|-0.9986}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Saint-Georges-de-Didonne
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Nouvelle-Aquitaine]]
|velarantany=10.58
|isam-ponina=5039
|ben'ny tanàna=Françoise Brouard
}}
[[sary:Blason ville fr Saint-Georges-de-Didonne (Charente-Maritime).svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Saint-Georges-de-Didonne]]
I '''Saint-Georges-de-Didonne''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rochefort, ao amin'ny departemantan'i [[Charente-Maritime]], ao amin'ny faritr'i [[Nouvelle-Aquitaine]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 17331.
I Françoise Brouard no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2009–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Royan Atlantique
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Saint-Georges-de-Didonne dia 5039 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 0 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 45 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.6056° ary -0.9986° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* [http://www.saintgeorgesdedidonne.com/indexflash.html] {{Wayback|url=http://www.saintgeorgesdedidonne.com/indexflash.html |date=20121229123115 }} : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Saint-Georges-de-Didonne Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Charente-Maritime]]
4gkvj8q334ppev1opslb408fa7orhm7
Gouzeaucourt
0
176294
1150737
1068818
2026-09-14T15:55:07Z
Kontributor 2K
31390
CoA @actual file
1150737
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|50.0564|3.125}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Gouzeaucourt
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Hauts-de-France]]
|velarantany=12.11
|isam-ponina=1254
|ben'ny tanàna=Jean-Jacques Dromas
}}
[[sary:Blason maison fl de Wavrin.svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Gouzeaucourt]]
I '''Gouzeaucourt''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Cambrai, ao amin'ny departemantan'i [[Nord (departemanta frantsay)|Nord]], ao amin'ny faritr'i [[Hauts-de-France]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 59269.
I Jean-Jacques Dromas no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Vacquerie
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Gouzeaucourt dia 1254 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 95 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 137 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.0564° ary 3.125° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Gouzeaucourt Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Nord]]
5lca7f3h3kfic82i5vojb6r6nznho1w
Wavrin
0
177738
1150738
1035804
2026-09-14T15:56:03Z
Kontributor 2K
31390
+CoA
1150738
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|50.5742|2.9397}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Wavrin
|sary=Wavrin hotel de ville.JPG
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Hauts-de-France]]
|velarantany=13.55
|isam-ponina=7633
|ben'ny tanàna=Bernard Davoine
}}
[[sary:Blason maison fl de Wavrin.svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Wavrin]]
I '''Wavrin''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Lille, ao amin'ny departemantan'i [[Nord (departemanta frantsay)|Nord]], ao amin'ny faritr'i [[Hauts-de-France]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 59653.
I Bernard Davoine no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i [[Lille Métropole Communauté urbaine|Lille Métropole]]
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Wavrin dia 7633 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 18 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 40 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.5742° ary 2.9397° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Wavrin Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Nord]]
nnh0jvvj56jmdlh4perko4s272qijpi
Tangoron-tendrombohitra Ivakoany
0
235805
1150725
1098296
2026-09-14T13:24:33Z
Thelezifor
15140
1150725
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Tangoron-tendrombohitra''' '''Ivakoany''' dia [[Tangorom-bohitra|tangoron-tendrombohitra]] any atsimo-atsinanana amin' i [[Madagasikara]], 600 km miala an' [[Antananarivo]], eo anelanelan' ny faritra [[Ihorombe]], sy [[Anosy|Anôsy]] ary [[Faritra Atsimo-Atsinanana|Atsimo-Atsinanana]]. Ny tampony, izay mitovy anarana aminy dia mahatratra 1 637 m, hita any amin' ny 44 km avaratra-atsinanan' i [[Tsivory]] sy 72 km any atsimo-atsinanan' i [[Betroka]].
== Jeôgrafia ==
=== Vohontany ===
Amin' ny tendrombohitra mamorona azy dia ahitana an' Ivakoany sy Analamahavelo, ity farany mahatratra 1 496 m.
=== Toetrandro ===
19 °C ny sala-maripana manodidina ny Tangorombohitr' Ivakoany. 24 °C ny ambony indrindra (Nôvambra) ary 14 °C ny ambany indrindra (Jona). Ny salan' ny [[Rotsa-drano|rotsakorana]] isan-taona dia 1 405 mm. Ny volana Desambra no manorana indrindra (278 mm), ary ny volana Jona no maina indrindra <span class="cx-segment" data-segmentid="108">(13 mm<abbr class="abbr" title="millimètre">)</abbr></span>.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara]]
p2wynlgxt2maj9d934iu4qcokb1dr9m
1150726
1150725
2026-09-14T13:26:18Z
Thelezifor
15140
1150726
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Tangoron-tendrombohitra''' '''Ivakoany''' dia [[Tangorom-bohitra|tangoron-tendrombohitra]] any atsimo-atsinanana amin' i [[Madagasikara]], 600 km miala an' [[Antananarivo]], eo anelanelan' ny faritra [[Ihorombe]], sy [[Anosy|Anôsy]] ary [[Faritra Atsimo-Atsinanana|Atsimo-Atsinanana]]. Ny tampony, izay mitovy anarana aminy dia mahatratra 1 637 m, hita any amin' ny 44 km avaratra-atsinanan' i [[Tsivory]] sy 72 km any atsimo-atsinanan' i [[Betroka]].
== Jeôgrafia ==
=== Vohontany ===
Amin' ny tendrombohitra mamorona azy dia ahitana an' Ivakoany sy Analamahavelo, ity farany mahatratra 1 496 m.
=== Toetrandro ===
19 °C ny sala-maripana manodidina ny Tangorombohitr' Ivakoany. 24 °C ny ambony indrindra (Nôvambra) ary 14 °C ny ambany indrindra (Jona). Ny salan' ny [[Rotsa-drano|rotsakorana]] isan-taona dia 1 405 mm. Ny volana Desambra no manorana indrindra (278 mm), ary ny volana Jona no maina indrindra <span class="cx-segment" data-segmentid="108">(13 mm<abbr class="abbr" title="millimètre">)</abbr></span>.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara]]
* [[Lembalemba sy tandavan-tendrombohitra ary tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara]]
cftu5jvt9u379ouokwyjfuz8594klwm
Tsiribihina
0
279093
1150768
1145741
2026-09-15T10:46:38Z
Thelezifor
15140
Nanatsara rafi-pehezanteny
1150768
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox renirano|anarana=Tsiribihina|velarantany=49 000 km2|firenena=Madagasikara|fanjakana=Malagasy|faritany=Bongolava , Menabe, Melaky|halavany=100 km|sary=Tsiribihina 03.jpg}}
I '''Tsiribihina''' dia onin' i [[Madagasikara]] mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]] ao amin' ny vinaniny 50 km ao avaratr' i [[Morondava]]. Amin' ny faritra sasany dia mahatratra 1 km ny sakany. Azo itondrana lakana izy hatrany amin' ny vozon' i [[Bemaraha]]. Betsaka [[voay]] ity ony ity, ka izany no niavian' io anarany io, izay midika hoe "tsy irobohana". Ao no ampandroana, isaky ny folo taona, ny sisan-javatra navelan' ireo mpanjaka [[sakalava]] taloha mandritra ny [[fitampoha]]. Mamakivaky an' i [[Bongolava]] sy an' i [[Bemaraha]] izy.
==Tanta==
===Ny niavian'ny teny hoe "Tsiribihina"===
Ny anarany hoe "Tsiribihina" dia avy amin'ny teny malagasy hoe "Tsy irobohana", satria feno [[voay]] masiaka be tamin' ity ony ity fahiny (sy mandraka ankehitriny), ka mampidi-doza ny mitsoraka na milomano ao<ref>https://www.la-sirene-tsiribihina.com/la-tsiribihina-madagascar/</ref>.
== Jeôgrafia ==
[[Sary:Tsiribihina river01.jpg|vignette|Tsiribihina]]Manomboka eo amin' ny fihaonan' ny renirano lehibe toa an' i [[Mahajilo]] sy i [[Mania]] izy (eo akaikin' i [[Miandrivazo]]). Mamakivaky ny tendrombohitra [[Bongolava]] sy ny gôrin' i [[Bemaraha]] izy, ary mifandray amin' ny rafitra Sakeny sy Manandaza ao amin' ny lemaka Betsiriry. Rehefa avy eo dia mikoriana miankandrefana i Tsiribihina, mamakivaky ny lembalemba Bemaraha amin' ny hantsana tery sy mideza, alohan' ny hivelarany ho ony midadasika sy manana lemaka tondraka maro hatrany amin' ny vinaniny<ref><nowiki><nowiki><ref>Aldegheri, Marius. </nowiki>''The Rivers and Streams on Madagascar'', IRD Horizon: https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_30-30/32882.pdf</ref>.
[[Sary:Carte Sakay.svg|vignette|368x368px|Sarintany maneho ny faritanin-dranon' i Tsiribihina]]
Ny faritanin-dranony dia mirefy manodidina ny 49 800 km², ka anisan' ny lehibe indrindra eto amin' ny Nosy. Raha isaina hatrany amin' i Fisaliana, izay anisan' ny loharano ambony amin' ny rafitra Mania, dia mahatratra 525 km eo ho eo ny halavan' ny rafitra Tsiribihina.<ref><nowiki><nowiki><ref>Aldegheri, Marius. </nowiki>''The Rivers and Streams on Madagascar'', ao amin'ny ''Biogeography and Ecology in Madagascar'', 1972. IRD Horizon: https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_30-30/32882.pdf</ref> Mahatratra 1 km ny sakany amin' ny faritra sasany, ary mety ho rano mena misy fotaka no hita ao noho ny fikaohan' ny tany any Afovoatany<ref>http://motmalgache.org/bins/teny2/tsiriBIhina</ref>
Mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]] izy, eo amin' ny 50 km avaratry ny tanànan'i [[Morondava]].
== Harena voajanahary ao aminy==
[[Sary:Inside Pichavaram Mangrove Forest.jpg|vignette|Ala honko]]
Ny lalan’ny ony Tsiribihina dia tena mahafinaritra satria feno tontolo samihafa ala mainty, hantsana vato, ary doro-tanety, izay fonenan’ny biby sy ny zavamaniry maro.
=== Biby ===
Ahitana karazan-[[trondro]] maro manome fivelomana ny mponina ny ao. Hita ao ako ny [[voay]] masiaka izay mbola maro amin' ny faritra sasany, sy ny amandrina na [[sokatra an-dranomamy]]. Rehefa mandalo amin' ny gôrin' i Bemaraha ny ony, dia hita eny amin' ny rantsan-kazo ny karaza-[[gidro]] toy ny [[sifaka]] (''[[Propithecus deckenii]]'') sy ny gidro fotsy. Ahitana vorona tsara tarehy maro koa ao, toy ny voron-dramba sy ny vorompotsy.
===Zavamaniry===
Maniry be eny amoron' ny ony ny karazana hazo sarobidy. Ary rehefa manakaiky an' i [[Morondava]], dia mipoitra ny [[Adansonia|renala]] mijoalajoala, izay tena mampiavaka ity faritra ity.
== Lanjany ==
=== Faritra mando ===
Tamin' ny 22 Mey 2017, ny <nowiki>''</nowiki>Mangroves de Tsiribihina<nowiki>''</nowiki> dia voasokajy ho toerana Ramsar, izany hoe faritra mando manana lanja iraisam-pirenena. Mirefy 47 218 ha io toerana io ary ao amin'ny Faritra Menabe no misy azy<ref><nowiki><nowiki><ref>Ramsar Convention. </nowiki>''The List of Wetlands of International Importance''. https://www.ramsar.org/sites/default/files/documents/library/sitelist.pdf</ref>.
=== Fampiasana sy maha zava-dehibe azy ===
[[Sary:Tsiribihina River.jpg|vignette|Lakana eny amin' ny onin ' i Tsiribihina]]Ny ony sy ny vinanin' i Tsiribihina dia manan-danja amin' ny fiainan'ny mponina manodidina, indrindra ny [[jono]] sy [[fambolena]] amin'ny tany lemaka sy lonaka, ary [[Fizahàn-tany|fizahantany]] an-dakana. Ny [[honko]] ao amin'ny faritra Tsiribihina koa dia manana anjara asa lehibe amin'ny fiterahan'ny trondro, akr ay sifotra ary karazana biby an-dranomasina hafa, ka manohana ny fiveloman'ny mpanjono madinika ao [[Faritra Menabe|Menabe]]<ref><nowiki><nowiki><ref>WWF. </nowiki>''Wetlands, biodiversity treasures and lungs of cities'', 7 Febroary 2018. https://wwf.panda.org/wwf_news/?322991/Wetlands-biodiversity-treasures-and-lungs-of-cities=</ref>.
=== Olana ara-tontolo iainana ===
Miatrika olana ara-tontolo iainana ny fari-dranon' i Tsiribihina, indrindra ny fahasimban'ny ala any ambony rano, ny fikaohan-tany, ny fitondran'ny rano fotaka betsaka, ary ny fahasimban'ny honko. Ireo olana ireo dia mety hisy fiantraikany amin'ny kalitaon'ny rano, ny fiainan'ny zava-mananaina, ary ny velontenan'ny mponina miankina amin'ny renirano sy ny honko<ref><nowiki><nowiki><ref>WWF. </nowiki>''Restoring Tsiribihina mangroves for a sustainable future for local communities'', 14 Novambra 2024. https://www.wwf.mg/en/?15838866/Restoring-Tsiribihina-mangroves-for-a-sustainable-future-for-local-communities=</ref>.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny korian-drano eto Madagasikara|Lisitry ny renirano eto Madagasikara]]
* [[Belo-Tsiribihina|Belon' i Tsiribihina]]
* [[Distrikan' i Belo-Tsiribihina]]
* [[Fitampoha]]
== Loharano nanovozan-kevitra ==
{{reflist}}
{{Renirano malagasy}}
[[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Reniranon'i Faritra Menabe]]
2eqxq0g5a8r5d02xkw1zh2zaxck91ur
1150769
1150768
2026-09-15T10:55:55Z
Thelezifor
15140
Zavamaniry
1150769
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox renirano|anarana=Tsiribihina|velarantany=49 000 km2|firenena=Madagasikara|fanjakana=Malagasy|faritany=Bongolava , Menabe, Melaky|halavany=100 km|sary=Tsiribihina 03.jpg}}
I '''Tsiribihina''' dia onin' i [[Madagasikara]] mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]] ao amin' ny vinaniny 50 km ao avaratr' i [[Morondava]]. Amin' ny faritra sasany dia mahatratra 1 km ny sakany. Azo itondrana lakana izy hatrany amin' ny vozon' i [[Bemaraha]]. Betsaka [[voay]] ity ony ity, ka izany no niavian' io anarany io, izay midika hoe "tsy irobohana". Ao no ampandroana, isaky ny folo taona, ny sisan-javatra navelan' ireo mpanjaka [[sakalava]] taloha mandritra ny [[fitampoha]]. Mamakivaky an' i [[Bongolava]] sy an' i [[Bemaraha]] izy.
==Tanta==
===Ny niavian'ny teny hoe "Tsiribihina"===
Ny anarany hoe "Tsiribihina" dia avy amin'ny teny malagasy hoe "Tsy irobohana", satria feno [[voay]] masiaka be tamin' ity ony ity fahiny (sy mandraka ankehitriny), ka mampidi-doza ny mitsoraka na milomano ao<ref>https://www.la-sirene-tsiribihina.com/la-tsiribihina-madagascar/</ref>.
== Jeôgrafia ==
[[Sary:Tsiribihina river01.jpg|vignette|Tsiribihina]]Manomboka eo amin' ny fihaonan' ny renirano lehibe toa an' i [[Mahajilo]] sy i [[Mania]] izy (eo akaikin' i [[Miandrivazo]]). Mamakivaky ny tendrombohitra [[Bongolava]] sy ny gôrin' i [[Bemaraha]] izy, ary mifandray amin' ny rafitra Sakeny sy Manandaza ao amin' ny lemaka Betsiriry. Rehefa avy eo dia mikoriana miankandrefana i Tsiribihina, mamakivaky ny lembalemba Bemaraha amin' ny hantsana tery sy mideza, alohan' ny hivelarany ho ony midadasika sy manana lemaka tondraka maro hatrany amin' ny vinaniny<ref><nowiki><nowiki><ref>Aldegheri, Marius. </nowiki>''The Rivers and Streams on Madagascar'', IRD Horizon: https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_30-30/32882.pdf</ref>.
[[Sary:Carte Sakay.svg|vignette|368x368px|Sarintany maneho ny faritanin-dranon' i Tsiribihina]]
Ny faritanin-dranony dia mirefy manodidina ny 49 800 km², ka anisan' ny lehibe indrindra eto amin' ny Nosy. Raha isaina hatrany amin' i Fisaliana, izay anisan' ny loharano ambony amin' ny rafitra Mania, dia mahatratra 525 km eo ho eo ny halavan' ny rafitra Tsiribihina.<ref><nowiki><nowiki><ref>Aldegheri, Marius. </nowiki>''The Rivers and Streams on Madagascar'', ao amin'ny ''Biogeography and Ecology in Madagascar'', 1972. IRD Horizon: https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_30-30/32882.pdf</ref> Mahatratra 1 km ny sakany amin' ny faritra sasany, ary mety ho rano mena misy fotaka no hita ao noho ny fikaohan' ny tany any Afovoatany<ref>http://motmalgache.org/bins/teny2/tsiriBIhina</ref>
Mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]] izy, eo amin' ny 50 km avaratry ny tanànan'i [[Morondava]].
== Harena voajanahary ao aminy==
[[Sary:Inside Pichavaram Mangrove Forest.jpg|vignette|Ala honko]]
Ny lalan’ny ony Tsiribihina dia tena mahafinaritra satria feno tontolo samihafa ala mainty, hantsana vato, ary doro-tanety, izay fonenan’ny biby sy ny zavamaniry maro.
=== Biby ===
Ahitana karazan-[[trondro]] maro manome fivelomana ny mponina ny ao. Hita ao ako ny [[voay]] masiaka izay mbola maro amin' ny faritra sasany, sy ny amandrina na [[sokatra an-dranomamy]]. Rehefa mandalo amin' ny gôrin' i Bemaraha ny ony, dia hita eny amin' ny rantsan-kazo ny karaza-[[gidro]] toy ny [[sifaka]] (''[[Propithecus deckenii]]'') sy ny gidro fotsy. Ahitana vorona tsara tarehy maro koa ao, toy ny voron-dramba sy ny vorompotsy.
===Zavamaniry===
Maniry be eny amoron' ny ony ny karazana hazo sarobidy. Ary rehefa manakaiky an' i [[Morondava]], dia mipoitra ny [[Adansonia|renala]] mijoalajoala, izay tena mampiavaka ity faritra ity. Anisan' ny hazo manjaka any ''[[Avicennia]]'', ny ''[[Rhizophora]]'', ny ''[[Ceriops]]'', ''[[Bruguiera]]'' ary ny ''[[Sonneratia]]''. Ny honahona sy ny farihy misy rano mamy any amin' ny faritra ambany amin' i Tsiribihina dia anjakan' ny karazana zozoro (''[[Cyperus]]'') sy bararata (''[[Phragmites]]'') ary zavamaniry avy any ivelany: tsinkafonkafombazaha (''[[Eichhornia]]'') .
== Lanjany ==
=== Faritra mando ===
Tamin' ny 22 Mey 2017, ny <nowiki>''</nowiki>Mangroves de Tsiribihina<nowiki>''</nowiki> dia voasokajy ho toerana Ramsar, izany hoe faritra mando manana lanja iraisam-pirenena. Mirefy 47 218 ha io toerana io ary ao amin'ny Faritra Menabe no misy azy<ref><nowiki><nowiki><ref>Ramsar Convention. </nowiki>''The List of Wetlands of International Importance''. https://www.ramsar.org/sites/default/files/documents/library/sitelist.pdf</ref>.
=== Fampiasana sy maha zava-dehibe azy ===
[[Sary:Tsiribihina River.jpg|vignette|Lakana eny amin' ny onin ' i Tsiribihina]]Ny ony sy ny vinanin' i Tsiribihina dia manan-danja amin' ny fiainan'ny mponina manodidina, indrindra ny [[jono]] sy [[fambolena]] amin'ny tany lemaka sy lonaka, ary [[Fizahàn-tany|fizahantany]] an-dakana. Ny [[honko]] ao amin'ny faritra Tsiribihina koa dia manana anjara asa lehibe amin'ny fiterahan'ny trondro, akr ay sifotra ary karazana biby an-dranomasina hafa, ka manohana ny fiveloman'ny mpanjono madinika ao [[Faritra Menabe|Menabe]]<ref><nowiki><nowiki><ref>WWF. </nowiki>''Wetlands, biodiversity treasures and lungs of cities'', 7 Febroary 2018. https://wwf.panda.org/wwf_news/?322991/Wetlands-biodiversity-treasures-and-lungs-of-cities=</ref>.
=== Olana ara-tontolo iainana ===
Miatrika olana ara-tontolo iainana ny fari-dranon' i Tsiribihina, indrindra ny fahasimban'ny ala any ambony rano, ny fikaohan-tany, ny fitondran'ny rano fotaka betsaka, ary ny fahasimban'ny honko. Ireo olana ireo dia mety hisy fiantraikany amin'ny kalitaon'ny rano, ny fiainan'ny zava-mananaina, ary ny velontenan'ny mponina miankina amin'ny renirano sy ny honko<ref><nowiki><nowiki><ref>WWF. </nowiki>''Restoring Tsiribihina mangroves for a sustainable future for local communities'', 14 Novambra 2024. https://www.wwf.mg/en/?15838866/Restoring-Tsiribihina-mangroves-for-a-sustainable-future-for-local-communities=</ref>.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny korian-drano eto Madagasikara|Lisitry ny renirano eto Madagasikara]]
* [[Belo-Tsiribihina|Belon' i Tsiribihina]]
* [[Distrikan' i Belo-Tsiribihina]]
* [[Fitampoha]]
== Loharano nanovozan-kevitra ==
{{reflist}}
{{Renirano malagasy}}
[[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Reniranon'i Faritra Menabe]]
mkzuwq9gvqmxw2127vkj2ze4mydbf25
1150778
1150769
2026-09-15T11:58:56Z
Thelezifor
15140
1150778
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox renirano|anarana=Tsiribihina|velarantany=49 000 km2|firenena=Madagasikara|fanjakana=Malagasy|faritany=Bongolava , Menabe, Melaky|halavany=100 km|sary=Tsiribihina 03.jpg}}
I '''Tsiribihina''' dia onin' i [[Madagasikara]] mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]] ao amin' ny vinaniny 50 km ao avaratr' i [[Morondava]]. Amin' ny faritra sasany dia mahatratra 1 km ny sakany. Azo itondrana lakana izy hatrany amin' ny vozon' i [[Lembalemban' i Bemaraha|Bemaraha]]. Betsaka [[voay]] ity ony ity, ka izany no niavian' io anarany io, izay midika hoe "tsy irobohana". Ao no ampandroana, isaky ny folo taona, ny sisan-javatra navelan' ireo mpanjaka [[sakalava]] taloha mandritra ny [[fitampoha]]. Mamakivaky an' i [[Bongolava]] sy an' i Bemaraha izy.
==Tanta==
===Ny niavian'ny teny hoe "Tsiribihina"===
Ny anarany hoe "Tsiribihina" dia avy amin'ny teny malagasy hoe "Tsy irobohana", satria feno [[voay]] masiaka be tamin' ity ony ity fahiny (sy mandraka ankehitriny), ka mampidi-doza ny mitsoraka na milomano ao<ref>https://www.la-sirene-tsiribihina.com/la-tsiribihina-madagascar/</ref>.
== Jeôgrafia ==
[[Sary:Tsiribihina river01.jpg|vignette|Tsiribihina]]Manomboka eo amin' ny fihaonan' ny renirano lehibe toa an' i [[Mahajilo]] sy i [[Mania]] izy (eo akaikin' i [[Miandrivazo]]). Mamakivaky ny tendrombohitra [[Bongolava]] sy ny gôrin' i [[Bemaraha]] izy, ary mifandray amin' ny rafitra Sakeny sy Manandaza ao amin' ny lemaka Betsiriry. Rehefa avy eo dia mikoriana miankandrefana i Tsiribihina, mamakivaky ny lembalemba Bemaraha amin' ny hantsana tery sy mideza, alohan' ny hivelarany ho ony midadasika sy manana lemaka tondraka maro hatrany amin' ny vinaniny<ref><nowiki><nowiki><ref>Aldegheri, Marius. </nowiki>''The Rivers and Streams on Madagascar'', IRD Horizon: https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_30-30/32882.pdf</ref>.
[[Sary:Carte Sakay.svg|vignette|368x368px|Sarintany maneho ny faritanin-dranon' i Tsiribihina]]
Ny faritanin-dranony dia mirefy manodidina ny 49 800 km², ka anisan' ny lehibe indrindra eto amin' ny Nosy. Raha isaina hatrany amin' i Fisaliana, izay anisan' ny loharano ambony amin' ny rafitra Mania, dia mahatratra 525 km eo ho eo ny halavan' ny rafitra Tsiribihina.<ref><nowiki><nowiki><ref>Aldegheri, Marius. </nowiki>''The Rivers and Streams on Madagascar'', ao amin'ny ''Biogeography and Ecology in Madagascar'', 1972. IRD Horizon: https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_5/b_fdi_30-30/32882.pdf</ref> Mahatratra 1 km ny sakany amin' ny faritra sasany, ary mety ho rano mena misy fotaka no hita ao noho ny fikaohan' ny tany any Afovoatany<ref>http://motmalgache.org/bins/teny2/tsiriBIhina</ref>
Mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika]] izy, eo amin' ny 50 km avaratry ny tanànan'i [[Morondava]].
== Harena voajanahary ao aminy==
[[Sary:Inside Pichavaram Mangrove Forest.jpg|vignette|Ala honko]]
Ny lalan’ny ony Tsiribihina dia tena mahafinaritra satria feno tontolo samihafa ala mainty, hantsana vato, ary doro-tanety, izay fonenan’ny biby sy ny zavamaniry maro.
=== Biby ===
Ahitana karazan-[[trondro]] maro manome fivelomana ny mponina ny ao. Hita ao ako ny [[voay]] masiaka izay mbola maro amin' ny faritra sasany, sy ny amandrina na [[sokatra an-dranomamy]]. Rehefa mandalo amin' ny gôrin' i Bemaraha ny ony, dia hita eny amin' ny rantsan-kazo ny karaza-[[gidro]] toy ny [[sifaka]] (''[[Propithecus deckenii]]'') sy ny gidro fotsy. Ahitana vorona tsara tarehy maro koa ao, toy ny voron-dramba sy ny vorompotsy.
===Zavamaniry===
Maniry be eny amoron' ny ony ny karazana hazo sarobidy. Ary rehefa manakaiky an' i [[Morondava]], dia mipoitra ny [[Adansonia|renala]] mijoalajoala, izay tena mampiavaka ity faritra ity. Anisan' ny hazo manjaka any ''[[Avicennia]]'', ny ''[[Rhizophora]]'', ny ''[[Ceriops]]'', ''[[Bruguiera]]'' ary ny ''[[Sonneratia]]''. Ny honahona sy ny farihy misy rano mamy any amin' ny faritra ambany amin' i Tsiribihina dia anjakan' ny karazana zozoro (''[[Cyperus]]'') sy bararata (''[[Phragmites]]'') ary zavamaniry avy any ivelany: tsinkafonkafombazaha (''[[Eichhornia]]'') .
== Lanjany ==
=== Faritra mando ===
Tamin' ny 22 Mey 2017, ny <nowiki>''</nowiki>Mangroves de Tsiribihina<nowiki>''</nowiki> dia voasokajy ho toerana Ramsar, izany hoe faritra mando manana lanja iraisam-pirenena. Mirefy 47 218 ha io toerana io ary ao amin'ny Faritra Menabe no misy azy<ref><nowiki><nowiki><ref>Ramsar Convention. </nowiki>''The List of Wetlands of International Importance''. https://www.ramsar.org/sites/default/files/documents/library/sitelist.pdf</ref>.
=== Fampiasana sy maha zava-dehibe azy ===
[[Sary:Tsiribihina River.jpg|vignette|Lakana eny amin' ny onin ' i Tsiribihina]]Ny ony sy ny vinanin' i Tsiribihina dia manan-danja amin' ny fiainan'ny mponina manodidina, indrindra ny [[jono]] sy [[fambolena]] amin'ny tany lemaka sy lonaka, ary [[Fizahàn-tany|fizahantany]] an-dakana. Ny [[honko]] ao amin'ny faritra Tsiribihina koa dia manana anjara asa lehibe amin'ny fiterahan'ny trondro, akr ay sifotra ary karazana biby an-dranomasina hafa, ka manohana ny fiveloman'ny mpanjono madinika ao [[Faritra Menabe|Menabe]]<ref><nowiki><nowiki><ref>WWF. </nowiki>''Wetlands, biodiversity treasures and lungs of cities'', 7 Febroary 2018. https://wwf.panda.org/wwf_news/?322991/Wetlands-biodiversity-treasures-and-lungs-of-cities=</ref>.
=== Olana ara-tontolo iainana ===
Miatrika olana ara-tontolo iainana ny fari-dranon' i Tsiribihina, indrindra ny fahasimban'ny ala any ambony rano, ny fikaohan-tany, ny fitondran'ny rano fotaka betsaka, ary ny fahasimban'ny honko. Ireo olana ireo dia mety hisy fiantraikany amin'ny kalitaon'ny rano, ny fiainan'ny zava-mananaina, ary ny velontenan'ny mponina miankina amin'ny renirano sy ny honko<ref><nowiki><nowiki><ref>WWF. </nowiki>''Restoring Tsiribihina mangroves for a sustainable future for local communities'', 14 Novambra 2024. https://www.wwf.mg/en/?15838866/Restoring-Tsiribihina-mangroves-for-a-sustainable-future-for-local-communities=</ref>.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny korian-drano eto Madagasikara|Lisitry ny renirano eto Madagasikara]]
* [[Belo-Tsiribihina|Belon' i Tsiribihina]]
* [[Distrikan' i Belo-Tsiribihina]]
* [[Fitampoha]]
== Loharano nanovozan-kevitra ==
{{reflist}}
{{Renirano malagasy}}
[[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Reniranon'i Faritra Menabe]]
e6y0lr3nvf3t1749inebxdb8s9aqa6o
Tangorom-bohitra
0
279643
1150724
1041415
2026-09-14T13:20:10Z
Thelezifor
15140
1150724
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Himalayas.jpg|vignette|370x370px|Ny tangorom-bohitra [[Himalaya]]]]
Ny '''tangorom-bohitra''' na '''tangoron-tendrombohitra''' dia fitambarana [[tendrombohitra]] mitangorona mitohy izay manaraka tsipiky ny tampona, ka mifanohitra amin' ny [[tandavan-tendrombohitra]]. Mety hikambana amin' ny tandavan-tendrombohitra iray ny tangoron-tendrombohitra, toa an' i [[Alpa]] izay mamondrona tangorom-bohitra manodidina ny zato (ny tangorom-bohitr' i [[Mont Blanc]] sy ny hafa).
== Jereo koa ==
* [[Lohasaha]]
* [[Tendrombohitra]]
* [[Havoana]]
* [[Tandavan-tendrombohitra]]
* [[Voambolan' ny jeôgrafia]]
8spaftof8vw4vlw27g8mm4oqwh31p0b
Tandavan-tendrombohitra
0
279852
1150723
1041414
2026-09-14T13:19:45Z
Thelezifor
15140
1150723
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Himalayas.jpg|vignette|367x367px|Ny tandavan-tendrombohitra Himalaya]]
Ny t'''andavan-tendrombohitra''' dia endriky ny vohon' ny tany izay itambaran' ny [[tendrombohitra]] maro mifampitohy mitomandavana.
== Jereo koa ==
* [[Tendrombohitra]]
* [[Havoana]]
* [[Tangorom-bohitra]]
* [[Tandavan-tendrombohitra]]
* [[Lohasaha]]
* [[Deboka]]
* [[Lempona]]
* [[Lembalemba]]
* [[Voambolan' ny jeôgrafia]]
0hufwwhjiqdghuquupc672f971mwf4b
Tangorom-tendombohitra Analavelona
0
279972
1150729
1043431
2026-09-14T13:33:59Z
Thelezifor
15140
nanova ny anaran'i [[Analavelona]] ho [[Tangorom-tendombohitra Analavelona]] i Thelezifor
1043431
wikitext
text/x-wiki
'''Analavelona''' dia [[tangorom-bohitra]] madinika ao amin' ny faritr' i [[Fiherenana]], izay manaraka ny andavan' ny morontsiraky ny [[Lakandranon'i Môzambika|Lakandranon' i Môzambika]] avy atsimo mianavaratra. Any amin' ny 50 km miala ny morontsiraka no misy azy, eo anelanelan' ny ony [[Fiherenana]] sy [[Mangoky]].
0ufobp2rbwj216oylrrk1rrzmayueod
1150731
1150729
2026-09-14T13:36:40Z
Thelezifor
15140
Jereo koa
1150731
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Tangorom-tendombohitra Analavelona''' na '''Analavelona''' dia [[tangorom-bohitra]] madinika ao amin' ny faritr' i [[Fiherenana]], izay manaraka ny andavan' ny morontsiraky ny [[Lakandranon'i Môzambika|Lakandranon' i Môzambika]] avy atsimo mianavaratra. Any amin' ny 50 km miala ny morontsiraka no misy azy, eo anelanelan' ny ony [[Fiherenana]] sy [[Mangoky]].
== Jereo koa ==
* [[Tangorom-bohitra|Tangoron-tendrombohitra]]
* [[Lembalemba sy tandavan-tendrombohitra ary tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara]]
r7egv32ti675f6oaglwi2ylx6wm3rmh
Cutias
0
290059
1150775
1092346
2026-09-15T11:44:58Z
-wuppertaler
6749
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Cutiasbandeiramap.jpg]] → [[File:Bandeira de Cutias, AP.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)
1150775
wikitext
text/x-wiki
{{coord|00|59|N|50|58|W}}
{{infobox tanàna
|anarana = Cutias
|velarantany =2179
|faritany = [[Amapá]]
|isam-ponina = 6217
|firenena = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary =
|saina=Bandeira de Cutias, AP.jpg
}}
[[File:Amapa MunicipCutias.jpg|thumb|left|Cutias]]
I '''Cutias''' (''Cutias do Araguari'') dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Amapá]], ao {{Brazila}}
Ny isam-ponina dia 6.217 tamin'ny taona 2021 ary 2.179,114 km² ny velarantany.
Ny fetrany dia [[Tartarugalzinho]] sy [[Amapá (tanàna)]] any avaratra, [[Macapá]] any atsimo atsinanana ary [[Ferreira Gomes]] any andrefana.
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Amapá]]
*** [[Amapá (tanàna)|Amapá]], [[Calçoene]], '''Cutias''', [[Ferreira Gomes]], [[Macapá]], [[Itaubal]], [[Laranjal do Jari]], [[Mazagão]], [[Oiapoque]], [[Porto Grande]], [[Pedra Branca do Amapari]], [[Pracuúba]], [[Santana]], [[Serra do Navio]], [[Tartarugalzinho]] sy [[Vitória do Jari]]
== Tsiahy ==
<references/>
[[sokajy:Tanàna ao faritany mizaka-tenan'i Amapá]]
cw1xk3e6stcv6hm5f2cty08y4l7sq1d
Wikipedia:Vaovao Wikimedia/2026
4
297414
1150740
1150638
2026-09-14T19:00:05Z
Bot-Jagwar
2168
+Vaovao androany 14 Septambra 2026
1150740
wikitext
text/x-wiki
; 14 Septambra 2026
* Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:ppl:|ppl.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:10000}}.
; 12 Septambra 2026
* Ny isan'ny mpikambana ao amin'i [[:w:koi:|koi.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:10000}}.
; 7 Septambra 2026
* Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:av:|av.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}.
; 1 Septambra 2026
* Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:nah:|nah.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000}}.
; 10 Martsa 2026
* Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:su:|su.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:100000}}.
; 21 Febroary 2026
* Ny isan'ny pejim-botoatiny ao amin'i [[:wikt:tr:|tr.wiktionary]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}.
; 8 Febroary 2026
* Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:my:|my.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}.
; 17 Janoary 2026
* Ny isan'ny mpikambana ao amin'i [[:w:sv:|sv.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}.
; 10 Janoary 2026
* Ny isan'ny pejy rehetra ao amin'i [[:w:vi:|vi.wikipedia]] dia tafidina ho latsaka ny {{formatnum:9000000}}.
; 7 Janoary 2026
* Ny isan'ny fiovana ao amin'i [[:w:new:|new.wikipedia]] dia mihoatra ny {{formatnum:1000000}}.
64crwfa0ksjdlqe76i0w1t9wzel0m5j
Wikipedia:Efemerida/16 Septambra
4
298683
1150741
1133932
2026-09-15T05:30:44Z
JianJi
36396
1150741
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[16 Septambra|16 septambra]]''':
* '''[[1963]]''' - Nitambatra ny Federasionan'i Malaya, [[Singaporo|Singapaoro]], [[Bôrneô|Borneo Avaratra]], ary Sarawak hanangana ny [[Malezia|Federasionan'i Malezia]].
* '''[[1971]]''' - Fifandonana tao an-tanànan'i Narita (Prefektioran'i Chiba) nifanaovan'ny manampahefana Japoney sy ny mponina mbamin'ireo mpanohana azy, izay nanohitra ny fakana an-keriny ny tany hanaovana ny Seranam-piaramanidina Iraisampirenen'i Tokyo Vaovao; polisy telo no maty nandritra izany fifandonana izany.
* '''[[1975]]''' - Fahaleovantenan'i [[Papoazia-Ginea-Vaovao|Papoazia Ginea Vaovao]].
3naby9otmbcrd8lngro03he54viphak
1150744
1150741
2026-09-15T07:04:01Z
JianJi
36396
1150744
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[16 Septambra|16 septambra]]''':
* '''[[1963]]''' - Nitambatra ny Federasionan'i Malaya, [[Singaporo|Singapaoro]], [[Bôrneô|Borneo Avaratra]], ary Sarawak hanangana ny [[Malezia|Federasionan'i Malezia]].
* '''[[1971]]''' - Fifandonana tao an-tanànan'i Narita (Prefektioran'i Chiba) nifanaovan'ny manampahefana Japoney sy ny mponina mbamin'ireo mpanohana azy, izay nanohitra ny fakana an-keriny ny tany hanaovana ny Seranam-piaramanidina Iraisampirenen'i Tokyo Vaovao; polisy telo no maty nandritra izany fifandonana izany.
* '''[[1975]]''' - Fahaleovantenan'i [[Papoazia-Ginea-Vaovao|Papoazia Ginea Vaovao]].
* '''[[1982]]''' - Fandripahana tao Sabra sy Chatilla tao [[Libàna|Libanona]].
7remez4hsxq9btgdzmy4x5yhunmbsxu
Fahatapahan'ny lalan-dra
0
298931
1150752
1149491
2026-09-15T08:49:18Z
Thelezifor
15140
1150752
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox medical condition
|name =Stroke
|synonym =Cerebrovascular accident (CVA), cerebrovascular insult (CVI), brain attack
|image =MCA Territory Infarct.svg
|image_size =
|image_thumbtime =
|alt =
|caption =[[CT scan]] of the brain showing a prior right-sided [[ischemic]] stroke from blockage of an artery. Changes on a CT may not be visible early on.<ref>{{cite web |last1=Gaillard |first1=Frank |title=Ischaemic stroke |url=https://radiopaedia.org/articles/ischaemic-stroke |website=radiopaedia.org |access-date=3 June 2018 |language=en |archive-date=28 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128000612/https://radiopaedia.org/articles/ischaemic-stroke |url-status=live }}</ref>
|pronounce =
|specialty =[[Neurology]], stroke medicine
|symptoms =[[hemiplegia|Inability to move or feel]] on one side of the body, [[receptive aphasia|problems understanding]] or [[expressive aphasia|speaking]], [[dizziness]], [[Homonymous hemianopsia|loss of vision to one side]]<ref name=Donnan2008/><ref name=HLB2014S/>
|onset =
|duration =
|causes =[[brain ischemia|Ischemic]] (blockage) and [[intracranial hemorrhage|hemorrhagic]] (bleeding)<ref name=HLB2014W/>
|risks =[[hypertension|High blood pressure]], [[tobacco smoking]], [[obesity]], [[hypercholesterolemia|high blood cholesterol]], [[diabetes mellitus]], previous [[Transient ischemic attack|TIA]], [[end-stage kidney disease]], [[atrial fibrillation]]<ref name=Donnan2008/><ref name=HLB2014C/><ref name="Hu2018"/>
|diagnosis =Based on symptoms with [[medical imaging]] typically used to rule out bleeding<ref name=HLB2014D/><ref name=AFP2009/>
|differential =[[Hypoglycemia|Low blood sugar]]<ref name=HLB2014D/>
|prevention =
|treatment =Based on the type<ref name=Donnan2008/>
|medication =
|prognosis =Average life expectancy 1 year<ref name=Donnan2008/>
|frequency =42.4 million (2015)<ref name=GBD2015Pre/>
|deaths =6.3 million (2015)<ref name=GBD2015De/>
}}Ny '''fahatapahan'ny lalan-dra''' dia [[aretina]] iray izay mahatonga ny tsy fikorianan'ny ra mankany amin'ny [[atidoha]] ho faty.<ref name="HLB2014W" /> Misy karazany roa lehibe ny fahatapahan'ny lalan-dra: ny fahatapahan'ny lalan-dra ischemic, vokatry ny tsy fahampian'ny fikorianan'ny ra, ary ny fahatapahan'ny lalan-dra hemorrhagic, vokatry ny rà mandriaka.<ref name="HLB2014W" /> Samy mahatonga ny ampahany amin'ny atidoha tsy hiasa tsara izy roa ireo.<ref name="HLB2014W">{{Cite web|title=What Is a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke|website=www.nhlbi.nih.gov/|access-date=26 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230259/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/|archive-date=18 February 2015|df=}}</ref> Ny famantarana sy soritr'aretin'ny fahatapahan'ny lalan-dra dia mety ahitana ny tsy fahafahana mihetsika na mahatsapa amin'ny ilany iray amin'ny vatana, ny olana amin'ny fahatakarana na ny fitenenana, ny fanina, na ny fahaverezan'ny fahitana amin'ny ilany iray. Matetika ny famantarana sy ny soritr'aretina dia miseho avy hatrany aorian'ny fahatapahan'ny lalan-dra.<ref name="HLB2014S" /> Raha latsaky ny adiny iray na roa ny faharetan'ny soritr'aretina, dia antsoina hoe " transient ischemic attack " (TIA) ny fahatapahan'ny lalan-dra, izay antsoina koa hoe "mini-stroke".<ref name="HLB2014S">{{Cite web|title=What Are the Signs and Symptoms of a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/signs|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227083736/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/signs|archive-date=27 February 2015|df=}}</ref> Mety mifandray amin'ny aretin'andoha mafy ihany koa ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha (AVC).<ref name="HLB2014S" /> Mety haharitra ela ny soritr'aretin'ny fahatapahan'ny lalan-dra.<ref name="HLB2014W" /> Mety ahitana pnemonia sy fahaverezan'ny fifehezana ny tatavia ny fahasarotana maharitra.<ref name="HLB2014S" />
Ny anton-javatra mampidi-doza lehibe indrindra amin'ny fahatapahan'ny lalan-dra dia ny fiakaran'ny tosidrà.<ref name="HLB2014C">{{Cite web|title=Who Is at Risk for a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/atrisk|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227085058/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/atrisk|archive-date=27 February 2015|df=}}</ref> Anisan'ny anton-javatra mety hampidi-doza hafa ny fifohana sigara, ny hatavezana, ny kolesterola avo ao amin'ny ra, [[Diabeta|ny diabeta]], ny TIA teo aloha, ny aretin'ny voa efa ho tapitra ny dingana farany, ary ny fibrillation atrial.<ref name="HLB2014C" /><ref name="Hu2018">{{Cite journal|last=Hu|first=A|last2=Niu|first2=J|last3=Winkelmayer|first3=WC|title=Oral Anticoagulation in Patients With End-Stage Kidney Disease on Dialysis and Atrial Fibrillation.|journal=Seminars in Nephrology|date=November 2018|volume=38|issue=6|pages=618–28|doi=10.1016/j.semnephrol.2018.08.006|pmid=30413255|pmc=6233322}}</ref> Ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha (AVC ischemic) dia matetika vokatry ny fikatonan'ny lalan-dra, na dia misy ihany koa ireo antony tsy dia fahita firy.<ref name="HLB2014T" /><ref>{{Cite book|last=Roos|first=Karen L.|title=Emergency Neurology|date=2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-0-387-88584-1|page=360|url=https://books.google.com/books?id=0jH7TZW8WVAC&pg=PA360|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108190342/https://books.google.com/books?id=0jH7TZW8WVAC&pg=PA360|archive-date=2017-01-08}}</ref><ref>{{Cite book|last=Wityk|first=Robert J.|last2=Llinas|first2=Rafael H.|title=Stroke|date=2007|publisher=ACP Press|isbn=978-1-930513-70-9|page=296|url=https://books.google.com/books?id=Ispt6JRBgU4C&pg=PA296|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108185918/https://books.google.com/books?id=Ispt6JRBgU4C&pg=PA296|archive-date=2017-01-08}}</ref> Ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha dia vokatry ny rà mandriaka mivantana ao amin'ny atidoha na ao amin'ny toerana eo anelanelan'ny fonon'ny atidoha.<ref name="HLB2014T">{{Cite web|title=Types of Stroke|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/types|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163549/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/types|archive-date=19 March 2015|df=}}</ref><ref name="Feigin05">{{Cite journal|vauthors=Feigin VL, Rinkel GJ, Lawes CM, Algra A, Bennett DA, van Gijn J, Anderson CS|title=Risk factors for subarachnoid hemorrhage: an updated systematic review of epidemiological studies|url=https://archive.org/details/sim_stroke_2005-12_36_12/page/2773|journal=Stroke|volume=36|issue=12|pages=2773–80|date=December 2005|pmid=16282541|doi=10.1161/01.STR.0000190838.02954.e8|doi-access=free}}</ref> Mety hitranga ny rà mandriaka noho ny fahatapahan'ny aneurysm ao amin'ny atidoha.<ref name="HLB2014T" /> Matetika ny aretina dia mifototra amin'ny fizahana ara-batana ary tohanan'ny sary ara-pitsaboana toy ny scan CT na MRI.<ref name="HLB2014D" /> Afaka manaporofo ny fisian'ny rà mandriaka ny fitiliana CT scan, saingy mety tsy voatery hanaporofo ny fisian'ny ischemia, izay matetika tsy hita amin'ny fitiliana CT scan raha vao manomboka.<ref name="AFP2009">{{Cite journal|vauthors=Yew KS, Cheng E|title=Acute stroke diagnosis|journal=American Family Physician|volume=80|issue=1|pages=33–40|date=July 2009|pmid=19621844|pmc=2722757}}</ref> Misy fitiliana hafa toy ny electrocardiogram (ECG) sy fitiliana ra atao mba hamaritana ireo anton-javatra mety hampidi-doza sy hanilihana ireo antony hafa mety hitranga.<ref name="HLB2014D" /> Mety hiteraka soritr'aretina mitovy amin'izany ny siramamy ambany ao amin'ny ra.<ref name="HLB2014D">{{Cite web|title=How Is a Stroke Diagnosed?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/diagnosis|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227083640/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/diagnosis|archive-date=27 February 2015|df=}}</ref>
Ny fisorohana dia ahitana ny fampihenana ireo anton-javatra mety hampidi-doza, ny fandidiana hanokafana ny lalan-dra mankany amin'ny atidoha ho an'ireo izay manana olana amin'ny fampihenana ny tahan'ny fo ao amin'ny carotid, ary ny fampiasana warfarin na fanafody hafa manakana ny fiforonan'ny ra ao amin'ny olona voan'ny atrial fibrillation.<ref name="Donnan2008" /> Mety ho soso-kevitra ny fampiasana [[Aspirinina|aspirine]] na statins ho fisorohana.<ref name="Donnan2008" /> Matetika ny fahatapahan'ny lalan-dra na ny TIA dia mitaky fitsaboana maika.<ref name="HLB2014W" /> Ny fahatapahan'ny lalan-dra iskemika, raha hita ao anatin'ny telo ka hatramin'ny efatra ora sy sasany, dia azo tsaboina amin'ny fanafody afaka manapaka ny fivontosan'ny lalan-dra.<ref name="Donnan2008" /> Misy ihany koa ireo fahatapahan'ny lalan-dra vokatry ny fandidiana.<ref name="Donnan2008" /> Ny fitsaboana mba hamerenana amin'ny laoniny ny fiasan'ny atidoha very dia antsoina hoe fanarenana ny fahatapahan'ny lalan-dra, ary tsara indrindra raha atao ao amin'ny sampana fitsaboana ny fahatapahan'ny lalan-dra; na izany aza, tsy misy izany any amin'ny ankamaroan'ny firenena eran-tany.
Tamin'ny taona 2013, olona 6.9 tapitrisa eo ho eo no voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha ary 3.4 tapitrisa no voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha.<ref>{{Cite journal|last=Global Burden of Disease Study 2013 Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=The Lancet|volume=386|issue=9995|pages=743–800|date=August 2015|pmid=26063472|pmc=4561509|doi=10.1016/s0140-6736(15)60692-4}}</ref> Tamin'ny taona 2015 dia nisy tokony ho 42.4 olona an-tapitrisany izay efa voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra teo aloha ary mbola velona ihany.<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=The Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}</ref> Teo anelanelan'ny taona 1990 sy 2010, nihena 10% teo ho eo ny isan'ny fahatapahan'ny lalan-dra isan-taona tany amin'ireo [[firenena mandroso]] ary nitombo 10% tany amin'ireo firenena an-dalam-pandrosoana.<ref name="Fei2013" /> Tamin'ny taona 2015, ny fahatapahan'ny lalan-dra no antony faharoa mahatonga fahafatesana matetika indrindra aorian'ny aretin'ny lalan-dra ao am-po, izay mitentina 6.3 tapitrisa ny fahafatesana (11% amin'ny fitambarany).<ref name="GBD2015De">{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=The Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|date=October 2016|pmid=27733281|pmc=5388903|doi=10.1016/S0140-6736(16)31012-1}}</ref> Maty teo amin'ny 3.0 tapitrisa teo ho eo ny olona voan'ny stroke ischemic raha 3.3 tapitrisa kosa ny olona maty vokatry ny stroke hemorrhagic.<ref name="GBD2015De" /> Manodidina ny antsasaky ny olona voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra no miaina latsaky ny herintaona. Amin'ny ankapobeny, ny roa ampahatelon'ny fahatapahan'ny lalan-dra dia nitranga tamin'ireo mihoatra ny 65 taona.<ref name="Fei2013">{{Cite journal|vauthors=Feigin VL, Forouzanfar MH, Krishnamurthi R, Mensah GA, Connor M, Bennett DA, Moran AE, Sacco RL, Anderson L, Truelsen T, O'Donnell M, Venketasubramanian N, Barker-Collo S, Lawes CM, Wang W, Shinohara Y, Witt E, Ezzati M, Naghavi M, Murray C|display-authors=6|title=Global and regional burden of stroke during 1990-2010: findings from the Global Burden of Disease Study 2010|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-18-24-2014_383_9913/page/245|journal=The Lancet|volume=383|issue=9913|pages=245–54|date=January 2014|pmid=24449944|pmc=4181600|doi=10.1016/S0140-6736(13)61953-4}}</ref>
== References ==
<references />
[[Category:Translated from MDWiki]]
3tckn9uth3mr8w7dhqjn9w03m1etozr
1150753
1150752
2026-09-15T08:50:09Z
Thelezifor
15140
Nanala ny fanavaozana [[Special:Diff/1150752|1150752]] nataon'i [[Special:Contributions/Thelezifor|Thelezifor]] ([[User talk:Thelezifor|dinika]])
1150753
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox medical condition
|name =Stroke
|synonym =Cerebrovascular accident (CVA), cerebrovascular insult (CVI), brain attack
|image =MCA Territory Infarct.svg
|image_size =
|image_thumbtime =
|alt =
|caption =[[CT scan]] of the brain showing a prior right-sided [[ischemic]] stroke from blockage of an artery. Changes on a CT may not be visible early on.<ref>{{cite web |last1=Gaillard |first1=Frank |title=Ischaemic stroke |url=https://radiopaedia.org/articles/ischaemic-stroke |website=radiopaedia.org |access-date=3 June 2018 |language=en |archive-date=28 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128000612/https://radiopaedia.org/articles/ischaemic-stroke |url-status=live }}</ref>
|pronounce =
|specialty =[[Neurology]], stroke medicine
|symptoms =[[hemiplegia|Inability to move or feel]] on one side of the body, [[receptive aphasia|problems understanding]] or [[expressive aphasia|speaking]], [[dizziness]], [[Homonymous hemianopsia|loss of vision to one side]]<ref name=Donnan2008/><ref name=HLB2014S/>
|onset =
|duration =
|causes =[[brain ischemia|Ischemic]] (blockage) and [[intracranial hemorrhage|hemorrhagic]] (bleeding)<ref name=HLB2014W/>
|risks =[[hypertension|High blood pressure]], [[tobacco smoking]], [[obesity]], [[hypercholesterolemia|high blood cholesterol]], [[diabetes mellitus]], previous [[Transient ischemic attack|TIA]], [[end-stage kidney disease]], [[atrial fibrillation]]<ref name=Donnan2008/><ref name=HLB2014C/><ref name="Hu2018"/>
|diagnosis =Based on symptoms with [[medical imaging]] typically used to rule out bleeding<ref name=HLB2014D/><ref name=AFP2009/>
|differential =[[Hypoglycemia|Low blood sugar]]<ref name=HLB2014D/>
|prevention =
|treatment =Based on the type<ref name=Donnan2008/>
|medication =
|prognosis =Average life expectancy 1 year<ref name=Donnan2008/>
|frequency =42.4 million (2015)<ref name=GBD2015Pre/>
|deaths =6.3 million (2015)<ref name=GBD2015De/>
}}Ny '''fahatapahan'ny lalan-dra''' dia [[aretina]] iray izay mahatonga ny tsy fikorianan'ny ra mankany amin'ny [[atidoha]] ho faty.<ref name="HLB2014W" /> Misy karazany roa lehibe ny fahatapahan'ny lalan-dra: ny fahatapahan'ny lalan-dra ischemic, vokatry ny tsy fahampian'ny fikorianan'ny ra, ary ny fahatapahan'ny lalan-dra hemorrhagic, vokatry ny rà mandriaka.<ref name="HLB2014W" /> Samy mahatonga ny ampahany amin'ny atidoha tsy hiasa tsara izy roa ireo.<ref name="HLB2014W">{{Cite web|title=What Is a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke|website=www.nhlbi.nih.gov/|access-date=26 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230259/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/|archive-date=18 February 2015|df=}}</ref> Ny famantarana sy soritr'aretin'ny fahatapahan'ny lalan-dra dia mety ahitana ny tsy fahafahana mihetsika na mahatsapa amin'ny ilany iray amin'ny vatana, ny olana amin'ny fahatakarana na ny fitenenana, ny fanina, na ny fahaverezan'ny fahitana amin'ny ilany iray.<ref name="HLB2014S" /> Matetika ny famantarana sy ny soritr'aretina dia miseho avy hatrany aorian'ny fahatapahan'ny lalan-dra.<ref name="HLB2014S" /> Raha latsaky ny adiny iray na roa ny faharetan'ny soritr'aretina, dia antsoina hoe " transient ischemic attack " (TIA) ny fahatapahan'ny lalan-dra, izay antsoina koa hoe "mini-stroke".<ref name="HLB2014S">{{Cite web|title=What Are the Signs and Symptoms of a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/signs|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227083736/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/signs|archive-date=27 February 2015|df=}}</ref> Mety mifandray amin'ny aretin'andoha mafy ihany koa ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha (AVC).<ref name="HLB2014S" /> Mety haharitra ela ny soritr'aretin'ny fahatapahan'ny lalan-dra.<ref name="HLB2014W" /> Mety ahitana pnemonia sy fahaverezan'ny fifehezana ny tatavia ny fahasarotana maharitra.<ref name="HLB2014S" />
Ny anton-javatra mampidi-doza lehibe indrindra amin'ny fahatapahan'ny lalan-dra dia ny fiakaran'ny tosidrà.<ref name="HLB2014C">{{Cite web|title=Who Is at Risk for a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/atrisk|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227085058/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/atrisk|archive-date=27 February 2015|df=}}</ref> Anisan'ny anton-javatra mety hampidi-doza hafa ny fifohana sigara, ny hatavezana, ny kolesterola avo ao amin'ny ra, [[Diabeta|ny diabeta]], ny TIA teo aloha, ny aretin'ny voa efa ho tapitra ny dingana farany, ary ny fibrillation atrial.<ref name="HLB2014C" /><ref name="Hu2018">{{Cite journal|last=Hu|first=A|last2=Niu|first2=J|last3=Winkelmayer|first3=WC|title=Oral Anticoagulation in Patients With End-Stage Kidney Disease on Dialysis and Atrial Fibrillation.|journal=Seminars in Nephrology|date=November 2018|volume=38|issue=6|pages=618–28|doi=10.1016/j.semnephrol.2018.08.006|pmid=30413255|pmc=6233322}}</ref> Ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha (AVC ischemic) dia matetika vokatry ny fikatonan'ny lalan-dra, na dia misy ihany koa ireo antony tsy dia fahita firy.<ref name="HLB2014T" /><ref>{{Cite book|last=Roos|first=Karen L.|title=Emergency Neurology|date=2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-0-387-88584-1|page=360|url=https://books.google.com/books?id=0jH7TZW8WVAC&pg=PA360|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108190342/https://books.google.com/books?id=0jH7TZW8WVAC&pg=PA360|archive-date=2017-01-08}}</ref><ref>{{Cite book|last=Wityk|first=Robert J.|last2=Llinas|first2=Rafael H.|title=Stroke|date=2007|publisher=ACP Press|isbn=978-1-930513-70-9|page=296|url=https://books.google.com/books?id=Ispt6JRBgU4C&pg=PA296|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108185918/https://books.google.com/books?id=Ispt6JRBgU4C&pg=PA296|archive-date=2017-01-08}}</ref> Ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha dia vokatry ny rà mandriaka mivantana ao amin'ny atidoha na ao amin'ny toerana eo anelanelan'ny fonon'ny atidoha.<ref name="HLB2014T">{{Cite web|title=Types of Stroke|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/types|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163549/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/types|archive-date=19 March 2015|df=}}</ref><ref name="Feigin05">{{Cite journal|vauthors=Feigin VL, Rinkel GJ, Lawes CM, Algra A, Bennett DA, van Gijn J, Anderson CS|title=Risk factors for subarachnoid hemorrhage: an updated systematic review of epidemiological studies|url=https://archive.org/details/sim_stroke_2005-12_36_12/page/2773|journal=Stroke|volume=36|issue=12|pages=2773–80|date=December 2005|pmid=16282541|doi=10.1161/01.STR.0000190838.02954.e8|doi-access=free}}</ref> Mety hitranga ny rà mandriaka noho ny fahatapahan'ny aneurysm ao amin'ny atidoha.<ref name="HLB2014T" /> Matetika ny aretina dia mifototra amin'ny fizahana ara-batana ary tohanan'ny sary ara-pitsaboana toy ny scan CT na MRI.<ref name="HLB2014D" /> Afaka manaporofo ny fisian'ny rà mandriaka ny fitiliana CT scan, saingy mety tsy voatery hanaporofo ny fisian'ny ischemia, izay matetika tsy hita amin'ny fitiliana CT scan raha vao manomboka.<ref name="AFP2009">{{Cite journal|vauthors=Yew KS, Cheng E|title=Acute stroke diagnosis|journal=American Family Physician|volume=80|issue=1|pages=33–40|date=July 2009|pmid=19621844|pmc=2722757}}</ref> Misy fitiliana hafa toy ny electrocardiogram (ECG) sy fitiliana ra atao mba hamaritana ireo anton-javatra mety hampidi-doza sy hanilihana ireo antony hafa mety hitranga.<ref name="HLB2014D" /> Mety hiteraka soritr'aretina mitovy amin'izany ny siramamy ambany ao amin'ny ra.<ref name="HLB2014D">{{Cite web|title=How Is a Stroke Diagnosed?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/diagnosis|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227083640/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/diagnosis|archive-date=27 February 2015|df=}}</ref>
Ny fisorohana dia ahitana ny fampihenana ireo anton-javatra mety hampidi-doza, ny fandidiana hanokafana ny lalan-dra mankany amin'ny atidoha ho an'ireo izay manana olana amin'ny fampihenana ny tahan'ny fo ao amin'ny carotid, ary ny fampiasana warfarin na fanafody hafa manakana ny fiforonan'ny ra ao amin'ny olona voan'ny atrial fibrillation.<ref name="Donnan2008" /> Mety ho soso-kevitra ny fampiasana [[Aspirinina|aspirine]] na statins ho fisorohana.<ref name="Donnan2008" /> Matetika ny fahatapahan'ny lalan-dra na ny TIA dia mitaky fitsaboana maika.<ref name="HLB2014W" /> Ny fahatapahan'ny lalan-dra iskemika, raha hita ao anatin'ny telo ka hatramin'ny efatra ora sy sasany, dia azo tsaboina amin'ny fanafody afaka manapaka ny fivontosan'ny lalan-dra.<ref name="Donnan2008" /> Misy ihany koa ireo fahatapahan'ny lalan-dra vokatry ny fandidiana.<ref name="Donnan2008" /> Ny fitsaboana mba hamerenana amin'ny laoniny ny fiasan'ny atidoha very dia antsoina hoe fanarenana ny fahatapahan'ny lalan-dra, ary tsara indrindra raha atao ao amin'ny sampana fitsaboana ny fahatapahan'ny lalan-dra; na izany aza, tsy misy izany any amin'ny ankamaroan'ny firenena eran-tany.
Tamin'ny taona 2013, olona 6.9 tapitrisa eo ho eo no voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha ary 3.4 tapitrisa no voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra ao amin'ny atidoha.<ref>{{Cite journal|last=Global Burden of Disease Study 2013 Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=The Lancet|volume=386|issue=9995|pages=743–800|date=August 2015|pmid=26063472|pmc=4561509|doi=10.1016/s0140-6736(15)60692-4}}</ref> Tamin'ny taona 2015 dia nisy tokony ho 42.4 olona an-tapitrisany izay efa voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra teo aloha ary mbola velona ihany.<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=The Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}</ref> Teo anelanelan'ny taona 1990 sy 2010, nihena 10% teo ho eo ny isan'ny fahatapahan'ny lalan-dra isan-taona tany amin'ireo [[firenena mandroso]] ary nitombo 10% tany amin'ireo firenena an-dalam-pandrosoana.<ref name="Fei2013" /> Tamin'ny taona 2015, ny fahatapahan'ny lalan-dra no antony faharoa mahatonga fahafatesana matetika indrindra aorian'ny aretin'ny lalan-dra ao am-po, izay mitentina 6.3 tapitrisa ny fahafatesana (11% amin'ny fitambarany).<ref name="GBD2015De">{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=The Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|date=October 2016|pmid=27733281|pmc=5388903|doi=10.1016/S0140-6736(16)31012-1}}</ref> Maty teo amin'ny 3.0 tapitrisa teo ho eo ny olona voan'ny stroke ischemic raha 3.3 tapitrisa kosa ny olona maty vokatry ny stroke hemorrhagic.<ref name="GBD2015De" /> Manodidina ny antsasaky ny olona voan'ny fahatapahan'ny lalan-dra no miaina latsaky ny herintaona. Amin'ny ankapobeny, ny roa ampahatelon'ny fahatapahan'ny lalan-dra dia nitranga tamin'ireo mihoatra ny 65 taona.<ref name="Fei2013">{{Cite journal|vauthors=Feigin VL, Forouzanfar MH, Krishnamurthi R, Mensah GA, Connor M, Bennett DA, Moran AE, Sacco RL, Anderson L, Truelsen T, O'Donnell M, Venketasubramanian N, Barker-Collo S, Lawes CM, Wang W, Shinohara Y, Witt E, Ezzati M, Naghavi M, Murray C|display-authors=6|title=Global and regional burden of stroke during 1990-2010: findings from the Global Burden of Disease Study 2010|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-18-24-2014_383_9913/page/245|journal=The Lancet|volume=383|issue=9913|pages=245–54|date=January 2014|pmid=24449944|pmc=4181600|doi=10.1016/S0140-6736(13)61953-4}}</ref>
== References ==
<references />
[[Category:Translated from MDWiki]]
4lp9cvsb5uuf0v15ld2s2t3ha9ywjme
Catharanthus makayensis
0
299500
1150755
1137437
2026-09-15T09:14:04Z
Thelezifor
15140
Nanitatra votoatiny
1150755
wikitext
text/x-wiki
Ny '''''Catharanthus makayensis''''' dia karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]'' izay tsy hita raha tsy eto [[Madagasikara]]. ''Catharanthus makayensis'' <small>L. Allorge, Phillipson & Razakamal</small> no anarany ara-tsiansa feno. Nofaritana ara-tsiansa tamin' ny taona 2015 izy io avy amin' ny santionany nangonina tao amin' ny [[Tangoron-tendrombohitra Makay]], ao amin' ny [[faritra Atsimo-Andrefana]]. Zavamaniry ahitra maharitra taona maro izy io ary mety hahatratra iray metatra eo ho eo ny haavony. Miavaka manokana izy noho ny tahony izay manana endrika enin-dafy, toetra mampiavaka azy manokana ao anatin' ny vondron-karazana ''[[Catharanthus]]''. Ny voniny dia manana felany miloko fotsy na mavokely hatsatra ary misy mavokely antitra ny eo afovoany, ary mijoro mahitsy ny voany. Maniry amin' ny faritra maina nefa mando amin' ny toerana misy azy izy io, indrindra amin' ny tany fasika manamorona ny renirano sy ao anatin' ny vatolampy ao amin' ny faritr' i Makay.
== Jereo koa ==
* ''[[Catharanthus]]''
4a4dwrgkkb1q5w7kfn8xy2pyiz9udn6
Piripiri (Piauí)
0
302016
1150767
1150667
2026-09-15T10:00:39Z
~2026-49733-72
41027
brazila
1150767
wikitext
text/x-wiki
{{coord|04|16|S|41|47|W}}
{{infobox tanàna
|anarana = Piripi
|velarantany =1.407,19
|haavo = 170
|fanjakana = [[Piauí]]
|isam-ponina = 65.538
|firenena = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary =EFCP Piripiri 1935.JPG
|saina=Flag of Piripiri, Brazil.svg
}}
[[sary:Piaui Municip Piripiri.svg|thumb|left| Piripi (Piauí)]]
'''Piripiri''' dia kaominina [[Brezila|breziliana]] manan-danja ao anatin'ny fanjakan'i {{Piauí}}, any amin'ny faritra avaratra atsinanan'i {{Brazila}}.
Ny mponina ao aminy dia 65.538 (2022)
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Piauí]]
== Tsiahy ==
<references/>
[[sokajy:Tanàna ao Piauí]]
6rauq3oznxfxg3d8cu2jn63p8p0im3b
Ensete perrieri
0
302020
1150742
1150717
2026-09-15T06:42:13Z
Thelezifor
15140
Nandamina lahatsoratra
1150742
wikitext
text/x-wiki
Ny '''''Ensete perrieri''''' dia karazan-javamaniry mamony [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Musaceae]]'', (fianakavian' ny [[Akondro (zavamaniry)|akondro]]). Io no hany karazana teratany amin' ny fianakaviana ''Musaceae'' eto [[Madagasikara]] sady tsy fahita afa-tsy ao amin' ny faritra andrefana sy afovoan-tany amin' ny Nosy. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''antsirohoroka''', '''ontsy''', '''tsirohoroka'''<ref name=":6"><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=musa Musa]", ''Diksionera sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref> na '''tsiroroka'''<ref name=":4"><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=6932 Ensete perrieri (Claverie) Cheesman]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref>. Atao hoe '''voantsirohoroka''' ny voany<ref name=":6" />'''.''' ''Ensete perrieri'' <small>(Claverie) Cheesman</small> no anarany ara-tsiansa feno ary nantsoina hoe '''''Musa perrieri''''' <small>Claverie</small> izy io teo aloha. Voasokajy ho karazana tandindomin-doza mafy izy io noho ny fandripahana ala sy ny [[Fiovan' ny toetany|fiovan']] [[Fiovan' ny toetany|ny toetany]]. Misy ny bôtanista mino fa mety ho loharano ara-pototarazon' ny fanoherana ny aretina mpahazo ny akondro, atao hoe [[aretin' i Panama]], ity karazana ity nefa mbola mila porofo izany; io aretina io no nandripaka ny akondro "Gros Michel" (anisan' ny ''[[Musa acuminata]]'') sady mandrahona ny akondro "Cavendish" (anisan' ny ''Musa acuminata'' ihany koa), izay karazana akondro tena lehibe eo amin' ny varotra iraisam-pirenena<ref name=":1"><small>"[https://www.bbc.com/news/science-environment-44712034 Yes! We have no bananas: Why the song may come true again]". ''BBC''. Helen Briggs. 5 July 2018. [https://web.archive.org/web/20241225021534/https://www.bbc.com/news/science-environment-44712034 Arsiva] tamin' ny 25/12/2024. Notsidihina tamin' ny 11/12/2024.</small></ref><ref name=":2"><small>Allen, Richard; Clarkson, James J; Ralimanana, Hélène (6 July 2018). "[https://www.kew.org/read-and-watch/madagascan-banana The critically endangered Madagascar Banana]". Royal Botanic Gardens, Kew. Arsiva tamin' ny 20/12/2024. Notsidihina tamin' ny 11/12/2024. "Only five mature individuals of E. perrieri have been previously identified in the whole of Madagascar, and a recent survey has suggested that now only three of these may be left (Analavelona, Ampefy and Maintirano areas)."</small></ref>. Mampiavaka azy ny fitomboany haingana sy ny toetrany mamoa indray mandeha monja ary ny voany feno vihim-boa sady tsy azo hanina<ref><small>"[https://motmalgache.org/bins/teny2/tsirohoroka#mg.n Tsirohoroka]", ''motmalgache.org''</small></ref>.
== Taksônômia ==
Nisy santionany nangonin' ilay bôtanista frantsay antsoina hoe Pierre Claverie tao amin' ny faritr' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] tamin' ny taona 1905, ary voatahiry ao amin' ny tahirin-javamanirin' ny [[Muséum national d'histoire naturelle]] any [[Frantsa]] izany<ref><small>"[https://www.gbif.org/occurrence/4061008915 Occurrence Detail 4061008915]". ''[[Global Biodiversity Information Facility]]''. Notsidihina tamin' ny 15/12/2024.</small></ref>. Ny ontsy na tsirohoroka dia nahazo anarana avy amin' i Joseph Marie Henry Alfred Perrier de la Bâthie; tany am-boalohany dia tao amin' ny vondron-karazana ''[[Musa]]'' no nanasokajiana azy<ref><small>"[https://www.gbif.org/species/8412469 Musa perrieri Bonnier]". ''www.[[Global Biodiversity Information Facility|gbif]].org''. Notsihina tamin' ny 18/01/2025.</small></ref>, saingy novan' i Ernest Entwistle Cheesman ho ao amin' ny vondrona ''[[Ensete]]'' izany taty aoriana<ref><small>Cheesman, E. E. (1947). "[https://www.jstor.org/stable/4109206 Classification of the Bananas: The Genus Ensete Horan]". Kew Bulletin. 2 (2): 97–106. Bibcode:1947KewBu...2...97C. doi:10.2307/4109206. ISSN 0075-5974. JSTOR 4109206.</small></ref>. Havana akaikin' ny ''[[Ensete ventricosum]]'' ny ''Ensete perrieri''<ref name=":2" />.
== Famariparitana ==
Zavamaniry manana endrika hazo nefa ahitra lehibe sahala amn' ny [[Akondro (zavamaniry)|akondro]] tena izy ny ''Ensete perrieri''<ref name=":3"><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584802-1 Ensete perrieri (Claverie) Cheesman | Plants of the World Online | Kew Science]". ''[[Plants of the World Online]]''. Royal Botanic Gardens, Kew. [https://web.archive.org/web/20241215033839/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584802-1 Arsiva] tamin' ny 15/12/2024. Notsidihina tamin' ny 19/12/2024.</small></ref>. Mitombo haongana izy. Mônôkarpika izy io, izany hoe mamony sy mamoa indray mandeha monja izy ary maty aorian' izay. Amin' ny ankapobeny izy dia maniry irery fa tsy misy solofony izy (tsy toy ny akondro mahazatra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Musa]]'').
=== Ravina ===
Mahitsy sy miakatra ny ravina, ary ny vondron-dravina dia misaraka eo amin' ny tendrom-batany. Manopy mavo ny ravina sady misy tangozany fohy dia fohy, ka mamorona endrika matevina sy mirindra eo an-tendron' ny vatan' ilay zavamaniry. Mihintsana ny raviny rehetra mandritra ny vanim-potoana maina, ka ny vatany, izay fitambaran' ny fototry ny raviny, ihany no sisa mijanona<ref><small>Jolly, Alison; Oberlé, Philippe; Albignac, Roland (2016-01-22) [1984]. ''[https://books.google.mg/books?id=lR0lBQAAQBAJ&dq=Ensete+perrieri+-ventricosum&pg=PA27&redir_esc=y Key Environments: Madagascar]'' (1st ed.). Oxford: Pergamon Press, IUCN. p. 42. <nowiki>ISBN 978-1-4832-8595-5</nowiki>. OCLC 756437768. OL 39908881M – via ''Plants of the World Online''.</small></ref>.
=== Vatana sy fakany ===
Lehibe sady matanjaka ny vatan' ny ''Ensete perrieri'', ary manana endrika mahafinaritra miloko somary manga na maitso-manga. Tao amin' ny ''Ensete perrieri'' nodinihin' i Claverie dia manana haavo 5 ka hatramin' ny 6 m, ary manana vatany izay mibontsina eo amin' ny fotony izay lasa vodiny matevina manana hodidina 2,5 m (savaivo 80 sm). Voahodidin' ny fono ravina izay tsy mihintsana ny tahony ka mahatonga azy ho toy ny vatan-kazo lehibe mivelatra eo amin' ny fotony. Mirefy eo amin' ny 2 m eo ho eo ny hodidina (savaivo 64 sm) eo amin' ny fotony, 2,5 m (savaivo 80 sm) kosa rehefa miakatra kely (eo amin' ny haavo 50 sm), ary 0,7 m monja (savaivo 22,3 sm) rehefa manandrify ny ravina ambany<ref><small>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/161596#page/73/mode/1up Annales du Muśee colonial de Marseille]. Vol. ser.2:v.7. Aix-Marseille University Faculty of Sciences. 1909. pp. 74–86. OCLC 731007973.</small></ref>. Fotsy sy matevina ary miendrika varingarina ny fakany izay tsy misy solofony.
=== Vony sy brakte ===
Mipoitra avy eo afovoan' ny vondron-dravina ny tahon-bony. Alohan' ny hiondrehany, ilay taho mitondra ny vondrom-bony dia ahitana braktre (ravina fiarovana) roa lehibe sady mifanalavitra mitovitovy amin' ny ravin' akondro saingy kely ny fotony mamihina ny taho (ny ambany dia mirefy eo amin' ny 80 sm eo ho eo, ary ny ambony kosa 50 sm). Eo amin' ny farany ambany indrindra amin' ny vondrom-bony dia misy brakte telo tsy mamokatra, izay manana felany tena kely. Mirefy eo amin' ny 60 sm eo ho eo ny halavan 'ilay ambany indrindra, ary 35 sm ny sakany. Mivondrona ho sampaho mihantona ny vony, sady voaaron' ny brakte lehibe sy miloko. Ny vony vavy na ny vony sady lahy no vavy dia mamokatra voa toa akondro kely.
=== Voa ===
Mitovy amin' ny akondro kely ny von' ny ''Ensete perrieri'' izay mivondrona ho lafitra (andiany), izay voalaza fa mangidy tsy heverina ho fihinana. Tsy toy ny voan' akondro mahazatra ny voany izay maina sy ahitana vihim-boa maro be sy lehibe ary mafy sady miloko volontany. Mivoha amin' ny alalan' ny fivakisany telo manaraka ny andavany ka ahafahana mahita ny vihim-boany izay atao hoe "voantsirohoroka" amin' ny teny malagasy.
== Toerana sy faritra aniriana ==
Teratany any amin' ny ala trôpikaly misy fizaran-taona maina ao amin' ny faritra andrefana amin' i [[Madagasikara]] ny ''Ensete perrieri''<ref name=":3" />. Na izany aza, ny angona ara-tantara sy ny lisitry ny fanisana dia mampiseho fiparitahana mihoatra noho ny faritra amorontsiraka andrefana. Mahay miatrika vanim-potoana lava tsy misy orana io karazana io; mandritra izany fotoana izany dia matetika no manary ny sasany amin' ny raviny izy mba ho velona amin' ny alalan' ny tahirin' otrikaina voangony ao amin' ny fotony.
=== Faritra ahitana azy ankehitriny ===
Tamin' ny taona 2018 dia noheverin' ny bôtanista ao amin' ny [[Kew Gardens]] fa telo monja tamin' ny dimy efa lehibe fantatra no sisa amin' ity karazana ity tao amin' ny faritr' [[Analavelona]] sy [[Ampefy]] ary [[Maintirano]], na dia nisy zanany hita ihany koa<ref name=":1" />. Manana toetra ara-pototarazo ahafahany mahatohitra aretina io karazana akondro io<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
Milaza ny Kew fa hita tao amin' ny [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]] ([[Faritra Melaky]]) ny ''Ensete perrieri''<ref name=":2" />. Ny lisitry ny zavamaniry hita ao amin' ny faritra [[Beanka]] (Faritra Melaky) dia manondro mazava tsara ny ''Ensete perrieri'' ho anisan' ny zavamaniry manana lalan-dranon-kazo (''Tracheophyta'') hita tao amin' io faritra andrefana io<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/319159733_Inventaire_des_plantes_vasculaires_de_la_region_de_Beanka_Region_Melaky_Ouest_de_Madagascar Inventaire des plantes vasculaires de la région de Beanka, Région Melaky, Ouest de Madagascar.]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. I [[Maintirano]] dia anisan' ny faritra telo izay nanamarihan' ny Kew fa mety mbola ahitana zavamaniry efa lehibe, araka ny fanadihadiana notaterina tamin' ny taona 2018<ref name=":2" />.
Toerana manan-danja iray hafa koa ny [[Tangorom-tendombohitra Analavelona]] sy ny [[Alan' Analavelona|ala]] [[Alan' Analavelona|ao aminy]] (ao amin' ny [[Faritra Atsimo-Andrefana]]) izay anisan' ny faritra telo nahitana, na heverina fa mety hahitana, ny santionany efa lehibe farany sisa tavela amin' ny ''Ensete perrieri'' nandritra ny fanadihadiana nataony<ref name=":2" />. Misy lahatsoratra iray momba ny famerenana amin' ny laoniny ny tontolo iainana eto Madagasikara izay manamafy ihany koa ny fisian' io zavamaniry io ao amin' ny Alan' Analavelona<ref><small>"[https://mbgecologicalrestoration.wordpress.com/2023/05/24/valorising-malagasy-protected-areas-as-seed-sources-for-forest-restoration/ Valorising Malagasy protected areas as seed sources for forest restoration]", ''mbgecologicalrestoration.wordpress.com'' (Missouri Botanical Garden)</small></ref>.
Nanonona an' [[Ampefy]] ([[Faritra Itasy]]) ho anisan' ny faritra telo ahitana ny ''Ensete perrieri'' efa lehibe farany fantatra fa mbola velona araka ilay fanadihadiana navoaka tamin' ny taona 2018 ny Kew<ref><small>"[https://www.kew.org/read-and-watch/madagascan-banana? The critically endangered Madagascar Banana]", ''www.kew.org''</small></ref>. Mampiseho izany fa tsy azo ferana amin' ny faritry ny morontsiraka andrefana fotsiny ny fiparitahan' io karazana io tany aloha.
=== Faritra nahitana azy tamin' ny lasa ===
Ny fanondroana ny santionany fototra navoakan' i Väre & Häkkinen (2011) dia manonona an' [[Ambongo]] ho nahitana an' izany santionany izany<ref name=":5"><small>Väre & Häkkinen (2011), "[https://sciencepress.mnhn.fr/sites/default/files/articles/pdf/a2011n2a3.pdf? Typification and check-list of Ensete Horan. names (Musaceae) with nomenclatural notes]", ''Adansonia''</small></ref>. Ny loharanom-baovao ara-tantara mifandraika amin' ny famariparitana ny ''Musa perrieri'' dia manonona ihany koa an' [[Ankaladina]] sy ny [[Lembalemban' Ankara]] ary i [[Tampoketsa]] eo akaikin' ny renirano [[Mahavavy]]<ref name=":5" />.
=== Faritra mbola mila fanamarinana ===
Anisan' ny zavamaniry fanafody voarakitra ao amin' ny faritra nanaovana fanadihadiana tao amin' ny kaominina [[Mahaboboka]] sy [[Amboronabo]] ary [[Mikoboka]] (Faritra Atsimo-Andrefana) ny karazana iray nomena anarana hoe ''Ensete aff. perrieri'', izany hoe zavamaniry tena mitovy amin' ny ''Ensete perrieri'' fa tsy tena fantatra na izy na tsy izy<ref name=":4" />.
== Fampiasana ==
Tena voafetra ny fampiasana ny ''Ensete perrieri'' eo amin' ny lafiny sakafo sy varotra; izany no mampiavaka azy tanteraka amin' ny akondro mahazatra ao amin' ny vodron-karazana ''[[Musa]]'', na ilay karazana mitovitovy aminy any Etiôpia (''[[Ensete ventricosum]]''). Noho ny vihim-boany lehibe dia tsy dia mahafinaritra ny mihinana ny voany<ref name=":1" />. Na izany aza dia misy ihany ny fampiasana azy io.
Tsy tokony hafangaro amin' ny [[ambihy]], izay akondrodia, karazana ''[[Musa acuminata]]'', any amin' ny morontsiraka avaratra-atsinanana amin' i [[Madagasikara]] ny ''Ensete perrieri''. Na dia ahitana vihim-boa maro aza dia ao amin' ny vondron-karazana ''Musa'' no misy ny ambihy, ka tsy mitovy amin' ny tsirohoroka izany.
=== Fitsaboana nentim-paharazana ===
Araka ny angon-drakitra ''Prélude'' momba ny fitsaboana nentim-paharazana afrikanina, ny fanadihadiana natao teo anivon' ny mponina any atsimo-andrefana amin' i [[Madagasikara]] (indrindra fa tao [[Mahaboboka]]) dia mitatitra fampiasana azy. Potehina ho vovoka ny voan' ny ''Ensete perrieri'' dia afangaro amin' ny rano io vovoka io avy eo ary apetaka manodidina ny maso mba hitsaboana ny aretin' ny hodi-maso sy aretina hafa mahazo ny maso. Any amin' ny faritra atsimo-andrefana amin' i Madagasikara, fanao nentim-paharazana ny mitoto ny tahony ho vovoka mba hitsaboana ny fanaintainan' ny kibo<ref><small>Randrianarivony, Tabita N.; et al. (2016-12-23). "[https://www.ajol.info/index.php/mcd/article/view/149654 Value of useful goods and ecosystem services from Agnalavelo sacred forest and their relationships with forest conservation]". ''Madagascar Conservation & Development''. 11 (2): 47. doi:10.4314/mcd.v11i2.1. ISSN 1662-2510.</small></ref>. Atao tambavy hosotroina ny ravin' ilay zavamaniry mba hanamaivanana ny [[tsongofoitra]] (fanaintainan' ny kibo) eo amin' ny ankizy.
=== Fiarovana araka ny finoana nentim-paharazana ===
Ny vihim-boan' ny tsirohoroka, izay atao hoe "voantsirohoroka" amin' ny teny malagasy, dia manana lanja ara-kolontsaina: tadiavina izy ireny hanaovana [[vakana]] izay heverina fa mitondra vintana tsara na manome fiarovana ("ody fiarovana amin-doza").
=== Taozavatra ===
Mamoaka [[tsiraka]] avy amin' ny faritra maro samihafa ilay zavamaniry. Ny fonon-dravina mamorona ny vatan' ny tsirohoroka dia mamokatra tsiraka izay tsy dia matanjaka loatra nefa azo ampiasaina amin' ny fanamboarana [[tsihy]] sy [[harona]]. Mamokatra tsiraka tena tsara ihany koa ny sosona hodi-boan' ny ''Ensete perrieri'', izay ampiasaina indrindra hanaovana sivana hanivanana ny tavolo avy amn' ny zavamaniry.
=== Fikarohana ===
Ho an' ny vondrom-piarahamonina siantifika iraisam-pirenena, ny tena lanjan' ny ''Ensete perrieri'' dia ny firafitry ny fototarazony. Mandinika ity karazana zavamaniry ity ny manampahaizana momba ny zavamaniry sy ny fambolena satria mety hanana fototarazo afaka hanohitra ny [[aretin' i Panama]] ateraky ny holatra ''[[Fusarium oxysporum]]'' izy, nefa mbola mila fanaporofoana izany. Ity aretina ity dia efa nandripaka ny akondro "Gros Michel" tany aloha, ary ankehitriny dia loza mitatao mafy ho an' ny akondro "Cavendish", izay karazana akondro aondrana betsaka indrindra eran-tany. Noho izany, ny ''Ensete perrieri'' dia loharano tena ilaina amin' ny resaka fototarazo ho an' ny fikarohana momba ny fambolena.
== Jereo koa ==
* ''[[Ensete]]''
* ''[[Musa]]''
* [[Ontsy]]: ''[[Musa sapientum]]'' L.; ''[[Musa paradisiaca]]'' L.; ''Ensete perrieri'' <small>(Claverie) Cheesman</small> (← ''Musa perrieri'' <small>Claverie</small>) (''[[Musaceae]]''); ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' <small>Sonn</small>. (''[[Strelitziaceae]]'')
== Fanovozan-kevitra ==
* Cheesman, E. E. (1947, publié en 1948). "Classification of the Bananas. I. The genus ''Ensete'' Horan.". ''Kew Bulletin'', vol. 2, n° 2, p. 97–106.
* Claverie, P. (1909). « Note sur un bananier nouveau de Madagascar ». ''Annales du Musée Colonial de Marseille'', série 2, vol. 7, p. 74.
* GBIF Secretariat (2026). ''Ensete perrieri (Claverie) Cheesman'' . Fiche taxonomique GBIF.
* Plants of the World Online (POWO). ''Ensete perrieri (Claverie) Cheesman''. Fiche descriptive de Kew Science.
* Randrianarivony, T. N., Ramarosandratana, A. V., Andriamihajarivo, T. H., Rakotoarivony, F., Jeannoda, V. H., Randrianasolo, A., & Bussmann, R. W. (2017). "The most used medicinal plants by communities in Mahaboboka, Amboronabo, Mikoboka, Southwestern, Madagascar". ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'', 13:19. DOI: 10.1186/s13002-017-0147-x.
* Royal Botanic Gardens, Kew (2018). ''The critically endangered Madagascar Banana''.
=== Rohy ivelany ===
* "[https://www.rarepalmseeds.com/ensete-perrieri Ensete perrieri Madagascar Banana]", ''www.rarepalmseeds.com''
* Plants of the World Online – ''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584802-1 Ensete perrieri]''
* Plants of the World Online – ''[https://powo.science.kew.org/taxon/584977-1 Musa perrieri]'' (synonyme)
* IUCN Red List – ''[https://www.iucnredlist.org/species/98249345/98249347 Ensete perrieri]''
* Royal Botanic Gardens, Kew – [https://www.kew.org/read-and-watch/madagascan-banana The critically endangered Madagascar Banana]
* World Flora Online – ''[https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000407866 Ensete perrieri]''
* Malagasy Dictionary and Encyclopedia – "[https://malagasyword.org/bins/teny1/ontsy ontsy]"
== Loharano ==
d3lrqra9nkwpybeasedxn1uclcfofiv
1150743
1150742
2026-09-15T06:52:30Z
Thelezifor
15140
Nandamina lahatsoratra
1150743
wikitext
text/x-wiki
Ny '''''Ensete perrieri''''' dia karazan-javamaniry mamony [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Musaceae]]'', (fianakavian' ny [[Akondro (zavamaniry)|akondro]]). Io no hany karazana teratany amin' ny fianakaviana ''Musaceae'' eto [[Madagasikara]] sady tsy fahita afa-tsy ao amin' ny faritra andrefana sy afovoan-tany amin' ny Nosy. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''antsirohoroka''', '''ontsy''', '''tsirohoroka'''<ref name=":6"><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=musa Musa]", ''Diksionera sy Rakipahalalana malagasy''</small></ref> na '''tsiroroka'''<ref name=":4"><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=6932 Ensete perrieri (Claverie) Cheesman]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref>. Atao hoe '''voantsirohoroka''' ny voany<ref name=":6" />'''.''' ''Ensete perrieri'' <small>(Claverie) Cheesman</small> no anarany ara-tsiansa feno ary nantsoina hoe '''''Musa perrieri''''' <small>Claverie</small> izy io teo aloha. Voasokajy ho karazana tandindomin-doza mafy izy io noho ny fandripahana ala sy ny [[Fiovan' ny toetany|fiovan']] [[Fiovan' ny toetany|ny toetany]]. Misy ny bôtanista mino fa mety ho loharano ara-pototarazon' ny fanoherana ny aretina mpahazo ny akondro, atao hoe [[aretin' i Panama]], ity karazana ity nefa mbola mila porofo izany; io aretina io no nandripaka ny akondro "Gros Michel" (anisan' ny ''[[Musa acuminata]]'') sady mandrahona ny akondro "Cavendish" (anisan' ny ''Musa acuminata'' ihany koa), izay karazana akondro tena lehibe eo amin' ny varotra iraisam-pirenena<ref name=":1"><small>"[https://www.bbc.com/news/science-environment-44712034 Yes! We have no bananas: Why the song may come true again]". ''BBC''. Helen Briggs. 5 July 2018. [https://web.archive.org/web/20241225021534/https://www.bbc.com/news/science-environment-44712034 Arsiva] tamin' ny 25/12/2024. Notsidihina tamin' ny 11/12/2024.</small></ref><ref name=":2"><small>Allen, Richard; Clarkson, James J; Ralimanana, Hélène (6 July 2018). "[https://www.kew.org/read-and-watch/madagascan-banana The critically endangered Madagascar Banana]". Royal Botanic Gardens, Kew. Arsiva tamin' ny 20/12/2024. Notsidihina tamin' ny 11/12/2024. "Only five mature individuals of E. perrieri have been previously identified in the whole of Madagascar, and a recent survey has suggested that now only three of these may be left (Analavelona, Ampefy and Maintirano areas)."</small></ref>. Mampiavaka azy ny fitomboany haingana sy ny toetrany mamoa indray mandeha monja ary ny voany feno vihim-boa sady tsy azo hanina<ref><small>"[https://motmalgache.org/bins/teny2/tsirohoroka#mg.n Tsirohoroka]", ''motmalgache.org''</small></ref>.
== Taksônômia ==
Nisy santionany nangonin' ilay bôtanista frantsay antsoina hoe Pierre Claverie tao amin' ny faritr' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] tamin' ny taona 1905, ary voatahiry ao amin' ny tahirin-javamanirin' ny [[Muséum national d'histoire naturelle]] any [[Frantsa]] izany<ref><small>"[https://www.gbif.org/occurrence/4061008915 Occurrence Detail 4061008915]". ''[[Global Biodiversity Information Facility]]''. Notsidihina tamin' ny 15/12/2024.</small></ref>. Ny ontsy na tsirohoroka dia nahazo anarana avy amin' i Joseph Marie Henry Alfred Perrier de la Bâthie; tany am-boalohany dia tao amin' ny vondron-karazana ''[[Musa]]'' no nanasokajiana azy<ref><small>"[https://www.gbif.org/species/8412469 Musa perrieri Bonnier]". ''www.[[Global Biodiversity Information Facility|gbif]].org''. Notsihina tamin' ny 18/01/2025.</small></ref>, saingy novan' i Ernest Entwistle Cheesman ho ao amin' ny vondrona ''[[Ensete]]'' izany taty aoriana<ref><small>Cheesman, E. E. (1947). "[https://www.jstor.org/stable/4109206 Classification of the Bananas: The Genus Ensete Horan]". Kew Bulletin. 2 (2): 97–106. Bibcode:1947KewBu...2...97C. doi:10.2307/4109206. ISSN 0075-5974. JSTOR 4109206.</small></ref>. Havana akaikin' ny ''[[Ensete ventricosum]]'' ny ''Ensete perrieri''<ref name=":2" />.
== Famariparitana ==
Zavamaniry manana endrika hazo nefa ahitra lehibe sahala amn' ny [[Akondro (zavamaniry)|akondro]] tena izy ny ''Ensete perrieri''<ref name=":3"><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584802-1 Ensete perrieri (Claverie) Cheesman | Plants of the World Online | Kew Science]". ''[[Plants of the World Online]]''. Royal Botanic Gardens, Kew. [https://web.archive.org/web/20241215033839/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584802-1 Arsiva] tamin' ny 15/12/2024. Notsidihina tamin' ny 19/12/2024.</small></ref>. Mitombo haongana izy. Mônôkarpika izy io, izany hoe mamony sy mamoa indray mandeha monja izy ary maty aorian' izay. Amin' ny ankapobeny izy dia maniry irery fa tsy misy solofony izy (tsy toy ny akondro mahazatra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Musa]]'').
=== Ravina ===
Mahitsy sy miakatra ny ravina, ary ny vondron-dravina dia misaraka eo amin' ny tendrom-batany. Manopy mavo ny ravina sady misy tangozany fohy dia fohy, ka mamorona endrika matevina sy mirindra eo an-tendron' ny vatan' ilay zavamaniry. Mihintsana ny raviny rehetra mandritra ny vanim-potoana maina, ka ny vatany, izay fitambaran' ny fototry ny raviny, ihany no sisa mijanona<ref><small>Jolly, Alison; Oberlé, Philippe; Albignac, Roland (2016-01-22) [1984]. ''[https://books.google.mg/books?id=lR0lBQAAQBAJ&dq=Ensete+perrieri+-ventricosum&pg=PA27&redir_esc=y Key Environments: Madagascar]'' (1st ed.). Oxford: Pergamon Press, IUCN. p. 42. <nowiki>ISBN 978-1-4832-8595-5</nowiki>. OCLC 756437768. OL 39908881M – via ''Plants of the World Online''.</small></ref>.
=== Vatana sy fakany ===
Lehibe sady matanjaka ny vatan' ny ''Ensete perrieri'', ary manana endrika mahafinaritra miloko somary manga na maitso-manga. Tao amin' ny ''Ensete perrieri'' nodinihin' i Claverie dia manana haavo 5 ka hatramin' ny 6 m, ary manana vatany izay mibontsina eo amin' ny fotony izay lasa vodiny matevina manana hodidina 2,5 m (savaivo 80 sm). Voahodidin' ny fono ravina izay tsy mihintsana ny tahony ka mahatonga azy ho toy ny vatan-kazo lehibe mivelatra eo amin' ny fotony. Mirefy eo amin' ny 2 m eo ho eo ny hodidina (savaivo 64 sm) eo amin' ny fotony, 2,5 m (savaivo 80 sm) kosa rehefa miakatra kely (eo amin' ny haavo 50 sm), ary 0,7 m monja (savaivo 22,3 sm) rehefa manandrify ny ravina ambany<ref><small>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/161596#page/73/mode/1up Annales du Muśee colonial de Marseille]. Vol. ser.2:v.7. Aix-Marseille University Faculty of Sciences. 1909. pp. 74–86. OCLC 731007973.</small></ref>. Fotsy sy matevina ary miendrika varingarina ny fakany izay tsy misy solofony.
=== Vony sy brakte ===
Mipoitra avy eo afovoan' ny vondron-dravina ny tahon-bony. Alohan' ny hiondrehany, ilay taho mitondra ny vondrom-bony dia ahitana braktre (ravina fiarovana) roa lehibe sady mifanalavitra mitovitovy amin' ny ravin' akondro saingy kely ny fotony mamihina ny taho (ny ambany dia mirefy eo amin' ny 80 sm eo ho eo, ary ny ambony kosa 50 sm). Eo amin' ny farany ambany indrindra amin' ny vondrom-bony dia misy brakte telo tsy mamokatra, izay manana felany tena kely. Mirefy eo amin' ny 60 sm eo ho eo ny halavan 'ilay ambany indrindra, ary 35 sm ny sakany. Mivondrona ho sampaho mihantona ny vony, sady voaaron' ny brakte lehibe sy miloko. Ny vony vavy na ny vony sady lahy no vavy dia mamokatra voa toa akondro kely.
=== Voa ===
Mitovy amin' ny akondro kely ny von' ny ''Ensete perrieri'' izay mivondrona ho lafitra (andiany), izay voalaza fa mangidy tsy heverina ho fihinana. Tsy toy ny voan' akondro mahazatra ny voany izay maina sy ahitana vihim-boa maro be sy lehibe ary mafy sady miloko volontany. Mivoha amin' ny alalan' ny fivakisany telo manaraka ny andavany ka ahafahana mahita ny vihim-boany izay atao hoe "voantsirohoroka" amin' ny teny malagasy.
== Toerana sy faritra aniriana ==
Teratany any amin' ny ala trôpikaly misy fizaran-taona maina ao amin' ny faritra andrefana amin' i [[Madagasikara]] ny ''Ensete perrieri''<ref name=":3" />. Na izany aza, ny angona ara-tantara sy ny lisitry ny fanisana dia mampiseho fiparitahana mihoatra noho ny faritra amorontsiraka andrefana. Mahay miatrika vanim-potoana lava tsy misy orana io karazana io; mandritra izany fotoana izany dia matetika no manary ny sasany amin' ny raviny izy mba ho velona amin' ny alalan' ny tahirin' otrikaina voangony ao amin' ny fotony.
=== Faritra nahitana azy tamin' ny lasa ===
Ny fanondroana ny santionany fototra navoakan' i Väre & Häkkinen (2011) dia manonona an' [[Ambongo]] ho nahitana an' izany santionany izany<ref name=":5"><small>Väre & Häkkinen (2011), "[https://sciencepress.mnhn.fr/sites/default/files/articles/pdf/a2011n2a3.pdf? Typification and check-list of Ensete Horan. names (Musaceae) with nomenclatural notes]", ''Adansonia''</small></ref>. Ny loharanom-baovao ara-tantara mifandraika amin' ny famariparitana ny ''Musa perrieri'' dia manonona ihany koa an' [[Ankaladina]] sy ny [[Lembalemban' Ankara]] ary i [[Tampoketsa]] eo akaikin' ny renirano [[Mahavavy]]<ref name=":5" />.
=== Faritra ahitana azy ankehitriny ===
Tamin' ny taona 2018 dia noheverin' ny bôtanista ao amin' ny [[Kew Gardens]] fa telo monja tamin' ny dimy efa lehibe fantatra no sisa amin' ity karazana ity tao amin' ny faritr' [[Analavelona]] sy [[Ampefy]] ary [[Maintirano]], na dia nisy zanany hita ihany koa<ref name=":1" />. Tsy isany manerana an' i Madagasikara manontolo anefa izany<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
Milaza ny Kew fa hita tao amin' ny [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]] ([[Faritra Melaky]]) ny ''Ensete perrieri''<ref name=":2" />. Ny lisitry ny zavamaniry hita ao amin' ny faritra [[Beanka]] (Faritra Melaky) dia manondro mazava tsara ny ''Ensete perrieri'' ho anisan' ny zavamaniry manana lalan-dranon-kazo (''Tracheophyta'') hita tao amin' io faritra andrefana io<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/319159733_Inventaire_des_plantes_vasculaires_de_la_region_de_Beanka_Region_Melaky_Ouest_de_Madagascar Inventaire des plantes vasculaires de la région de Beanka, Région Melaky, Ouest de Madagascar.]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. I [[Maintirano]] dia anisan' ny faritra telo izay nanamarihan' ny Kew fa mety mbola ahitana zavamaniry efa lehibe, araka ny fanadihadiana notaterina tamin' ny taona 2018<ref name=":2" />.
Toerana manan-danja iray hafa koa ny [[Tangorom-tendombohitra Analavelona]] sy ny [[Alan' Analavelona|ala]] [[Alan' Analavelona|ao aminy]] (ao amin' ny [[Faritra Atsimo-Andrefana]]) izay anisan' ny faritra telo nahitana, na heverina fa mety hahitana, ny santionany efa lehibe farany sisa tavela amin' ny ''Ensete perrieri'' nandritra ny fanadihadiana nataony<ref name=":2" />. Misy lahatsoratra iray momba ny famerenana amin' ny laoniny ny tontolo iainana eto Madagasikara izay manamafy ihany koa ny fisian' io zavamaniry io ao amin' ny Alan' Analavelona<ref><small>"[https://mbgecologicalrestoration.wordpress.com/2023/05/24/valorising-malagasy-protected-areas-as-seed-sources-for-forest-restoration/ Valorising Malagasy protected areas as seed sources for forest restoration]", ''mbgecologicalrestoration.wordpress.com'' (Missouri Botanical Garden)</small></ref>.
Nanonona an' [[Ampefy]] ([[Faritra Itasy]]) ho anisan' ny faritra telo ahitana ny ''Ensete perrieri'' efa lehibe farany fantatra fa mbola velona araka ilay fanadihadiana navoaka tamin' ny taona 2018 ny Kew<ref><small>"[https://www.kew.org/read-and-watch/madagascan-banana? The critically endangered Madagascar Banana]", ''www.kew.org''</small></ref>. Mampiseho izany fa tsy azo ferana amin' ny faritry ny morontsiraka andrefana fotsiny ny fiparitahan' io karazana io tany aloha.
=== Faritra mbola mila fanamarinana ===
Anisan' ny zavamaniry fanafody voarakitra ao amin' ny faritra nanaovana fanadihadiana tao amin' ny kaominina [[Mahaboboka]] sy [[Amboronabo]] ary [[Mikoboka]] (Faritra Atsimo-Andrefana) ny karazana iray nomena anarana hoe ''Ensete aff. perrieri'', izany hoe zavamaniry tena mitovy amin' ny ''Ensete perrieri'' fa tsy tena fantatra na izy na tsy izy<ref name=":4" />.
== Fampiasana ==
Tena voafetra ny fampiasana ny ''Ensete perrieri'' eo amin' ny lafiny sakafo sy varotra; izany no mampiavaka azy tanteraka amin' ny akondro mahazatra ao amin' ny vodron-karazana ''[[Musa]]'', na ilay karazana mitovitovy aminy any Etiôpia (''[[Ensete ventricosum]]''). Noho ny vihim-boany lehibe dia tsy dia mahafinaritra ny mihinana ny voany<ref name=":1" />. Na izany aza dia misy ihany ny fampiasana azy io.
Tsy tokony hafangaro amin' ny [[ambihy]], izay akondrodia, karazana ''[[Musa acuminata]]'', any amin' ny morontsiraka avaratra-atsinanana amin' i [[Madagasikara]] ny ''Ensete perrieri''. Na dia ahitana vihim-boa maro aza dia ao amin' ny vondron-karazana ''Musa'' no misy ny ambihy, ka tsy mitovy amin' ny tsirohoroka izany.
=== Fitsaboana nentim-paharazana ===
Araka ny angon-drakitra ''Prélude'' momba ny fitsaboana nentim-paharazana afrikanina, ny fanadihadiana natao teo anivon' ny mponina any atsimo-andrefana amin' i [[Madagasikara]] (indrindra fa tao [[Mahaboboka]]) dia mitatitra fampiasana azy. Potehina ho vovoka ny voan' ny ''Ensete perrieri'' dia afangaro amin' ny rano io vovoka io avy eo ary apetaka manodidina ny maso mba hitsaboana ny aretin' ny hodi-maso sy aretina hafa mahazo ny maso. Any amin' ny faritra atsimo-andrefana amin' i Madagasikara, fanao nentim-paharazana ny mitoto ny tahony ho vovoka mba hitsaboana ny fanaintainan' ny kibo<ref><small>Randrianarivony, Tabita N.; et al. (2016-12-23). "[https://www.ajol.info/index.php/mcd/article/view/149654 Value of useful goods and ecosystem services from Agnalavelo sacred forest and their relationships with forest conservation]". ''Madagascar Conservation & Development''. 11 (2): 47. doi:10.4314/mcd.v11i2.1. ISSN 1662-2510.</small></ref>. Atao tambavy hosotroina ny ravin' ilay zavamaniry mba hanamaivanana ny [[tsongofoitra]] (fanaintainan' ny kibo) eo amin' ny ankizy.
=== Fiarovana araka ny finoana nentim-paharazana ===
Ny vihim-boan' ny tsirohoroka, izay atao hoe "voantsirohoroka" amin' ny teny malagasy, dia manana lanja ara-kolontsaina: tadiavina izy ireny hanaovana [[vakana]] izay heverina fa mitondra vintana tsara na manome fiarovana ("ody fiarovana amin-doza").
=== Taozavatra ===
Mamoaka [[tsiraka]] avy amin' ny faritra maro samihafa ilay zavamaniry. Ny fonon-dravina mamorona ny vatan' ny tsirohoroka dia mamokatra tsiraka izay tsy dia matanjaka loatra nefa azo ampiasaina amin' ny fanamboarana [[tsihy]] sy [[harona]]. Mamokatra tsiraka tena tsara ihany koa ny sosona hodi-boan' ny ''Ensete perrieri'', izay ampiasaina indrindra hanaovana sivana hanivanana ny tavolo avy amn' ny zavamaniry.
=== Fikarohana ===
Ho an' ny vondrom-piarahamonina siantifika iraisam-pirenena, ny tena lanjan' ny ''Ensete perrieri'' dia ny firafitry ny fototarazony. Mandinika ity karazana zavamaniry ity ny manampahaizana momba ny zavamaniry sy ny fambolena satria mety hanana fototarazo afaka hanohitra ny [[aretin' i Panama]] ateraky ny holatra ''[[Fusarium oxysporum]]'' izy, nefa mbola mila fanaporofoana izany. Ity aretina ity dia efa nandripaka ny akondro "Gros Michel" tany aloha, ary ankehitriny dia loza mitatao mafy ho an' ny akondro "Cavendish", izay karazana akondro aondrana betsaka indrindra eran-tany. Noho izany, ny ''Ensete perrieri'' dia loharano tena ilaina amin' ny resaka fototarazo ho an' ny fikarohana momba ny fambolena.
== Jereo koa ==
* ''[[Ensete]]''
* ''[[Musa]]''
* [[Ontsy]]: ''[[Musa sapientum]]'' L.; ''[[Musa paradisiaca]]'' L.; ''Ensete perrieri'' <small>(Claverie) Cheesman</small> (← ''Musa perrieri'' <small>Claverie</small>) (''[[Musaceae]]''); ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' <small>Sonn</small>. (''[[Strelitziaceae]]'')
== Fanovozan-kevitra ==
* Cheesman, E. E. (1947, publié en 1948). "Classification of the Bananas. I. The genus ''Ensete'' Horan.". ''Kew Bulletin'', vol. 2, n° 2, p. 97–106.
* Claverie, P. (1909). « Note sur un bananier nouveau de Madagascar ». ''Annales du Musée Colonial de Marseille'', série 2, vol. 7, p. 74.
* GBIF Secretariat (2026). ''Ensete perrieri (Claverie) Cheesman'' . Fiche taxonomique GBIF.
* Plants of the World Online (POWO). ''Ensete perrieri (Claverie) Cheesman''. Fiche descriptive de Kew Science.
* Randrianarivony, T. N., Ramarosandratana, A. V., Andriamihajarivo, T. H., Rakotoarivony, F., Jeannoda, V. H., Randrianasolo, A., & Bussmann, R. W. (2017). "The most used medicinal plants by communities in Mahaboboka, Amboronabo, Mikoboka, Southwestern, Madagascar". ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'', 13:19. DOI: 10.1186/s13002-017-0147-x.
* Royal Botanic Gardens, Kew (2018). ''The critically endangered Madagascar Banana''.
=== Rohy ivelany ===
* "[https://www.rarepalmseeds.com/ensete-perrieri Ensete perrieri Madagascar Banana]", ''www.rarepalmseeds.com''
* Plants of the World Online – ''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584802-1 Ensete perrieri]''
* Plants of the World Online – ''[https://powo.science.kew.org/taxon/584977-1 Musa perrieri]'' (synonyme)
* IUCN Red List – ''[https://www.iucnredlist.org/species/98249345/98249347 Ensete perrieri]''
* Royal Botanic Gardens, Kew – [https://www.kew.org/read-and-watch/madagascan-banana The critically endangered Madagascar Banana]
* World Flora Online – ''[https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000407866 Ensete perrieri]''
* Malagasy Dictionary and Encyclopedia – "[https://malagasyword.org/bins/teny1/ontsy ontsy]"
== Loharano ==
hi61x6nwd2m18i2851yl53yyuwbcekg
Beanka
0
302026
1150720
2026-09-14T12:35:06Z
Thelezifor
15140
Tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara.
1150720
wikitext
text/x-wiki
I '''Beanka''' dia tangoron-tendrombohitra misy ala sy [[vatosokay]] ao amin' ny [[faritra Melaky]], any amin' ny tapany andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Eo anelanelan' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|an' i Morafenobe]] no tena misy azy, eo amin' ny 70 km eo ho eo atsinanan' i [[Maintirano]]. Miavaka ity faritra ity noho ny endrika vatosokay antsoina hoe [[tsingy]], ny ala maina mihintsan-dravina, ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] isan-karazany, ary ny lanjany ara-[[kolontsaina]]. Ankehitriny, ny ampahany amin' io faritra io dia tafiditra ao anatin' ny Faritra arovana Beanka, izay voasokay ho "endri-tany mirindra sy arovana".
== Jeôgrafia ==
Manana halava mirefy 60 km eo ho eo avy avaratra mianatsimo ny Tangoron-tendombohitra Beanka, ka mahatratra kilometatra vitsivitsy ny sakany. Mahatratra 500 m eo ho eo ny haambony. Mandrakotra kaominina ambanivohitra maro ao anatin' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|distrikan' i Morafenobe]] io faritra arovana io, indrindra fa i [[Andabotoka]], i [[Belitsaky]], i [[Marohazo]], [[Andramy]], ary [[Antranokoika]]. Ny tanànan' Ambinda, ao amin' ny kaominina Belitsaky, no tena toerana azo ampiasaina hamantarana ny toerana misy io vondrom-bohitra io.
Tambajotran-drenirano maromaro no miampita na mamatsy rano an' i Beanka ary manana tambajotran-drano ambanin' ny tany midadasika mifanentana amin' ny nofontany vatosokay ao aminy. Ny vatolampy ao aminy dia mitana anjara toerana lehibe amin' ny rano ho an' ny faritra sy ny mponina manodidina. Mbola sarotra ny fidirana ao amin' ilay tangoron-tendrombohitra. Avy amin' ny toerana toa an' i [[Maintirano]] sy i [[Tsiroanomandidy]] no iaingan' ny lalana azo aleha kokoa mankany, ary matetika dia mila fiara mahazaka lalana sarotra sy mikitoantoana ireo lalana ireo, indrindra fa mandritra ny vanim-potoanan' ny orana.
== Jeôlôjia sy endriky ny tany ==
Ny faritr' i Beanka dia ahitana indrindra endri-tanim-batosokay avy amin' ny vanim-potoana Jorasika Antenatenany, izay novolavolain' ny fikaohana lalina nahazo ny vatosokay sy ny faharavany. Izany dia namorona endri-tany karstika ahitana [[tsingy]], [[hantsana]], triatra, [[zohy]], ary lavaka ambanin' ny tany. Vokatr' izany, manana endrika ara-jeôgrafia mitovy amin' ny an' ny [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha|Tsingin' i Bemaraha]] ilay tangoron-tendrombohitra, satria izy no tohiny any avaratra raha jerena amin' ny lafiny jeôlôjia sy ekôlôjika. Ny zavamaniry ao amin' ilay faritra dia ahitana indrindra ala maina mihintsan-dravina, miaraka amin' ny ala manamorona renirano sy zavamaniry mahazaka toetany velona eo amin' ny vatolampy sokay.
== Biby sy zavamaniry ==
Ny fitambaran' ny tany karstika sy ny ala maina ary ny karazana toeram-ponenana samihafa dia mahatonga an' i Beanka hanana zavamananaina isan-karazany miavaka. Ny fanadihadiana natao dia nahitana karazana [[zavamaniry]] mihoatra ny 238, sy karazana [[biby mampinono]], [[vorona]], [[Reptilia|biby mandady]] ary biby miaina an-tanety sy an-drano (''[[Amphibia]]'') maro samihafa. Tsara homarihina fa io faritra io dia fonenan' ny karazana [[gidro]] maro (anisany ny [[haihay]] ''[[Daubentonia madagascariensis]]'' sy ny sifaka ''[[Propithecus deckenii]]'') sy ny [[fosa]] ''[[Cryptoprocta ferox]]''.
Ahitana karazana vorona am-polony maro ao amin' ilay faritra. Tsara homarihina fa i Beanka no toerana nahitana voalohany sady toerana niandohan' ny famaritana ny karazana vorona antsoina hoe ''[[Mentocrex beankaensis]]'', izay karazana tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]] ihany.
Manana lanja manokana eo amin' ny lafiny siantifika ihany koa ny zavamaniry ao amin' io faritra io. Karazana maro no voangona tao Beanka, ary ny sasany amin' izy ireto, oy ny ''[[Asplenium beankaense]]'', dia mitondra ny anaran' ilay tangorom-tendrombohitra. Nahafahana nanao firaketana momba ny karazana zavamaniry hafa mampiavaka ny ala maina sy ny endri-tany karstika any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara ihany koa ny fikarohana momba ny zavamaniry natao tao. Noho izany dia toerana manan-danja eo amin' ny lafiny zavamaniry sy biby i Beanka, indrindra ho an' ny fandalinana ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara.
== Faritra arovana ==
Nanomboka nisy rafitra ny ezaka fiarovana ny tao Beanka nandritra ny taompolo 2000. Efa niasa tao amin' io faritra io ny fikambanana [[Biodiversity Conservation Madagascar]] (BCM) nanomboka tamin' ny taona 2007, ka nifantoka tamin' ny fiarovana ny zavamananaina samihafa sy ny fitantanana ny harena voajanahary. Niorina tamin' ny fomba ôfisialy ilay faritra arovana tamin' ny alalan' ny Didim-panjakana laharana faha-2015-727 tamin' ny 21 Avrily 2015. Mirefy eo amin' ny 17 000 hektara eo ho eo ny velarany ao aminy, ary tafiditra ao anatin' ny Sokajy V (Category V) an' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary|IUCN]] izy io, izay sokajy natokana ho an' ny faritra arovana manana endrika voajanahary miavaka, na an-tanety na an-dranomasina, ("endri-paritra mirindra sy arovana").
Ny faritra arovana dia tantanin' ny BCM miaraka amin' ny fanohanan' ny mpiara-miombon' antoka maro amin' ny fiarovana ny tontolo iainana, indrindra fa ny [[Fondation pour les Aires Protégées et la Biodiversité de Madagascar]] (FAPBM). Anisan' ny Key Biodiversity Area (KBA) (Faritra manana lanja lehibe eo amin' ny lafiny zavamananaina samihafa) i Beanka, noho ny halehiben' ny harenany biôlôjika ao aminy.
== Lova ara-kolontsaina sy olana momba ny fiarovana ==
Manana lanja ara-kolontsaina lehibe ho an' ny mponina eo an-toerana ihany koa io tangoron-tendrombohitra io. Misy [[zohy]] sasany mifandray amin' ny tantara sy ny fomba amam-panaon' ny ampanjaka sakalava. Ankoatra izay, manome vokatra ampiasain' ny mponina manodidina ny harena voajanahary ao anaty ala, indrindra fa ho an' ny fivelomana sy ny fomba amam-panao nentim-paharazana.
Miatrika tsindry maro ny ezaka fiarovana ao amin' io faritra io, anisan' izany ny [[Doro tanety|doro]] [[Doro tanety|tanety]], ny [[fihazana]], ny fitrandrahana ny harena anaty ala, ary ny fanapahana hazo voafantina. Mametraka olana ihany koa ny tsy fandriampahalemana amin' io faritra andrefana amin' i Madagasikara io eo amin' ny lafiny fanaraha-maso ilay faritra sy ny fampiroboroboana ny hetsika fiarovana sy fizahantany mifototra amin' ny natiora (zahavoary).
== Lanja eo amin' ny fikarohana ara-tsiansa ==
Manana toerana manokana i Beanka eo amin' ny fikarohana momba ny zavamananaina samihafa any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. Ny endri-tany karstika ao aminy dia mamorona karazana toerana samihafa mifampitohy onenan' ny biby sy anirian' ny zavamaniry, izay mamporisika ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy ao amin' io faritra io sy ny fahasamihafan' ny karazana.
Ny fisian' ny santiona fototra (''type specimens'') sy ny karazana mitondra ny anarana tovanana ny hoe ''beankaensis'' na ''beankaense'' dia manaporofo ny maha zava-dehibe azy eo amin' ny fikarohana momba ny fanasokajiana ny zavamananaina (taksônômia). Ny fanangonana ara-tsiansa natao koa dia ahafahana mamaritra mazava tsara ny toerana misy karazana maro ao anatin' io faritra io, indrindra fa manodidina an' Ambinda sy ny toerana maro hafa.
== Jereo koa ==
b7er5o9jx15ei0c8umuhrqkm6hv7pkw
1150721
1150720
2026-09-14T12:58:07Z
Thelezifor
15140
Nandamina lahatsoratra
1150721
wikitext
text/x-wiki
I '''Beanka''' dia tangoron-tendrombohitra misy ala sy [[vatosokay]] ao amin' ny [[faritra Melaky]], any amin' ny tapany andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Eo anelanelan' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|an' i Morafenobe]] no tena misy azy, eo amin' ny 70 km eo ho eo atsinanan' i [[Maintirano]]. Miavaka ity faritra ity noho ny endrika vatosokay antsoina hoe [[tsingy]], ny ala maina mihintsan-dravina, ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] isan-karazany, ary ny lanjany ara-[[kolontsaina]]. Ankehitriny, ny ampahany amin' io faritra io dia tafiditra ao anatin' ny Faritra arovana Beanka, izay voasokay ho "endri-tany mirindra sy arovana".
== Jeôgrafia sy jeôlôjia ==
=== Jeôgrafia ===
Manana halava mirefy 60 km eo ho eo avy avaratra mianatsimo ny Tangoron-tendombohitra Beanka, ka mahatratra kilometatra vitsivitsy ny sakany. Mahatratra 500 m eo ho eo ny haambony. Mandrakotra kaominina ambanivohitra maro ao anatin' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|distrikan' i Morafenobe]] io faritra arovana io, indrindra fa i [[Andabotoka]], i [[Belitsaky]], i [[Marohazo]], [[Andramy]], ary [[Antranokoika]]. Ny tanànan' Ambinda, ao amin' ny kaominina Belitsaky, no tena toerana azo ampiasaina hamantarana ny toerana misy io vondrom-bohitra io.
Tambajotran-drenirano maromaro no miampita na mamatsy rano an' i Beanka ary manana tambajotran-drano ambanin' ny tany midadasika mifanentana amin' ny nofontany vatosokay ao aminy. Ny vatolampy ao aminy dia mitana anjara toerana lehibe amin' ny rano ho an' ny faritra sy ny mponina manodidina. Mbola sarotra ny fidirana ao amin' ilay tangoron-tendrombohitra. Avy amin' ny toerana toa an' i [[Maintirano]] sy i [[Tsiroanomandidy]] no iaingan' ny lalana azo aleha kokoa mankany, ary matetika dia mila fiara mahazaka lalana sarotra sy mikitoantoana ireo lalana ireo, indrindra fa mandritra ny vanim-potoanan' ny orana.
=== Jeôlôjia sy endriky ny tany ===
Ny faritr' i Beanka dia ahitana indrindra endri-tanim-batosokay avy amin' ny vanim-potoana Jorasika Antenatenany, izay novolavolain' ny fikaohana lalina nahazo ny vatosokay sy ny faharavany. Izany dia namorona endri-tany karstika ahitana [[tsingy]], [[hantsana]], triatra, [[zohy]], ary lavaka ambanin' ny tany. Vokatr' izany, manana endrika ara-jeôgrafia mitovy amin' ny an' ny [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha|Tsingin' i Bemaraha]] ilay tangoron-tendrombohitra, satria izy no tohiny any avaratra raha jerena amin' ny lafiny jeôlôjia sy ekôlôjika. Ny zavamaniry ao amin' ilay faritra dia ahitana indrindra ala maina mihintsan-dravina, miaraka amin' ny ala manamorona renirano sy zavamaniry mahazaka toetany velona eo amin' ny vatolampy sokay.
== Zavamananaina ==
=== Biby ===
Ny fitambaran' ny tany karstika sy ny ala maina ary ny karazana toeram-ponenana samihafa dia mahatonga an' i Beanka hanana zavamananaina isan-karazany miavaka. Ny fanadihadiana natao dia nahitana karazana [[zavamaniry]] mihoatra ny 238, sy karazana [[biby mampinono]], [[vorona]], [[Reptilia|biby mandady]] ary biby miaina an-tanety sy an-drano (''[[Amphibia]]'') maro samihafa. Tsara homarihina fa io faritra io dia fonenan' ny karazana [[gidro]] maro (anisany ny ''[[Daubentonia madagascariensis]]'', ny ''[[Propithecus deckenii]]'', ny ''[[Eulemur coronatus]]''), ny [[fosa]] (''[[Cryptoprocta ferox]]''.) sy biby mihinan-kena salihafa (''[[Pteropus rufus]]''), ny fanihy (ohatra: ''[[Miniopterus griveaudi]],'' ''[[Mops leucostigma]]'') ny sahona (ohatra: ''[[Ptychadena mascareniensis]]''). Ahitana karazana vorona am-polony maro ao amin' ilay faritra. Tsara homarihina fa i Beanka no toerana nahitana voalohany sady toerana niandohan' ny famaritana ny karazana vorona antsoina hoe Tsikozan' alan' ny Tsingy (''[[Mentocrex beankaensis]]'') izay karazana tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]] ihany sy vorona maro hafa (ohatra: ''[[Mesitornis variegata]]'').
=== Zavamaniry ===
Manana lanja manokana eo amin' ny lafiny siantifika ihany koa ny zavamaniry ao amin' io faritra io. Karazana maro no voangona tao Beanka, ary ny sasany amin' izy ireto, toy ny ''[[Asplenium beankaense]]'', dia mitondra ny anaran' ilay tangorom-tendrombohitra. Ao koa ny zavamaniry hafa toy ny ''[[Aloe beankaensis]]'', ny ''[[Pandanus tsingycola]]'', ny ''[[Pararistolochia enricoi]]'', ny ''[[Adansonia]]'' spp., ny ''[[Dalbergia]]'' spp.. Nahafahana nanao firaketana momba ny karazana zavamaniry hafa mampiavaka ny ala maina sy ny endri-tany karstika any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara ihany koa ny fikarohana momba ny zavamaniry natao tao. Noho izany dia toerana manan-danja eo amin' ny lafiny zavamaniry sy biby i Beanka, indrindra ho an' ny fandalinana ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara.
== Fiarovana sy siansa ==
=== Faritra arovana ===
Nanomboka nisy rafitra ny ezaka fiarovana ny tao Beanka nandritra ny taompolo 2000. Efa niasa tao amin' io faritra io ny fikambanana [[Biodiversity Conservation Madagascar]] (BCM) nanomboka tamin' ny taona 2007, ka nifantoka tamin' ny fiarovana ny zavamananaina samihafa sy ny fitantanana ny harena voajanahary. Niorina tamin' ny fomba ôfisialy ilay faritra arovana tamin' ny alalan' ny Didim-panjakana laharana faha-2015-727 tamin' ny 21 Avrily 2015. Mirefy eo amin' ny 17 000 hektara eo ho eo ny velarany ao aminy, ary tafiditra ao anatin' ny Sokajy V (Category V) an' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary|IUCN]] izy io, izay sokajy natokana ho an' ny faritra arovana manana endrika voajanahary miavaka, na an-tanety na an-dranomasina, ("endri-paritra mirindra sy arovana").
Ny faritra arovana dia tantanin' ny BCM miaraka amin' ny fanohanan' ny mpiara-miombon' antoka maro amin' ny fiarovana ny tontolo iainana, indrindra fa ny [[Fondation pour les Aires Protégées et la Biodiversité de Madagascar]] (FAPBM). Anisan' ny Key Biodiversity Area (KBA) (Faritra manana lanja lehibe eo amin' ny lafiny zavamananaina samihafa) i Beanka, noho ny halehiben' ny harenany biôlôjika ao aminy.
=== Olana momba ny fiarovana ===
Miatrika tsindry maro ny ezaka fiarovana ao amin' io faritra io, anisan' izany ny [[Doro tanety|doro]] [[Doro tanety|tanety]], ny [[fihazana]], ny fitrandrahana ny harena anaty ala, ary ny fanapahana hazo voafantina. Mametraka olana ihany koa ny tsy fandriampahalemana amin' io faritra andrefana amin' i Madagasikara io eo amin' ny lafiny fanaraha-maso ilay faritra sy ny fampiroboroboana ny hetsika fiarovana sy fizahantany mifototra amin' ny natiora (zahavoary).
=== Lanja eo amin' ny fikarohana ara-tsiansa ===
Manana toerana manokana i Beanka eo amin' ny fikarohana momba ny zavamananaina samihafa any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. Ny endri-tany karstika ao aminy dia mamorona karazana toerana samihafa mifampitohy onenan' ny biby sy anirian' ny zavamaniry, izay mamporisika ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy ao amin' io faritra io sy ny fahasamihafan' ny karazana.
Ny fisian' ny santiona fototra (''type specimens'') sy ny karazana mitondra ny anarana tovanana ny hoe ''beankaensis'' na ''beankaense'' dia manaporofo ny maha zava-dehibe azy eo amin' ny fikarohana momba ny fanasokajiana ny zavamananaina (taksônômia). Ny fanangonana ara-tsiansa natao koa dia ahafahana mamaritra mazava tsara ny toerana misy karazana maro ao anatin' io faritra io, indrindra fa manodidina an' Ambinda sy ny toerana maro hafa.
== Lanja ara-kolontsaina ==
Manana lanja ara-kolontsaina lehibe ho an' ny mponina eo an-toerana ihany koa io tangoron-tendrombohitra io. Misy [[zohy]] sasany mifandray amin' ny tantara sy ny fomba amam-panaon' ny ampanjaka sakalava. Ankoatra izay, manome vokatra ampiasain' ny mponina manodidina ny harena voajanahary ao anaty ala, indrindra fa ho an' ny fivelomana sy ny fomba amam-panao nentim-paharazana.
== Jereo koa ==
q8tckxxca6f04eqr84e6rhmctz7qp2l
1150722
1150721
2026-09-14T13:19:11Z
Thelezifor
15140
Jereo koa
1150722
wikitext
text/x-wiki
I '''Beanka''' dia tangoron-tendrombohitra misy ala sy [[vatosokay]] ao amin' ny [[faritra Melaky]], any amin' ny tapany andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Eo anelanelan' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|an' i Morafenobe]] no tena misy azy, eo amin' ny 70 km eo ho eo atsinanan' i [[Maintirano]]. Miavaka ity faritra ity noho ny endrika vatosokay antsoina hoe [[tsingy]], ny ala maina mihintsan-dravina, ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] isan-karazany, ary ny lanjany ara-[[kolontsaina]]. Ankehitriny, ny ampahany amin' io faritra io dia tafiditra ao anatin' ny Faritra arovana Beanka, izay voasokay ho "endri-tany mirindra sy arovana".
== Jeôgrafia sy jeôlôjia ==
=== Jeôgrafia ===
Manana halava mirefy 60 km eo ho eo avy avaratra mianatsimo ny Tangoron-tendombohitra Beanka, ka mahatratra kilômetatra vitsivitsy ny sakany. Mahatratra 500 m eo ho eo ny haambony. Mandrakotra [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina ambanivohitra]] maro ao anatin' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|distrikan' i Morafenobe]] io faritra arovana io, indrindra fa i [[Andabotoka]], i [[Belitsaky]], i [[Marohazo]], [[Andramy]], ary [[Antranokoika]]. Ny tanànan' Ambinda, ao amin' ny kaominina Belitsaky, no tena toerana azo ampiasaina hamantarana ny toerana misy io vondrom-bohitra io.
Tambajotran-drenirano maromaro no miampita na mamatsy [[rano]] an' i Beanka ary manana tambajotran-drano ambanin' ny tany midadasika mifanentana amin' ny [[nofon-tany]] vatosokay ao aminy. Ny [[vatolampy]] ao aminy dia mitana anjara toerana lehibe amin' ny rano ho an' ny faritra sy ny mponina manodidina. Mbola sarotra ny fidirana ao amin' ilay [[Tangorom-bohitra|tangoron-tendrombohitra]]. Avy amin' ny toerana toa an' i [[Maintirano]] sy i [[Tsiroanomandidy]] no iaingan' ny lalana azo aleha kokoa mankany, ary matetika dia mila fiara mahazaka lalana sarotra sy mikitoantoana ireo lalana ireo, indrindra fa mandritra ny vanim-potoanan' ny orana.
=== Jeôlôjia sy endriky ny tany ===
Ny faritr' i Beanka dia ahitana indrindra endri-tanim-batosokay avy amin' ny [[vanim-potoana Jorasika Antenatenany]], izay novolavolain' ny [[Fikao-tany|fikaohana]] lalina nahazo ny vatosokay sy ny faharavany. Izany dia namorona endri-tany karstika ahitana [[tsingy]], [[hantsana]], triatra, [[zohy]], ary lavaka ambanin' ny tany. Vokatr' izany, manana endrika ara-jeôgrafia mitovy amin' ny an' ny [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha|Tsingin' i Bemaraha]] ilay tangoron-tendrombohitra, satria izy no tohiny any avaratra raha jerena amin' ny lafiny [[jeôlôjia]] sy [[ekôlôjia]]. Ny zavamaniry ao amin' ilay faritra dia ahitana indrindra ala maina mihintsan-dravina, miaraka amin' ny ala manamorona renirano sy zavamaniry mahazaka toetany velona eo amin' ny vatolampy sokay.
== Zavamananaina ==
=== Biby ===
Ny fitambaran' ny tany karstika sy ny ala maina ary ny karazana toeram-ponenana samihafa dia mahatonga an' i Beanka hanana [[zavamananaina]] isan-karazany miavaka. Ny fanadihadiana natao dia nahitana karazana [[zavamaniry]] mihoatra ny 238, sy karazana [[biby mampinono]], [[vorona]], [[Reptilia|biby mandady]] ary biby miaina an-tanety sy an-drano (''[[Amphibia]]'') maro samihafa. Tsara homarihina fa io faritra io dia fonenan' ny karazana [[gidro]] maro (anisany ny ''[[Daubentonia madagascariensis]]'', ny ''[[Propithecus deckenii]]'', ny ''[[Eulemur coronatus]]''), ny [[fosa]] (''[[Cryptoprocta ferox]]''.) sy biby mihinan-kena salihafa (''[[Pteropus rufus]]''), ny fanihy (ohatra: ''[[Miniopterus griveaudi]],'' ''[[Mops leucostigma]]'') ny sahona (ohatra: ''[[Ptychadena mascareniensis]]''). Ahitana karazana vorona am-polony maro ao amin' ilay faritra. Tsara homarihina fa i Beanka no toerana nahitana voalohany sady toerana niandohan' ny famaritana ny karazana vorona antsoina hoe Tsikozan' alan' ny Tsingy (''[[Mentocrex beankaensis]]'') izay karazana tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]] ihany sy vorona maro hafa (ohatra: ''[[Mesitornis variegata]]'').
=== Zavamaniry ===
Manana lanja manokana eo amin' ny lafiny siantifika ihany koa ny zavamaniry ao amin' io faritra io. Karazana maro no voangona tao Beanka, ary ny sasany amin' izy ireto, toy ny ''[[Asplenium beankaense]]'', dia mitondra ny anaran' ilay tangorom-tendrombohitra. Ao koa ny zavamaniry hafa toy ny ''[[Aloe beankaensis]]'', ny ''[[Pandanus tsingycola]]'', ny ''[[Pararistolochia enricoi]]'', ny ''[[Adansonia]]'' spp., ny ''[[Dalbergia]]'' spp.. Nahafahana nanao firaketana momba ny karazana zavamaniry hafa mampiavaka ny ala maina sy ny endri-tany karstika any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara ihany koa ny fikarohana momba ny zavamaniry natao tao. Noho izany dia toerana manan-danja eo amin' ny lafiny zavamaniry sy biby i Beanka, indrindra ho an' ny fandalinana ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara.
== Fiarovana sy siansa ==
=== Faritra arovana ===
Nanomboka nisy rafitra ny ezaka fiarovana ny tao Beanka nandritra ny taompolo 2000. Efa niasa tao amin' io faritra io ny fikambanana [[Biodiversity Conservation Madagascar]] (BCM) nanomboka tamin' ny taona 2007, ka nifantoka tamin' ny fiarovana ny fahasamihafan' ny zavamananaina sy ny fitantanana ny harena voajanahary. Niorina tamin' ny fomba ôfisialy ilay faritra arovana tamin' ny alalan' ny Didim-panjakana laharana faha-2015-727 tamin' ny 21 Avrily 2015. Mirefy eo amin' ny 17 000 hektara eo ho eo ny velarany ao aminy, ary tafiditra ao anatin' ny Sokajy V (Category V) an' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary|IUCN]] izy io, izay sokajy natokana ho an' ny faritra arovana manana endrika voajanahary miavaka, na an-tanety na an-dranomasina, ("endri-paritra mirindra sy arovana").
Ny faritra arovana dia tantanin' ny BCM miaraka amin' ny fanohanan' ny mpiara-miombon' antoka maro amin' ny fiarovana ny tontolo iainana, indrindra fa ny [[Fondation pour les Aires Protégées et la Biodiversité de Madagascar]] (FAPBM). Anisan' ny [[Key Biodiversity Area]] (KBA) (Faritra manana lanja lehibe eo amin' ny lafiny zavamananaina samihafa) i Beanka, noho ny halehiben' ny harenany biôlôjika ao aminy.
=== Olana momba ny fiarovana ===
Miatrika tsindry maro ny ezaka fiarovana ao amin' io faritra io, anisan' izany ny [[Doro tanety|doro]] [[Doro tanety|tanety]], ny [[fihazana]], ny fitrandrahana ny harena anaty ala, ary ny fanapahana hazo voafantina. Mametraka olana ihany koa ny tsy fandriampahalemana amin' io faritra andrefana amin' i Madagasikara io eo amin' ny lafiny fanaraha-maso ilay faritra sy ny fampiroboroboana ny hetsika fiarovana sy [[Fizahàn-tany|fizahantany]] mifototra amin' ny natiora ([[zahavoary]]).
=== Lanja eo amin' ny fikarohana ara-tsiansa ===
Manana toerana manokana i Beanka eo amin' ny fikarohana momba ny zavamananaina samihafa any amin' ny faritra andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Ny [[endri-paritra]] karstika ao aminy dia mamorona karazana toerana samihafa mifampitohy onenan' ny biby sy anirian' ny zavamaniry, izay mamporisika ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy ao amin' io faritra io sy ny fahasamihafan' ny karazana.
Ny fisian' ny santiona fototra (''type specimens'') sy ny karazana mitondra ny anarana tovanana amin' ny hoe ''beankaensis'' na ''beankaense'' dia manaporofo ny maha zava-dehibe azy eo amin' ny fikarohana momba ny fanasokajiana ny zavamananaina ([[taksônômia]]). Ny fanangonana ara-tsiansa natao koa dia ahafahana mamaritra mazava tsara ny toerana misy ny karazana maro ao anatin' io faritra io, indrindra fa manodidina an' Ambinda sy ny toerana maro hafa.
== Lanja ara-kolontsaina ==
Manana lanja ara-kolontsaina lehibe ho an' ny mponina eo an-toerana ihany koa io tangoron-tendrombohitra io. Misy [[zohy]] sasany mifandray amin' ny tantara sy ny fomba amam-panaon' ny [[Fanjakana sakalava|ampanjaka sakalava]]. Ankoatra izay, manome vokatra ampiasain' ny mponina manodidina ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] ao anaty ala, indrindra fa ho an' ny fivelomana sy ny fomba amam-panao nentim-paharazana.
== Jereo koa ==
* [[Tangorom-bohitra|Tangoron-tendrombohitra]]
* [[Tsingy]]
* [[Fikao-tany]]
* [[Faritra arovana]]
* [[Faritra arovana eto Madagasikara]]
19u59ydxqpiih4j4g2ds8o3og7m8ux4
1150727
1150722
2026-09-14T13:28:55Z
Thelezifor
15140
1150727
wikitext
text/x-wiki
I '''Beanka''' dia tangoron-tendrombohitra misy ala sy [[vatosokay]] ao amin' ny [[faritra Melaky]], any amin' ny tapany andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Eo anelanelan' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|an' i Morafenobe]] no tena misy azy, eo amin' ny 70 km eo ho eo atsinanan' i [[Maintirano]]. Miavaka ity faritra ity noho ny endrika vatosokay antsoina hoe [[tsingy]], ny ala maina mihintsan-dravina, ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] isan-karazany, ary ny lanjany ara-[[kolontsaina]]. Ankehitriny, ny ampahany amin' io faritra io dia tafiditra ao anatin' ny Faritra arovana Beanka, izay voasokay ho "endri-tany mirindra sy arovana".
== Jeôgrafia sy jeôlôjia ==
=== Jeôgrafia ===
Manana halava mirefy 60 km eo ho eo avy avaratra mianatsimo ny Tangoron-tendombohitra Beanka, ka mahatratra kilômetatra vitsivitsy ny sakany. Mahatratra 500 m eo ho eo ny haambony. Mandrakotra [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina ambanivohitra]] maro ao anatin' ny [[Distrikan'i Maintirano|distrikan']] [[Distrikan'i Maintirano|i Maintirano]] sy ny [[Distrikan'i Morafenobe|distrikan' i Morafenobe]] io faritra arovana io, indrindra fa i [[Andabotoka]], i [[Belitsaky]], i [[Marohazo]], [[Andramy]], ary [[Antranokoika]]. Ny tanànan' Ambinda, ao amin' ny kaominina Belitsaky, no tena toerana azo ampiasaina hamantarana ny toerana misy io vondrom-bohitra io.
Tambajotran-drenirano maromaro no miampita na mamatsy [[rano]] an' i Beanka ary manana tambajotran-drano ambanin' ny tany midadasika mifanentana amin' ny [[nofon-tany]] vatosokay ao aminy. Ny [[vatolampy]] ao aminy dia mitana anjara toerana lehibe amin' ny rano ho an' ny faritra sy ny mponina manodidina. Mbola sarotra ny fidirana ao amin' ilay [[Tangorom-bohitra|tangoron-tendrombohitra]]. Avy amin' ny toerana toa an' i [[Maintirano]] sy i [[Tsiroanomandidy]] no iaingan' ny lalana azo aleha kokoa mankany, ary matetika dia mila fiara mahazaka lalana sarotra sy mikitoantoana ireo lalana ireo, indrindra fa mandritra ny vanim-potoanan' ny orana.
=== Jeôlôjia sy endriky ny tany ===
Ny faritr' i Beanka dia ahitana indrindra endri-tanim-batosokay avy amin' ny [[vanim-potoana Jorasika Antenatenany]], izay novolavolain' ny [[Fikao-tany|fikaohana]] lalina nahazo ny vatosokay sy ny faharavany. Izany dia namorona endri-tany karstika ahitana [[tsingy]], [[hantsana]], triatra, [[zohy]], ary lavaka ambanin' ny tany. Vokatr' izany, manana endrika ara-jeôgrafia mitovy amin' ny an' ny [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha|Tsingin' i Bemaraha]] ilay tangoron-tendrombohitra, satria izy no tohiny any avaratra raha jerena amin' ny lafiny [[jeôlôjia]] sy [[ekôlôjia]]. Ny zavamaniry ao amin' ilay faritra dia ahitana indrindra ala maina mihintsan-dravina, miaraka amin' ny ala manamorona renirano sy zavamaniry mahazaka toetany velona eo amin' ny vatolampy sokay.
== Zavamananaina ==
=== Biby ===
Ny fitambaran' ny tany karstika sy ny ala maina ary ny karazana toeram-ponenana samihafa dia mahatonga an' i Beanka hanana [[zavamananaina]] isan-karazany miavaka. Ny fanadihadiana natao dia nahitana karazana [[zavamaniry]] mihoatra ny 238, sy karazana [[biby mampinono]], [[vorona]], [[Reptilia|biby mandady]] ary biby miaina an-tanety sy an-drano (''[[Amphibia]]'') maro samihafa. Tsara homarihina fa io faritra io dia fonenan' ny karazana [[gidro]] maro (anisany ny ''[[Daubentonia madagascariensis]]'', ny ''[[Propithecus deckenii]]'', ny ''[[Eulemur coronatus]]''), ny [[fosa]] (''[[Cryptoprocta ferox]]''.) sy biby mihinan-kena salihafa (''[[Pteropus rufus]]''), ny fanihy (ohatra: ''[[Miniopterus griveaudi]],'' ''[[Mops leucostigma]]'') ny sahona (ohatra: ''[[Ptychadena mascareniensis]]''). Ahitana karazana vorona am-polony maro ao amin' ilay faritra. Tsara homarihina fa i Beanka no toerana nahitana voalohany sady toerana niandohan' ny famaritana ny karazana vorona antsoina hoe Tsikozan' alan' ny Tsingy (''[[Mentocrex beankaensis]]'') izay karazana tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]] ihany sy vorona maro hafa (ohatra: ''[[Mesitornis variegata]]'').
=== Zavamaniry ===
Manana lanja manokana eo amin' ny lafiny siantifika ihany koa ny zavamaniry ao amin' io faritra io. Karazana maro no voangona tao Beanka, ary ny sasany amin' izy ireto, toy ny ''[[Asplenium beankaense]]'', dia mitondra ny anaran' ilay tangorom-tendrombohitra. Ao koa ny zavamaniry hafa toy ny ''[[Aloe beankaensis]]'', ny ''[[Pandanus tsingycola]]'', ny ''[[Pararistolochia enricoi]]'', ny ''[[Adansonia]]'' spp., ny ''[[Dalbergia]]'' spp.. Nahafahana nanao firaketana momba ny karazana zavamaniry hafa mampiavaka ny ala maina sy ny endri-tany karstika any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara ihany koa ny fikarohana momba ny zavamaniry natao tao. Noho izany dia toerana manan-danja eo amin' ny lafiny zavamaniry sy biby i Beanka, indrindra ho an' ny fandalinana ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara.
== Fiarovana sy siansa ==
=== Faritra arovana ===
Nanomboka nisy rafitra ny ezaka fiarovana ny tao Beanka nandritra ny taompolo 2000. Efa niasa tao amin' io faritra io ny fikambanana [[Biodiversity Conservation Madagascar]] (BCM) nanomboka tamin' ny taona 2007, ka nifantoka tamin' ny fiarovana ny fahasamihafan' ny zavamananaina sy ny fitantanana ny harena voajanahary. Niorina tamin' ny fomba ôfisialy ilay faritra arovana tamin' ny alalan' ny Didim-panjakana laharana faha-2015-727 tamin' ny 21 Avrily 2015. Mirefy eo amin' ny 17 000 hektara eo ho eo ny velarany ao aminy, ary tafiditra ao anatin' ny Sokajy V (Category V) an' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary|IUCN]] izy io, izay sokajy natokana ho an' ny faritra arovana manana endrika voajanahary miavaka, na an-tanety na an-dranomasina, ("endri-paritra mirindra sy arovana").
Ny faritra arovana dia tantanin' ny BCM miaraka amin' ny fanohanan' ny mpiara-miombon' antoka maro amin' ny fiarovana ny tontolo iainana, indrindra fa ny [[Fondation pour les Aires Protégées et la Biodiversité de Madagascar]] (FAPBM). Anisan' ny [[Key Biodiversity Area]] (KBA) (Faritra manana lanja lehibe eo amin' ny lafiny zavamananaina samihafa) i Beanka, noho ny halehiben' ny harenany biôlôjika ao aminy.
=== Olana momba ny fiarovana ===
Miatrika tsindry maro ny ezaka fiarovana ao amin' io faritra io, anisan' izany ny [[Doro tanety|doro]] [[Doro tanety|tanety]], ny [[fihazana]], ny fitrandrahana ny harena anaty ala, ary ny fanapahana hazo voafantina. Mametraka olana ihany koa ny tsy fandriampahalemana amin' io faritra andrefana amin' i Madagasikara io eo amin' ny lafiny fanaraha-maso ilay faritra sy ny fampiroboroboana ny hetsika fiarovana sy [[Fizahàn-tany|fizahantany]] mifototra amin' ny natiora ([[zahavoary]]).
=== Lanja eo amin' ny fikarohana ara-tsiansa ===
Manana toerana manokana i Beanka eo amin' ny fikarohana momba ny zavamananaina samihafa any amin' ny faritra andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Ny [[endri-paritra]] karstika ao aminy dia mamorona karazana toerana samihafa mifampitohy onenan' ny biby sy anirian' ny zavamaniry, izay mamporisika ny fisian' ny karazana tsy fahita afa-tsy ao amin' io faritra io sy ny fahasamihafan' ny karazana.
Ny fisian' ny santiona fototra (''type specimens'') sy ny karazana mitondra ny anarana tovanana amin' ny hoe ''beankaensis'' na ''beankaense'' dia manaporofo ny maha zava-dehibe azy eo amin' ny fikarohana momba ny fanasokajiana ny zavamananaina ([[taksônômia]]). Ny fanangonana ara-tsiansa natao koa dia ahafahana mamaritra mazava tsara ny toerana misy ny karazana maro ao anatin' io faritra io, indrindra fa manodidina an' Ambinda sy ny toerana maro hafa.
== Lanja ara-kolontsaina ==
Manana lanja ara-kolontsaina lehibe ho an' ny mponina eo an-toerana ihany koa io tangoron-tendrombohitra io. Misy [[zohy]] sasany mifandray amin' ny tantara sy ny fomba amam-panaon' ny [[Fanjakana sakalava|ampanjaka sakalava]]. Ankoatra izay, manome vokatra ampiasain' ny mponina manodidina ny [[Loharanon-karena voajanahary|harena voajanahary]] ao anaty ala, indrindra fa ho an' ny fivelomana sy ny fomba amam-panao nentim-paharazana.
== Jereo koa ==
* [[Tangorom-bohitra|Tangoron-tendrombohitra]]
* [[Tsingy]]
* [[Fikao-tany]]
* [[Faritra arovana]]
* [[Faritra arovana eto Madagasikara]]
* [[Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]]
* [[Lembalemba sy tandavan-tendrombohitra ary tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara]]
d3nbh71r2bi05luu4i8wmr1f4j6hddv
Analavelona
0
302027
1150730
2026-09-14T13:34:00Z
Thelezifor
15140
nanova ny anaran'i [[Analavelona]] ho [[Tangorom-tendombohitra Analavelona]] i Thelezifor
1150730
wikitext
text/x-wiki
#FIHODINANA [[Tangorom-tendombohitra Analavelona]]
2hy7t613p2gga2i173mo4l5thukbwae
Lembalemban' Ankara
0
302028
1150732
2026-09-14T13:56:24Z
Thelezifor
15140
Lembalemba eto Madagasikara
1150732
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Lembalemban' Ankara''', fantatra ao amin' ny loharano ara-jeôgrafia frantsay taloha amin' ny anarana hoe ''plateaux d'Ankara'' na ''causses d'Ankara'', dia [[lembalemba]] [[vatosokay]] ao amin' ny [[faritra Boeny]], any avaratra-andrefana amin' i [[Madagasikara]]. Mandalo amin' ireo lembalemba ireo ny renirano [[Mahavavy Atsimo|Mahavavy]], izay mamakivaky ny vato kalkera ao Ankara sy Kelifely amin' ny hantsana lalina. Io faritra io no anisan' ireo toerana voalaza ara-tantara nahitana ny ''[[Ensete perrieri]]''.
== Jereo koa ==
* [[Ankaladina]]
f6wnf4r3jjf2x9bqenprpanefbcj2ug
1150735
1150732
2026-09-14T14:32:18Z
Thelezifor
15140
Lembalemba eto Madagasikara
1150735
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Lembalemban' Ankara''' dia lembalemba ao amin' ny faritra avaratra-andrefana amin' i [[Madagasikara]], ao amin' ny faritra ara-tantara Boina, izay mifandray amin' ny [[faritra Boeny]] ankehitriny. Ny ''Madagascar Gazetteer'' an' ny [[Missouri Botanical Garden]] dia manoratra an' Ankara ho toerana sokajiana ho ''plateau'' ary miantso azy io amin' ny anarana hoe « "Causses d’Ankara, Boina"<ref><small>Missouri Botanical Garden, ''Madagascar Gazetteer'', « Ankara – Causses d’Ankara, Boina ».</small></ref>. Ankara dia anisan' ny faritra misy vatosokay ao amin' ny andrefana sy avaratra-andrefan' i Madagasikara. Ny ony [[Mahavavy Atsimo|Mahavavy]] dia mamakivaky an' Ankara sy Kelifely, ka mamorona hantsana somary lalina<ref><small>P. Chaperon, J. Danloux & L. Ferry, ''Fleuves et rivières de Madagascar'', momba ny fiampitan’ny Mahavavy ny ''causses'' Ankara sy Kelifely.</small></ref>.
Misy toerana voarakitra manokana amin' ny anarana hoe "Plateau de l'Ankara", ao amin' ny kaominina [[Ankirihitra]], [[Distrikan'Ambato-Boeny|distrikan' Ambato-Boeny]], faritra Boeny. Ny toerana voafaritra ara-jeôgrafia dia manodidina ny 16°57′ atsimo sy 46°21′ atsinanana<ref><small>Mindat, « Ankara Plateau, Ankirihitra, Ambato-Boeni, Boeny, Madagascar »</small></ref>. Ny loharano hafa dia manonona koa ny hoe "Causses de l'Ankara", ao amin' ny [[faritra Betsiboka]], izay mampiseho fa mety hampiasaina amin' ny heviny ara-jeôgrafia midadasika kokoa noho ny teboka iray monja ny anarana hoe "Ankara"<ref><small>GeoNames, « Causses de l’Ankara », Betsiboka</small></ref>.
Niseho matetika tao amin'ny antontan-taratasy ara-jeôgrafia sy ara-tsiansa tamin' ny vanim-potoana fanjanahantany ny anarana hoe "Ankara". Ohatra, ny santionan-javamaniry nangonin' i [[Henri Perrier de la Bâthie]] dia manodro ilay toerana hoe "sur le plateau d'Ankara (Boina)", izay manamarina ny fampiasana ara-tantara an' io anarana ara-jeôgrafia io<ref><small>''Botanical Journal of the Linnean Society'', santionan’i Perrier de la Bâthie avy amin’ny « plateau d’Ankara (Boina) ».[12]</small></ref>.
Noho izany, ny Lembalemban' Ankara dia azo faritana ho faritra lembalemba sy vatosokay ao Boina, mifandray amin' ny ony Mahavavy sy ny tontolo ara-jeôgrafia ao avaratra-andrefana amin' i Madagasikara.
== Jereo koa ==
* [[Ankaladina]]
== Loharano ==
ll1qxqaql40b40kln213fir1yy4h8pe
Ankaladina
0
302029
1150733
2026-09-14T14:09:09Z
Thelezifor
15140
Toerana ao avaratra-andrefana amin' i Madagasikara
1150733
wikitext
text/x-wiki
'''Ankaladina''' (izay soratana hoe '''Ankaladiny''' ihany koa), dia toerana manan-tantara miorina ao avaratra-andrefana amin' i [[Madagasikara]], eo amin' ny ilany havia amin' ny ony [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]], ao amin' ny faritra Boina taloha. Ao amin' ny lisitry ny toerana eto Madagasikara nataon' ny ''Madagascar Gazetteer'' dia voatonona amin' ny anarana hoe "Ankaladiny" izy io sady faritana ho "Ankaladina sur la Betsiboka (Boëny)"<ref><small>Missouri Botanical Garden, ''Madagascar Gazetteer'', « Ankaladiny – Ankaladina sur la Betsiboka (Boëny) ».</small></ref>.
Araka ny loharanom-baovao ara-tantara dia eo amin' ny toerana eo amin' ny 16°22′ Atsimo sy 46°32′ Atsinanana eo ho eo no misy an' Ankaladina. Ny angona avy amin' ny Muséum national d’Histoire naturelle dia manondro manokana fa mifandray amin' ny faritra Betsiboka sy Boina io toerana io<ref><small>Muséum national d’Histoire naturelle, Paris, herbarium, ''Perrierophytum viridiflorum'', specimen P034454/P034455, « Ouest : Ankaladina sur la Betsiboka (Boïna) »</small></ref>.
Araka ny voarakitra ao amin' ny tantara, dia fantatra fa Ankaladina no toeram-pandalovana sy toerana fiatoana eny amin' ny ony Betsiboka. Misy fitantarana dialavitra iray navoaka tany am-piandohan' ny taonjato faha-20 izay milaza ny fiaingana avy ao Ankaladina sady mamariparitra ilay dia ambony rano namakivaky an' i Betsiboka nankany [[Marovoay]].
Hita ao anatin' ny antontan-taratasy ara-tsiansa maro tany am-boalohany koa io toerana io, indrindra fa ireo vokatry ny dia fikarohana nataon' i [[Henri Perrier de la Bâthie]], izay nanao dia namakivaky ny faritra avaratra-andrefana amin' i Madagasikara tany am-piandohan' ny taonjato faha-20. Amin' izao fotoana izao, loharano manan-danja ireo antontan-taratasy ireo mba hahatakarana ny jeôgrafia ara-tantaran' Ankaladina.
Voatonona manokana Ankaladina ao anatin' ny tantaran' ny fahitana sy ny famaritana karazana zavamaniry maro, anisan' izany ny ''[[Ensete perrieri]]''. Noho izany, anarana ara-tantara mifandray amin' ny faritra [[Faritra Betsiboka|Betsiboka]] sy [[Faritra Boeny|Boina]] izy io.
== Loharano ==
c1gkekp66qzjykx8chz1zvmsibymvyc
1150734
1150733
2026-09-14T14:10:32Z
Thelezifor
15140
Namafa soratra tsy ilaina
1150734
wikitext
text/x-wiki
'''Ankaladina''' (izay soratana hoe '''Ankaladiny''' ihany koa), dia toerana manan-tantara miorina ao avaratra-andrefana amin' i [[Madagasikara]], eo amin' ny ilany havia amin' ny ony [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]], ao amin' ny faritra Boina taloha. Ao amin' ny lisitry ny toerana eto Madagasikara nataon' ny ''Madagascar Gazetteer'' dia voatonona amin' ny anarana hoe "Ankaladiny" izy io sady faritana ho "Ankaladina sur la Betsiboka (Boëny)"<ref><small>Missouri Botanical Garden, ''Madagascar Gazetteer'', « Ankaladiny – Ankaladina sur la Betsiboka (Boëny) ».</small></ref>.
Araka ny loharanom-baovao ara-tantara dia eo amin' ny toerana eo amin' ny 16°22′ Atsimo sy 46°32′ Atsinanana eo ho eo no misy an' Ankaladina. Ny angona avy amin' ny Muséum national d’Histoire naturelle dia manondro manokana fa mifandray amin' ny faritra Betsiboka sy Boina io toerana io<ref><small>Muséum national d’Histoire naturelle, Paris, herbarium, ''Perrierophytum viridiflorum'', specimen P034454/P034455, « Ouest : Ankaladina sur la Betsiboka (Boïna) »</small></ref>.
Hita ao anatin' ny antontan-taratasy ara-tsiansa maro tany am-boalohany koa io toerana io, indrindra fa ireo vokatry ny dia fikarohana nataon' i [[Henri Perrier de la Bâthie]], izay nanao dia namakivaky ny faritra avaratra-andrefana amin' i Madagasikara tany am-piandohan' ny taonjato faha-20. Amin' izao fotoana izao, loharano manan-danja ireo antontan-taratasy ireo mba hahatakarana ny jeôgrafia ara-tantaran' Ankaladina.
Voatonona manokana Ankaladina ao anatin' ny tantaran' ny fahitana sy ny famaritana karazana zavamaniry maro, anisan' izany ny ''[[Ensete perrieri]]''. Noho izany, anarana ara-tantara mifandray amin' ny faritra [[Faritra Betsiboka|Betsiboka]] sy [[Faritra Boeny|Boina]] izy io.
== Loharano ==
a0svoi08duzvitg057stc2w7gofl0dj
Kiko Caputo
0
302030
1150745
2026-09-15T07:56:08Z
~2026-49733-72
41027
Pejy noforonina tamin'ny « [[sary:Foto de Kiko Caputo.jpg|thumb|left|Kiko Caputo]] '''Francisco Queiroz Caputo Neto''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Kiko Caputo''', teraka ny 15 Aogositra 1969 tao [[Juiz de Fora]], {{Brazila}}, dia mpisolovava sy [[mpanao politika]] breziliana. Nitarika ny fizarana Distrika Federaly ao amin'ny Fikambanan'ny Mpisolovava breziliana (OAB-DF) izy teo anelanelan'ny taona 2010 sy 2012, mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Repoblika teo anelanelan'... »
1150745
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Foto de Kiko Caputo.jpg|thumb|left|Kiko Caputo]]
'''Francisco Queiroz Caputo Neto''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Kiko Caputo''', teraka ny 15 Aogositra 1969 tao [[Juiz de Fora]], {{Brazila}}, dia mpisolovava sy [[mpanao politika]] breziliana.
Nitarika ny fizarana Distrika Federaly ao amin'ny Fikambanan'ny Mpisolovava breziliana (OAB-DF) izy teo anelanelan'ny taona 2010 sy 2012, mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Repoblika teo anelanelan'ny taona 2018 sy 2021, ary nisolo tena ny Distrika Federaly tao amin'ny Filankevitra Federalin'ny OAB teo anelanelan'ny taona 2019 sy 2026.
Tamin'ny Aprily 2026, niditra tao amin'ny [[Partido Novo|Antoko Novo]] izy ary, tamin'ny Jolay, dia nekena ny firotsahany ho Governora ao amin'ny Distrika Federaly.
==Jereo koa==
{{commonscat|Kiko Caputo}}
[[pt:Kiko Caputo]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Novo]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1969]]
[[Sokajy:mpanao lalàna]]
3h3jt6sxc7ns5el0418e4dvc6fxrx2j
1150746
1150745
2026-09-15T08:21:45Z
~2026-49733-72
41027
1150746
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Foto de Kiko Caputo.jpg|thumb|left|Kiko Caputo]]
'''Francisco Queiroz Caputo Neto''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Kiko Caputo''', teraka ny 15 Aogositra 1969 tao [[Juiz de Fora]], {{Brazila}}, dia mpisolovava sy [[mpanao politika]] breziliana.
Nitarika ny fizarana Distrika Federaly ao amin'ny Fikambanan'ny Mpisolovava breziliana (OAB-DF)<ref>(pt) [https://www.metropoles.com/colunas/grande-angular/ex-presidente-da-oab-df-kiko-caputo-diz-que-disputara-gdf-em-2026 Ex-presidente da OAB-DF, Kiko Caputo diz que disputará GDF em 2026]</ref> izy teo anelanelan'ny taona 2010 sy 2012, mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Repoblika teo anelanelan'ny taona 2018 sy 2021, ary nisolo tena ny Distrika Federaly tao amin'ny Filankevitra Federalin'ny OAB teo anelanelan'ny taona 2019 sy 2026.
Tamin'ny Aprily 2026, niditra tao amin'ny [[Partido Novo|Antoko Novo]] izy ary, tamin'ny Jolay, dia nekena ny firotsahany ho Governora ao amin'ny Distrika Federaly.<ref>(pt) [https://g1.globo.com/df/distrito-federal/eleicoes/2026/noticia/2026/04/03/kiko-caputo-se-filia-ao-novo-e-e-anunciado-como-pre-candidato-ao-governo-do-df.ghtml Kiko Caputo se filia ao Novo e é anunciado como pré-candidato ao governo do DF]</ref>
==Jereo koa==
{{commonscat|Kiko Caputo}}
[[pt:Kiko Caputo]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Novo]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1969]]
[[Sokajy:mpanao lalàna]]
n8x2gb0fhy1nrkhilu8uw803xngux09
Thiago Manzoni
0
302031
1150747
2026-09-15T08:38:19Z
~2026-49733-72
41027
vaovao
1150747
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Thiago Manzoni.png|thumb|Thiago Manzoni]]
'''Thiago De Araújo Macieira Manzoni''' (teraka ny 25 Janoary 1984 tao [[Campo Grande]]) dia [[mpisolovava]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], voafidy ho [[solombavambahoaka]]n'ny distrika ao amin'ny Distrika Federaly nataon'ny antoko liberaly (PL) tao amin'ny Antenimieram-pirenena faha-9, ary niasa nanomboka ny 1 Febroary 2023.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/thiago-manzoni Deputados - Legislatura atual - Thiago Manzoni]</ref>
== Tantaram-piainana ==
Teraka tao Campo Grande (MS) izy, nifindra tany [[Brasília]] niaraka tamin'ny fianakaviany tamin'ny faha-6 taonany. Nahazo diplaoma momba ny Lalàna izy ary niasa ho mpisolovava talohan'ny nidirany tamin'ny politika.
== Fifidianana 2022 ==
Voafidy ho solombavambahoakan'ny distrika izy tamin'ny 2 Oktobra 2022, tamin'ny vato 25.554, nisolo tena ny [[Partido Liberal|antoko liberaly]] PL.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/-/conheca-o-perfil-dos-24-novos-distritais-que-assumem-em-2023 Eleições 2022 - Conheça o perfil dos 24 novos distritais eleitos para 2023]</ref>
===Rohy ivelany===
{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Manzoni, Thiago }}
[[pt:Thiago Manzoni]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1984]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka Federalin'i Brezila avy any Minas Gerais]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
m1hrp3osxigxjh1n2xsplptl8b8gfcd
1150748
1150747
2026-09-15T08:39:17Z
~2026-49733-72
41027
Mato Grosso do Sul
1150748
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Thiago Manzoni.png|thumb|Thiago Manzoni]]
'''Thiago De Araújo Macieira Manzoni''' (teraka ny 25 Janoary 1984 tao [[Campo Grande]]) dia [[mpisolovava]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], voafidy ho [[solombavambahoaka]]n'ny distrika ao amin'ny Distrika Federaly nataon'ny antoko liberaly (PL) tao amin'ny Antenimieram-pirenena faha-9, ary niasa nanomboka ny 1 Febroary 2023.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/thiago-manzoni Deputados - Legislatura atual - Thiago Manzoni]</ref>
== Tantaram-piainana ==
Teraka tao Campo Grande ([[Mato Grosso do Sul|MS]]) izy, nifindra tany [[Brasília]] niaraka tamin'ny fianakaviany tamin'ny faha-6 taonany. Nahazo diplaoma momba ny Lalàna izy ary niasa ho mpisolovava talohan'ny nidirany tamin'ny politika.
== Fifidianana 2022 ==
Voafidy ho solombavambahoakan'ny distrika izy tamin'ny 2 Oktobra 2022, tamin'ny vato 25.554, nisolo tena ny [[Partido Liberal|antoko liberaly]] PL.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/-/conheca-o-perfil-dos-24-novos-distritais-que-assumem-em-2023 Eleições 2022 - Conheça o perfil dos 24 novos distritais eleitos para 2023]</ref>
===Rohy ivelany===
{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Manzoni, Thiago }}
[[pt:Thiago Manzoni]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1984]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka Federalin'i Brezila avy any Minas Gerais]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
gfjf1bosdblaacrkphqughap1kv8nco
1150749
1150748
2026-09-15T08:42:51Z
~2026-49733-72
41027
1150749
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Thiago Manzoni.png|thumb|Thiago Manzoni]]
'''Thiago De Araújo Macieira Manzoni''' (teraka ny 25 Janoary 1984 tao [[Campo Grande]]) dia [[mpisolovava]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], voafidy ho [[solombavambahoaka]]n'ny distrika ao amin'ny Distrika Federaly nataon'ny antoko liberaly (PL) tao amin'ny Antenimieram-pirenena faha-9, ary niasa nanomboka ny 1 Febroary 2023.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/thiago-manzoni Deputados - Legislatura atual - Thiago Manzoni]</ref>
== Tantaram-piainana ==
Teraka tao Campo Grande ([[Mato Grosso do Sul|MS]]) izy, nifindra tany [[Brasília]] niaraka tamin'ny fianakaviany tamin'ny faha-6 taonany. Nahazo diplaoma momba ny Lalàna izy ary niasa ho mpisolovava talohan'ny nidirany tamin'ny politika.
== Fifidianana 2022 ==
Voafidy ho solombavambahoakan'ny distrika izy tamin'ny 2 Oktobra 2022, tamin'ny vato 25.554, nisolo tena ny [[Partido Liberal|antoko liberaly]] PL.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/-/conheca-o-perfil-dos-24-novos-distritais-que-assumem-em-2023 Eleições 2022 - Conheça o perfil dos 24 novos distritais eleitos para 2023]</ref>
Pejy web ofisialy: [https://thiagomanzoni.com.br/ thiagomanzoni.com.br]
===Rohy ivelany===
{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Manzoni, Thiago }}
[[pt:Thiago Manzoni]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1984]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka Federalin'i Brezila avy any Minas Gerais]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
cn1q5womgkf8iwh5xg1yl9klrgljdcn
1150750
1150749
2026-09-15T08:43:56Z
~2026-49733-72
41027
[[Sokajy:mpisolovava breziliana]]
1150750
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Thiago Manzoni.png|thumb|Thiago Manzoni]]
'''Thiago De Araújo Macieira Manzoni''' (teraka ny 25 Janoary 1984 tao [[Campo Grande]]) dia [[mpisolovava]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], voafidy ho [[solombavambahoaka]]n'ny distrika ao amin'ny Distrika Federaly nataon'ny antoko liberaly (PL) tao amin'ny Antenimieram-pirenena faha-9, ary niasa nanomboka ny 1 Febroary 2023.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/thiago-manzoni Deputados - Legislatura atual - Thiago Manzoni]</ref>
== Tantaram-piainana ==
Teraka tao Campo Grande ([[Mato Grosso do Sul|MS]]) izy, nifindra tany [[Brasília]] niaraka tamin'ny fianakaviany tamin'ny faha-6 taonany. Nahazo diplaoma momba ny Lalàna izy ary niasa ho mpisolovava talohan'ny nidirany tamin'ny politika.
== Fifidianana 2022 ==
Voafidy ho solombavambahoakan'ny distrika izy tamin'ny 2 Oktobra 2022, tamin'ny vato 25.554, nisolo tena ny [[Partido Liberal|antoko liberaly]] PL.<ref>(pt) [https://www.cl.df.gov.br/-/conheca-o-perfil-dos-24-novos-distritais-que-assumem-em-2023 Eleições 2022 - Conheça o perfil dos 24 novos distritais eleitos para 2023]</ref>
Pejy web ofisialy: [https://thiagomanzoni.com.br/ thiagomanzoni.com.br]
===Rohy ivelany===
{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Manzoni, Thiago }}
[[pt:Thiago Manzoni]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1984]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka Federalin'i Brezila avy any Minas Gerais]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:mpisolovava breziliana]]
oxkpmn1g3xo5zsj32h419jwoehqxfp2
Silvia Cristina
0
302032
1150754
2026-09-15T09:13:24Z
~2026-49733-72
41027
vaovao
1150754
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Silvia Cristina (11).jpg|thumb|Silvia Cristina]]
'''Silvia Cristina Amancio Chagas''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Silvia Cristina''' (teraka ny 15 Janoary 1974 tao [[Linhares]]), dia [[mpanao gazety]], mpampianatra ary [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] ao amin'ny [[Progressistas|antoko Progressistas]].
Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solontenan'i {{Rondonia}} tao amin'ny Antenimieram-pirenena Federaly breziliana izy ary voafidy indray tamin'ny taona 2022.
Efa voafidy ho mpikambana ao amin'ny Filankevitry ny Tanànan'i [[Ji-Paraná]] izy tamin'ny taona 2012 ary nandresy indray tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2016.
==Jereo koa==
{{commonscat|Sílvia Cristina Amancio Chagas}}
[[pt:Silvia Cristina]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Progressistas]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1974]]
[[Sokajy:mpanao gazety bresiliana]]
nra9ylu1jitvi99kqpornu82htpmx8s
1150756
1150754
2026-09-15T09:14:59Z
~2026-49733-72
41027
1150756
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Silvia Cristina (11).jpg|thumb|Silvia Cristina]]
'''Silvia Cristina Amancio Chagas''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Silvia Cristina''' (teraka ny 15 Janoary 1974 tao [[Linhares]]), dia [[mpanao gazety]], mpampianatra ary [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] ao amin'ny [[Progressistas|antoko Progressistas]].<ref>(pt) [https://www.rondoniagora.com/politica/silvia-cristina-anuncia-filiacao-ao-pp-e-reforca-campanha-de-valdir-vargas-em-porto-velho https://www.rondoniagora.com/politica/silvia-cristina-anuncia-filiacao-ao-pp-e-reforca-campanha-de-valdir-vargas-em-porto-velho Silvia Cristina anuncia filiação ao PP]</ref>
Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solontenan'i {{Rondonia}} tao amin'ny Antenimieram-pirenena Federaly breziliana izy ary voafidy indray tamin'ny taona 2022.
Efa voafidy ho mpikambana ao amin'ny Filankevitry ny Tanànan'i [[Ji-Paraná]] izy tamin'ny taona 2012 ary nandresy indray tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2016<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/204360/biografia Biographie: www.camara.leg.br]</ref>{{,}}<ref>(pt) [https://g1.globo.com/ro/rondonia/eleicoes/2016/noticia/2016/10/veja-os-17-vereadores-eleitos-em-ji-parana-ro.html Veja os 17 vereadores eleitos em Ji-Paraná, RO]</ref>.
==Jereo koa==
{{commonscat|Sílvia Cristina Amancio Chagas}}
[[pt:Silvia Cristina]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Progressistas]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1974]]
[[Sokajy:mpanao gazety bresiliana]]
tszrzvj2pcsqdclq60myrbzatvehz9q
Fernando Máximo
0
302033
1150759
2026-09-15T09:23:52Z
~2026-49733-72
41027
vaovao
1150759
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Fernando Máximo.jpg|thumb|Fernando Máximo]]
'''Fernando Rodrigues Máximo''' (teraka ny 4 Oktobra 1979, tao Ceres, Goiás) dia mpitsabo aretin-tsaina [[Brezila|breziliana]] sady [[mpanao politika]] avy amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]].
== Tantaram-piainana ==
Fernando Rodrigues Máximo, fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Dr. Fernandes Máximo''', dia teraka tao Ceres, Goiás, ary nahazo diplaoma momba ny fitsaboana tao amin'ny Oniversite Federalin'i [[Amazonas]] (UFAM). Mpandidy izy, mpitsabo aretin-tsaina ao amin'ny [[Polisy]] Sivily, ary mpampianatra ao amin'ny Oniversite Federalin'i [[Rondônia]] (UNIR). Manambady izy ary manan-janaka vavy iray.
Nanomboka ny taona 2019 ka hatramin'ny 2022, dia niasa ho Sekreteran'ny Fahasalamana ho an'ny fanjakan'i Rondônia izy.
Hatramin'ny Febroary 2023, dia mpikambana ao amin'ny Parlemanta breziliana izy izay nisolo tena ny fanjakan'i {{Rondonia}} (fe-potoam-piasana faha-57, 2023–2026).
==Jereo koa==
{{commonscat|Fernando Máximo}}
{{CLEFDETRI:Maximo, Fernanado}}
[[pt:Fernando Máximo]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:Polisy breziliana]]
[[Sokajy:mpitsabo breziliana]]
l7okzsvikkyqg8iejsmoacoarx6xj14
1150761
1150759
2026-09-15T09:26:07Z
~2026-49733-72
41027
1150761
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Fernando Máximo.jpg|thumb|Fernando Máximo]]
'''Fernando Rodrigues Máximo''' (teraka ny 4 Oktobra 1979, tao Ceres, Goiás) dia mpitsabo aretin-tsaina [[Brezila|breziliana]] sady [[mpanao politika]] avy amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]]<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220610 Biographie: camara.leg.br]</ref>.
== Tantaram-piainana ==
Fernando Rodrigues Máximo, fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Dr. Fernandes Máximo''', dia teraka tao Ceres, Goiás, ary nahazo diplaoma momba ny fitsaboana tao amin'ny Oniversite Federalin'i [[Amazonas]] (UFAM). Mpandidy izy, mpitsabo aretin-tsaina ao amin'ny [[Polisy]] Sivily, ary mpampianatra ao amin'ny Oniversite Federalin'i [[Rondônia]] (UNIR). Manambady izy ary manan-janaka vavy iray.
Nanomboka ny taona 2019 ka hatramin'ny 2022, dia niasa ho Sekreteran'ny Fahasalamana ho an'ny fanjakan'i Rondônia izy.
Hatramin'ny Febroary 2023, dia mpikambana ao amin'ny Parlemanta breziliana izy izay nisolo tena ny fanjakan'i {{Rondonia}} (fe-potoam-piasana faha-57, 2023–2026)<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220610/biografia Biographie de la Camara dos Deputados]</ref>.
==Jereo koa==
{{commonscat|Fernando Máximo}}
{{CLEFDETRI:Maximo, Fernanado}}
[[pt:Fernando Máximo]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:Polisy breziliana]]
[[Sokajy:mpitsabo breziliana]]
p9oe7p2o4diwvf48axzjygsmhe93rzc
Sokajy:Mpitsabo breziliana
14
302034
1150760
2026-09-15T09:24:23Z
~2026-49733-72
41027
Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:mpitsabo]] [[Sokajy:Mpanao breziliana]] »
1150760
wikitext
text/x-wiki
[[Sokajy:mpitsabo]]
[[Sokajy:Mpanao breziliana]]
3xbnh4nxubujipupc2e9k7t2jtgo6gy
Evair de Melo
0
302035
1150762
2026-09-15T09:41:08Z
~2026-49733-72
41027
Pejy noforonina tamin'ny « [[Sary:Evair de Melo em outubro de 2015.jpg|thumb|Evair de Melo]] I '''Evair Vieira de Melo''' (teraka tamin'ny 2 Aprily 1972 tao [[Conceição do Castelo]], [[Espírito Santo]]) dia teknisianina momba ny fambolena sady [[solombavambahoaka]] federaly avy ao amin'ny fanjakan'i {{Espírito Santo}}, {{Brazila}}. Mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]] (REP) izy. Mpikambana ao amin'ny Komitin'ny Fambolena ao amin'ny Antenimieran'ny So... »
1150762
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Evair de Melo em outubro de 2015.jpg|thumb|Evair de Melo]]
I '''Evair Vieira de Melo''' (teraka tamin'ny 2 Aprily 1972 tao [[Conceição do Castelo]], [[Espírito Santo]]) dia teknisianina momba ny fambolena sady [[solombavambahoaka]] federaly avy ao amin'ny fanjakan'i {{Espírito Santo}}, {{Brazila}}.
Mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]] (REP) izy.
Mpikambana ao amin'ny Komitin'ny Fambolena ao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoaka i De Melo<ref>(pt) [https://noticias.r7.com/jr-24h/conteudo-exclusivo/jr-entrevista/videos/jr-entrevista-vice-lider-do-governo-deputado-evair-vieira-de-melo-fala-sobre-reformas-23052022/ www.nociticas.r7.com: JR Entrevista : vice-líder do governo, deputado Evair Vieira de Melo fala sobre reformas]</ref>.
Izy irery no solombavambahoaka avy ao Espírito Santo nandray anjara tao amin'ny komity niandraikitra ny dingana fanesorana an'i Dilma Rousseff tamin'ny toerany.
Voafidy indray izy tamin'ny taona 2018, ka nahazo vato miisa 48.412<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/178871 Camara dos Deputados]</ref>
==Jereo Koa==
{{commonscat}}
[[en:Evair de Melo]]
{{CLEFDETRI:Melo, Evair de}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Espírito Santo]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1972]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
kxo670ghzir0farrxcp9w2wo6i3o8u1
Tangoron-tendrombohitra Makay
0
302036
1150763
2026-09-15T09:48:17Z
Thelezifor
15140
Tangoron-tendrombohitra eto Madagasikara.
1150763
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:MAKAY2.JPG|vignette|Ny Tangoron-tendrombohitra Makay]]
Ny '''Tangoron-tendrombohitra Makay''' na '''Makay''' dia tangoron-tendrombohitra iray eto [[Madagasikara]], hita any avaratry ny [[Tangoron-tendrombohitra Isalo]], ao amin' ny faritra andrefana amin' ny Nosy, ao amin' ny [[Distrikan' i Beroroha|distrikan']] [[Distrikan' i Beroroha|i Beroroha]] any atsimo sy [[Malaimbandy]]. Ny vato fasika avy tamin' ny vanim-potoana Jiorasika no mamorona endrika mampahatsiahy sisan-javatra rava, vokatry ny fikao-tany. Manana loharanon-drano betsaka ity faritra ity sady fonenan' ny zavamananaina isan-karazany miavaka, anisan' izany ny karazana maro tsy fahita afa-tsy eto an-toerana sy karazana gidro maro samihafa. Na dia eo aza ny fanelingelenana vokatry ny asan' ny olombelona, dia mbola misy ala amoron-drano sisa tavela ao anatin' ny hantsana sy lohasaha kely ao amin' io tangoron-tendrombohitra io.
Nanomboka tamin' ny taona 2007, nisy andiana iraka ara-tsiansa natao tany. Nisy faritra arovana vaovao noforonina tany tamin' ny taona 2017. Mifandanja ao anatin' ny asan' ny fikambanana mpitarika ny tanjona ara-tsôsialy sy ara-[[tontolo iainana]], toy ny fananganana sekoly sy ny [[fambolen-kazo]].
== Zavamaniry sy biby ==
Amin' ny ankapobeny dia zara raha misy zavamaniry ny eny amin' ny havoana sy lembalemba maro; ahitana karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Didiereaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'' izay mahazaka ny tany manify sy ny toetany maina, ary misy faritra vitsivitsy ahitana ala maina. Mifanohitra amin' izany kosa, ny lohasaha lalina sy tery dia anirian' ny ala maitso mavana sy miroborobo, ahitana [[volotsangana]] (''[[Bambusoideae]]''), [[fandrana]] (''[[Pandanus]]''), ary karazana palma toy ny ''[[Ravenea rivularis]]'' sy ny ''[[Ravenea lakatra]]''.
Anisan' ny gidro ao amin' ilay faritra ny ''[[Eulemur rufifrons]]'', ny ''[[Propithecus verreauxi]]'', ''[[Mirza coquereli]]'', ''[[Microcebus murinus]]'', ny ''[[Cheirogaleus medius]]'', ny ''Phaner'' cf. ''pallescens'', ny ''Lepilemur'' cf. ''ruficaudatus'', ary ny ''[[Lemur catta]]'' (maky). Fonenan' ny ''[[Cryptoprocta ferox]]'' (fosa), izay biby mpihinan-kena teratany lehibe indrindra eto Madagasikara, ihany koa io faritra io.
e0uy73x47vhd2mds86i94vxsydliet4
1150772
1150763
2026-09-15T11:13:09Z
Thelezifor
15140
Nanitatra votoatiny
1150772
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:MAKAY2.JPG|vignette|Ny Tangoron-tendrombohitra Makay]]
Ny '''Tangoron-tendrombohitra Makay''' na '''Makay''' dia tangoron-tendrombohitra iray eto [[Madagasikara]], hita any avaratry ny [[Tangoron-tendrombohitra Isalo]], ao amin' ny faritra andrefana amin' ny Nosy, ao amin' ny [[Distrikan' i Beroroha|distrikan']] [[Distrikan' i Beroroha|i Beroroha]] any atsimo sy [[Malaimbandy]]. Ny vato fasika avy tamin' ny vanim-potoana Jiorasika no mamorona endrika mampahatsiahy sisan-javatra rava, vokatry ny fikao-tany. Manana loharanon-drano betsaka ity faritra ity sady fonenan' ny zavamananaina isan-karazany miavaka, anisan' izany ny karazana maro tsy fahita afa-tsy eto an-toerana sy karazana gidro maro samihafa. Na dia eo aza ny fanelingelenana vokatry ny asan' ny olombelona, dia mbola misy ala amoron-drano sisa tavela ao anatin' ny hantsana sy lohasaha kely ao amin' io tangoron-tendrombohitra io.
Nanomboka tamin' ny taona 2007, nisy andiana iraka ara-tsiansa natao tany. Nisy faritra arovana vaovao noforonina tany tamin' ny taona 2017. Mifandanja ao anatin' ny asan' ny fikambanana mpitarika ny tanjona ara-tsôsialy sy ara-[[tontolo iainana]], toy ny fananganana sekoly sy ny [[fambolen-kazo]].
== Jeôgrafia sy jeôlôjia ==
Ao amin' ny [[Distrikan' i Beroroha|distrikan']] [[Distrikan' i Beroroha|i Beroroha]] (any atsimo) sy [[Malaimbandy]] (any avaratra), ao amin' ny faritra atsimo-atsinanana amin' i Madagasikara, no misy ny Tangoron-tendrombohitra Makay. Mirefy eo amin' ny 4000 km<sup>2</sup> eo ho eo ny velarany. Mivelatra manaraka ny tsipika avaratra-avaratra-atsinanana hatrany atsimo-atsimo-andrefana izy io, amin' ny halava 150 km eo ho eo, ary mahatratra 50 km ny sakany. Mahatratra 1 000 m ny haambon' io vondrom-bohitra io. Voatapatapaky ny lohasaha lalina sy miolakolaka izy io. Izy no mamaritra ny sisin-tany eo amin' ny [[Faritra Atsimo-Andrefana]] (any atsimo sy atsinanana) sy ny [[Faritra Menabe]] (any andrefana sy avaratra).
Renirano maro no manana loharano ao amin' io vondrom-bohitra io. Ny reniranon' i [[Sakeny]] dia mipoitra avy any amin' ny faritra avaratra-atsinanan' ilay vondrom-bohitra ary mikoriana mianavaratra ka mikambana amin' ny onin' i [[Tsiribihina]]. Ny sampana mivarina ao amin' ny ony [[Mangoky]], anisan' izany ny reniranon' i Makay, dia mandray rano avy amin' ny tehezan-tendrombohitra atsimo-atsinanana sy atsimo. Ny reniranon' i [[Morondava (renirano)|Morondava]] sy [[Maharivo]] kosa dia mipoitra avy eo amin' ny tehezan-tendrombohitra andrefana ary mikoriana miankandrefana ka mivarina any amin' ny [[Lakandranon' i Môzambika|Lakandranon']] [[Lakandranon' i Môzambika|i Môzambika]].
Vatom-potaka sy [[vatovary]] avy amin' [[Isalo II]], fantatra ihany koa amin' ny hoe Fiforonan' i Makay, no fototry ny vatolampin' ity vondrom-bohitra ity. Ahitana fôsily avy amin' ny vanim-potoana Triasika ny fiforonan' ity vondrom-bohitra ity.
== Zavamaniry sy biby ==
Amin' ny ankapobeny dia zara raha misy zavamaniry ny eny amin' ny havoana sy lembalemba maro; ahitana karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Didiereaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'' izay mahazaka ny tany manify sy ny toetany maina, ary misy faritra vitsivitsy ahitana ala maina. Mifanohitra amin' izany kosa, ny lohasaha lalina sy tery dia anirian' ny ala maitso mavana sy miroborobo, ahitana [[volotsangana]] (''[[Bambusoideae]]''), [[fandrana]] (''[[Pandanus]]''), ary karazana palma toy ny ''[[Ravenea rivularis]]'' sy ny ''[[Ravenea lakatra]]''.
Anisan' ny gidro ao amin' ilay faritra ny ''[[Eulemur rufifrons]]'', ny ''[[Propithecus verreauxi]]'', ''[[Mirza coquereli]]'', ''[[Microcebus murinus]]'', ny ''[[Cheirogaleus medius]]'', ny ''Phaner'' cf. ''pallescens'', ny ''Lepilemur'' cf. ''ruficaudatus'', ary ny ''[[Lemur catta]]'' (maky). Fonenan' ny ''[[Cryptoprocta ferox]]'' (fosa), izay biby mpihinan-kena teratany lehibe indrindra eto Madagasikara, ihany koa io faritra io.
== Monina ==
Noho ny endri-tany tena mikitoantoana sy feno hantsana sy lohasaha lalina, dia saika tsy azo aleha ny ampahany be amin' io tangoron-tendrombohitra io. Tsy dia misy olona mipetraka ao anatiny, fa any amin' ny sisiny kosa no misy ny mponina, ao anatin' ny tanàna misy olona 500 na latsaka. Asa lehibe ho an' ny mponina ny [[fiompiana omby]], ary miankina amin' ny zavaboary azo trandrahina avy amin' ny ala ao amin' io faritra io ihany koa ny fiainan' izy ireo.
== Jereo koa ==
* [[Tendrombohitra eto Madagasikara]]
* [[Tendrombohitra Tsiafajavona]]
* [[Tendrombohitra Ambohitra]]
* [[Tendrombohitra Ampasambazimba]]
* [[Tendrombohitra Angavo]]
* [[Tendrombohitra Maromokotro]]
itgvjy7cb30fku02nrfyu2wxk5ekzdi
Lorenzo Pazolini
0
302037
1150764
2026-09-15T09:53:23Z
~2026-49733-72
41027
vaovao
1150764
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Lorenzo Pazolini (sessão).jpg|thumb|Lorenzo Pazolini]]
'''Lorenzo Silva de Pazolini''' (teraka ny 20 Mey 1982 tao Vitória, Espírito Santo) dia lehiben'ny [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] teo aloha. Ben'ny tanànan'i [[Vitória]] izy nanomboka tamin'ny taona 2021.
Talohan'ny naha-ben'ny tanàna azy dia solombavambahoaka tao amin'ny fanjakan'i {{Espírito Santo}} izy.
Mpikambana ao amin'ny [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]] izy<ref>(pt) [https://g1.globo.com/es/espirito-santo/eleicoes/2020/noticia/2020/09/16/republicanos-oficializa-candidatura-de-lorenzo-pazolini-a-prefeitura-de-vitoria.ghtml Republicanos oficializa candidatura de Lorenzo Pazolini à Prefeitura de Vitória]</ref>
Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solontenam-panjakana (depiote) izy tamin'ny alalan'ny vato miisa 43 293 — izany hoe 2,22%-n'ny vato — sady mpikambana tao amin'ny Antoko Repoblikana Progresita (PRP).
Tamin'ny taona 2020, voafidy ho ben'ny tanànan'i Vitória izy tamin'ny alalan'ny vato miisa 102 466 — izany hoe 58,50%-n'ny vato<ref>(pt) [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2024/Outubro/lorenzo-pazolini-e-prefeito-reeleito-de-vitoria-es Lorenzo Pazolini é prefeito reeleito de Vitória (ES)]</ref>.
==Jereo Koa==
{{commonscat}}
[[en:Lorenzo Pazolini]]
{{CLEFDETRI:Pazolini, Lorenzo}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Espírito Santo]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1982]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:ben'ny tanànan'i Brazila]]
ssj0db2f29umyfvdzfdpesdjnywcqig
1150765
1150764
2026-09-15T09:55:07Z
~2026-49733-72
41027
1150765
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Lorenzo Pazolini (sessão).jpg|thumb|Lorenzo Pazolini]]
'''Lorenzo Silva de Pazolini''' (teraka ny 20 Mey 1982 tao Vitória, Espírito Santo) dia lehiben'ny [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] teo aloha. Ben'ny tanànan'i [[Vitória]] izy nanomboka tamin'ny taona 2021.
Talohan'ny naha-ben'ny tanàna azy dia solombavambahoaka tao amin'ny fanjakan'i {{Espírito Santo}} izy.
Mpikambana ao amin'ny [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]] izy<ref>(pt) [https://g1.globo.com/es/espirito-santo/eleicoes/2020/noticia/2020/09/16/republicanos-oficializa-candidatura-de-lorenzo-pazolini-a-prefeitura-de-vitoria.ghtml Republicanos oficializa candidatura de Lorenzo Pazolini à Prefeitura de Vitória]</ref>
Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solontenam-panjakana (depiote) izy tamin'ny alalan'ny vato miisa 43 293 — izany hoe 2,22%-n'ny vato — sady mpikambana tao amin'ny Antoko Repoblikana Progresita (PRP).
Tamin'ny taona 2020, voafidy ho ben'ny tanànan'i Vitória izy tamin'ny alalan'ny vato miisa 102 466 — izany hoe 58,50%-n'ny vato<ref>(pt) [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2024/Outubro/lorenzo-pazolini-e-prefeito-reeleito-de-vitoria-es Lorenzo Pazolini é prefeito reeleito de Vitória (ES)]</ref>.
==Jereo Koa==
{{commonscat}}
[[en:Lorenzo Pazolini]]
{{CLEFDETRI:Pazolini, Lorenzo}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Espírito Santo]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1982]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Ben'ny tanànan' Espírito Santo]]
3hb3s0hcem78pjbohgh4mjd2y6q7vjn
1150766
1150765
2026-09-15T09:56:48Z
~2026-49733-72
41027
1150766
wikitext
text/x-wiki
[[sary:Lorenzo Pazolini (sessão).jpg|thumb|Lorenzo Pazolini]]
'''Lorenzo Silva de Pazolini''' (teraka ny 20 Mey 1982 tao Vitória, Espírito Santo) dia lehiben'ny [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] teo aloha. Ben'ny tanànan'i [[Vitória]] izy nanomboka tamin'ny taona 2021.
Talohan'ny naha-ben'ny tanàna azy dia solombavambahoaka tao amin'ny fanjakan'i {{Espírito Santo}} izy.
Mpikambana ao amin'ny [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]] izy<ref>(pt) [https://g1.globo.com/es/espirito-santo/eleicoes/2020/noticia/2020/09/16/republicanos-oficializa-candidatura-de-lorenzo-pazolini-a-prefeitura-de-vitoria.ghtml Republicanos oficializa candidatura de Lorenzo Pazolini à Prefeitura de Vitória]</ref>
Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solontenam-panjakana (depiote) izy tamin'ny alalan'ny vato miisa 43 293 — izany hoe 2,22%-n'ny vato — sady mpikambana tao amin'ny Antoko Repoblikana Progresita (PRP).
Tamin'ny taona 2020, voafidy ho ben'ny tanànan'i Vitória izy tamin'ny alalan'ny vato miisa 102 466 — izany hoe 58,50%-n'ny vato<ref>(pt) [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2024/Outubro/lorenzo-pazolini-e-prefeito-reeleito-de-vitoria-es Lorenzo Pazolini é prefeito reeleito de Vitória (ES)]</ref>.
==Jereo Koa==
{{commonscat}}
[[en:Lorenzo Pazolini]]
{{CLEFDETRI:Pazolini, Lorenzo}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Espírito Santo]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1982]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Ben'ny tanànan' Espírito Santo]]
[[Sokajy:Polisy breziliana]]
azzu1qalhpcms61qijc3kvs772bn53p
Tendrombohitra Maromokotro
0
302038
1150770
2026-09-15T11:12:23Z
Thelezifor
15140
Fihodinana
1150770
wikitext
text/x-wiki
#FIHODINANA[[Maromokotro]]
33aex501m1p9d1khare3kblweubpqq8
Tendrombohitra Tsiafajavona
0
302039
1150774
2026-09-15T11:44:11Z
Thelezifor
15140
Tendrombohitra eto Madagasikara
1150774
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Tendrombohitra Tsiafajavona''' na '''Tsiafajavona''' no tendrombohitra fahatelo avo indrindra eto [[Madagasikara]], izay manana haambo 2 643 m. Ao amin' ny [[Tangoron-tendrombohitra Ankaratra]] no misy azy, eo amin' ny 16 km andrefan' [[Ambatolampy]].
240870je2leqog8m6gqee8d989lsiu6
Tendrombohitra Ambohitra
0
302040
1150776
2026-09-15T11:53:35Z
Thelezifor
15140
Tendrombohitra eto Madagasikara.
1150776
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Tendrombohtra Ambohitra''' na '''Tendrombohitra Ambre''' no tendrombohitra avo indrindra any avaratra amin' i [[Madagasikara]]. Ao atsimon' [[Antsiranana]] no misy azy. 1 475 m ambonin' ny haavon' ny ranomasina ny haambony. Ny tangorom-bohitra misy azy dia manasaraka ny ampahany be amin' ny faritra avaratry amin' ny sisa amin' ny Nosy. Ampahany be amin' ny tany ao aminy no efa tsy misy ala noho ny fanapahana azy hanaovana [[fambolena]] sy [[fiompiana omby]]. Tahaka ny any amin' ny faritra hafa eto amin' ny Nosy, dia lasan' ny [[Fikao-tany|fikaohana]] ny ankamaroan' ny sosona ambony amin' ny tany; vokatry ny fanapahana ala izany fikaohana izany sady vao mainka nampitomboin' ny hamaroan' ny omby andrasana eo amin' ilay toerana. Ao anatin' ny [[Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]] no misy io tendrombohitra io.
5kk5r7cgmii56jxypuqac5cyu8evmj8
1150777
1150776
2026-09-15T11:55:06Z
Thelezifor
15140
Rohy anatiny
1150777
wikitext
text/x-wiki
Ny '''Tendrombohtra Ambohitra''' na '''Tendrombohitra Ambre''' no tendrombohitra avo indrindra any avaratra amin' i [[Madagasikara]]. Ao atsimon' [[Antsiranana]] no misy azy. 1 475 m ambonin' ny haavon' ny ranomasina ny haambony. Ny tangorom-bohitra misy azy dia manasaraka ny ampahany be amin' ny faritra avaratry amin' ny sisa amin' ny Nosy. Ampahany be amin' ny tany ao aminy no efa tsy misy ala noho ny fanapahana azy hanaovana [[fambolena]] sy [[fiompiana omby]]. Tahaka ny any amin' ny faritra hafa eto amin' ny Nosy, dia lasan' ny [[Fikao-tany|fikaohana]] ny ankamaroan' ny sosona ambony amin' ny tany; vokatry ny fanapahana ala izany fikaohana izany sady vao mainka nampitomboin' ny hamaroan' ny omby andrasana eo amin' ilay toerana. Ao anatin' ny [[Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]] no misy io tendrombohitra io.
== Jereo koa ==
* [[Tendrombohitra eto Madagasikara]]
2z1shyyxjw02lexiz7lpiyk6scov55c