Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Wikipedia:Takelaka/*/tsara vakiana 4 6797 1151052 1148480 2026-09-23T06:34:05Z JianJi 36396 1151052 wikitext text/x-wiki [[File:Barrage de Tsiazompaniry.jpg|thumb|Tohodranon'i Tsiazompaniry]] Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''', naorina ny taona 1956, tohodrano mitahiry rano betsaka indrindra eto [[Madagasikara]]<ref name=":1">https://newsmada.com/2026/02/12/barrage-de-tsiazompaniry-aucun-risque-de-debordement-nest-a-craindre/</ref>. == Momba azy == Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''' dia tohodrano miendrika andohalambo sady misy andry mpanohana  hoan'ny [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]], renirano akaikin'i Tsiazompaniry ao anatin'ny [[faritra Analamanga]]. Orinasa frantsay iray no nanorina azy io tamin'ny taona 1956. Izy io no mamorona ny [[Lac Tsiazompaniry|Farihin'i Tsiazompaniry]], izay fitahirizan-drano lehibe indrindra eto amin'ny firenena, manana velarana 31 kilometatra tora-droa. Afaka mitahiry rano hatramin'ny 260.000.000 metatra tora-telo ny tohodranon'i Tsiazompaniry. Misy tohodrano hafa mitovy karazana aminy, hita iray kilaometatra mianavaratra-andrefan'ilay tohodrano lehibe, izay manampy amin'ny fandrindrana ny rano ao amin'io fitahirizana io<ref name=":1" />. Any amin'ny kaominina Ambohimiadana, distrikan' Andramasina, faritra Analamanga no misy azy<ref>https://mapcarta.com/fr/W506145669</ref>. Ny rano avoakan'ny tohodrano dia mikoriana any amin'ny toby famokarana herinaratra ao [[Antelomita,]] izay hita any ambany kokoa amin'ny [[renirano]]. Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny tetikasa hametrahana toby famokarana [[herinaratra]] manana tanjaka 5,25 MW eo am-pototr'ilay tohodrano. Tamin'io taona io ihany, dia tena ambany dia ambany ny haavon'ny rano tao amin'ilay [[tohodrano]]<ref>https://www.madonline.com/energie-le-barrage-de-tsiazompaniry-est-presque-sec/</ref>. Efa nampiasaina namatsiana rano an' Ikopa ny rano tao [[Tsiazompaniry]] vokatry ny haintany, toy ny tamin'ny taona 2017 izay namoahana didim-panjakana ny amin'ny famahana ny tohodrano<ref>https://scoopdago.wordpress.com/tag/tsiazompaniry/</ref>. ('''Fanamarihana:''' Andao hatsaraina ny lahatsoratra amin'ny teny malagasy, ateveno miaraka amin'ny loharanom-baovao manaraka ny satan'ny Wilipedia... Tsindrio ny rohy eto ambany dia ateveno. Marihana fa na dia nanatevina ny lahatsoratra aza ianao dia tsy miova ny eto amin'ny pejy voalohany, ka aza mikorapaka fa fombany ihany izany.--[[Mpikambana:JianJi|JianJi]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:JianJi|resaka]]) 23 Septambra 2026 à 06:34 (UTC) ) ([[Tohodranon'i Tsiazompaniry|tohiny]]) copu29yvrpr11pufvkjbu5q1l3y80he 1151053 1151052 2026-09-23T06:39:18Z JianJi 36396 1151053 wikitext text/x-wiki [[File:Barrage de Tsiazompaniry.jpg|thumb|Tohodranon'i Tsiazompaniry]] Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''', naorina ny taona 1956, tohodrano mitahiry rano betsaka indrindra eto [[Madagasikara]]<ref name=":1">https://newsmada.com/2026/02/12/barrage-de-tsiazompaniry-aucun-risque-de-debordement-nest-a-craindre/</ref>. == Momba azy == Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''' dia tohodrano miendrika andohalambo sady misy andry mpanohana  hoan'ny [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]], renirano akaikin'i Tsiazompaniry ao anatin'ny [[faritra Analamanga]]. Orinasa frantsay iray no nanorina azy io tamin'ny taona 1956. Izy io no mamorona ny [[Lac Tsiazompaniry|Farihin'i Tsiazompaniry]], izay fitahirizan-drano lehibe indrindra eto amin'ny firenena, manana velarana 31 kilometatra tora-droa. Afaka mitahiry rano hatramin'ny 260.000.000 metatra tora-telo ny tohodranon'i Tsiazompaniry. Misy tohodrano hafa mitovy karazana aminy, hita iray kilaometatra mianavaratra-andrefan'ilay tohodrano lehibe, izay manampy amin'ny fandrindrana ny rano ao amin'io fitahirizana io<ref name=":1" />. Any amin'ny kaominina Ambohimiadana, distrikan' Andramasina, faritra Analamanga no misy azy<ref>https://mapcarta.com/fr/W506145669</ref>. Ny rano avoakan'ny tohodrano dia mikoriana any amin'ny toby famokarana herinaratra ao [[Antelomita,]] izay hita any ambany kokoa amin'ny [[renirano]]. Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny tetikasa hametrahana toby famokarana [[herinaratra]] manana tanjaka 5,25 MW eo am-pototr'ilay tohodrano. Tamin'io taona io ihany, dia tena ambany dia ambany ny haavon'ny rano tao amin'ilay [[tohodrano]]<ref>https://www.madonline.com/energie-le-barrage-de-tsiazompaniry-est-presque-sec/</ref>. Efa nampiasaina namatsiana rano an' Ikopa ny rano tao [[Tsiazompaniry]] vokatry ny haintany, toy ny tamin'ny taona 2017 izay namoahana didim-panjakana ny amin'ny famahana ny tohodrano<ref>https://scoopdago.wordpress.com/tag/tsiazompaniry/</ref>. ('''Fanamarihana:''' Andao hatsaraina ny lahatsoratra amin'ny teny malagasy, ateveno miaraka amin'ny loharanom-baovao manaraka ny satan'ny Wilipedia... Tsindrio ny rohy eto ambany dia ateveno. Marihana fa na dia nanatevina ny lahatsoratra aza ianao dia tsy miova ny eto amin'ny pejy voalohany, ka aza mikorapaka fa fombany ihany izany.) ([[Tohodranon'i Tsiazompaniry|tohiny]]) d2akd8j6epur3lazv38fhp6awg9wv2z Masoandro 0 6851 1151049 1123275 2026-09-23T05:40:32Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151049 wikitext text/x-wiki [[Sary:Sun parts big.jpg|ankavanana|thumb|Tapa-masoandro]] Ny '''Masoandro''' (marika: [[file:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) dia [[kintana]] eo anivon'ny rafi-planeta misy ny [[Tany]] atao ho Rafi-planetan'ny Masoandro. Ny savaivony dia mirefy 1 392 000 km eo ho eo (in-109-n'ny savaivon'ny [[Tany]]). 99.86%-n'ny lanjan'ny Rafi-planetan'ny masoandro ny lanjan'ny masoandro, ao ny [[Asteroida 3065|asteroida]], ny komety ary ny fajiry. Ny masoandro dia voaorin'ny hidirozenina (73%), helioma (26%) ary ny 3% sisany dia zavatra toy ny [[Ôksizenina|okzizenina]], ny argôna, ny neôna, ny [[vy]] sy [[karbônina]]. Eny an-danitra, fotsy ny lokon'ny masoandro<ref>https://mg.globalvoices.org/2018/02/07/114858/</ref>, mety mivadika mavomavo koa ny masoandro noho ny [[Habakabaka|habaka.]] Ny sokajin'ny masoandro dia G2V, tenenina tsotra hoe [[kintana]] mavo noho ny sandrahany mavo-maintso eo amin'ny ilotro. Ny 52 dia manondro ny [[hafanana]] eo amin'ny velaran'ny masoandro: 5,780 K (5,510°C.) ny V (isa romana midika "dimy") dia kintana manome ny hazavany amin'ny alalan'ny fitsonika niokleary mampiasa hidirôzenina (manatsonika hidirôzenina mba hivadika helioma). Tahaka ny 85%-n'ny kintana<ref>https://mg.globalvoices.org/2010/07/11/7009/</ref> misy ao amin'ny [[galaksia]] ny masoandro (ny 15% mijanona dia kintana kely dia kely na kintana vaventy. Ny fehibory mafanan'ny masoandro dia mivelatra lalandava hatrany amin'ny 100 UA (fr. Unité astronomique) any ho any. Ny bola anelan-kintana (fr. "interstellaire") na heliosfera, dia rafitra ngeza indrindra ato amin'ny Rafi-planetan'ny masoandro. == Jereo koa == * [[kintana]] * [[fajiry]] === Rohy ivelany === ==== Miteny anglisy ==== * [http://sohowww.nascom.nasa.gov/ Nasa SOHO (Solar & Heliospheric Observatory) satellite] * [http://www.nso.edu National Solar Observatory] {{Wayback|url=http://www.nso.edu/ |date=20140408014721 }} * [http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-30-the-sun-spots-and-all/ Astronomy Cast: The Sun] * [http://www.boston.com/bigpicture/2008/10/the_sun.html A collection of spectacular images of the sun from various institutions] {{Wayback|url=http://www.boston.com/bigpicture/2008/10/the_sun.html |date=20110511124300 }} ([[The Boston Globe]]) * [http://www.acrim.com Satellite observations of solar luminosity] {{Wayback|url=http://www.acrim.com/ |date=20170611210135 }} * [http://www.suntrek.org Sun|Trek, an educational website about the Sun] * [http://www.solarphysics.kva.se/ The Swedish 1-meter Solar Telescope, SST] {{Wayback|url=http://www.solarphysics.kva.se/ |date=20050518081349 }} * [http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html An animated explanation of the structure of the Sun] {{Wayback|url=http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html |date=20110810133537 }} (University of Glamorgan) * [http://www.youtube.com/watch?v=qpMRtvFD8ek&hl=fr The Futur of our sun] [[Sokajy:Kintana]] [[Sokajy:Astronomia]] kib93h6nuaneddzrisbm9au2d8kz4z3 Horohorontany any Yushu tamin'ny 2010 0 8891 1151047 1062029 2026-09-23T02:21:58Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151047 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Aprily 2010}} [[Sary:Neic_vacp_cy.png|ankavanana|220px|thumb|Sarintany]] Ny '''horohorontany tamin'ny taona [[2010]] tany Yushu''' dia [[horohorontany]] nitranga tao amin'ny [[faritan'i Qinghai]] (faritany tibetanina) tao amin'ny faritanin' [[Yushi]] tamin'ny [[14 Aprily]] [[2010]] tamin'ny 7 ora 49, ora tany an-toerana<ref>{{zh}} {{lien web |url=http://news.xinhuanet.com/society/2010-04/14/c_1232608.htm |titre=兰州军区和武警部队官兵投入青海玉树抗震救灾 |éditeur=Xinhua.net |consulté le=14 avril 2010}} {{Wayback|url=http://news.xinhuanet.com/society/2010-04/14/c_1232608.htm |date=20100417101208 }}</ref>{{,}}<ref>{{en}} {{lien web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/us2010vacp.php |titre=Magnitude 6.9 - SOUTHERN QINGHAI, CHINA, 2010 April 13 23:49:37 UTC. |éditeur=USGS |consulté le=14 avril 2010}}</ref>. Ny herin'ilay hororohontany dia eo anelanelan'ny 6,92<ref>{{en}} {{lien web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ |titre=Magnitude 6.9&nbsp;– SOUTHERN QINGHAI, CHINA |éditeur=usgs.gov |consulté le=14 avril 2010 }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2010-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417061419/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2010-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417061419/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ }}</ref>{{,}}<ref>{{en}} {{lien web |url=http://www.emsc-csem.org/index.php?page=current&sub=detail&id=164246 Mw 6.9 |titre=SOUTHERN QINGHAI, CHINA |éditeur=emsc-csem.org |consulté le=14 avril 2010}}</ref> ([[USGS]], [[European Alert System|EMSC]]) sy 7,1<ref name="xinhua400dead">{{en}} {{lien web |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-04/14/c_13251140.htm |titre=589 dead, 10,000 injured in 7.1-magnitude quake in China's Qinghai |éditeur=xinhuanet.com |consulté le=14 avril 2010}} {{Wayback|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-04/14/c_13251140.htm |date=20160304094915 }}</ref> [[Mw]]. Ny tsinjarafintina ho an'io loza io tamin'ny [[17 Aprily]] dia olona maty miisa 2 039, olona maratra 12 315 ary trano maromaro potika<ref name="nouvelobs" />. Ny afovoan'ilay horohorontany dia ao amin'ny tanànan'ny [[Rima]] (日瑪村)<ref name="autogenerated1">{{zh}} {{lien web |url=http://www.bbc.co.uk/zhongwen/trad/china/2010/04/100414_qinghai_quake_update.shtml |titre=BBC 中文网 - 兩岸三地 - 青海玉樹地震已造成至少400多人死亡 |publisher=Bbc.co.uk |consulté le=14 avril 2010}}</ref>{{,}}<ref>{{zh}} {{lien web |url=http://postcode.jamesqi.com/815 |titre=815 郵政編碼(郵遞區號)查詢 - 郵編庫(繁體) |éditeur=Postcode.jamesqi.com |date=2010-02-26 |consulté le=14 avril 2010}}</ref> ao amin'ny kaominin'i [[Shang Laxiu]] (上拉秀鄉) any amina [[faritany]] lavitra ary be vato, eo akaikin'ny faritan'ny [[faritra]] mizaka-tenan'i Tibeta, 30 kilometatry ny tanànan'ny Gyêgyu, sezan'ny distrikan'i Yushu<ref>{{zh}} {{lien web |url=http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml |titre=青海玉树地震造成人员伤亡 州府结古镇民房倒塌严重 |éditeur= |consulté le=14 avril 2010 }} {{Wayback|url=http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml |date=20110513002812 }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2011-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513002812/http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2011-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513002812/http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2011-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513002812/http://news.lyd.com.cn/content/2010/4/14/741473.shtml }}</ref>, ay 240 kilometatry miala avy ao [[Qamdo]]<ref>{{en}} {{lien web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ |titre=Magnitude 6.9 - SOUTHERN QINGHAI, CHINA 2010 April 13 23:49:37 UTC |éditeur=USGS |consulté le=14 avril 2010 }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2010-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417061419/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ |accessdate=2010-04-22 |archivedate=2010-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417061419/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2010/us2010vacp/ }}</ref>. Ao amina havoana tibetana tsy dia be mponina izy, toerana matetika voakasiky ny horohorontany<ref name="bb">{{en}} {{lien web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8619109.stm |titre=China earthquake kills hundreds in Qinghai |auteur=Michael Bristow |éditeur=BBC World |consulté le=14 avril 2010}}</ref>. == Jereo koa == * [[Repoblika Entim-bahoakan'i Sina]] ** [[Faritan'i Qinghai]] === Tsiahy === {{ref}} {{vangovango}} [[sokajy:Voina]] [[sokajy:Horohorontany]] s4h0isypukeeaua8vssqyfalupfxrzq Tolongoina 0 9187 1151017 1074109 2026-09-22T12:00:20Z ~2026-50172-80 41062 1151017 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.550000|47.516670}} {{infobox tanàna |anarana=Tolongoina |faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]] |faritra= [[Fitovinany]] |isam-ponina=17007 |haavo = 436 |firenena={{Madagasikara}} |sary=Tolongoina.jpg }} '''Tolongoina''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ikongo]], [[faritra Fitovinany]] [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 17007 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21109 ary ny kaodin-distrika dia 211. == Jeografia == Ny [[Lalam-pirenena faha-14]] dia mampitohy ny tanàna mankany [[Ifanadiana]] sy ny [[Lalam-pirenena faha-25]]. Ny zotra [[FCE|Zotra Fianarantsoa-Côte Est]] mampitohy an’i [[Fianarantsoa]] sy [[Manakara]] no karakarain’ny kaominina, na ho an’ny fifamoivoizana sy ny entana. == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia vary. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia banane. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia cafe. Ny isan'omby dia 870. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe. Ny entana lafo vidy indrindra dia gingembre. 10 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 85 ny mponina no miasa tany. 15 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 300 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia train. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 4 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 15500 Fmg. Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 15500 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 10 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 30 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala. Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1. Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 3. Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina. 3 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001. == Rohy ivelany == {{commonscat}} * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. {{Fitovinany}} [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]] 5lizjny2x7r42emlkj3fo53cavyxc3l 1151018 1151017 2026-09-22T12:01:03Z ~2026-50172-80 41062 1151018 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.550000|47.516670}} {{infobox tanàna |anarana=Tolongoina |faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]] |faritra= [[Fitovinany]] |isam-ponina=17007 |haavo = 436 |firenena={{Madagasikara}} |sary=Tolongoina.jpg }} '''Tolongoina''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ikongo]], [[faritra Fitovinany]] [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 17007 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21109 ary ny kaodin-distrika dia 211. == Jeografia == Ny [[Lalam-pirenena faha-14]] dia mampitohy ny tanàna mankany [[Ifanadiana]] sy ny [[Lalam-pirenena faha-25]]. Ny zotra [[Zotra Fianarantsoa-Côte Est|FCE]] mampitohy an’i [[Fianarantsoa]] sy [[Manakara]] no karakarain’ny kaominina, na ho an’ny fifamoivoizana sy ny entana. == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia vary. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia banane. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia cafe. Ny isan'omby dia 870. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe. Ny entana lafo vidy indrindra dia gingembre. 10 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 85 ny mponina no miasa tany. 15 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 300 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia train. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 4 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 15500 Fmg. Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 15500 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 10 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 30 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala. Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1. Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 3. Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina. 3 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001. == Rohy ivelany == {{commonscat}} * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. {{Fitovinany}} [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]] asa0pp486kkltu9wxf6vd29s5ngsmo6 Anteza 0 9202 1151041 952940 2026-09-22T23:48:38Z ~2026-50172-80 41062 1151041 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.666670|47.850000}} {{infobox tanàna |anarana=Anteza |faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]] |faritra = [[Faritra Fitovinany]] |isam-ponina=8606 |firenena={{Madagasikara}} |sary = }} '''Anteza''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Manakara]], [[Faritra Fitovinany]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 8606 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21051 ary ny kaodin-distrika dia 210 == Vokatry ny fambolena == Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia cafe. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia canne a sucre. Ny isan'omby dia 1235. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 20 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 99 ny mponina no miasa tany. 0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 200 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == == Fotodrafitrasa == Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia tongotra. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 9 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 9 ora. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 21500 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 21500 Fmg. == Fahasoavana == 18 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 70 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 7 volana. 3 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 9 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ao amin'ny atao hoe faritra mena ilay kaominina. Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina. == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]] g6lsgmwnqvtmn49hcihjqba1zevvc71 1151042 1151041 2026-09-22T23:50:04Z ~2026-50172-80 41062 1151042 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.666670|47.850000}} {{infobox tanàna |anarana=Anteza |faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]] |faritra = [[Faritra Fitovinany]] |isam-ponina=8606 |haavo = 79 |firenena={{Madagasikara}} |sary = }} '''Anteza''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Manakara]], [[Faritra Fitovinany]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 8606 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21051 ary ny kaodin-distrika dia 210 == Vokatry ny fambolena == Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia cafe. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia canne a sucre. Ny isan'omby dia 1235. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 20 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 99 ny mponina no miasa tany. 0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 200 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == == Fotodrafitrasa == Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia tongotra. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 9 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 9 ora. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 21500 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 21500 Fmg. == Fahasoavana == 18 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 70 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 7 volana. 3 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 9 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ao amin'ny atao hoe faritra mena ilay kaominina. Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina. == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]] fd67wfj2u5rflq01y8hwiii0ri6jxeu Amazonas 0 164100 1151019 1151006 2026-09-22T12:30:06Z Ziv 34875 ([[c:GR|GR]]) [[File:Barreirinha.jpg]] → [[File:Bandeira de Barreirinha, AM.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless one word name 1151019 wikitext text/x-wiki {{coord|03|04|S|60|02|W}} {{infobox tanàna |anarana=Amazonas |sary=Amazon Theatre in Manaus.jpg |saina=Bandeira do Amazonas.svg |velarantany= 1.570.745,6 |isam-ponina= 4.001.667 |ben'ny tanàna= |governadora= |fanjakana = Amazonas |firenena={{BRA}} |sary = |saina = }} [[File:Amazonas in Brazil.svg|thumb|left|Amazonas ao Brasila]] I '''Amazonas''' dia fanjakana federaly ao [[Brazila]]. Ny renivohiny dia [[Sary:Brasão_de_Manaus.svg|16px]]&nbsp;[[Manaus]]. Ny velarantanin'ilay faritany dia {{formatnum:1570745.680}} kilometatra toradroa ary ny isam-poniny dia {{formatnum:4001667}}, lehibe kokoa noho ny faritr'i [[Frantsa]], [[Espaina]], [[Soeda]] ary [[Gresy]] mitambatra. ==Ony== [[Amazôna]], [[Rio Negro]], [[Rio Madeira]], [[Rio Purus]], [[Rio Xingu]] ==Tanàna== {| class="wikitable centre" style="font-size:92%;text-align:center;" |- ! colspan="2" | Localisation ! [[Tanàna]]<ref name="Municípios do Amazonas">{{lien web|url=http://www.amazonas.am.gov.br/o-amazonas/dados/|titre=Dados|auteur=Governo do Estado do Amazonas}} {{Wayback|url=http://www.amazonas.am.gov.br/o-amazonas/dados/ |date=20121027051239 }}</ref> ! velarantany<ref name="IBGE_DTB_2008">{{lien web |url=ftp://geoftp.ibge.gov.br/organizacao_territorial/divisao_territorial/2008/dtb_2008.zip |date=1{{er}} juillet 2008 |titre=Divisão Territorial do Brasil e Limites Territoriais |éditeur=[[Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística]] (IBGE) }}</ref> ! [[Mésorégion (Brésil)|Mésorégion]]<ref name="IBGE_DTB_2008" /> ! [[Microrégion (Brésil)|Microrégion]]<ref name="IBGE_DTB_2008" /> |- |'''1''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Alvaraes.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Alvarães AM.svg | 20px | Alvarães]] [[Alvarães|Alvarães]] | align="right" | {{formatnum:5912}} | [[Centre de l'Amazonas|Centre]] | [[Microrégion de Tefé|Tefé]] |- |'''2''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Amatura.jpg|80px]] | [[Image:Amatura - bandeira.png | 20px | Amaturá]] [[Amaturá]] | align="right" | {{formatnum:1985}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''3''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Anama.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Amanã, Amazonas, Brasil.png | 20px | Anamã]] [[Anamã]] | align="right" | {{formatnum:2004}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Coari|Coari]] |- |'''4''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Anori.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Anori-AM-BRA.png | 20px | Anori]] [[Anori]] | align="right" | {{formatnum:6274}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Coari|Coari]] |- |'''5''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Apui.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira Apuí.svg | 20px | Apuí]] [[Apuí]] | align="right" | {{formatnum:54022}} |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Madeira|Madeira]] |- |'''6''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip AtalaiadoNorte.jpg|80px]] | [[Image:Atalaia do Norte - bandeira.png | 20px | Atalaia do Norte]] [[Atalaia do Norte]] | align="right" | {{formatnum:76355}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''7''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Autazes.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Autazes, AM.png | 20px | Autazes]] [[Autazes]] | align="right" | {{formatnum:7599}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''8''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Barcelos.jpg|80px]] | [[Image:Flag of Barcelos (Amazonas).svg | 20px | Barcelos]] [[Barcelos|Barcelos]] | align="right" | {{formatnum:122573}} |[[Nord de l'Amazonas|Nord]] |[[Microrégion du Rio Negro (Amazonas)|Rio Negro]] |- |'''9''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Barreirinha.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Barreirinha, AM.jpg | 20px | Barreirinha]] [[Barreirinha]] | align="right" | {{formatnum:5750}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''10''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip BenjaminConstant.svg|80px]] | [[Image:Benjamin Constant - bandeira.png | 20px | Benjamin Constant]] [[Benjamin Constant (Brazila)|Benjamin Constant]] | align="right" | {{formatnum:8946}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''11''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Beruri.svg|80px]] | [[Beruri]] | align="right" | {{formatnum:17250}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Coari|Coari]] |- |'''12''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip BoaVistadoRamos.PNG|80px]] | [[Boa Vista do Ramos]] | align="right" | {{formatnum:2587}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''13''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip BocadoAcre.jpg|80px]] | [[Boca do Acre]] | align="right" | {{formatnum:21936}} |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion de Boca do Acre|Boca do Acre]] |- |'''14''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Borba.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Borba, AM.png | 20px | Borba]] [[Borba|Borba]] | align="right" | {{formatnum:44259}} |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Madeira|Madeira]] |- |'''15''' | align="center" | [[Sary:Amazonas - Município de Caapiranga (2016).PNG|80px]] | [[Image:Bandeira Município Caapiranga-AM.png | 20px | Caapiranga]] [[Caapiranga]] | align="right" | {9457 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Coari|Coari]] |- |'''16''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Canutama.svg|80px]] | [[Image:Canutama Bandeira.svg | 20px | Canutama]] [[Canutama]] | align="right" | 29946 |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Purus|Purus]] |- |'''17''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Carauari.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Carauari - AM.svg | 20px | Carauari]] [[Carauari]] | align="right" | 25324 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion de Juruá|Juruá]] |- |'''18''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Careiro.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Careiro, Amazonas, Brasil.png | 20px | Careiro]] [[Careiro]] | align="right" | 6092 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''19''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip CareirodaVarzea.svg|80px]] | [[Image:Brasão do Careiro da Várzea (Amazonas).jpg | 14px | Careiro da Várzea]] [[Careiro da Várzea]] | align="right" | 2631 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''20''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Coari.svg|80px]] | [[Image:Coari bandeira.jpg | 20px | Coari]] [[Coari]] | align="right" | 57230 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Coari|Coari]] |- |'''21''' | align="center" | [[Sary:Amazonas Municip Codajas.jpg|80px]] | [[Image:BanderiaCodajas.png | 20px | Codajás]] [[Codajás]] | align="right" | 18988 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Coari|Coari]] |- |'''22''' | align="center" | [[sary:Eirunepé mapa.png|80px]] | [[Image:Flag-of-Eirunepe-amazonas.png | 20px | Eirunepé]] [[Eirunepé]] | align="right" | 16079 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion de Juruá|Juruá]] |- |'''23''' | align="center" | [[sary:Mapa Envira.png|80px]] | [[Image:Bandeira de Envira.svg | 20px | Envira]] [[Envira]] | align="right" | 13381 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion de Juruá|Juruá]] |- |'''24''' | align="center" | [[sary:Fonte Boa.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Fonte Boa AM.svg | 20px | Fonte Boa]] [[Fonte Boa|Fonte Boa]] | align="right" | {{formatnum:11748}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''25''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Guajara.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Guajará AM.svg | 20px | Guajará]] [[Guajará]] | align="right" | 8926 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''26''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Humaita.svg|80px]] | [[Image:Bandeira humaita am.png | 20px | Humaitá]] [[Humaitá (Amazonas)|Humaitá]] | align="right" | 33072 |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Madeira|Madeira]] |- |'''27''' | align="center" | [[sary:Localization of Ipixuna.jpg|80px]] | [[Image:Bandeira de Ipixuna AM.svg | 20px | Ipixuna]] [[Ipixuna]] | align="right" | 13631 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion de Juruá|Juruá]] |- |'''28''' | align="center" | [[sary:Iranduba.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Iranduba.jpg | 20px | Iranduba]] [[Iranduba]] | align="right" | 2215 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''29''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Itacoatiara.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Itacoatiara am.jpg | 20px | Itacoatiara]] [[Itacoatiara]] | align="right" | {{formatnum:8600}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion d'Itacoatiara|Itacoatiara]] |- |'''30''' | align="center" | [[sary:Itamarati.svg|80px]] | [[Itamarati|Itamarati]] | align="right" | 25323 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion de Juruá|Juruá]] |- |'''31''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Itapiranga.svg|80px]] | [[Image:Brasão de Itapiranga-AM jpeg.jpg | 14px | Itapiranga]] [[Itapiranga (Amazonas)|Itapiranga]] | align="right" | 4759 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion d'Itacoatiara|Itacoatiara]] |- |'''32''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Japura.jpg|80px]] | [[Image:Japurá - bandeira.jpg | 20px | Japurá]] [[Japurá]] | align="right" | 56042 |[[Nord de l'Amazonas|Nord]] |[[Microrégion du Rio Negro (Amazonas)|Rio Negro]] |- |'''33''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Jurua.jpg|80px]] | [[Image:Juruá - bandeira.jpg | 20px | Juruá]] [[Juruá]] | align="right" | {{formatnum:19400}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion de Juruá|Juruá]] |- |'''34''' | align="center" | [[sary:Jutai.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Jutaí AM.svg | 20px | Jutaí]] [[Jutaí]] | align="right" | 69552 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''35''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Labrea.svg|80px]] | [[Image:Labrea-bandeira.jpg | 20px | Lábrea]] [[Lábrea]] | align="right" | 66230 |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Purus|Purus]] |- |'''36''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Manacapuru.svg|80px]] | [[Image:Bandeira-manacapuru.jpg | 20px | Manacapuru]] [[Manacapuru]] | align="right" | 7329 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''37''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Manaquiri.PNG|80px]] | [[Manaquiri]] | align="right" | {{formatnum:3985}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''38''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Manaus.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Manaus.svg | 20px | Manaus]] '''[[Manaus]]'''<br>('''capitale de l'État de l'Amazonas''') | align="right" | 11401 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Manaus|Manaus]] |- |'''39''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Manicore.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Manicoré - AM.svg | 20px | Manicoré]] [[Manicoré]] | align="right" | 48282 |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Madeira|Madeira]] |- |'''40''' | align="center" | [[sary:Maraa.svg|80px]] | [[Maraã]] | align="right" | 17344 |[[Nord de l'Amazonas|Nord]] |[[Microrégion de Japura|Japura]] |- |'''41''' | align="center" | [[Sary:Maues.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Maués.jpg | 20px | Maués]] [[Maués]] | align="right" | 39988 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''42''' | align="center" | [[Sary:Amazonas Municip Nhamunda.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Nhamundá..jpg | 20px | Nhamundá]] [[Nhamundá]] | align="right" | {{formatnum:15444}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''43''' | align="center" | [[Sary:Nova Olinda do Norte.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Nova Olinda do Norte.svg | 20px | Nova Olinda do Norte]] [[Nova Olinda do Norte]] | align="right" | 5608 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion d'Itacoatiara|Itacoatiara]] |- |'''44''' | align="center" | [[sary:Novo Airao.svg|80px]] | [[Novo Airão]] | align="right" | {{formatnum:37490}} |[[Nord de l'Amazonas|Nord]] |[[Microrégion du Rio Negro (Amazonas)|Rio Negro]] |- |'''45''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip NovoAripuana.PNG|80px]] | [[Image:Mtrp.png | 20px | Novo Aripuanã]] [[Novo Aripuanã]] | align="right" | {{formatnum:26956}} |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Madeira|Madeira]] |- |'''46''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Parintins.svg|80px]] | [[Image:Flag of Parintins (Amazonas).svg | 20px | Parintins]] [[Parintins]] | align="right" | 5952 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''47''' | align="center" | [[sary:Pauini.svg|80px]] | [[Pauini]] | align="right" | {{formatnum:43447}} |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion de Boca do Acre|Boca do Acre]] |- |'''48''' | align="center" | [[sary:Presidente Figueiredo.svg|80px]] | [[Image:Presidente Figueiredo Flag.svg | 20px | Presidente Figueiredo]] [[Presidente Figueiredo]] | align="right" | {{formatnum:24781}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Rio Preto da Eva|Rio Preto da Eva]] |- |'''49''' | align="center" | [[sary:Amazonas_Municip_RioPretodaEva.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Rio Preto da Eva.gif | 20px | Rio Preto da Eva]] [[Rio Preto da Eva]] | align="right" | {{formatnum:5581}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Rio Preto da Eva|Rio Preto da Eva]] |- |'''50''' | align="center" | [[sary:Santa Isabel do Rio Negro.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Santa Isabel do Rio Negro-AM.svg | 20px | Santa Isabel do Rio Negro]] [[Santa Isabel do Rio Negro]] | align="right" | {{formatnum:62846}} |[[Nord de l'Amazonas|Nord]] |[[Microrégion du Rio Negro (Amazonas)|Rio Negro]] |- |'''51''' | align="center" | [[sary:Santo Antonio do Iça.svg|80px]] | [[sary:Stoantoniodoica.jpg | 20px | Santo Antônio do Içá]] [[Santo Antônio do Içá]] | align="right" | {{formatnum:12201}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''52''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip SaoGabrieldaCachoeira.svg|80px]] | [[Sary:Bandeira de São Gabriel da Cachoeira (AM).png | 20px | São Gabriel da Cachoeira]] [[São Gabriel da Cachoeira]] | align="right" | {{formatnum:109185}} |[[Nord de l'Amazonas|Nord]] |[[Microrégion du Rio Negro (Amazonas)|Rio Negro]] |- |'''53''' | align="center" | [[Sary:Amazonas Municip SaoPaulodeOlivenca.svg|80px]] | [[São Paulo de Olivença]] | align="right" | {{formatnum:19754}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''54''' | align="center" | [[sary:Sao Sebastiao do Uatuma.svg|80px]] | [[sary:Bandeira de São Sebastião do Uatumã.JPG | 20px | São Sebastião do Uatumã]] [[São Sebastião do Uatumã]] | align="right" | {{formatnum:10246}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''55''' | align="center" | [[sary:Silves.svg|80px]] | [[sary:Silves.gif | 20px | Silves]] [[Silves (Brazila)|Silves]] | align="right" | {{formatnum:3671}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion d'Itacoatiara|Itacoatiara]] |- |'''56''' | align="center" | [[sary:Tabatinga.svg|80px]] | [[Image:Bandeira de Tabatinga.png | 20px | Tabatinga]] [[Tabatinga]] | align="right" | {{formatnum:3239}} |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''57''' | align="center" | [[sary:Tapaua.svg|80px]] | [[Tapauá]] | align="right" | {{formatnum:89713}} |[[Sud de l'Amazonas|Sud]] |[[Microrégion du Purus|Purus]] |- |'''58''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Tefe.svg|80px]] | [[Image:Flag of Tefé (Amazonas).svg | 20px | Tefé]] [[Tefé]] | align="right" | {{formatnum:23808}} |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Tefé|Tefé]] |- |'''59''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Tonantins.svg|80px]] | [[Tonantins]] | align="right" | 17011 |[[Sud-Ouest de l'Amazonas|Sud-Ouest]] |[[Microrégion du Haut-Solimões|Haut-Solimões]] |- |'''60''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Uarini.svg|80px]] | [[Uarini]] | align="right" | 10261 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Tefé|Tefé]] |- |'''61''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Urucara.svg|80px]] | [[Image:Brasao-urucara-am.png | 14px | Urucará]] [[Urucará]] | align="right" | 27905 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion de Parintins|Parintins]] |- |'''62''' | align="center" | [[sary:Amazonas Municip Urucurituba.jpg|80px]] | [[Urucurituba]] | align="right" | 2907 |[[Centre de l'Amazonas|Centre]] |[[Microrégion d'Itacoatiara|Itacoatiara]] |} ==Jereo koa== [[Lisitry ny faritany ao Brazile]] [[Sokajy:Faritany mizaka-tena ao Brazila]] [[Sokajy:Amazonas]] 1r410o40wx3uv5f9qb6w6zwr5nc526x Faritanin'i Amnat Charoen 0 175230 1151043 1134190 2026-09-23T00:00:13Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151043 wikitext text/x-wiki {{coord|15|54|5|N|104|37|22|E|type:adm1st_region:TH|display=title}} {{Infobox settlement | name = Faritanin'i Amnat Charoen | native_name = อำนาจเจริญ | native_name_lang = th | settlement_type = [[Faritany]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | motto = | image_seal = Seal Amnatcharoen.png | image_flag = Flag of Amnat Charoen province.svg | image_map = Thailand Amnat Charoen locator map.svg | mapsize = frameless | map_alt = | map_caption = Ny Faritanin'i Amnat Charoen | latd = 15 | latm = 54 | lats = 5 | latNS = N | longd = 104 | longm = 37 | longs = 22 | longEW = E | subdivision_type = [[Lisitry ny firenena|Firenena]] | subdivision_name = {{THA}} | seat_type = [[Renivohitra]] | seat = [[Tanànan'i Amnat Charoen]] | leader_party = | leader_title = Governora | leader_name = Sirirat Chum-uppakan | leader_title1 = Governora Solombavambahoaka | leader_name1 = | area_footnotes = | area_total_km2 = 3,161.2 | area_rank = Faha-60 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 375,380<ref name=DOPA-20141231>{{cite web|title=Population of the Kingdom|url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_57.pdf|website=Department of Provincial Affairs (DOPA) Thailand|accessdate=19 Mar 2015|language=Thai|date=2014-12-31|archive-date=2015-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908070156/http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_57.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_as_of = 2014 | population_rank = Faha-63 | population_density_km2 = auto | population_density_rank = Faha-40 | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[UTC+07:00|ICT]] | utc_offset1 = +7 | iso_code = [[ISO 3166-2:TH|TH-37]] | website = {{URL|amnatcharoen.go.th}} | footnotes = | area_code_type = | area_code = (+66) 44 }} '''Faritanin&#39;i Amnat Charoen''' (amin'ny [[fiteny tailandey]] : ''อำนาจเจริญ'') dia faritany ao [[Tailandy]]. Ny renivohiny dia [[Tanànan'i Amnat Charoen]]. Ny isam-poniny dia 372241 mponina. == Jeografia == <!-- Ny toerana avo indrindra ao amin'ilay faritany dia manana haavo metatra. --> Ny faritr'ora dia GMT+7. == Références == {{Reflist}} == Rohy ivelany == {{commonscat|Amnat Charoen Province|Tanànan'i Amnat Charoen}} * {{Official website|amnatcharoen.go.th|Sehatra ofisialy}} {{vangovango|Tailandy}} [[sokajy:Faritany any Tailandy]] hbbyvwixxrl0ws6jpq9yzp98n1x09ln Walnut Ridge, Arkansas 0 184203 1151062 947240 2026-09-23T11:30:51Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151062 wikitext text/x-wiki {{Coord|36.0725|-90.9569444444}} {{infobox tanàna |tanàna=Walnut Ridge, Arkansas |firenena={{Etazonia}} |faritany=Arkansas |velarantany=30 |isam-ponina=4925 |ben'ny tanàna=Don House<ref>http://cityofwalnutridge.com/administration/mayor/</ref> }} '''Walnut Ridge, Arkansas''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Arkansas]], ao [[Etazonia]]. 72476. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 36.0725 ary -90.9569444444. Ny faritr'ora dia GMT -6. == Jereo koa == * [[Arkansas]] * [[Etazonia]] == Rohy ivelany == * [http://www.cityofwalnutridge.com/ www.cityofwalnutridge.com] {{Wayback|url=http://www.cityofwalnutridge.com/ |date=20130208084940 }} {{vangovango}} [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Arkansas]] 8981msoc97tr7kmlju1q7ejt1qvwf46 Rabesa Zafera Antoine 0 225172 1151026 1077578 2026-09-22T14:28:22Z TinahLuce23 39583 Créé en traduisant la section « Carrières politique » de la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/237418163|Rabesa Zafera Antoine]] » 1151026 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = |anarana = Rabesa Zafera Antoine |fiantsoina = Danjy |teraka = [[20 May]] [[1950]] |maty = |firenena ={{Madagasikara}} |karazana = [[madagasikara|Malagasy]] |asa = [[Mpampianatra]] amin'ny [[Oniversite]] |asa hafa = [[Mpanao politika]] |taona niasana = 1975 |seha-pitiavana = [[vady]] |tranokala = }} '''Rabesa Zafera Antoine''' dia olo manga malagasy,teraka tamin'ny [[20]] [[May]] [[1950]] tao [[Antsohihy]]. Ny asa ataony dia filohan'ny [[Oniversite Mahajanga]]<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html |accessdate=2015-05-16 |archivedate=2012-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203012551/http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html }}</ref> sady mpampianatra mpikaroka ara-tsiantifika. == Biôgrafia == Rabesa Zafera Antoine<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.madagascar-tribune.com/Pr-Rabesa-Zafera-Antoine-installe,13935.html |access-date=2015-05-16 |archive-date=2015-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092257/http://www.madagascar-tribune.com/Pr-Rabesa-Zafera-Antoine-installe,13935.html |url-status=dead }}</ref> dia olo manga no sady mpanao [[politika]] [[malagasy]],tamin'ny [[23]] [[Aprily]] [[2010]] voafidy filoha hitantana Oniversite Mahajanga izy. === Diplôma === Manana mari-pahaizana Injeniora Agrônomia tao amin'ny oniversite Nogent s-M. sy Montpellier. Manana Dôkotorà amin'ny [[Siansa]] [[Biolojika]] tao amin'ny Oniversite Claude-Bernard Lyon I sy Pierre-sy-Marie-Curie Paris 6. Manana mari-pahaizana ambony momban'ny filôzofika tao amin'ny Oniversite Claude-Bernard Lyon 1. == Politika == === Minisitra === Tamin'ny taona [[1983]]-[[1991]],napetrak'i [[Amiraly]] [[Didier Ratsiraka]] [[minisitra]] raram-bahiny, Ny taona [[2010]]<ref>http://www.zinfos974.com/Madagascar-Un-nouveau-gouvernement-d-union-nationale-nomme_a27273.html</ref>,natao minisitra fampianarana ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiantifika tamin'ny fitondrana Tetezamita [[Andry Rajoelina]]. === Ambasadôro === Taorian'ny maha minisitra azy dia nalefan'ny Ratsiraka Didier [[ambasadôra]] [[madagasikara]] tany [[Allemagne]] izy. {{...}} === Filohan'ny Oniversite === Ny [[23]] [[Aprily]] [[2010]]<ref>http://www.lexpressmada.com/blog/actualites/mahajanga-le-president-provisoire-de-luniversite-limoge-15901</ref>,dia nandray asa maha filoha Oniversite Mahajanga azy i Pr Rabesa Zafera Antoine.<br /> Ireo sokajim-pianarana niforony tao amin'ny Oniversite Mahajanga : * Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) * Institut Biologie Appliqué (IBA) * École de Droit et Science Politique (EDSP) * École de Tourisme (ET) * École de Langue et de Civilisation (ELC) * ISSTM<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.univ-mahajanga.edu.mg/etablissements/isstm/ |accessdate=2015-05-16 |archivedate=2015-05-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150531165445/http://www.univ-mahajanga.edu.mg/etablissements/isstm/ }}</ref> * EATP * Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar == Carrières politique == === Minisitra === Nanomboka ny taona 1983 ka hatramin’ny 1991, dia nitana ny andraikitry ny Minisitry ny Fikarohana sy ny Teknolojia ho an’ny Fampandrosoana izy tao anatin’ny fitondran’ny [[Ratsiraka Didier|Admiral Didier Ratsiraka]]. Ny 26 Mey 2011, dia notendren’ny Filohan’ny Tetezamita [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] ho Minisitry ny Fampianarana Ambony sy ny Fikarohana Siantifika izy, teo ambany fitarihan’ny Lehiben’ny Governemanta [[Vital Albert-Camille|Albert-Camille Vital]]. === Masoivoho === Taorian'ny fiatoana nandritra ny taona vitsivitsy, dia nantsoin'ny Amiral [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] indray izy mba hisolo tena ny diplaomasia malagasy ao amin'ny [[Alemaina|Repoblika Federalin'i Alemaina]] amin'ny maha-Masoivohon'i [[Madagasikara]] azy. Hatramin'ny taona 2009, dia nanohy nampiaraka ny andraikiny amin'ny maha-mpampianatra ambony (professeur titulaire) azy tao amin'ny [[Oniversiten' i Mahajanga|Oniversiten'i Mahajanga]] sy ny andraikitra ambony teo anivon'ny fitantanan-draharaham-panjakana izy. === Filohan'ny Oniversite === Tamin'ny 23 Aprily 2010, dia nandray tamin'ny fomba ofisialy ny andraikitry ny Filohan'ny [[Oniversiten' i Mahajanga|Oniversiten'i Mahajanga]] ny Profesora '''Rabesa Zafera Antoine'''. Namelabelatra ny drafitr'asany, izay ahitana tetikasa folo, tao anatin'ny antontan-taratasy mitondra ny lohateny hoe "Hevitra ho an'ny Fampandrosoana ny Oniversiten'i Mahajanga" izy. == Jereo koa == * [[Madagasikara]] * [[Politika ao Madagasikara]] ==Tsiahy== {{ref}} {{vangovango}} [[sokajy:Biôgrafia]] [[sokajy:Politika]] [[sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[Sokajy:Diplaomaty malagasy]] 3nuuwrnxdddyzori346n5vfy5a9f41b Wikimania 0 225469 1151063 1117134 2026-09-23T11:38:21Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151063 wikitext text/x-wiki {{infobox Wikimania (spéciale) |anarana = '''Wikimania''' |sary = Wikimania logo with text.svg }} '''Wikimania''' dia fihaonambe iraisam-pirenena atao isan-taona ka ivondronan'ireo mpandrindra ny volavola [[Wikimedia Foundation|tetikasa Wikimedia]]. Mipaka avy hatrany amin'ny famelabelarana ny traikefa izay efa ananana amin'ireo tetikasa rahavavy toy ny [[Wikipedia]], [[Wikibolana]], [[Wikitanisa]], [[Wikiboky]], sns no antom-pisian'ny Wikimania. === Tanjona sy zava-kendrena === Ny tanjon'ny Wikimania dia: * Fifampizaràna traikefa sy fahaiza-manao eo amin'ireo mpandray anjara amin'ny tetikasa [[Wikipedia|Wikimedia]]. * Fifanomezana aingam-panahy amin'ny fomba fanatsarana ny votoaty sy ny fomba fiasa. * Fanamafisana ny fifandraisana sy fiarahamiasa eo amin'ny vondrom-piarahamonina manerantany. === Tantaran'ny Wikimania === Nanomboka tamin’ny taona '''2005''' ny Wikimania voalohany, izay natao tao '''[[Frankfurt (Oder)|Frankfurt]], [[Alemaina]]'''. Hatramin’izay dia efa notanterahina tany amin’ny tanàna sy firenena maro samihafa, toy ny hita etsy amin'ny fiseho: === Wikimania sy Afrika === Manomboka misongadina amin’ny sehatra iraisam-pirenena ny fandraisana anjaran'ny vondrom-piarahamonina [[Afrikana (vahoaka)|afrikana]] amin'ny Wikimania. Tamin’ny taona '''2022''', ohatra, dia natao tao amin’ny tanànan’i '''[[Kigali]]''', [[Rwanda]], ny Wikimania voalohany niaraka tamin’ny fandraisana anjaran’ny vondrona afrikana maro. === Rohy mankany amin'ny pejy ofisialy === * [[wikimania:2025:Wikimania|https://wikimania.wikimedia.org]] == Fiseho == {| class="wikitable" |+ Fihaonambe Wikimania ! Fihaonana ! Daty ! Toerana ! Kaontinanta ! Mpandray anjara ! Tahiry fanolorana |- | [[:wm2005:|Wikimania 2005]] | 5–7 aogositra | {{Alemaina}} [[Francfort-sur-le-Main]], [[Alemaina]] | [[File:LocationEurope.png|100px|Eropa]] | 380 | [[:commons:Category:Wikimania 2005 fanolorana|''diaporama'',videô]] |- | [[:wm2006:|Wikimania 2006]] | 4–6 aogositra | {{Etazonia}} [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Etazonia]] | [[File:LocationNorthAmerica.png|100px|Amerika Avaratra]] | 400 | [http://wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Proceedings:Index ''diaporama'', taratasy], [http://wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Archives vidéo] |- | [[:wm2007:|Wikimania 2007]] | 3–4 aogositra | {{Taiwan}} [[Taipei]], [[Repoblika Entim-bahoakan'i Sina]] (Taiwan) | [[File:LocationAsia.png|100px|Azia]] | 440 | [[:commons:Wikimania 2007|Sopitra Commons]] |- | [[:wm2008:|Wikimania 2008]] | 17–19 jolay | {{Ejipta}} [[Alexandrie]], [[Ejipta]] | [[File:LocationAfrica.png|100px|Afrika]] | 625 | [http://corp.kaltura.com/devwiki/index.php/Wikimania_Sessions famintinana] {{Wayback|url=http://corp.kaltura.com/devwiki/index.php/Wikimania_Sessions |date=20110206173303 }}, [http://wikimania2008.wikimedia.org/wiki/Fanolorana ''diaporama''], [http://wikimania2008.wikimedia.org/wiki/Schedule#Discussion_pages.2C_slides_and_video_recordings videô] |- | [[:wm2009:|Wikimania 2009]] | 26–28 aogositra | {{Arjentina}} [[Buenos Aires]], [[Arjentina]] | [[File:LocationSouthAmerica.png|100px|Amerika atsimo]] | 559 | [[:commons:Category:Wikimania 2009 presentations|''diaporama'', videô]] |- | [[:wm2010:|Wikimania 2010]] | 9–11 jolay | {{Polonia }} [[Gdańsk]], [[Polonia]] | [[File:LocationEurope.png|100px|Eropa]] | 500 | [[:commons:Category:Wikimania 2010 presentation slides|diaporama]] |- | [[:wm2011:|Wikimania 2011]] | 4–7 aogositra | {{Isiraely}} [[Haïfa]], [[Isiraely]] | [[File:LocationAsia.png|100px|Azia]] | 720 | [[:commons:Category:Wikimania 2011 presentations|présentations]], [http://www.youtube.com/user/WikimediaIL videô] |- | [[:wm2012:|Wikimania 2012]] | 12–15 jolay | {{Etazonia}} [[Washington D.C]], Etazonia | [[File:LocationNorthAmerica.png|100px|Amerika avaratra]] | 1 400 | [[:commons:Category:Wikimania 2012 presentations|fanolorana]], [http://www.youtube.com/user/wikimediadc videô] |- | [[:wm2013:|Wikimania 2013]] | 7–11 aogositra | {{Sina}} [[Hong Kong]], [[Repoblika Entim-bahoakan'i Sina]] | [[File:LocationAsia.png|100px|Azia]] | 700 | |- | [[:wm2014:|Wikimania 2014]] | 6–10 aogositra | {{London}} [[London]], [[London|Royaume-Uni]] | [[File:LocationEurope.png|100px|Eropa]] | 1 762 | [[wm2014:Videos|videô]] |- | [[:wm2015:|Wikimania 2015]] | 15–19 jolay | {{Meksika}} [[Meksiko]], [[Meksika]] | [[File:LocationNorthAmerica.png|100px|Amerika avaratra]] | Efa vita | Mbola tsy misy |- | [[:wm2016:|Wikimania 2016]] | 21–28 jona | {{Italia}} [[Esino Lario]], [[Italiana]] | [[File:LocationEurope.png|100px|Eropa]] | Hoavy | Hoavy |} == Lisitr'ireo Wikimania == === Wikimania 2005 - Francfort === [[Sary:Wikimania globalvoicespanel.jpg|thumb|''Global Voices Panel'' nandritran'ny fihaonana tamin'ny taona 2005. Ireo mpanolotra : [[Hossein Derakhshan]], [[Ting Chen]], [[Isam Bayazidi]], ary [[Milton Ainehuranga]].]] Tamin'ny [[2005]], Wikimania dia notanterahina faha 4- 5- 6 ary faha 7, volana aogositra tao [[Francfort-sur-le-Main]] ao [[Alemaina]]. Io fivoriambe io dia nahita mpandray anjara 380 tamin'ireo firenena dimam-polo nandray anjara. {{...}} === Wikimania 2006 - Boston === Ny taona [[2006]], Wikimania dia notanterahina faha 4- 5 ary faha 6, volana aogositra tao ''Harvard Law School's Berkman Center for Internet & Society'' tao [[Boston]] ao [[Etazonia]]. === Wikimania 2007 - Taipei === [[sary:CHTnWikimania2007.JPG|thumb|Fivoriambe [[Chunghwa Telecom]] tohanan'i Wikimania 2007 tao Taipei]] Nanomboka ny [[25 septambra]] [[2006]], ny Wikimania 2007 izay notanterahina tao [[Taiwan]] tamin'ny tanàn-dehibe [[Taipei]] ny [[3 aogositra]] ary [[5 aogositra]] taona [[2007]].<ref>[http://wikimania2007.wikimedia.org/wiki/Volunteer_training/20061209 Volunteer training/20061209]</ref>. {{...}} === Wikimania 2008 - Alexandrie === [[sary:Wikimania Alexandria 2008-Banner.jpg|thumb|upright=1.3|Wikimania Alexandrie 2008]] Wikimania izay notanterahina tao [[Alexandrie]] tany [[Ejipta]], ny faha [[17 jolay]] hatramin'ny [[19 jolay 2008]]. Izy io dia natao tao [[Bibliotheca Alexandrina]]. {{...}} === Wikimania 2009 - Buenos Aires === [[Sary:Logo Wikimanía Buenos Aires.jpg||thumb|upright=1.3|Sary Wikimania 2009 tao Buenos Aires]] Wikimania 2009, izay notanterahina ny farany volana aogositra tao [[Buenos Aires]], tany Arzantina. Ny fizarana farana dia natao teo anelanelany Buenos Aires sy Toronto ; Brisbane (Australie) ary Karlsruhe (Alemaina). {{...}} === Wikimania 2010 - Gdansk === Natao tamin'ny 9 hatramin'ny 11 jolay 2010, tao amin'ny tanàn-dehibe [[Gdansk]], any [[Polonia]]. === Wikimania 2011 - Haifa === [[sary:Flickr - Wikimedia Israel - Wikimania 2011 Conference Day 1 (154).jpg|thumb|Wikimania 2011 tao [[Haifa]]]] Wikimania 2011 izay natao faha 4 hatramin'ny 7 volana aogositra, tao [[Haifa]], any [[Israely]]<ref>{{Lien web|url=http://wikimania2011.wikimedia.org/wiki/Main_Page|titre=Wikimania 2011 in Haifa|auteur=|année=2011|éditeur=wikimedia.org|consulté le=4 janvier 2011}}</ref>. === Wikimania 2012 - Washington D.C === [[sary:Trizek at Wikimania 2012 - Flickr - Pierre-Selim.jpg|thumb|Ny Wikimania 2012, iray mpandrindra [[Wikipedia amin'ny tena frantsay]], Trizek, izay nanazava ahoana handraisan'ireo be antitra anjara amin'ny [[Wikipedia]]]] Wikimania 2012 izay natao faha 10 hatramin'ny faha 15 jolay 2012 tao [[Washington D.C.]]. === Wikimania 2013 - Hong Kong === Wikimania 2013 izay natao faha 7 hatramin'ny faha 11 aogositra 2013 tao [[Hong Kong]]. === Wikimania 2014 - Londres === Nanomboka ny voalohany volana desambra taona 2012, no nisafidianana ny toerana hanaovana ny fihaonana Wikimania 2014. Tanàn-dehibe iray [[London]] no voafidy tamin'ny volana may 2013, koa natomboka ny 8 hatramin'ny faha 10 vola aogositra ny fihaonana tao [[Barbican Centre]], izay tanàna mpanao art ngeza indrindra ao [[Eropa]]. === Wikimania 2015 - Mexico City === Nanomboka ny voalohany volana may taona 2014, no nisafidianana ny toerana nanaovana ny fihaonana Wikimania 2015.<ref>https://wikimania2015.wikimedia.org/wiki/Wikimania</ref> === Wikimania 2016 - Esino Lario === Ny toerana hanaovana ny fihaonana Wikimania 2016 dia hatao ao [[Esino Lario]] any [[Italy]]. == Tsiahy == {{Ref}} {{commons|Category:Wikimania}} === Rohy ivelany === * {{en}} [//wikimania.wikimedia.org Site global de Wikimania] * {{en}} [[wm2005:|Site de Wikimania 2005]] * {{en}} [[wm2006:|Site de Wikimania 2006]] * {{en}} [[wm2007:|Site de Wikimania 2007]] * {{en}} [[wm2008:|Site de Wikimania 2008]] * {{en}} [[wm2009:|Site de Wikimania 2009]] * {{en}} [[wm2010:|Site de Wikimania 2010]] * {{en}} [[wm2011:|Site de Wikimania 2011]] * {{fr}} [[wm2012:Main Page/fr|Site francophone de Wikimania 2012]] * {{fr}} [[wm2013:Special:Search/intitle:fr|Sites francophones de Wikimania 2013]] & [[wm2013:Rencontre francophone|Rencontre francophone]] * {{fr}} [[wm2014:Main Page/fr|Site francophone de Wikimania 2014]] * {{en}} [//wikimania2015.wikimedia.org Site de Wikimania 2015] * {{en}} [http://www.guardian.co.uk/online/story/0,,1546162,00.html Worldwide Wikimania] {{Wayback|url=http://www.guardian.co.uk/online/story/0,,1546162,00.html |date=20060203103413 }}, ''ao amin'ny [[The Guardian]]'', 11 aogositra 2005 * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4152860.stm Rewriting the rule book] ao amin'ny [[BBC]], 15 aogositra 2005 == Jereo koa == [[Wikimedia Foundation]] [[sokajy:Wikimania]] [[sokajy:Fikambanana eo amin'ny aterineto]] jw80utm92n7xhhr74g1gmbjorxkzr4z Rio Tinto 0 244449 1151058 1150045 2026-09-23T08:51:20Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151058 wikitext text/x-wiki [[Sary:120CollinsSt.jpg|vignette|Ao amin' ny tranoben' ny 120 Collins Street any Melbourne, [[Aostralia]] ny foibe aostralianan' ny Rio Tinto.]] Ny [[Rio Tinto|'''Rio''' '''Tinto''']] dia vondron' orinasa mpitrandraka [[harena an-kibon' ny tany]] anglô-aostraliana misandrahaka maneran-tany, izay miorina indrindra ao [[Aostralia]] sady manana foibe roa (any [[Melbourne]] sy any [[Lôndôna]]) sy ao [[Amerika Avaratra]]. Io vondrona io dia hita ihany koa amin' ny firenena maro ao amin' ny [[Kôntinenta]] dimy, nefa ny ampahany be amin' ny fitrandrahany dia ao Aostralia sy ao [[Kanada]]. Ny fananany dia mitentina 81 lavitrisa [[dôlara]], izay azy amin' ny alalan' ny tambajotran' orinasa sy sampana maro<ref name=":1"><small>[http://www.riotinto.com/documents/investors_databook/March_09_Chartbook.pdf Rio Tinto Chartbook] {{Wayback|url=http://www.riotinto.com/documents/investors_databook/March_09_Chartbook.pdf |date=20110715190346 }}, marsa 2009, Rio Tinto Group, notsidihina tamin'ny 08-04-2009</small></ref>. Hatramin' ny nividiany ny Alcan sy ny famoronana ny Rio Tinto Alcan, ny fitrandrahana ny [[viraty]] (na alominiôma) no lehibe indrindra amin' ny anton' asa sahaniny: niteraka 40 % amin' ny varotra nataony tamin' ny taona 2008 izany<ref>{{Cite web |title=<small>Rapport annuel 2008</small> |url=http://www.riotinto.com/annualreport2008/pdfs/AnnualReport2008.pdf |accessdate=2018-04-16 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303212213/http://www.riotinto.com/annualreport2008/pdfs/AnnualReport2008.pdf }}</ref>. Ny fitrandrahana ny [[vy]] kosa dia 28 % amin' ny varotra ataony, ary ny Rio Tinto, niaraka tamin' ny orinasa BHP Billiton sy ny orinasa Vale, dia iray amin' ny vondrona telo izay manjaka amin' ny tsena maneran-tany amin' ny fitrandrahana sy fivarotana io akora io. Anisan' ny asa sahaniny amin' ny sehatra hafa iasan' ilay vondrona ny [[arintany]] sy ny [[varahina]]. Sampan' ny Rio Tinto ny [[QIT-Fer et Titane]] izay manana zana-tsampana hafa ka ny eto [[Madagasikara]] dia ny [[QIT Madagascar Minerals]] (QMM) izay miorina ao [[Taolagnaro|Tôlagnaro]] (Fort-Dauphin) sady mitrandraka [[ilmenita]] na "fasi-mainty". == Tantarany == [[Sary:Rio tinto river CarolStoker NASA Ames Research Center.jpg|vignette|234x234px|Ny anaran' ilay orinasa dia nalaina avy amin' ny anaran' ity renirano hita eto amin' ny sary ity, dia i [[Río Tinto (ony)|Rio Tinto]], izay lasa mena noho ny fahalotoana navelan'ny tantara (fitarihan-drano miharo asidra, vokatry ny fitrandrahana tany aloha ela be, mety tany amin' ny [[Andro Taloha]]).]] === Fanombohany niasa tao Espaina === Naorina tamin' ny taona 1873 ny Rio Tinto, rehefa nisy fikambanana iraisam-pirenenan' ny mpampiasa vola niforona mba hividy ny toeram-pitrandrahan' i Rio Tinto izay an' ny [[Espaina|governemanta espaniôla]], teo amin' ny ony [[Rio Tinto (ony)|Rio Tinto]]. Ny mpividy dia nalain' ny mpanankarena mpanana taozava-baventy atao hoe Hugh Matheson (''Matheson's Matheson and Company''), izay namorona fikambanana natokana ho amin' izany, ka ahitana Deutsche Bank (56 %), ny orinasa Matheson (24 %), sy ny orinasa misahana [[lalamby]] atao hoe ''Clark, Punchard and Company'' (20 %). [[Sary:RTCL 026.jpg|vignette|I Hugh Matheson, ilay nividy ny Rio Tinto avy any [[Espaina]] sady tale voalohan' ilay orinasa.]] Amin' ny fivarotana ny toeram-pitrandrahana, tamin' ny fotoana feno fikorontanana ara-pôlitika (14 Febroary 1873), efatra andro taorian' ny fananganana ny Repoblikan' i Espaina, dia nandresy ny ny fikambanana ka nahazo ny toeram-pitrandrahana manontolo tamin' ny tolotra mitentina 3,68 tapitrisa pound sterling (92,8 tapitrisa peseta espaniôla), taty aoriana dia naseho fa ambany lavitra noho ny tokony ho vidiny izany<ref><small>[http://www.andalucia.com/province/huelva/riotinto/home.htm Huelva Province – Rio Tinto, Andalucia.com], notsidihina tamin'ny 03/03/2009.</small></ref>. Ny tolotra dia ahitana andininy iray milaza fa tsy manana ny [[zo]] rehetra hitaky ny tamberim-bidy momba ny famokarana eo amin' ilay toeram-pitrandrahana ny governemanta espaniôla. Fotoana fohy taorian' ny nividianana ilay toeram-pitrandrahana dia namorona an' ity orinasa indostrialy antsoina hoe ''Rio Tinto'' ity ny sendika (niditra tao amin' ny rejisitry ny orinasa espaniôla tamin' ny 29 Martsa 1873)<ref name=":0"><small>Charles E. Harvey (1981) ; ''The Rio Tinto Company: an economic history of a leading international mining concern'' (Ny orinasa Rio Tinto : tantara ara-toekarenan'ny vondrona mpitrandraka harena an-kibon'ny tany mantanjaka eran-tany), jereo takila faha-188.</small></ref>. [[Sary:Corta Atalaya1.jpg|vignette|332x332px|Lavaka be navelan' ny fitrandrahana nataon' ny orinasa Rio Tinto tamin' ny taona 1980.]] Tamin' ny faramparan' ny taompolo 1880 dia nandray ny fanaraha-maso ny orinasa ny [[fianakaviana Rothschild]], orinasa izay efa nampitombo be dia be ny habetsahan' ny asany momba ny harena ankibon' ny tany trandrahany<ref name=":0" />. Nanomboka teo dia nitombo sy nanan-karena ilay orinasa nandritra ny fisian' ny fanambarana sy fividianan-karen' orinasa ka nahatonga azy ho lasa anisan' ny orinasa matanjaka indrindra eran' izao tontolo izao amin' izao fotoana izao amin' ny famokarana akora isan-karazany, anisan' izany ny [[viraty]], ny [[vy]], ny [[varahina]], ny [[oraniôma]], ny [[arintany]] ary ny [[diamondra]]<ref><small>[http://www.riotinto.com/documents/Media/PR712g_Rio_Tinto_announces_underlying_earnings_of__10.3_billion.pdf Rio Tinto ; Résultats préliminaires 2008] {{Wayback|url=http://www.riotinto.com/documents/Media/PR712g_Rio_Tinto_announces_underlying_earnings_of__10.3_billion.pdf |date=20090327021716 }}</small>.</ref>. Na dia natokana ho an' ny sehatry ny fitrandrahana [[mineraly]] sy ny fitadiavam-bola momba ny [[metaly]] aza ny Rio Tinto dia manan-danja ihany koa izy amin' ny fahaiza-manao sy amin' ny orinasam-panadiovana, indrindra fa ny fanadiovana ny [[baoksita]] sy ny akoram-by<ref><small>[http://www.riotinto.com/whatweproduce/218_our_products.asp Our Products; Rio Tinto web site] {{Wayback|url=http://www.riotinto.com/whatweproduce/218_our_products.asp |date=20101213055823 }}, Rio Tinto Group, 2009/04/11</small></ref>. === Tantaran' ny fitrandrahana === Taorian' ny fividianana ny toeram-pitrandrahan' i Rio Tinto, dia nanorina trano vaovao fanodinana ny tompon' orinasa vaovao, izay nampiasa teknikam-pitrandrahana vaovao sy nanitatra ny karazan' ny harena ankibon' ny tany trandrahany<ref name=":0" />. Hatramin' ny taona 1877 ka hatramin' ny 1891 dia ny toeram-pitrandrahana Rio Tinto no lehibe indrindra eran-tany amin' ny famokarana [[varahina]]<ref><small>Stevens, Horace Jared ''The Copper Handbook'', Ed : Horace J. Stevens, 1908, vol 8, takila faha-1547.</small></ref>. Nanomboka tamin' ny taona 1870 ka hatramin' ny 1925 dia nanokana ny fahaizany amin' ny fitrandrahana tanteraka ilay toeram-pitrandrahana goavamben' i Rio Tinto, sady nanitatra ny fitrandrahana any ivelan' i [[Espaina]]. Io vondrona io dia ampahany amin' ny fiombonan' orinasa izay mifehy ny famokarana varahina sy [[pirita]] ary ny fifehezana ny vidin' ny vokatra manerana izao tontolo izao, izay manome antoka ny fahombiazany ara-bola tsy miova nanomboka tamin' ny taona 1914. ==== Les ''teleras'' sy ny "taonan' ny tifitra" ==== Tamin' ny 4 Febroary 1888, fotoana fohy taorian' ny nahatongavan' ny tale jeneraly vaovao, William Rich, ny fihetsiketsehan' ny mpitrandraka sy ny tantsaha nanohitra ny fisian' ny setroky ny "teleras" sy nanohitra ny tontolo fadiranovan' ny asa, dia nofaizin' ny tafika mafy. Na dia tsy niresaka firy ny amin' ilay hetsika aza ny governemanta sy ny orinasa, dia fantatra fa olona maherin' ny 200 no maty. Ireo tranga feno ra mandriaka ireo no atao hoe ''año de los tiros'' ("taon' ny tifitra") any amin' ny faritanin' i [[Huelva]]. Ny ''teleras'' (fandoroana ny akora an-kalamanjana) dia efa fanao tao an-toerana nanomboka tamin' ny fiandohan' io taonjato io fa tamin' ny fahatongavan' ny [[Britaina Lehibe|Britanika]] no nampitombo be ny fanaovana izany, hany ka dia tombanana ho 500 taonina isan-taona ny akora voadoro. Nisy akony teo amin' ny firenena izany toe-draharaha izany, ary tany amin' ny faritany dia nizara roa ny mponina ka ao ireo atao hoe ''humistas'' ("mpankasitraka ny setroka"), nanohana ilay fanao izay heveriny ho mariky ny fandrosoana, ary ao koa ireo ''antihumistas'' ("mpanohitra ny setroka"), izay nitsikera ny fandotoana goavana ny [[tontolo iainana]]. Raha ny marina, ny [[setroka]] avy amin' ny ''teleras'' dia nandoto ny faritra manontolo, ka indraindray dia tonga any Sierra de Sevilla, ary na dia tany [[Ayamonte]] sy [[Pôrtogaly]] aza dia tongan' izany setroka izany. Noho izany, nanomboka tamin' ny taona 1877 dia maro ny fitarainana voarain' ny governemantan' i Cánovas del Castillo, ka nahatonga famoahana [[didim-panjakana]] tamin' ny 22 Jolay 1879, izay nanome onitra kely fotsiny ho solon' ny fahavoazana amin' ny vokatry ny fambolena; izany dia sahala amin' ny fanomezana alalana ny fampiasana izany fomba fandorana akora izany, na dia teo aza ny fahafatesan' ny mpiasa maro tao amin' io faritra io vokatr' izany. Nilaza ny dokotera rehetra tao amin' ilay orinasa fa vokatry ny aretina avy any an-kibon-dreny mianjady amin' ny mpiasa izany fahafatesana izany fa tsy vokatry ny setroka. Nandritra izany fotoana izany dia maro ny tanàna niezaka nandrara ny fandoroana akora ankalamanjana. Nanafoana ny didy navoakan' ireo tanàna ireo anefa ny governemanta noho ny olona ao amin' ilay governemanta efa azon' ny orinasa sy ny ny gazety mpandala ny mahazatra toa ny ''La Provincia.'' Nitombo ny tsy hafalian' ny olona ka ny tompon-tany sy ny mpiasa tany, izay tsy afaka nivelona intsony noho ny fahalotoan' ny [[tontolo iainana]], dia nitambatra ka nanao hetsi-panoherana amin' ny maha mpiasa, sy ho fandalana ny tontolo iainana. Noho izany, tamin' ny 31 Janoary 1888 dia nisy hetsika teo amin' ny lapan' ny tanàna iray notarihan' ilay mpikatroka an-dahatsoratra, dia ilay [[Kiobà|Kiobana]] Maximiliano Tornet, izay nametraka fangatahana maromaro, anisan' izany ny fampitsaharana ny fandoroana akora eny ankalamanjana. Tamin' ny 29 Desambra amin' io taona io vao namoaka didy ny governemanta fa tokony hahena io fomba fandoroana io (nefa efa voarara any [[Britaina Lehibe]] fito taona lasa izany fanao izany). Ny 2 Febroary 1888 dia nisy fitokonana tao amin' ny lempona fitrandrahana, izay nitarika ny Governorata Sivily hametraka antoko miaramila roa an' ny jeneraly Pavía, izay baikoin' ny lietna-kôlônely Ulpiano Sánchez. Ny ampitson' io, na dia teo aza ny ezaka fanelanelanana nataon' ny ''Guardia Civil'', dia nisy ny trangan-kerisetra niseho, ka ny mpitantana ny tanàna sy ny mpitantana ny orinasa, William Rich, dia tsy nanaiky ny fifampiraharahana sady angamba nampandre ny any amin' ny renivohitra mba handefa ny tafika ao Riotinto. Ny marainan' ny 4 Febroary dia nisy hetsika vaovao indray, nandraisan' ny mponina tao an-tanànana akaikin' i Nerva sy ny faritra manodidina, ary nisy solontena tonga tao amin' ny lapan' ny tanàna mba hanolotra ny fangatahany. Feno mpiasa sy zaza amam-behivavy ny Kianjan' ny Lalàmpanorenana ary tombanana fa nisy mpanao fihetsiketsehana 12&nbsp;000. Hetsi-panoherana am-pilaminana izany, nefa tsy nisy olona nahalala marina tsara hoe iza no nanome alalana ny miaramila tao Pavía mba hitifitra ny vahoaka, ary avy eo dia novitain' ny miaramila tamin' ny baiônety ny ain' ny maratra. Tsy fantatra hoe natao inona ny faty, nefa heverina fa nalevina tao amin' ny korontan-tany sy vato tao amin' ilay toeram-pitrandrahana. Ireo fisehoan-javatra mampalahelo ireo, izay niteraka fihetseham-po eran' ny firenena sy eran-tany, dia azo heverina ho fihetsiketsahana voalohany natao hiarovana ny tontolo iainana, fa na dia eo aza ny didy navoakan' ny minisitra José Luis Albareda, ny ''teleras'' dia tsy voarara tanteraka tao [[Espaina]] raha tsy tamin' ny taona 1907. == Ny toeram-pitrandrahana taorian' ny Ady Lehibe Faharoa == [[Sary:Pyrite foolsgold.jpg|vignette|Ny [[pirita]] no iray amin' ny vokatra tena trandrahina ao amin' ilay toeram-pitrandrahana voalohany, [[Río Tinto (toeram-pitrandrahana)|Río Tinto]].]] Tonga ny [[Ady Lehibe Voalohany]] ka ny vokatr' izany dia ny fahafoanan' ny tsena amerikana amin' ny maha tsena azo ianteherana ho an' ny akora [[pirita]] eorôpeana azy, izany dia niteraka fihenan' ny fandraharahana orinasa maneran-tany<ref name=":0" />, nefa nisy tsena vaovao nipoitra, izay niroborobo noho ny filana [[metaly]] avy amin' ny tafika eorôpeana, ary avy eo dia nila izany koa ny asa fanarenan-tanàna potiky ny ady. Ny tsy fisian' ny fanamaroana ny karazam-bokatra vokarin' ny orinasa ilain' ny sehatra hafa na ny firenena hafa dia nanampy ny fihenan' ny endrik' ilay orinasa amin' ny maha orinasam-pitrandrahana iraisam-pirenena lehibe indrindra azy. Na izany aza dia niova ny toe-draharaha taorian' ny ady, tamin' ny taona 1925, rehefa i Auckland Geddes no nandimby an' i Alfred Milner amin' ny maha filohan' ny vondrona azy. Nanapa-kevitra ny hampivelatra ny fampiasam-bolan' ny orinasa sy hanavao ny paikady ara-barotra ny i Geddes sy ny ekipa teo amin' ny fitantanana vaovao. Nitarika ny vondrona i Geddes mba hamolavola sehatra iraisam-pirenena miaraka amin' ny mpanjifa eo amin' ny sehatry ny fampivoarana ny teknôlôjia vaovao sy amin' ny fikarohana [[harena an-kibon' ny tany]] sy ny fitrandrahana izany ivelan' i [[Espaina]]<ref name=":0" />. Ny manan-danja indrindra tamin' ny fampiasam-bolan' ny orinasa dia mety ho ny fividianana ny tany malalaka sy ny toeram-pitrandrahana [[varahina]] any Rhodesia, izay nohamafisin' ilay orina tamin' ny namoronany ny Rhokana Corporation<ref name=":0" />. Ireo ezaka fanamaroan-karazana ny vokatra ireo dia nahafahan' ny orinasa handao ny toeram-pitrandrahana tao Rio Tinto ao Espaina, raha tamin' ny taona 1950 ny governemanta nasiônalistan' i Franco nahatonga ny fitrandrahana ny harena voajanahary ''"espaniôla"'' ho amin' ny tombontsoian' ny orinasa vahiny<ref name=":0" />. Ny orinasa ''Rio Tinto Company'' izay notohanan' ny fampiasam-bolany maneran-tany, dia afaka nivarotra ny roa ampahatelon' ny asa nataony tao Espaina tamin' ny taona 1954, notanterahiny tamin' ny taona maromaro manaraka ny sisa tavela<ref><small>"Who We Are: Timeline, Page du site Web du Groupe Rio Tinto, version 2009, notsidihina tamin'ny 04/03/2009;</small></ref>. === Fanakambanana sy fividianana orinasa === [[Sary:120CollinsSt.jpg|vignette|Foiben-toeran' ny Rio Tinto any [[Melbourne]] any [[Aostralia]].]] Tahaka ny orinasam-pitrandrahana goavam-be maro, dia nitombo tamin' ny alalan' ny fanakambanana sy ny fividianana orinasa ny orinasa Rio Tinto. Tamin' ny Ôktôbra 2007, ny Rio Tinto dia nividy tamin' ny vola 38,1 lavitrisa dôlara amerikana, an' ilay orinasa kanadiana mpamokatra atao hoe Alcan<ref><small>"Rio Tinto prend le contrôle d'Alcan", ''Le Monde'',‎ [http://www.lemonde.fr/economie/article/2007/10/24/rio-tinto-prend-le-controle-d-alcan_970430_3234.html 24 octobre 2007] ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fweb%2Farticle%2F0%2C1-0%2C36-970430%2C0.html tahiry]).</small></ref>. Izy no lasa lohalaharana maneran-tany amin' ny famokarana [[alimo]] alohan' ny orinasa rosiana Rusal sy amerikana Alcoa. Nantsoina hoe Rio Tinto Alcan ilay orinasa vao noforonina. Tamn' ny Febroary 2009 dia nanao izay handraisan' ny Chinalco anjara ara-bola ny Rio Tinto mba hanatanterahana ny adidiny ara-bola, ka anisan' izany ny tokony handoavany 9 lavitrisa dôlara tamin' ny faran' ny taona 2009. Namidiny tamin' ny orinasa Vale ny petra-bolany mba hanatsara ny toe-bolany azo kirakiraina. Ankoatra izany dia nanambara ny fandroahana mpiasa miisa 14&nbsp;000 tamin' ny taona 2009 ilay orinasa<ref><small>Personnel de rédaction, "The big owe", ''The Economist'',‎ [https://www.economist.com/node/13051516 2 Febroary 2009] ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.economist.com%2Fbusiness%2FdisplayStory.cfm%3Fstory_id%3D13051516%26source%3Dfeatures_box_main tahiry]).</small></ref>. Tamin' ny 12 Febroary 2009 dia nanapa-kevitra ny hampiasa 19,5 lavitrisa dôlara ao amin' ny Rio Tinto ny Chinalco<ref><small>The Associated Press, "Chinalco investit 19,5 milliards $US dans Rio Tinto", ''Le Devoir'',‎ [https://www.ledevoir.com/2009/02/13/233417.html 13 février 2009] {{Wayback|url=https://www.ledevoir.com/2009/02/13/233417.html |date=20090215114300 }}. ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.ledevoir.com%2F2009%2F02%2F13%2F233417.html tahiry])</small></ref>. Tamin' ny Jona 2009 dia nisafidy ny handray famatsiam-bola avy amin' ny tsenam-panjakana ny Rio Tinto, sady nanao sonia fiaraha-miasa amin' ny BHP Billiton, ka nandao ny Chinalco teo amin' ny famitana dingana. Nilaza ny Ny mpanao gazety tokan-tsehatra fa nanery ny Rio Tinto ny [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|governemanta sinoa]] mba hahatonga azy hanaiky ny fanaraha-maso ny Chinalco<ref><small>"A souring relationship", ''The Economist'',‎ [https://www.economist.com/node/14205057 11 Aogositra 2009].([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.economist.com%2Fbusinessfinance%2FdisplayStory.cfm%3Fstory_id%3D14205057%26source%3Dfeatures_box_main tahiry])</small></ref>. Tamin' ny volana Aogositra 2010 dia nisy orinasa vaovao, dia ny Alcan EP, izay nanangona ny vokatra voamboatra, izany hoe ny asa nataon' ny Pechiney amin' ny vokatra vita amin' ny [[viraty]] (na [[Viraty|alominiôma]]) ho an' ny fiaramanidina sivily sy miaramila, ho an' ny fiara, ho an' ny fanamboarana [[lalamby]] na ho an' ny indostria. Tamin' ny voalohandohan' ny taona 2011 dia namidy tamin' ny tahiry fampiasam-bola amerikana (ny Apollo) ny 51 % amin' ny Alcan EP, ary ny 10 % no namidy tamin' ny tahirim-bolan' ny fanjakana frantsay, dia ilay atao hoe Fonds Stratégique d'Investissement. Mitazona ny sandanjon' ny renivola ny Rio Tinto Alcan, izany hoe ny 39 %<ref><small>"La renaissance de l'ex-Pechiney prend effet", ''La Tribune'',‎ 4 Janoary 2011</small>.</ref>. Manana toeram-pitrandrahana 70 sy mpiasa miisa 11&nbsp;000 maneran-tany ny Alcan EP, izay novana anarana hoe Constellium, ka ny 5&nbsp;000 amin' ireo dia any Frantsa. Tamin' ny taona 2016 dia namidiny 100 % tamin' ilay orinasa maheni-tany Simec ny zanak' orinasany, dia ny Alcan Aluminum UK, tamin' ny vola mitentina 410 tapitrisa dôlara. Tamin' ny Janoary 2017 dia nanambara ny fivarotana ny ampahan' ny asa [[arintany]] izay nataony any [[Aostralia]] tamin' ny Yanzhou Coal Mining (Yancoal) ny Rio Tinto tamin' ny vola 2&nbsp;450 tapitrisa dôlara<ref><small>[https://www.reuters.com/article/us-rio-tinto-m-a-yancoal/rio-tinto-sells-coal-assets-to-chinas-yancoal-for-up-to-2-45-billion-idUSKBN1581DY Rio Tinto sells coal assets to China's Yancoal for up to $2.45 billion], Byron Kaye et Barbara Lewis, Reuters, 24 Janoary 2017 ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Farticle%2Fus-rio-tinto-m-a-yancoal-idUSKBN1581DY tahiry])</small></ref>. Tamin' ny volana Jona 2017 dia nihoatra izany tolotra izany ny Glencore<ref><small>[https://www.reuters.com/article/us-rio-tinto-divestiture-glencore/glencore-outbids-yancoal-for-rio-tintos-hunter-valley-coal-mines-idUSKBN1902NO Glencore outbids Yancoal for Rio Tinto coal mines in Hunter Valley], Reuters, 9 oktobra 2017 ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Farticle%2Fus-rio-tinto-m-a-yancoal-idUSKBN1581DY tahiry])</small></ref>. Tamin' ny Ôktôbra 2017, izay sambany teo amin' ny tantara, dia nadefa fiaran-dalamby tsy misy mpamily tamin' ny dia lavitra tany [[Aostralia]] ny Rio Tinto<ref><small>Steve Tenre, "[https://dailygeekshow.com/train-autonome-trajet/ Ce train autonome inédit vient d’effectuer son premier trajet]", ''Daily Geek Show'',‎ 4 Oktobra 2017 ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fdailygeekshow.com%2Ftrain-autonome-trajet%2F tahiry])</small></ref>. == Asa sahaniny == Ny akora fototra an' ny Rio Tinto dia any [[Aostralia]] (akoram-[[Vy|by]], [[arintany]], [[viraty]]), any [[Etazonia]] ([[varahina]], arintany), any [[Kanada]] (viraty sy ny hafa), any [[Amerika Latina]] ary any [[Afrika Atsimo]]. Tamin' ny Marsa 2009 dia heverina ho orinasa fahefatra mpitrandraka [[harena an-kibon' ny tany]] eto amin' izao tontolo izao ny Rio Tinto tamin' ny renivola tokony ho 34 lavitrisa<ref name=":1" /> ka io vondrona io dia voatanisa ao amin' ny gazetiboky ''Fortune'' fa any amin' ny laharana faha-<abbr>263</abbr> eto amin' izao tontolo izao araka ny filaharan' ny orinasa lehibe indrindra araka ny lisitra Global Fortune 500<ref><small>Loharano: Jérôme Goellner, lehiben'ny ''service technologie et risques industriels'' ao amin'ny ministera misahana ny Tontolo Iainana (Oktobre 2010), nanontaniana ny amin'ny fotaka mena ao Gardanne.</small></ref>. Tany [[Kanada]], ankoatra ny viratin' ny Alcan, dia manara-maso toeram-pitrandrahana maro sy orinasana mpitrandraka metaly fototra ny Rio Tinto. Ohatra, manana ny ''[[QIT-Fer et Titane]]'' ao [[Québec (tanàna)|Quebec]] ny Rio Tinto<ref><small>[http://www.riotinto.com/canada/rio-tinto-fer-et-titane-14778-fr.aspx QIT] {{Wayback|url=http://www.riotinto.com/canada/rio-tinto-fer-et-titane-14778-fr.aspx |date=20180416191624 }} [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.qit.com%2Ffr%2Fprofil%2Fmine_tio.html tahiry])</small></ref> izay mitrandraka ny tahirina [[ilmenita]] lehibe indrindra eto amin' izao tontolo izao, hita ao amin' ny farihy Tio, 43 km avy ao Havre-Saint-Pierre any amin' ny morontsiraka avaratr' i Kanada. Ao amin' ny Sorel-Tracy, ny QIT dia maka diôksida-na [[titanina]] avy amin' izany akora ilmenita izany izay anamboarana loko fotsy mpanamatroka ao amin' ny asa fandokoana sy ny [[plastika]] sy ny [[taratasy]], sns, sady loharano voalohany ahazoana titanina. Izy koa no manana toeram-pitrandrahana [[vy]] lehibe indrindra ao Labrador any Kanada, ka mahatratra 59 % ao amin' ny ''Independent Operating Company'' (IOC) izany. Farany, dia manana ny 60 % fandraisana anjara ao amin' ny fitrandrahana [[diamondra]] ao Akdov any Yellowknife, ao amin' ny Northwest Territories<ref><small>Claude Turcotte, "Rio Tinto, 134 ans et toutes ses dents", [https://www.ledevoir.com/2007/07/14/150377.html ''Le Devoir'',‎ 14 juillet 2007] {{Wayback|url=https://www.ledevoir.com/2007/07/14/150377.html |date=20081122074313 }} [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.ledevoir.com%2F2007%2F07%2F14%2F150377.html tahiry]]</small></ref>. Tamin' ny taona 2013 dia nahazo fiaran-dalamby tamin' ny Qiqihar Railway Stock Co., Ltd. ny Rio Tinto, novokarin' ny mpanamboatra fiaran-dalamby iray malaza ao [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] izay afaka mitondra entana faran' izay mavesatra indrindra manerana izao tontolo izao: mety hahatratra 155 taonina isan-kalesy izy io; ny vesatra lehibe indrindra zakan' ny tsivalan-kodiarana tsirairay dia 44 taonina ary ny lamasinina dia mahazaka entana entana 30&nbsp;000 ka hatramin' ny 50&nbsp;000 taonina<ref><small>french.peopledaily.com.cn/Economie/8367654.html</small></ref>. == Tanjany ara-bola == Tamin' ny taona 2006 ny Rio Tinto dia nanambara fa mampiasa vola hatramin' ny 22&nbsp;500 tapitrisa dôlara ka ny fitombon' ny hareny dia mahatratra 8,6 lavitrisa dôlara kanadiana. Tamin' ny taona 2007 ilay orinasa dia nahazo tombom-barotra 147 lavitrisa dôlara<ref><small>Freed Jamie, [https://www.smh.com.au/business/chinese-raid-on-rio-could- thwart-bhp/20080201-1pkr.html Chinese raid on Rio Tinto could thwart BHP] (Un Raid chinois sur Rio Tinto pourrait contrecarrer BHP) [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fbusiness.smh.com.au%2Fchinese-raid-on-rio-could- tahiry]], 2008/02/01, Sydney Morning Herald, édité par Fairfax Digital, notsidihina 2009 04 10</small></ref><sup>,</sup><ref><small>BBC, 2007/11/08 [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7084946.stm BHP makes £120bn Rio bid approach] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F1%2Fhi%2Fbusiness%2F7084946.stm tahiry]], Informations en ligne, BBC, notsidihina 2007/11/08</small></ref> . Na dia nahomby nandritra ny taona maro nifanesy aza ny fitantanana ara-bolan' ilay orinasa, na dia tsara aza ny fidiram-bola avy amin' izany ho an' ny mpampiasa vola, ary na dia eo aza ny fitadiavan' i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] metaly be dia be, tamin' ny taona 2007, ny famerenana ilay orinasa Kanadiana Alcan tamin' ny fividianana azy amin' ny vola mitentina 38,1 lavitrisa dôlara dia namoaham-bola be loatra ka nampidi-trosa indrindra tao amin' ny vondrona Rio Tinto<ref><small>Espinoza, Javier; ''[https://www.forbes.com/2009/04/06/rio-tinto-cash-markets-equity-miners.html#167a822b7413 Rio Tinto on the Hunt for Cash]'' [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.forbes.com%2F2009%2F04%2F06%2Frio-tinto-cash-markets-equity-miners.html tahiry]] ; 2009/04/06, Ed : Forbes.com, notsidihina 2009/04/07</small></ref>. == Rafitra == Tsy sahala amin' ny orinasa hafa mitovy habe aminy ny Rio Tinto, izay orinasa ''Dual-listed company'', izany hoe orinasa fehezin' ny fikambanana roa miavaka, izay mizara ny fahasahiranana mety hitranga sy ny tombontsoa: * ny ''Rio Tinto Plc'', orinasa voatanisa ao amin' ny rejisitry ny London Stock Exchange, izay mikambana ao amin' ny vondrona ao amin' ny FTSE 100 Index<ref><small>[http://www.londonstockexchange.com/prices-and-markets/stocks/stocks-and-prices.htm Rio Tinto Plc Ord 10P] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.londonstockexchange.com%2Fen-gb%2Fpricesnews%2Fprices%2Fsystem%2Fdetailedprices.htm%3Fsym%3DGB0007188757GBGBXSET10718875RIO tahiry]]; London Stock Exchange – Detailed Prices; London Stock Exchange ; consulté 2009/03/11</small></ref>; * ny ''Rio Tinto Ltd'', voasoratra ao [[Aostralia]] ary anatin' ny lisitra ao amin' ny Australian Securities Exchange izay ao amin' ny vondron' ny S&P/ASX 200 Index<ref><small>[https://www2.standardandpoors.com//spf/pdf/index/SP_ASX_200_Factsheet_A4.pdf S&P/ASX 200 Fact Sheet] {{Wayback|url=https://www2.standardandpoors.com//spf/pdf/index/SP_ASX_200_Factsheet_A4.pdf |date=20110613193459 }} [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww2.standardandpoors.com%2Fspf%2Fpdf%2Findex%2FSP_ASX_200_Factsheet_A4.pdf tahiry]] ; Standard & Poor's, PDF, 2009/03/11</small></ref>. Io vondrona io dia mizara ho sampana ara-barotra dimy: ny [[viraty]] (na alominiôma), ny [[varahina]], ny [[diamondra]] sy [[mineraly]] hafa, ary ny [[angovo]] ny akoram-by. Tamin' ny taona 2007 dia nisy orinasa 80 niorina tany amin' ny firenena miisa 50. == Ny tsikera mahazo ny Rio Tinto == === Tsikera sy fitarainana === Maro dia maro ny fitsikerana ny fomba fiasan' ny Rio Tinto hatramin' izay nisiany, momba ny mpiasa, momba ny [[zon' olombelona]], momba ny [[Kolikoly|tsolotra]], momba ny fanajana ny lova ara-kolontsain' ny vahoaka sasany, momba ny [[tontolo iainana]], sns. Izao ny zava-nitranga sasany: * 1888: fandripahana tantsaha, mpiasa amin' ny fitrandrahana, sns tany amin' ny toeram-pitrandrahana any RioTinto tany [[Espaina]], izay nanohitra ny fandotoana ny tontolo iainana noho ny fandoroana faika avy amin' ny fitrandrahana [[pirita]]<ref><small>Harvey, Charles (1981). ''The Rio Tinto Company: an economic history of a leading international mining concern, 1873-1954''. Penzance, Cornwall: A. Hodge. p. 132. <nowiki>ISBN 0-906720-03-6</nowiki>. OCLC 9081306.</small></ref><ref><small>Millan, Matteo; Saluppo, Alessandro, eds. (2020). ''[https://www.taylorfrancis.com/books/oa-edit/10.4324/9780429354243/corporate-policing-yellow-unionism-strikebreaking-1890-1930-alessandro-saluppo-matteo-millan Corporate Policing, Yellow Unionism, and Strikebreaking, 1890–1930: In Defence of Freedom]''. p. 53. doi:10.4324/9780429354243. <nowiki>ISBN 9780429354243</nowiki>. S2CID 238046666.</small></ref>. * 1939–1945: fitsabahan' ny firenena mpiara-dia ao amin' ny "Teza" (i [[Alemaina]] sy i [[Italia]] ary ny Empiran' i [[Japàna]]) nandritra ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady Lehibe II]], tamin' ny andron' i [[Francisco Franco|Franco]], filohan' i Espaina<ref><small>Kutney, Dr. Gerald (2007). ''[https://books.google.mg/books?id=O4rzzkUQyzIC&redir_esc=y Sulfur: History, Technology, Applications & Industry]''. ChemTec Publishing. p. 260. <nowiki>ISBN 9781895198379</nowiki>.</small></ref>. * 2000: fitoriana noho ny fanaovan' ny Rio Tinto toeram-panariam-pakom-pitrandrahana ny [[Hefaka|vinanihefaky]] ny ony Kawerong-Jaba, avy amin' ny toeram-pitrandrahan' i Panguna any [[Papoazia-Ginea-Vaovao|Papoazia-Ginea Vaovao]] sy ny fanimbana ny tonrolo iainana (fanimbana ala)<ref><small>"[https://londonminingnetwork.org/2010/04/rio-tinto-a-shameful-history-of-human-and-labour-rights-abuses-and-environmental-degradation-around-the-globe/ Rio Tinto: A shameful history of human and labour rights abuses and environmental degradation around the globe]". London Mining Network. 8 June 2021.</small></ref>. * 2008: nisintona ny volany tsy hampiasaina intsony ao amin' ny Rio Tinto i [[Nôrvezy]] mba tsy ho anisan' ny mpandray anjara amin' ny fanimbana ny tontolo iainanana manerana izao tontolo izao, taorian' ny fahatsapany fanimbana tontolo iainana tany amin' ny toeram-pitrandrahana volamena Grasberg any Papoazia izay atao hoe [[Ginea-Vaovao Andrefana]] ([[Indônezia]]), fitrandrahana izay efa nanomboka tany amin' ny taona 1973<ref><small>Norwegian Ministry of Finance (9 September 2008). "[https://www.regjeringen.no/no/dokumentarkiv/stoltenberg-ii/fin/Nyheter-og-pressemeldinger/pressemeldinger/2008/statens-pensjonsfond-trekker-seg-ut-av-g/id526030/ The Government Pension Fund divests its holdings in mining company]".</small></ref><ref><small>MacAlister, Terry (9 September 2008). "[https://www.theguardian.com/business/2008/sep/09/riotinto.ethicalbusiness Ethical business: Norway ejects mining giant Rio from its pension portfolio]". ''The Guardian. UK''.</small></ref>. * 2012: fanehoan-tsy fankasitrahana ny fizaràna medaily nandritra ny Lalao Ôlimpika tany [[Lôndôna|London]], volamena avy amin' ny volamena notrandrahana tany Utah ([[Etazonia]]) sy tany amin' ny toeram-pitrandrahan' i Oyu Tolgo ([[Môngôlia]]), fitrandrahana niteraka olana amin' ireo tanàna ireo<ref><small>"[https://corporatewatch.org/greenwash-gold-2012-campaign/ Greenwash Gold 2012 campaign]". Corporate Watch. 1 November 2018. Retrieved 15 December 2022.</small></ref>. * 2015-2022: fitarainana momba ny fanavakavahana sy fampijaliana ary fanararaotana ara-nofo tany amain' ny toeram-pitrandrahana any [[Aostralia]]<ref><small>Toscano, Peter Milne, Nick (1 February 2022). "[https://www.smh.com.au/business/companies/rio-tinto-shamed-by-alarming-sexual-harassment-bullying-and-racism-20220201-p59swf.html Rio Tinto 'shamed' by alarming sexual harassment, bullying and racism]". ''The Sydney Morning Herald''.</small></ref><ref><small>"[https://www.bbc.com/news/world-australia-60211706 Rio Tinto says 21 female workers reported sexual assaults]". ''BBC News''. 1 February 2022.</small></ref><ref><small>"[https://www.theguardian.com/business/2022/feb/01/bullying-sexual-harassment-and-racism-rife-at-rio-tinto-workplace-review-finds Bullying, sexual harassment and racism rife at Rio Tinto, workplace review finds]". ''The Guardian''. 1 February 2022.</small></ref><ref><small>Menon, Praveen (1 February 2022). "[https://www.reuters.com/business/rio-tinto-report-finds-disturbing-culture-sexual-harassment-racism-bullying-2022-02-01/ Report on Rio Tinto finds 'disturbing' culture of sexual harassment, racism, bullying]". ''Reuters''.</small></ref>. * 2020: fanimbana toerana manan-tantara sady heverin' ny [[Abôrijinan' i Aostralia|Abôrijinina]] aôstraliana ho masina, izay efa nisy 45&nbsp;000 taona, mba hanitaran' ny Rio Tinto ny toeram-pitrandrahany any Juukan Gorge ([[Aostralia]])<ref><small>"[https://www.sciencealert.com/a-46-000-year-old-aboriginal-site-was-just-deliberately-destroyed-in-australia A 46,000-Year-Old Aboriginal Site Was Just Deliberately Destroyed in Australia]". ''Science Alert''. 28 May 2020.</small></ref><ref><small>"[https://www.bbc.com/news/world-australia-52869502 Mining firm Rio Tinto sorry for destroying Aboriginal caves]". ''BBC News''. 31 May 2020.</small></ref>. * [[Sary:Environmental protests in Belgrade, 11 December 2021.jpg|vignette|Mpanao hetsi-panoherana ny Rio Tinto tany [[Serbia]] tamin' ny taona 2021–2022.]]2020: taorian' ny fitrandrahana [[varahina]] sy [[volamena]] tany Panguna any Bougainville ([[Papoazia-Ginea-Vaovao|Papoazia-Ginea Vaovao]]), izay nilaozan' ny Rio Tinto tamin' ny taona 1989, sady niteraka tondra-drano sy fahalotoan' ny fantsakana ary fanapoizinana ny renirano, dia nametraka fangatahana fanadihadiana tamin' ny governemanta [[Aostralia|aostraliana]] ny mponina ao amin' ilay faritra tamin' ny Septambra. 2020<ref><small>Albeck-Ripka, Livia (30 September 2020). "[https://www.nytimes.com/2020/09/30/world/australia/rio-tinto-abandoned-mine-poison-rivers.html Abandoned Rio Tinto Mine Is Blamed for Poisoned Bougainville Rivers]". ''The New York Times''. ISSN 0362-4331.</small></ref>. * 2021: hetsi-panoherana tao amin' ny faritra andrefana amin' i [[Serbia]], izay nanehoan' ny olona, indrindra ny mpiaro ny tontolo iainana, ny tsy fankasitrahana ny fitrandrahana [[litiôma]] izay nataon' ny Rio Tinto tany amin' io faritra io. Nitsahatra ny fitrandrahana nefa nilaza ny fitondram-panjakana fa mankasitraka ny hanohizana ilay tetikasa<ref><small>"[https://www.theguardian.com/world/2021/dec/05/rio-tinto-lithium-mine-thousands-of-protesters-block-roads-across-serbia Rio Tinto lithium mine: thousands of protesters block roads across Serbia]". ''The Guardian''. Agence France-Presse. 5 December 2021.</small></ref><ref><small>"[https://rs.n1info.com/vesti/jovanovic-cuta-blokada-uspela-nastavljamo-dok-rio-tinto-ne-bude-proteran/ Jovanović Ćuta: The blockade succeeded, we will continue until Rio Tinto is expelled]". ''N1 Srbija''.</small></ref><ref><small>Tatalović, Žaklina (16 July 2024). "[https://n1info.rs/vesti/rio-tinto-ana-brnabic-litijum-vucic-jadar/ "Ponovo radi Rio Tinto": Brnabić za sve krivi bivšu vlast, Nemci stižu da se "sporazumemo o litijumu"]". ''N1'' (amin' ny [[fiteny serbiana]]).</small></ref>. [[Sary:Grasberg mine.jpg|vignette|235x235px|Ny toeram-pitrandrahana ao Grasberg any [[Indônezia]]]] ==== Tsy fanajana ny tontolo iainana ==== Tsikerain' ny fikambanana mpiaro ny [[tontolo iainana]] ny vondrona Rio Tinto noho ny asa firandrahana ataony. Miompana amin' ny fomba fiasan' ilay orinasa ny fanoherana an' io orinasa io: fanimbana ny tontolo iainana, fitrandrahana sy fiasana ny [[arintany]] izay mandray anjara amin' ny fampiakarana ny hafanana maneran-tany, ny fitrandrahany [[oraniôma]] izay mampiahiahy momba ny tontolo iainana sy ny [[teknôlôjia]] nokleary. Ny an' ny governemanta nôrveziana no tsikera iarovana ny tontolo iainana mafy indrindra, i [[Nôrvezy]] izay niala tamin' ny asan' ny Rio Tinto sady nisakana ny fampisam-bola noho ny fisahiranany momba ny tontolo iainana. Nitarika ny ''Statens pensjonsfond Utland'' (tahirim-bola fifampitsinjovana an' ny governemanta nôrveziana) hanala ny Rio Tinto tsy hanaovany fampiasam-bola ny fiampangana noho ny fanimbana goavana ny tontolo iainana izay mifandray amin' ny asan' ny Rio Tinto ao amin' ny toeram-pitrandrahan' i Grasberg any [[Indônezia]]. Izany tahirim-bola izany, izay heverina ho laharana faharoa eran-tany, dia nivarotra ny petra-bolan' ny orinasa izay mitantina 4,85 miliara korônina (855 tapitrisa dôlara) mba hialana amin' ny fandraisana anjara amin' ny fanimbana ny tontolo iainana ataon' ilay orinasa<ref><small>Norwegian Ministry of Finance (92008). "[https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/the-government-pension-fund-divests-its-/id526030/ The Government Pension Fund divests its holdings in mining company]".</small></ref>.[[Sary:Panoramica Corta Atalaya2.jpg|vignette|311x311px|Fahasimban' ny tontolo iainana aorian' ny fitrandrahana nataon' ny Rio Tinto]]Ny fanesoranay ilay orinasa avy tamin' ny Tahirim-bola dia maneho ny fahalainana ny ho azon' ny fahasahiranana tsy azo ekena amin' ny handraisana anjara amin' ny fihetsika izay mazava fa mifanohitra amin' ny tokony ho izy. Nanatsoa-kevitra ny Filankevitry ny fahamendrahana fa ny Rio Tinto dia mandray anjara mivantana, noho ny fandraisany anjara amin' ny toeram-pitrandrahana ao Grasberg ao Indônezia, amin' ny fanimbana ny tontolo iainana vokatr' izany fitrandrahana [[harena an-kibon' ny tany]] izany<ref><small>MacAlister, Terry (9 September 2008). "[https://www.theguardian.com/business/2008/sep/09/riotinto.ethicalbusiness Ethical business: Norway ejects mining giant Rio from its pension portfolio]". ''The Guardian''. UK. notsidihina 10 Septambra 2008.</small></ref>. Nanohitra izany fiampangana azy ho manimba tontolo iainana ao amin' ny toeram-pitrandrahana ao Grasberg izany ny Rio Tinto ka nanambara fa nitazona hatry ny ela laza tsara raha ny amin' ny resaka tontolo iainana<ref><small>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7608097.stm Norway blacklists miner Rio Tinto]". BBC News. 10 September 2008. Notsidihina 9 Avrily 2009.</small></ref>. ==== Tsy fanajana ny fepetran' ny asa sy ny zon' olombelona ==== Fikambanana mpihetsiketsika maro no naneho koa ny ahiahiny ny amin' ny asan' ny Rio Tinto any [[Papoazia-Ginea-Vaovao]], izay, araka ny lazain' izy ireo, nivoy ny fahasahiranan' ny mpisara-bazana ao Bougainvilla<ref><small>Lea, David (1999). "Corporate and Public Responsibility, Stakeholder Theory and the Developing World". ''Business Ethics: A European Review''. '''8''' (3): 151–162. doi:[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1467-8608.00143 10.1111/1467-8608.00143].</small></ref>. Nitsikera ihany koa ny tsikombakomba misy eo amin' ny fanitsakitsahana ny [[zon' olombelona]] izay miseho manodidina ny toeram-pitrandrahana ny fikambanana mpanao asa soa britanika miady amin' ny fahantrana ''War on Want''; misa any [[Indônezia]] sy any Papoazia-Ginea Vaovao io fikambanana io<ref><sub>Curtis, Mark (November 2007). "[https://web.archive.org/web/20091222033219/http://www.waronwant.org/attachments/Fanning%20the%20Flames.pdf Fanning the Flames]" (PDF). ''Fanning the Flames''. War on Want. Archived from [https://www.waronwant.org/attachments/Fanning%20the%20Flames.pdf the original] (PDF) on 22 December 2009. Notsidihina 10 Avrily 2009.</sub></ref>. Tamin' ny 31 Janoary 2010 dia nanajanona mpiasa nitaky zo miisa tokony ho 600 eo ho eo avy ao amin' ny toeram-pitrandrahana ao Boron, any Kalifornia, [[Etazonia]], ny Rio Tinto<ref><small>''"[https://www.reuters.com/article/us-usa-mine-lockout/locked-out-rio-tinto-borax-miners-in-u-s-get-support-idUSTRE61O0CV20100225 Locked-out Rio Tinto borax miners in U.S. get support]". Reuters. 25 February 2010''. Notsidihina 24 Febroary 2010''.''</small></ref>. Ny Rio Tinto dia ampangaina koa ho nanomana sy namatsy vola ny famonoana an' ilay mpanao fihetsiketsehana tao amin' ny RTI, dia i Shehla Masood, tao [[Bhopal]] any [[India]]. Nanohitra ny fitrandrahana tsy ara-dalàna ny [[diamondra]] izay nataon' ny Rio Tinto tamin' ny firaisana tsikombakomba tamin' ny olona ao amin' ny governemanta izy. Izany raharaha izany dia voavaha ary tsy nisy ifandraisany amin' ny Rio Tinto azo porofoina, na dia mihevitra ny olon-tsotra fa meloka ny Rio Tinto <ref>''<small>"[https://daily.bhaskar.com/news/MP-BHO-shehla-masood-case-solved-twitterati-slams-congress-2922727.html Shehla Masood Case solved] {{Wayback|url=https://daily.bhaskar.com/news/MP-BHO-shehla-masood-case-solved-twitterati-slams-congress-2922727.html |date=20210121015909 }}".</small>''</ref><ref><small>"[https://www.news18.com/ Letters by Shehla Masood on Illegal mining]".</small></ref><ref><small>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/i-fear-for-my-life-but-ill-go-on/278128 "Shehla Masood's last interview".] {{Wayback|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/i-fear-for-my-life-but-ill-go-on/278128 |date=20230629152249 }}</small></ref><ref>"[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Anna-Hazares-supporter-and-RTI-activist-shot-dead-in-Bhopal/articleshow/9622139.cms?referral=PM RTI activist shot dead]"</ref>. Na dia izany aza dia tsy voaheloka maneran-tany amin' ny fiasany miohatra amin' ny ara-môraly ny Rio Tinto. Nahazo ny loka amin' ny fahaiza mitondra tena ilay orinasa, dia ny loka ''Worldaware Award for Sustainable Development'' tamin' ny taona 1993<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20090106115056/http://www.worldaware.org.uk/awards/awards1993/riotinto.html Tate and Lyle Award for Sustainable Development]". Worldaware. 1993. Tahiry</small></ref>. Izany loka izany, na dia natolotry ny vaomiera mahaleotana aza, dia tohanan' ny orinasa iray hafa izay misandrahaka maneran-tany koa (noho izany, ny mpanohana dia ny Tate and Lyle). Manohana ny fanolorany loka ''WorldAware'' koa ny Rio Tinto, dia ny loka ''Rio Tinto Award for Long-term Commitment''<ref><small>"T[https://web.archive.org/web/20010723055123/http://www.worldaware.org.uk/awards/awards1999/shell.html he Rio Tinto Award for Long-Term Commitment]". Worldaware. 1999. Archived from the original on 23 July 2001. Notsidihina 10 Avrily 2009.</small></ref>. Tsy misy intsony nanomboka tamin' ny volana Marsa 2005 ny fikambanana mpanao asa soa britanika ''Worldaware''<ref><small>"[https://web.archive.org/web/20120217043149/http://www.worldaware.org.uk/about/index.html About Worldaware]". Worldaware.org.uk. Archived from the original on 17 February</small> </ref>. Ireo loka ireo, izay omena ny orinasa mpitrandraka izay nanao fanamby manaja ny tontolo iainana mba hialana amin' ny fitsikerana faobe ny asa ataon' izy ireo, dia ataon' ny fikambanana mpanara-maso ny orinasa hoe "''greenwashing''" (ara-bakiteny: "fandiovana ho maitso" na "fanamaitsoana") izany hoe isehoana ho tsy mana-tsiny manoloana ny tontolo iainana<ref><small>Client Earth. "[https://archive.is/20130414123201/http://www.clientearth.org/media-briefing-rio-tintos-greenwash-challenged-in-first-big-test-of-uks-company-reporting-regulator Rio Tinto's greenwash challenged in first big test of UK's company reporting regulator]". Archived from the original on 14 April 2013. Notsidihina 8 Avrily 2011.</small></ref><ref><small>Campbell, Logan (28 October 2008). "[http://dailyutahchronicle.com/2008/10/28/rio-tinto-greenwashing-bad-record/ Rio Tinto greenwashing bad record]". ''The Daily Utah Chronicle''. Notsidihina 9 Avrily 2011</small></ref><ref><small>Bruno, Kenny. "[https://corpwatch.org/article/greenwash-10#37 The UN's Global Compact, Corporate Accountability and the Johannesburg Earth Summit]". CorpWatch. Notsidihina 1 Avrily 2011.</small></ref>. === Fiampangana amin' ny fanaovana tsolotra === ==== Fitrandrahana tany Sina ==== Tamin' ny taona 2009 dia nanadihady momba ny fiampangana ny Rio Tinto ny [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|mpitondra sinoa]]. Fanaovana tsolotra amin' ny mpitantana tao amin' ny orinasa mpanodina vy (metalorjia) lehibe indrindra sinoa miisa 16 mba hahazoana vaovao miafina<ref><small>"[http://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/01/11/rio.tinto.china/ Rio Tinto bribery case advances in China - CNN.com]". Notsidihina 14 Avrily 2017.</small></ref>. Tamin' ny 29 Marsa 2010 dia mpiasa miisa efatra tao amin' ny Rio Tinto no niaiky heloka ny amin' ireo fiampangana ireo tamin' ny nandraisany vola dôlara an-ketsiny natao tsolotra<ref><small>Barboza, David (29 March 2010). "[https://www.nytimes.com/2010/03/30/world/asia/30riotinto.html Stiff Sentences Given to Rio Tinto Employees in China]". ''The New York Times''. ISSN 0362-4331. Notsidihina 14 Avrily 2017.</small></ref>. Voasazy nandoa an-jato tapitrisa dôlara izy ireo miampy 7 hatramin' ny 14 taona an-trano maizina<ref><small>''"[http://www.traceinternational.org/TraceCompendium/Detail/263?class=casename_searchresult&type=1 TRACE Compendium - RIO TINTO GROUP] {{Wayback|url=http://www.traceinternational.org/TraceCompendium/Detail/263?class=casename_searchresult&type=1 |date=20230629121510 }}". www.traceinternational.org''. Retrieved 14 April 2017''.''Ererere</small></ref>. ==== Fitrandrahana tany Ginea ==== Voarohirohy tamina fiampangana tsolotra momba ny fividianany fandraisana ajara petra-bola tao amin' ny toeram-pitrandrahana vy tao Simandou tao [[Ginea]] ny Rio Tinto. Ny foiben' ny fiampangana dia momba ny fanomezana vola tsolotra mitentina 10,5 tapitrisa dôlara an' i François de Combret, mpanolotsaina ao amin' ny banky frantsay izay namana sady mpanolotsaina ny filoha [[Alpha Condé]]<ref><small>"[https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-11-28/sec-said-to-probe-rio-tinto-on-mozambique-deal-impairments SEC Said to Probe Rio Tinto on Mozambique Deal Impairments]". ''Bloomberg.com''. 28 November 2016. Notsidihina 14 Avrily 2017.</small></ref><ref name=":2"><small>"[http://www.afr.com/business/mining/iron-ore/recordings-suggest-rio-tinto-consultant-hand-in-hand-with-guinea-20161202-gt2lbw French claims Rio's consultant working 'hand in hand' with officials in Guinea]". ''Financial Review''. 2 December 2016. Notsidihina 14 Avrily 2017.</small></ref>. Nanao fanadihadiana anatiny ny Rio Tinto momba izany, izay nosahanina vondrona mpisolovava mahaleo tena, ary tamin' ny 9 Nôvambra 2016 dia nambara izy ireo fa hanao tatitra momba ny vokatra azony any amin' ny United States Securities and Exchange Commission (SEC) sy ny Serious Fraud Office (Britanika) sy ny Australian Securities and Investments Commission ary ny United State Justice Department. Nanambara koa izy ireo fa hiara-hiasa amin' ny fanaovana fanadihadiana mifanampy amin' izany sady nandroaka mpiasa ambony roa izay nisy fifandraisany tamin' ilay raharaha, ka ny iray dia lehiben' ny angovo sy ny akora mineraly, dia i Alan Davies<ref><small>Samb, Sonali Paul and Saliou. "[https://uk.reuters.com/article/uk-rio-tinto-guinea-corruption/rio-tinto-suspends-senior-executive-after-guinea-investigation-idUKKBN1332Q3 Rio Tinto suspends senior executive after Guinea investigation] {{Wayback|url=https://uk.reuters.com/article/uk-rio-tinto-guinea-corruption/rio-tinto-suspends-senior-executive-after-guinea-investigation-idUKKBN1332Q3 |date=20171010190645 }}". ''Reuters UK''. Notsidihina 14 Avrily 2017.</small></ref>, izay nitantana ny hetsika Simandou tamin' ny taona 2011<ref name=":2" />. Nahantona tamin' ny asany izy taorian' ny nahitan' ny mpanadihady imailaka mampiahiahy ahitana adivarotra momba ny fandoavana ny fifanekena nanomboka tamin' io taona io. Nilaza i Davies fa tsy misy ny antony tokony hanalana azy amin' ny asany<ref><small>"[https://www.telegraph.co.uk/business/2016/11/16/rio-tinto-sacks-two-executives-after-guinea-bribery-scandal/ Sacked Rio Tinto exec hits back over Guinea bribery scandal]". ''The Telegraph''. Notsidihina14 Avrily 2017.</small></ref>. Ny filoha dia nanda ny mety ho fahalalany ilay fifanakalozana tsy ara-dalàna, nefa ny raki-peo tao amin' ny France24 dia nanaporofo ny mifanohitra amin' izany<ref><small>''"[http://www.france24.com/en/20161201-exclusive-audio-recordings-guinea-president-conde-simandou-mine-bribery-rio-tinto Audio recordings drag Guinea president into mine bribery scandal - France 24]". France 24. 1 December 2016''. Retrieved 14 April 2017''.''</small></ref> Nahazo 80 % amin' ny karamany izay voahazona nandritra ny fitohizan' ny fanadihadiana I Sam Walsh izay filoha sy tale jeneraly taloha tao amin' ny orinasa<ref><small>''Pash, Chris (3 March 2017). "[https://www.businessinsider.com.au/rio-tintos-retiring-ceo-sam-walsh-is-having-problems-with-his-bonus-2017-3#pZkUdDzZocmgbwwB.99 Rio Tinto's retiring CEO Sam Walsh is having problems with his bonus] {{Wayback|url=https://www.businessinsider.com.au/rio-tintos-retiring-ceo-sam-walsh-is-having-problems-with-his-bonus-2017-3#pZkUdDzZocmgbwwB.99 |date=20180307135452 }}". Business Insider Australia''. Notsidihina 14 Avrily 2017''.''</small></ref>. Tamin' ny fiandohan' ny volana Nôvambra, ilay ministry ny harena an-kibon' ny tany taloha ao [[Ginea]], Mahmoud Thiam, dia nanambara fa nanome tsolotra azy tamin' ny taona 2010 ny tomponandraikitra tamin' ny hetsiky ny Rio Tinto tao Ginea, mba ho afaka mifehy ny toeram-pitrandrahan' i Simandou ary mba hahazo ny fanohanan' ny mpikambana zokiny ao amin' ilay orinasa<ref><small>''"[https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-11-18/rio-tinto-offered-bribe-for-iron-mine-ex-guinea-official-says Rio Tinto Offered Bribe for Mine, Ex-Guinea Minister Says]". Bloomberg.com. 18 November 2016''. Notsidihina 14 Avrily 2017''.''</small></ref>. Tamin' ny taona 2017, ny Rio Tinto dia niatrika fitoriana miaraka miisa efatra fara-fahakeliny tao [[Etazonia]], izay mitaky onitra tamin' ny fiampangana kolikoly tany Ginea. Nanambara ny fampanoavana fa nanao "fanambaràna diso sy mamitaka goavana" izay "namitaka" ny mpampisa vola ny Rio Tinto<ref><small>"[https://myaccount.news.com.au/sites/theaustralian/subscribe.html?sourceCode=TAWEB_WRE170_a&mode=premium&dest=https%3A%2F%2Fwww.theaustralian.com.au%2Fbusiness%2Fmining-energy%2Frio-tinto-faces-us-class-actions-over-guinea-bribery-scandal%2Fnews-story%2Fe2 Subscribe | theaustralian]". ''www.theaustralian.com.au''. Notsidihina 14 Avrily 2017.</small></ref>. Tamin' ny volana Jolay 2017, ny Serious Found Office (SFO) dia nanambara ny hanaovana fanadihadiana momba ny hosoka sy ny tsolotra eo amin' ny fomba fiasa ara-barotry ny Rio Tinto ao [[Ginea]]<ref><small>''"[https://www.reuters.com/article/britain-sfo-rio-tinto/uks-sfo-says-opens-investigation-into-rio-tinto-group-idUSL5N1KF5FC UK's SFO says opens investigation into Rio Tinto Group]". Reuters. 24 July 2017''. Notsidihina 3 Janoary 2018''.''</small></ref>. Taorian' ny fanambaràna ny hanaovana ny fanadihadiana dia nihena 1,4 % ny petra-tsora-bolan' ny Rio Tinto<ref><small>Staff; Reuters (25 July 2017). "[https://www.theguardian.com/business/2017/jul/24/rio-tinto-sfo-investigation-guinea-suspected-corruption SFO says it is investigating Rio Tinto over Guinea operations]". ''The Guardian''. ISSN 0261-3077. Notsidihina 3 January 2018.</small></ref>. Ny pôlisy federaly aostraliana koa dia nanadihady ny amin' ireo fiampangana ireo<ref><small>AFP. "[https://citizen.co.za/news/news-africa/1584247/australia-guinea-mining-rio/ UK Serious Fraud Office probes Rio Tinto Guinea project]". ''The Citizen''. Notsidihina 3 Janoary 2018.</small></ref>. Nanambara ny Rio Tinto fa hiara-hiasa amin' ny fanatanterahana ny fanadihadiana. Taorian' ny fanambaràna ny hanaovana fanadihadiana izay nataon' ny SFO sy taorian' ny fikarohana olona hatao filoha sy tale jeneraly vaovao, dia voatery nametra-pialana tamin' ny toerany tao amin' ny orinasa i John Varley, talen' ny Rio Tinto<ref><small>''"[https://www.ft.com/content/2bafacba-d874-11e7-a039-c64b1c09b482 Subscribe to read]". Financial Times''. Notsidihina 3 Janoary 2018''.''</small></ref><ref><small>Knight, Elizabeth (22 June 2017). "[https://www.smh.com.au/business/companies/rio-tintos-governance-a-fiasco-as-director-charged-with-fraud-20170621-gwvk04.html Rio Tinto's governance a fiasco as director charged with fraud]". ''The Sydney Morning Herald''. Notsidihina 3 Janoary 2018.</small></ref>. == Jereo koa == * [[QIT-Fer et Titane]] * [[QIT Madagascar Minerals]] * [[Seranan-tsambon' Ehoala]] * [[Toliara Sands]] *[[Base Toliara]] == Tsiahy: == [[Sokajy:Orinasa mpitrandraka vy]] [[Sokajy:Orinasa aostraliana]] [[Sokajy:Fitrandrahana]] [[Sokajy:Rio Tinto]] aq1lx9c5ob9nryv2m8173g91lan5ibv Andriamangarira 0 266261 1151032 1147534 2026-09-22T19:55:51Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151032 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha "Tranomasina" ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]] '''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka manodidina ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny 1775 teo amin'ny faha-80 taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka. == Ny loharano nipoiran'Andriamangarira == Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny vanim-potoana nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) tao Ankibonimerina. Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe<ref name=":0"><small>François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'<nowiki/>''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.</small></ref>(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabaviny iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: * Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra; * Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo; * Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany. Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina, tamin'izany fotoana izany, dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona<ref><small>Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.</small></ref><ref><small>Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021] {{Wayback|url=https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf |date=20220326001913 }} « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.</small></ref><ref><small>Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.</small></ref> izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina. a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i: [[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanjaka ao amin'ny </Br> Rovan' Antsahadinta|alt=]] *Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775); * Andriamalama tao Isoanangano; * Ranosy (vavy) tao Androhibe; * Rabiby tao Antalaho / Antanetibe; *Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe. b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy </Br> dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i: * Andriamohara, nanjaka tao Alasora; * Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770); * Andriantoarano nonina tao Alasora; * Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo; * Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina; * Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona. [[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]] Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any izany i Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny andriana sy nifanan'ny vadin'ny andriana teo. Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira<ref><small>Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]</small></ref><ref><small>Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''], Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&hl=fr&sa=X&redir_esc=y ISBN 9781698427225])</small></ref><ref><small>Thomas Rakotoarivelo & Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.</small></ref><ref><small>Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]</small></ref><ref><small>Isabelle Ratsira & Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.</small></ref>. Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha, no niterahany 3 mianadahy: * Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary; * Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta; * Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina. Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara. Andriamangarira izany no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo. Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io: <blockquote>« ''Mananjara samy vohitra Antsahadinta. <Br> Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !'' » </blockquote>Nataony roa ny vavahady eo amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina, mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira<ref><small>Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&q=andriamangarira&dq=andriamangarira&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'<nowiki/>''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.</small></ref>. == Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta == Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany. Efa nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy tao Antananarivo ka nanomboka nanjaka tao izy tamin'ny manodidina ny taona 1794. Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato, izay nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany, dia i Ramaromanompo izany. Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, izay zanakavavin'Andriambolamena, dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary Ramaromanompo dia nanao toeran-droa fonenany tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny, sy Isoananjakana (Anosizato). Misy lovan-tsofina<ref><small>Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '<nowiki/>''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.</small></ref> milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono naditra izy, nanambaka sy nihinam-bahoaka ary nanodikodina ny hasina satria tendan-kanina hono ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta. Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'i Lebel<ref><small>Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''» ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''</small></ref>, mpividy andevo raha tonga tany Imerina izy tamin'ny taona 1803:<blockquote>«''...Nantsoina hifampiraharaha amin'ny mpanjaka Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny ireo havany, dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...''».</blockquote>Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) dia maty Reniamboa, izay vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta i Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka. Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak'Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hiandry fanjakana tao Antsahadinta i Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak'Andriantsira avy eny Alasora. {| align="center" |[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]] |} == Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira == Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. Maro ny taranak'Andriambolamena fa ny nandimby azy dia '''Ramboabe Andrianjakapingarivo''' zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''. Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia: * Andriamontandraisoa, lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ary ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao ihany koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, ilay andriandahy nipetraka tao ''Finaritra,'' izay lefitry ny Printsy Ramananolona; * Andriampakatro<ref><small>Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.</small></ref>, ilay zanany napetrany tao ''Ankatsaka'', izay nifindra monina tany ''Isoavina (Ambohimandroso)'' taty aoriana ary any ny taranany. Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny </Br> tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' ao Ankibonimerina. {| align="center" |+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina |[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]] |[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]] |[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]] |} == Andriampakatro == [[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]] '''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, izay nonina tao amin'ilay tanàna antsoina hoe Ankatsaka tany Ambodirano, tao Ankibonimerina. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] sy atsimon'Ambatolampy izy, ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]]. Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso. ==== Ambohimandroso-Gara ==== Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranak'Andriamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (na grafita) avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa. ==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ==== Araka ny tantara voalazan'i P. Callet<ref><small>François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV, Antananarivo: Imprimerie catholique.</small></ref>, dia toy izao no niseho: Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany. Ireto avy izy ireo: * Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina; * Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo; * Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa; * Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina. Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: « Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: * ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;'' * ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';'' * Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.'' « ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''» Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy ao Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina<ref><small>Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.</small></ref>; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive). Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy. ''Ka ahoana ny fanazavana izany ?'' ==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ==== Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana tany Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo. Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy any Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakaviana avy ao Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo ao Tsirangaina fa homena zara-tany honenan' Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy. Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo avy ao Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira tany Ankibonimerina ihany. Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany. Niakatra tao Anatirovan'Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe: « ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' ''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''» Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra andriana sy nanasina andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.<ref><small>Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.</small></ref> Noho izany dia nodidin'ny mpanjaka Radama I ho lasa Vodivona « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no andriana niifehy izany faritany, izay valisoa azony izany. ==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ==== [[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha "Tranomanara" ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]] Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy tany amin'ny Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro, tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy. Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy ny faritanin'ny Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina i Andriampakatro. Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy ireo tao Ambositra sy ireo tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky azy ireo indray i Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro, rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any amin'ny faritra Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana. Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa, ''Rainizakamanga'' avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825. Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe amin'ny taona aza. Tato aoriana dia tsy nandeha nitari-tafika intsony izy fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, tao amin'ny tanàna izay nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nomeny anarana hoe ''Ambatoharanana'' ilay toerana. Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa heverina fa feno 70 taona; ary nentina nalevina tao Ankatsaka, Miadanimerina (Ambodirano Imerinatsimo) izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso) ary ao izy no milevina hatram'izao. == Rainizakamanga == Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] tao Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano. Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona. ==== Fanafihana be voninahitra ==== Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tany atsimo atsinanana, tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy ny mpanjaka Radama I tamin'izany: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.'' Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona. Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, ka Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidama. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay. Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany. ==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ==== Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany. Imavo tonga [[Ranavalona I]], iray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I. Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina i Rakotobe, i Rabodosahondra renin'ny Printsy Rakotobe, ny Printsy Ratefinanahary, izay rain'ny Printsy Rakotobe, i Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, izay reniben'ny Printsy Rakotobe, Ratafika, anadahin-drenin'ny Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono ihany koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: "''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala"'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. I Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina. ==== Fandevenana manetriketrika ==== Rehefa nodimandry tao anatirovan'Antananarivo i Rainizakamanga, dia nentina tany Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nijanona indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra indray avy eo, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak'Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny andriana Rainizakamanga fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ary nanaovana rere indray. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra ihany koa. {| align="center" |+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra |[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]] |[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]] |[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]] |} == Ny fomban'ny Zanamangarira == Amin'ny maha andriana ny firazanan'ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra any Imerina izy ireo, toy izao izany: 1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy; 2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: * Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana), * Tsy mibaby na milanja andriana, * Tsy mitondra entan'andriana, * Tsy miambina; 3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana); 4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena; 5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana. == Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira == Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak'Andriambolamena, zanaka lahiaivon'Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenan'izy ireo io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa. Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany, izay nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo, any amin'ny manodidina ny faritra misy an'i Behenjy ankehitriny, ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''» izy tany. Nifindra monina ihany koa tato aoriana i Andriampakatro sy ireo zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon'Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'izy ireo, izay nantsoina hoe: « ''Anjanamangarira ''»; ary ny vohitra misy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ... Nisy koa ireo lafin-kavan'Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ... [[Antsirabe]] ihany koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak'Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka ihany koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany, tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny ireo izay nifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. {| align="center" |+Harem-bakoky ny taranak'Andriamangarira avy amin' Andriampakatro |[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]] |[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso|350x350px]] |} == Rohy ivelany == * [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/] *[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/] == Loharano == <references /> [[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]] j7zo30ql98fx5x6hr3237ikbwuqzpth B. R. Ambedkar 0 279153 1151033 1149889 2026-09-22T20:30:26Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151033 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg |anarana= Dr. Bhimrao Ambedkar |teraka=14 aprily 1891 |maty=6 Desambra 1956 |firenena=[[India]] |mpiaraka= |asa= * mpahay toekarena * mpahay lalàna * [[mpanoratra]] * [[mpanao politika]] * [[mpanao asa soratra]] * [[filôzôfy]] |taona niasàna= }} '''Bhimrao Ramji Ambedkar''' (14 aprily 1891 - 6 Desambra 1956), fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Dr. Babasaheb Ambedkar''' dia mpahay lalàna indianina, mpahay toekarena sy mpanao politika ary mpanao fanavaozana ara-tsosialy, izay nanentana ny hetsiky ny [[dalit]] [[Bodisma|bodista]] ary nanao fampielezan-kevitra hanohitra ny fanavakavahana ara-tsosialy an'ireo [[tsy azo tohina]] (''dalit''). Nanohana ny zon'ny vehivavy sy ny asa koa izy. Izy dia minisitry ny lalàna sy ny fitsarana voalohany tany [[India]], ny mpanao mari-pahaizana momba ny lalàm-panorenan'i India, ary ny ray mpanorina ny Repoblikan'India.<ref>[https://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html Bhimrao Ambedkar]</ref><ref>[https://indianexpress.com/article/parenting/learning/ambedkar-jayanti-2019-facts-babasaheb-for-kids-5672744/ Ambedkar Jayanti 2019: Facts on Babasaheb to share with kids | Parenting News,The Indian Express]</ref><ref>{{Cite web |title=How India’s Most Downtrodden Embraced the Power of Statues |url=https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues |access-date=2020-11-10 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026043029/https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Bhimrao-Ramji-Ambedkar Bhimrao Ramji Ambedkar | Biography, Books, & Facts | Britannica]</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/all-you-need-to-know-about-br-ambedkar-on-his-129th-birth-anniversary-2211747 All You Need To Know About BR Ambedkar On His 129th Birth Anniversary]</ref><ref>{{Cite book |title=Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://archive.org/details/isbn_9780691157863 |date=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |editor-last=Buswell |editor-first=Robert Jr |editor=Robert Buswell Jr. |location=Princeton, NJ |page=[https://archive.org/details/isbn_9780691157863/page/34 34] |ref=harv |editor-last2=Lopez |editor-first2=Donald S. Jr. |editor=Donald S. Lopez, Jr.}}</ref> Tamin'ny 1956, nanomboka ny fivadihan-toerana be an'i ''dalit'' izy, sady niova ho bodista niaraka tamin'ny mpanohana azy miisa 600 000 ary namelona indray ny finoana bodista tany India. I Ambedkar dia noraisina ho [[bodhisattva]], ary ny Maitreya, eo amin'ireo bodista Navayana.<ref>https://theprint.in/opinion/why-ambedkar-chose-buddhism-over-hinduism-islam-christianity/237599/</ref><ref>https://indianexpress.com/article/explained/buddha-purnima-special-why-ambedkar-coverted-to-buddhism-6397742/</ref><ref>https://www.thequint.com/news/india/br-ambedkar-conversion-to-buddhism</ref><ref>{{cite book|author=Christopher Queen|editor=Steven M. Emmanuel|title=A Companion to Buddhist Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=P_lmCgAAQBAJ |year=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-14466-3|pages=529–531}}</ref> Tamin'ny taona 1990, dia nomena ny ''[[Bharat Ratna]],'' izay loka sivily ambony indrindra ao India, i Ambedkar. Ny lova navelan'i Ambedkar dia misy fahatsiarovana sy sary marobe amin'ny kolontsaina malaza. Ny lova navelan'i Ambedkar amin'ny maha-reformista ara-tsosialy sy ara-politika azy dia ny fiatraikany lalina tamin'ny India moderina.<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=Barbara R. |url=https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |title=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement |publisher=Zed Books |year=1986 |isbn=9780862324605 |pages=11–14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729072018/https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |archive-date=29 July 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book |last=Keer |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |title=Dr. Ambedkar: Life and Mission |publisher=Popular Prakashan |year=1990 |isbn=9788171542376 |page=61 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160730015400/https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |archive-date=30 July 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ambedkar dia voafidy ho "Indianina lehibe indrindra" (''The Greatest Indian'') tamin'ny taona 2012 tamin'ny alàlan'ny fitsapan-kevitra nokarakarain'i ''History TV18'' sy CNN IBN.<ref>{{Cite web |url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/a-measure-of-the-man/281949 |title=kopian'ny arisiva |access-date=2020-11-10 |archive-date=2016-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314100039/https://www.outlookindia.com/magazine/story/a-measure-of-the-man/281949 |url-status=dead}}</ref> Ny ''Ambedkar Jayanti'' (tsingerintaona nahaterahan'i Ambedkar) dia festival fanao isan-taona ankalazaina isaky ny 14 aprily, izay ankalazaina tsy any India ihany fa manerantany ihany koa. Ny ''Ambedkar Jayanti'' dia ankalazaina ho toy ny andro fialantsasatra ofisialy manerana an'i India.<ref>http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf {{Wayback|url=http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf |date=20150405042913 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405042913/http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf |date=5 April 2015 }} Ambedkar Jayanti from ccis.nic.in on 19 March 2015</ref><ref>http://persmin.gov.in/ Webpage of Ministry of Personnel and Public Grievance & Pension</ref><ref>[http://mea.gov.in/ambedkar-final/mcelebration.htm 125th Dr. Ambedkar Birthday Celebrations Around the World.] mea.gov.in</ref> Nankalaza an'i ''Ambedkar Jayanti'' ny [[Firenena Mikambana]] tamin'ny taona 2016 sy 2017 ary 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html|title=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event - Firstpost|website=firstpost.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|title=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|title=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State|work=newsstate.com|access-date=2018-11-09|language=en|archivedate=2019-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419065326/https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html}}</ref> == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpanao politika]] [[sokajy:mpanao asa soratra]] [[sokajy:mpanoratra]] [[sokajy:filôzôfy]] [[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1891]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1956]] exos4qxng4b2bl4qhbmpmdoia6mcqja Shahnez Boushaki 0 282124 1151059 1139027 2026-09-23T09:46:46Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151059 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Shahnez Boushaki |teraka=22 Oktobra 1985 |maty= |firenena= {{DZA}} |karazana= [[Fiteny berbera|Berbera]] |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao basikety]] |taona niasàna= }} '''Shahnez Boushaki''' (22 Oktobra 1985) dia mpilalao basikety [[Alzeria]]na izay milalao ao amin'ny Mouloudia Club of Algiers (MCA), Groupement Sportif des Pétroliers (GS Pétroliers) ary ny ekipam-pirenena basketball vehivavy Alzeria.<ref>[https://www.fiba.basketball/fr/afrobasketwomen/2015/player/Shahnez-Boushaki Shahnez BOUSHAKI (ALG)'s profile — Afrobasket Women 2015 — FIBA.basketball]</ref><ref>[https://basketball.afrobasket.com/player/Shahnez-Boushaki/Algeria/GS-Petroliers-Alger/228958 Shahnez Boushaki Player Profile, GS Petroliers Alger, News, Stats — AfroBasket]</ref><ref>[https://play.fiba3x3.com/players/60a075a6-69cd-4eb8-8436-e3fc920b3ae2 Shahnez Boushaki]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/apsfr/424110 |title=Djazairess : Basketball/Coupe d’Algérie (Dames): le GS Pétroliers remporte le trophée face à l’OC Alger (73-55) |access-date=2022-06-28 |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217104229/https://www.djazairess.com/fr/apsfr/424110 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/lesoirdalgerie/179295 |title=Djazairess : Basket-Ball : Coupe D’Algerie Seniors Dames |access-date=2022-06-28 |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217091721/https://www.djazairess.com/fr/lesoirdalgerie/179295 |url-status=dead }}</ref> == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== {{Commonscat|Shahnez Boushaki}} * [https://www.facebook.com/shahnez.boushaki Profile ao amin'ny Facebook] * [https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q//pid/95216/_//players.html Profile ao amin'ny FIBA.] {{Wayback|url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q//pid/95216/_//players.html |date=20210418144308 }} * [https://basketball.afrobasket.com/player/Shahnez-Boushaki/Algeria/GS-Petroliers-Alger/228958?Women=1 Profile ao amin'ny AfroBasket.] * [https://play.fiba3x3.com/players/60a075a6-69cd-4eb8-8436-e3fc920b3ae2 Profile ao amin'ny FIBA ​​3x3.] == Loharano == {{Reflist}} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpilalao basikety alzeriana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1985]] elbv43smw3jhl7b0jms82inktyhb4xa Halatra omby eto Madagasikara 0 290099 1151045 1149258 2026-09-23T01:58:27Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151045 wikitext text/x-wiki [[Sary:Zebu of Madagascar 001.jpg|vignette|357x357px|Omby malagasy]] Ny '''halatra omby eto Madagasikara''' dia [[heloka bevava]] tanterahina eto amin' ny tanin' ny [[Madagasikara|Repoblikan' i Madagasikara]], izay ahitana fakana ny ombin' ny olona hafa amin' ny fomba helohin' ny [[lalàna]]<ref><small>"[https://assemblee-nationale.mg/renforcement-de-la-lutte-contre-le-vol-de-boeufs/ Renforcement de la lutte contre le vol de bœufs]", ''assemblee-nationale.mg'', 14 mai 2025</small></ref><ref><small>"[https://www.lexpress.mg/2025/05/assemblee-nationale-les-peines-contre.html? Assemblée Nationale - Les peines contre les vols de bœufs amplifiées]", ''www.lexpress.mg'', 15 mai 2025</small></ref>, ka izany dia mety hotanterahina ho an' ny tena na hamidy indray, na ho an' olon-kafa mba hahazoana karama, mety hotanterahin' olona maro voalamina izay manafika eny an-kijana na eny an-tanàna mba hahazo omby maro<ref><small>"[https://puisatier.over-blog.com/2021/05/le-vol-une-pratique-bien-enracinee-a-madagascar.html Le vol, une pratique bien enracinée à Madagascar]", ''puisatier.over-blog.com'', 17 Mai 2021</small></ref><ref><small>"[https://www.lexpress.fr/styles/les-razzias-de-zebus-a-madagascar-une-tradition-devenue-trafic-meurtrier_1737777.html Les razzias de zébus à Madagascar, une tradition devenue trafic meurtrier]", www.lexpress.fr, 20/11/2015</small></ref><ref><small>"[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20180623-madagascar-difficile-lutte-contre-le-vol-zebus Madagascar: les attaques de voleurs de zébus font 4000 morts en cinq ans]", ''www.rfi.fr'', 23/06/2018</small></ref>. Matetika dia atao hoe ''[[dahalo]]'' ny mpangalatra omby, izay tsy mpangalatra tsotra mandeha irery intsony fa matetika no andian' olona voalamina sady mitam-piadiana, miasa amin' ny fomba voarindra ary mampihorohoro sy mamono vahoaka<ref><small>"[https://www.thenewhumanitarian.org/fr/analyses/2012/07/18/madagascar-terre-de-bandits-impitoyables Madagascar, terre de bandits impitoyables]", ''www.thenewhumanitarian.org'', 18 July 2012</small></ref><ref><small>"[https://storyteller.iom.int/fr/stories/batir-la-paix-dans-le-bastion-des-voleurs-de-betail-madagascar Bâtir la paix dans le bastion des voleurs de bétail à Madagascar]", ''storyteller.iom.int'', 10 janvier 2022</small></ref>. Matetika ny faritra be [[Fahantrana eto Madagasikara|fahantrana indrindra]] sy ny tanàna ambanivohitra eto Madagasikara no tena anjakan' ny [[halatra omby]]<ref><small>"[https://www.ilo.cornell.edu/images/th3.4.pdf Elevage et pauvreté]" (pdf), ''www.ilo.cornell.edu'',</small> </ref><ref><small>"[https://www.lutte-ouvriere.org/journal/article/2012-12-19-madagascar-les-classes-pauvres-confrontees-au-developpement-du-banditisme_28845.html Madagascar : Les classes pauvres confrontées au développement du banditisme]", ''www.lutte-ouvriere.org'', 19/12/2012</small></ref> nefa ny olona misehatra amin' io asa ratsy io dia hita hatrany amin' ny [[Antananarivo|renivohitr' i Madagasikara]]<ref><small>"[https://www.malina.mg/Mlg/halatra-omby-tambazotra-mafy-orina-ao-analamanga/ Halatra omby: tambazotra mafy orina ao Analamanga] {{Wayback|url=https://www.malina.mg/Mlg/halatra-omby-tambazotra-mafy-orina-ao-analamanga/ |date=20250116060508 }}", in ''www.malina.mg'', 15 February 2021.</small></ref><ref><small>Mathieu Pellerin, "[https://www.ifri.org/sites/default/files/migrated_files/documents/atoms/files/pellerin_madagascar.pdf Madagascar Gérer l’héritage de la transition]", ''www.ifri.org,'' Novembre 2014</small> </ref>. Lasa fomba fiveloman' ny olona sasany na lasa endrika [[valifaty]] eo amin' ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina]] ny halatra omby<ref><small>Matthieu Pellerin, "[https://www.ifri.org/sites/default/files/migrated_files/documents/atoms/files/pellerin_madagascar_criminalite_multiforme_2017.pdf? Madagascar face à la criminalité multiforme]", ''www.ifri.org'', mars 2017.</small></ref><ref><small>Dominique Somda, "[https://journals.openedition.org/terrain/21228? Politique western - Zone d’exception et imaginaire de la frontière à Madagascar]", ''journals.openedition.org'',</small> </ref>. Matetika no tsy voasazy ny mpangalatra noho ny tsy fahampian' ny fitaovana ampiasain' ny mpitandro filaminana sy ny [[kolikoly]] ary ny fitarazohan' ny raharaham-pitsarana<ref><small>"[https://madagascar.fes.de/e/a-travers-les-yeux-du-sud.html À travers les yeux du Sud] {{Wayback|url=https://madagascar.fes.de/e/a-travers-les-yeux-du-sud.html |date=20250813193532 }}", ''Friedrich Ebert Stiftung'' (''madagascar.fes.de''), 21/02/2022</small></ref>. Mampitombo ny disadisa momba ny fahafaha-mahazo loharanon-karena ny [[haintany]] miverimberina sy ny fahapotehan' ny [[kijana]] ary manosika ny olona sasany hanao ny halatra omby ho asa fivelomana izany<ref><small>Joanna de Berry, "[https://blogs.worldbank.org/en/climatechange/madagascar-and-social-impacts-drought Madagascar and the social impacts of drought]", ''blogs.worldbank.org'', March 03, 2023</small></ref>. == Tantara == === Faha mpanjaka === ==== Vokatry ny lanjan' ny omby eo amin' ny kolontsaina ==== Nanosika ny olona hangalatra omby ny fanomezana lanja ambony ny omby eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], na ara-[[Fiarahamonina malagasy|piarahamonina]] (ahazoana haja sy maha to teny), na ara-[[toekarena]], na ara-[[Fivavahan-drazana malagasy|pivavahana]] ([[Fivavahana amin' ny razana|fanompoana ny razana]])<ref><small>"[https://www.madagascartravel.com/cultural-emblems-of-madagascar-3a-zebu-and-rice Cultural emblems of Madagascar: Zebu and Rice] {{Wayback|url=https://www.madagascartravel.com/cultural-emblems-of-madagascar-3a-zebu-and-rice |date=20251207011445 }}", ''www.madagascartravel.com''</small></ref><ref><small>"[https://greatredisland.com/why-are-zebus-important-in-madagascar/ Why Are Zebus Important in Madagascar?]", ''greatredisland.com''</small></ref><ref><small>"[https://www.studiosifaka.org/magazines/culture/item/1874-sandrify-l-importance-du-zebu-dans-la-culture-malgache.html Sandrify : L'impotance du zébu dans la culture malgache]", ''www.studiosifaka.org''</small></ref><ref><small>"[https://explorepartsunknown.com/madagascar/zebu-theft/ Madagascar - The zebu war]", ''explorepartsunknown.com''</small></ref><ref><small>"[https://storyteller.iom.int/stories/building-peace-madagascars-stronghold-cattle-thieves Building Peace in Madagascar's Stronghold of Cattle Thieves]", ''storyteller.iom.int''</small></ref>. Mariky ny fananan-karena sy ny laza eo amin' ny fiarahamonina mantsy ny fananana omby maro<ref name=":0" />. Manana ny lanjany koa ny [[omby]] eo amin' ny fomba amam-panao malagasy toy ny [[fanambadiana]] sy ny [[fandevenana]] ary ny [[sorona]]<ref><small>"[https://univ-antananarivo.mg/Conference-du-vendredi-Le-Zebu-rite-et-nourriture-vendredi-08-avril-a-10heures? Ny Omby : Fomba sy Fihinana" & "Le Zébu, rite et nourriture] {{Wayback|url=https://univ-antananarivo.mg/Conference-du-vendredi-Le-Zebu-rite-et-nourriture-vendredi-08-avril-a-10heures? |date=20251012163959 }}", ''univ-antananarivo.mg''</small></ref><ref><small>"[https://ecodofin.wordpress.com/wp-content/uploads/2012/05/le-zc3a9bu-et-les-traditions-malgaches-2.pdf Le zébu et les traditions malgaches]", ''ecodofin.wordpress.com''</small></ref><ref><small>"[https://www.evaneos.com/madagascar/holidays/discover/964-1-the-zebu-in-madagascar/ The importance of the omby or zebu in Madagascar]", ''www.evaneos.com''</small></ref>. ==== Halatra omby: fombafomba fiampitana ==== Fanao araka ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] any amin' ny faritra sasany eto [[Madagasikara]] ny halatra omby izay anomezana alalana ny tovolahy hanao izany mba hahatonga azy ho tena lehilahy azon' ny [[Fianakaviana (kolontsaina malagasy)|fianakaviana]] sy ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina]] itokisana, ary ilaina izany alohan' ny hanatanterahana hetsika toy ny [[fanambadiana]] na ny [[fandevenana]], indrindra any amin' ny faritry ny [[Bara]]<ref name=":0"><small>"[https://la1ere.franceinfo.fr/reunion/ocean-indien/madagascar/vols-zebus-plus-plus-nombreux-meurtriers-madagascar-179982.html Les vols de zébus de plus en plus nombreux et meurtriers à Madagascar]", ''la1ere.franceinfo.fr''</small></ref>. Fombafomba manamarika ny fialana amin' ny fahazazana sy [[Fombafomba fiampitana|iampitana]] amin' ny fahalehibeazan' ny tovolahy ny halatra omby, izay anehoany ny herim-pony sy ny fahafahany mahazo izay ilaina amin' ny [[fampakaram-bady]]<ref><small>"[https://documents1.worldbank.org/curated/en/587761530803052116/pdf/127982-WP-REVISED-deep-south-V27-07-2018-web.pdf The Deep South]" (PDF), ''documents1.worldbank.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/273039381_2014_Cattle_Conflicts_and_Gendarmes_in_Southern_Madagascar_A_Local_Perspective_on_fihavanana_gasy 2014: Cattle, Conflicts and Gendarmes in Southern Madagascar: A Local Perspective on fihavanana gasy]" (PDF), ''www.researchgate.net''</small></ref><ref name=":2"><small>"[https://uvhw.de/files/3_uvHW_Leseproben/uvHW-134-2_LIVRE.pdf Fihavanana – La vision d’ une société paisible à Madagascar]" (PDF), ''uvhw.de''</small></ref><ref><small>"[https://digitalcollections.sit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3307&context=isp_collection&utm This Is Not About Cows: Historic and Contemporary Challenges to South-Central Madagascar ’s Cattle Systems]", ''digitalcollections.sit.edu''</small></ref>. ==== Vokatry ny disadisa eo amin' ny samy foko na fanjakana ==== Talohan' ny [[fanjanahantany]] dia matetika mifandray amin' ny fifandonana eo amin' ny samy [[Fanjakà-mpanjaka|fanjakam-panjaka]] ny asan-jiolahy, ka nahitana fanafihana sy [[halatra omby]] sy [[biby fiompy]] hafa izay natao hamahanana ny tafika sy hampahalemy ny fanjakana mpifanandrina amin' ny an' ny tena<ref><small>''[https://shcas.shnu.edu.cn/_upload/article/files/da/7b/8c36ac3a43f280c89d9171a127d4/97c4215b-2044-4149-9f30-43352af1a2ad.pdf Historical Dictionary of Madagascar: Second Edition]'', ''shcas.shnu.edu.cn''</small></ref><ref name=":2" />. Noheverina ho mpiady mahery ny lehilahy mpandray anjara amin' ireny fanafihana ireny fa tsy mpanao [[heloka bevava]]. Tsy mijanona ho halatra fotsiny ny fangalarana omby fa tena fanaovana tsinontsinona ny zavatra ankamasinin' ny hafa. Heverina ho fanalam-baraka manokana ny halatra omby, tsy ho an' ny tompony ihany fa ho an' ny fianakaviany sy ny mpiara-belona aminy koa. Fanaovana tsinontsinona ny voninahitr' ilay olona na ny fianakaviana na ny foko na ny fanjakana nangalarina omby ny halatra omby, satria nalaina aminy ny zavatra manam-pifandraisana akaiky amin' ny maha-izy azy. ==== Fanehoana tanjaka na dia tsy misy ny disadisa ==== Tsy fandikan-dalàna ataon' olon-tsotra tsirairay fotsiny ny halatra omby fa anisan' ny nanana ny anjara toerany teo amin' ny fanehoan' ny fanjakana na foko ny hery, ny fahefana, ny laza ary ny fifehezany ny [[Loharanon-karena voajanahary|loharanon-karena]] sy ny fahamboniany manoloana ny hafa. Noho ny fanamafisana ny fanjakana maro teto [[Madagasikara]] sy ny fitomboan' ny isan' ny mponina dia nihamafy ny fifanolanana momba ny loharanon-karena, indrindra momba ny biby fiompy. ==== Namatsiana ny fifanakalozana amin' ny any ivelany ==== Niteraka fiovana lalina teo amin' ny fiarahamonina malagasy sy nandrisika ny firongatry ny endrika vaovaon' ny asan-jiolahy, anisan' izany ny halatra omby, ny fahatongavan' ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eorôpeanina]]. === Faha fanjanahantany === ==== Niova endrika ny halatra omby ==== Nanova endrika ny [[halatra omby]] teto [[Madagasikara]] ny fahatongavan' ny fitondrana mpanjanaka frantsay tamin' ny taona 1896. Niteraka fahasahiranana ara-toekarena sy [[mosary]] ho an' ny mponina malagasy ny fanjanahantany (indrindra fa tany atsimo), ka nahatonga ny tantsaha sasany hitodika any amin' ny halatra omby mba ho velona. Nanao izay tsy hampanana [[fitaovam-piadiana]] ny mponina sasany ny mpanjanatany, ka nahatonga ny mpiompy omby tsy afaka niaro ny andian' ombiny ary nanamora ny fanafihana nataon' ny andian-jiolahy izany. Tsy nahafantatra ny anjara toerana ara-kolontsain' ny halatra omby ny fitondrana mpanjanaka amin' ny ankapobeny fa nihevitra izany ho fandikan-dalàna tsotra (toy ny fangalarana biby fiompy), ka tsy nitady fomba manokana na lalàna manokana hiadiana amin' izany tamin' ny voalohany. Nanova tsikelikely ny halatra nentim-paharazana ho lasa asan-jiolahy tanteraka tany ambanivohitra sy ho lasa fomba fiharian-karena tsy ara-dalàna ny fipoiran' ny [[toekaren-tsena]] sy ny fitomboan' ny filana hena. Lasa nanosika ny olona hangalatra omby ny fahazoana tombony. ==== Fanehoana tsy fankatoavana ==== Niezaka nanafoana ny halatra omby ny manam-pahefana mpanjanaka, saingy nitohy hatrany izany fanao izany, indrindra fa tany amin' ny faritra ambanivohitra lavitra. Nitohy ny asan-dahalo izay matetika nahitana firaisana tsikombakomba amin' ny mponina sasany. Tany amin' ny faritra sasany, indrindra fa tany Atsimo sy Atsimo-Andrefana, dia nanehoana mivantana ny tsy fankatoavana ny fenitra napetraky ny fanjanahantany ny fanafihana miaraka amin' ny halatra omby. Niezaka hampihatra ny "fahalemana frantsay" sy hampitsahatra ny ady sy ny fanafihana isan-karazany ny fitondrana frantsay, nefa ho an' ny foko sy faritra sasany dia fomba iray enti-manohitra ny lamina vaovao sy ny fametrahana ny fahefana mpanjanaka ny fanohizana ireo fanafihana ireo. Nanohitra mafy ny Frantsay nandritra ny folo taona teo ho eo ny [[Bara]] taorian' ny taona 1896 izay nanombohan' ny fanjanahantany ôfisialy. Nampiasaina hamelomana na hamatsiana ankolaka ny vondrona mpanohitra mitam-piadiana (toy ny tamin' ny fikomian' ny [[Menalamba]]) ny omby halatra. ==== Vokany ==== Lasa nampandry tsy lavo loha ny [[tantsaha]] ny halatra omby, ka miteraka fahavoazana ara-toekarena lehibe izany. Lasa nisy fandaminana sy nirongo fitaovam-piadiana ny andian-jiolahy, izay nahatonga ny fanafihana ho lasa niteraka herisetra mahery vaika tamin' ny tanàna sy ny mpiompy omby, ka nahatonga faty olona sy fandoroan-tanàna. Matetika nahatonga ny mponina handao ny kijana sarotra arahi-maso ny tahotra sy ny fahaverezam-pananana ary ny fatiantoka, na nahatonga ny fanamafisana ny fampiharana ny lalàna nentin-drazana isan-tanàna na isam-paritra (toy ny [[dina]]) mba hisorohana na hamerana ny halatra omby, izay matetika tsy misy dikany manoloana ny andian-jiolahy mitam-piadiana. === Hatramin' ny nahazoana fahaleovantena === ==== Taompolo 1960-1980: fitohizan' ny halatra omby ==== Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena (taona 1960) dia nitohy ny halatra omby, indrindra tany amin' ny faritra atsimon' ny firenena. Nametraka fepetra hiadiana amin' izany tranga izany ny manampahefana malagasy, saingy tsy nahomby. Matetika ny mpangalatra omby no nahazo tombony tamin' ny firaisana tsikombakomba amin' ny mpitandro filaminana na amin' ny tompon' andraiki-panjakana sasany<ref name=":1"><small>"[https://www.lepoint.fr/monde/madagascar-la-guerre-des-zebus-fait-pres-de-100-morts-03-09-2012-1502146_24.php? Madagascar: la guerre des zébus fait près de 100 morts]", ''www.lepoint.fr''</small></ref><ref><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2014/08/17/madagascar-des-affrontements-entre-voleurs-de-zebus-et-gendarmes-font-15-morts_4472642_3212.html Madagascar : des affrontements entre voleurs de zébus et gendarmes font 15 morts]", ''www.lemonde.fr''</small></ref>. ==== Taomplo 1990–2000: fitomboan' ny herisetra ==== Nanomboka tamin' ny taompolo 1990 dia nihanahery vaika ny halatra omby, tamin' ny alalan' ny fampiasana [[basy]] sy ny fisian' ny fifandonana teo amin' ny mpangalatra omby sy ny mpitandro filaminana. Niforona sy nihamaro ny andian-jiolahy voalamina izay nanao ny asa ratsiny any amin' ny faritra maro. Nisy ny hetsika ara-miaramila izay natao mba hamerenana amin' ny laoniny ny [[fandriam-pahalemana]], saingy tsy nahitam-bokany firy izany. ==== Taomplo 2010-2020: fitomboan' ny fifandonana ==== Tamin' ny taompolo 2010 dia efa tena nampanahy izaitsizy ny halatra omby, izay nahitana fifandonana nahafaty olona betsaka teo amin' ny mpangalatra omby sy ny mpitandro filaminana ary ny mponina. Olona efa ho 100 no maty tamin' ny fifandonana tany atsimon' ny Nosy tamin' ny taona 2012. Nisy kosa ny hetsika miaramila antsoina hoe "Fahalemana" tamin' ny taona 2015, izay nampiasa miaramila 1&nbsp;300 hiady amin' ny mpangalatra omby. Nahafaty olona 160 mahery io hetsika io<ref name=":1" /><ref><small>"[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20150814-madagascar-operation-militaire-reseaux-bandits-voleurs-zebus Madagascar: opération militaire contre les réseaux de voleurs de zébus]", ''www.rfi.fr''</small></ref><ref><small>"[https://www.habarizacomores.com/2015/08/madagascar-operation-militaire-contre.html Madagascar: opération militaire contre les réseaux de voleurs de zébus]", ''www.habarizacomores.com''</small></ref><ref><small>"[https://la1ere.franceinfo.fr/madagascar-guerre-zebus-fait-plus-160-morts-2015-320163.html Madagascar: la guerre des zébus a fait plus de 160 morts en 2015]", ''la1ere.franceinfo.fr''</small></ref>. ==== Taona 2020 no ho mankaty: ezaka fampandrian-tany ==== Nanomboka tamin' ny taona 2020 dia nanamafy ny ezaka ataony amin' ny ady amin' ny halatra omby ny fanjakana malagasy, tamin' ny alalan' ny fampiharana ny paikady fiarovana sy fampitomboana ny isan' ny mpitandro filaminana any amin' ny faritra be halatra omby. Nisy ihany koa ny fanentanana ny mponina eny ifotony hiara-hiasa amin' ny manam-pahefana. Na dia eo aza ireo ezaka ireo dia mbola mitohy ny halatra omby, ka omby an' arivony no misy mangalatra isan-taona ary betsaka ny aina afoy<ref><small>"[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20180623-madagascar-difficile-lutte-contre-le-vol-zebus Madagascar: les attaques de voleurs de zébus font 4000 morts en cinq ans]", ''www.rfi.fr''</small></ref>. Anisan' ny fanao mampandamoka ny ezaka ataon' ny mpitondra ny fisian' ny [[kolikoly]] sy ny firaisana tsikombakomba maro isan-karazany. == Jereo koa == * [[Kolikoly]] * [[Halatra omby]] * [[Halatra omby ao India]] * [[Halatra omby ao Kenià]] * [[Kolikoly eto Madagasikara]] * [[Fahantrana eto Madagasikara]] * [[Kolontsaina malagasy]] * [[Tantaran' i Madagasikara]] == Rohy ivelany == '''Boky sy gazety fandalinana''' * Gowé, Jean-René. "Les dahalo : entre mythe et réalité". In ''Omaly sy Anio'', n° 57–58, 2003. * Raison, Jean-Pierre. ''Les éleveurs de zébus du Sud malgache''. Paris : ORSTOM, 1984. * Blanchy, Sophie. ''Sociétés traditionnelles et crime : le cas des dahalo malgaches''. In ''Revue Tiers Monde'', 1995. * Rakotonirina, Léon. ''L'évolution du banditisme rural à Madagascar : du dahalo au criminel moderne'', Université d’Antananarivo, Mémoire de maîtrise, 2016. * L’Express de Madagascar. Dossier : ''Le vol de bœufs, entre tradition et insécurité'', 2018. * RFI. ''Madagascar : la difficile lutte contre le vol de zébus'', 23 juin 2018. * France 24. ''La guerre des zébus fait rage à Madagascar'', 2012. * FAO (Organisation des Nations unies pour l’alimentation et l’agriculture). ''L’élevage bovin à Madagascar : état des lieux et enjeux'', 2009. * Programme des Nations Unies pour le Développement (PNUD). ''Rapport sur la sécurité rurale à Madagascar'', 2017. '''Didy aman-dalàna''' *"[https://jwf-legal2.fr.gd/Lois-154.htm Lalàna n° 2001-004 tamin' ny 25 oktobra 2001 anaovanana fitsipika ankapobe mifehy ny Dina eo amin' ny lafin' ny fandriampahalemam-bahoaka]", in ''jwf-legal2.fr.gd'' * "[https://jwf-legal2.fr.gd/Lois-154.htm Loi n° 2001-004 du 25 octobre 2001 portant réglementation générale des Dina en matière de sécurité publique]", in ''jwf-legal2.fr.gd'' * "[https://textes.lexxika.com/lois-malagasy/arrete-n22804-2017-du-12-septembre-2017-portant-interdiction-provisoire-de-la-circulation-de-la-vente-sur-pied-de-labattage-de-femelles-et-de-jeunes-bovins-de-la-vente-et-du-transport-de-vi/ Arrêté n°22804/2017 du 12 Septembre 2017 Portant interdiction provisoire de la circulation, de la vente sur pied, de l’abattage de femelles et de jeunes bovins, de la vente et du transport de viande de femelles et de jeunes bovins]", ''textes.lexxika.com'' * "[https://textes.lexxika.com/lois-malagasy/decret-n2019-046-du-31-janvier-2019-portant-interdiction-de-toute-exportation-de-zebus Décret n°2019-046 du 31 Janvier 2019 Portant interdiction de toute exportation de zébus]", ''textes.lexxika.com'' '''Dina''' * "[https://www.academia.edu/11898963/dinani_Melaky_tsy_mimpoly Dinan' i Melaky tsy mimpoly]" (PDF), in ''www.academia.edu'' * "[http://madarevues.recherches.gov.mg/?LA-PROBLEMATIQUE-DE-L-APPLICATION-DU-DROIT-EN-MATIERE-DE-VOL-DE-BOEUFS-A La problématique de l'application du droit en matière de vol de boeufs à Madagascar" (1787-1960)] {{Wayback|url=http://madarevues.recherches.gov.mg/?LA-PROBLEMATIQUE-DE-L-APPLICATION-DU-DROIT-EN-MATIERE-DE-VOL-DE-BOEUFS-A |date=20220804073221 }}", in ''madarevues.recherches.gov.mg'' '''Lahatsoratra hafa''' * "[https://www.malina.mg/Mlg/halatra-omby-tambazotra-mafy-orina-ao-analamanga/ Halatra omby: tambazotra mafy orina ao Analamanga] {{Wayback|url=https://www.malina.mg/Mlg/halatra-omby-tambazotra-mafy-orina-ao-analamanga/ |date=20250116060508 }}", in ''www.malina.mg'', 15 Febroary 2021. * "[https://www.malina.mg/Mlg/simbanny-kolikoly-ny-dinanihorombe/ Simban' ny kolikoly ny dinan' Ihorombe] {{Wayback|url=https://www.malina.mg/Mlg/simbanny-kolikoly-ny-dinanihorombe/ |date=20241214135349 }}", in ''www.malina.mg'', 14 Mey 2021 * "[https://www.tiatanindrazana.mg/fandriampahalemana/halatra-omby-tena-misy-ireo-zandary-tratra-nifandray-tendro-taminny-dahalo-35691.php Halatra omby Tena misy ireo zandary tratra nifandray tendro tamin’ny dahalo]", in ''www.tiatanindrazana.mg'', 11 Janoary 2019. * "[https://www.biblio.micc.gov.mg/pays/2022/11/17/trandraka-halatra-omby/ Halatra omby, Kolikoly avo lenta, anjakan' ny dahalo ambony latabatra ny tanàna] {{Wayback|url=https://www.biblio.micc.gov.mg/pays/2022/11/17/trandraka-halatra-omby/ |date=20250930090526 }}" in ''www.biblio.micc.gov.mg,'' 17 Novembra 2022 * "[https://www.madagascar-tribune.com/Ny-fanjakana-no-nampiofana-ny,5162.html Ny fanjakana no nampiofana ny dahalo]", in ''www.madagascar-tribune.com,'' 3 Marsa 2008 * "[https://www.madagascar-tribune.com/IMG/article_PDF/Novain-ireo-dahalo-ny-volon-omby_a5204.pdf Sakaraha : Halatra omby, Novain' ireo dahalo ny volon' omby]", in ''www.madagascar-tribune.com,'' (tsongan-tsiratra avy amin' ny [https://madagascartribune.vahiny.com/Novain-ireo-dahalo-ny-volon-omby,5204.html Madagascar-Tribune.com]) * "[http://madarevues.recherches.gov.mg/?Les-pratiques-traditionnelles-au-service-des-paysans-pour-la-prevention-des Les pratiques traditionnelles au service des paysans pour la prévention des vols de zébus. L’exemple du tatao et du tsitsika dans le district de l’Isandra, Haute Matsiatra] {{Wayback|url=http://madarevues.recherches.gov.mg/?Les-pratiques-traditionnelles-au-service-des-paysans-pour-la-prevention-des |date=20220804073247 }}", in ''madarevues.recherches.gov.mg'', * "[https://www.matin.mg/?p=39388 Bongolava-Tsiroanomandidy – Halatr' omby]", in ''www.matin.mg'', 19 Avrily 2021 * "[https://newsmada10.rssing.com/chan-53079480/article17331.html?nocache=0 Morarano Kraoma: tratra ireo jiolahy mpangalatra sy mpanadio omby halatra]", in ''newsmada10.rssing.com,'' 21 Janoary 2020 * "[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fikambananny-dahalo-rava-7-lahy-saronny-zandary/ Fikambanan' ny dahalo rava, 7 lahy saron' ny zandary]", in ''www.agencemalagasydepresse.com'', 03 Aogositra 2020. * "[https://www.matin.mg/?p=48708 Akon' ny taona 2016 tao Boeny – Omby miisa 7&nbsp;720 no very, olona 126 voarohirohy]", in ''www.matin.mg,'' * "[https://www.lagazette-dgi.com/index_option-com_content-view-article-id-55384-ambatofinandrahana-takian-ny-dahalo-100-000-ariary-isan-omby-ny-tompony-catid-49-Itemid-111.html Ambatofinandrahana: Takian' ny dahalo 100&nbsp;000 ariary isan' omby ny tompony]", in ''www.lagazette-dgi.com'' * "[http://www.radiorvs.net/index.php/2-non-categorise/178-ny-fitsarana-eto-madagasikara-mila-ezaka-mafy-ny-hamerenana-ny-fitokisan-ny-vahoaka-hialana-amin-ny-fitsarambahoaka Ny Fitsarana eto Madagasikara, mila ezaka mafy ny hamerenana ny fitokisan' ny vahoaka hiala amin' ny fitsaram-bahoaka"], in ''www.radiorvs.net'', * "[https://gazetyavylavitra.wordpress.com/tag/iomerberiziky/ Raharaha dahalo Remenabila sy Tokanono]", in ''gazetyavylavitra.wordpress.com'' == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:Omby]] [[Sokajy:halatra]] ge5a4dic6vxeg4twnbx397efc4luqmb Armação dos Búzios 0 290897 1151035 1096122 2026-09-22T23:03:09Z ~2026-50172-80 41062 1151035 wikitext text/x-wiki {{coord|-22.746940|-41.881670}} {{infobox tanàna |anarana = Armação dos Búzios |velarantany =69,28 |isam-ponina = 40.006 |haavo = 5 |firenena = {{Brazila}} |fanjakana = {{Rio de Janeiro}} |ben'ny tanàna = |sary =Buzios 11 2006 03.JPG |saina = Flag of Armação dos Búzios - Rio.png }} [[File:RiodeJaneiro Municip ArmacaodosBuzios.svg|thumb|left|Armacao dos Buzios]] '''Armação dos Búzios''', na '''Búzios''' fotsiny, dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i [[Rio de Janeiro]] ao amin'ny [[Brazila]]. Mifanolo-bodirindrina amin'i [[Cabo Frio]] any andrefana izy, kaominina izay nahazoany fahaleovantena tamin'ny 1995. Araka ny fanisam-bahoaka tamin'ny 2022, dia nanana mponina 40.006 izy. Eo amin'ny 173 kilometatra eo ho eo miala ny foiben'ny renivohitry, [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] ny fanjakana no misy azy. == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Rio de Janeiro]] == Tsiahy == <references/> [[sokajy:Tanàna ao Rio de Janeiro]] blo0jz7ae28fslg63skwwgryd8gdx8s 1151036 1151035 2026-09-22T23:05:13Z ~2026-50172-80 41062 1151036 wikitext text/x-wiki {{coord|-22.746940|-41.881670}} {{infobox tanàna |anarana = Armação dos Búzios |velarantany =69,28 |isam-ponina = 40.006 |haavo = 5 |firenena = {{Brazila}} |fanjakana = {{Rio de Janeiro}} |ben'ny tanàna = Alexandre de Oliveira Martins ([[Republicanos (Brasil)|REP]]) |sary =Buzios 11 2006 03.JPG |saina = Flag of Armação dos Búzios - Rio.png }} [[File:RiodeJaneiro Municip ArmacaodosBuzios.svg|thumb|left|Armacao dos Buzios]] '''Armação dos Búzios''', na '''Búzios''' fotsiny, dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i [[Rio de Janeiro]] ao amin'ny [[Brazila]]. Mifanolo-bodirindrina amin'i [[Cabo Frio]] any andrefana izy, kaominina izay nahazoany fahaleovantena tamin'ny 1995. Araka ny fanisam-bahoaka tamin'ny 2022, dia nanana mponina 40.006 izy. Eo amin'ny 173 kilometatra eo ho eo miala ny foiben'ny renivohitry, [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] ny fanjakana no misy azy. == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Rio de Janeiro]] == Tsiahy == <references/> [[sokajy:Tanàna ao Rio de Janeiro]] 3p6ji8hvj4nxt8bq8nl6z9cubzw6guc Bodo Illgner 0 294056 1151034 1150206 2026-09-22T21:08:31Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151034 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=6640Bodo Illgner.JPG |anarana=Bodo Illgner |teraka=7 Aprily 1967 |maty= |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} Teraka tamin'ny Aprily 7, 1967 tao [[Koblenz]] i''' Bodo Illgner''' izay mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i {{Alemaina}}. Nilalao toy ny mpiandry tsatokazo izy. Nisongadina i Bodo Illgner tamin'ny naha mpiandry tsatokazo an'i {{Alemaina}} Andrefana izay nahazo ny Fiadiana ny Amboara Eran-tany 1990 tany Italia. Izy no voalohany amin'ireo mpiandry tsatokazo tsy nahafaty baolina na iray aza nandritra ny lalao famaranana tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka eran-tany, ary tamin'ny faha-23 taonany, izy no mpiandry tsatokazo zandriny indrindra nahazo ny fifaninanana. Teo amin'ny asany tao amin'ny klioba, nilalao ho an'ny FC Cologne izy aloha, ary avy eo nifindra tany amin'ny Real Madrid, izay nahazoany ny Ligy Champions tamin'ny taona 1998. Taorian'ny nisotroany ronono tamin'ny fanatanjahantena, dia lasa mpanolotsaina amin'ny fahitalavitra izy. == Lalam-piainana == === Mpilalao === Teraka tany [[Koblenz]] i Bodo Illgner ary lehibe tany Westerburg sy [[Bonn]] taty aoriana. Nanomboka nilalao baolina teo amin'ny FC Hardtberg izy, izay nahitana azy ka nentina tao amin'ny 1. FC Cologne tamin'ny 1983, fony izy 16 taona. Tamin'ny 1984, nahazo ny Tompondaka Eoropeana latsaky ny 16 taona niaraka tamin'ny ekipam-pirenena alemà izy, ary nanao sonia ny fifanarahana matihanina voalohany tamin'ny 1985. Nandimby an'i [[Harald Schumacher]], ilay mpiandry tsatokazon'ny ekipam-pirenena alemà, i Illgner. Nanao ny lalao voalohany nataony izy tamin'ny 22 Febroary 1986, taorian'ny nandroahana an'i Schumacher tamin'ny lalao nifanandrinana tamin'ny [[Bayern München]]. Nanatrika ny fiadiana ny amboara UEFA 1986 ihany koa izy, izay resy nanoloana ny [[Real Madrid]] Nandritra ny vanim-potoanan'ny 1986-1987, mbola tsy feno roapolo taona i Illgner raha nantsoina hisolo an'i Schumacher, noroahin'ny klioba taorian'ny famoahana ny tantaram-piainany manambara ny fanao amin'ny doping amin'ny tontolon'ny baolina kitra <ref name="where">{{En icon}} [https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/news/newsid=18159/index.html Where are they now: Bodo Illgner] {{Wayback|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/germany2006/news/newsid=18159/index.html |date=20140826115000 }}, FIFA.com, 27 mai 2005</ref> . Fanamby lehibe noho izany ny handimby ny mpilalao iray heverina ho mpiandry tsatokazo tsara indrindra hatramin'ny [[Sepp Maier]] . Na izany aza, ilay mpilalao dia nanatanteraka ny asa miaraka amin'ny talenta ampy mba hiantsoana impito ho amin'ny fifantenana Alemana latsaky ny 21 taona <ref name="rsssf">{{En icon}} [http://www.rsssf.com/players/duit-players-i.html Bodo Illgner Data], RSSSF</ref>, avy eo ho an'i [[Franz Beckenbauer]], mpanazatra ny ekipan'ny FRG, hanolotra azy ny fifantenana voalohany tamin'ny 23 septembre 1987 tamin'i [[Danemark]] <ref>{{En icon}} [http://www.rsssf.com/miscellaneous/illgner-intl.html Bodo Illgner - International Appearances], RSSSF</ref> . Voafantina ho voafidy hilalao amin'ny Euro 1988 i Bodo Illgner no mpianatr'i [[Eike Immel]] nandritra ny fifaninanana. Nanamarika ny fiafaran'ny asan'i Immel niaraka tamin'ny ekipam-pirenena ny fanafoanana ny ''Nationalmannschaft'' tamin'ny lalao manasa-dalana. Illgner dia nampidirina ho eo amin'ny laharana voalohany amin'ny fihodinana savaranonando amin'ny fiadiana ny amboara eran-tany 1990 . Roa taona taty aoriana, ny mpiandry tsatokazo [[Köln]], tamin'ny faha-23 taonany, no mpiandry tsatokazo voalohany tamin'ny fiadiana ny amboara eran-tany . Nampian'ny fiarovan-tena tsy voafehy voaforon'ireo mpilalao toa an'i [[Jürgen Kohler]], [[Klaus Augenthaler]] ary [[Guido Buchwald]] izy, dia iray amin'ireo mpanao mari-trano lehibe tamin'ny fandresen'ny Alemà. Ny penalty novonjeny tamin’ny lalao manasa-dalana nifanandrina tamin’i Angletera no nanosika an’i Alemaina ho any amin’ny famaranana. Arzantina, resy tamin’ny isa 1 noho 0 teo amin’ny famaranana, dia tsy nahavita nahatafiditra baolina tamin’ny famaranana, ka tsy nisy tratra intsony ny tanjon’i Illgner, voalohany teo amin’ny tantaran’ny fifaninanana. Nilaza ny mpiandry tsatoby alemà fa ny lalao mampidi-doza indrindra ho azy dia ny lohatenin'i [[Andreas Brehme]] <ref>{{Pdf}} [http://fr.fifa.com/mm/document/fanfest/magazine/magazine03-06p.4fr_3257.pdf Fifa Magazine de la Coupe du monde 2006] {{Wayback|url=http://fr.fifa.com/mm/document/fanfest/magazine/magazine03-06p.4fr_3257.pdf |date=20140826115849 }} (p.59), FIFA.com</ref> . Tsy miova hatrany, i Bodo Illgner dia voatendry indray tamin'ny fifantenana ho an'ny Euro 1992, izay nandresen'i Alemaina tamin'ny famaranana, avy eo tamin'ny fiadiana ny amboara eran-tany 1994 . Ratsy ny fiafarany tamin'ny fifantenana Alemana izay lavon'i Bolgaria tamin'ny ampahefa-dalana. Illgner, izay nifandona tamin'ny mpanazatra Berti Vogts, dia nanambara ny fisotroan-dronono iraisam-pirenena teo amin'ny faha-27 taonany, taona somary tanora ho an'ny mpiandry tsatokazo iraisam-pirenena <ref name="where"/> , . Tsy hilalao amin’ny ekipam-pirenena intsony i Illgner . Mbola tsy tapitra anefa ny asa maha matihanina an’i Bodo Illgner. Nijanona ho marina tamin'ny [[1.FC Köln|1.]] [[1.FC Köln|Ny FC Cologne]] dia tsy mbola nahazo amboara hatramin'ny nananganana azy, na dia teo aza ny roa tamin'ny laharana faharoa tamin'ny 1989 sy 1990, ary avy eo ny faharesena farany tamin'ny fiadiana ny amboara Alemana tamin'ny 1991 tamin'ny penalty. Mihena ny vokatra azon’ny klioba : tamin'ny taona 1995-1996, tsy maintsy niady ho amin'ny fahavelomany izy, izay nandraisan'i Illgner anjara betsaka tamin'ny fibaikoana ny fiarovana mafy indrindra tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka (miaraka amin'ny baolina 35). Rehefa nanomboka ny vanim-potoana 1996-1997 dia nafindra tany amin'ny klioba Espaniola malaza Real Madrid izy tamin'ny sarany 4 tapitrisa DM . Tao no nahazoany ny fiadiana ny ho tompondaka espaniola tamin'ny 1997, avy eo ny Ligin'ny Tompondaka tamin'ny 1998 ary farany ny fiadiana ny amboara Intercontinental tamin'ny 1998, na dia teo aza ny fifaninanana tamin'i [[Santiago Cañizares]], izay tiany nandritra ny fotoana ela. Tao amin'ny 1999, i Illgner dia naratra mafy tamin'ny soroka ary nosoloina mpiandry tsatokazo valo ambin'ny folo taona, [[Iker Casillas]] . Ity farany no lasa mpanentana ary i Illgner no mpiara-mianatra aminy. Nanampy teo amin'ny dabilio izy tamin'ny fandresena vaovaon'ny Real Madrid tamin'ny Ligy Champions tamin'ny 2000, avy eo tamin'ny fikatsahana ny tompondaka tamin'ny 2001 . Ny tsy fahampian'ny fotoana nilalaovany dia nitarika azy hisotro ronono tamin'ny 2001, teo amin'ny faha-34 taonany, herintaona talohan'ny nifaranan'ny fifanarahana nataony tao Madrid. === Fomba filalaovana === Illgner dia mpitifitra niavaka. Tamin'ny fiadiana ny amboara eran-tany dia nisongadina tamin'ny fahaizany nitarika ny fiarovany tamin'ny fomba feno fahefana sy mahomby izy. Nalaza ho tsy manaiky lembenana ihany koa izy amin'ny ady tokana. [ ref. ilaina ] . === Fampiofanana indray === Ity mpilalao malina ity, izay matetika nihatakataka tamin'ny haino aman-jery ary nanorim-ponenana tany Espaina taorian'ny fisotroan-drononony tamin'ny fanatanjahantena, dia namoaka tantaram-piainany tamin'ny 2005 mitondra ny lohateny hoe ' {{Lang|de|Alles}} ''en <ref name="where"/> .'' Tamin'ny avril 2013, notononin'ny gazety Marca ho anisan'ny "11 vahiny tsara indrindra teo amin'ny tantaran'ny Real Madrid" . == mari-pankasitrahana == === Ao amin'ny Club === * Nandresy ny Ligue des champions tamin'ny 1998 sy 2000 niaraka tamin'ny Real Madrid * Mpandresy tamin'ny fiadiana ny amboaran'ny Intercontinental tamin'ny 1998 niaraka tamin'ny Real Madrid * Tompondakan'ny Espaniola tamin'ny 1997 sy 2001 niaraka tamin'ny Real Madrid * UEFA Cup finalist tamin'ny 1986 niaraka tamin'ny [[1.FC Köln]] * Tamin'ny taona 1991 niaraka tamin'ny [[1.FC Köln]] (FC Cologne) ny famaranana ny amboara Alemana === Ao amin'ny ekipam-pirenena === * 22 safidy ho an'ny R. F. MISY. nanomboka tamin'ny 1987 ka hatramin'ny 1990 * 32 caps ho an'i Alemaina nanomboka tamin'ny 1987 ka hatramin'ny 1994 * Mpandresy amin'ny Mondial 1990 * Lefitry ny Tompondakan'ny Firenena Eoropeana tamin'ny 1992 * Tompondakan'ny Eoropeana Under-16 tamin'ny 1984 * Fandraisana anjara tamin'ny fiadiana ny amboara eran-tany tamin'ny taona 1990 (mpandresy) ary tamin'ny taona 1994 (fomba famaranana) * Fandraisana anjara tamin'ny fiadiana ny ho tompondakan'ny firenena eoropeanina tamin'ny 1988 (semi-finaliste) ary tamin'ny 1992 (finaliste) === Fanavahana manokana === * Mpiambina baolina alemana tamin'ny taona 1989, 1990, 1991 ary 1992 * Eoropeana mpiandry tsatokazo tamin'ny taona 1991 == Ny antontan'isa tsirairay == {| class="wikitable alternance" style="text-align: center; display:inline-table;" |+Statistiques de Bodo Illgner en championnat ! scope="col" |Saison ! scope="col" |Club ! scope="col" |Championnat ! scope="col" |Matchs ! scope="col" |Buts |- |1985-1986 | rowspan="12" |[[1.FC Köln|1. FC Cologne]] | rowspan="12" |{{GER-d}} [[Bundesliga]] |2 |0 |- |1986-1987 |16 |0 |- |1987-1988 |34 |0 |- |1988-1989 |33 |0 |- |1989-1990 |34 |0 |- |1990-1991 |34 |0 |- |1991-1992 |37 |0 |- |1992-1993 |31 |0 |- |1993-1994 |33 |0 |- |1994-1995 |34 |0 |- |1995-1996 |34 |0 |- |1996-1997 |4 |0 |- |1996-1997 | rowspan="5" |Real Madrid | rowspan="5" |{{ESP-d}} [[Championnat d'Espagne de football|La Liga]] |40 |0 |- |1997-1998 |12 |0 |- |1998-1999 |34 |0 |- |1999-2000 |5 |0 |- |2000-2001 |0 |0 |- ! colspan="3" |Total !417 !0 |} {| class="wikitable alternance" style="text-align:center; display:inline-table; margin-left:2em;" |+{{Nowrap|Statistiques en sélection}} !Année ! width="40" |Matchs ! width="40" |Buts |- |1987 |3 |0 |- |1988 |3 |0 |- |1989 |6 |0 |- |1990 |13 |0 |- |1991 |7 |0 |- |1992 |8 |0 |- |1993 |5 |0 |- |1994 |9 |0 |- !Total !54 !0 |} {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Illgner, Bodo}} [[Sokajy:Mpiandry tsatokazo alemà]] [[Sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1967]] [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra nasionaly alemà]] pbrkrjzvvdx6bj6f26v9a5c64744fcm Hazakazaka any El Salvador ataon'ny vehivavy 0 294189 1151046 1108714 2026-09-23T02:10:33Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151046 wikitext text/x-wiki {{Infobox Course cycliste}}Ny Vuelta Ciclista Femenina a El Salvador, fantatra amin'ny anarana hoe Fitsidihan'ny Vehivavy ao El Salvador, dia hazakazaka am-bisikileta ho an'ny vehivavy any El Salvador. Niforona tamin'ny taona 2004 ity fifaninanana ity ary tafiditra ao amin'ny kalandrie iraisam-pirenena momba ny bisikilety eo ambany sokajy 2.1. Tamin'ny taona 2004, natao voalohany ho hazakazaka nasionaly ilay fifaninanana. Nanomboka ny 2005 kosa dia tafiditra tao anatin'ny kalandrie hazakazaka UCI izy io, ary nosokajiana ho sokajy 2.2 hatramin'ny taona 2008. Taorian'ny fiatoana naharitra telo taona, dia niverina indray ilay hazakazaka tamin'ny 2012 ary napetraka tao amin'ny sokajy 2.1. Na izany aza, natsahatra indray izany taorian'ny taom-pilalaovana 2014. Tamin'ny taom-pilalaovana 2024 no novelomina indray ilay hazakazaka, rehefa avy niato sivy taona. Notsiahivina fa sokajy 2.1 no nisy azy tamin'izay. == mari-pankasitrahana == {{Cycling race/listofwinners|Q19311022|aboverow 6:''2009-2011 non-disputé''|aboverow 9:''2015-2023 non-disputé''}} == Rohy ivelany == * [https://www.tourdenormandiecycliste.fr/ Tranonkala ofisialy] {{Wayback|url=https://www.tourdenormandiecycliste.fr/ |date=20250614103649 }} * [https://www.procyclingstats.com/race/vuelta-el-salvador Filaharana amin'ny procyclingstats.com] {{Portail|cyclisme|Salvador}} gh23trtq9jtstf7qhyy2arggkhekbua Tanantanana 0 297783 1151024 1129684 2026-09-22T14:16:48Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1151024 wikitext text/x-wiki Ny '''tanantanana''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Malpighiales]]: * ''[[Aleurites moluccanus]]'' (na ''Aleurites trilobus'') * ''[[Jatropha curcas]]'' * ''[[Ricinus communis]]'' -- == Antsipiriany == === ''Aleurites moluccanus'' === [[Sary:Starr_020803-0119_Aleurites_moluccana.jpg|vignette|277x277px|''[[Aleurites moluccanus]]'']]Ny ''[[Aleurites moluccanus]]'' dia fantatra amin' ny anarana malagasy hoe mofotra, savoga, savokara, tanantanana ary tanatanana. === ''Jatropha curcas'' === [[Sary:Le Jatropha curcas 05.jpg|ankavia|vignette|270x270px| ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'']]Ny ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'' dia fantatra koa aminin' ny anarana malagasy hoe boy, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo ary voanongo. === ''Ricinus communis'' === [[Sary:Ricinus communis (Euphorbiaceae), inflorescencias.jpg|vignette|261x261px| ''[[Kinana|Ricinus communis]]'']]Ny ''[[Kinana|Ricinus communis]]'' dia fantatra koa amiin' ny anarana malagasy hoe fampinonoana, kimanga, kinamena, kinana, kinanamena, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa ary tseroka. == Jereo koa == * ''[[Aleurites]]'' * ''[[Jatropha]]'' * [[Tanatana]]: ''[[Jatropha curcas]]'' (''[[Euphorbiaceae]]''); ''[[Ricinus communis]]'' (''Euphorbiaceae'') * [[Fampinonoana (zavamaniry)|Fampinonoana]]: ''[[Euphorbia hirta]]'' (''[[Euphorbiaceae]]''); ''[[Ricinus communis]]'' (''[[Euphorbiaceae]]'') * [[Tanatanampotsy]]: ''[[Cleistanthus boivinianus]]'' <small>(Baill.) Müll.Arg.</small> (''[[Euphorbiaceae]]''); ''[[Clerodendrum arenarium]]'' var. ''macrocalyx'' (''[[Lamiaceae]]''); ''[[Hibiscus laurinus]]'' <small>Baill.</small> (''←'' ''Humbertianthus cardiostegius'' <small>Hochr.</small>; ''Macrostelia laurina'' <small>(Baill.) Hochr. & Humbert</small>) (''[[Malvaceae]]''); ''[[Jatropha curcas]]'' <small>L.</small> (''Euphorbiaceae''); ''[[Schizolaena exinvolucrata]]'' <small>Baker</small> (''← Rhodolaena echinata'' <small>H.Perrier</small>) (''[[Sarcolaenaceae]]''); ''[[Vitex beraviensis]]'' <small>Vatke</small> (''Lamiaceae''); ''[[Wielandia oblongifolia]]'' <small>(Baill.) Petra Hoffm. & McPherson</small> (na ''Blotia oblongifolia'') (''[[Phyllanthaceae]]'' na ''Euphorbiaceae''); ''[[Homalium]]'' sp. (''[[Salicaceae]]''). qn2kzkldlcme4hgg4qaweq8l7jx4708 Lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara 0 298086 1151048 1150697 2026-09-23T04:46:30Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151048 wikitext text/x-wiki [[Sary:Litchi chinensis fruits.JPG|vignette|408x408px|[[Litisia|Letisia]] (''[[Litchi chinensis]]'')]] Inty ny '''lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara'''. Marihina fa ny teny hoe "hazo" ampiasaina eto dia anondroana ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ny [[hazobotry]], ny [[kirihitra]], ary ny [[vahy]], eny fa na ny zavamaniry atao amin' ny anarana hoe [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] rehefa tena lehibe (ohatra: [[akondro]]) na ireo ivelan' ny fanasokajiana mahazatra (toy ny [[raketa]]) koa aza. Misy amin' ny zavamaniry hotanisaina eto ny tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], ny sasany hita ihany koa any amin' ny firenena sy faritra any ivelany ary ny hafa nampidirina teto. Tsy nampidirina ao amin' ity ny [[voamaina]] ([[kabaro]], [[tsaramaso]], sns) sy ny [[voamadinika]] ([[vary]], [[Zea mays|katsaka]], sns), ny [[voa fakana menaka]] ([[Arachis hypogaea|voanjo]], [[sôza]], sns). == Lisitry ny finakaviana sy ny antoko == === Lisitry ny fianakavian-javamaniry === Inty ny lisitry ny fianakavian-javamaniry ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: * ''[[Anacardiaceae]]'' ''- [[Anisophylleaceae]] - [[Annonaceae]] - [[Apocynaceae]] - [[Arecaceae]] -'' ''[[Bromeliaceae]]'' ''- [[Burseraceae]] - [[Cactaceae]] - [[Caricaceae]] - [[Celastraceae]] - [[Clusiaceae]] - [[Combretaceae]] - [[Ebenaceae]] - [[Fabaceae]] - [[Lauraceae]] - [[Loganiaceae]] - [[Malvaceae]]'' (ankehitriny dia tafiditra ao ny ''[[Bombacaceae]]'') - ''[[Menispermaceae]]'' ''- [[Moraceae]] - [[Musaceae]] - [[Myrtaceae]] - [[Orchidaceae]] - [[Pandanaceae]] - [[Passifloraceae]] - [[Phyllanthaceae]] - [[Piperaceae]] - [[Proteaceae]] - [[Rosaceae]] - [[Rubiaceae]] - [[Rutaceae]] - [[Sapindaceae]] - [[Sapotaceae]] - [[Solanaceae]] - [[Vitaceae]]'' === Lisitry ny antokon-javamaniry === Inty ny lisitry ny antoko ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: * ''[[Adansonia]] - [[Ananas]] - [[Anisophyllea]] - [[Annona]] - [[Bismarckia]] - [[Borassus]] - [[Bromelia]] - [[Canarium (zavamaniry)|Canarium]] - [[Carica]] - [[Carissa]] - [[Causonis]] - [[Cayratia]] - [[Cereus]] - [[Cissus]] - [[Citrus]] - [[Cocos (zavamaniry)|Cocos]] - [[Cola (zavamaniry)|Cola]] - [[Cyphostemma]] - [[Dilobeia]] - [[Diospyros]] - [[Dypsis]] - [[Elaeis]] - [[Eugenia]] - [[Ficus]] - [[Fragaria]] - [[Hylocereus]] - [[Hyphaene]] - [[Labramia]] - [[Landolphia]] - [[Leuenbergeria]] - [[Litchi]] - [[Malus]] - [[Mangifera]] - [[Mimusops]] - [[Musa]] - [[Opuntia]] - [[Pandanus]] - [[Passiflora]] - [[Persea]] - [[Pereskia]]'' (jereo koa: ''[[Leuenbergeria]]'' sy ''[[Rhodocactus]]'') ''- [[Phoenix]] - [[Piper]] - [[Poivrea]] - [[Physalis]] - [[Prunus]] - [[Psidium]] - [[Pyrus]] - [[Raphia]] - [[Ravenea]] - [[Rheedia]] - [[Rhipsalis]] - [[Rhodocactus]] - [[Rubus]] - [[Saba (zavamaniry)|Saba]]'' - ''[[Salacia]] - [[Satranala]] - [[Selenicereus]] - [[Sorindeia]] - [[Spondias]] - [[Strychnos]] - [[Solanum]] - [[Symphonia]] - [[Syzygium]] - [[Tamarindus]] - [[Treculia]] - [[Uapaca]] - [[Vangueria]] - [[Vasconcellea]] - [[Vanilla]] - [[Vitis]]'' == Lisitry ny karazana (anarana ara-tsiansa) == Inty ny lisitry ny karazan-javamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy: === A === [[Sary:Adansonia rubrostipa 03.jpg|vignette|Ringy na fony (''[[Adansonia rubrostipa]]'')|205x205px]] * ''[[Adansonia digitata]]'' [''[[Bombacaceae]]'' na ''[[Malvaceae]]''] -- baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana, vontona * ''[[Adansonia grandidieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- renala, reniala, renibeala, vonoa * ''[[Adansonia madagascariensis]]'' (← ''Adansonia bernieri'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, bozy, fony, mboio, reniala * ''[[Adansonia perrieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] – za * ''[[Adansonia rubrostipa]]'' (← ''Adansonia fony'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- ringy * ''[[Adansonia suarezensis]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- vonoa, za * ''[[Adansonia za]]'' (← ''Adansonia alba, Adansonia bozy'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, boringy, bozo, bozy, fony, mboio, ringy, voajabo, za, zabo * ''[[Ananas bracteatus]]'' [''[[Bromeliaceae]]''] -- * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' (= ''Bromelia ananas'') [''Bromeliaceae''] -- fandra, fandrana, mananasy, satra, voafandrana * ''[[Anisophyllea anisophyllea]]'' [''[[Anisophylleaceae]]''] -- ambalasira * ''[[Anisophyllea fallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- hazomamy * ''[[Anisophyllea madagascariensis]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea masoalensis]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea parafallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea purpurascens]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Anisophyllea schatzii]]'' [''Anisophylleaceae''] -- * ''[[Annona muricata]]'' [''[[Annonaceae]]''] -- karaosoly, koropataka, kôrôsôly // voantsokona, voatsiriry, * ''[[Annona squamosa]]'' [''Annonaceae''] -- konikony, konokono // voasaritany * ''[[Artocarpus altilis]]'' [''[[Moraceae]]''] -- [[soanambo]], tsirapay * [[Ampalibe|''Artocarpus heterophyllus'']] [''Moraceae''] -- ampalibe * ''[[Artocarpus integer]]'' (← ''Artocarpus integrifolia'') [''Moraceae''] -- finesy, kimahatorolela, sonambo, voanampalibe [[Sary:Bismarckia nobilis3498.jpg|vignette|208x208px|Satrana (''[[Bismarckia nobilis]]'')]] === B === * ''[[Bismarckia nobilis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[satrana]] * ''[[Borassus aethiopum]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – dimaka, befelatanana: * ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – voanio * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' [''[[Menispermaceae]]''] -- amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, ralakamisy, vodihazo // madiriandro === C === [[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')]] * ''[[Canarium madagascariensis]]'' [''[[Burseraceae]]''] -- aramy, haramy, ramy, tambazotse * ''[[Carica papaya]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- [[papay]], mapaza * ''[[Carissa boiviniana]]'' [''[[Apocynaceae]]''] -- * ''[[Carissa densiflora]]'' [''Apocynaceae''] -- mango ** ''Carissa densiflora'' var ''microphylla'' -- mango * ''[[Carissa macrocarpa]]'' [''Apocynaceae''] -- * ''[[Carissa pichoniana]]'' [''Apocynaceae''] -- hazombato * ''[[Carissa sessiliflora]]'' [''Apocynaceae''] -- tavaka, voantsikomoka, voantsikopiky * ''[[Carissa spinarum]]'' (← ''Carissa edulis,'' ''Carissa pubescens, Carissa comorensis'') [''Apocynaceae''] -- taolana, taolanomby, voakandrina, voamantsoana * ''[[Cayratia trifolia]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (← ''Causonis trifolia'') [''Vitaceae''] -- * ''[[Cereus peruvianus]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Cissus quadrangularis]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- * ''[[Cissus lenticellata]]'' (← ''Vitis lenticellata'' <small>Baker</small>) [''[[Vitaceae]]''] -- vahintakifitra, vahintankifitra, vahintankifotra * ''[[Cissus verticillata]]'' [''Vitaceae''] -- voalobokadia * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' (← ''Citrus aurantifolia'') [''[[Rutaceae]]''] -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, tsirebika, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary * ''[[Citrus aurantium]]'' [''Rutaceae''] -- voangikely, voatolongo * ''[[Citrus hystrix]]'' [''Rutaceae''] -- voangabe, voangibe // kaombava * ''[[Citrus limon]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimakirana * ''[[Citrus maxima]]'' (← ''Citrus grandis, Citrus decumana'') [''Rutaceae''] -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe // vangisay * ''[[Citrus medica]]'' [''Rutaceae''] -- voantolongo, voasarimandina ** ''Citrus medica'' subsp. ''bajoum'' -- tolongo, tsilongo, voatsilongo * ''[[Citrus paradisi]]'' [''Rutaceae''] * ''[[Citrus reticulata]]'' [''Rutaceae''] -- // mandarina * ''[[Citrus sinensis]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimamy, voasary * ''[[Citrus voangiala]]'' [''[[Rutaceae]]''] -- voangiala * ''[[Cocos nucifera]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[voanio]] * ''[[Cola acuminata]]'' [''[[Malvaceae]]''] -- kôlà * ''[[Cola nitida]]'' [''Malvaceae''] -- kôla * ''[[Cola perrieri]]'' [''Malvaceae''] -- * ''[[Combretum grandidieri]]'' (← ''Calopyxis grandidieri'') [''[[Combretaceae]]''] -- tamenaka * ''[[Combretum calopyxis]]'' (← ''Calopyxis eriantha'') [''Combretaceae''] -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka * ''[[Combretum coccineum]]'' [''Combretaceae''] -- halaitra, manikibonga * ''[[Combretum coursianum]]'' (← ''Calopyxis coursiana'') [''Combretaceae''] -- tamenaka, voatamenaka * ''[[Combretum eriogynum]]'' (← ''Calopyxis eriogyna'') [''Combretaceae''] -- voatamenaka * ''[[Combretum indicum]]'' [''Combretaceae''] -- * ''[[Combretum macrocalyx]]'' (← ''Calopyxis bernieriana'') (= Poivrea bernieriana) [''Combretaceae''] -- voantamenaka, voatamenaka * ''[[Combretum oxygonium]]'' (← ''Calopyxis oxygonia'') [''Combretaceae''] -- menakabongo, voantamenaka * ''[[Combretum sphaeroides]]'' (← ''Calopyxis brevistyla'') [''[[Combretaceae]]''] -- voantamenaka * ''[[Combretum subumbellatum]]'' (← ''Calopyxis subumbellata'') [''Combretaceae''] -- mangitohezitra, tamenaka, vakakoana, voantamenaka, voatamenaka // voanjonala * ''[[Cyphostemma greveanum]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- vahimboamena * ''[[Cyphostemma microadiparthros]]'' / ''[[Cyphostemma microadiparthra]]'' (= ''Cissus microadiparthros'') [''Vitaceae''] -- * ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (← ''Vitis microdiptera'') [''Vitaceae''] -- divay, famakientana * ''[[Cyphostemma montagnacii]]'' [''Vitaceae''] -- [[Sary:Fuyu Persimmon (Diospyros Kaki) editMMK.jpg|vignette|211x211px|Kaky (''[[Diospyros kaki]]'')]] === D === * ''[[Dilobeia thouarsii]]'' [''[[Proteaceae]]''] – bakaravina, hazobaka, hazontavolo, hovao, makaleona, mankaleo, ovao, ramandriona, rihaona, tambelomanana, tavolohazo, tavolopika, vazano, vivaona * ''[[Diospyros ferrea]]'' [''[[Ebenaceae]]''] -- * ''[[Diospyros kaki]]'' [''Ebenaceae''] -- kaky * ''[[Diospyros mespiliformis]]'' [''Ebenaceae''] -- * ''[[Diospyros perrieri]]'' [''Ebenaceae''] -- hazoarina, hazozoby, lopingo, mapingo, pingo, volombodimpoina * ''[[Diospyros sakalavarum]]'' [''Ebenaceae''] -- hazomafana * ''[[Diospyros squamosa]]'' [''Ebenaceae''] -- * ''[[Dypsis baronii]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Dypsis lutescens]]'' [''Arecaceae''] -- lafahazo, lafaza, lafohaza, na rehazo. * ''[[Dypsis madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – // farihazo, hirihiry [[Sary:Elaeis guineensis oil palm fruit Portoviejo Ecuador.jpg|vignette|209x209px|''[[Elaeis guineensis]]'']] === E === * ''[[Elaeis guineensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] – palmie fanaova-menaka,  tsingilo ** ''Elaeis guineensis'' var ''madagascariensis'' (= ''Elaeis madagascariensis'') --  tsingilo *''[[Epiphyllum anguliger]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Epiphyllum oxypetalum]]'' [''Cactaceae''] – * ''[[Epiphyllum phyllanthus]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Eugenia brasiliensis]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- * ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''Myrtaceae''] -- mangidika, mantsidika * ''[[Eugenia hazomamy]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia lokhensis]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia louvelii]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia lucida]]'' [''Myrtaceae''] -- atsingilo, tsaringila * ''[[Eugenia nosibensis]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia parkeri]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Eugenia uniflora]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- [[Sary:Ficus polita (nom), vye, Manie van der Schijff BT, c.jpg|vignette|208x208px|Mandresy (''[[Ficus polita]]'')]] === F === * ''[[Ficus carica]]'' L. [''[[Moraceae]]''] – aviavimbazaha * ''[[Ficus grevei]]'' [''Moraceae''] -- fihamy * ''[[Ficus lutea]]'' Vahl [''Moraceae''] – amontana,  mandresy , nonokalika, aviavy * ''[[Ficus pachyclada]]'' [''Moraceae''] -- adabo * ''[[Ficus polita]]'' [''Moraceae''] -- mandresy, tsaramady. * ''[[Ficus reflexa]]'' Thunb. [''[[Moraceae]]''] -- * ''[[Ficus sakalavarum]]'' [''Moraceae''] – adabo * ''[[Ficus sur]]'' [''Moraceae''] -- * ''[[Ficus sycomorus]]'' L. [''Moraceae''] -- amontana * ''[[Ficus trichoclada]]'' Baker [''Moraceae''] -- * ''[[Ficus tiliifolia]]'' Baker (ou ''Ficus trichophlebia'') [''[[Moraceae]]''] -- voara, ara, aviavy, amontana * ''[[Fragaria × ananassa]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[frezy]] * ''[[Fragaria vesca]]'' [''Rosaceae''] -- === G === * ''[[Garcinia aphanophlebia]]'' (← ''[[Rheedia aphanophlebia]]'') [''[[Clusiaceae]]''] -- * ''[[Garcinia chapelieri]]'' (← ''[[Rheedia chapelieri]]'') [''Clusiaceae''] -- dampy, vandrika, leandriaka. * ''[[Garcinia madagascariensis]]'' (← ''[[Rheedia madagascariensis]]'') [''Clusiaceae''] -- * ''[[Garcinia mangorensis]]'' [''[[Clusiaceae]]''] – vandrika * ''[[Garcinia mangostana]]'' [''Clusiaceae''] – mangostana * ''[[Garcinia pauciflora]]'' [''Clusiaceae''] – vandrikala * ''[[Garcinia verrucosa]]'' [''Clusiaceae''] -- dampy * ''[[Garcinia zeylanica]]'' [''[[Clusiaceae]]''] -- [[Sary:Hyphaene coriacea kz1.JPG|vignette|273x273px|Babangy (''[[Hyphaene coriacea]]'')]] === H === * ''[[Hyphaene compressa]]'' H.Wendl. [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Hyphaene coriacea]]'' (Gaertn.) [''Arecaceae''] -- babangy, lokoko // satramira * ''[[Hyphaene shatan]]'' [''Arecaceae''] -- dana,  satra, satrakely, satramira, satrana, satrantoloho, satraviehy, satsa, taliona === L === * ''[[Labramia ambondrombeensis]]'' [''[[Sapotaceae]]''] -- * ''[[Labramia boivinii]]'' [''Sapotaceae''] -- faho, mantsadaka * ''[[Labramia bojeri]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Labramia costata]]'' [''Sapotaceae''] -- todinga * ''[[Labramia platyphylla]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia kirkii]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia madagascariensis]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia myrtifolia]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Landolphia perrieri]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Litchi chinensis]]'' [''[[Sapindaceae]]''] -- [[litisia]], letisy === M === [[Sary:Musa acuminata 337319858.jpg|vignette|212x212px|Akondro (''[[Musa acuminata]]'')]][[Sary:Mangifera indica 1a 13.jpg|vignette|Manga (''[[Mangifera indica]]'')|207x207px]] * ''[[Malus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- paoma * ''[[Malus × robusta]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- * ''[[Malus pumila]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Mangifera foetida]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- * ''[[Mangifera indica]]'' [''Anacardiaceae''] -- manga * ''[[Mangifera odorata]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Mimusops coriacea]]'' (← ''[[Mimusops commersonii]]'') [''[[Sapotaceae]]''] -- tsirika, vohimpiky * ''[[Mimusops elengi]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Mimusops obtusifolia]]'' [''Sapotaceae''] -- * ''[[Musa acuminata]]'' <small>Colla</small> [ ''Musaceae''] -- foignonana, akondro * ''[[Musa balbisiana]]'' [''Musaceae''] -- * ''[[Musa × paradisiaca]]'' L. (''Musa sapientum'' L.) (safiotra ''M. acuminata'' × ''M. balbisiana'') [''[[Musaceae]]''] -- akondro, akondrofify, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa [[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|219x219px|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]] === O === * ''[[Opuntia dillenii]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Opuntia monacantha]]'' [''Cactaceae''] -- raketa malady * ''[[Opuntia stricta]]'' [''Cactaceae''] -- raketa mena === P === [[Sary:Starr 020803-0117 Psidium guajava.jpg|vignette|Goavy (''[[Psidium guajava]]'')|210x210px]] * ''[[Pandanus tectorius]]'' [''[[Pandanaceae]]''] -- * ''[[Pandanus utilis]]'' [''Pandanaceae''] -- * ''[[Passiflora caerulea]]'' [''[[Passifloraceae]]''] -- * ''[[Passiflora edulis]]'' [''Passifloraceae''] -- ** ''Passiflora edulis'' f. ''edulis'' -- ** ''Passiflora edulis'' f. ''flavicarpa'' -- * ''[[Passiflora foetida]]'' [''Passifloraceae''] -- tsipopoka * ''[[Passiflora incarnata]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Passiflora laurifolia]]'' [''Passifloraceae''] --- * ''[[Passiflora ligularis]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Passiflora quadrangularis]]'' [''Passifloraceae''] -- * ''[[Pereskia aculeata]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Pereskia grandifolia]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Persea americana]]'' [''[[Lauraceae]]''] -- [[Zavôka|zavôkà]] * ''[[Phoenix canariensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- * ''[[Phoenix dactylifera]]'' [''Arecaceae''] -- [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]] // rofiavahiny * ''[[Phoenix reclinata]]'' [''Arecaceae''] -- antrendry, kalabo, kalalo, dara, daro, taratra, taratsa, taratsy * ''[[Phoenix roebelenii]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Physalis angulata]]'' [''[[Solanaceae]]''] -- * ''[[Physalis minima]]'' [''Solanaceae''] -- * ''[[Physalis peruviana]]'' [''Solanaceae''] -- * ''[[Piper borbonense]]'' [''[[Piperaceae]]''] -- tsiperifery, voatsiperifery * ''[[Piper guineense]]'' [''Piperaceae''] -- kisiditry * ''[[Piper nigrum]]'' [''Piperaceae''] -- * ''[[Piper pachyphyllum]]'' [''Piperaceae''] -- * ''[[Piper pyrifolium]]'' [''Piperaceae''] -- voatsiperifery * ''[[Prunus africana]]'' (= ''[[Pygeum africanum]]'') [ ''[[Rosaceae]]''] -- kotofihy * ''[[Prunus armeniaca]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus avium]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus cerasifera]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus cerasus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Prunus persica]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[paiso]] * ''[[Psidium cattleianum]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- goavimena * ''[[Psidium guajava]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- [[Goavy (zavamaniry)|goavy]] * [[Psidium guineense|''Psidium guineens''e]] [''[[Myrtaceae]]''] -- * ''[[Pyrus communis]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[poara]] * ''[[Pyrus pyrifolia]]'' [''Rosaceae''] -- [[Sary:Raphia farinifera, Mahajanga Rural, Madagascar 1.png|vignette|Rofia (''[[Raphia farinifera]]'')]] === R === * ''[[Raphia farinifera]]'' (= ''Raphia ruffia'') [''[[Arecaceae]]''] -- rofia * ''[[Ravenea dransfieldii]]'' [''Arecaceae''] -- * ''[[Ravenea madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – gora, matitanana * ''[[Ravenea rivularis]]'' [''Arecaceae''] --  // akoraka, bakaly, gora, gory, ravina * ''[[Ravenea sambiranensis]]'' [''Arecaceae''] – manarana, sira * ''[[Rhipsalis baccifera]]'' [''[[Cactaceae]]''] -- ** [[Rhipsalis baccifera subsp. horrida|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''horrida'']] (= ''[[Rhipsalis horrida]]'') -- ** [[Rhipsalis baccifera subsp. mauritiana|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''mauritiana'']] (= ''[[Rhipsalis mauritiana]]'') -- * ''[[Rhipsalis madagascariensis]]'' [''Cactaceae''] -- * ''[[Rubus alceifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- * ''[[Rubus apetalus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus eichleri]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus fraxinifolius]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus fruticosus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus idaeus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus pauciflorus]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus pyrifolius]]'' [''Rosaceae''] -- * ''[[Rubus rosifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- voafotsy [[Sary:Satranala decussilvae 2703559.jpg|vignette|307x307px|Satranala (''[[Satranala decussilvae]]'')]] === S === * ''[[Saba comorensis]]'' [''[[Apocynaceae]]''] –  vandribanga  // vontaka, made * ''[[Salacia leptoclada]]'' [''[[Celastraceae]]''] -- * ''[[Salacia madagascariensis]]'' [''Celastraceae''] -- * ''[[Satranala decussilvae]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- satranala * ''[[Selenicereus costaricensis]]'' (← ''[[Hylocereus costaricensis]]'', ''[[Hylocereus polyrhizus]]'') [''[[Cactaceae]]''] -- * ''[[Selenicereus megalanthus]]'' (← ''[[Hylocereus megalanthus]]'') [''Cactaceae''] -- * ''[[Selenicereus undatus]]'' (← ''[[Hylocereus undatus]]'') [''Cactaceae''] -- * ''[[Solanum betaceum]]'' (← ''Cyphomandra betacea'') [''[[Solanaceae]]''] – voatabiahazo * ''[[Sorindeia madagascariensis]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- sorindrano * ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''[[Anacardiaceae]]''] -- sakoagna, sakoamanga * ''[[Spondias mombin]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Spondias purpurea]]'' [''Anacardiaceae''] -- * ''[[Spondias tefyi]]'' [''Anacardiaceae''] -- [[sakoa]] * ''[[Strychnos madagascariensis]]'' [''[[Loganiaceae]]''] -- mokotra * ''[[Strychnos spinosa]]'' [''Loganiaceae''] -- mokotra * ''[[Symphonia louvelii]]'' [''[[Clusiaceae]]''] -- * ''[[Symphonia globulifera]]'' [''Clusiaceae''] -- * ''[[Symphonia urophylla]]'' [''Clusiaceae''] -- sirambo * ''[[Syzygium cumini]]'' (← ''Eugenia jambolana'') [''[[Myrtaceae]]''] -- rotra, rôtra, rotrazo * ''[[Syzygium emirnense]]'' (← ''Eugenia emirnensis'') [''Myrtaceae''] - * ''[[Syzygium guineense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium jambos]]'' (← ''[[Eugenia jambos]]'') [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium madagascariense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium malaccense]]'' [''Myrtaceae''] -- makoba * ''[[Syzygium samarangense]]'' [''Myrtaceae''] -- * ''[[Syzygium tsimihetyglandulosum]]'' [''Myrtaceae''] -- [[Sary:Tamarindus indica pods.JPG|vignette|272x272px|Kily (''[[Tamarindus indica]]'')]] === T === * ''[[Tamarindus indica]]'' [''[[Fabaceae]]''] -- [[kily]], madilo, madiro * ''[[Treculia africana]]'' [''[[Moraceae]]''] -- * ''[[Treculia lamiana]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala * ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala, dipaka, famelona, tapabatry, fantsinakoho, sakoambitsy, tsipaka ** ''Treculia madagascarica'' var. ''sambiranensis'' -- dipaka, tsipaka, tsitimpahy, foza * ''[[Treculia obovoidea]]'' [''Moraceae''] -- * ''[[Treculia perrieri]]'' (= ''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'') [''Moraceae''] -- katoka, tsipa, tobory, tsitendry === U === [[Sary:Tapia Uapaca bojeri Ibity.jpg|vignette|Tapia (''[[Uapaca bojeri]]'')|274x274px]] * ''[[Uapaca ambanjensis]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- * ''[[Uapaca betamponensis]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca bojeri]]'' [''Phyllanthaceae''] -- tapia, voapaka * ''[[Uapaca densifolia]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca ferruginea]]'' [''Phyllanthaceae''] -- * ''[[Uapaca louvelii]]'' [''Phyllanthaceae''] -- anisena * ''[[Uapaca thouarsii]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- voapaka [[Sary:Solaris grapes in Chateaux Luna vineyard 24.jpg|vignette|236x236px|Voaloboka (''[[Vitis vinifera]]'')]] === V === * ''[[Vasconcellea×heilbornii]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- * ''[[Vangueria infausta]]'' [''[[Rubiaceae]]''] -- voavanga * ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F. Gmelin</small> (← ''Vangueria edulis'' <small>(Vahl) Vahl</small>) [''Rubiaceae''] -- vandrika, vanga, vavandrika, voandrika, voavandrika, voavanga * ''[[Vitis labrusca]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- voaloboka * ''[[Vitis vinifera]]'' [''Vitaceae''] -- [[voaloboka]] == Jereo koa == * [[Lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy]] * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] * [[Legioma]] * [[Anana]] * [[Voamaina]] * [[Voamadinika]] == Fanovozan-kevitra == === Boky === * Allorge, L. (2008). ''Atlas des plantes de Madagascar''. Paris : Éditions Ulmer. * Andrianarivelo, Rafrezy, V. (1989). ''Travaux sur les plantes utiles et l’environnement à Madagascar''. BIT/FNUAP, Projet MAG/87/P02. [https://www.fao.org/fileadmin/templates/agphome/documents/PGR/SoW1/africa/MADAGASC.pdf? Document FAO – Madagascar] * Boiteau, P., Boiteau, M. & Allorge-Boiteau, L. (1999). ''Dictionnaire des noms malgaches de végétaux''. 4 vol. + index. Éditions Alzieu. * Carrière, S. M. et al. (2023). ''Savoirs locaux et usage des plantes sauvages comestibles à Madagascar''. * Divers auteurs. (2003). ''Voly voankazo (Cultures fruitières)''. Diary Valy, Valy Agridéveloppement SARL, MADPRINT, 38 p. * François, E. (1927). « [https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1927_num_7_75_4576?utm La production des fruits à Madagascar] ». ''Revue de botanique appliquée et d’agriculture coloniale'', 7e année, bulletin n° 75, p. 713–724. DOI : 10.3406/jatba.1927.4576. (Persée) [Lahatsoratra feno] * François, P. J. (1968). « Place des fruits dans l’alimentation malgache (étude du milieu rural) ». ''Terre malgache / Tany Malagasy'', n° 4, juillet 1968, p. 155–178. * Heckel, É. (1910). ''[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8?utm_source=chatgpt. Les plantes utiles de Madagascar : catalogue alphabétique et raisonné]''. Paris : Augustin Challamel, 372 p. (AGRIS) * Humbert, H. (dir.) et collaborateurs (1936–2001). ''Flore de Madagascar et des Comores. Plantes vasculaires''. Paris/Tananarive : Muséum national d’Histoire naturelle / Imprimerie officielle. * Montagnac, P. (1960). ''[https://miremby.mg/opac_css/index.php?id=9974&lvl=author_see&utm Les cultures fruitières à Madagascar]''. Institut de Recherches Agronomiques à Madagascar (IRAM), 2 tomes. (Miremby) * Perrier de la Bâthie, H. (1924). « [https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224?utm_source=chatgpt.com Sur quelques plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture] ». ''Revue de botanique appliquée et d’agriculture coloniale'', 4e année, bulletin n° 38, p. 652–663. DOI : 10.3406/jatba.1924.4224. (Persée) Persée [Lahatsoratra feno] * Perrier de la Bâthie, H. (1927). ''La production des fruits à Madagascar''. * Petitjean, M., Rakotovao, L. H. & Rasoanaivo, P. (1992). ''[https://miremby.mg/opac_css/index.php?id=5086&lvl=publisher_see&utm_source=chatgpt.com Plantes utiles de Madagascar : répertoire des noms vernaculaires]''. Faculté des Sciences, 300 p. * Porcher, V., Carrière, S. M., Gallois, S., Randriambanona, H., Rafidison, V. M. & Reyes-García, V. (2022). « [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0264147&utm_source=chatgpt.com Growing up in the Betsileo landscape: Children’s wild edible plants knowledge in Madagascar] ». ''PLOS ONE'', 17(2), e0264147. DOI : 10.1371/journal.pone.0264147. (PLOS) [Lahatsoratra feno] * Schatz, G. E. (2001). ''[https://shop.kew.org/generic-tree-flora-of-madagascar?utm_source=chatgpt.com Generic Tree Flora of Madagascar]''. Royal Botanic Gardens, Kew & Missouri Botanical Garden, 490 p. (Kew Gardens) * Styger, E., Rakotoarimanana, J. E. M., Rabevohitra, R. & Fernandes, E. C. M. (1999). « [https://www.researchgate.net/publication/226459138_Indigenous_fruit_trees_of_Madagascar_Potential_components_of_agroforestry_systems_to_improve_human_nutrition_and_restore_biological_diversity Indigenous fruit trees of Madagascar: Potential components of agroforestry systems to improve human nutrition and restore biological diversity] ». ''Agroforestry Systems'', 46, p. 289–310. DOI : 10.1023/A:1006295530509. (ResearchGate) * Ranaivosoa et collaborateurs. « Ethnobotanical Survey in Tampolo Forest (Fenoarivo Atsinanana, Northeastern Madagascar) ». === Tanonkala === * Biodiversity Heritage Library (BHL). [https://www.biodiversitylibrary.org/ Biodiversity Heritage Library] * CIRAD – [https://open-library.cirad.fr/ Open Library] {{Wayback|url=https://open-library.cirad.fr/ |date=20260205210339 }}. CIRAD Open Library * FAO AGRIS. [https://agris.fao.org/ Système international d’information sur les sciences et technologies agricoles]. FAO AGRIS * FAO. ''[https://www.fao.org/family-farming/detail/fr/c/1600148/ Potentially Important Food Plants of Madagascar]''. (FAOHome) FAO – Potentially Important Food Plants of Madagascar * FAO. [https://www.fao.org/4/y9601f/y9601f03.htm? ''Situation des ressources génétiques forestières de Madagascar'' (2002)]. FAO – Ressources génétiques forestières de Madagascar * [https://www.persee.fr/ Journal d’agriculture tropicale et de botanique appliquée (JATBA)] – Persée. Collection d’articles anciens sur les plantes et cultures fruitières de Madagascar. Persée – JATBA * Madadoc / Miremby. [https://madadoc.miremby.mg/ Catalogue documentaire malgache] {{Wayback|url=https://madadoc.miremby.mg/ |date=20260417193129 }}. Madadoc / Miremby * Madagascar Catalogue / Missouri Botanical Garden (MBG). ''[https://mobot.mg/research/base-de-donnees/ Madagascar Catalogue]''. Missouri Botanical Garden – Madagascar Research Unit * Missouri Botanical Garden – Madagascar Research Unit. Bases de données et ressources botaniques sur la flore de Madagascar. [https://mobot.mg/research/base-de-donnees/ Madagascar Research Unit – MBG] * Pl@ntNet – Madagascar. [https://identify.plantnet.org/fr/madagascar?utm_source=chatgpt.com Pl@ntNet] * [https://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online (POWO)]. Royal Botanic Gardens, Kew. Plants of the World Online * PLOS ONE. Collection d’articles scientifiques en accès libre, notamment sur les plantes sauvages comestibles de Madagascar. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0264147&utm PLOS ONE – Wild edible plants of Madagascar] * PROTA / PROTA4U. ''[https://www.prota4u.org/ Plant Resources of Tropical Africa]'' – ressources sur les plantes alimentaires et les fruits tropicaux. PROTA4U * [https://protectedareas.mg/fr? Protected Areas Madagascar]. Protected Areas Madagascar * Tropical Restoration Library / ELTI. ''[https://restoration.elti.yale.edu/resource/indigenous-fruit-trees-madagascar-potential-components-agroforestry-systems-improve-human? Indigenous Fruit Trees of Madagascar]''. Tropical Restoration Library – Indigenous Fruit Trees of Madagascar * [https://www.tropicos.org/ Tropicos]. Missouri Botanical Garden. Tropicos * Université d’Antananarivo – [https://biblio.univ-antananarivo.mg/ Bibliothèque numérique]. Bibliothèque numérique de l’Université d’Antananarivo * [https://www.worldfloraonline.org/?utm_source=chatgpt.com World Flora Online (WFO)]. World Flora Online 4xr0pk3bhjm5jqz0iuiefe5jn4cjfn1 Wikipedia:Efemerida/23 Septambra 4 298690 1151027 1133939 2026-09-22T14:47:00Z JianJi 36396 1151027 wikitext text/x-wiki '''Androany [[23 Septambra|23 septambra]]''': * '''[[2022]]''' - Nanatanteraka fitsapan-kevi-bahoaka naharitra dimy andro amin'ny fampidirana faritra ho ao anisan'ny taniny i [[Rosia]] — dia [[Lugansk|Luhansk]], [[Donetsk]], [[Zaporizhia|Zaporizhia]], ary [[Kherson]] — ary avy eo dia nanambara ny fampidirana ireo faritra efatra ireo ho anisan'ny taniny. 4faafrd5xfiqme7rmrgyzrw4drqyz9q 1151029 1151027 2026-09-22T15:03:44Z JianJi 36396 1151029 wikitext text/x-wiki '''Androany [[23 Septambra|23 septambra]]''': * '''[[2022]]''' - Nanatanteraka fitsapan-kevi-bahoaka naharitra dimy andro amin'ny fampidirana faritra ho ao anisan'ny taniny i [[Rosia]] — dia [[Lugansk|Luhansk]], [[Donetsk]], [[Zaporizhia|Zaporizhia]], ary [[Kherson]] — ary avy eo dia nanambara ny fampidirana ireo faritra efatra ireo ho anisan'ny taniny. * '''[[2024]]''' – Nidaroka baomba ireo Hezbollah lasibatra ao [[Libàna]] avy eny an'habakabaka i [[Israely]], nahafaty olona mihoatra ny 490. 472bnz6r1z7j8btov4ie15ola7wob1i Wikipedia:Efemerida/24 Septambra 4 298691 1151050 1133940 2026-09-23T06:01:45Z JianJi 36396 1151050 wikitext text/x-wiki '''Androany [[24 Septambra|24 septambra]]''': * '''[[1853]]''' - zanatany frantsay i [[Nouvelle-Calédonie]] * '''[[1948]]''' – Natsangana ny Honda Motor Company. * '''[[1973]]''' - Fahaleovantenan'i [[Ginea Bisao|Ginea Bissau]] manoloana an'i [[Pôrtogaly|Pôrtiogaly]]. * '''[[2008]]''' – Niala amin'ny maha-filohan'i [[Afrika Atsimo]] azy i [[Thabo Mbeki]]. * '''[[2015]]''' – Farafahakeliny 1.100 no maty ary 934 hafa naratra nandritra ny fifanosehana tamin'ny fivahiniana masina [[Hajj]] tao [[Arabia Saodita]]. hc0hjivib8cs66irf46aroytiuymbqr Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato 0 300530 1151025 1147594 2026-09-22T14:19:20Z TinahLuce23 39583 Créé en traduisant la section « Biographie » de la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/235583613|Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]] » 1151025 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}} '''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy,izay]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fanadihadiana sy tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato. Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity. == Tantaram-piainany == Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy<ref name=":0">https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html</ref>. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno ("piano") ny reniny<ref name=":0" />. Mbola kely izy dia maty ny reniny. "Diplomate" ny vadiny ary niteraka telo izy ireo<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-06-13 |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212060232/https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html |url-status=dead }}</ref>. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny "Clinique des soeurs" Ankadifotsy, ny volana novambra 2008 izy<ref name=":2" />. == Sehatra arakasa == Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny "diplomate" dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy; rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982<ref name=":1">https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay nataony tamin'ny teny frantsay ny sasany. == Hetsika ara-pikambanana == Nanorina ny fikambanana "Société des Écrivains de l'Océan Indien" (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato<ref name=":0" />. Sady mpikambana tao izy no filoham-boninahitra tao koa. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) koa ny tenany<ref name=":3">https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html</ref>. == Sanganasa == Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny sombin-tantara, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny<ref name=":1" />. === Tantara an-tsehatra === * ''Le prix de la paix'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny "Festival des films africains" tany Montréal ny taona 1988 * ''La Pêcheresse'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1987 * ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy "Festival francophone" tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny "Festival de théâtre africain" tany Italia * ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny "Littérature franco-malgache" tao Antananarivo ny taona 1991 * ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny "Festival of Contemporary Theatre" tao New York * ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989 * ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka. * ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka. * ''Boomerang'', tsy mbola navoaka. * ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka. * ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka. === Tantara foronina === * ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka. * ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001 * ''Le Cinquième Sceau'', 1994 * ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003'' * ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006 * ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka * ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka * ''La Fracture'', tsy mbola navoaka === Lahatsoratra fandalinana === * ''La Marche de la liberté,'' 1992 * ''La Femme et la guerre, 1993'' * ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003 === Tononkalo === * ''Amertumes'', 1980 * ''Bouquet d’espoirs'', 1985 * ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985 * ''Moïses de notre race'', 1986 * ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka. * ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003. === Sombin-tantara === * ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka. * ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005 * ''Adolescent'', tsy mbola navoaka. * ''Faly'', tsy mbola navoaka. * ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka. * ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka. === Sarimihetsika === ''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita. == Mari-boninahitra == Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninanana tantara an-tsehatra izay niraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra "''Le prix de la paix''" no nahazoany izany laharana voalohany izany<ref name=":3" />. == Loharano == <references /> [[Sokajy:Mpanoratra]] [[Sokajy:Mpanoratra malagasy]] == Biographie == Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra manana ny maha izy azy teo amin'ny tontolon'ny teny frantsay. Teraka tamin'ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Mpitsabo ny rainy ary mpitendry zava-maneno piano ny reniny. Ny reniny izay nodimandry fony izy mbola kely. Nanambady diplaomaty i Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato ary manan-janaka telo izy mivady. Nodimandry tao amin'ny toeram-pitsaboan'ny masera tao Ankadifotsy izy noho ny fahasarotana teo amin'ny taovam-pisefoana. 8oivbe9n111otabwef8izbrspkam953 Masinjoana (zavamaniry) 0 301486 1151064 1151015 2026-09-23T11:53:45Z Thelezifor 15140 Anarana amin' ny teny malagasy 1151064 wikitext text/x-wiki Ny '''masinjoana''', '''masinjoany''', '''masonjoana''' na '''masonjoany''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Asteraceae]]'' sy ''[[Rubiaceae]]'': * ''[[Coptosperma madagascariense]]'' <small>(Baill.) De Block</small> (← ''[[Enterospermum madagascariense]]'' <small>(Baill.) Homolle</small>) (''Rubiaceae'') -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> (''Asteraceae'') -- kilango, masinjoana, masonjoana, merana, peha == Jereo koa == * ''[[Brachylaena]]'' * ''[[Coptosperma]]'' * ''[[Enterospermum]]'' 4g7dmns82bwjcic878dvu29mwcrin5x Dinika amin'ny mpikambana:TinahLuce23 3 301887 1151056 1150317 2026-09-23T07:20:46Z JianJi 36396 1151056 wikitext text/x-wiki == Randzavola == Miarahaba anao, nahita ny lahatsoratrao momba io mpanoratra io aho ka nampidiriko ho lahatsoratry ny volana ôktôbra ilay izy. Raha misy takelaka na lahatsoratra tahaka ireny dia mba atoroy ihany aho fa be tokoa ny lahatsoratra teny malagasy fa vitsy no manara-penitra dia sahirana be isika mitady izay atao lahatsoratry ny volana sy ny lahatsoratra tsara vakiana. Hay koa moa toa ianao no nandika ny Tohodranon'i Tsiazompaniry dia io nataoko ao amin'ny lahatsoratra tsara vakiana io izy. Izay fa mirary soa sy mahavità be amin'ny fampiroboroboantsika ny votoaty teny malagasy ity. == Welcome to Wiki Project Med! == {| cellspacing="8" cellpadding="0" style="width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;" | [[File:Medical translation.svg|250x250px]] | Hi '''{{PAGENAME}}'''! Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]]. We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline. Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process. '''After every translation, please ensure the following steps are done:''' *Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title. *Add suitable categories. *Check that the infobox is correctly translated and complete. *Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines. *After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them. Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. Thank you for contributing your time and skills to this important work. -- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team |} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 7 Septambra 2026 à 08:48 (UTC) :Hello Wiki Project Med Team, :Thank you very much for your message and for welcoming me to the Wiki Project Med translation team. I’m delighted to contribute to making reliable medical information more accessible in Malagasy. :I will make sure to follow the checklist and Wikipedia’s guidelines for each translation. :I would also appreciate your feedback on my translation. Do you think there are any aspects I could improve, beyond the guidelines that need to be followed? Your feedback and suggestions would be very helpful as I continue to improve. :Thank you again for your trust and support! [[Mpikambana:TinahLuce23|TinahLuce23]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:TinahLuce23|resaka]]) 7 Septambra 2026 à 10:46 (UTC) hndi5wf0ycyxqhjdly9wb6fw132v748 Flueggea virosa 0 301960 1151044 1150510 2026-09-23T00:53:22Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1151044 wikitext text/x-wiki [[Sary:Starr 020108-0011 Flueggea virosa.jpg|vignette|366x366px|''Flueggea virosa'']] Ny '''''Flueggea virosa''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Phyllanthaceae]]'' (napetraka tao amin' ny fianakaviana ''[[Euphorbiaceae]]'' teo aloha). Teratany any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ao amin' ny [[Tontolo Taloha]] izy io: ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]] sy ao amin' ny nosy hafa ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]], any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosin' i Arabia]], any amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinanta Indiana]], ay amin' ny faritra atsimo amin' i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], any [[Malezia]], any [[Ginea Vaovao]], ary any [[Aostralia]]. Nampidirina tany [[Florida]] ([[Etazonia]]) sy [[Pôrtô Rikô]] ihany koa izy io. Noho ny vorona no manaparitaka ny voany dia sokajina ho karazana "tsy dia ahiana ho lany tamingana" ("Least Concern") izy. ''Flueggea virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Royle</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''atsikana''', '''fantsikakolahy''', '''hena''', '''koropoka''', '''kotika''', '''kotikana''', '''patikahoko''', '''tetina''', '''teto''', '''tokiky''', '''tsingilofilo''' ary '''voafotsikotikana'''. Hazo na hazobotry manintsan-dravina mahatratra haavo 6 m izy; hita any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly misy vanim-potoana maina (ary tsy hita any amin' ny faritra tena efitra na any amin' ny ala mikitroka mando), amin' ny haambo eo anelanelan' ny 100 sy 2&nbsp;300 m. Azo hanina ny voany fotsy. == Anarana hafa == Indreto ny anarana ahafantarana ny ''Flueggea virosa'': * ''Acidoton virosus'' <small>(Roxb. ex Willd.) Kuntze</small> * ''Flueggea angulata'' <small>Baill</small>. * ''Flueggea comorensis'' <small>Bojer</small> * ''Flueggea microcarpa'' <small>Blume</small> * ''Flueggea obovata'' <small>(Willd.) Wall.</small> * ''Flueggea senensis'' <small>Klotzsch</small> * ''Phyllanthus virosus'' <small>Roxb. ex Willd.</small> * ''Securinega microcarpa'' <small>(Blume) Müll.Arg.</small> * ''Securinega obovata'' <small>(Willd.) Müll.Arg.</small> * ''Securinega virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Baill.</small> * ''Xylophylla obovata'' <small>Willd</small>. == Zana-karazana == [[Sary:Flueggea virosa subsp. virosa 5Dsr 1-2438.jpg|vignette|210x210px|''Flueggea virosa'' subsp. ''virosa'']] Ireto zana-karazan' ny ''Flueggea virosa'' manaraka ireto no ekena: * ''Flueggea virosa'' subsp. ''himalaica'' <small>D.G.Long</small> – hita any [[Nepaly]], any amin' ny faritra atsinanana amin' i [[Himalaya]], any [[Assam]] ([[India]]), any [[Mianmara]] * ''Flueggea virosa'' subsp. ''melanthesoides'' <small>(F.Muell.) G.L.Webster</small> – hita any [[Ginea Vaovao]] sy any [[Aostralia]] * ''Flueggea virosa'' subsp. ''virosa'' – ny faritra mafana rehetra, afa-tsy ny any Nepaly, ny any amin' ny faritra atsinanana amin' i Himalaya, ny any Ginea Vaovao ary ny any Aostralia == Famariparitana == [[Sary:Snowberry Tree (Flueggea virosa) (11733009656).jpg|vignette|361x361px|''Flueggea virosa'']] [[Hazobotry]] na [[kirihitra]] na [[hazo madinika]] [[diôika]] (misy lahy sy ny vavy misaraka) malaky mitombo ny ''Flueggea virosa'' ka mety hahatratra 1 ka hatramin' ny 6 m ny haavony. Manja somary mena ka hatramin' ny manja ny [[Hoditra (amin' ny zavamaniry)|hodi-kazo]]; malama izy amin' ny voalohany fa mety hisy triatriatra madinika rehefa mihalehibe ilay zavamaniry. Maro dia maro ny rantsany, sady misy zoro na mikovilavila, ary indraindray dia ahitana rantsana kely niova endrika ka mitovitovy amin' ny tsilo dombo (izany no nahatonga ny anarany amin' ny teny malagasy hoe "tsingilofilo"). Tsy misy volovolo sady malama ny rantsana tanora, ary misy pentina kely rehefa lehibe. === Ravina === Tsotra sy mifandimby ny ravin' ny ''Flueggea virosa'', mibikan' atody na miendrika boribory lavalava mivelatra kokoa eo amin' ny tendrony, ary miloko maitso mavana, izay matetika mivadika mavo mandritra ny vanim-potoana maina. Miovaova be ny endriky ny ravina, ka mety ho somary mibikan' atody na boribory salavalava; mirefy 2 ka hatramin' ny 9 sm ny halavany ary 1 ka hatramin' ny 4 sm ny sakany. Tsy misy kinifinifiny ny sisin' ny ravina. Manana tangozany fohy (eo anelanelan' ny 2 sy 9 mm) ny ravina, ary misy ravin-kely izay manify toy ny hoditra maina eo amin' ny fototry ny tangozany, miendrika lela lefona sady mora mihintsana. === Vony === Kely dia kely ny vonin' ny ''Flueggea virosa'' (eo amin' ny 1 ka hatramin' ny 2 mm ny savaivony), tsy mitambatra ny taovam-pananahana lahy sy vavy ao aminy, mirindra tsara ny endriny, ary miova ny eo anelanelan' ny maitso sy mavo somary maitso ny lokony, sady mamoaka hanitra malefaka. Ny vony lahy dia mivondrona matevina eo amin' ny foto-dravina, ahitana vony 20 ka hatramin' ny 40. Manana [[ravimbony]] 5 izy ireo, tsy misy [[felambony]], ary manana [[lahimbony]] 5 misaraka sady mipoitra ety ivelany, izay mifandimby amin' ny fihary eo amin' ny fototry ny vony. Ny vony vavy dia tsy dia fahita firy amin' ny endrika mivondrona (vondrona misy vony 3 ka hatramin' ny 10). Manana fihary atodinaina ambony misy efitra telo izy ireo, ary eo an-tampony dia misy [[tahom-bavimbony]] telo mitambatra eo amin' ny fotony sady misaraka roa eo amin' ny tendrony tsirairay. === Voa === [[Sary:Snowberry Tree (Flueggea virosa) (16429510476).jpg|vignette|210x210px|Ravina sy voan' ny ''Flueggea virosa'']] Ny voan' ny ''Flueggea virosa'' dia kapsily boribory toy ny baolina sady manana savaivo 3 ka hatramin' ny 5 mm, somary mizara telo, ary lasa fotsy sy be nofo ary toa misy savoka rehefa matoy. Be ranony sy mamy ireo voa ireo, ary ahitana vihim-boa madinika hatramin' ny enina miloko mana somary mavo sady mamirapiratra, ka mahatonga ilay zeavamniry ho miavaka tokoa. == Fampiasana == === Fampiasana ankapobeny === ==== Fitsaboana entim-paharazana afrikanina sy aziatika ==== Miasa avokoa ny faritra rehetra amin' ilay zavamaniry, saingy heverina ho mahery vaika indrindra ny fakany<ref name=":0"><small>"[https://prota.prota4u.org/protav8.asp?p=Flueggea+virosa ''Flueggea virosa'' (Roxb. ex Willd.) Voigt]", ''prota.prota4u.org,'' notsidihina tamin' ny 09/09/2026</small></ref>. Matetika no tanehina fakany na atao vovoka mba hampitoniana ny fanaintainan' ny kibo, handroahana ny [[kankana an-tsinay]], ary hitsaboana ny aretim-pivalanan-dra ([[Valan-dra|disanteria]])<ref name=":0" /><ref><small>"[https://www.mdpi.com/2673-9879/4/1/7 Traditional Uses, Pharmacology and Phytochemistry of the Medicinal Plant ''Flueggea virosa'' (Roxb. ex Willd.) Royle]", ''www.mdpi.com,'' notsidihina tamin' ny 09/09/2026</small> </ref><ref><small>"[https://portal.wiktrop.org/fr/species/show/336401 ''Flueggea virosa'' (Roxb. ex Willd.) Royle]", ''portal.wiktrop.org'', notsidihina tamin' ny 09/09/2026</small></ref>. Apetaka amin' ny alalan' ny fanorana na atao [[fesana]] eo amin' ny [[hoditra]] ny ravina sy vihim-boa voatoto mba hitsaboana ny [[aretin-koditra]] (toy ny [[ekzema]], ny [[mangidihidy]], na aretina vokatry ny [[holatra]]) sy hanafainganana ny fanasitranana ny [[ratra]]<ref><small>"[https://encyclopedia.pub/entry/54179 Pharmacological Effects of ''Flueggea virosa'' Extracts] {{Wayback|url=https://encyclopedia.pub/entry/54179 |date=20250809153814 }}", ''encyclopedia.pub'' (notsidihina tamin' ny 09/09/2026)</small></ref><ref name=":1"><small>"[https://combonimissionaries.ie/2025/07/03/herbs-plants-flueggea-virosa-a-wide-range-of-healing-virtues/ Herbs & Plants. Flueggea virosa. A wide range of healing virtues.]", ''combonimissionaries.ie'' (notsidihina tamin' ny 09/09/2026)</small></ref>. Ao [[Afrika]] dia malaza ho fanafody mampatanjaka sy mampitombo ny filan' ny nofo (hitsaboana ny tsy fahafahana manao firaisana na ny tsy fahampian' ny filana ara-nofo) ny fangaro azo avy amin' ny fakany na ny raviny; ampiasaina koa izy ireny handaminana ny [[fadim-bolana]] be loatra sy hampitomboana ny fahafahana miteraka<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Any amin' ny firenena sasany (toa an' i [[Tanzania]] na [[Oganda]]), ny ranon-dravina vaovao na ny rano nitanehana ny rantsana madinika dia ampiasaina, atete ao an-orona na sotroina, mba hanamaivanana ny fihanaky ny aretina [[androbe]] sy ny [[fanintona]]<ref name=":2"><small>"[https://plantuse.plantnet.org/fr/Flueggea_virosa_(PROTA) ''Flueggea virosa'' (PROTA)]", ''plantuse.plantnet.org'' (notsidihina tamin' ny 09/09/2026)</small></ref>. ==== Fampiasana hafa ==== Azo hanina ny voany kely sy fotsy rehefa masaka. Mamy sy be ranony izy ireo, saingy misy mangidy kely ihany; matetika ny ankizy no mihinana azy, na koa anaovana aotrika mba hahazoana zava-pisotro misy alikôla. Tena tian' ny [[biby fiompy]] sy ny [[akoho amam-borona]] hohanina ny raviny sy voany. Noho ny fahalefahay sy ny tanjany dia ampiasaina hanaovana tafon' ny trano bongo, fandriana, tongotra seza, fandrika trondro ary harona ny hazon' io zavamabniry io. Matetika koa no tapahina ny rantsana madinika mba hatao hiborosiana nify. Matetika no ambolena io zavamaniry io mba hanaovana fefy fiarovana na fambolena voninkazo<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=2770 Flueggea virosa (Roxb. ex Willd.) Voigt]", ''www.ethnopharmacologia.org'' (notsidihina tamin' ny 09/09/2026)</small></ref>. ==== Fampiasana ho poizina ==== Ao amin' ny kolontsaina sasany ao [[Afrika Atsinanana]] sy [[Afrika Afovoany]], dia nampiasaina tamin' ny vanim-potoana taloha ny ranoka avy amin' ny hodiny na ny fakany amin' ny fatra ambony mba hatao poizina hamonoana trondro na bibikely mpanimba, na koa nampidirina tao anatin' ny [[fampinomana]] amin' ny fitsarana ara-pomban-drazana<ref name=":2" />. ==== Fampiasana manokana eto Madagasikara ==== Eto [[Madagasikara]] dia ampiasaina indrindra amin' ny fikarakarana ny [[nify]] sy ny asa tanana momba ny [[Lambahoany|lamba]] io zavamaniry io<ref name=":3"><small>"[https://plantuse.plantnet.org/fr/Flueggea_virosa_(PROTA) ''Flueggea virosa'' (PROTA)]", ''Pl@ntUse'', notsidihina tamin' ny 09/09/2026</small></ref>. Matetika dia andrahoina ny fakany ka sotroina mba hanamaivanana sy hitsaboana ny fanaintainan' ny nify. Ampiasaina hanaovana loko mainty handokoana ny kofehin' ny rofia (indrindra ho an' ny fandrariana sy na asa hafa amin' ny rofia) ny ravin' io zavamaniry io. Na izany aza dia heverina ho "tsy tsara kalitao" io loko io satria indraindray dia tsy ranoray tanteraka ny vokatra azo<ref name=":3" />. == Jereo koa == * ''[[Acidoton]]'' (''[[Euphorbiaceae]]'') * ''[[Flueggea]]'' (''[[Phyllanthaceae]]'') * ''[[Phyllanthus]]'' (''Phyllanthaceae'') * ''[[Securinega]]'' (''Phyllanthaceae'') * [[Fantsikakolahy]]: ''[[Carissa spinarum]]'' <small>L.</small> (← ''Carissa madagascariensis'' <small>Thouars ex Poir.</small>) (''[[Apocynaceae]]''); ''[[Clerodendrum arenarium]]'' <small>Baker</small> (''[[Lamiaceae]]''); ''[[Volkameria heterophylla]]'' <small>Vent</small>. (← ''Clerodendrum heterophyllum'' <small>(Vent.) R.Br.</small> (''[[Lamiaceae]]''); ''Flueggea virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Royle</small> (← ''Flueggea microcarpa,'' ''Flueggea obovata'', ''Securinega virosa'', ''Phyllanthus virosus'') (''[[Phyllanthaceae]]''); ''[[Combretum villosum]]'' <small>(Tul.) C. C. H. Jongkind</small> (← ''Poivrea villosa'' <small>Tul.</small>) (''[[Combretaceae]]'') * [[Koropoka (zavamaniry)]]: ''Flueggea virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Royle</small> (← ''Flueggea microcarpa,'' ''Flueggea obovata'', ''Securinega virosa'', ''Phyllanthus virosus'') (''[[Phyllanthaceae]]''); ''[[Margaritaria anomala]]'' <small>(Baill.) Fosberg</small> (← ''Phyllanthus erythroxyloides'' <small>Müll.Arg.</small> (''[[Phyllanthaceae]]'') * [[Kotika]]: ''Croton'' sp. (''[[Euphorbiaceae]]''); ''Flueggea virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Royle</small> (← ''Flueggea microcarpa,'' ''Flueggea obovata'', ''Securinega virosa'', ''Phyllanthus virosus'') (''[[Phyllanthaceae]]''); * [[Teto (zavamaniry)]]: ''Flueggea virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Royle</small> (← ''Flueggea microcarpa,'' ''Flueggea obovata'', ''Securinega virosa'', ''Phyllanthus virosus'') (''[[Phyllanthaceae]]''); ''[[Phyllanthus reticulatus]]'' <small>Müll. Arg.</small> (''[[Phyllanthaceae]]''). * [[Tsingilofilo]]: ''Flueggea virosa'' <small>(Roxb. ex Willd.) Royle</small> (← ''Flueggea microcarpa''; ''Flueggea obovata'', ''Securinega virosa'', ''Phyllanthus virosus'') (''[[Phyllanthaceae]]''); ''[[Gymnosporia linearis]]'' <small>(L. f.) Loes.</small> (''[[Celastraceae]]''); ''[[Indigofera]]'' sp. (''[[Fabaceae]]'') == Loharano == dzws2ju8638srrk5z1fiwh1u3iu09xp Henri Randzavola 0 302078 1151054 1151008 2026-09-23T07:03:24Z JianJi 36396 1151054 wikitext text/x-wiki '''Henri Randzavola''' dia mpitandrina protestanta, [[mpampianatra]], [[mpanoratra]] ary mpikaroka malagasy. Teraka tao [[Fianarantsoa]] tamin’ny 5 Novambra 1873 izy ary nodimandry tao [[Antananarivo]] tamin’ny 21 Desambra 1953, teo amin’ny faha-80 taonany. Nandritra ny androm-piainany izy nandray anjara tamin’ny fampianarana, ny fiainan’ny [[Prôtestantisma|Fiangonana protestanta]], ny [[Haisoratra|literatiora]] ary ny fikarohana momba ny [[Fiteny malagasy|teny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] malagasy. Maro ny solon'anarana nentiny tamin'ny naha-mpanoratra azy, toy ny '''Andriamahefa''' '''Henri'''<ref>https://tenymalagasy.org/bins/pseudonyms</ref>, '''Historicus''', '''Ntaolozandriny''', '''Posterior''' ary '''FNT'''<ref name=":1">https://dacb.org/fr/stories/madagascar/randzavola-henri/</ref>. == Fahazazana sy fianakaviana == '''Henri Randzavola''' dia zanak’i Andriamahefa folo voninahitra sy Rasoamihaja. Teraka tao Fianarantsoa izy ary lehibe tao anatin’ny tontolo [[Betsileo]]<ref>https://midi-madagasikara.mg/jubile-henri-randzavola-honore-a-lacademie-malgache/</ref>. Lahy tokana tao anatin’ny valo mianadahy izy. Nanana fifandraisana akaiky tamin’ny tontolo ara-pivavahana sy ara-panabeazana izy hatramin’ny fahazazany. Izany no nanomana azy hiditra tao amin’ny sehatry ny fampianarana sy ny asa [[kristianina]] tatỳ aoriana. == Fianarana == Tamin’ny taona 1880, nanomboka nianatra tao amin’ny Normal-School tao Ambalanjatovo, Fianarantsoa i Henri Randzavola. Naharitra hatramin’ny taona 1889 ny fianarany tao. Tamin’ny taona 1889 izy nifindra tany Antananarivo ary nanohy ny fianarany tao amin’ny sekolin’ny FFMA tao [[Ambohijatovo]]. Nahavita ny fianarany tao izy tamin’ny taona 1893. Nandritra ny fianarany izy nahafehy ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]]. Io fahaizana io no nanampy azy tamin’ny asa nataony taty aoriana, indrindra tamin’ny fandikana teny sy ny fifandraisana tamin’ireo misionera vahiny<ref name=":2">https://motmalgache.org/bins/teny2/Randzavola%20Henri</ref>. == Fiandohan’ny asa == Ny taona 1893, tamin'ny faha roapolo taonany, rehefa nahavita ny fianarany tao Ambohijatovo izy, dia nanomboka niasa ho mpandikateny tany Tsaratanàna sy Lanihay Andilamena, tanàna fitrandrahana volamena. Taty aoriana dia nisehatra tamin'ny fampianarana sy fitondrana fiangonana tany amin’ny faritr’i Betsileo izy<ref name=":2" />. == Ny asany teo amin’ny Fiangonana == Ny taona 1923, lasa mpitandrina tao amin’ny fiangonana Ambonin’ampamarinana i '''Henri Randzavola'''. Tsy nandalo ny fiofanana teolojika mahazatra tao amin’ny Collège d’Ambohipotsy anefa izy, fa nandalina ny teolojia tamin’ny alalan’ny fianarana samirery, ny famakiana boky ary ny traikefa azony teo amin’ny asa pastoraly<ref name=":2" />. Ny taona 1925, voatendry ho Sekretera Jeneralin’ny Fikambanana Kristiana Tovolahy, niaraka tamin’i Beigbeder izy, izay niova ho ''Union Chrétienne de Jeunes Gens'' ''taty''. Tamin’io fotoana io ihany koa dia niasa tamin’ny fikambanana kristiana maro izy ary nandray andraikitra tamin’ny fampielezana ny Baiboly. Efa niasa ho Sekretera malagasin’ny Comité Intermissionnaire izy mandra-pahafatiny. Mpitari-draharaha tao amin’ny Isanenimbolan’Imerina sy tao amin’ny Isankerintaonan’ny LMS koa izy, ary mpitari-draharahan’ny Fikambanana Mampiely Baiboly<ref name=":1" />. Efa voatendry ho “Tonia” tao amin’ny Antenimiera nikarakara ny boky “Fihirana” izy. Mbola teo am-panatanterahana izany asa izany izy no nodimandry. Ankoatra ny maha-mpitandrina azy dia nampianatra tao amin’ny [[École Paul Minault]] sy tao amin’ny kolejin'ny misionera [[London Missionary Society|LMS]] tao Ambohijatovo ihany koa izy<ref name=":2" />. == Henri Randzavola sy ny literatiora == Tsy nifantoka tamin’ny [[fivavahana]] ihany ny asa soratr’i Randzavola. Nanoratra momba ny [[tantara]], ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], ny fomba amam-panao, ny [[Haisoratra|literatiora]], ny [[tononkalo]] ary ny [[kolontsaina]] [[Betsileo]] izy. Nampiasa solon’anarana maromaro izy, ka isan’izany ny '''Andriamahefa''' '''Henri''', '''Historicus''', '''Ntaolozandriny''', '''Posterior''' ary '''FNT'''. Nandray anjara tamin’ny [[gazety]] sy [[boky]] maro izy, anisan’izany ny ''Ny Teny Soa'', ''Ny Mpamafy'', ''Ny Mpanolo-tsaina'', ''Fiainana'' ary ''Firaketana''. Ny teny gasy sy ny teny frantsay no nampiasainy tamin'ny fanoratany<ref name=":1" />. Ny taona 1947 dia nanoratra momba ny literatiora malagasy tao amin’ny Encyclopédie coloniale i Henri Randzavola<ref name=":2" />. == Ireo asa sorany == Maro araka izany ireo asa soratra nahafantarana an'i '''Henri Randzavola.''' Santionany amin'izany ireto manaraka ireto :<ref name=":2" /> === "Itovohery" === Navoaka tamin’ny 1913 ny Itovohery. Anisan’ireo asa soratra voalohany mifandray amin’ny anaran’i Randzavola izy io<ref name=":2" />. === "Teolojia tsotsotra" === Nivoaka tamin’ny 1918 ny Teolojia tsotsotra. Natao hanazavana amin’ny fomba mora takarina ny foto-kevitra fototra momba ny teolojia kristianina izy io<ref name=":3">https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb120884275.pdf</ref>. Nizara ho bokikely telo ny asa<ref name=":1" />. === "Voasarin’i Namehana" === Tamin’ny 1928 dia nandeha tany [[Jerosalema]] i '''Henri Randzavola''', nisolo tena ny Protestanta Malagasy tamin’ny fihaonambe iraisam-pirenena momba ny asa misionera. Nitsidika an’i [[Palestina|Palestine]] sy firenena eoropeanina maro (toy Frantsa, Angletera ary Soisa) izy nandritra izany dia izany. Nentiny tao amin’ny ''Voasarin’i Namehana'' ny zavatra hitany sy niainany nandritra ny diany<ref name=":2" />. Ny taona 1933 no nivoaka ny ''Voasarin’i Namehana''<ref name=":3" />''.'' === "Fomba Malagasy" === Navoaka tamin’ny 1933 ny Fomba Malagasy<ref name=":3" />. Miresaka momba ny fomba amam-panao sy ny fiainan’ny Malagasy izy io ary anisan’ireo [[boky]] nanan-danja teo amin’ny fandraketana ny kolontsaina malagasy<ref name=":2" />. === "Diksionera amin’ny Baiboly" === Niara-niasa tamin’i W. Evans i Randzavola tamin’ny fanomanana ny ''Diksionera amin’ny Baiboly''. Nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny voambolana ara-baiboly sy ara-teolojika amin’ny teny malagasy izy tamin’izany<ref name=":1" />. == Ny asa fanaovan-gazety == '''Henri Randzavola''' dia nanoratra lahatsoratra maro tao amin'ny gazetim-pinoana toy ny tao amin’ny ''Teny Soa, Fiangonana sy Sekoly, Mpamafy, Mpanolontsaina, Mpandinika (MPF), Ranovelona (FFMA) ary Fanilon’ny Tanora'' izy. Tao amin’ny ''Ny Mpanolo-tsaina'' indrindra no nahitana lahatsoratra maro nosoratany momba ny [[fivavahana]], ny [[tantara]], ny teny ary ny [[fiarahamonina]]<ref name=":1" />. Ny 6 Oktobra 1928 no nananganana ny [[gazety]] “Fiainana” ka anisan'ny nanorina izany izy. Nampiasaina hampitana fampianarana sy vaovao mifandraika amin’ny fiainana [[Kristianina|kristiana]] sy ny fiangonana io gazety io<ref name=":2" />. Ny janoary 1937 dia isan’ireo mpandray anjara tamin’ny fanombohana ny "''Firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy''", izay natao hanangonana sy hitahirizana ny fahalalana momba ny teny sy ny [[kolontsaina malagasy]]<ref name=":2" />. == Ny fandalinana ny teny malagasy == Anisan’ny sehatra nitsorohan’i Randzavola ny teny malagasy. Nandinika ny tsipelina, ny [[voambolana]] ary ny fomba fampiasana ny teny izy. Tamin’ny 1932 dia namoaka lahatsoratra momba ny tsipelina amin’ny teny malagasy, indrindra ny fampiasana ny mpamaritra anarana voafaritra. Nampiasa ny fanoratana hoe Randzavola ihany koa izy, izay maneho ny fomba fijeriny manokana momba ny fifandraisan’ny soratra sy ny fanononana amin’ny teny malagasy. Ny fandraisany anjara tamin’ny Firaketana sy ny Diksionera amin’ny Baiboly dia nanampy tamin’ny fanangonana sy fandaminana voambolana maro tamin’ny teny malagasy<ref name=":2" />. == Ny kolontsaina Betsileo == Nanokana ampahany lehibe tamin’ny asany ho an’ny kolontsaina Betsileo i Randzavola. Nandalina ny tantara, ny fomba amam-panao, ny fiteny ary ny [[Literatioran' i Madagasikara|literatiora]] [[Betsileo]] izy. Tamin’ny 1925 dia namoaka ny "Spécimen de poésie betsileo" tao amin’ny "Bulletin de l’Académie Malgache" (boky faha VIII) izy. Nandalina ihany koa ny fomba fandevenana sy ny fomban’ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina]] Betsileo izy. Ireo asa ireo dia anisan’ny nanampy tamin’ny fandraketana an-tsoratra ireo fomba sy lova ara-kolontsaina izay nampitaina am-bava hatramin’izany<ref name=":2" />. == Ny Akademia Malagasy == I '''Henri Randzavola''' dia mpikambana tao amin’ny [[Akademia Malagasy]] ary nanoratra momba ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] sy ny [[kolontsaina malagasy]] tao amin’ny gazety akademika. Noho ny fikarohana nataony momba ny teny malagasy dia novainy ny fanoratana ny anarany, ka Ranjavola lasa Randzavola<ref name=":2" />. == Fankasitrahana sy mari-boninahitra == Tamin’ny 1946 dia nahazo ny mari-boninahitra "Légion d’honneur" i '''Henri Randzavola''' ary notendrena ho Chevalier<ref name=":2" />. Nisy ny marika hitan'ny besinimaro ho fahatsiarovana azy dia ny nanendrena lalana mitondra ny anarany, izay hita eny Ankadibevava Andafiavaratra, 18° 55' 14" S, 47° 31' 54" E, mirefy 215 metatra. Boriboritany faha-2 no misy azy<ref>https://mg.geoview.info/lalana_randzavola_henri,29079259w</ref><ref>https://rues-madagascar.openalfa.com/rues/rue-henri-randzavola-anjohy-analamanga</ref>. == Fahafatesany == Nandritra ny taona farany niainany dia mbola nanohy nandray anjara tamin’ny fiainan’ny Fiangonana sy ny asa soratra i Randzavola. Nodimandry tao [[Antananarivo]] izy ny alin'ny 21 Desambra 1953, teo amin’ny faha-80 taonany<ref name=":1" />. Nankalazaina ny taona 2023 ny faha 150 taonan'ny nahaterahany.<ref>https://midi-madagasikara.mg/jubile-henri-randzavola-honore-a-lacademie-malgache/</ref> == Lova navelany == Ny lova navelan’i '''Henri Randzavola''' dia hita amin’ny sehatra maro. Teo amin’ny Fiangonana dia mpitandrina sy mpampianatra izy. Teo amin’ny fanabeazana dia nandray anjara tamin’ny fampianarana sy ny fananganana tanora kristianina izy. Teo amin’ny literatiora dia namokatra boky sy lahatsoratra maro izy. Teo amin’ny teny malagasy dia nandray anjara tamin’ny fandinihana ny tsipelina, ny voambolana ary ny fandraketana ny teny izy. Teo amin’ny kolontsaina kosa dia nanangona sy nandrakitra ny fomba amam-panao, ny tantara ary ny literatiora, indrindra ny an’ny Betsileo. Noho izany, Henri Randzavola dia anisan’ireo manam-pahaizana malagasy nampifandray ny [[fivavahana]], ny [[fanabeazana]], ny [[Literatioran' i Madagasikara|literatiora]] ary ny fandalinana ny teny sy ny [[kolontsaina]] tamin’ny tapany voalohan’ny taonjato faha-20<ref name=":2" /><ref name=":1" />. 60i3c8b6ukyl6m1riuftytrrzgsdhy8 Rivo Rakotovao 0 302082 1151020 2026-09-22T12:33:57Z TinahLuce23 39583 Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i "[[:fr:Special:Redirect/revision/235743458|Rivo Rakotovao]]" 1151020 wikitext text/x-wiki   I Rivo Rakotovao, teraka tamin'ny 25 Mey 1960, dia mpanao politika malagasy izay nitana ny andraikitry ny Filohan'ny Antenimierandoholona nanomboka ny 12 Novambra 2017 ka hatramin'ny 25 Janoary 2021, ary Filohan'ny Repoblikan'i Madagasikara vonjimaika nanomboka ny volana Septambra 2018 ka hatramin'ny volana Janoary 2019. Tamin'ny 31 Oktobra 2017, lasa Filohan'ny Antenimierandoholona izy, nandimby an'i Honoré Rakotomanana. Tamin'ny 7 Septambra 2018, nametra-pialana tamin'ny toerany maha-Filoham-pirenena azy i Hery Rajaonarimampianina, izay teo am-pamaranana ny fe-potoam-piasany, mba hahafahany milatsaka hofidiana amin'ny fifidianana filoham-pirenena. Natao ny 7 Novambra nanaraka izany ny fihodinana voalohany tamin'izany fifidianana izany. Nandray ny andraikitry ny Filoha mpisolo toerana avy eo i Rivo Rakotovao, araka ny voalazan'ny Andininy faha-2 amin'ny Lalàmpanorenana, izay mametraka hoe: "Ny Filohan'ny Repoblika am-perinasa izay milatsaka hofidiana dia tsy maintsy mametra-pialana amin'ny toerany enimpolo andro mialoha ny datin'ny fifidianana filoham-pirenena. Amin'izany tranga izany, ny Filohan'ny Antenimierandoholona no miantoka ny fitantanana ny raharaha andavanandron'ny filoham-pirenena mandra-pahatongan'ny fotoana handraisan'ny filoha vaovao ny andraikiny." Tamin'ny 14 Jona 2022, nantsoin'ny Birao Mahaleo Tena misahana ny Ady amin'ny Kolikoly (BIANCO) i Rivo Rakotovao noho ny ahiahy momba ny kolikoly, ny fanodinkodinana volam-panjakana, ary ny fanararaotana fahefana. lvz0ncqdeuj1d1spd37i4ubiuenol2d 1151021 1151020 2026-09-22T12:35:59Z TinahLuce23 39583 Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i "[[:fr:Special:Redirect/revision/235743458|Rivo Rakotovao]]" 1151021 wikitext text/x-wiki   I Rivo Rakotovao, teraka tamin'ny 25 Mey 1960, dia mpanao politika malagasy izay nitana ny andraikitry ny Filohan'ny Antenimierandoholona nanomboka ny 12 Novambra 2017 ka hatramin'ny 25 Janoary 2021, ary Filohan'ny Repoblikan'i Madagasikara vonjimaika nanomboka ny volana Septambra 2018 ka hatramin'ny volana Janoary 2019. === Filohan'ny Antenimierandoholona === Tamin'ny 31 Oktobra 2017, lasa Filohan'ny Antenimierandoholona izy, nandimby an'i Honoré Rakotomanana. Tamin'ny 7 Septambra 2018, nametra-pialana tamin'ny toerany maha-Filoham-pirenena azy i Hery Rajaonarimampianina, izay teo am-pamaranana ny fe-potoam-piasany, mba hahafahany milatsaka hofidiana amin'ny fifidianana filoham-pirenena. Natao ny 7 Novambra nanaraka izany ny fihodinana voalohany tamin'izany fifidianana izany. Nandray ny andraikitry ny Filoha mpisolo toerana avy eo i Rivo Rakotovao, araka ny voalazan'ny Andininy faha-2 amin'ny Lalàmpanorenana, izay mametraka hoe: "Ny Filohan'ny Repoblika am-perinasa izay milatsaka hofidiana dia tsy maintsy mametra-pialana amin'ny toerany enimpolo andro mialoha ny datin'ny fifidianana filoham-pirenena. Amin'izany tranga izany, ny Filohan'ny Antenimierandoholona no miantoka ny fitantanana ny raharaha andavanandron'ny filoham-pirenena mandra-pahatongan'ny fotoana handraisan'ny filoha vaovao ny andraikiny." === Fiampangana ho nanao kolikoly === Tamin'ny 14 Jona 2022, nantsoin'ny Birao Mahaleo Tena misahana ny Ady amin'ny Kolikoly (BIANCO) i Rivo Rakotovao noho ny ahiahy momba ny kolikoly, ny fanodinkodinana volam-panjakana, ary ny fanararaotana fahefana. i3hlaqpy48fwvc048cw0zhqpher3o72 1151022 1151021 2026-09-22T13:50:50Z TinahLuce23 39583 1151022 wikitext text/x-wiki '''Rivo Rakotovao''', teraka tamin'ny 25 Mey 1960, dia mpahay toekarena sy mpanao politika malagasy izay nitana ny andraikitry ny Filohan'ny Antenimierandoholona nanomboka ny 12 Novambra 2017 ka hatramin'ny 25 Janoary 2021, ary Filohan'ny Repoblikan'i Madagasikara vonjimaika nanomboka ny volana Septambra 2018 ka hatramin'ny volana Janoary 2019. Mpikambana ao anatin'ny [[Antoko Hery Vaovao hoan'ny Madagasikara|Antoko Hery Vaovaon'ny Madagasikara]] na HVM<ref name=":1">https://www.madonline.com/rivo-rakotovao-porte-par-une-large-majorite-a-la-tete-du-senat/</ref>, ary voatendry ho ambasadaoron'i Madagasikara any Bruxelles ny septambra 2026<ref name=":2">https://www.2424.mg/diplomatie-rivo-rakotovao-nomme-ambassadeur-de-madagascar-en-belgique-georget-mandehatsara-designe-en-inde/</ref><ref name=":3">https://midi-madagasikara.mg/diplomatie-rivo-rakotovao-a-bruxelles-georget-mandehatsara-a-new-delhi/</ref>. Manambady ary manan-janaka telo izy.<ref name=":4">https://www.lagazette-dgi.com/p-32589.html</ref> == Fianarana == Tany Mahajanga i Rivo Rakotovao no nianatra tamin'ny fianarany ambaratonga voalohany sy faharoa. Nianatra momba ny toekarena tao amin'ny Ivon-toerana Ambony momba ny Lalàna, ny Toekarena, ny Fitantanana ary ny Sosiolojia (EESDEGS) tao Antananarivo izy teo anelanelan'ny taona 1982 sy 1986. Nahazo ny mari-pahaizana "License" amin'ny siansa ara-toekarena izy ny taona 1984 ary ny "Maîtrise" kosa ny taona 1986. Avy eo dia nanaraka fiofanana tao amin'ny Foibe momba ny Fianarana momba ny Vola, ny Toekarena ary ny Banky (CEFEB) tany Paris sy Marseille izy nandritra ny taona 1992–1993<ref name=":4" />. == Ny asany talohan’ny politika == Talohan’ny naha-mpanao politika azy dia niasa tamina sehatra ara-toekarena sy ara-pitantanana i Rakotovao<ref name=":4" /><ref name=":5">https://senat.mg/republiqueiv/la-quatrieme-republique/</ref> : * 1986 - 1993: tompon'andraikitra ambony tao amin’ny "Société d’intérêt national des produits agricoles" (SINPA,) orinasa misehatra vokatra azo avy amin'ny fambolena, * Nitana andraikitra tao amin’ny sampana tany Toliara, Antsiranana ary ny Silo National tao Antananarivo, * 1993 - 2014 : tompon'andraikitra ambony tao amin’ny "Société industrielle et agricole du Lac Alaotra" (SILAC), tao amin’ny faritra Alaotra, * Mpitantana tao amin’ny "Société d’exploitation du port de Toamasina" (SEPT), izay mifandray amin’ny seranan-tsambon’i Toamasina<ref name=":4" /><ref>https://www.iarivo.org/wp-content/uploads/2015/02/CV-Rivo-Rakotovao-Ministre-dEtat-charg%C3%A9-des-Infrastructures-de-lEquipemet-et-de-lAm%C3%A9nagement-du-Territoire.pdf</ref>. == Sehatry ny politika == Maro ny sehatra politika efa nahitana an'i Rivo Rakotovao. Efa minisi-panjakana nisahana ny fotodrafitrasa, ny fitaovana, ary ny fandrindrana ny faritra tamin'ny governemantan'ny Praiminisitra Kolo Roger ny taona 2014. Andraikitra izay niova avy eo, nandritra ny fotoana niasan'ireo Praiminisitra Jean Ravelonarivo sy Olivier Mahafaly, ho Minisitra Panjakana niandraikitra ny Tetikasan'ny Filoham-pirenena, ny Fandrindrana ny Faritra, ary ny Fitaovana. Efa nanana andraikitra tao amin’ny Minisiteran’ny Varotra sy ny Fanjifana, Ministera'ny fambolena sy fiompiana ny taona 2017 <ref>https://www.madagascar-tribune.com/Rivo-Rakotovao-affecte-au-Senat%2C23364.html</ref>. === Filohan'ny Antenimierandoholona === Tamin'ny 31 Oktobra 2017, lasa Filohan'ny Antenimierandoholona izy, nandimby an'i [[Honoré Rakotomanana]]<ref name=":1" />. Nijanona ho Filohan’ny Sénat hatramin’ny Janoary 2021 izy. I [[Herimanana Razafimahefa]] no nandimby azy<ref name=":5" />. === Filohan'ny Repoblika vonjimaika === Tamin'ny 7 Septambra 2018, nametra-pialana tamin'ny toerany maha-Filoham-pirenena azy i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]], izay teo am-pamaranana ny fe-potoam-piasany, mba hahafahany milatsaka hofidiana amin'ny fifidianana filoham-pirenena. Natao ny 7 Novambra nanaraka izany ny fihodinana voalohany tamin'izany fifidianana izany. Nandray ny andraikitry ny Filoha mpisolo toerana avy eo i Rivo Rakotovao, araka ny voalazan'ny Andininy faha-2 amin'ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenana]], izay mametraka hoe: "Ny Filohan'ny Repoblika am-perinasa izay milatsaka hofidiana dia tsy maintsy mametra-pialana amin'ny toerany enimpolo andro mialoha ny datin'ny fifidianana filoham-pirenena. Amin'izany tranga izany, ny Filohan'ny Antenimierandoholona no miantoka ny fitantanana ny raharaha andavanandron'ny filoham-pirenena mandra-pahatongan'ny fotoana handraisan'ny filoha vaovao ny andraikiny." Filoham-pirenena vonjimaika izy ny septambra 2018 hatramin'ny janoary 2019 rehefa nianina tamin'ny maha filoham-pirenena azy i [[Rajoelina Andry|Andry Nirina Rajoelina]]<ref name=":4" />. === Ambasadaoron'ny Madagasikara === Ny volana septambra 2026 dia voatendry ho ambasadaoron'ny Madagasikara any Bruxelles any Eropa, teo amin'ny fitondrana fanavaozana tarihin'i Kolonely Michael Charles Andrianiriana<ref name=":2" /><ref name=":3" />. sywge17wbheri0onxmz4uervdinu5bt 1151023 1151022 2026-09-22T14:11:45Z TinahLuce23 39583 1151023 wikitext text/x-wiki '''Rivo Rakotovao''', teraka tamin'ny 25 Mey 1960 tao Manjakandriana, dia mpahay toekarena sy mpanao politika malagasy izay nitana ny andraikitry ny Filohan'ny Antenimierandoholona nanomboka ny 12 Novambra 2017 ka hatramin'ny 25 Janoary 2021, ary Filohan'ny Repoblikan'i Madagasikara vonjimaika nanomboka ny volana Septambra 2018 ka hatramin'ny volana Janoary 2019. Mpikambana ao anatin'ny [[Antoko Hery Vaovao hoan'ny Madagasikara|Antoko Hery Vaovaon'ny Madagasikara]] na HVM<ref name=":1">https://www.madonline.com/rivo-rakotovao-porte-par-une-large-majorite-a-la-tete-du-senat/</ref>, ary voatendry ho ambasadaoron'i [[Madagasikara]] any Bruxelles ny septambra 2026<ref name=":2">https://www.2424.mg/diplomatie-rivo-rakotovao-nomme-ambassadeur-de-madagascar-en-belgique-georget-mandehatsara-designe-en-inde/</ref><ref name=":3">https://midi-madagasikara.mg/diplomatie-rivo-rakotovao-a-bruxelles-georget-mandehatsara-a-new-delhi/</ref>. Manambady ary manan-janaka telo izy.<ref name=":4">https://www.lagazette-dgi.com/p-32589.html</ref> == Fianarana == Tany [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] i '''Rivo Rakotovao''' no nianatra tamin'ny fianarany ambaratonga voalohany sy faharoa. Nianatra momba ny toekarena tao amin'ny Ivon-toerana Ambony momba ny Lalàna, ny Toekarena, ny Fitantanana ary ny Sosiolojia (EESDEGS) tao [[Antananarivo]] izy teo anelanelan'ny taona 1982 sy 1986. Nahazo ny mari-pahaizana "License" amin'ny siansa ara-toekarena izy ny taona 1984 ary ny "Maîtrise" kosa ny taona 1986. Avy eo dia nanaraka fiofanana tao amin'ny Foibe momba ny Fianarana momba ny Vola, ny Toekarena ary ny Banky (CEFEB) tany Paris sy Marseille izy nandritra ny taona 1992–1993<ref name=":4" />. == Ny asany talohan’ny politika == Talohan’ny naha-mpanao politika azy dia niasa tamina sehatra ara-toekarena sy ara-pitantanana i Rakotovao<ref name=":4" /><ref name=":5">https://senat.mg/republiqueiv/la-quatrieme-republique/</ref> : * 1986 - 1993: tompon'andraikitra ambony tao amin’ny "Société d’intérêt national des produits agricoles" (SINPA,) orinasa misehatra vokatra azo avy amin'ny fambolena, * Nitana andraikitra tao amin’ny sampana tany Toliara, Antsiranana ary ny Silo National tao Antananarivo, * 1993 - 2014 : tompon'andraikitra ambony tao amin’ny "Société industrielle et agricole du Lac Alaotra" (SILAC), tao amin’ny faritra Alaotra, * Mpitantana tao amin’ny "Société d’exploitation du port de Toamasina" (SEPT), izay mifandray amin’ny seranan-tsambon’i Toamasina<ref name=":4" /><ref>https://www.iarivo.org/wp-content/uploads/2015/02/CV-Rivo-Rakotovao-Ministre-dEtat-charg%C3%A9-des-Infrastructures-de-lEquipemet-et-de-lAm%C3%A9nagement-du-Territoire.pdf</ref>. == Sehatry ny politika == Maro ny sehatra politika efa nahitana an'i '''Rivo Rakotovao'''. Efa minisi-panjakana nisahana ny fotodrafitrasa, ny fitaovana, ary ny fandrindrana ny faritra tamin'ny governemantan'ny Praiminisitra [[Kolo Roger]] ny taona 2014. Andraikitra izay niova avy eo, nandritra ny fotoana niasan'ireo Praiminisitra Jean Ravelonarivo sy Olivier Mahafaly, ho Minisitra Panjakana niandraikitra ny Tetikasan'ny Filoham-pirenena, ny Fandrindrana ny Faritra, ary ny Fitaovana. Efa nanana andraikitra tao amin’ny Minisiteran’ny Varotra sy ny Fanjifana, Ministera'ny fambolena sy fiompiana ny taona 2017 <ref>https://www.madagascar-tribune.com/Rivo-Rakotovao-affecte-au-Senat%2C23364.html</ref>. === Filohan'ny Antenimierandoholona === Tamin'ny 31 Oktobra 2017, lasa Filohan'ny [[Antenimierandoholona (Madagasikara)|Antenimierandoholona]] izy, nandimby an'i [[Honoré Rakotomanana]]<ref name=":1" />. Nijanona ho Filohan’ny Sénat hatramin’ny Janoary 2021 izy. I [[Herimanana Razafimahefa]] no nandimby azy<ref name=":5" />. === Filohan'ny Repoblika vonjimaika === Tamin'ny 7 Septambra 2018, nametra-pialana tamin'ny toerany maha-Filoham-pirenena azy i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]], izay teo am-pamaranana ny fe-potoam-piasany, mba hahafahany milatsaka hofidiana amin'ny fifidianana filoham-pirenena. Natao ny 7 Novambra nanaraka izany ny fihodinana voalohany tamin'izany fifidianana izany. Nandray ny andraikitry ny Filoha mpisolo toerana avy eo i Rivo Rakotovao, araka ny voalazan'ny Andininy faha-2 amin'ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenana]], izay mametraka hoe: "Ny Filohan'ny Repoblika am-perinasa izay milatsaka hofidiana dia tsy maintsy mametra-pialana amin'ny toerany enimpolo andro mialoha ny datin'ny fifidianana filoham-pirenena. Amin'izany tranga izany, ny Filohan'ny Antenimierandoholona no miantoka ny fitantanana ny raharaha andavanandron'ny filoham-pirenena mandra-pahatongan'ny fotoana handraisan'ny filoha vaovao ny andraikiny." Filoham-pirenena vonjimaika izy ny septambra 2018 hatramin'ny janoary 2019 rehefa nianina tamin'ny maha filoham-pirenena azy i [[Rajoelina Andry|Andry Nirina Rajoelina]]<ref name=":4" />. === Ambasadaoron'ny Madagasikara === Ny volana septambra 2026 dia voatendry ho ambasadaoron {{Infobox olona|anarana=Rivo Rakotovao|teraka=25 may 1960|toerana=Manjakandriana|asa=Ambasadaoron'i Madagasikara any Bruxelles|taona niasana=2026|seha-pitiavana=Manambady|asa hafa=Mpahay toekarena, efa Filohan'ny Antenimierandoholona, Filoham-pirenena vonjimaika, efa Minisi-panjakana sy ministra|firenena=Madagasikara|sary=Rivo Rakotovao 2014.jpg}} 'ny Madagasikara any Bruxelles any Eropa, teo amin'ny fitondrana fanavaozana tarihin'i Kolonely [[Michaël Randrianirina|Michaël Randrianiriana]]<ref name=":2" /><ref name=":3" />. 5aqtifk2ordk1ykyeeuzlsyc8ecljii 1151057 1151023 2026-09-23T07:26:01Z TinahLuce23 39583 1151057 wikitext text/x-wiki '''Rivo Rakotovao''', teraka tamin'ny 25 Mey 1960, dia mpahay toekarena sy mpanao politika malagasy izay nitana ny andraikitry ny Filohan'ny Antenimierandoholona nanomboka ny 12 Novambra 2017 ka hatramin'ny 25 Janoary 2021, ary Filohan'ny Repoblikan'i Madagasikara vonjimaika nanomboka ny volana Septambra 2018 ka hatramin'ny volana Janoary 2019. Mpikambana ao anatin'ny [[Antoko Hery Vaovao hoan'ny Madagasikara|Antoko Hery Vaovaon'ny Madagasikara]] na HVM<ref name=":1">https://www.madonline.com/rivo-rakotovao-porte-par-une-large-majorite-a-la-tete-du-senat/</ref>, ary voatendry ho ambasadaoron'i Madagasikara any Bruxelles ny septambra 2026<ref name=":2">https://www.2424.mg/diplomatie-rivo-rakotovao-nomme-ambassadeur-de-madagascar-en-belgique-georget-mandehatsara-designe-en-inde/</ref><ref name=":3">https://midi-madagasikara.mg/diplomatie-rivo-rakotovao-a-bruxelles-georget-mandehatsara-a-new-delhi/</ref>. Manambady ary manan-janaka telo izy.<ref name=":4">https://www.lagazette-dgi.com/p-32589.html</ref> == Fianarana == Tany Mahajanga i Rivo Rakotovao no nianatra tamin'ny fianarany ambaratonga voalohany sy faharoa. Nianatra momba ny toekarena tao amin'ny Ivon-toerana Ambony momba ny Lalàna, ny Toekarena, ny Fitantanana ary ny Sosiolojia (EESDEGS) tao Antananarivo izy teo anelanelan'ny taona 1982 sy 1986. Nahazo ny mari-pahaizana "License" amin'ny siansa ara-toekarena izy ny taona 1984 ary ny "Maîtrise" kosa ny taona 1986. Avy eo dia nanaraka fiofanana tao amin'ny Foibe momba ny Fianarana momba ny Vola, ny Toekarena ary ny Banky (CEFEB) tany Paris sy Marseille izy nandritra ny taona 1992–1993<ref name=":4" />. == Ny asany talohan’ny politika == Talohan’ny naha-mpanao politika azy dia niasa tamina sehatra ara-toekarena sy ara-pitantanana i Rakotovao<ref name=":4" /><ref name=":5">https://senat.mg/republiqueiv/la-quatrieme-republique/</ref> : * 1986 - 1993: tompon'andraikitra ambony tao amin’ny "Société d’intérêt national des produits agricoles" (SINPA,) orinasa misehatra vokatra azo avy amin'ny fambolena, * Nitana andraikitra tao amin’ny sampana tany Toliara, Antsiranana ary ny Silo National tao Antananarivo, * 1993 - 2014 : tompon'andraikitra ambony tao amin’ny "Société industrielle et agricole du Lac Alaotra" (SILAC), tao amin’ny faritra Alaotra, * Mpitantana tao amin’ny "Société d’exploitation du port de Toamasina" (SEPT), izay mifandray amin’ny seranan-tsambon’i Toamasina<ref name=":4" /><ref>https://www.iarivo.org/wp-content/uploads/2015/02/CV-Rivo-Rakotovao-Ministre-dEtat-charg%C3%A9-des-Infrastructures-de-lEquipemet-et-de-lAm%C3%A9nagement-du-Territoire.pdf</ref>. == Sehatry ny politika == Maro ny sehatra politika efa nahitana an'i Rivo Rakotovao. Efa minisi-panjakana nisahana ny fotodrafitrasa, ny fitaovana, ary ny fandrindrana ny faritra tamin'ny governemantan'ny Praiminisitra Kolo Roger ny taona 2014. Andraikitra izay niova avy eo, nandritra ny fotoana niasan'ireo Praiminisitra Jean Ravelonarivo sy Olivier Mahafaly, ho Minisitra Panjakana niandraikitra ny Tetikasan'ny Filoham-pirenena, ny Fandrindrana ny Faritra, ary ny Fitaovana. Efa nanana andraikitra tao amin’ny Minisiteran’ny Varotra sy ny Fanjifana, Ministera'ny fambolena sy fiompiana ny taona 2017 <ref>https://www.madagascar-tribune.com/Rivo-Rakotovao-affecte-au-Senat%2C23364.html</ref>. === Filohan'ny Antenimierandoholona === Tamin'ny 31 Oktobra 2017, lasa Filohan'ny Antenimierandoholona izy, nandimby an'i [[Honoré Rakotomanana]]<ref name=":1" />. Nijanona ho Filohan’ny Sénat hatramin’ny Janoary 2021 izy. I [[Herimanana Razafimahefa]] no nandimby azy<ref name=":5" />. === Filohan'ny Repoblika vonjimaika === Tamin'ny 7 Septambra 2018, nametra-pialana tamin'ny toerany maha-Filoham-pirenena azy i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]], izay teo am-pamaranana ny fe-potoam-piasany, mba hahafahany milatsaka hofidiana amin'ny fifidianana filoham-pirenena. Natao ny 7 Novambra nanaraka izany ny fihodinana voalohany tamin'izany fifidianana izany. Nandray ny andraikitry ny Filoha mpisolo toerana avy eo i Rivo Rakotovao, araka ny voalazan'ny Andininy faha-2 amin'ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenana]], izay mametraka hoe: "Ny Filohan'ny Repoblika am-perinasa izay milatsaka hofidiana dia tsy maintsy mametra-pialana amin'ny toerany enimpolo andro mialoha ny datin'ny fifidianana filoham-pirenena. Amin'izany tranga izany, ny Filohan'ny Antenimierandoholona no miantoka ny fitantanana ny raharaha andavanandron'ny filoham-pirenena mandra-pahatongan'ny fotoana handraisan'ny filoha vaovao ny andraikiny." Filoham-pirenena vonjimaika izy ny septambra 2018 hatramin'ny janoary 2019 rehefa nianina tamin'ny maha filoham-pirenena azy i [[Rajoelina Andry|Andry Nirina Rajoelina]]<ref name=":4" />. === Ambasadaoron'ny Madagasikara === Ny volana septambra 2026 dia voatendry ho ambasadaoron'ny Madagasikara any Bruxelles any Eropa, teo amin'ny fitondrana fanavaozana tarihin'i Kolonely Michael Charles Andrianiriana<ref name=":2" /><ref name=":3" />. sywge17wbheri0onxmz4uervdinu5bt Tohodranon'i Tsiazompaniry 0 302083 1151028 2026-09-22T14:48:21Z TinahLuce23 39583 Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i "[[:fr:Special:Redirect/revision/234446410|Barrage de Tsiazompaniry]]" 1151028 wikitext text/x-wiki Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''' dia tohodrano miendrika andohalambo sady misy andry mpanohana  hoan'ny [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]], renirano akaikin'i Tsiazompaniry ao anatin'ny [[faritra Analamanga]]. Orinasa frantsay iray no nanorina azy io tamin'ny taona 1956. Izy io no mamorona ny Farihin'i Tsiazompaniry, izay fitahirizan-drano lehibe indrindra eto amin'ny firenena, manana velarana 31 kilometatra tora-droa. Afaka mitahiry rano hatramin'ny 260.000.000 metatra tora-telo ny tohodranon'i Tsiazompaniry. Misy tohodrano hafa mitovy karazana aminy, hita iray kilaometatra mianavaratra-andrefan'ilay tohodrano lehibe, izay manampy amin'ny fandrindrana ny rano ao amin'io fitahirizana io. Ny rano avoakan'ny tohodrano dia mikoriana any amin'ny toby famokarana herinaratra avy amin'ny rano ao [[Antelomita,]] izay hita any ambany kokoa amin'ny [[renirano]]. Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny tetikasa hametrahana toby famokarana [[herinaratra]] manana tanjaka 5,25 MW eo amin'ny fototr'ilay tohodrano. Tamin'io taona io ihany, dia tena ambany dia ambany ny haavon'ny rano tao amin'ilay [[tohodrano]]. Ny taona 2015 dia nisy ny tondra-drano noho ny tsy nahafahan'ny tohodranon'i Tsiazompaniry nifehy ny hahavon'ny rano. Maro noho izany ireo trano difotry ny rano, toy ny tao [[Ambatofotsy]] Atsimondrano ny 25 febroary. dpnloux6w81f8vbmwz6elu2i8xtgtsx 1151030 1151028 2026-09-22T15:23:03Z TinahLuce23 39583 1151030 wikitext text/x-wiki Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''', naorina ny taona 1956, tohodrano mitahiry rano betsaka indrindra eto [[Madagasikara]]<ref name=":1">https://newsmada.com/2026/02/12/barrage-de-tsiazompaniry-aucun-risque-de-debordement-nest-a-craindre/</ref>. == Momba azy == Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''' dia tohodrano miendrika andohalambo sady misy andry mpanohana  hoan'ny [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]], renirano akaikin'i Tsiazompaniry ao anatin'ny [[faritra Analamanga]]. Orinasa frantsay iray no nanorina azy io tamin'ny taona 1956. Izy io no mamorona ny [[Farihin'i Tsiazompaniry]], izay fitahirizan-drano lehibe indrindra eto amin'ny firenena, manana velarana 31 kilometatra tora-droa. Afaka mitahiry rano hatramin'ny 260.000.000 metatra tora-telo ny tohodranon'i Tsiazompaniry. Misy tohodrano hafa mitovy karazana aminy, hita iray kilaometatra mianavaratra-andrefan'ilay tohodrano lehibe, izay manampy amin'ny fandrindrana ny rano ao amin'io fitahirizana io<ref name=":1" />. Any kaomina Ambohimiadana, distrikan'i Andramasina, faritra Analamanga no misy azy<ref>https://mapcarta.com/fr/W506145669</ref>. Ny rano avoakan'ny tohodrano dia mikoriana any amin'ny toby famokarana herinaratra avy amin'ny rano ao [[Antelomita,]] izay hita any ambany kokoa amin'ny [[renirano]]. Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny tetikasa hametrahana toby famokarana [[herinaratra]] manana tanjaka 5,25 MW eo amin'ny fototr'ilay tohodrano. Tamin'io taona io ihany, dia tena ambany dia ambany ny haavon'ny rano tao amin'ilay [[tohodrano]]<ref>https://www.madonline.com/energie-le-barrage-de-tsiazompaniry-est-presque-sec/</ref>. Efa nampiasaina namatsiana rano an'i Reniranon'Ikopa ny rano tao [[Tsiazompaniry]] vokatry ny haitany, toy ny tamin'ny taona 2017 izay namoahana didim-panjakana ny amin'ny famahana ny tohodrano<ref>https://scoopdago.wordpress.com/tag/tsiazompaniry/</ref>. == Jereo koa == * [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]] * [[Farihin'i Tsiazompaniry]] * [[Tsiazompaniry]] 0gv77u0waxgg9ddr7rimp5uczca5yuy 1151031 1151030 2026-09-22T15:24:57Z TinahLuce23 39583 1151031 wikitext text/x-wiki Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''', naorina ny taona 1956, tohodrano mitahiry rano betsaka indrindra eto [[Madagasikara]]<ref name=":1">https://newsmada.com/2026/02/12/barrage-de-tsiazompaniry-aucun-risque-de-debordement-nest-a-craindre/</ref>. == Momba azy == Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''' dia tohodrano miendrika andohalambo sady misy andry mpanohana  hoan'ny [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]], renirano akaikin'i Tsiazompaniry ao anatin'ny [[faritra Analamanga]]. Orinasa frantsay iray no nanorina azy io tamin'ny taona 1956. Izy io no mamorona ny [[Lac Tsiazompaniry|Farihin'i Tsiazompaniry]], izay fitahirizan-drano lehibe indrindra eto amin'ny firenena, manana velarana 31 kilometatra tora-droa. Afaka mitahiry rano hatramin'ny 260.000.000 metatra tora-telo ny tohodranon'i Tsiazompaniry. Misy tohodrano hafa mitovy karazana aminy, hita iray kilaometatra mianavaratra-andrefan'ilay tohodrano lehibe, izay manampy amin'ny fandrindrana ny rano ao amin'io fitahirizana io<ref name=":1" />. Any kaomina Ambohimiadana, distrikan'i Andramasina, faritra Analamanga no misy azy<ref>https://mapcarta.com/fr/W506145669</ref>. Ny rano avoakan'ny tohodrano dia mikoriana any amin'ny toby famokarana herinaratra avy amin'ny rano ao [[Antelomita,]] izay hita any ambany kokoa amin'ny [[renirano]]. Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny tetikasa hametrahana toby famokarana [[herinaratra]] manana tanjaka 5,25 MW eo amin'ny fototr'ilay tohodrano. Tamin'io taona io ihany, dia tena ambany dia ambany ny haavon'ny rano tao amin'ilay [[tohodrano]]<ref>https://www.madonline.com/energie-le-barrage-de-tsiazompaniry-est-presque-sec/</ref>. Efa nampiasaina namatsiana rano an'i Reniranon'Ikopa ny rano tao [[Tsiazompaniry]] vokatry ny haitany, toy ny tamin'ny taona 2017 izay namoahana didim-panjakana ny amin'ny famahana ny tohodrano<ref>https://scoopdago.wordpress.com/tag/tsiazompaniry/</ref>. == Jereo koa == * [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]] * [[Farihin'i Tsiazompaniry]] * [[Tsiazompaniry]] t40vs5ovoqbbxwr5v2zo7zblhrs8ymu 1151051 1151031 2026-09-23T06:27:53Z JianJi 36396 1151051 wikitext text/x-wiki [[File:Barrage de Tsiazompaniry.jpg|thumb|Tohodranon'i Tsiazompaniry]] Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''', naorina ny taona 1956, tohodrano mitahiry rano betsaka indrindra eto [[Madagasikara]]<ref name=":1">https://newsmada.com/2026/02/12/barrage-de-tsiazompaniry-aucun-risque-de-debordement-nest-a-craindre/</ref>. == Momba azy == Ny '''tohodranon'i Tsiazompaniry''' dia tohodrano miendrika andohalambo sady misy andry mpanohana  hoan'ny [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]], renirano akaikin'i Tsiazompaniry ao anatin'ny [[faritra Analamanga]]. Orinasa frantsay iray no nanorina azy io tamin'ny taona 1956. Izy io no mamorona ny [[Lac Tsiazompaniry|Farihin'i Tsiazompaniry]], izay fitahirizan-drano lehibe indrindra eto amin'ny firenena, manana velarana 31 kilometatra tora-droa. Afaka mitahiry rano hatramin'ny 260.000.000 metatra tora-telo ny tohodranon'i Tsiazompaniry. Misy tohodrano hafa mitovy karazana aminy, hita iray kilaometatra mianavaratra-andrefan'ilay tohodrano lehibe, izay manampy amin'ny fandrindrana ny rano ao amin'io fitahirizana io<ref name=":1" />. Any amin'ny kaominina Ambohimiadana, distrikan' Andramasina, faritra Analamanga no misy azy<ref>https://mapcarta.com/fr/W506145669</ref>. Ny rano avoakan'ny tohodrano dia mikoriana any amin'ny toby famokarana herinaratra ao [[Antelomita,]] izay hita any ambany kokoa amin'ny [[renirano]]. Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny tetikasa hametrahana toby famokarana [[herinaratra]] manana tanjaka 5,25 MW eo am-pototr'ilay tohodrano. Tamin'io taona io ihany, dia tena ambany dia ambany ny haavon'ny rano tao amin'ilay [[tohodrano]]<ref>https://www.madonline.com/energie-le-barrage-de-tsiazompaniry-est-presque-sec/</ref>. Efa nampiasaina namatsiana rano an' Ikopa ny rano tao [[Tsiazompaniry]] vokatry ny haintany, toy ny tamin'ny taona 2017 izay namoahana didim-panjakana ny amin'ny famahana ny tohodrano<ref>https://scoopdago.wordpress.com/tag/tsiazompaniry/</ref>. == Jereo koa == * [[Ikopa|Reniranon'i Ikopa]] * [[Farihin'i Tsiazompaniry]] * [[Tsiazompaniry]] sbsvebnucqxkomoykwi1thv26n5t95s Angelo Coronel 0 302084 1151037 2026-09-22T23:14:00Z ~2026-50172-80 41062 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sary:Senador Angelo.jpg|thumb|Angelo Coronel]] '''Angelo Mário Coronel de Azevedo Martins''' (teraka ny 3 Mey 1958, tao Coração de María), fantatra amin'ny anarana hoe '''Angelo Coronel''', dia injeniera sivily, mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]], ary mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]. Niasa ho ben'ny tanànan'i [[Coração de Maria]] izy, nanomboka tamin'ny 1989 ka hatramin'ny 1992, ary ho s... » 1151037 wikitext text/x-wiki [[Sary:Senador Angelo.jpg|thumb|Angelo Coronel]] '''Angelo Mário Coronel de Azevedo Martins''' (teraka ny 3 Mey 1958, tao Coração de María), fantatra amin'ny anarana hoe '''Angelo Coronel''', dia injeniera sivily, mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]], ary mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]. Niasa ho ben'ny tanànan'i [[Coração de Maria]] izy, nanomboka tamin'ny 1989 ka hatramin'ny 1992, ary ho [[solombavambahoaka]] tao {{Bahia}} nanomboka tamin'ny 1995 ka hatramin'ny 2019. Amin'izao fotoana izao dia miasa ho senatera ho an'io fanjakana io ihany izy. Nandritra ny fe-potoam-piasan'ny mpanao lalàna 2017-2018, dia nitarika ny Antenimieram-pirenen'ny Fanjakan'i Bahia izy. Ny zanany lahy, [[Diego Coronel]], dia solombavambahoaka federaly ao Bahia amin'izao fotoana izao. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[en:Angelo Coronel]] {{CLEFDETRI:Coronel, Angelo}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] [[Sokajy:injeniera sivily breziliana]] 698eeuzbgxw01c7wrzgg0jvrro2xz2u 1151038 1151037 2026-09-22T23:14:45Z ~2026-50172-80 41062 1151038 wikitext text/x-wiki [[Sary:Senador Angelo.jpg|thumb|Angelo Coronel]] '''Angelo Mário Coronel de Azevedo Martins''' (teraka ny 3 Mey 1958, tao Coração de María), fantatra amin'ny anarana hoe '''Angelo Coronel''', dia injeniera sivily, mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]], ary mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]. Niasa ho ben'ny tanànan'i [[Coração de Maria]] izy, nanomboka tamin'ny 1989 ka hatramin'ny 1992, ary ho [[solombavambahoaka]] tao {{Bahia}} nanomboka tamin'ny 1995 ka hatramin'ny 2019. Amin'izao fotoana izao dia miasa ho senatera ho an'io fanjakana io ihany izy. Nandritra ny fe-potoam-piasan'ny mpanao lalàna 2017-2018, dia nitarika ny Antenimieram-pirenen'ny Fanjakan'i Bahia izy. Ny zanany lahy, [[Diego Coronel]], dia solombavambahoaka ao Bahia amin'izao fotoana izao. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[en:Angelo Coronel]] {{CLEFDETRI:Coronel, Angelo}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] [[Sokajy:injeniera sivily breziliana]] 01ng517q4proke5xlvogbu8cq3tmym4 1151039 1151038 2026-09-22T23:18:21Z ~2026-50172-80 41062 1151039 wikitext text/x-wiki [[Sary:Senador Angelo.jpg|thumb|Angelo Coronel]] '''Angelo Mário Coronel de Azevedo Martins''' (teraka ny 3 Mey 1958, tao Coração de María), fantatra amin'ny anarana hoe '''Angelo Coronel''', dia injeniera sivily, mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]], ary mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://republicanos10.org.br/arco/republicanos-filia-senador-angelo-coronel-e-deputado-federal-diego-coronel/ Republicanos filia senador Angelo Coronel e deputado federal Diego Coronel]</ref>. Niasa ho ben'ny tanànan'i [[Coração de Maria]] izy, nanomboka tamin'ny 1989<ref>(pt) [https://www.al.ba.gov.br/deputados/deputado-estadual/907281 Assemblée de Bahia]</ref> ka hatramin'ny 1992, ary ho [[solombavambahoaka]] tao {{Bahia}} nanomboka tamin'ny 1995 ka hatramin'ny 2019. Amin'izao fotoana izao dia miasa ho senatera ho an'io fanjakana io ihany izy.<ref>(pt) [https://www25.senado.leg.br/web/senadores/senador/-/perfil/5967 www25.senado.leg.br: Profil]</ref> Nandritra ny fe-potoam-piasan'ny mpanao lalàna 2017-2018, dia nitarika ny Antenimieram-pirenen'ny Fanjakan'i Bahia izy. Ny zanany lahy, [[Diego Coronel]], dia solombavambahoaka ao Bahia amin'izao fotoana izao. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[en:Angelo Coronel]] {{CLEFDETRI:Coronel, Angelo}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] [[Sokajy:injeniera sivily breziliana]] 28ejglawkr1zab99f8p1rjp29v7i3c5 1151040 1151039 2026-09-22T23:30:38Z ~2026-50172-80 41062 1958 1151040 wikitext text/x-wiki [[Sary:Senador Angelo.jpg|thumb|Angelo Coronel]] '''Angelo Mário Coronel de Azevedo Martins''' (teraka ny 3 Mey 1958, tao Coração de María), fantatra amin'ny anarana hoe '''Angelo Coronel''', dia injeniera sivily, mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]], ary mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://republicanos10.org.br/arco/republicanos-filia-senador-angelo-coronel-e-deputado-federal-diego-coronel/ Republicanos filia senador Angelo Coronel e deputado federal Diego Coronel]</ref>. Niasa ho ben'ny tanànan'i [[Coração de Maria]] izy, nanomboka tamin'ny 1989<ref>(pt) [https://www.al.ba.gov.br/deputados/deputado-estadual/907281 Assemblée de Bahia]</ref> ka hatramin'ny 1992, ary ho [[solombavambahoaka]] tao {{Bahia}} nanomboka tamin'ny 1995 ka hatramin'ny 2019. Amin'izao fotoana izao dia miasa ho senatera ho an'io fanjakana io ihany izy.<ref>(pt) [https://www25.senado.leg.br/web/senadores/senador/-/perfil/5967 www25.senado.leg.br: Profil]</ref> Nandritra ny fe-potoam-piasan'ny mpanao lalàna 2017-2018, dia nitarika ny Antenimieram-pirenen'ny Fanjakan'i Bahia izy. Ny zanany lahy, [[Diego Coronel]], dia solombavambahoaka ao Bahia amin'izao fotoana izao. ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[en:Angelo Coronel]] {{CLEFDETRI:Coronel, Angelo}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] [[Sokajy:injeniera sivily breziliana]] q5lilkou7m9bnbscpybbqjzfoakxcsv Wikipedia:Takelaka/10 2026 4 302085 1151055 2026-09-23T07:09:04Z JianJi 36396 Pejy noforonina tamin'ny « '''Henri Randzavola''' dia mpitandrina protestanta, [[mpampianatra]], [[mpanoratra]] ary mpikaroka malagasy. Teraka tao [[Fianarantsoa]] tamin’ny 5 Novambra 1873 izy ary nodimandry tao [[Antananarivo]] tamin’ny 21 Desambra 1953, teo amin’ny faha-80 taonany. Nandritra ny androm-piainany izy nandray anjara tamin’ny fampianarana, ny fiainan’ny [[Prôtestantisma|Fiangonana protestanta]], ny [[Haisoratra|literatiora]] ary ny fikarohana momba ny Fiteny m... » 1151055 wikitext text/x-wiki '''Henri Randzavola''' dia mpitandrina protestanta, [[mpampianatra]], [[mpanoratra]] ary mpikaroka malagasy. Teraka tao [[Fianarantsoa]] tamin’ny 5 Novambra 1873 izy ary nodimandry tao [[Antananarivo]] tamin’ny 21 Desambra 1953, teo amin’ny faha-80 taonany. Nandritra ny androm-piainany izy nandray anjara tamin’ny fampianarana, ny fiainan’ny [[Prôtestantisma|Fiangonana protestanta]], ny [[Haisoratra|literatiora]] ary ny fikarohana momba ny [[Fiteny malagasy|teny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] malagasy. Maro ny solon'anarana nentiny tamin'ny naha-mpanoratra azy, toy ny '''Andriamahefa''' '''Henri'''<ref>https://tenymalagasy.org/bins/pseudonyms</ref>, '''Historicus''', '''Ntaolozandriny''', '''Posterior''' ary '''FNT'''<ref name=":1">https://dacb.org/fr/stories/madagascar/randzavola-henri/</ref>. == Fahazazana sy fianakaviana == '''Henri Randzavola''' dia zanak’i Andriamahefa folo voninahitra sy Rasoamihaja. Teraka tao Fianarantsoa izy ary lehibe tao anatin’ny tontolo [[Betsileo]]<ref>https://midi-madagasikara.mg/jubile-henri-randzavola-honore-a-lacademie-malgache/</ref>. Lahy tokana tao anatin’ny valo mianadahy izy. Nanana fifandraisana akaiky tamin’ny tontolo ara-pivavahana sy ara-panabeazana izy hatramin’ny fahazazany. Izany no nanomana azy hiditra tao amin’ny sehatry ny fampianarana sy ny asa [[kristianina]] tatỳ aoriana. == Fianarana == Tamin’ny taona 1880, nanomboka nianatra tao amin’ny Normal-School tao Ambalanjatovo, Fianarantsoa i Henri Randzavola. Naharitra hatramin’ny taona 1889 ny fianarany tao. Tamin’ny taona 1889 izy nifindra tany Antananarivo ary nanohy ny fianarany tao amin’ny sekolin’ny FFMA tao [[Ambohijatovo]]. Nahavita ny fianarany tao izy tamin’ny taona 1893. Nandritra ny fianarany izy nahafehy ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]]. Io fahaizana io no nanampy azy tamin’ny asa nataony taty aoriana, indrindra tamin’ny fandikana teny sy ny fifandraisana tamin’ireo misionera vahiny<ref name=":2">https://motmalgache.org/bins/teny2/Randzavola%20Henri</ref>. ([[Henri Randzavola|'''tohiny...''']]) 3dwo8nqva7y3c2k8gtjri6rfh4jpoib Akim on the 0 302086 1151060 2026-09-23T10:28:33Z AKIM ON THE TRACK 41122 Pejy noforonina tamin'ny « '''Akim On The Track''' dia mpamoron-kira sy mpamokatra mozika ([[beatmaker]]) malagasy. Ny anarany tena izy dia '''RANDRIANANTENAINA Vonjihary Mika''', teraka tamin'ny 01 Oktobra 2008 ary mipetraka ao [[Tanambe]], [[Amparafaravola]], faritra [[Alaotra-Mangoro]], [[Madagasikara]]. == Tantaram-piainany == Liana tamin'ny mozika hatramin'ny mbola kely i Akim On The Track. Tamin'ny faha 6 taonany dia efa nitendry [[kabosy]], nanao beatbox ary nivély sio, ary ta... » 1151060 wikitext text/x-wiki '''Akim On The Track''' dia mpamoron-kira sy mpamokatra mozika ([[beatmaker]]) malagasy. Ny anarany tena izy dia '''RANDRIANANTENAINA Vonjihary Mika''', teraka tamin'ny 01 Oktobra 2008 ary mipetraka ao [[Tanambe]], [[Amparafaravola]], faritra [[Alaotra-Mangoro]], [[Madagasikara]]. == Tantaram-piainany == Liana tamin'ny mozika hatramin'ny mbola kely i Akim On The Track. Tamin'ny faha 6 taonany dia efa nitendry [[kabosy]], nanao beatbox ary nivély sio, ary tamin'ny faha 10 taonany dia nitendry [[guitare]]. Tia mihaino sy mitendry mozika loatra izy. Nianatra nampiasa rindrambaiko famoronana mozika [[FL Studio]] nandritra ny 1,5 taona izy. == Asa mozika == Tamin'ny Desambra 2025 no namoronany ny pejiny [[Facebook]] mitondra ny anarana "Akim On The Track", izay nahazo mpanaraka 12 000 tao anatin'ny 9 volana. Tamin'ny Aogositra 2026 no nanombohany namoaka ny asany tao amin'ny [[YouTube]]. Tamin'ny 04 Septambra 2026, lasa nalaza be (viral) ny lahatsary "Drill Type Beat" nozarainy, izay nahazo 101 000 fijery sy 7 700 j'aime tao anatin'ny 19 andro tao amin'ny Facebook. Tao anatin'ny 4 herinandro tao amin'ny YouTube dia namoaka beat 51 izy ary nahazo fijery 31 000 mahery, anisan'izany 14 400 tao anatin'ny 7 andro. Manana kaonty ao amin'ny [[Instagram]] sy [[TikTok]] ihany koa izy, ary manana fivarotana beat ao amin'ny sehatra [[BeatcoreLab]]. == Fahaizana == Mahay mamorona karazana beat maro i Akim On The Track, toy ny: * [[Salegy]] Type Beat * Drill * [[Trap (mozika)|Trap]] * [[Dancehall]] * [[Reggae]] * [[Reggaeton]] * Shatta Dancehall * [[Afropop]] * [[Afrobeat]] * [[Amapiano]] * [[RNB]] * Slow == Rohy ivelany == * [https://www.facebook.com/reel/1015387701466953/ Facebook - Akim On The Track - Drill Type Beat 101k vues] * [https://www.youtube.com/@AkimOnTheTrack YouTube - Akim On The Track] * [https://beatcorelab.com/ BeatcoreLab - Akim On The Track] == Loharano == <references /> {{DEFAULTSORT:Akim On The Track}} [[Sokajy:Mpamoron-kira malagasy]] [[Sokajy:Beatmaker]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny 2008]] [[Sokajy:Olona avy any Amparafaravola]] nlbt1lve1k4bx44t1qlxenpikl9en57 Mpikambana:AKIM ON THE TRACK 2 302087 1151061 2026-09-23T10:32:10Z AKIM ON THE TRACK 41122 /* */ 1151061 wikitext text/x-wiki '''Akim On The Track''' dia mpamoron-kira sy mpamokatra mozika ([[beatmaker]]) malagasy. Ny anarany tena izy dia '''RANDRIANANTENAINA Vonjihary Mika''', teraka tamin'ny 01 Oktobra 2008 ary mipetraka ao [[Tanambe]], [[Amparafaravola]], faritra [[Alaotra-Mangoro]], [[Madagasikara]]. == Tantaram-piainany == Liana tamin'ny mozika hatramin'ny mbola kely i Akim On The Track. Tamin'ny faha 6 taonany dia efa nitendry [[kabosy]], nanao beatbox ary nivély sio, ary tamin'ny faha 10 taonany dia nitendry [[guitare]]. Tia mihaino sy mitendry mozika loatra izy. Nianatra nampiasa rindrambaiko famoronana mozika [[FL Studio]] nandritra ny 1,5 taona izy. == Asa mozika == Tamin'ny Desambra 2025 no namoronany ny pejiny [[Facebook]] mitondra ny anarana "Akim On The Track", izay nahazo mpanaraka 12 000 tao anatin'ny 9 volana. Tamin'ny Aogositra 2026 no nanombohany namoaka ny asany tao amin'ny [[YouTube]]. Tamin'ny 04 Septambra 2026, lasa nalaza be (viral) ny lahatsary "Drill Type Beat" nozarainy, izay nahazo 101 000 fijery sy 7 700 j'aime tao anatin'ny 19 andro tao amin'ny Facebook. Tao anatin'ny 4 herinandro tao amin'ny YouTube dia namoaka beat 51 izy ary nahazo fijery 31 000 mahery, anisan'izany 14 400 tao anatin'ny 7 andro. Manana kaonty ao amin'ny [[Instagram]] sy [[TikTok]] ihany koa izy, ary manana fivarotana beat ao amin'ny sehatra [[BeatcoreLab]]. == Fahaizana == Mahay mamorona karazana beat maro i Akim On The Track, toy ny: * [[Salegy]] Type Beat * Drill * [[Trap (mozika)|Trap]] * [[Dancehall]] * [[Reggae]] * [[Reggaeton]] * Shatta Dancehall * [[Afropop]] * [[Afrobeat]] * [[Amapiano]] * [[RNB]] * Slow == Rohy ivelany == * [https://www.facebook.com/reel/1015387701466953/ Facebook - Akim On The Track - Drill Type Beat 101k vues] * [https://www.youtube.com/@AkimOnTheTrack YouTube - Akim On The Track] * [https://beatcorelab.com/ BeatcoreLab - Akim On The Track] == Loharano == <references /> {{DEFAULTSORT:Akim On The Track}} [[Sokajy:Mpamoron-kira malagasy]] [[Sokajy:Beatmaker]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny 2008]] [[Sokajy:Olona avy any Amparafaravola]] nlbt1lve1k4bx44t1qlxenpikl9en57