Morombe

Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Morombe 0 46414 1151419 1064152 2026-09-27T21:49:26Z ~2026-50172-80 41062 1151419 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Morombe |faritany=[[Faritanin' i Toliara|Toliara]] |velarantany= |isam-ponina=22625 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Atsimo-Andrefana|Atsimo-Andrefana]] |sary =Baobab Andombiry Morombe Madagascar - panoramio.jpg }} I '''Morombe''' dia kaominina malagasy ao amin' ny [[distrikan' i Morombe]], [[Faritra Atsimo-Andrefana]], [[Faritanin' i Toliara]]. Ny isa-mponiny dia 22625 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2018. Ny kaodin-kaominina dia 50499 ary ny kaodin-distrika dia 504 == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia 5-25%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia mangahazo. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny isan'omby dia 700. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 5 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 no isan'ny ombivavy be ronono. 45 ny mponina no miasa tany. 40 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana. 10 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana. 5 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 500 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == == Fotodrafitrasa == Misy masoivohon'ny banky. Misy seranam-piaramanidina akaikin'ilay tanàna. Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana hopitaly na toeram-pitsaboana ao. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Misy fianarana ambaratonga faharoa (lise). Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Misy tranom-pitsarana maharitra any. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 12 ora. Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 15 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 25000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 50000 Fmg. == Fahasoavana == 1 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 56 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 4 volana. 5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 38 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon' ny ministeran' ny fahasalamana. Misy masoivohon' ny ministeran' ny rano sy ny ala. Misy masoivohon' ny ministeran' ny fiarovana. Misy masoivohon' ny ministeran' ny fanabeazana. Misy masoivohon' ny ministeran' ny mponina. Misy masoivohon' ny ministeran' ny asa vaventy. == Olana == Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 2. Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ao amin'ny atao hoe faritra mena ilay kaominina. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1. Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina. Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina. 5 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001. == Jereo koa == * Kaominina ao amin' ny [[Distrikan' i Morombe]]: [[Ambahikily]], [[Ankatsakatsa Sud]], [[Antanimeva]], [[Antongo Vaovao]], [[Basibasy]], [[Befandefa]], [[Befandriana Sud]], [[Morombe]], [[Tanandava Station]] * Distrika ao amin' ny [[Faritra Atsimo-Andrefana]]: [[Distrikan' Ampanihy]], [[Distrikan' Ankazoabo]], [[Distrikan' i Benenitra]], [[Distrikan' i Betioky-Atsimo]], [[Distrikan' i Beroroha]], [[Distrikan' i Morombe]], [[Distrikan' i Sakaraha]], [[Distrikan' i Toliara I]], [[Distrikan' i Toliara II]] == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. {{reflist}} {{Atsimo-Andrefana}} {{commonscat|Morombe}} [[Sokajy:Kaominina any Faritra Atsimo-Andrefana]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] es57cdelepkhokqzfjzefqrt68in5uz Ady Lehibe Faharoa 0 197263 1151461 1124857 2026-09-28T10:42:20Z HBoina 40172 /* Fiovan-dehibe tamin' ny taona 1942 */ 1151461 wikitext text/x-wiki [[Sary:WW2Montage.PNG|vignette|346x346px|Manaraka ny zotran' ny tondrom-pamantaranandro avy any ambony ankavia: tafiky ny [[Commonwealth ny firenena mahaleotena|Commonwealth]] any an' efitra; [[miaramila]] japôney mandevim-belona Sinoa sivily; i [[Stalingrad]] taorian' ny fanafahana azy; fiaramanidina mpiady japôney eo ambonin' ny sambo ''Shōkaku''; fahazoan' ny [[Tafika Mena]] an' i [[Berlin]]; sambo mpisitrika alemàna voatafika.]] Ny '''Ady Lehibe faharoa''' (AL2) dia ady mitam-piadiana izay niseho maneran-tany, nanomboka tamin'ny [[1 Septambra]] [[1939]] sy nifarana tamin'ny 2 Septambra 1945 izay nandraisan'ireo firenena zanatany tamin'izany taloan'ny nahazoana fahaleovan-tena, nanampy ireo firenena mpanjanaka tamin'izany . Io ady maneran-tany io dia nampifanandrina toby roa: ny Mpiray Dina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Alliés''), izay ahitana ny firenena [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] toa an'i [[Frantsa]] sy ny [[Fanjakana Mitambatra]] ary i [[Etazonia]], miampy ny [[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]] sy i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], andaniny, sy ny firenena ao amin' ny Aksisy na Teza (frantsay: ''Axe''), izay ahitana an'i Alemaina Nazi sy ny Empira Italiana ary ny Empira Japôney, ankilany. Ny Ady Lehibe Faharoa<ref>https://mg.globalvoices.org/2019/11/20/144873/</ref> dia vokatry ny tsy fahafaham-po nateraky ny famahana ny [[Ady Lehibe Voalohany]] sy ny nofinofi-piitarana ([[imperialisma]]) sy fanjakazakana tao amin'ny firenena telo lehibe ao amin' ny Aksisy. Raikitra ny AL2 noho ny fitambaran' ny disadisa sy ny ady an-trano tao amin'ny faritra maro, indrindra taty [[Afrika]] (ady faharoa teo amin' i [[Italia]] sy i [[Etiôpia]] nanombola tamin' ny taona 1935), tao [[Espaina]] (ady an-trano nanombola tamin' ny 18 Jolay 1936), tao Sina (ady sinoa-japôney tamin' ny 7 Jolay 1937) ary ary tao [[Eorôpa Afovoany]] (fampidiran' i Alemaina an-keriny an'i [[Aotrisy]] ho anisan'ny taniny tamin'ny 11 Martsa 1938, ary fakany ny fizaràn-tanin' ny [[Sodety (vahoaka)|Sodety]] avy amin'i [[Tsekôslôvakia]] tamin' ny 21 Ôktôbra 1938, fanafihan'i Alemaina an'i [[Pôlônia]] tamin' ny 1 Septambra 1939). [[Sary:Soviet and German sphere of influence in the Second Polish Republic according to Molotov–Ribbentrop Pact 1939.PNG|thumb|260x260px|[[Polonia]]. [[17 Septambra]] [[1939]], araka ny fifanarahana miafina nataon' i Molotov ([[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]]) sy i Ribbentrop ([[Alemaina]]) ]] Nanao fifanekena ny tsy hifanafika ny [[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]] sy i [[Alemaina]] nazi tamin' io fotoana io. Raha tamin' ny voalohany nifandray tamin' i Alemaina tamin' ny fizaràna an' i [[Eorôpa]] ny Firaisana Sôvietika, dia nanatevin-daharana ny Mpiray Dina tao amin' ny vava ady ao Eorôpa Atsinanana ny Firaisana Sôvietika taorian' ny fivadihan' ny Alemana taminy sy taorian' ny fanafihan' i Alemaina an' i Pôlônia, ka lasa nifanafika indray ny Firaisana Sôvietika sy i Alemaina. Nandao ny tsy fiandaniany kosa i [[Etazonia]] taorian' ny fanafihan' ny Japôney an' i Pearl Harbor any [[Hawaii]] tamin' ny 7 Desambra 1941. Nanomboka teo dia nanjary maneran-tany tokoa ilay ady, ka nahatafiditra ny firenen-dehibe rehetra sy ny ankamaroan' ny firenena eran-tany, saika amin' ny kôntinanta rehetra. Nitranga teny amin' ny zanatanin' ny firenena eorôpeanina ihany koa ny ady. Ao ny fanafihan' i Alemanina an' i [[Libia]], ny fanafihan' ny [[Britaina Lehibe|Britanika]] ny firenena ao [[Afovoany Atsinanana]] ary koa ny fanafihany an' i [[Madagasikara]] tamin' ny 5 Mey 1942. Nanomboka nifarana ny ady tao amin' ny sahan' ady eorôpeana tamin' ny 8 May 1945 (9 Mey 1945 tao amin' ny Firaisana Sôvietika noho ny fahasamihafan' ny hasin' ora) tamin' ny filavo lefona tsy misy fepetran' i Alemaina (ny Reich Fahatelo), ary nifarana tanteraka tao amin' ny sahan' ady Azia-Pasifika tamin' ny 2 Septambra 1945 tamin' ny fioavo lefona tsy misy fepetran' ny Empiran' i Japàna. Ny Ady Lehibe Faharoa no ady mitam-piadiana niseho tamina valaran-tany lehibe indrindra amin' izay fantatry ny olombelona, izay nahitana mpiady maherin' ny 100 tapitrisa avy amin' ny firenena 61, nampiely ny ady tamin' ny velaran-tany 22 tapitrisa km2, ary nahafaty olona 62 tapitrisa teo ho eo, anisan' izany ny sivily maro anisa. Ny Ady Lehibe Faharoa ihany koa no ady ara-potokevitra lehibe indrindra teo amin' ny Tantara, izany no manazava ny nahafahan' ny heri-piaraha-miasa tsikombakomba tao [[Eorôpa]] sy [[Azia]] voabodo hiray hina amin' ny firenena mpanani-bohitra na fahavalo, sy ny nahafahan' ny fanoherana anatiny tao Alemaina Nazi izay mbola anaty ady, hisy. Amin' ny maha ady amin' ny lafiny rehetra ny Ady Lehibe Faharoa (frantsay: ''guerre totale''), dia namafa saika tanteraka ny fisarahana eo amin' ny sehatra sivily sy miaramila izany ary niteraka fanetsehana faobe ny loharano, tsy ny ara-toekarena sy ara-tsiansa ihany, fa ara-môraly sy ara-pôlitika ihany koa, izay nahatonga ny fiarahamonina maro hirotsaka an-tsehatra tanteraka. Tsy voatombana tsara ny halehiben' ny fahavoazana ara-materialy. Ny famoizana aina sy ny ratram-po iraisan' ny rehetra sy ny tsirairay dia lehibe, noho ny fihoa-pampan' ny herisetra izay tsy mbola nisy toy izany. Ny fifandonana mantsy dia niteraka heloka bevava an' ady maro, heloka bevava namporisihin' ny herisetra amin' ny fahery vaika sy halalina tsy manam-paharoa nataon' ny miaramila sy ny mpitandro filaminana, herisetra atao amin' ny sivily izay anisan' ny paikady miaramila. Nirongatra ny heloka bevava tsy mbola nisy toy izany, heloka bevava feno habibiana nahakasika vahoaka, indrindra noho ny famporisihan' i Alemaina Nazi sy i Japana Imperialy. Anisan' ireo heloka bevava ireo ny fandripaham-bahoaka tonga hatrany amin' ny fanaobaba sesitany any amin' ny toby famatrarana sy toby fiasana ary toby fandripahana, anisan' izany ny efi-trano famonoana amin' ny etona izay natokana ho famongorana ny vahoaka iray manontolo (Jiosy, Slavy, [[Jitàna|Tsigana]]) na sokajin' olona manokana ([[Kômonisma|Kôminista]], kilemaina, [[Vavolombelon' i Jehovah]], sns.) indrindra noho ny fampirisihan' ny [[Nazisma|fitondrana nazi]]. Ny halehiben' ny heloka bevava nataon' ny resy dia nahatonga famaritana fanamelohana vaovao nataon' ny mpandresy: ny heloka bevava amin' ny maha olombelona, indrindra fa ny [[Shoah|fandripahana ny Jiosy]] tany [[Eorôpa]]. Tsy latsa-danja noho izany ny fitondran' i Shōwa (Japàna) tany Azia, izay nahitana ny Kōa-in ("masoivoho fampandrosoana any Azia Atsinanana") nampiditra an-keriny Sinoa hiasa an-terivozona tao Manchukuo, manodidina ny 200 000 ny "vehivavy mpampionona" (izany hoe andevo ara-pilan' ny nofo) nangonina ankeriny avy any [[Kôrea]] sy manerana ny [[Atsinanana Indrindra]], ary koa ny fandringanana ny sivily, indrindra tany Sina. Fanampin' izany ny famonoana ny mpanohitra mitam-piadiana sy ny mpanohitra ara-pôlitika, ary koa ny valifaty famonoana ny sivily, toy ny nataon' ny Nazi; ny fanolanana vehivavy any amin' ny tanin' ny fahavalo voabodo, izay heloka bevava ataon' ny andaniny sy ny ankilany, eny fa na any amin' ny tanin' ny firenena sakaiza koa aza; ny fanaocvana andrana amin' ny olombelona nataon' ny mpitsabo Nazi toy ny SS Josef Mengele, sy ny vondrona Japoney 731; ny fanapoahana bômba ataon' ny fiaramanidina amin' ny sivily faobe nataon' ny Aksisy tany Eorôpa (Coventry any amin' ny Fanjakana Mitambatra, Rotterdam any Nederlandy) sy tany Azia (Shanghai sy Canton ary Chongqing any Sina, io farany io no tanàna voadaroka baomba indrindra tamin' ny ady Sinô-Japôney), avy eo nataon' ny Mpiray Dina: fanapoahana baomba amin' ny tanàna alemàna maro, indrindra fa i Dresden sy i Hamburg any Alemaina, famelezana amin' ny lasantsy an' i Tokyo tao Japàna. Ny baomba atômika novolavolain' i Etazonia nandritra ny fifandonana dia sambany no nampiasaina teo amin' ny Tantara: baomba A roa nalatsak' i Etazonia teo amin' ny lasibatra sivily dia nipoaka telo andro nifanelabelana tany Hiroshima sy tany Nagasaki any Japàna. Ny Ady Lehibe Faharoa dia nanosika an’i [[Etazonia]] sy ny [[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]], izay mpandresy nisongadina, ho eo amin’ ny laharan’ ny firenena matanjaka indrindra izay lasa mpifaninana sy hanjakazaka amin’ izao tontolo izao sady hifanandrina amin’ ny fifandrafiana ara-poto-kevitra sy ara-pôlitika, nandritra ny antsasa-taonjato latsaka kely, ary hifanandrina ara-tafika amin' ny alalan' ny firenena hafa toy ny tamin' ny Ady tany Kôrea sy tany Vietnamy ary tany Afganistàna. Ny Ady Lehibe Faharoa koa dia nanisy tsy nampiverin-dalana intsony ny fihenan' ny herin' ny fitrenena mpanjana-tany tao Eorôpa, ary nanokatra ny firosoana amin' ny fanafoanana ny fanjanahantany izay nihafaingana tany Azia, tany amin' ny Tontolo Arabo ary taty Afrika, taorian' ny ady ka hatramin' ny taompolo 1960. Ny haben' ny faharavana sy ny fahafatesana dia nanosika ny fananganana fikambanana iraisam-pirenena, ara-pôlitika sy ara-toekarena izay mikendry ny hisorohana ny toe-javatra mitarika ady (ny [[Firenena Mikambana]], ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena]], ny [[Banky Maneran-Tany]] ary ny Fifanarahana Ankapobeny momba ny Fadintseranana sy ny Varotra, sns). Farany, ity fifandonana lehibe farany teo [[Eorôpa]] ity dia narahin' ny vanim-potoanan' ny firoboroboana ara-toekarena tsy nisy toa azy tao [[Eorôpa Andrefana]], taorian' ny fanarenana, ary ny fipoirana miandala' ny tetikasa fampiraisana ara-pôlitika milamina notarihan' ny firenena mpifahavalo ara-tantara roa, dia i [[Alemaina]] sy i [[Frantsa]]. == Fahatongavana any amin' ny ady == Ny nahatonga ny ady lehibe faharoa tao Eorôpa dia ny tsifahafaham-pon' ny Alemanina tamin' ny fifanarahana tao Versailles (1919), ary ny krizy tamin' ny taona 1929 izay nampaharatsy ny toe-javatra ara-toekaren' ny firenena vao miarina tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]]. Betsaka ny vola voatery naloan' i Alemaina ho fanatambazana ny Mpiray Dina ([[Angletera]], [[Frantsa]], [[Rosia]], [[Etazonia]]). Very noho io fifanarahana io ihany koa ny zanatany alemanina tao [[Afrika]]. Niverina ho amin' i Frantsa ny singam-paritanin' i [[Alsace]] sy [[Moselle]] ([[Lorraine]]) izay nozanahin' i Bismarck taorian' ny ady tamin' ny taona 1870. Niharan' ny ady an-trano i Rosia noho ny Revôlisiôna Bôlsevika. Taorian' io revôlisiôna io dia niongana ny fanjakan' ny Tsar (mpanjaka rosiana). Ny firenena telo nifanaiky ([[Alemaina]], [[Aotrisy-Hôngria]], [[Italia]], [[Empira Ôtômàna|Empira Ôtômana]]) dia samy very tany avy. Maro amin' ny faritra atsinanana amin' i Alemaina no very, ireo foko tao amin' ny Empiran' i Aotrisy-Hôngria ihany koa dia lasa samy nomena fahaleovantena, ny tanin' ny Empira Ôtômana dia nozarazarain' ny firenena mpandresy, afa-tsy i [[Torkia]] izay nahazo ny fahaleovantenany. Niongana ny Empira Alemàna ary natsangana ny [[Repoblikan'i Weimar]]. Ny krizy ara-toe-karena tamin' ny 1929 dia vokatry ny famokarana be loatra, izay nampidina ny vidin-javatra ary nampitontongona ny toe-karena amerikanina. Ny fampodiana ny fampiasam-bola amerikanina lehibe tany Alemaina dia nampitontongana ihany koa ny toe-karena alemàna izay nampahamafy kokoa ny krizy efa tonga tao [[Eorôpa]]. Maro ireo firenena eorôpeana nandray fepetra ary niezaka hanoherana ny vokatry ny krizy, toa ny ''[[New Deal]]'' amerikanina. Nahamora ny fiakaran' ireo Sôsialista Nasiônalista (Nazi) teo amin' ny fitondrana ny krizy ara-toekarena tao Alemaina sy Italia. Nanohana ny asa tamin' ny alalan' ny fampiasana ny tsy an' asa amin' ny indostria ara-tafika sy tamin' ny tetikasa lehibe ireo firenena roa ireo. Ny toe-javatra ara-toekarena sy ny fanetrena niainan' ny firenena resy tamin' ny Ady Lehibe Voalohany no nahatonga ireo firenena ireo hiala amin' ny SDN ary hanamafy ny tafiny hamaliana ny hitsaka. == Mpiady == === Mpikambana ao amin' ny Aksisy === Ny firenena tao amin' ny Aksisy dia: * i [[Alemaina]]; * i [[Japàna|Japana]]; * i [[Italia]] === Mpanohitra ny Akisy === Ny firenena mpanohitra ny Aksisy dia: * i [[Frantsa]]; * ny [[Fanjakana Mitambatra]] sy ny Empira Britanika; * [[Etazonia]]; * [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]]; * [[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]] === Firaisana Sôvietika === Rehefa nanafika an' i Pôlônia ny [[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]] (FRSS) ny 17 Septambra 1929 araky ny fifanarahana ny tsy hifanafika alemàna-sôvietika, ny sehatra nisy azy, raha avy amin' ny fomba fijery pôlôney, dia mitovy amin' i Alemaina. Tsy nanambara ny hiady amin' i [[Frantsa]] na ny [[Fanjakana Mitambatra]] kosa anefa izy io. Nahatonga an' i FRSS ho voaroaka an' i SDN izany fanafihana izany tamin' ny 1939. Nandritry ny fifanarahana ny tsy hifanafika, dia nanome hanina ary [[solitany]] an' ny Reich Alemàna ny Sôvietika izay nahafahan' ny Reich hanodina ny fanakanan' ny Mpiray Dina. Kômonista alemàna amam-polony ihany koa no naverin' ny FRSS amin' ny Reich. Noho ny fanafihan' i Alemaina ny FRSS tamin' ny 22 Jiona 1941, diai lasa niaraka tamin' ny Mpiray Dina ny FRSS. Nahazo indrana amerikanina izy ho takalon' ny volamenan' ny Bankim-panjakan' ny FRSS. Tsy nanokatra sehatr' ady vaovao ny Amerikanina fa nanome fanampiana lehibe tamin' ny FRSS ny Mpiray Dina, fanampiana izay mandalo amin' ny Lalan-tsambo arktika. Arak' i Raymon Cartier ary John Keegan nanome fiaramanidina miisa 1 825, tanky miisa 2 249, basy milina miisa 81 287, telefaonina fiadiana miisa 56 500 ary taribin-telefaonina mirefy 380 000 mily iraisam-pirenena avy tamin' i Etazonia ny FRSS tamin' ny Ôktôbra 1941 hatramin' ny Jona 1942. Tamin' ny 1943 dia nahazo kamiao 427 000 ny [[Tafika Mena]]. Ankoatra izany dia nanome kiraro miisa 13 tapitrisa, sakafo milanja 5 tapitrisa taonina na loha-lamasinina miisa 2 000, fiaran-dalamby miisa 11 000 ary vin-dalamby milanja 54 000 taonina. Avy any Etazonia ny telo ampahaefatry ny [[varahina]] sôvietika. Nanome [[solitany]] ihany koa izy io hampanidina ny fiaramanidina. === Herin' ny mpiady amin' ny AL2 nandritry ny taona 1940-1945 === {| class="wikitable" |+ '''Isan' ny miaramila'''<ref>Philippe Masson, Une guerre totale, 1939-45, Taillandier,‎ 1993, tk 426</ref> |- ---- | style="text-align: left"| Taona | 1940 || 1941 || 1942 || 1943 || 1944 || 1945 |- ---- | style="text-align: left"| [[Reich Fahatelo]] | {{formatnum:5000000}} || {{formatnum:7200000}} || {{formatnum:8600000}} || {{formatnum:9500000}} || {{formatnum:9500000}} || |- ---- | style="text-align: left"| [[Japana]] | {{formatnum:1723000}} || {{formatnum:2411000}} || {{formatnum:2829400}} || {{formatnum:3808200}} || {{formatnum:5365000}} || {{formatnum:7193200}} |- --------- | style="text-align: left"| [[Fanjakana Mitambatra]] | {{formatnum:2212000}} || {{formatnum:3278000}} || {{formatnum:3784000}} || {{formatnum:4300000}} || {{formatnum:4500000}} || {{formatnum:4653000}} |- ---- | style="text-align: left"| [[Etazonia]] | {{formatnum:458000}} || {{formatnum:1795000}} || {{formatnum:3844000}} || {{formatnum:8918000}} || {{formatnum:11240000}} || {{formatnum:11858000}} |- --------- | style="text-align: left"| [[Firaisan'ny Repoblika Sosialista Sovietika|FRSS]] | {{formatnum:500000}} || {{formatnum:4027000}} || {{formatnum:9000000}} || {{formatnum:10000000}} || {{formatnum:12400000}} || {{formatnum:10800000}} |- ---- | style="text-align: left"| [[Frantsa]]<ref>[[Frantsa]], [[Hery Frantsay Afaka]] ary [[Tafi-panafahana Frantsay]].</ref>|| {{formatnum:5500000}} || {{formatnum:25000}} || {{formatnum:50000}} || {{formatnum:100000}} || {{formatnum:150000}} || {{formatnum:550000}} |- ---- | style="text-align: left"| [[Belzika]]<ref>[[Belzika]] 1940 Forces armées belges.</ref> || {{formatnum:700000}} || -- || -- || -- || -- || {{formatnum:100000}} |- ---- | style="text-align: left"| [[Kanada]] | {{formatnum:92296}} || {{formatnum:260553}} || {{formatnum:454418}} || {{formatnum:692953}} || {{formatnum:747475}} || {{formatnum:761041}} |} == Famintinana ny asa ara-miaramila == === Fahombiazan' ny herin' ny Aksisy === Efa nifanaraka tamin' ny fihatombohan' ny AL2 ny ankamaroan' ny tantarata Tandrefana. Izany daty izany dia ny 3 Septambra 1939 izay andro nanafihan' i [[Alemaina]] an' i [[Pôlônia]]. Niady i [[Frantsa]] sy ny [[Fanjakana Mitambatra]] araka ny fifanarahan' ny Fanjakana Mitambatra sy i Frantsa ary i Pôlônia. ==== Sehatr' ady atsinanana (1939-1940)==== Ny sehatr'ady atsinanana tamin' ny taona 1939 sy 1940 dia niadian' i Alemaina sy FRSS amin' i Pôlônia. Notafihan' ny Alemanina ny 1 Septambra 1939 tamin' ny 4 ora 45 i Pôlônia. Tamin' ny 17 Septambra 1939, araka ny fifanarahana miavina nataon' i Molotov sy i Ribbentrop (fifanarahana alemanina-sôvietika) dia manafika ny lafy atsinanan' i Pôlônia ny tafika sôvietika. Rakotra tanteraka ny tafika pôlôney. Noho ny fandavan' i [[Finlandy]] hanakalo ny tany ao atsimotsimony hiarovana tsara kokoa ny tanànan' i Leningrad dia nanafika an' i Finlandy ny [[Firaisana Sôvietika]] tamin' ny 30 Nôvambra 1939. Nahery ny fanoheran' ny Finlandey ary betsaka ny olona sy fitaovana verin' ny Sôvietika, ary naharitra hatramin' ny 12 Marsa 1940 ny adin-dririnina. Nifarana tamin' ny fifanarahan' i Môskao izy io ny 12 Marsa 1940 ary nametraka fotoana voafetra tsy hisy ady intsony amin' ny firenena roa. Azon' ny Sôvietika ny andilan-tanin' i Carelia izay miaro ny fidirana ao Leningrad ary ny nosy maro ao amin' ny helodranon' i Finlandy. Araka ny fifanarahana alemanina-sôvietika foana dia nanafika ary nanjanakana ny [[Faritra Baltika|firenena baltika]] ny Firaisana Sôvietika. ==== Sehatr' ady andrefana (1940) ==== *Tamin'ny 9 aprily: Nanafika an'i [[Norvezy]] sy [[Danemark]] ny [[Wehrmacht]] Alemanina. Nitolo-batana i Danemark taorian’ny ora vitsivitsy monja, Norvezy tamin’ny 10 Jona 1940. *Fanafihana nanomboka tamin'ny 10 May ka hatramin'ny 25 Jona 1940 nataon'i [[Alemaina]] tamin'i [[Frantsa]] sy ny tafika britanika tany, ary koa ny fanjakana Benelux eo anelanelany ([[Holandy]], [[Belzika]] ary [[Loksemborga]]). **Nambaran’i [[Benito Mussolini|Mussolini]] tany [[Roma]] tamin’ny 10 Jona 1940 fa nanambara ady tamin’i Frantsa sy [[Fanjakana Mitambatra]] i [[Italia]] tamin’ny 11 Jona. Tamin'ny 21 Jona, nanome baiko ny tafika italiana i Mussolini hanafika ny faritra atsimon'i Frantsa, ka nanomboka ny fanafihana tany Alpes mba hanamafisana ny toeran'ny fifampiraharahana. Ny 17 jona dia nitolo-batana i Frantsa. *Ny fibodoana an'i [[Ejipta]] nataon'i [[Fanjakana Mitambatra]], izay nanao paikady mahery vaika teo amin'ny sisintany niaraka tamin'ny zanatany Italiana an'i [[Libia]]. Tamin'ny 14 Jona dia nandroso ny tafika britanika ary nahafaka ny [[Fort Capuzzo]], ary nitarika ny fisamborana miaramila Italiana manodidina ny 220. *Tamin'ny 28 Oktobra, nanomboka ny fananiham-bohitra Italiana tsy niomana an'i [[Gresy]]. ==== Sehatr' adin' i Balkana (1941) ==== ==== Sehatr' adin' i Pasifika sy ny Atsinanana Indrindra (1941) ==== Te hamaly mafy ny fanitsahan' i [[Frantsa]] tamin' i Siam tamin' ny taona 1893 sy 1904 an' i [[Tailandy]] ary lasa nanafika ny faritra [[Indôsina Frantsay]] ny tafika tailandey, izay nahatonga ny ady frantsay-tailandey. Tsy nisy ny tena naharesy, ary i [[Japàna|Japana]] izay efa tao avaratr' i [[Indôsina]] no nandidy tamin' ny Septambra 1940, ary izay nanome ny singan' i [[Laôsy]] sy ampahan' i [[Kambôdia]]. Tamin'ny 7 Desambra 1941, lasa nanafika an' i [[Etazonia]] ny Empiran' i Japana izay miara-miasa amin' i [[Alemaina]] nanomboka tamin' ny taona 1936 ary miady amin' ny Repoblikan' i Sina, izay tsy mbola niditra an' ady. Rava tao [[Pearl Harbor]] ny ankamaroan' ny hery an-dranomasin' i Etazonia tao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]]. Nandritra izany fotoana izany dia natomboka ny fanafihana an' i [[Malezia Britanika]]. Lasa nanafika ny Commonwealth an' i Filipina sy [[India Atsinanana Nerlandey]] ny tafika imperialy japôney. === Fiovan-dehibe tamin' ny taona 1942 === Nahatonga ny fidiran' i [[Etazonia]] an' ady ny fanafihana an' i [[Pearl Harbor]], fidirana an' ady izay narahan' i [[Meksika]] sy fanjakana [[Amerika Latina|amerikanina latina]] hafa. Natokana ho an' ny ady avokoa ny hery indostrialin' i Etazonia ary vetivety taorian' ny fanafihana an' i Pearl Harbor dia afaka mamaly hitsaka hatrany. Nanomboka tamin' ny volana Jona 1942 dia very mpitondra fiaramanidina efatra ny Empiran' i Japana tamin' ny ady an-dranomasin' ny nosy Midway, izay voatery niaro tena eo amin' ny sehatr' ady tao Pasifika. Miady amin' ny Japôney eo amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] ny Amerikanina ary lasan' ny Amerikanina ny nosy tsirairay nanjakazakan' ny Japôney. === Fandresen' ny Mpiray Dina sy faharesen' ny Aksisy (1943-1945) === == Toeram-piadiana == === Eorôpa === === Afrika === === Azia === == Fahafahana arak' adin' ny mpiady == === Fitaovam-piadiana === === Statistika === == Eorôpa tamin' ny fanjakazakan' ny Nazi == === Fanandevozana sy fanjakazakana ara-toekarena === === Fiaraha-miasa sy fanoherana tao Eorôpa === === Famonoana, fanaovana sesitany, fitanana am-ponja === == Azia Atsinanana nanjakazakan' i Japana == === Fonja sy fanandevozana === == Vokany ara-tantara == === Eorôpa === == Herisetra sy heloka bevava an' ady == == Fahasimbana ara-kolontsaina == == Jereo koa == * [[Ady Lehibe Voalohany]] * [[Dinan' i Varsovia]] * [[Imperialisma]] * == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:Ady Lehibe Faharoa]] [[sokajy:Tantaran'i Alemaina]] [[sokajy:Tantaran'i Etazonia]] [[sokajy:Tantaran'i Polonia]] [[Sokajy:Tantaran' Italia]] [[Sokajy:Tantaran'i Belzika]] [[Sokajy:Tantaran'i Fanjakana Mitambatra]] r7ep4yvgqcftazbtescju0zhbfkep50 Sobradinho 0 257277 1151449 1151189 2026-09-28T06:37:38Z ~2026-50172-80 41062 {{commonscat|Sobradinho (Bahia)}} 1151449 wikitext text/x-wiki {{coord|-12.833330|-39.100000}} {{infobox tanàna |anarana = Sobradinho |velarantany = 1.238,92 |haavo = 380 |isam-ponina = 26.959 |firenena = {{Brazila}} |fanjakana = {{Bahia}} |ben'ny tanàna = |sary = Barragem de Sobradinho-BA.jpg |saina = Bandeira de Sobradinho, Bahia.svg }} '''Sobradinho''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Bahia]] ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 26.959 mponina tamin'ny taona 2024 == Ony == * [[Rio São Francisco]] == Lalana == * [[BA-316]] sy BA-210. == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Bahia]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat|Sobradinho (Bahia)}} [[sokajy:Tanàna ao Bahia]] pmit0csgqdk6ygn82tifg5361u9deic Itapemirim 0 257508 1151411 956158 2026-09-27T14:46:07Z ~2026-50172-80 41062 1151411 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.011110|-40.833890}} {{infobox tanàna |anarana = Itapemirim |velarantany = 550,71 |fanjakana = {{Espírito Santo}} |isam-ponina = 39.832 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =Praça da Vila de Itapemirim.jpg |saina =Bandeira Itapemirim.png }} [[sary:EspiritoSanto Municip Itapemirim.svg|thumb|left| Itapemirim]] '''Itapemirim''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Espírito Santo]] ao amin'ny [[Brazila]]. Any atsimon'ny renivohitry ny fanjakana no misy azy, eo amin'ny 120 km eo ho eo miala an'i [[Vitória]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 39.832 mponina tamin'ny taona 2022. == Lalana == * [[BR-101]] == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Espírito Santo]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Espírito Santo]] nm5wv7esruyeus809rvg6efxk506f8u Guanambi 0 257542 1151447 956192 2026-09-28T06:28:17Z ~2026-50172-80 41062 1151447 wikitext text/x-wiki {{coord|-14.223330|-42.781390}} {{infobox tanàna |anarana = Guanambi |velarantany =1.272.36 |haavo = 545 |fanjakana = {{Bahia}} |isam-ponina = 93.488 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary = }} '''Guanambi''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Bahia]] ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 93.488 mponina tamin'ny taona 2025. ==Fotodrafitrasa== Tamin'ny taona 2012, nisokatra tao Guanambi ny orinasa mpamokatra angovo avy amin'ny rivotra lehibe indrindra any [[Amerika Latina]]. Mifandray amin'ny lalana [[BR-030]], [[BR-262]], ary [[BR-324]] ny tanàna, izay misy fiantraikany lehibe amin'ny varotra. == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Bahia]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Bahia]] 0zbfntgfavi51es4eupd8zd99h8xwp4 1151448 1151447 2026-09-28T06:29:29Z ~2026-50172-80 41062 1151448 wikitext text/x-wiki {{coord|-14.223330|-42.781390}} {{infobox tanàna |anarana = Guanambi |velarantany =1.272.36 |haavo = 545 |fanjakana = {{Bahia}} |isam-ponina = 93.488 |firenena = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary =Centro de guanambi.jpg |saina =Bandeira de Guanambi - BA.svg }} [[sary:Bahia Municip Guanambi.svg|thumb|left|Guanambi]] '''Guanambi''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Bahia]] ao amin'ny [[Brazila]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 93.488 mponina tamin'ny taona 2025. ==Fotodrafitrasa== Tamin'ny taona 2012, nisokatra tao Guanambi ny orinasa mpamokatra angovo avy amin'ny rivotra lehibe indrindra any [[Amerika Latina]]. Mifandray amin'ny lalana [[BR-030]], [[BR-262]], ary [[BR-324]] ny tanàna, izay misy fiantraikany lehibe amin'ny varotra. == Jereo koa == * [[Brazila]] ** [[Bahia]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Bahia]] 0oo5pui1d3juf9x0cqpcwtywhguyamn Heteropogon contortus 0 283192 1151460 1074320 2026-09-28T10:42:08Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1151460 wikitext text/x-wiki [[Sary:Heteropogon contortus.jpg|vignette|Ahidambo|366x366px]] Ny '''''Heteropogon contortus''''' dia karazana [[bozaka]] [[Zavamaniry mandavan-taona|maniry mandavan-taona]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', manindrona amin' ny alalan' ny voniny rehefa antitra, sady mipetaka amin' ny lamba izany voniny izany, maniry amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] eto amin' izao tontolo izao. ''Heteropogon contortus'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. no anarany ara-tsiansa, nefa mbola ahafantarana azy koa ny anarany taloha hoe ''Andropogon contortus'' L. Izy no tena fahita betsaka ao amin' ny [[fatrana]] aty [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''ahedambo''', '''ahidambo''', '''ahimoso''', '''boka''', '''danga''', '''lefondambo''', '''lefonomby''', na '''tsevodambo'''. == Toetra ankapobeny == [[Sary:Heteropogon contortus ears 2.JPG|vignette|244x244px|Salohin' ahidambo]] Mamorona vondrona mahatratra 75 ka hatramin' ny 120 sm eo ho eo ny ahidambo rehefa mamony<ref name=":0">Groupe espèces envahissantes, ''Plantes envahissantes pour les milieux naturels de Nouvelle-Calédonie'', Nouméa, Agence pour la prévention et l'indemnisation des calamités agricoles ou naturelles (APICAN), janvier 2012, 222 p., pp. 38-39</ref>. Mitsangana sy manify ary tsotra (na misy rantsana iray na roa) ny tahony. Mifandimby ny [[Ravina (zavamaniry)|ravina]] izay mirefy 2 hatramin' ny 5 mm ny sakany ary mahatratra hatramin' ny 15 sm ny halavany. Misy tsibolo ny [[Kambin-tsikina|kambin-tsikiny]]<ref name=":0" />. Matetika no manarona ny fototry ny [[salohy]] ny raviny ambony<ref>Abbé Hippolyte Coste, ''Flore descriptive et illustrée de la France de la Corse et des contrées limitrophes'', Paris, 1937, Tome III, p.556</ref>. Mitondra salohy iray na vitsivitsy ny fototra ahidambo iray. Mirefy 3 hatramin' ny 7 sm ny salohy tsirairay, izay mahia sy miendrika [[varingarina]], raha tsy isaina ny volovolony. Amin' ny fahamasahany dia mitambatra boribory ny voan' ny ahidambo, ny fonony, ny volony, ny tsilony ary ny raviny, ka entin' ny rivotra na miraikira amin' ny volom-biby na amin' ny lamban' ny olona. [[Voamadinika]] ny voan' ny ahidambo. == Toerana sy faritra aniriany == [[Sary:Heteropogon contortus RéunionSavana.JPG|vignette|[[Hivoka]] misy ahidambo any amin' ny morntsiraka andrefan' y nosy [[La Réunion]]]] Ny ahidambo dia zavamaniry fahita amin' ny faritry manodidina ny [[zana-pehintany]] sy ambanin' ny zana-pehintany izay misy [[Rotsa-drano|rotsak' orana]] latsaky ny 800 mm isan-taona izay ianjadian' ny [[doro tanety]] isan-taona. Mahatohitra afo izy, mahazaka vanim-potoan' ny [[Haintany|hain-tany]] nefa tsy velona any amin' ny faritra karankaina loatra. Mahatanty [[fanala]] izy raha mitranga izany, nefa tsy mahazaka [[tondra-drano]]. Ny ahidambo dia karazan-javamaniry avy any [[Ôseania]] sy avy any amin' ny faritra mafana manodidina ny [[Ranomasimbe Indiana]] ([[Faritra Atsimo ao Afrika|faritra atsimo amin' i Afrika]], [[Azia Atsimo]], faritra avaratra amin' i [[Aostralia]]) ary avy eo niparitaka any amin' ny faritra hafa amin' izao tontolo izao. Any amin' ny faritra ara-jeôgrafika maro, toa an' i [[Amerika]], i [[Azia Atsinanana]]<ref>''Global invasive species database : [http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=1334&fr=1&sts=&lang=FR Heteropogon contortus] {{Wayback|url=http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=1334&fr=1&sts=&lang=FR |date=20220119012056 }}'' (graminée) [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.issg.org%2Fdatabase%2Fspecies%2Fecology.asp%3Fsi%3D1334%26fr%3D1%26sts%3D%26lang%3DFR arsiva]]</ref> ary i [[Kaledônia Vaovao]]<ref name=":0" />, dia heverina ho [[Zavamaniry manafika|karazan-javamaniry manafika]] ny ahidambo. Mitombo mihamaro izy, ohatra, amin' ny [[kijana]] avy nodorana<ref name=":0" />. Any Kaledônia Vaovao ny ahidambo dia saika mandrafitra irery ny kijana any amin' ny morontsiraka andrefana ao avaratr' i Bourail<ref>Bernard Suprin, ''Mille et une plantes en Nouvelle-Calédonie'', Nouméa, Editions Photosynthèse, 2013, 382 p, p. 63</ref>. == Fampiasana azy == [[Sary:Starr 030923-0231 Heteropogon contortus.jpg|vignette|206x206px|Tafo vita amin' ny ahidambo]] Ahitra fanao sakafom-biby maniry amin' ny tany tsy mamokatra ny ahidambo, izy mbola tanora iny no azon' ny biby hanina. Azo atao ny mikapa sy manangona azy hahazoana [[vilo-maina]] ho hanin' ny biby fiompy any aoriana. Noho ny firaiketan' ny voany sy ny tsilony ary ny raviny amin' ny volom-biby, dia mety hiteraka ratra mahafaty ny biby fiompy ny ahidambo<ref name=":0" />, ary mahatonga ny fihenan' ny hatsaran' ny [[Volonondry|volon' ondry]]. Ampiasaina koa ny ahidambo amin' ny fanamboarana tafo nentim-paharazana, na aty [[Madagasikara]] na any [[Hawaii]]. Azo ampiasaina mba hiadiana amin' ny [[fikao-tany]] ny fehezana ahidambo maina, toy izay natao tany Hawaii<ref>Glenn Sakamoto, [ftp://ftp-fc.sc.egov.usda.gov/HI/pub/technical/pmc/Progress%20Report.pdf ''Progress report on the use of piligrass (''Heteropogon contortus'') hay bales for the island of Kaho`olawe's highly erodible sites''] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=ftp%3A%2F%2Fftp-fc.sc.egov.usda.gov%2FHI%2Fpub%2Ftechnical%2Fpmc%2FProgress%2520Report.pdf arsiva]], september 2008 [PDF]</ref>. Ampiasaina amin' ny fanamboarana [[taratasy]] any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] koa ny ahidambo<ref>''[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200025522 Flora of China : Heteropogon contortus]'' [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.efloras.org%2Fflorataxon.aspx%3Fflora_id%3D2%26taxon_id%3D200025522#federation=archive.wikiwix.com&tab=url arsiva]]</ref>. == Jereo koa == * ''[[Andropogon]]'' * ''[[Heteropogon]]'' * [[Boka (zavamaniry)]]: ''[[Combretum longicollum]]'' C. C. H. Jongkind (← ''Calopyxis eriantha'' Tul.) (''[[Combretaceae]]''); ''Heteropogon contortus'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.) (''[[Poaceae]]''); ''[[Marsdenia verrucosa]]'' Decne. (''[[Apocynaceae]]'') * [[Danga (zavamaniry)]]: ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.); ''[[Hyparrhenia hirta]]'' (L.) Stapf.; ''[[Trachypogon spicatus]]'' (L. f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') == Loharanno sy fanamarihana == b9cphn5lbbacwsl57xv3abkrm7d9ix5 1151462 1151460 2026-09-28T10:42:40Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Ahidambo]] ho [[Heteropogon contortus]] i Thelezifor 1151460 wikitext text/x-wiki [[Sary:Heteropogon contortus.jpg|vignette|Ahidambo|366x366px]] Ny '''''Heteropogon contortus''''' dia karazana [[bozaka]] [[Zavamaniry mandavan-taona|maniry mandavan-taona]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', manindrona amin' ny alalan' ny voniny rehefa antitra, sady mipetaka amin' ny lamba izany voniny izany, maniry amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] eto amin' izao tontolo izao. ''Heteropogon contortus'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. no anarany ara-tsiansa, nefa mbola ahafantarana azy koa ny anarany taloha hoe ''Andropogon contortus'' L. Izy no tena fahita betsaka ao amin' ny [[fatrana]] aty [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''ahedambo''', '''ahidambo''', '''ahimoso''', '''boka''', '''danga''', '''lefondambo''', '''lefonomby''', na '''tsevodambo'''. == Toetra ankapobeny == [[Sary:Heteropogon contortus ears 2.JPG|vignette|244x244px|Salohin' ahidambo]] Mamorona vondrona mahatratra 75 ka hatramin' ny 120 sm eo ho eo ny ahidambo rehefa mamony<ref name=":0">Groupe espèces envahissantes, ''Plantes envahissantes pour les milieux naturels de Nouvelle-Calédonie'', Nouméa, Agence pour la prévention et l'indemnisation des calamités agricoles ou naturelles (APICAN), janvier 2012, 222 p., pp. 38-39</ref>. Mitsangana sy manify ary tsotra (na misy rantsana iray na roa) ny tahony. Mifandimby ny [[Ravina (zavamaniry)|ravina]] izay mirefy 2 hatramin' ny 5 mm ny sakany ary mahatratra hatramin' ny 15 sm ny halavany. Misy tsibolo ny [[Kambin-tsikina|kambin-tsikiny]]<ref name=":0" />. Matetika no manarona ny fototry ny [[salohy]] ny raviny ambony<ref>Abbé Hippolyte Coste, ''Flore descriptive et illustrée de la France de la Corse et des contrées limitrophes'', Paris, 1937, Tome III, p.556</ref>. Mitondra salohy iray na vitsivitsy ny fototra ahidambo iray. Mirefy 3 hatramin' ny 7 sm ny salohy tsirairay, izay mahia sy miendrika [[varingarina]], raha tsy isaina ny volovolony. Amin' ny fahamasahany dia mitambatra boribory ny voan' ny ahidambo, ny fonony, ny volony, ny tsilony ary ny raviny, ka entin' ny rivotra na miraikira amin' ny volom-biby na amin' ny lamban' ny olona. [[Voamadinika]] ny voan' ny ahidambo. == Toerana sy faritra aniriany == [[Sary:Heteropogon contortus RéunionSavana.JPG|vignette|[[Hivoka]] misy ahidambo any amin' ny morntsiraka andrefan' y nosy [[La Réunion]]]] Ny ahidambo dia zavamaniry fahita amin' ny faritry manodidina ny [[zana-pehintany]] sy ambanin' ny zana-pehintany izay misy [[Rotsa-drano|rotsak' orana]] latsaky ny 800 mm isan-taona izay ianjadian' ny [[doro tanety]] isan-taona. Mahatohitra afo izy, mahazaka vanim-potoan' ny [[Haintany|hain-tany]] nefa tsy velona any amin' ny faritra karankaina loatra. Mahatanty [[fanala]] izy raha mitranga izany, nefa tsy mahazaka [[tondra-drano]]. Ny ahidambo dia karazan-javamaniry avy any [[Ôseania]] sy avy any amin' ny faritra mafana manodidina ny [[Ranomasimbe Indiana]] ([[Faritra Atsimo ao Afrika|faritra atsimo amin' i Afrika]], [[Azia Atsimo]], faritra avaratra amin' i [[Aostralia]]) ary avy eo niparitaka any amin' ny faritra hafa amin' izao tontolo izao. Any amin' ny faritra ara-jeôgrafika maro, toa an' i [[Amerika]], i [[Azia Atsinanana]]<ref>''Global invasive species database : [http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=1334&fr=1&sts=&lang=FR Heteropogon contortus] {{Wayback|url=http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=1334&fr=1&sts=&lang=FR |date=20220119012056 }}'' (graminée) [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.issg.org%2Fdatabase%2Fspecies%2Fecology.asp%3Fsi%3D1334%26fr%3D1%26sts%3D%26lang%3DFR arsiva]]</ref> ary i [[Kaledônia Vaovao]]<ref name=":0" />, dia heverina ho [[Zavamaniry manafika|karazan-javamaniry manafika]] ny ahidambo. Mitombo mihamaro izy, ohatra, amin' ny [[kijana]] avy nodorana<ref name=":0" />. Any Kaledônia Vaovao ny ahidambo dia saika mandrafitra irery ny kijana any amin' ny morontsiraka andrefana ao avaratr' i Bourail<ref>Bernard Suprin, ''Mille et une plantes en Nouvelle-Calédonie'', Nouméa, Editions Photosynthèse, 2013, 382 p, p. 63</ref>. == Fampiasana azy == [[Sary:Starr 030923-0231 Heteropogon contortus.jpg|vignette|206x206px|Tafo vita amin' ny ahidambo]] Ahitra fanao sakafom-biby maniry amin' ny tany tsy mamokatra ny ahidambo, izy mbola tanora iny no azon' ny biby hanina. Azo atao ny mikapa sy manangona azy hahazoana [[vilo-maina]] ho hanin' ny biby fiompy any aoriana. Noho ny firaiketan' ny voany sy ny tsilony ary ny raviny amin' ny volom-biby, dia mety hiteraka ratra mahafaty ny biby fiompy ny ahidambo<ref name=":0" />, ary mahatonga ny fihenan' ny hatsaran' ny [[Volonondry|volon' ondry]]. Ampiasaina koa ny ahidambo amin' ny fanamboarana tafo nentim-paharazana, na aty [[Madagasikara]] na any [[Hawaii]]. Azo ampiasaina mba hiadiana amin' ny [[fikao-tany]] ny fehezana ahidambo maina, toy izay natao tany Hawaii<ref>Glenn Sakamoto, [ftp://ftp-fc.sc.egov.usda.gov/HI/pub/technical/pmc/Progress%20Report.pdf ''Progress report on the use of piligrass (''Heteropogon contortus'') hay bales for the island of Kaho`olawe's highly erodible sites''] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=ftp%3A%2F%2Fftp-fc.sc.egov.usda.gov%2FHI%2Fpub%2Ftechnical%2Fpmc%2FProgress%2520Report.pdf arsiva]], september 2008 [PDF]</ref>. Ampiasaina amin' ny fanamboarana [[taratasy]] any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] koa ny ahidambo<ref>''[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200025522 Flora of China : Heteropogon contortus]'' [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.efloras.org%2Fflorataxon.aspx%3Fflora_id%3D2%26taxon_id%3D200025522#federation=archive.wikiwix.com&tab=url arsiva]]</ref>. == Jereo koa == * ''[[Andropogon]]'' * ''[[Heteropogon]]'' * [[Boka (zavamaniry)]]: ''[[Combretum longicollum]]'' C. C. H. Jongkind (← ''Calopyxis eriantha'' Tul.) (''[[Combretaceae]]''); ''Heteropogon contortus'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.) (''[[Poaceae]]''); ''[[Marsdenia verrucosa]]'' Decne. (''[[Apocynaceae]]'') * [[Danga (zavamaniry)]]: ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.); ''[[Hyparrhenia hirta]]'' (L.) Stapf.; ''[[Trachypogon spicatus]]'' (L. f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') == Loharanno sy fanamarihana == b9cphn5lbbacwsl57xv3abkrm7d9ix5 Kira Michel 0 283435 1151417 1076275 2026-09-27T20:20:28Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1151417 wikitext text/x-wiki I '''Kira Michel''', izay antsoina hoe '''Maître Kira''', dia mpilalao baolina kitra malagasy, teraka tamin' ny 7 Avrily 1950 tao [[Toliara]]. Nanomboka nilalao tao amin' ny ekipam-pirenena [[Club M]] izy tamin' ny fahavalo ambin' ny folo taonany. Izy no zandriny indrindra tao amin' io ekipa io tamin' izany fotoana izany. Matetika izy no kapitenin' ekipa. Mahalala ny fahaizany milalao baolina tsara ny mpilalao kalaza ao [[Afrika]]. Nanao ny asan' ny mpanazatra izy rehefa tsy nilalao intsony. Nampitondraina ny anarany ("Kianja Maître Kira") ny kianjan' Andaboly ao Toliara nanomboka tamin' ny taona 1997. == Fanombohany == Teraka tamin' ny 7 Avrily 1950 tao Besakoa ao [[Toliara]] i Kira Michel, izay [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ao amin' ny foko [[Vezo]]. Efa hita taratra ny fahaizany [[baolina kitra]] tamin' ny faha dimy ambin' ny folo taonany izay efa namitapitahany ireo mpilalao amin' ny ekipa mpifanandrina amin' ny ekipa misy azy teo an-tokontanin-tsekoly nianarany. Efa voafantina hilalao tamin' ny fiadiana ny "amboaran' ny Filoham-pirenena" izy. Nantsoina hilalao tao amin' ny Sport Olympique de Besakoa, alohan' ny hidirany tao amin' ny [[AS Corps Enseignants]] de Toliara, izay ekipa nalaza dia nalaza teto [[Madagasikara]] satria tompondaka intelo. Tamin' ny faha fito ambin' ny folo taonany i Kira no niditra tao amin' ity ekipa ity, ary nilalao tao nandritra ny folo taona. Nilalao tao amin' ny ekipa [[AS Somasud]] ao Toliara ihany koa izy. == Mpilalao tao amin' ny ekipam-pirenena == Nilalao tao amin' ny ekipam-pirenena [[Club M]] izy nandritra ny fito ambin' ny folo taona. "Poste 10" no nisy azy tao amin' ny ekipam-pirenena tamin' izany fotoana. Izy no zandriny indrindra tao amin' io ekipa io tamin' ny fotoana nidirany tao satria valo ambin' ny folo taona izy tamin' izay. Tamin' izany izy dia niara-nialao tamin-dRasoanaivo Étienne, Augustin Andriamiarinosy, Bevoavy, ary Babazy. Afaka mandaka baolina na amin' ny tongony ankavanana na amin' ny tongony ankavia izy ka matetika fanina izay te hisakana ny baolina etiny na dakàny. Matetika izy no kapitenin' ekipa amin' ny fiakarana mankany amin' ny fadiana ny amboara maneran-tany (taona 1970, 1974, 1978 ary 1982) sy tamin' ny fifanintsanana handrombahana ny amboaran' i Afrika. Mahalala ny fahaizany milalao baolina tsara ny mpilalao kalaza toa an-dry [[Roger Milla]] ([[Kamerona|Kameroney]]) sy i [[El Katib]] ([[Ejipta|Ejipsiana]]). Tamin' ny nilalaovany tao amin' ny Cub M, izay nanana an' i [[Peter Schnittger|Peter Schnitger]] ho mpanazatra, dia nhisy ny fifanandrinana tamin' ny [[Lions Indomptables]], ekipam-pirenena kameroney nahitana an' i Roger Milla, ka tamin' izany no nahafanina ny mpiandry tsatokazo kameroney [[Thomas Nkono]], nefa ity mpiandry tsatokazo ity dia voasokajy ho isan' ny mahay indrindra maneran-tany. Nahazo ny anaram-bositra hoe "'''Pelé Malagasy'''" i Kira Mchel noho izany. Saika nisy naka ho mpilalao matihanina any anatin' ny ekipa any ivelan' i [[Madagasikara]] i Kira Michel tamin' ny taona 1974, nefa tsy navean' ny tompon' andraikitra malagasy handeha. == Nitsahatra amin' ny fanaovana baolina kitra == Tsy nisitraka fisotroan-dronono i Maître Kira, nefa mamelom-bady sy zanaka dimy. Nanao ny asan' ny mpanazatra, indrindra ho an' ireo ekipan' ny katitakely tao [[Toliara]], avy eo ny ekipam-pirenena malagasy zandriny. Nandritra ny [[Lalaon' ny Nosy eto amin' ny Ranomasimbe Indiana|Lalaon' ny Nosy]] tamin' ny taona 2007 dia izy no nasaina nanazatra ny ekipam-pirenena. Nampitondraina ny anarany ("Kianja Maître Kira") ny kianjan' Andaboly ao [[Toliara]] ho fanomezam-boninahitra azy, nanomboka tamin' ny taona 1997. [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra malagasy]] [[sokajy:Biôgrafia]] bmhn8cq4dhdxj6jgn1elhp142tla3m1 1151418 1151417 2026-09-27T20:24:42Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1151418 wikitext text/x-wiki I '''Kira Michel''', izay antsoina hoe '''Maître Kira''', dia mpilalao baolina kitra malagasy, teraka tamin' ny 7 Avrily 1950 tao [[Toliara]]. Nanomboka nilalao tao amin' ny ekipam-pirenena [[Club M]] izy tamin' ny fahavalo ambin' ny folo taonany. Izy no zandriny indrindra tao amin' io ekipa io tamin' izany fotoana izany. Matetika izy no kapitenin' ekipa. Mahalala ny fahaizany milalao baolina tsara ny mpilalao kalaza ao [[Afrika]]. Nanao ny asan' ny mpanazatra izy rehefa tsy nilalao intsony. Nampitondraina ny anarany ("Kianja Maître Kira") ny kianjan' Andaboly ao Toliara nanomboka tamin' ny taona 1997. == Fanombohany == Teraka tamin' ny 7 Avrily 1950 tao Besakoa ao [[Toliara]] i Kira Michel, izay [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ao amin' ny foko [[Vezo]]. Efa hita taratra ny fahaizany [[baolina kitra]] tamin' ny faha dimy ambin' ny folo taonany izay efa namitapitahany ireo mpilalao amin' ny ekipa mpifanandrina amin' ny ekipa misy azy teo an-tokontanin-tsekoly nianarany. Efa voafantina hilalao tamin' ny fiadiana ny "amboaran' ny Filoham-pirenena" izy. Nantsoina hilalao tao amin' ny Sport Olympique de Besakoa, alohan' ny hidirany tao amin' ny [[AS Corps Enseignants]] de Toliara, izay ekipa nalaza dia nalaza teto [[Madagasikara]] satria tompondaka intelo. Tamin' ny faha fito ambin' ny folo taonany i Kira no niditra tao amin' ity ekipa ity, ary nilalao tao nandritra ny folo taona. Nilalao tao amin' ny ekipa [[AS Somasud]] ao Toliara ihany koa izy. == Mpilalao tao amin' ny ekipam-pirenena == Nilalao tao amin' ny ekipam-pirenena [[Club M]] izy nandritra ny fito ambin' ny folo taona. "Poste 10" no nisy azy tao amin' ny ekipam-pirenena tamin' izany fotoana. Izy no zandriny indrindra tao amin' io ekipa io tamin' ny fotoana nidirany tao satria valo ambin' ny folo taona izy tamin' izay. Tamin' izany izy dia niara-nialao tamin-dRasoanaivo Étienne, Augustin Andriamiarinosy, Bevoavy, ary Babazy. Afaka mandaka baolina na amin' ny tongony ankavanana na amin' ny tongony ankavia izy ka matetika fanina izay te hisakana ny baolina etiny na dakàny. Matetika izy no kapitenin' ekipa amin' ny fiakarana mankany amin' ny fiadiana ny amboara maneran-tany (taona 1970, 1974, 1978 ary 1982) sy tamin' ny fifanintsanana handrombahana ny amboaran' i Afrika. Mahalala ny fahaizany milalao baolina tsara ny mpilalao kalaza toa an-dry [[Roger Milla]] ([[Kamerona|Kameroney]]) sy i [[El Katib]] ([[Ejipta|Ejipsiana]]). Tamin' ny nilalaovany tao amin' ny Cub M, izay nanana an' i [[Peter Schnittger|Peter Schnitger]] ho mpanazatra, dia nisy ny fifanandrinana tamin' ny [[Lions Indomptables]], ekipam-pirenena kameroney nahitana an' i Roger Milla, ka tamin' izany no nahafanina ny mpiandry tsatokazo kameroney [[Thomas Nkono]], nefa ity mpiandry tsatokazo ity dia voasokajy ho anisan' ny mahay indrindra maneran-tany. Nahazo ny anaram-bositra hoe "'''Pelé Malagasy'''" i Kira Mchel noho izany. Saika nisy naka ho mpilalao matihanina any anatin' ny ekipa any ivelan' i [[Madagasikara]] i Kira Michel tamin' ny taona 1974, nefa tsy navean' ny tompon' andraikitra malagasy handeha. == Nitsahatra amin' ny fanaovana baolina kitra == Tsy nisitraka fisotroan-dronono i Maître Kira, nefa mamelom-bady sy zanaka dimy. Nanao ny asan' ny mpanazatra, indrindra ho an' ireo ekipan' ny katitakely tao [[Toliara]], avy eo ny ekipam-pirenena malagasy zandriny. Nandritra ny [[Lalaon' ny Nosy eto amin' ny Ranomasimbe Indiana|Lalaon' ny Nosy]] tamin' ny taona 2007 dia izy no nasaina nanazatra ny ekipam-pirenena. Nampitondraina ny anarany ("Kianja Maître Kira") ny kianjan' Andaboly ao [[Toliara]] ho fanomezam-boninahitra azy, nanomboka tamin' ny taona 1997. [[Sokajy:Mpilalao baolina kitra malagasy]] [[sokajy:Biôgrafia]] 53dlmu3qz5arvch31v8mz6of07lqbaj Tongolo ravina 0 284040 1151421 1121708 2026-09-28T02:10:13Z Xqbot 802 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Allium schoenoprasum]] 1151421 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Allium schoenoprasum]] n1ynf0y8ptnzqzio4weisc5nwwxa11h Aristida 0 287728 1151415 1078554 2026-09-27T17:29:33Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1151415 wikitext text/x-wiki [[Sary:Aristida purpurea form.jpg|vignette|''Aristida purpurea'']] Ny '''''Aristida''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[bozaka]] hita amin' ny faritra rehetra eto ambonin' ny tany, ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', zana-pianakaviana ''Arundinoideae''. '''''Aristida''''' ny anarany ara-tsiansa. Misy karazany 300 eo ho eo, hita matetika any amin' ny faritra mafana sy maina. Ny anarana hoe ''Aristida'' dia avy amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe "''arista''", midika hoe "somotra" (amin' ny zavamaniry). Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] dia matetika atao hoe "[[horona]]" ny zavamaniry ao antin' ity vondrona ity. 6gmorcv9ubrlqbu2vtltkwgz61q7184 Horona 0 287729 1151413 1151297 2026-09-27T17:11:30Z Thelezifor 15140 /* */ Nanatsara rafi-pehezanteny 1151413 wikitext text/x-wiki [[Sary:Loudetia simplex, bloeiwyse-segment, Skeerpoort, a.jpg|vignette|387x387px|''[[Loudetia simplex]]'']][[Sary:Alloteropsis semialata flowers.jpeg|vignette|205x205px|''Alloteropsis semialata'']] Ny '''horona''' na '''horo''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Poales]]: * ''[[Alloteropsis semialata]]'' (R.Br.) Hitchc.<ref name=":1">""[https://tenymalagasy.org/bins/teny2/horona?w=horona Horona]", ''tenymalagasy.org''</ref> -- ahitomendry, ahitrakanga, horona, tongolonakanga<ref>" [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=Alloteropsis Alloteropsis]", ''tenymalagasy.org''</ref> * ''[[Aristida rufescens]]'' Steud.<ref name=":1" /> -- herombavy, horona * ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← Imperata arundinacea, ''Lagurus cylindricus'' L.<ref name=":1" />) -- antsoro, bozaka, fakatenina, fehana, horona, manevika, saingona, tenina, tenona, tsevoka * ''[[Loudetia simplex]]'' (Nees) C.E.Hubb. (← ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser) -- horo, horona ** [[Loudetia simplex|''Loudetia simplex'' subsp''. stipoides'']] Bosser<ref name=":1" /> -- berambo, hara, harabo, haravola, haravolavavy, horona, kilailay, raboka * ''[[Trachypogon spicatus]]'' (L.f.) Kuntze <ref>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=horo Horo]", ''tenymalagasy.org''</ref>-- danga, horo, [[horondahy]] == Zavamaniry manana anarana manomboka amin' ny hoe ''horo''- == [[Sary:Imperata cylindrica tigaya colony.jpg|vignette|206x206px|''Imperata cylindrica'']]Indreto ny karazan-javamaniry manana anarana malagasy manombola amin' ny teny hoe ''horo''-: * ''[[Evolvulus alsinoides]]'' (L.) L. -- handrinamboa, [[horompetaka]], vahimpasika * ''[[Rhytachne rottboellioides]]'' Desv. ex Ham. (← ''Rhytachne caespitosa'' Baker) -- forona, [[horondrano]], kifafadrano, kifafarano, kifoforano * ''[[Cenchrus pseudotriticoides]]'' (A.Camus) ined. (← ''Pennisetum pseudotriticoides'' A. Camus) -- [[horompotsy]], kifafarano, [[lohahorompotsy]], tohiambazaha, toiambazaha * ''[[Cenchrus americanus]]'' (L.) Morrone (← ''Pennisetum spicatum'' (L.) Körn.) -- [[horompotsy]] * ''[[Sporobolus africanus]]'' (Poir.) Robyns & Tournay -- [[horomainty]], [[horompotsy]] * ''[[Sporobolus pyramidalis]]'' P.Beauv. -- ahikongona, [[horompotsy]], kitaratasy, merakapaha, tohiana, toiana, tsiana, tsindrodrotra, tsindrota, tsodrodrotra == Jereo koa == [[Sary:Aristida purpurea form.jpg|vignette|''[[Aristida purpurea]]'' |208x208px]] * [[Ihorombe]] * ''[[Alloteropsis paniculata]]'' (Benth.) Stapf * ''[[Aristida adscensionis]]'' L. * ''[[Aristida purpurea]]'' Nutt. * ''[[Aristida similis]]'' Steud. * ''[[Loudetia filifolia]]'' Schweick. * ''[[Alloteropsis]]'' * ''[[Aristida]]'' * ''[[Cenchrus]]'' * ''[[Evolvulus]]'' * ''[[Imperata]]'' * ''[[Loudetia]]'' * ''[[Pennisetum]]'' * ''[[Rhytachne]]'' * ''[[Sporobolus]]'' * ''[[Trachypogon]]'' == Loharano == l7xt9d8yqou698jeqrbdjk5qshmjuwi 1151414 1151413 2026-09-27T17:13:45Z ~2026-39119-14 40302 Namelona rohy 1151414 wikitext text/x-wiki [[Sary:Loudetia simplex, bloeiwyse-segment, Skeerpoort, a.jpg|vignette|387x387px|''[[Loudetia simplex]]'']][[Sary:Alloteropsis semialata flowers.jpeg|vignette|205x205px|''Alloteropsis semialata'']] Ny '''horona''' na '''horo''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Poales]]: * ''[[Alloteropsis semialata]]'' (R.Br.) Hitchc.<ref name=":1">""[https://tenymalagasy.org/bins/teny2/horona?w=horona Horona]", ''tenymalagasy.org''</ref> -- ahitomendry, ahitrakanga, horona, tongolonakanga<ref>" [https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=Alloteropsis Alloteropsis]", ''tenymalagasy.org''</ref> * ''[[Aristida rufescens]]'' Steud.<ref name=":1" /> -- herombavy, horona * ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← Imperata arundinacea, ''Lagurus cylindricus'' L.<ref name=":1" />) -- antsoro, bozaka, fakatenina, fehana, horona, manevika, saingona, tenina, tenona, tsevoka * ''[[Loudetia simplex]]'' (Nees) C.E.Hubb. (← ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser) -- horo, horona ** [[Loudetia simplex|''Loudetia simplex'' subsp''. stipoides'']] Bosser<ref name=":1" /> -- berambo, hara, harabo, haravola, haravolavavy, horona, kilailay, raboka * ''[[Trachypogon spicatus]]'' (L.f.) Kuntze <ref>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=horo Horo]", ''tenymalagasy.org''</ref>-- danga, horo, [[horondahy]] == Zavamaniry manana anarana ahitana ny teny hoe ''horo''- == [[Sary:Imperata cylindrica tigaya colony.jpg|vignette|206x206px|''Imperata cylindrica'']]Indreto ny karazan-javamaniry manana anarana malagasy manombola amin' ny teny hoe ''horo''-: * ''[[Evolvulus alsinoides]]'' (L.) L. -- handrinamboa, [[horompetaka]], vahimpasika * ''[[Rhytachne rottboellioides]]'' Desv. ex Ham. (← ''Rhytachne caespitosa'' Baker) -- forona, [[horondrano]], kifafadrano, kifafarano, kifoforano * ''[[Cenchrus pseudotriticoides]]'' (A.Camus) ined. (← ''Pennisetum pseudotriticoides'' A. Camus) -- [[horompotsy]], kifafarano, [[lohahorompotsy]], tohiambazaha, toiambazaha * ''[[Cenchrus americanus]]'' (L.) Morrone (← ''Pennisetum spicatum'' (L.) Körn.) -- [[horompotsy]] * ''[[Sporobolus africanus]]'' (Poir.) Robyns & Tournay -- [[horomainty]], [[horompotsy]] * ''[[Sporobolus pyramidalis]]'' P.Beauv. -- ahikongona, [[horompotsy]], kitaratasy, merakapaha, tohiana, toiana, tsiana, tsindrodrotra, tsindrota, tsodrodrotra == Jereo koa == [[Sary:Aristida purpurea form.jpg|vignette|''[[Aristida purpurea]]'' |208x208px]] * [[Ihorombe]] * ''[[Alloteropsis paniculata]]'' (Benth.) Stapf * ''[[Aristida adscensionis]]'' L. * ''[[Aristida purpurea]]'' Nutt. * ''[[Aristida similis]]'' Steud. * ''[[Loudetia filifolia]]'' Schweick. * ''[[Alloteropsis]]'' * ''[[Aristida]]'' * ''[[Cenchrus]]'' * ''[[Evolvulus]]'' * ''[[Imperata]]'' * ''[[Loudetia]]'' * ''[[Pennisetum]]'' * ''[[Rhytachne]]'' * ''[[Sporobolus]]'' * ''[[Trachypogon]]'' == Loharano == i144tdflgfipk5fo45anc3lh9s1pg8x Vladivostok 0 290404 1151428 1122173 2026-09-28T03:52:57Z ~2026-50172-80 41062 1151428 wikitext text/x-wiki {{coord|43|07|N|131|51|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Vladivostok |faritany= |velarantany= 561,5 |isam-ponina= 603.519 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Vladivostok Oblast]] |sary=Views of Vladivostok (October 2024)-0 3.jpg }} [[Sary:Flag of Vladivostok.svg|thumb|left|Vladivostok]] I '''Vladivostok''' ([[fiteny rosiana|Rosiana]]:''Владивосто́к'' ) dia tanàna lehibe any [[Azia]] Atsinanana eo amin'ny [[Ranomasin'i Japana]] izay misy mponina 600.000 eo ho eo. Io no tanàna seranan-tsambo lehibe indrindra any {{Rosia}} any amin'ny [[Ranomasimbe Pasifika]]. {{reflist}} {{commonscat|Vlavdivostok}} [[Sokajy:Kaominina any Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Seranan-tsambo ao Ranomasimbe Pasifika]] [[Sokajy:Tanàna ao Siberia]] itkpc2uo3ljrgc15ecagmii93yqn7mt Novosibirsk 0 290410 1151427 1122172 2026-09-28T03:52:50Z ~2026-50172-80 41062 1151427 wikitext text/x-wiki {{coord|55|02|N|82|55|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Novosibirsk |faritany= |isam-ponina= 1.154.116 |velarantany=503 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Novosibirsk Oblast]] |sary=Novosibirsk ANevsky Cathedral 07-2016 img1.jpg |saina=Novosibirsk-city flag.svg }} [[Sary:Ob - panoramio.jpg|thumb|left|Ob (Novosibirsk)]] I '''Novosibirsk''' ([[fiteny rosiana|Rosiana]]:''Новосибирск'' ) no tanàna fahatelo lehibe indrindra ao {{Rosia}} taorian'i [[Môsikao| Moskoa]] sy [[Saint Petersburg]] ary ny lehibe indrindra any [[Siberia]]. Ny tanàn-dehiben'ny faritr'i Novosibirsk any Siberia Andrefana dia misy mponina 1,61 tapitrisa Noho ny fananganana tetezana Trans-Siberian Railway eo ambonin'ny Reniranon'i Ob tamin'ny taona 1893 no nanorenana azy. Novosibirsk (''Siberia Vaovao'') ilay tanàna nanomboka tamin’ny 1926. ==Ony== *[[Ob]] {{reflist}} {{commonscat|Novosibirsk}} [[Sokajy:Kaominina any Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Siberia]] k7sgr7f9b89hvztsrdw6vjndifoaaqy Jean Jacques Rabenirina 0 291889 1151442 1148691 2026-09-28T05:57:55Z ~2026-50172-80 41062 1151442 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= RABENIRINA-Jean-jacques-BETIOKY-SUD.jpg |anarana=Jean Jacques Rabenirina |teraka=9 Jona 1961<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> |maty=25 septambra 2025<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ J.J. Rabenira, décès]</ref> (64 taona)<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ nécrologie]</ref> |firenena={{Madagasikara}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Jean Jacques Rabenirina''' (teraka:9 Jona 1961, maty: 25 septambra 2025) dia mpanao politika malagasy avy ao amin'ny [[Firaisankina]].<ref>{{Cite web |url=https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |title=Assemblee nationale |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114142920/https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |url-status=dead }}</ref> Solombavambahoakan’i [[Betioky Atsimo]] izy<ref>{{Cite web |url=https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |title=Députés de l’opposition : « Pas de démocratie à Madagascar » |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419161201/https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |url-status=dead }}</ref>nanomboka ny taona 2019. Voafidy indray ny taona 2024. Namoy ny ainy noho ny lozam-pifamoivoizana teny [[Andoharanofotsy]] ary nodimandry tao amin’ny Hôpital Joseph Ravoahangy Andrianavalona ([[Antananarivo]])<ref>(fr) [https://www.madagascar-tribune.com/Mort-de-Jean-Jacques-Rabenirina-Notre-parent-a-ete-tue-la-famille-reclame.html Tribune:Mort du député Jean Jacques Rabenirina : la famille réclame toujours la vérité]</ref>. ==Antoko== *2003- ??: Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> * 2004-10/2006<ref>[https://lexpress.mu/s/article/madagascan-president-sacks-tourism-minister L'Express.mu]</ref>: Minisitra AVI (minisitry ny Kolontsaina sy ny Fizahantany). *03.2011-11.2011: Minisitry ny Fanabeazam-pirenena<ref>{{Cite web |url=https://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |title=www.education.gov.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224200430/http://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |url-status=dead }}</ref> *-6.2018<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/201806120650.html ministère de la Culture, de la Promotion de l'artisanat et de la Sauvegarde du patrimoine]</ref>: Minisitry ny Kolontsaina, ny fampiroboroboana ny asa tanana ary ny fiarovana ny vakoka *2019-2024: IRD<ref>{{Cite web |url=https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |title=actu.orange.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113124009/https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |url-status=dead }}</ref> *2024- [[Firaisankina]] ==Jereo koa == {{reflist}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Solombavambahoaka malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1961]] lpx7bgctz499n34fwh0somtprfcrlbk 1151443 1151442 2026-09-28T06:00:45Z ~2026-50172-80 41062 1151443 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= RABENIRINA-Jean-jacques-BETIOKY-SUD.jpg |anarana=Jean Jacques Rabenirina |teraka=9 Jona 1961<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> |maty=25 septambra 2025<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ J.J. Rabenira, décès]</ref> (64 taona)<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ nécrologie]</ref> |firenena={{Madagasikara}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Jean Jacques Rabenirina''' (teraka:9 Jona 1961, maty: 25 septambra 2025) dia mpanao politika malagasy avy ao amin'ny [[Firaisankina]].<ref>{{Cite web |url=https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |title=Assemblee nationale |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114142920/https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |url-status=dead }}</ref> Solombavambahoakan’i [[Betioky Atsimo]] izy<ref>{{Cite web |url=https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |title=Députés de l’opposition : « Pas de démocratie à Madagascar » |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419161201/https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |url-status=dead }}</ref>nanomboka ny taona 2019. Voafidy indray ny taona 2024. Namoy ny ainy noho ny lozam-pifamoivoizana teny [[Andoharanofotsy]] ary nodimandry tao amin’ny [[Hopitaly Université Joseph Ravoahangy Andrianavalona|Hôpital Joseph Ravoahangy Andrianavalona}} ([[Antananarivo]])<ref>(fr) [https://www.madagascar-tribune.com/Mort-de-Jean-Jacques-Rabenirina-Notre-parent-a-ete-tue-la-famille-reclame.html Tribune:Mort du député Jean Jacques Rabenirina : la famille réclame toujours la vérité]</ref>. ==Antoko== *2003- ??: Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> * 2004-10/2006<ref>[https://lexpress.mu/s/article/madagascan-president-sacks-tourism-minister L'Express.mu]</ref>: Minisitra AVI (minisitry ny Kolontsaina sy ny Fizahantany). *03.2011-11.2011: Minisitry ny Fanabeazam-pirenena<ref>{{Cite web |url=https://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |title=www.education.gov.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224200430/http://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |url-status=dead }}</ref> *-6.2018<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/201806120650.html ministère de la Culture, de la Promotion de l'artisanat et de la Sauvegarde du patrimoine]</ref>: Minisitry ny Kolontsaina, ny fampiroboroboana ny asa tanana ary ny fiarovana ny vakoka *2019-2024: IRD<ref>{{Cite web |url=https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |title=actu.orange.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113124009/https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |url-status=dead }}</ref> *2024- [[Firaisankina]] ==Jereo koa == {{reflist}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Solombavambahoaka malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1961]] n9nqqa292a3cquve4kpfra1be2v2z87 1151444 1151443 2026-09-28T06:01:15Z ~2026-50172-80 41062 1151444 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= RABENIRINA-Jean-jacques-BETIOKY-SUD.jpg |anarana=Jean Jacques Rabenirina |teraka=9 Jona 1961<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> |maty=25 septambra 2025<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ J.J. Rabenira, décès]</ref> (64 taona)<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ nécrologie]</ref> |firenena={{Madagasikara}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Jean Jacques Rabenirina''' (teraka:9 Jona 1961, maty: 25 septambra 2025) dia mpanao politika malagasy avy ao amin'ny [[Firaisankina]].<ref>{{Cite web |url=https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |title=Assemblee nationale |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114142920/https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |url-status=dead }}</ref> Solombavambahoakan’i [[Betioky Atsimo]] izy<ref>{{Cite web |url=https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |title=Députés de l’opposition : « Pas de démocratie à Madagascar » |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419161201/https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |url-status=dead }}</ref>nanomboka ny taona 2019. Voafidy indray ny taona 2024. Namoy ny ainy noho ny lozam-pifamoivoizana teny [[Andoharanofotsy]] ary nodimandry tao amin’ny [[Hopitaly Université Joseph Ravoahangy Andrianavalona|Hôpital Joseph Ravoahangy Andrianavalona]] ([[Antananarivo]])<ref>(fr) [https://www.madagascar-tribune.com/Mort-de-Jean-Jacques-Rabenirina-Notre-parent-a-ete-tue-la-famille-reclame.html Tribune:Mort du député Jean Jacques Rabenirina : la famille réclame toujours la vérité]</ref>. ==Antoko== *2003- ??: Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> * 2004-10/2006<ref>[https://lexpress.mu/s/article/madagascan-president-sacks-tourism-minister L'Express.mu]</ref>: Minisitra AVI (minisitry ny Kolontsaina sy ny Fizahantany). *03.2011-11.2011: Minisitry ny Fanabeazam-pirenena<ref>{{Cite web |url=https://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |title=www.education.gov.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224200430/http://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |url-status=dead }}</ref> *-6.2018<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/201806120650.html ministère de la Culture, de la Promotion de l'artisanat et de la Sauvegarde du patrimoine]</ref>: Minisitry ny Kolontsaina, ny fampiroboroboana ny asa tanana ary ny fiarovana ny vakoka *2019-2024: IRD<ref>{{Cite web |url=https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |title=actu.orange.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113124009/https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |url-status=dead }}</ref> *2024- [[Firaisankina]] ==Jereo koa == {{reflist}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Solombavambahoaka malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1961]] svv5r842mkjahe0n3az944ga803ku19 1151445 1151444 2026-09-28T06:05:59Z ~2026-50172-80 41062 1151445 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= RABENIRINA-Jean-jacques-BETIOKY-SUD.jpg |anarana=Jean Jacques Rabenirina |teraka=9 Jona 1961<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> |maty=25 septambra 2025<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ J.J. Rabenira, décès]</ref> (64 taona)<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ nécrologie]</ref> |firenena={{Madagasikara}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Jean Jacques Rabenirina''' (teraka:9 Jona 1961, maty: 25 septambra 2025) dia mpanao politika malagasy avy ao amin'ny [[Firaisankina]].<ref>{{Cite web |url=https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |title=Assemblee nationale |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114142920/https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |url-status=dead }}</ref> Solombavambahoakan’i [[Betioky Atsimo]] izy<ref>{{Cite web |url=https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |title=Députés de l’opposition : « Pas de démocratie à Madagascar » |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419161201/https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |url-status=dead }}</ref>nanomboka ny taona 2019. Voafidy indray ny taona 2024. Namoy ny ainy noho ny lozam-pifamoivoizana teny [[Andoharanofotsy]] ary nodimandry tao amin’ny [[Hopitaly Université Joseph Ravoahangy Andrianavalona|Hôpital Joseph Ravoahangy Andrianavalona]] ([[Antananarivo]])<ref>(fr) [https://www.madagascar-tribune.com/Mort-de-Jean-Jacques-Rabenirina-Notre-parent-a-ete-tue-la-famille-reclame.html Tribune:Mort du député Jean Jacques Rabenirina : la famille réclame toujours la vérité]</ref>. ==Antoko== *2003- ??: Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> * 2004-10/2006<ref>[https://lexpress.mu/s/article/madagascan-president-sacks-tourism-minister L'Express.mu]</ref>: Minisitra AVI (minisitry ny Kolontsaina sy ny Fizahantany). *03.2011-11.2011: Minisitry ny Fanabeazam-pirenena<ref>{{Cite web |url=https://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |title=www.education.gov.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224200430/http://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |url-status=dead }}</ref> *-6.2018<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/201806120650.html ministère de la Culture, de la Promotion de l'artisanat et de la Sauvegarde du patrimoine]</ref>: Minisitry ny Kolontsaina, ny fampiroboroboana ny asa tanana ary ny fiarovana ny vakoka *2019-2024: IRD<ref>{{Cite web |url=https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |title=actu.orange.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113124009/https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |url-status=dead }}</ref> *2024-2025 - [[Firaisankina]] ==Jereo koa == {{reflist}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Solombavambahoaka malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1961]] 2sbyco5a6ijv6fr97k3nk8jcfo6iqfw 1151446 1151445 2026-09-28T06:06:30Z ~2026-50172-80 41062 /* Antoko */ 1151446 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= RABENIRINA-Jean-jacques-BETIOKY-SUD.jpg |anarana=Jean Jacques Rabenirina |teraka=9 Jona 1961<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> |maty=25 septambra 2025<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ J.J. Rabenira, décès]</ref> (64 taona)<ref>[https://2424.mg/necrologie-le-depute-jean-jacques-rabenirina-decede-dans-un-accident-de-circulation/ nécrologie]</ref> |firenena={{Madagasikara}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Jean Jacques Rabenirina''' (teraka:9 Jona 1961, maty: 25 septambra 2025) dia mpanao politika malagasy avy ao amin'ny [[Firaisankina]].<ref>{{Cite web |url=https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |title=Assemblee nationale |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114142920/https://assemblee-nationale.mg/rabenirina-jean-jacques/ |url-status=dead }}</ref> Solombavambahoakan’i [[Betioky Atsimo]] izy<ref>{{Cite web |url=https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |title=Députés de l’opposition : « Pas de démocratie à Madagascar » |access-date=2025-04-22 |archive-date=2025-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419161201/https://midi-madagasikara.mg/pas-de-democratie-a-madagascar/ |url-status=dead }}</ref>nanomboka ny taona 2019. Voafidy indray ny taona 2024. Namoy ny ainy noho ny lozam-pifamoivoizana teny [[Andoharanofotsy]] ary nodimandry tao amin’ny [[Hopitaly Université Joseph Ravoahangy Andrianavalona|Hôpital Joseph Ravoahangy Andrianavalona]] ([[Antananarivo]])<ref>(fr) [https://www.madagascar-tribune.com/Mort-de-Jean-Jacques-Rabenirina-Notre-parent-a-ete-tue-la-famille-reclame.html Tribune:Mort du député Jean Jacques Rabenirina : la famille réclame toujours la vérité]</ref>. ==Antoko== *2003- ??: Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy<ref>[http://madagasikara.de/2003/Januar/0301-2f/030117tribuneregierung.htm Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy]</ref> * 2004-10/2006<ref>[https://lexpress.mu/s/article/madagascan-president-sacks-tourism-minister L'Express.mu]</ref>: Minisitra AVI (minisitry ny Kolontsaina sy ny Fizahantany). *03.2011-11.2011: Minisitry ny Fanabeazam-pirenena<ref>{{Cite web |url=https://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |title=www.education.gov.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224200430/http://www.education.gov.mg/lequipe-ministerielle/ministres-successifs/ |url-status=dead }}</ref> *06/2018<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/201806120650.html ministère de la Culture, de la Promotion de l'artisanat et de la Sauvegarde du patrimoine]</ref>: Minisitry ny Kolontsaina, ny fampiroboroboana ny asa tanana ary ny fiarovana ny vakoka *2019-2024: IRD<ref>{{Cite web |url=https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |title=actu.orange.mg |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113124009/https://actu.orange.mg/legislatives-la-liste-des-151-deputes-elus-de-madagascar/ |url-status=dead }}</ref> *2024-2025 - [[Firaisankina]] ==Jereo koa == {{reflist}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Solombavambahoaka malagasy|Rabenirina]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1961]] inhk80tqs7llnj766q79i0y0nx9vbpf Valala 0 294020 1151416 1137118 2026-09-27T17:34:21Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1151416 wikitext text/x-wiki [[Sary:Melanoplus femurrubrum 20070903.jpg|vignette|303x303px|''Melanoplus femurrubrum'': valala aniszn' ny ''Caelifera'']] Ny '''valala''' dia bibikely isan-karazany miloko maitso na manja, ary misy tongony enina ka ny roa eo aoriana lava kokoa noho ny eo aloha, izay ahafahany mitsambikina. Ao amin' ny flaharana ''[[Orthoptera]]'' no misy azy ireo. Ahitana valala ny ao amin' ny zana-pilaharana ''[[Caelifera]]'' sy ''[[Ensifera]]'' nefa tsy ny karazana rehetra ao amin' izy ireo dia atao hoe "valala" avokoa amin' ny [[teny malagasy]]. Tsy misy famaritana ara-tsiansa ny hoe "valala" fa miankina amin' ny endrika sy ny fihetsik' ilay bibikely. == Ny valala ao amin' ny zana-pilaharana ''Caelifera'' == [[Sary:Garden locust (Acanthacris ruficornis).jpg|vignette|Valala (''Acanthacris ruficornis'')|ankavia|219x219px]][[Sary:Pygmy mole cricket (8071068977) cropped.jpg|vignette|193x193px|Bibikely ao amin' ny ''[[Caelifera]]'' ihany koa nefa tsy valala (''Ripipteryx mopana'')]]Ahitana valala nefa ahitana ihany koa bibikely tsy valala ny zana-pilaharana ''[[Caelifera]]''. Ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny zafim-pilaharana ''[[Acrididea]]'' no matetika antsoina amin' ny anarana [[Fiteny malagasy|malagasy]] hoe "valala" (fianakaviambe sy fianakaviana ''[[:en:Tetrigidae|Tetrigidae]],'' ''[[Acridoidea]]'', ''[[:fr:Eumastacoidea|Eumastacoidea]],'' ''[[:fr:Pneumoridae|Pneumoroidea]], [[:fr:Proscopiidae|Proscopioidea]]'' , ''[[:fr:Pyrgomorphidae|Pyrgomorphoidea]],'' ''[[:fr:Tanaoceridae|Tanaoceroidea]], [[:fr:Trigonopterygoidea|Trigonopterygoidea]]''). Tsy valala kosa ny karazana ao amin' ny zafim-pilaharana ''[[Tridactylidea]]'' (fianakaviana ''Cylindrachetidae'' sy ''Ripipterygidae'' ary ''Tridactylidae''). == Ny valala ao amin' ny zana-pilaharana ''Ensifera'' == [[Sary:Gryllus campestris MHNT.jpg|vignette|218x218px|[[Angely]] (''Gryllus campestris''): anisan' ny ''[[Ensifera]]'' nefa tsy valala]] Ny ankamaroa' ny bibikely ao amin' ny zana-pilaharana ''[[Ensifera]]'' dia tsy valala. Misy ihany ireo izay heverina ho valala ao amin' ny fianakaviana ''[[Tettigoniidae]]'' ao amin' ny zafim-pilaharana ''[[Tettigoniidea]]'', ny fianakaviana hafa rehetra (''Prophalangopsidae'', ''Rhaphidophoridae'', ''Schizodactylidae'', ''Anostostomatidae'', ''Cooloolidae'', ''Gryllacrididae'', ''Stenopelmatidae'') dia tsy valala. Tsy valala ihany koa ny karazana rehetra ao amin' ny zafim-pilaharana ''[[Gryllidea]]'' fa [[angely]]. == Teny malagasy == === Anaram-balala === [[Sary:Macropterous form of Roesel's bush cricket (Metrioptera roeseli f. diluta) (6076102397).jpg|vignette|250x250px|''Metrioptera roeselii diluta''; anisan' ny ''Ensifera'']] [[Sary:Paracinema tricolor bisignata (Périgné) 21082019 02.jpg|vignette|''Paracinema tricolor'']] Indreto ny lisitry ny anarana hafa iantsoana ny karazam-balala amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]: * [[adrisa]] * [[aketa]] * [[ambolo]] * [[ambolokely]] * [[ampongavato]] * [[dongara]] * [[fisanga]] * [[kijeja]] * [[koraika]] * [[mahaverizoky]] * [[ramijaingy]] * [[sompanga]] * [[tsikondry]] * [[tsimbaivay]] * [[tsimbatavata]] * [[tsimbolavola]] * [[tsimbotry]] * [[tsimpefe]] * [[tsindakana]] * [[tsindrano]] * [[tsingentana]] * [[tsipefe]] * [[zafinadrisa]] === Ohabolana === * Ataonao ho valala tsy ampoka ny [[ahitra]] ve aho, ka hifiaka ny [[Antsoro (zavamaniry)|antsoro]] maina ? * Aiza no dia ho anao avokoa ny valala manatody sy fandria-maraina? * [[Alika|Amboa]] maka valala: ny kibo ihany no fenoina. * Ao ihany ny [[takatra]] nihinana ny valala, ao ihany ny [[vano]] nitsaingoka ny [[sahona]]. * Aza dia miolika loatra ohatry ny [[Tsinay|tsinai]]<nowiki/>n' [[ondry]], fa ataovy tsotra toy ny tsinaim-balala. * Aza manao toy ny valala: ny vavy no manaizana, ka ny lahy no tomamotamo. * Aza manjenjena toa valala manatody. * Aza mifanipaka toy ny valala an-[[Harona|karona]]. * Aza misaosao, fa tango lena no [[laoka]]. * Boka misambo-balala: mahazo ihany fa potsitra. * Efa zatra nahazo, ka [[Rivotra mitsoka|rivotra]] avy avaratra avy no nanjairana [[sonina]] hahasiam-balala. * Fahafatesam-balala ka mamikitra ahitra irery. * Ianareo no natao valala fiandry [[fasana]] sy [[vorompotsy]] tsy mandao [[omby]]. * [[Kibobo]] mandry amam-balala: tsy manana [[trano]] hasiana, fa miheninkenina irery. * Lany lena, tahaka ny valalan' ny maro an-trano. * Mahita loza Ikalamomba, fa misambo-balala ho an-janak' olona. * Maika ho aiza no mitsoka endim-balala na mamolavola [[sosoa]]? * Misambo-balala maina andro, ka raha tsy azoko anio, azoko ampitso. * Manjenjem-poana, toy ny valala manatody. * Maro ny valala, fa ny [[ambolo]] no tsara soratra. * Maty an-dazony, ohatra ny valala nosamborim-boka. * Miriorio foana hoatry ny valala hanatody. * Misarimorimo ohatra ny valala, nanatody nokotrehin' ny tany, nony foy tsy nanan-dreny harahina. * Na ao aza ny [[ody]] valala, ny kopakopaka tsy azo avela. * Ny valala aza tsy azo raha tsy andriana ilika. * Ny valala mameno [[tanety]], ny [[zavona]] mameno [[lohasaha]], fa ny mpilaza mahay rahateo. * Ny valala tsy indroa mandry am-[[Vavahady|bavahady]]. * Sambo-balalan-dRaivondeso: mbola eny an-[[Lanitra|danitra]] ka siahina, ary tsy mbola azo akory, ka hoe " hasiako [[sira]] " . * [[Sompanga]] momba valala: lehibe ihany fa tsy tompon' ny dia. * Tampotampohin' ny manambady Raketaka, ka misambo-balala [[hariva]]. * Tsy mety raha hanao [[sokina]] mahazo valala: raha mahazo dia mivonkina. * Tsinaim-balala, ka tsoa-tokana ihany. * Tsy valala kely andiany, ka hataho-[[papango]]. * Valala an-[[tany mena]], na dia tapaka [[elatra]] aza, tsy mba lany piaka. * Valala ela nanidinana folak' elatra: raha mahafoy ahy mba foiko. * Valala manani-[[Zozoro|jozoro]] ka manjohy ny efa mahitsy. * Valala tongan-drivotra, ka mitety tany tsy fantatra. * Valala tsy an-tanana tsy atolo-jaza. * Valala tsy mandady [[harona]]. * Valala voatango, ka very [[Fanahy (kolontsaina malagasy)|fanahy]] mbola velona. * Vary amim-balala: tsakoina, madinika; atelina, be faikany. * [[Vitsika]] nitondra valala: ny kibo hasiana tsy misy, fa ny faha-te hoderaina no be. * Vitsika nahazo valala: zakan' ny aina fa tsy omby ny vava. == Jereo koa == '''Bibikely fahita matetika''' * [[Angidina]] - [[Angely]] - [[Famakiloha]] - [[Fanenitra]] - [[Hala]] - [[Hao]] - [[Jorery]] - [[Kalalao]] - [[Kongona]] - [[Lalitra]] - [[Lolo (bibikely)]] - [[Maingoka]] - [[Moka]] - [[Parasy]] - [[Tantely (bibikely)|Tantely]] - [[Trambo]] - [[Tsipongo]] na [[Tsipongo|kongona maimbo]] - [[Vitsika]] - [[Vitsikazo]] na [[aboaly]] '''Anarana amin' ny teny anglisy sy amin' ny teny frantsay''' * [[:en:Grasshopper|grasshoper]] (angl) - [[:fr:Sauteriau|sauteriau]] (fran) - valala * [[:en:Locust|locust]] (angl) - [[:fr:Locuste|locuste]] (fran) - valala mpandeha amin' andiany * [[:fr:Caelifera|criquet]] (fran = ''[[Caelifera]]'') = valala sy tsy valala * [[:en:Cricket_(insect)|cricket]] (angl) - [[:fr:Gryllidae|grillon]] (fran = ''Gryllidae'') = angely * [[:fr:Sauterelle_(insecte)|sauterelle]] (fran, ''[[Tettigoniidae]]'', ''[[Ensifere]]'') = valala sy tsy valala == Jereo koa == [[Sokajy:Bibikely]] 7tuiiqyub2gbpfpgq32p8e2nm2tga8x Kifafa 0 295081 1151399 1126634 2026-09-27T11:59:00Z Thelezifor 15140 1151399 wikitext text/x-wiki [[Sary:Broom (PSF).jpg|vignette|321x321px|Kifafa]] Ny '''kifafa''' dia fitaovana fanadiovana hanilihana na hanesorana ny [[vovoka]] sy ny loto sy fako amin'ny gorodona na ny tokotany, misy borosy, vondrona-drantsankazo, na [[bozaka]] nofehezina, na [[tsiraka]] voajanahary na sentetika. Matetika izy io dia manana taho lava miraikitra aminy, ahafahana mampiasa azy rehefa mitsangana. Misy karazany ny kifafa, ao ny kifafa natokana ho an'ny famafana [[trano]] manokana ary ao koa ny kifafa somary matevina ny volony ho an'ny famafana tokotany 9w1wb96h9lsbc0orrs4tsvln8zcdzfu Tongolo gasy 0 296131 1151423 1121598 2026-09-28T02:10:23Z Xqbot 802 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Allium sativum]] 1151423 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Allium sativum]] 00d864s24am9o1l9aeaitiq6ewf1vtg Tongolo raviny 0 296132 1151422 1121601 2026-09-28T02:10:18Z Xqbot 802 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Allium schoenoprasum]] 1151422 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Allium schoenoprasum]] n1ynf0y8ptnzqzio4weisc5nwwxa11h Lena 0 296311 1151431 1122732 2026-09-28T03:56:37Z ~2026-50172-80 41062 1151431 wikitext text/x-wiki [[File:Lena watershed.png|thumb|Lena]] [[File:LenaJakutsk.jpg|thumb|left|Lena (Yakutsk)]] Renirano any [[Siberia]], {{Rosia}} ny '''Lena''', izay atsinanana indrindra amin'ireo renirano lehibe telo izay mikoriana amin'ity faritra avaratr'i [[Azia]] ity manaraka ny axe atsimo-avaratra. Mirefy 4 400 km ny halavany, ary io no renirano lava indrindra izay ao anatin'i [[Rosia]] tanteraka ny farihin'ny reniranony, ny renirano fahafito lehibe indrindra eran-tany raha ny haben'ny farihin'ny renirano no jerena (ny fahatelo lehibe indrindra any Rosia aorian'ny [[Yenisei]] sy ny [[Ob]]), ary ny faharoa ambin'ny folo lehibe indrindra raha ny salan'isan'ny rano mikoriana (ny faharoa lehibe indrindra any Rosia aorian'ny [[Yenisei]]). ==Jereo koa== * [[Yakutsk]] {{commonscat|Lena (River)}} [[Sokajy:Renirano ao Rosia]] [[Sokajy:Renirano ao Sibiria]] 6sq51p389k8k9dw0y7ypky1ceahq7qc Yenisei 0 296312 1151432 1122737 2026-09-28T03:57:54Z ~2026-50172-80 41062 1151432 wikitext text/x-wiki [[File:Late autumn on the Yenisei (52581055641).jpg|thumb|left| Yenisei]] [[File:Yeniseirivermap.png|thumb|Yenisei]] Ny '''Yenisei''' ([[fiteny rosiana|rosiana]]: ''Енисей'') dia renirano any [[Siberia]], [[Azia]], ary izy no lava indrindra amin'ireo renirano rehetra mikoriana any amin'ny ranomasina [[Arktika]]. Miforona ao amin'ny Repoblika Mizaka Tenan'i [[Tuva]] izy io noho ny fihaonan'ny Yenisei Lehibe sy ny Yenisei Kely, ny voalohany dia miainga eo amin'ny tehezan-tendrombohitra atsimon'ny Tendrombohitra Sayan amin'ny 97° 30' E sy 52° 20' N ary ny faharoa kosa mipoitra avy amin'ny honahona kilometatra vitsivitsy andrefan'ny Farihin'i [[Khobso-Gol (farihy)|Khobso-Gol]] any avaratra andrefan'i {{Mongolia}}. ==Jereo koa== * [[Yaktusk]] {{commonscat|Yenisei River}} [[Sokajy:Renirano ao Rosia]] [[Sokajy:Renirano ao Sibiria]] [[Sokajy:Renirano ao Mongolia]] 3ely9zwci27555aun1p4eeau5cwv78t 1151433 1151432 2026-09-28T03:59:02Z ~2026-50172-80 41062 1151433 wikitext text/x-wiki [[File:Late autumn on the Yenisei (52581055641).jpg|thumb|left| Yenisei]] [[File:Yeniseirivermap.png|thumb|Yenisei]] Ny '''Yenisei''' ([[fiteny rosiana|rosiana]]: ''Енисей'') dia renirano any [[Siberia]], [[Azia]], ary izy no lava indrindra amin'ireo renirano rehetra mikoriana any amin'ny ranomasina [[Arktika]]. Miforona ao amin'ny Repoblika Mizaka Tenan'i [[Tuva]] izy io noho ny fihaonan'ny Yenisei Lehibe sy ny Yenisei Kely, ny voalohany dia miainga eo amin'ny tehezan-tendrombohitra atsimon'ny Tendrombohitra Sayan amin'ny 97° 30' E sy 52° 20' N ary ny faharoa kosa mipoitra avy amin'ny honahona kilometatra vitsivitsy andrefan'ny Farihin'i [[Khobso-Gol (farihy)|Khobso-Gol]] any avaratra andrefan'i {{Mongolia}}. ==Jereo koa== * [[Yakutsk]] * [[Ulan Bator]] {{commonscat|Yenisei River}} [[Sokajy:Renirano ao Rosia]] [[Sokajy:Renirano ao Sibiria]] [[Sokajy:Renirano ao Mongolia]] 1pced9kc8b3wqgl568l5extj6ls3nz4 Wikipedia:Efemerida/28 Septambra 4 298695 1151437 1133944 2026-09-28T04:57:55Z JianJi 36396 1151437 wikitext text/x-wiki '''Androany [[28 Septambra|28 septambra]] - Andro iraisampirenena iadiana amin'ny haromotana''': [[File:Cellphones in Hong Kong during 2014 Hong Kong protests.jpg|thumb|Finday ao Hong Kong nandritra ny hetsi-panoherana 2014]] * '''[[2014]]''' - Nanambara ny fanombohana ofisialy ny hetsika "Occupy Central with Love and Peace" i Benny Tai, mpitarika ny vondrona nanohitra ireo tolo-kevitra hanavaozana ny politika ao [[Hong Kong]]; niova ho hetsika goavana nitaky demokrasia izany avy eo. lotbufrigbtvbsrjvmqfc086qxvo2kp 1151438 1151437 2026-09-28T05:09:44Z JianJi 36396 1151438 wikitext text/x-wiki '''Androany [[28 Septambra|28 septambra]] - Andro iraisampirenena iadiana amin'ny haromotana''': [[File:Cellphones in Hong Kong during 2014 Hong Kong protests.jpg|thumb|Finday ao Hong Kong nandritra ny hetsi-panoherana 2014]] * '''[[1791]]''' - Fampanankery ny fahazoan'ny [[Jiosy]] zom-pirenena feno hitovy amin'ny hafa ao [[Frantsa]]. * '''[[1923]]''' - Mihatra ny Mandà (fe-potoam-piasana) [[britanika]] ho an'i [[Palestina]], nosarahina tamin'ny [[Transjôrdania (faritra)|Transjordania]] izay [[Emirata|emirà]] manokana eo ambany fahefan'ny mpanjaka Abdullah I. * '''[[2000]]''' - Nanomboka ny [[Intifada]] andiany faharoa. * '''[[2014]]''' - Nanambara ny fanombohana ofisialy ny hetsika "Occupy Central with Love and Peace" i Benny Tai, mpitarika ny vondrona nanohitra ireo tolo-kevitra hanavaozana ny politika ao [[Hong Kong]]; niova ho hetsika goavana nitaky demokrasia izany avy eo. t0e7vfu0h83s0jtvhl0c9f69leyxfoe 1151439 1151438 2026-09-28T05:22:57Z JianJi 36396 1151439 wikitext text/x-wiki '''Androany [[28 Septambra|28 septambra]] - Andro iraisampirenena iadiana amin'ny haromotana''': [[File:Cellphones in Hong Kong during 2014 Hong Kong protests.jpg|thumb|Finday ao Hong Kong nandritra ny hetsi-panoherana 2014]] * '''[[1791]]''' - Fampanankery ny fahazoan'ny [[Jiosy]] zom-pirenena feno hitovy amin'ny hafa ao [[Frantsa]]. * '''[[2000]]''' - Nanomboka ny [[Intifada]] andiany faharoa. * '''[[2014]]''' - Nanambara ny fanombohana ofisialy ny hetsika "Occupy Central with Love and Peace" i Benny Tai, mpitarika ny vondrona nanohitra ireo tolo-kevitra hanavaozana ny politika ao [[Hong Kong]]; niova ho hetsika goavana nitaky demokrasia izany avy eo. ard9ez9z5yc4cgx2mh0u04mzlydxf9h Wikipedia:Efemerida/29 Septambra 4 298696 1151440 1133945 2026-09-28T05:23:42Z JianJi 36396 1151440 wikitext text/x-wiki '''Androany [[29 Septambra|29 septambra]]''': * '''[[1923]]''' - Mihatra ny Mandà (fe-potoam-piasana) [[britanika]] ho an'i [[Palestina]], nosarahina tamin'ny [[Transjôrdania (faritra)|Transjordania]] izay [[Emirata|emirà]] manokana eo ambany fahefan'ny mpanjaka Abdullah I. cz1u8agmcd1l7cdhe92likpss2h5dbo 1151441 1151440 2026-09-28T05:39:00Z JianJi 36396 1151441 wikitext text/x-wiki '''Androany [[29 Septambra|29 septambra]]''': * '''[[1923]]''' - Mihatra ny Mandà (fe-potoam-piasana) [[britanika]] ho an'i [[Palestina]], nosarahina tamin'ny [[Transjôrdania (faritra)|Transjordania]] izay [[Emirata|emirà]] manokana eo ambany fahefan'ny mpanjaka Abdullah I. * '''[[1941]]''' - Fanombohan'ny fandripahana tao Babi Yar, namonoana [[Jiosy]] sy mpanohitra an'aliny. * '''[[1972]]''' - Nifandray ara-diplômatika tamin'i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Repoblika Entim-Bahoakan'i Shina]] i [[Japàna|Japana]] rehefa nanapaka fifandraisana tamin'ny [[Repoblikan'i Sina|Repoblikan'i Shina]]. rjoi2zqi57zn9mor43n1f0v0ediegl6 Wikipedia:Efemerida/30 Septambra 4 298697 1151450 1133946 2026-09-28T07:32:46Z JianJi 36396 1151450 wikitext text/x-wiki '''Androany [[30 Septambra|30 septambra]]''': [[File:Rova Manjakamiadana (96059).jpg|thumb|Rova Manjakamiadana (96059)]] * '''[[1895]]''' - Natsangana tao amin'ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]] ny saina fotsy rehefa nidaroka baomba avy eny Avaratr'Ankatso ny miaramila [[Frantsay eto Madagasikara|frantsay]]. ce7cm49tsgcf6e01nl1fzvl085tzbz0 1151451 1151450 2026-09-28T07:46:54Z JianJi 36396 1151451 wikitext text/x-wiki '''Androany [[30 Septambra|30 septambra]]''': [[File:Rova Manjakamiadana (96059).jpg|thumb|Rova Manjakamiadana (96059)]] * '''[[1895]]''' - Natsangana tao amin'ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]] ny saina fotsy rehefa nidaroka baomba avy eny Avaratr'Ankatso ny miaramila [[Frantsay eto Madagasikara|frantsay]]. * '''[[1941]]''' - Andro faharoa amin'ny famonoana tao Babi Yar izay namonoana olona 33.000 eo ho eo ka [[Jiosy am-pielezana|Jiosy]] ny ankamaroan'izany. 94wej9x92wnjrox5azvxtqdmnv3058o 1151452 1151451 2026-09-28T08:25:01Z JianJi 36396 1151452 wikitext text/x-wiki '''Androany [[30 Septambra|30 septambra]]''': [[File:Rova Manjakamiadana (96059).jpg|thumb|Rova Manjakamiadana (96059)]] * '''[[1895]]''' - Natsangana tao amin'ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]] ny saina fotsy rehefa nidaroka baomba avy eny Avaratr'Ankatso ny miaramila [[Frantsay eto Madagasikara|frantsay]]. * '''[[1941]]''' - Andro faharoa amin'ny famonoana tao Babi Yar ao [[Kiev]] izay namonoana olona 33.000 eo ho eo ka [[Jiosy am-pielezana|Jiosy]] ny ankamaroan'izany. * '''[[1947]]''' - Niditra ao amin'ny [[Firenena Mikambana]] i [[Pakistàna|Pakistan]] sy i [[Yemen]]. * '''[[1968]]''' - Hitam-bahoaka voalohany ny [[Boeing 747]]. * '''[[2022]]''' - Fanonganam-panjakana faharoa tao [[Burkina Faso]] tao anatin'ny taona, norombahin'i [[Ibrahim Traoré]] ny fahefana. 4au1n9nrahcs4yurcag6n8es8773ygy 1151453 1151452 2026-09-28T08:43:52Z JianJi 36396 1151453 wikitext text/x-wiki '''Androany [[30 Septambra|30 septambra]]''': [[File:Rova Manjakamiadana (96059).jpg|thumb|Rova Manjakamiadana (96059)]] * '''[[1895]]''' - Natsangana tao amin'ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]] ny saina fotsy rehefa nidaroka baomba avy eny Avaratr'Ankatso ny miaramila [[Frantsay eto Madagasikara|frantsay]]. * '''[[1941]]''' - Andro faharoa sady farany amin'ny famonoana tao Babi Yar ao [[Kiev]] izay namonoana olona 33.000 eo ho eo ka [[Jiosy am-pielezana|Jiosy]] ny ankamaroan'izany. * '''[[1947]]''' - Niditra ao amin'ny [[Firenena Mikambana]] i [[Pakistàna|Pakistan]] sy i [[Yemen]]. * '''[[1966]]''' – Nanambara ny fahaleovantenany i Bechuanaland ka lasa [[Botswana|Repoblikan'i Botswana]]. * '''[[1968]]''' - Hitam-bahoaka voalohany ny [[Boeing 747]]. * '''[[2022]]''' - Fanonganam-panjakana faharoa tao [[Burkina Faso]] tao anatin'ny taona, norombahin'i [[Ibrahim Traoré]] ny fahefana. c7lxy4mxo282n3xrmjangj1i7wqxkck Boka (zavamaniry) 0 300739 1151458 1144165 2026-09-28T10:39:20Z Thelezifor 15140 1151458 wikitext text/x-wiki Ny '''boka''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]'' sy ''[[Combretaceae]]'' ary ''[[Poaceae]]'': * ''[[Combretum longicollum]]'' C. C. H. Jongkind (← ''Calopyxis eriantha'' Tul.) (''Combretaceae'') -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka * ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.) (''Poaceae'') -- ahedambo, ahidambo, ahimoso, boka, danga, lefondambo, lefonomby, tsevodambo * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' Decne. (''Apocynaceae'') -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio == Jereo koa == * ''[[Combretum]]'' (←''Calopyxis'') * ''[[Heteropogon]]'' * ''[[Marsdenia]]'' s7glmfx6ph798g2z5u3ylk5fxsqif2f 1151459 1151458 2026-09-28T10:39:53Z Thelezifor 15140 1151459 wikitext text/x-wiki Ny '''boka''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]'' sy ''[[Combretaceae]]'' ary ''[[Poaceae]]'': * ''[[Combretum longicollum]]'' C. C. H. Jongkind (← ''Calopyxis eriantha'' Tul.) (''Combretaceae'') -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka * ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.) (''Poaceae'') -- ahedambo, ahidambo, ahimoso, boka, danga, lefondambo, lefonomby, tsevodambo * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' Decne. (''Apocynaceae'') -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio == Jereo koa == * ''[[Combretum]]'' (← ''Calopyxis'') * ''[[Heteropogon]]'' * ''[[Marsdenia]]'' 1nwxess8a2x0o72ac9q1gj1c2o07512 Tongolomadinika 0 302139 1151424 1151328 2026-09-28T02:10:28Z Xqbot 802 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Allium cepa var. aggregatum]] 1151424 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Allium cepa var. aggregatum]] dumzlu9xfb05y0awshep65o2qlgx6j7 Tongoloherana 0 302141 1151420 1151333 2026-09-28T02:10:08Z Xqbot 802 Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Allium ampeloprasum var. porrum]] 1151420 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Allium ampeloprasum var. porrum]] rvwlrxrpie3o8o9pie8n5s6q65s5mh4 Aristida adscensionis 0 302155 1151400 1151398 2026-09-27T12:08:48Z Thelezifor 15140 Fampisana 1151400 wikitext text/x-wiki [[Sary:Aristidaadscensionis1.jpg|vignette|360x360px|''Aristida adscensionis'']] Ny '''''Aristida adscensionis''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]''. Teratany any Amerika izy io saingy efa miparitaka saika manerana izao tontolo izao. Mora maniry amin' ny faritra voakorontana na tany tsy ampiasaina izy io, ary mety hivadika ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''bozaka''', '''kifafalahy''' na '''sekotovolo'''. == Famariparitana == Miovaova be ny endrik' ity bozaka ity izay mamorona fehezam-bozaka eo amin' ny fotony sady velona mandritra ny taona iray. Ny toetry ny tontolo iainana no tena mamaritra ny habeny sy ny endriny. Mahatratra haavo eo anelanelan' ny 5 sy 80 sm ny tahony. Mijoro mahitsy na mandry amin' ny tany izy ireo, misy rantsana mipoitra avy amin' ny tonony ambany, ary tsy misy volovolo. === Ravina === [[Sary:Aristida adscensionis - Flickr - aspidoscelis (3).jpg|vignette|''Aristida adscensionis'']] Mahitsy ny ravina eo amin' ny tenatenan' ny tahony; malama tsy misy volovolo ny ampahany amin' ny ravina izay mamono ny taho. Mahatratra 25 sm ny halavan' ny ravina ary 1 mm ny sakany, matetika mihorona miakatra ny sisiny, ary misy volovolo madinika eo amin' ny lafiny anatiny. === Vony === Mamorona sampahom-bony mirefy 5 hatramin' ny 15 sm ny halavany sady mihizina, ahitana vony madinika hatrany amin' ny fotony. Miraikitra amin' ny taho ny tangozam-bony tsirairay ary mivondrona ny vony. === Voa === Ny voany tsirairay dia misy volo na tsilo lava telo mivoaka avy eo aminy mirefy 6 hatramn' ny 16 mm, fisaka, somary lava kokoa noho ireo roa eo an-daniny ilay eo afovoany sady mety mahitsy na misaraka mivoaka, fa mahitsy kosa ireo roa eo an-daniny. == Faritra sy toerana aniriany == [[Sary:Aristida adscensionis - Flickr - aspidoscelis.jpg|vignette|''Aristida adscensionis''|274x274px]] Manana faritra iparitahana tena midadasika ny ''Aristida adscensionis'', izay mivelatra manerana ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ao [[Afrika]], any [[Amerika]], any [[Azia]] ary any [[Aostralia]], ankoatra ny nosy samihafa ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy [[Ranomasimbe Pasifika|Pasifika]], anisan' izany i [[Madagasikara]], izay heverin' ny Kew/POWO ho toerana nampidirana azy io. Hita indrindra amin' ny toerana malalaka sy maina ary amin' ny faritra misy [[haintany]] mandritra ny [[fizaràn-taona]] sasany izy io, toy ny [[hivoka]], ny [[fatrana]], ny kijana misy fasika, ary ny tehezan-tendrombohitra be vato. Maniry ihany koa izy io any amin' ny faritra efa nisy fanelingelenana toy ny sisin-dalana, ny saha, ny tany navela tsy miasa, ary ny tany iraohan' ny andiam-biby fiompy tafahoatra. Matetika izy no tia tany tsy dia misy akora ôrganika sy tsy mitazona rano, ny tany fasika, ny tany misy vatokely, na ny tany manify. Mahatanty haintany sady tsy mitaky fikarakarana manokana izy, ka matetika izy no miseho ho [[karazan-javamaniry mpisava lalana]] na [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny toerana tsy dia misy fifaninanana amin' ny zavamaniry hafa. == Taksônômia == Ny ''Aristida adscensionis'' dia nofaritan' i [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]] ary navoaka tao amin' ny ''Species Plantarum'' 1: 82. 1753 izany. === Anarana hafa === Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Aristida adscensionis'': * ''Aristida abyssinica'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida aethiopica'' (Trin. & Rupr.) Trin. & Rupr. ex Henrard * ''Aristida arabica'' Trin. & Rupr. * ''Aristida bromoides'' Kunth * ''Aristida canariensis'' Willd. * ''Aristida cardosoi'' Cout. * ''Aristida coarctata'' Kunth * ''Aristida confusa'' (Trin. & Rupr.) Trin. & Rupr. ex Henrard * ''Aristida curvata'' (Nees) Nees ex A.Rich. * ''Aristida debilis'' Mez * ''Aristida depressa'' Retz. * ''Aristida ehrenbergii'' Trin. & Rupr. * ''Aristida elatior'' Cav. * ''Aristida fasciculata'' Torr. * ''Aristida festucoides'' Poir. * ''Aristida gigantea'' L.f. * ''Aristida grisebachiana'' E.Fourn. * ''Aristida guineensis'' Trin. & Rupr. * ''Aristida heymannii'' Regel * ''Aristida humilis'' Kunth * ''Aristida interrupta'' Cav. * ''Aristida laxa'' Willd. ex Trin. & Rupr. * ''Aristida luzoniensi''s Cav. * ''Aristida macrochloa'' Hochst. * ''Aristida maritima'' Steud. * ''Aristida mauritiana'' Kunth * ''Aristida mauritiana'' Hochst. ex A.Rich. * ''Aristida modatica'' Steud. * ''Aristida mongholica'' Trin. * ''Aristida nana'' Steud. * ''Aristida nigrescens'' J.Presl * ''Aristida nutans'' Steud. * ''Aristida paniculata'' Forssk. * ''Aristida peruviana'' Beetle * ''Aristida pumila'' Decne. * ''Aristida pusilla'' Trin. & Rupr. * ''Aristida pygmaea'' Trin. & Rupr. * ''Aristida racemosa'' Spreng. * ''Aristida schaffneri'' E.Fourn. * ''Aristida senegalensis'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida setacea'' Steud. * ''Aristida simplicissima'' Steud. * ''Aristida spicigera'' Trin. & Rupr. * ''Aristida strictiflora'' Trin. & Rupr. * ''Aristida submucronata'' Schumach. & Thonn. * ''Aristida swartziana'' Steud. * ''Aristida teneriffae'' Steud. * ''Aristida thonningii'' Trin. & Rupr. * ''Aristida viciosorum'' Pau * ''Aristida vulgaris'' Trin. & Rupr. * ''Aristida vulpioides'' Hance * ''Chaetaria adscensionis'' (L.) P.Beauv. * ''Chaetaria bromoides'' (Kunth) Roem. & Schult. * ''Chaetaria canariensis'' (Willd.) P.Beauv. * ''Chaetaria coarctata'' (Kunth) Roem. & Schult. * ''Chaetaria coerulescens'' (Desf.) P.Beauv. * ''Chaetaria curvata'' Nees * ''Chaetaria depressa'' (Retz.) P.Beauv. * ''Chaetaria elatior'' (Cav.) P.Beauv. * ''Chaetaria fasciculata'' (Torr.) Schult. & Schult.f. * ''Chaetaria festucoides'' (Poir.) P.Beauv. * ''Chaetaria forskolii'' Nees * ''Chaetaria gigantea'' (L.f.) P.Beauv. * ''Chaetaria humilis'' (Humb. & Bonpl.) Roem. & Schult. * ''Chaetaria interrupta'' (Cav.) P.Beauv. * ''Chaetaria luzoniensis'' (Cav.) P.Beauv. * ''Chaetaria mauritiana'' (Kunth) Nees * ''Chaetaria nana'' Nees ex Steud. === Zana-karazana === Indreto ny zana-karazan' ny ''Aristida adscensionis'': * ''Aristida adscensionis'' subsp. ''adscensionis'' * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''bromoides'' (Kunth) Henrard * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''coerulescens'' (Desf.) Bourreil & Trouin ex Auquier & J.Duvign. * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''guineensis'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''heymannii'' (Regel) Tzvelev === Ovan-karazana === Indreto ny ovan-karazan' ny ''Aristida adscensionis'': * ''Aristida adscensionis'' var. ''abortiva'' A.Beetle * Aristida adscensionis var. ''adscensionis'' * Aristida ''adscensionis'' var. ''aethiopica'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''breviseta'' Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''bromoides'' (Kunth) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''canariensis'' (Willd.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''coarctata'' (Kunth) Kuntze * ''Aristida adscensionis'' var. ''coerulescens'' (Desf.) Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''condensata'' (Hack.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''decolorata'' (E.Fourn.) Beetle * ''Aristida adscensionis'' var. ''ehrenbergii'' (Trin. & Rupr.) Henrard * Aristida ''adscensionis'' var. ''festucoides'' (Poir.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''glabricallis'' Maire & Weiller * ''Aristida adscensionis'' var. ''guineensis'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''humilis'' (Kunth) Kuntze * ''Aristida adscensionis'' var. ''interrupta'' (Cav.) Beetle * [[Aristida adscensionis var. mandrarensis|''Aristida adscensionis'' var. ''mandrarensis'']] A.Camus -- herombavy, pepaka, pepeka * ''Aristida adscensionis'' var. ''mexicana'' Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''modesta'' Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''nigrescens'' (J.Presl) Beetle * ''Aristida adscensionis'' var. ''pumila'' (Decne.) Coss. & Durieu * ''Aristida adscensionis'' var. ''pygmaea'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''scabriflora'' Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''senegalensis'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''spigera'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''strictiflora'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz. == Fampisana == === Sakafom-biby === Ny tena fampiasana ny ''Aristida adscensionis'' dia ho sakafo ho an' ny biby fiompy. Hanin' ny [[omby]] sy ny [[ondry]] ary ny [[osy]] io zavamaniry io, indrindra any amin' ny faritra trôpikaly maina sy ny faritra somary maina. Anisan' ny ahitra any amin' ny kijana voajanahary sy any amin' ny hivoka ary any amin' ny faritra malalaka fiandrasana biby izy io. Azon' ny biby fiompy hanina izy io raha mbola maitso, na koa jinjaina hatao vilona maina. Na izany aza, somary voafetra ihany ny lanjany ara-sakafo ho an' ny biby: aorian' ny fotoana famoniany dia mihena ny otrikaina ao anatiny ary mitombo ny habetsahan' ny tsiraka rehefa mihalehibe ilay zavamaniry, lasa henjana ny tahony, ary ny volony lava sady maranitra dia mety hahatonga ilay zavamaniry tsy dia ho tian' ny biby hohanina sady mety handratra ny vavan' ny biby. === Asa tanana === Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina amin' ny [[asa tanana]] isan-karazany ny taho mafy amin' ny ''Aristida adscensionis''. Anisan' ny fampiasana azy ny fanamboarana [[kifafa]], [[tafo bozaka]], [[Sivana (fitaovana)|sivana]], ary akora famenoana (indrindra ho an' ny [[lasely]] ampiasaina amin' ny [[rameva]]). === Sakafon' olombelona === Misy loharanom-baovao milaza fa azon' ny olona hanina ny voan' ny ''Aristida adscensionis'' any amin' ny faritra sasany ao [[Sahara]], indrindra fa amin' ny endrika paty masaka na mofo fisaka. Fomba fihinana voarakitra an-tsoratra any amin' ny faritra sasany ao Sahara izany. === Fitsaboana nentim-paharazana === Voalaza ihany koa fa ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny ''Aristida adscensionis'' any amin' ny faritra samihafa manerana izao tontolo izao, indrindra fa mba hampitomboana ny famokarana rononon-dreny sy hitsaboana olana sasany amin' ny aretin-hoditra (toy ny [[hatina]] na lagaly sy ny [[taikombindoha]] vokatry ny holatra bitika). Tafiditra ao anatin' ny sehatry ny fahalalana nentim-paharazana momba ny fitsaboana ireo fanazavana ireo ka tsy midika ho fanamarinana ny fahombiazany ara-pitsaboana. === Anjara asa eo amin' ny tontolo iainana === Manana lanja eo amin' ny lafiny [[ekôlôjia]] ihany koa ny ''Aristida adscensionis''. Karazana ahitra afaka maniry sy mivelatra amin' ny faritra misokatra, maina, [[fasika]], na faritra efa niova endrika noho ny antony samihafa izy io. Noho izany dia afaka mandray anjara amin' ny fandrakofana sy fanamafisana ny velaran' ny tany izy io. Any amin' ny faritra maina na somary maina, ny fisiany dia afaka manampy amin' ny fampihenana ny [[Fikao-tany|fikaohan']] [[Fikao-tany|ny tany]] ateraky ny [[rivotra]] sy ny [[rano]], ary manamafy ny velaran' ny tany, sy ny [[dongom-pasika]] amin' ny toe-javatra sasany. == Jereo koa == * [[Bozaka]]: ''[[Andropogon eucomus]]'' Nees; ''Aristida adscensionis'' L.; ''[[Arundinella nepalensis]]'' Trin.; ''[[Chrysopogon gryllus]]'' (L.) Trin. (← ''Andropogon gryllus'' L.); ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← ''Imperata arundinacea'' Cirillo; ''Lagurus cylindricus'' L.) (''[[Poaceae]]'') * [[Kifafalahy]]: ''Aristida adscensionis'' L. (''[[Poaceae]]''); ''[[Henonia scoparia]]'' Moq. (''[[Amaranthaceae]]''); ''[[Plumbago aphylla]]'' Bojer ex Boiss. (''[[Plumbaginaceae]]''); ''[[Tephrosia retamoides]]'' (Baker) Soler. (''[[Fabaceae]]'') ooaror1he78d4a1loy65n7585ydeqth 1151401 1151400 2026-09-27T12:15:39Z Thelezifor 15140 1151401 wikitext text/x-wiki [[Sary:Aristidaadscensionis1.jpg|vignette|360x360px|''Aristida adscensionis'']] Ny '''''Aristida adscensionis''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]''. Teratany any Amerika izy io saingy efa miparitaka saika manerana izao tontolo izao. Mora maniry amin' ny faritra voakorontana na tany tsy ampiasaina izy io, ary mety hivadika ho [[Ahidratsy|ahi-dratsy]]. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''bozaka''', '''kifafalahy''' na '''sekotovolo'''. == Famariparitana == Miovaova be ny endrik' ity bozaka ity izay mamorona fehezam-bozaka eo amin' ny fotony sady velona mandritra ny taona iray. Ny toetry ny tontolo iainana no tena mamaritra ny habeny sy ny endriny. Mahatratra haavo eo anelanelan' ny 5 sy 80 sm ny tahony. Mijoro mahitsy na mandry amin' ny tany izy ireo, misy rantsana mipoitra avy amin' ny tonony ambany, ary tsy misy volovolo. === Ravina === [[Sary:Aristida adscensionis - Flickr - aspidoscelis (3).jpg|vignette|''Aristida adscensionis'']] Mahitsy ny ravina eo amin' ny tenatenan' ny tahony; malama tsy misy volovolo ny ampahany amin' ny ravina izay mamono ny taho. Mahatratra 25 sm ny halavan' ny ravina ary 1 mm ny sakany, matetika mihorona miakatra ny sisiny, ary misy volovolo madinika eo amin' ny lafiny anatiny. === Vony === Mamorona sampahom-bony mirefy 5 hatramin' ny 15 sm ny halavany sady mihizina, ahitana vony madinika hatrany amin' ny fotony. Miraikitra amin' ny taho ny tangozam-bony tsirairay ary mivondrona ny vony. === Voa === Ny voany tsirairay dia misy volo na tsilo lava telo mivoaka avy eo aminy mirefy 6 hatramn' ny 16 mm, fisaka, somary lava kokoa noho ireo roa eo an-daniny ilay eo afovoany sady mety mahitsy na misaraka mivoaka, fa mahitsy kosa ireo roa eo an-daniny. == Faritra sy toerana aniriany == [[Sary:Aristida adscensionis - Flickr - aspidoscelis.jpg|vignette|''Aristida adscensionis''|274x274px]] Manana faritra iparitahana tena midadasika ny ''Aristida adscensionis'', izay mivelatra manerana ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ao [[Afrika]], any [[Amerika]], any [[Azia]] ary any [[Aostralia]], ankoatra ny nosy samihafa ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy [[Ranomasimbe Pasifika|Pasifika]], anisan' izany i [[Madagasikara]], izay heverin' ny Kew/POWO ho toerana nampidirana azy io. Hita indrindra amin' ny toerana malalaka sy maina ary amin' ny faritra misy [[haintany]] mandritra ny [[fizaràn-taona]] sasany izy io, toy ny [[hivoka]], ny [[fatrana]], ny kijana misy fasika, ary ny tehezan-tendrombohitra be vato. Maniry ihany koa izy io any amin' ny faritra efa nisy fanelingelenana toy ny sisin-dalana, ny saha, ny tany navela tsy miasa, ary ny tany iraohan' ny andiam-biby fiompy tafahoatra. Matetika izy no tia tany tsy dia misy akora ôrganika sy tsy mitazona rano, ny tany fasika, ny tany misy vatokely, na ny tany manify. Mahatanty haintany sady tsy mitaky fikarakarana manokana izy, ka matetika izy no miseho ho [[Karazan-javamananaina mpisava lalana|karazan-javamaniry mpisava lalana]] na [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] any amin' ny toerana tsy dia misy fifaninanana amin' ny zavamaniry hafa. == Taksônômia == Ny ''Aristida adscensionis'' dia nofaritan' i [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]] ary navoaka tao amin' ny ''Species Plantarum'' 1: 82. 1753 izany. === Anarana hafa === Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Aristida adscensionis'': * ''Aristida abyssinica'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida aethiopica'' (Trin. & Rupr.) Trin. & Rupr. ex Henrard * ''Aristida arabica'' Trin. & Rupr. * ''Aristida bromoides'' Kunth * ''Aristida canariensis'' Willd. * ''Aristida cardosoi'' Cout. * ''Aristida coarctata'' Kunth * ''Aristida confusa'' (Trin. & Rupr.) Trin. & Rupr. ex Henrard * ''Aristida curvata'' (Nees) Nees ex A.Rich. * ''Aristida debilis'' Mez * ''Aristida depressa'' Retz. * ''Aristida ehrenbergii'' Trin. & Rupr. * ''Aristida elatior'' Cav. * ''Aristida fasciculata'' Torr. * ''Aristida festucoides'' Poir. * ''Aristida gigantea'' L.f. * ''Aristida grisebachiana'' E.Fourn. * ''Aristida guineensis'' Trin. & Rupr. * ''Aristida heymannii'' Regel * ''Aristida humilis'' Kunth * ''Aristida interrupta'' Cav. * ''Aristida laxa'' Willd. ex Trin. & Rupr. * ''Aristida luzoniensi''s Cav. * ''Aristida macrochloa'' Hochst. * ''Aristida maritima'' Steud. * ''Aristida mauritiana'' Kunth * ''Aristida mauritiana'' Hochst. ex A.Rich. * ''Aristida modatica'' Steud. * ''Aristida mongholica'' Trin. * ''Aristida nana'' Steud. * ''Aristida nigrescens'' J.Presl * ''Aristida nutans'' Steud. * ''Aristida paniculata'' Forssk. * ''Aristida peruviana'' Beetle * ''Aristida pumila'' Decne. * ''Aristida pusilla'' Trin. & Rupr. * ''Aristida pygmaea'' Trin. & Rupr. * ''Aristida racemosa'' Spreng. * ''Aristida schaffneri'' E.Fourn. * ''Aristida senegalensis'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida setacea'' Steud. * ''Aristida simplicissima'' Steud. * ''Aristida spicigera'' Trin. & Rupr. * ''Aristida strictiflora'' Trin. & Rupr. * ''Aristida submucronata'' Schumach. & Thonn. * ''Aristida swartziana'' Steud. * ''Aristida teneriffae'' Steud. * ''Aristida thonningii'' Trin. & Rupr. * ''Aristida viciosorum'' Pau * ''Aristida vulgaris'' Trin. & Rupr. * ''Aristida vulpioides'' Hance * ''Chaetaria adscensionis'' (L.) P.Beauv. * ''Chaetaria bromoides'' (Kunth) Roem. & Schult. * ''Chaetaria canariensis'' (Willd.) P.Beauv. * ''Chaetaria coarctata'' (Kunth) Roem. & Schult. * ''Chaetaria coerulescens'' (Desf.) P.Beauv. * ''Chaetaria curvata'' Nees * ''Chaetaria depressa'' (Retz.) P.Beauv. * ''Chaetaria elatior'' (Cav.) P.Beauv. * ''Chaetaria fasciculata'' (Torr.) Schult. & Schult.f. * ''Chaetaria festucoides'' (Poir.) P.Beauv. * ''Chaetaria forskolii'' Nees * ''Chaetaria gigantea'' (L.f.) P.Beauv. * ''Chaetaria humilis'' (Humb. & Bonpl.) Roem. & Schult. * ''Chaetaria interrupta'' (Cav.) P.Beauv. * ''Chaetaria luzoniensis'' (Cav.) P.Beauv. * ''Chaetaria mauritiana'' (Kunth) Nees * ''Chaetaria nana'' Nees ex Steud. === Zana-karazana === Indreto ny zana-karazan' ny ''Aristida adscensionis'': * ''Aristida adscensionis'' subsp. ''adscensionis'' * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''bromoides'' (Kunth) Henrard * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''coerulescens'' (Desf.) Bourreil & Trouin ex Auquier & J.Duvign. * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''guineensis'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida'' ''adscensionis'' subsp. ''heymannii'' (Regel) Tzvelev === Ovan-karazana === Indreto ny ovan-karazan' ny ''Aristida adscensionis'': * ''Aristida adscensionis'' var. ''abortiva'' A.Beetle * Aristida adscensionis var. ''adscensionis'' * Aristida ''adscensionis'' var. ''aethiopica'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''breviseta'' Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''bromoides'' (Kunth) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''canariensis'' (Willd.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''coarctata'' (Kunth) Kuntze * ''Aristida adscensionis'' var. ''coerulescens'' (Desf.) Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''condensata'' (Hack.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''decolorata'' (E.Fourn.) Beetle * ''Aristida adscensionis'' var. ''ehrenbergii'' (Trin. & Rupr.) Henrard * Aristida ''adscensionis'' var. ''festucoides'' (Poir.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''glabricallis'' Maire & Weiller * ''Aristida adscensionis'' var. ''guineensis'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''humilis'' (Kunth) Kuntze * ''Aristida adscensionis'' var. ''interrupta'' (Cav.) Beetle * [[Aristida adscensionis var. mandrarensis|''Aristida adscensionis'' var. ''mandrarensis'']] A.Camus -- herombavy, pepaka, pepeka * ''Aristida adscensionis'' var. ''mexicana'' Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''modesta'' Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''nigrescens'' (J.Presl) Beetle * ''Aristida adscensionis'' var. ''pumila'' (Decne.) Coss. & Durieu * ''Aristida adscensionis'' var. ''pygmaea'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''scabriflora'' Hack. * ''Aristida adscensionis'' var. ''senegalensis'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz * ''Aristida adscensionis'' var. ''spigera'' (Trin. & Rupr.) Henrard * ''Aristida adscensionis'' var. ''strictiflora'' (Trin. & Rupr.) T.Durand & Schinz. == Fampisana == === Sakafom-biby === Ny tena fampiasana ny ''Aristida adscensionis'' dia ho sakafo ho an' ny biby fiompy. Hanin' ny [[omby]] sy ny [[ondry]] ary ny [[osy]] io zavamaniry io, indrindra any amin' ny faritra trôpikaly maina sy ny faritra somary maina. Anisan' ny ahitra any amin' ny kijana voajanahary sy any amin' ny hivoka ary any amin' ny faritra malalaka fiandrasana biby izy io. Azon' ny biby fiompy hanina izy io raha mbola maitso, na koa jinjaina hatao vilona maina. Na izany aza, somary voafetra ihany ny lanjany ara-sakafo ho an' ny biby: aorian' ny fotoana famoniany dia mihena ny otrikaina ao anatiny ary mitombo ny habetsahan' ny tsiraka rehefa mihalehibe ilay zavamaniry, lasa henjana ny tahony, ary ny volony lava sady maranitra dia mety hahatonga ilay zavamaniry tsy dia ho tian' ny biby hohanina sady mety handratra ny vavan' ny biby. === Asa tanana === Any amin' ny faritra sasany dia ampiasaina amin' ny [[asa tanana]] isan-karazany ny taho mafy amin' ny ''Aristida adscensionis''. Anisan' ny fampiasana azy ny fanamboarana [[kifafa]], [[tafo bozaka]], [[Sivana (fitaovana)|sivana]], ary akora famenoana (indrindra ho an' ny [[lasely]] ampiasaina amin' ny [[rameva]]). === Sakafon' olombelona === Misy loharanom-baovao milaza fa azon' ny olona hanina ny voan' ny ''Aristida adscensionis'' any amin' ny faritra sasany ao [[Sahara]], indrindra fa amin' ny endrika paty masaka na mofo fisaka. Fomba fihinana voarakitra an-tsoratra any amin' ny faritra sasany ao Sahara izany. === Fitsaboana nentim-paharazana === Voalaza ihany koa fa ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny ''Aristida adscensionis'' any amin' ny faritra samihafa manerana izao tontolo izao, indrindra fa mba hampitomboana ny famokarana rononon-dreny sy hitsaboana olana sasany amin' ny aretin-hoditra (toy ny [[hatina]] na lagaly sy ny [[taikombindoha]] vokatry ny holatra bitika). Tafiditra ao anatin' ny sehatry ny fahalalana nentim-paharazana momba ny fitsaboana ireo fanazavana ireo ka tsy midika ho fanamarinana ny fahombiazany ara-pitsaboana. === Anjara asa eo amin' ny tontolo iainana === Manana lanja eo amin' ny lafiny [[ekôlôjia]] ihany koa ny ''Aristida adscensionis''. Karazana ahitra afaka maniry sy mivelatra amin' ny faritra misokatra, maina, [[fasika]], na faritra efa niova endrika noho ny antony samihafa izy io. Noho izany dia afaka mandray anjara amin' ny fandrakofana sy fanamafisana ny velaran' ny tany izy io. Any amin' ny faritra maina na somary maina, ny fisiany dia afaka manampy amin' ny fampihenana ny [[Fikao-tany|fikaohan']] [[Fikao-tany|ny tany]] ateraky ny [[rivotra]] sy ny [[rano]], ary manamafy ny velaran' ny tany, sy ny [[dongom-pasika]] amin' ny toe-javatra sasany. == Jereo koa == * [[Bozaka]]: ''[[Andropogon eucomus]]'' Nees; ''Aristida adscensionis'' L.; ''[[Arundinella nepalensis]]'' Trin.; ''[[Chrysopogon gryllus]]'' (L.) Trin. (← ''Andropogon gryllus'' L.); ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← ''Imperata arundinacea'' Cirillo; ''Lagurus cylindricus'' L.) (''[[Poaceae]]'') * [[Kifafalahy]]: ''Aristida adscensionis'' L. (''[[Poaceae]]''); ''[[Henonia scoparia]]'' Moq. (''[[Amaranthaceae]]''); ''[[Plumbago aphylla]]'' Bojer ex Boiss. (''[[Plumbaginaceae]]''); ''[[Tephrosia retamoides]]'' (Baker) Soler. (''[[Fabaceae]]'') 0jhhhz696qeww43vavyqy3hswbasznt Karazan-javamananaina mpisava lalana 0 302156 1151402 2026-09-27T12:35:05Z Thelezifor 15140 Zavamananaina afaka manomboka monina na maniry voalohany indrindra ao amin' ny tontolo tsy misy aina 1151402 wikitext text/x-wiki [[Sary:Plants Colonizing a Lava Flow on Hawaii.jpg|vignette|361x361px|Karazana zavamaniry mpisava lalana maniry eo amin' ny triatra amin' ny nikorianan' ny vatomiempo efa nivaingana tany [[Hawaii]].]] Ny '''karazan-javamananaina mpisava lalana''' dia zavamananaina ([[Plantae|zavamaniry]], [[savoronala]], [[holatra]], na [[bakteria]]) afaka manomboka monina na maniry voalohany indrindra ao amin' ny tontolo iray tsy misy aina, simba, na vao avy niova tampoka ny toe-pisiana ao aminy. Mahazaka toe-javatra tena sarotra ireo karazana ireo, toy ny tara-masoandro mivantana sy mahery vaika, ny haintany mafy, ny rivotra mahery, na ny tany tsy misy [[otrikaina]] mihitsy (toy ny tany nisy fikorianan' ny [[vatomiempo]] avy amin' ny [[Volkano|afotroa]], ny [[dongom-pasika]], na ny faritra vao avy nisy [[Haintany|hain-tany]] na asa fanorenana). Rehefa tafapetraka izy ireo dia manova ny tontolo manodidina azy, manamafy ny tany ny fakany, ary ny fahalovany tsikelikely dia mamorona akora ôrganika ([[roka]]). Amin' ny fandonahany sy amin' ny fampahatongavany ho marin-toerana ny tany dia manomana ny tany ho an' ny karazana mitaky fepetra bebe kokoa izy ireo. Noho izany dia manomboka vondron-dingana voajanahary ara-tontolo iainana izy ireo, izay mitarika amin' ny fiforonan' ny [[rohivoary]] saro-drafitra toy ny [[ala]]. 0i7nyp1o3o2thu0cxx08bl82hjlbcev Asa tanana 0 302157 1151403 2026-09-27T13:07:01Z Thelezifor 15140 Fomba famokarana zavatra amin' ny alalan' ny fampiasana ny tanana mivantana 1151403 wikitext text/x-wiki [[Sary:Masque baoulé.jpg|vignette|Anisan' ny asa tanana afrikanina miavaka ny [[saron-tava]] nentim-paharazana.]] Ny '''asa tanana''' dia fomba famokarana ahitana ny famoronana, fanovana, na fanamboarana zavatra, na fanomezana tolotra, amin' ny alalan' ny fahaiza-manao ara-teknika manokana, matetika amin' ny alalan' ny fampiasana ny [[tanana]] mivantana, ka tsy tafiditra ao anatin' ny rafitry ny famokarana [[Indostria|indostrialy]] faobe. Tsy toy ny famokarana any amin' ny orinasa lehibe, matetika ny mpanao asa tanana no mitantana ny dingana famokarana rehetra, manomboka amin' ny fisafidianana ny akora fototra ka hatramin' ny fivarotana ny vokatra vita. Miankina amin' ny hakingan' ny tanana sy ny fikirakirana tsara indrindra ny fitaovana ampiasaina manokana ny famokarana. Matetika dia miavaka sy manana toetra tsy manam-paharoa ny zavatra tsirairay vokarina, na koa vokarina amin' ny endrika mitovy fa amin' ny isa voafetra. Matetika dia miasa tena ny mpanao asa tanana. Raha jerena amin' ny lafiny araka ny lalàna, ny orinasan' ny mpanao asa tanana dia matetika fantatra amin' ny hakeliny (matetika tsy mihoatra ny olona 10 no miasa eo am-piandohana). Miaro ny lova ara-kolontsaina tsy azo tsapain-tanana ny asa tanana: ampitaina sy hatsaraina hatrany ny teknika avy amin' ny taranaka iray mankany amin' ny taranaka manaraka. Mahafaoka asa mihoatra ny 250 samihafa ny sehatry ny asa tanana, izay mizara ho sokajy lehibe efatra: ny fikarakarana [[sakafo]] (mpanao [[mofo]], mpivarotra [[hena]], mpanao [[Sôkôla|sôkôlà]], mpanao vokatra avy amin' ny hena toy ny [[saosisy]] sns), ny fanorenana (mpanao [[biriky]], mpandrafitra hazo, teknisianina momba ny [[herinaratra]], mpanao fantson-drano, sns), ny famokarana fitaovana sy fanaka (mpanao [[seramika]], mpanjaitra [[fitafiana]], mpanao [[firavaka]], mpanao fanaka — tafiditra ao anatin' izany koa ny asa tanana kanto isan-karazany), ary ny tolotra ([[Taovolo|mpanao volo]], mpanamboatra [[kiraro]], mpanamboatra fiara simba, sns). Ankehitriny dia manambatra fomba amam-panao nentim-paharazana amina fanavaozana ara-teknika lehibe ny asa tanana, ka mitana anjara toerana eo amin' ny [[toekarena]] eny an-toerana sady maharitra. ant1d5lwt2d7a0vrj8fayn46zdefakw Tafo bozaka 0 302158 1151404 2026-09-27T13:20:29Z Thelezifor 15140 Karazana tafo vita indrindra amin' ny ravina sy tahom-bozaka 1151404 wikitext text/x-wiki [[Sary:Bartenshagen 2.JPG|vignette|370x370px|Trano fiompiana tranainy misy tafo bozaka ao Bartenshagen, [[Mecklenburg-Vorpommern]] ([[Alemaina]], 2007).]] Ny '''tafo bozaka''' dia karazana [[tafo]] vita amin' ny [[mololo]] avy amin' ny [[varimbazaha]] sy amin' ny ahitra isan-karazany, amin' ny tahon-[[bararata]] sy ny mitovitovy aminy, ary koa amin' ny karazana [[hazobotry]] toy ny [[anjavidy]] sy zavamaniry hafa mitovitovy aminy amin' ny toe-javatra sasany. 0glwfhivys0sgh6ywdbcda1ql31vz80 Sivana (fitaovana) 0 302159 1151405 2026-09-27T13:38:20Z Thelezifor 15140 Fitaovana misy loadoaka na makarakara ampiasaina hifantenana poti-javatra 1151405 wikitext text/x-wiki [[Sary:Laboratory sieves BMK.jpg|vignette|370x370px|Sivana ampiasaina amin' ny labôratoara]] Ny '''sivana''' fitaovana misy loadoaka na makarakara toa harato izay ampiasaina mba hifantenana ny zavatra madinika na poti-javatra. Fiasana misy loadoaka kely hanalana ny [[vato]] amin' ny [[vary]], hifantenana voa, na hanintsanana ny tany malemy ialan' ny vongana mafy ny sivana<ref>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2/sivana@mg.n?w=sivana Sivana]", ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]'' (avy amin’ ny ''Voambolaña malagasy-malagasy (frantsay)'', Service de la Logistique Pédagogique)</ref>. == Loharano == nteaczgh63kolj5809hbjwplcrxer7n 1151406 1151405 2026-09-27T13:39:46Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1151406 wikitext text/x-wiki [[Sary:Laboratory sieves BMK.jpg|vignette|370x370px|Sivana ampiasaina amin' ny labôratoara]] Ny '''sivana''' fitaovana misy loadoaka na makarakara toa harato izay ampiasaina mba hifantenana ny zavatra madinika na poti-javatra. Fiasana misy loadoaka kely hanalana ny [[vato]] amin' ny [[vary]], hifantenana voa, na hanintsanana ny tany malemy ialan' ny vongana mafy ny sivana<ref>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2/sivana@mg.n?w=sivana Sivana]", ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]'' (avy amin’ ny ''Voambolaña malagasy-malagasy (frantsay)'', Service de la Logistique Pédagogique)</ref>. == Jereo koa == * [[Sivàna (volana hebreo)]] == Loharano == ipo79ltxuvy1rzvhqf346omalxod84h Ricardo Ayres 0 302160 1151407 2026-09-27T14:01:11Z ~2026-50172-80 41062 Mpanao politika 1151407 wikitext text/x-wiki [[File:Plenário do Senado (54548574847).jpg|thumb|Ricardo Ayres]] '''Ricardo Ayres de Carvalho''' (teraka ny 17 Janoary 1979 tao [[Goiânia]]) dia [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]] ao {{Tocantins}}. == Tantaram-piainana == Tamin'ny fifidianana voalohany ho [[solombavambahoaka]] tamin'ny taona 2010, dia niasa ho solombavambahoaka izy. Tamin'ny taona 2014, nahazo toerana tao amin'ny parlemanta izy, ary voafidy indray tamin'ny taona 2018. Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, dia voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i [[Tocantins]] izy tamin'ny vato 36.293 (0.72% amin'ny vato manankery)<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220543 Camara dos Deputados]</ref>. == Jereo koa == {{commonscat}} [[pt:Ricardo Ayres]] {{CLEFDETRI:Ayres, Ricardo}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1965]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana (Tocantins)]] [[Sokajy:Republicanos (Brasil)]] tghwpgsjr7bpenzqfk7dkct0sriibb3 Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Tocantins) 14 302161 1151408 2026-09-27T14:02:05Z ~2026-50172-80 41062 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]] [[Sokajy:Politika ao Tocantins]] » 1151408 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]] [[Sokajy:Politika ao Tocantins]] jycjo1q9as3nak4e94184f2dpbh75vn Lasely 0 302162 1151409 2026-09-27T14:23:58Z Thelezifor 15140 Karazana seza natao hipetrahana rehefa mitaingina biby na fitaovam-pitaterana roa kodiarana 1151409 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cheval selle.JPG|vignette|359x359px|Soavaly misy lasely]] Ny '''lasely''' dia karazana seza natao hipetrahana amin' ny fomba mampihantona ny [[tongotra]] amin' ny andaniny sy ny ankilany, ka ahafahan' ny olona mitaingina biby (toy ny [[soavaly]], ny [[ampondra]], ny [[ramole]], ny [[rameva]]) na mitondra fitaovam-pitaterana roa kodiarana na telo na tsy misy (toy ny [[bisikileta]], ny [[môtô]], ny môtôn-dranomadry). bizwis4l4wq1bk5vtlq13byqyrc97me 1151410 1151409 2026-09-27T14:41:25Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1151410 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cheval selle.JPG|vignette|312x312px|Soavaly misy lasely]] [[Sary:001-fahrradsattel-by-RalfR.jpg|vignette|274x274px|Laselim-bisikileta]] [[Sary:Rt-saddle.jpg|vignette|208x208px|Laseli-môtô]] Ny '''lasely''' dia karazana seza natao hipetrahana amin' ny fomba mampihantona ny [[tongotra]] amin' ny andaniny sy ankilany, ka ahafahan' ny olona mitaingina biby (toy ny [[soavaly]], ny [[ampondra]], ny [[ramole]], ny [[rameva]]) na mitondra fitaovam-pitaterana roa kodiarana na telo na tsy misy (toy ny [[bisikileta]], ny [[môtô]], ny môtôn-dranomadry). == Jereo koa == * [[Laselin-tsoavaly]] ('''''[[:fr:Selle_(équitation)|fr]]''''') ('''''[[:en:Saddle|en]]''''') * [[Laselim-bisikileta]] ('''''[[:fr:Selle_(vélo)|fr]]''''') ('''''[[:en:Bicycle_saddle|en]]''''') * [[Laseli-môtô]] ('''''[[:fr:Selle_de_motocyclette|fr]]''''') ('''''[[:en:Motorcycle_seat|en]]''''') 740tz5n3yvmq0d1ch4h5xjgk9a60yjf Taovolo 0 302163 1151412 2026-09-27T15:01:04Z Thelezifor 15140 Asa fandaminana sy fanovana ny endriky ny volo 1151412 wikitext text/x-wiki [[Sary:COLLECTIE TROPENMUSEUM Reclamebord van een kapper(szaak) door Tallo TMnr 5723-6.jpg|vignette|Takelaka dokam-barotra ho an' ny taovolom-behivavy, sary nataon' i Tallo, [[Kamerona]], tokony ho tamin' ny taona 1980.]] Ny '''taovolo''' dia sady [[zavakanto]] amin' ny fandaminana sy fanovana ny endriky ny volo, no vokatra azo avy amin' izany fandaminana izany (toy ny fanapahana na endrika voarindra manokana). Mahafaoka asa sy fomba fanao maro samihafa eo amin' ny fiainana andavanandro sy eo amin' ny sehatry ny zavakanto ity asa ity: manomboka amin' ny fanasana, fihogoana, fanalana fatotra, fanapahana, fanatsorana, fanalefahana, fanaovana olioly, fandrandranana, ary fandokoana volo, ka hatramin' ny fandravahana azy amin' ny tohim-bolo na kojakoja hafa. Mitaky fahalalana lalina momba ny [[biôlôjia]] (mikasika ny toetran' ny volo sy ny hoditry ny loha) sy ny [[simia]] (mba hahafahana mifehy tsara ny fatran' ny akora, ny fandokoana, ny fanalana loko, ary ny fanaovana olioly maharitra) ny fanaovana ity asa ity amin' ny sehatra matihanina. Ankehitriny dia sehatra matihanina lehibe ny asa fikarakarana volo. Toy ny mpanolotsaina momba ny endrika ny mpanao volo: mandinika ny volon' ny mpanjifa izy ireo ary manome torohevitra mifanaraka amin' ny endriky ny tarehy sy ny maha izy azy an' ilay olona, ka amin' izany dia manambatra ny fahaiza-mamorona ara-kanto sy ny fifandraisana tsara amin' olona izy ireo. hx00gj71srpkrvehy7gbw983l51cd5t Iakoutsk 0 302164 1151425 2026-09-28T03:50:54Z ~2026-50172-80 41062 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|62|03|N|129|42|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Iakoutsk na Yakutsk |faritany= |haavo = 92 |isam-ponina= 341.221 |velarantany=122 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Repoblika Sakha]] |sary= |saina=Flag of Yakutsk.svg }} [[Sary:Ob - panoramio.jpg|thumb|left|Ob (Novosibirsk)]] I '''Iaktoutsk''' na '''Yakutsk''' ([[Fiteny rosiana|rosiana]]: ''Яку́тск'', [[Fiteny Yakut|Yakut]]: ''Дьокуускай/Djokuuskaj'') no renivohitra sady tanàna lehib... » 1151425 wikitext text/x-wiki {{coord|62|03|N|129|42|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Iakoutsk na Yakutsk |faritany= |haavo = 92 |isam-ponina= 341.221 |velarantany=122 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Repoblika Sakha]] |sary= |saina=Flag of Yakutsk.svg }} [[Sary:Ob - panoramio.jpg|thumb|left|Ob (Novosibirsk)]] I '''Iaktoutsk''' na '''Yakutsk''' ([[Fiteny rosiana|rosiana]]: ''Яку́тск'', [[Fiteny Yakut|Yakut]]: ''Дьокуускай/Djokuuskaj'') no renivohitra sady tanàna lehibe indrindra ao amin'ny [[Repoblika Sakha]] (Yakutia) ao amin'ny Distrika Federaly Farany Atsinanana [[Rosia]]na. Manana mponina 373 000 izy (tamin'ny taona 2025) ary miorina eo amoron'ny Reniranon'i Lena, eo amin'ny 450 kilometatra atsimon'ny Faribolan-tendrontany Avaratra. ==Ony== *[[Lena]] {{reflist}} {{commonscat|Yakutsk}} [[Sokajy:Kaominina any Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Siberia]] ngof1z0ag93rcir6wn1jqt6e8ldjnbi 1151434 1151425 2026-09-28T04:00:22Z ~2026-50172-80 41062 1151434 wikitext text/x-wiki {{coord|62|03|N|129|42|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Iakoutsk na Yakutsk |faritany= |haavo = 92 |isam-ponina= 341.221 |velarantany=122 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Repoblika Sakha]] |sary= |saina=Flag of Yakutsk.svg }} [[Sary:Ob - panoramio.jpg|thumb|left|Ob (Novosibirsk)]] I '''Iaktoutsk''' na '''Yakutsk''' ([[Fiteny rosiana|rosiana]]: ''Яку́тск'', [[Fiteny Yakut|Yakut]]: ''Дьокуускай/Djokuuskaj'') no renivohitra sady tanàna lehibe indrindra ao amin'ny [[Repoblika Sakha]] (Yakutia) ao amin'ny Distrika Federaly Farany Atsinanana [[Rosia]]na. Manana mponina 373 000 izy (tamin'ny taona 2025) ary miorina eo amoron'ny Reniranon'i Lena, eo amin'ny 450 kilometatra atsimon'ny Faribolan-tendrontany Avaratra. ==Ony== *[[Lena]] ==Jereo koa == * [[Yenisei]] (renirano) {{reflist}} {{commonscat|Yakutsk}} [[Sokajy:Kaominina any Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Siberia]] htcbe21wt43nyttsi7xo8m6flbcli87 1151435 1151434 2026-09-28T04:00:49Z ~2026-50172-80 41062 1151435 wikitext text/x-wiki {{coord|62|03|N|129|42|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Iakoutsk na Yakutsk |faritany= |haavo = 92 |isam-ponina= 341.221 |velarantany=122 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Repoblika Sakha]] |sary= |saina=Flag of Yakutsk.svg }} [[Sary:Ob - panoramio.jpg|thumb|left|Ob (Novosibirsk)]] I '''Iaktoutsk''' na '''Yakutsk''' ([[Fiteny rosiana|rosiana]]: ''Яку́тск'', [[Fiteny Yakut|Yakut]]: ''Дьокуускай/Djokuuskaj'') no renivohitra sady tanàna lehibe indrindra ao amin'ny [[Repoblika Sakha]] (Yakutia) ao amin'ny Distrika Federaly Farany Atsinanana [[Rosia]]na. Manana mponina 341 000 izy (tamin'ny taona 2025) ary miorina eo amoron'ny Reniranon'i Lena, eo amin'ny 450 kilometatra atsimon'ny Faribolan-tendrontany Avaratra. ==Ony== *[[Lena]] ==Jereo koa == * [[Yenisei]] (renirano) {{reflist}} {{commonscat|Yakutsk}} [[Sokajy:Kaominina any Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Siberia]] 7181l5qpre0f5i0u11zwj8quisb59jm 1151436 1151435 2026-09-28T04:42:00Z ~2026-50172-80 41062 1151436 wikitext text/x-wiki {{coord|62|03|N|129|42|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Iakoutsk na Yakutsk |faritany= |haavo = 92 |isam-ponina= 341.221 |velarantany=122 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Repoblika Sakha]] |sary= |saina=Flag of Yakutsk.svg }} [[Sary:Yakutsk - 190228 DSC 5353.jpg|thumb|left|Yakutsk]] I '''Iaktoutsk''' na '''Yakutsk''' ([[Fiteny rosiana|rosiana]]: ''Яку́тск'', [[Fiteny Yakut|Yakut]]: ''Дьокуускай/Djokuuskaj'') no renivohitra sady tanàna lehibe indrindra ao amin'ny [[Repoblika Sakha]] (Yakutia) ao amin'ny Distrika Federaly Farany Atsinanana [[Rosia]]na. Manana mponina 341 000 izy (tamin'ny taona 2025) ary miorina eo amoron'ny Reniranon'i Lena, eo amin'ny 450 kilometatra atsimon'ny Faribolan-tendrontany Avaratra. ==Ony== *[[Lena]] ==Jereo koa == * [[Yenisei]] (renirano) {{reflist}} {{commonscat|Yakutsk}} [[Sokajy:Kaominina any Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Tanàna ao Siberia]] rnjbirbsks48knuztvdgt51x2jo3fm2 Sokajy:Tanàna ao Siberia 14 302165 1151426 2026-09-28T03:51:05Z ~2026-50172-80 41062 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] » 1151426 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] ras0lj41k2opo5rdg3gpv94xxw607za 1151429 1151426 2026-09-28T03:53:32Z ~2026-50172-80 41062 1151429 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Tanàna ao Rosia]] [[Sokajy:Siberia]] 6hv820yfb2nv0n7pxe392nm4uhedydj Yakutsk 0 302166 1151430 2026-09-28T03:55:25Z ~2026-50172-80 41062 #REDIRECT [[Iakoutsk]] 1151430 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Iakoutsk]] r8qg3cnwzs6e6xqhg7fiy75t7o9h08b Trachypogon spicatus 0 302167 1151454 2026-09-28T10:18:44Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Poaceae 1151454 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flickr - João de Deus Medeiros - Trachypogon spicatus.jpg|vignette|358x358px|''Trachypogon spicatus'']] Ny '''''Trachypogon spicatus''''' dia karazana [[zavamaniry mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]''. I Carl von Linné Zanany no namaritra azy voalohany, ary i Carl Ernst Otto Kuntze no nanome azy ny anarana ekena ankehitriny. Maniry maharitra taona maro izy io. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''danga''', '''horo''', '''horona''',na '''horondahy'''. ''Trachypogon spicatus'' (L.f.) Kuntze no anarany ara-tsiansa feno. Miparitaka be any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ity ahitra ity. == Famariparitana == [[Sary:Trachypogon spicatus 63669266.jpg|vignette|310x310px|''Trachypogon spicatus'']] Ahitra maharitra taona maro ny ''Trachypogon spicatus'' ka mamorona vondrona lehibe sady mikitroka isam-pototra. Mety hahatratra 0,3 ka hatramin' ny 2 m ny haavon' ny tahony. Amin' ny ankapobeny dia tsy misy volovolo ireo taho ireo, saingy misy volovolo fotsy sy madinika eo amin' ny tonony. === Ravina === Lava sy mafy ary tery ny ravin' ny ''Trachypogon spicatus'', izay manana halava mirefy 15 hatramin' ny 40 sm ary 1 hatramin' ny 7 mm monja ny sakany. === Vony === [[Sary:Flickr - João de Deus Medeiros - Trachypogon spicatus (1).jpg|ankavia|vignette|206x206px|Vonin' ny ''Trachypogon spicatus'']] Mamokatra sampahom-bony manana halava mirefy 4 ka hatramin' ny 30 sm ny ''Trachypogon spicatus''. Ny toetra mampiavaka an' ny vondron-karazana ''Trachypogon'' dia ny fisian' ny sampam-bondrom-bony kely mivady: ny iray tsy misy tangozany dia lahy na tsy mamokatra sady tsy misy an' ilay volo lava somary manindrona, fa ny iray kosa manana tangozany sady mamokatra ary misy volo lava mitovitovy amin' ny volom-borona na misy volovolo madinika, izay mety hanana halava 4 ka hatramin' ny 10 sm. Rehefa tratran' ny hamandoana io volo lava manindrona io dia miolana, ka manampy amin' ny fampidirana ny voa ao anaty tany. === Fôtôsentezy === Mampiasa ny fomba fanaovana fôtôsentezy C4 ny ''Trachypogon spicatus''; fampifanarahana mahomby izany ahafahany mampiasa ny rano amin' ny fomba tsara indrindra any amin' ny faritra mafana. == Faritra sy toerana ahitana azy == Ny ''Trachypogon spicatus'' dia maniry indrindra any amin' ny faritra trôpikaly misy fizaràn-taona maina, toy ny [[hivoka]] sy ny [[kijana]] any amin' ny faritra avo. Ny faritra niaviany dia mivelatra manerana an' i [[Amerika]] trôpikaly sy sobtrôpikaly, [[Afrika]] trôpikaly sy atsimo, ary eto [[Madagasikara]] (izay ahitana azy ao amin' ny karazana hivoka manokana (toy ny hivoka misy ''[[Loudetia]]''), na dia mahalana aza izy no mamony any). == Fampiasana == Araka ny tahirin-kevitra momba ny zavamaniry toy ny ''[[Plants of the World Online]]'', dia manana fampiasana sy anjara asa samihafa ny ''Trachypogon spicatus'' arakaraka ny faritra eto amin' izao tontolo izao. === Asa tanana === Eto [[Madagasikara]] dia alaina ny ravina mafy sy maina amin' ny ''Trachypogon spicatus'' mba hanaovana [[asa tanana]] toy ny fandrariana [[satroka]] sy [[harona]]. === Sakafom-biby === Indraindray ny ''Trachypogon spicatus'' dia ampiasaina ho sakafon' ny [[biby fiompy]], na dia heverina ho ambany na tsy dia misy dikany loatra aza ny sanda ara-tsakafony any amin' ny faritra sasany, noho ny hamafin' ny raviny rehefa matoy tsara ilay zavamaniry. === Fampiasana hafa === Voarakitra ao anatin' ny kolontsaina sasany ny fampiasana ny ''Trachypogon spicatus'' amin' ny lafiny fitsaboana nentim-paharazana, amin' ny lafiny ara-tsôsialy, na indraindray ho poizina. == Jereo koa == * ''[[Trachypogon]]'' * [[Danga (zavamaniry)]]: ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.); ''[[Hyparrhenia hirta]]'' (L.) Stapf.; ''Trachypogon spicatus'' (L. f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') * [[Horona]]: ''[[Alloteropsis semialata]]'' (R.Br.) Hitchc. (← ''Panicum semialata'' R. Br.); ''[[Aristida rufescens]]'' Steud.; ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← ''Imperata arundinacea'', ''Lagurus cylindricus'' L.); ''[[Loudetia simplex]]'' (Nees) C.E.Hubb. (← ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser); [[Loudetia simplex|''Loudetia simplex'' subsp''. stipoides'']] Bosser; ''Trachypogon spicatus'' (L.f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'' d7403w8jcoq1sn9y84ricnh1dr6zyap 1151455 1151454 2026-09-28T10:20:18Z Thelezifor 15140 1151455 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flickr - João de Deus Medeiros - Trachypogon spicatus.jpg|vignette|358x358px|''Trachypogon spicatus'']] Ny '''''Trachypogon spicatus''''' dia karazana [[zavamaniry mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]''. I Carl von Linné Zanany no namaritra azy voalohany, ary i Carl Ernst Otto Kuntze no nanome azy ny anarana ekena ankehitriny. Maniry maharitra taona maro izy io. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''danga''', '''horo''', '''horona''',na '''horondahy'''. ''Trachypogon spicatus'' (L.f.) Kuntze no anarany ara-tsiansa feno. Miparitaka be any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ity ahitra ity. == Famariparitana == [[Sary:Trachypogon spicatus 63669266.jpg|vignette|310x310px|''Trachypogon spicatus'']] Ahitra maharitra taona maro ny ''Trachypogon spicatus'' ka mamorona vondrona lehibe sady mikitroka isam-pototra. Mety hahatratra 0,3 ka hatramin' ny 2 m ny haavon' ny tahony. Amin' ny ankapobeny dia tsy misy volovolo ireo taho ireo, saingy misy volovolo fotsy sy madinika eo amin' ny tonony. === Ravina === Lava sy mafy ary tery ny ravin' ny ''Trachypogon spicatus'', izay manana halava mirefy 15 hatramin' ny 40 sm ary 1 hatramin' ny 7 mm monja ny sakany. === Vony === [[Sary:Flickr - João de Deus Medeiros - Trachypogon spicatus (1).jpg|ankavia|vignette|206x206px|Vonin' ny ''Trachypogon spicatus'']] Mamokatra sampahom-bony manana halava mirefy 4 ka hatramin' ny 30 sm ny ''Trachypogon spicatus''. Ny toetra mampiavaka an' ny vondron-karazana ''Trachypogon'' dia ny fisian' ny sampam-bondrom-bony kely mivady: ny iray tsy misy tangozany dia lahy na tsy mamokatra sady tsy misy an' ilay volo lava somary manindrona, fa ny iray kosa manana tangozany sady mamokatra ary misy volo lava mitovitovy amin' ny volom-borona na misy volovolo madinika, izay mety hanana halava 4 ka hatramin' ny 10 sm. Rehefa tratran' ny hamandoana io volo lava manindrona io dia miolana, ka manampy amin' ny fampidirana ny voa ao anaty tany. === Fôtôsentezy === Mampiasa ny fomba fanaovana fôtôsentezy C4 ny ''Trachypogon spicatus''; fampifanarahana mahomby izany ahafahany mampiasa ny rano amin' ny fomba tsara indrindra any amin' ny faritra mafana. == Faritra sy toerana ahitana azy == Ny ''Trachypogon spicatus'' dia maniry indrindra any amin' ny faritra trôpikaly misy fizaràn-taona maina, toy ny [[hivoka]] sy ny [[kijana]] any amin' ny faritra avo. Ny faritra niaviany dia mivelatra manerana an' i [[Amerika]] trôpikaly sy sobtrôpikaly, [[Afrika]] trôpikaly sy atsimo, ary eto [[Madagasikara]] (izay ahitana azy ao amin' ny karazana hivoka manokana (toy ny hivoka misy ''[[Loudetia]]''), na dia mahalana aza izy no mamony any). == Fampiasana == Araka ny tahirin-kevitra momba ny zavamaniry toy ny ''[[Plants of the World Online]]'', dia manana fampiasana sy anjara asa samihafa ny ''Trachypogon spicatus'' arakaraka ny faritra eto amin' izao tontolo izao. === Asa tanana === Eto [[Madagasikara]] dia alaina ny ravina mafy sy maina amin' ny ''Trachypogon spicatus'' mba hanaovana [[asa tanana]] toy ny fandrariana [[satroka]] sy [[harona]]. === Sakafom-biby === Indraindray ny ''Trachypogon spicatus'' dia ampiasaina ho sakafon' ny [[biby fiompy]], na dia heverina ho ambany na tsy dia misy dikany loatra aza ny sanda ara-tsakafony any amin' ny faritra sasany, noho ny hamafin' ny raviny rehefa matoy tsara ilay zavamaniry. === Fampiasana hafa === Voarakitra ao anatin' ny kolontsaina sasany ny fampiasana ny ''Trachypogon spicatus'' amin' ny lafiny fitsaboana nentim-paharazana, amin' ny lafiny ara-tsôsialy, na indraindray ho poizina. == Jereo koa == * ''[[Trachypogon]]'' * [[Danga (zavamaniry)]]: ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.); ''[[Hyparrhenia hirta]]'' (L.) Stapf.; ''Trachypogon spicatus'' (L. f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') * [[Horona]]: ''[[Alloteropsis semialata]]'' (R.Br.) Hitchc. (← ''Panicum semialata'' R. Br.); ''[[Aristida rufescens]]'' Steud.; ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← ''Imperata arundinacea'', ''Lagurus cylindricus'' L.); ''[[Loudetia simplex]]'' (Nees) C.E.Hubb. (← ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser); [[Loudetia simplex|''Loudetia simplex'' subsp''. stipoides'']] Bosser; ''Trachypogon spicatus'' (L.f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') 7fijwl8b52mpobfii6mlet153398rwr 1151456 1151455 2026-09-28T10:20:53Z Thelezifor 15140 1151456 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flickr - João de Deus Medeiros - Trachypogon spicatus.jpg|vignette|358x358px|''Trachypogon spicatus'']] Ny '''''Trachypogon spicatus''''' dia karazana [[zavamaniry mamony]] [[tokan-dravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]''. I Carl von Linné Zanany no namaritra azy voalohany, ary i Carl Ernst Otto Kuntze no nanome azy ny anarana ekena ankehitriny. Maniry maharitra taona maro izy io. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''danga''', '''horo''', '''horona''', na '''horondahy'''. ''Trachypogon spicatus'' (L.f.) Kuntze no anarany ara-tsiansa feno. Miparitaka be any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ity ahitra ity. == Famariparitana == [[Sary:Trachypogon spicatus 63669266.jpg|vignette|310x310px|''Trachypogon spicatus'']] Ahitra maharitra taona maro ny ''Trachypogon spicatus'' ka mamorona vondrona lehibe sady mikitroka isam-pototra. Mety hahatratra 0,3 ka hatramin' ny 2 m ny haavon' ny tahony. Amin' ny ankapobeny dia tsy misy volovolo ireo taho ireo, saingy misy volovolo fotsy sy madinika eo amin' ny tonony. === Ravina === Lava sy mafy ary tery ny ravin' ny ''Trachypogon spicatus'', izay manana halava mirefy 15 hatramin' ny 40 sm ary 1 hatramin' ny 7 mm monja ny sakany. === Vony === [[Sary:Flickr - João de Deus Medeiros - Trachypogon spicatus (1).jpg|ankavia|vignette|206x206px|Vonin' ny ''Trachypogon spicatus'']] Mamokatra sampahom-bony manana halava mirefy 4 ka hatramin' ny 30 sm ny ''Trachypogon spicatus''. Ny toetra mampiavaka an' ny vondron-karazana ''Trachypogon'' dia ny fisian' ny sampam-bondrom-bony kely mivady: ny iray tsy misy tangozany dia lahy na tsy mamokatra sady tsy misy an' ilay volo lava somary manindrona, fa ny iray kosa manana tangozany sady mamokatra ary misy volo lava mitovitovy amin' ny volom-borona na misy volovolo madinika, izay mety hanana halava 4 ka hatramin' ny 10 sm. Rehefa tratran' ny hamandoana io volo lava manindrona io dia miolana, ka manampy amin' ny fampidirana ny voa ao anaty tany. === Fôtôsentezy === Mampiasa ny fomba fanaovana fôtôsentezy C4 ny ''Trachypogon spicatus''; fampifanarahana mahomby izany ahafahany mampiasa ny rano amin' ny fomba tsara indrindra any amin' ny faritra mafana. == Faritra sy toerana ahitana azy == Ny ''Trachypogon spicatus'' dia maniry indrindra any amin' ny faritra trôpikaly misy fizaràn-taona maina, toy ny [[hivoka]] sy ny [[kijana]] any amin' ny faritra avo. Ny faritra niaviany dia mivelatra manerana an' i [[Amerika]] trôpikaly sy sobtrôpikaly, [[Afrika]] trôpikaly sy atsimo, ary eto [[Madagasikara]] (izay ahitana azy ao amin' ny karazana hivoka manokana (toy ny hivoka misy ''[[Loudetia]]''), na dia mahalana aza izy no mamony any). == Fampiasana == Araka ny tahirin-kevitra momba ny zavamaniry toy ny ''[[Plants of the World Online]]'', dia manana fampiasana sy anjara asa samihafa ny ''Trachypogon spicatus'' arakaraka ny faritra eto amin' izao tontolo izao. === Asa tanana === Eto [[Madagasikara]] dia alaina ny ravina mafy sy maina amin' ny ''Trachypogon spicatus'' mba hanaovana [[asa tanana]] toy ny fandrariana [[satroka]] sy [[harona]]. === Sakafom-biby === Indraindray ny ''Trachypogon spicatus'' dia ampiasaina ho sakafon' ny [[biby fiompy]], na dia heverina ho ambany na tsy dia misy dikany loatra aza ny sanda ara-tsakafony any amin' ny faritra sasany, noho ny hamafin' ny raviny rehefa matoy tsara ilay zavamaniry. === Fampiasana hafa === Voarakitra ao anatin' ny kolontsaina sasany ny fampiasana ny ''Trachypogon spicatus'' amin' ny lafiny fitsaboana nentim-paharazana, amin' ny lafiny ara-tsôsialy, na indraindray ho poizina. == Jereo koa == * ''[[Trachypogon]]'' * [[Danga (zavamaniry)]]: ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.); ''[[Hyparrhenia hirta]]'' (L.) Stapf.; ''Trachypogon spicatus'' (L. f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') * [[Horona]]: ''[[Alloteropsis semialata]]'' (R.Br.) Hitchc. (← ''Panicum semialata'' R. Br.); ''[[Aristida rufescens]]'' Steud.; ''[[Imperata cylindrica]]'' (L.) P.Beauv. (← ''Imperata arundinacea'', ''Lagurus cylindricus'' L.); ''[[Loudetia simplex]]'' (Nees) C.E.Hubb. (← ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser); [[Loudetia simplex|''Loudetia simplex'' subsp''. stipoides'']] Bosser; ''Trachypogon spicatus'' (L.f.) Kuntze (''[[Poaceae]]'') egu1d3g16fh683wc07wmk970f62avkc Danga (zavamaniry) 0 302168 1151457 2026-09-28T10:27:45Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1151457 wikitext text/x-wiki Ny '''danga''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Poales]]: * ''[[Heteropogon contortus]]'' (L.) P. Beauv. ex Roem. & Schult. (← ''Andropogon contortus'' L.) (''Poaceae'') -- ahedambo, ahidambo, ahimoso, boka, danga, lefondambo, lefonomby, tsevodambo * ''[[Hyparrhenia hirta]]'' (L.) Stapf. (''Poaceae'') -- andrantsiky, danga, kiverovato, kolafa, vero, veromanga, verombato, verotsanjy * ''[[Trachypogon spicatus]]'' (L. f.) Kuntze (''Poaceae'') -- anga, horo, horondahy == Jereo koa == * ''[[Andropogon]]'' * ''[[Heteropogon]]'' * ''[[Hyparrhenia]]'' * ''[[Trachypogon]]'' 206obtlencmfd1b77q28k0u687c2jfm Ahidambo 0 302169 1151463 2026-09-28T10:42:41Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Ahidambo]] ho [[Heteropogon contortus]] i Thelezifor 1151463 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Heteropogon contortus]] oer0c32r9zpglg0vwrc727oichdxkgh