Wikipedia
mgwiki
https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Rakitra
Manokana
Dinika
Mpikambana
Dinika amin'ny mpikambana
Wikipedia
Dinika amin'ny Wikipedia
Sary
Dinika amin'ny sary
MediaWiki
Dinika amin'ny MediaWiki
Endrika
Dinika amin'ny endrika
Fanoroana
Dinika amin'ny fanoroana
Sokajy
Dinika amin'ny sokajy
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Ushant
0
174802
1151611
1072755
2026-10-02T16:41:16Z
Carsten Steger
34420
Aerial image of Ouessant inserted.
1151611
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|48.4581|-5.0956}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Ushant
|sary=Aerial image of Ouessant (view from the east).jpg
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Bretagne]]
|velarantany=15.58
|isam-ponina=856
|ben'ny tanàna=Denis Palluel
}}
I '''Ushant''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Brest, ao amin'ny departemantan'i [[Finistère]], ao amin'ny faritr'i [[Bretagne]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 29155.
I Denis Palluel no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Ushant dia 856 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 0 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 61 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.4581° ary -5.0956° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* [http://www.ouessant.fr Official website] {{Wayback|url=http://www.ouessant.fr/ |date=20050324020634 }} : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Ushant Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Finistère]]
ts8i8f25qynt03qm2scxfhilz76bqkf
Alessandro Haber
0
215096
1151620
1015047
2026-10-03T07:36:47Z
~2026-50172-80
41062
1151620
wikitext
text/x-wiki
{{infobox olona
|sary= Alessandro Haber 2010 cropped.jpg
|anarana=Alessandro Haber
|teraka=19 Janoary 1947
|maty=
|firenena={{Italia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[talen-koronantsary]]
* [[mpilalao]]
|taona niasàna=
}}
'''Alessandro Haber''' dia talen-koronantsary, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i [[Italia]] teraka ny 19 Janoary 1947
== Jereo koa ==
{{commonscay}}
[[sokajy:talen-koronantsary italiana]]
[[sokajy:mpilalao italiana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
r6fvgdbniu13xopt11vj0jvll80kfum
Hitsikitsika
0
278588
1151610
1124649
2026-10-02T16:21:20Z
~2026-39119-14
40302
Nanitsy hadisoam-pitendrena
1151610
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Madagascar Kestrel (Falco newtoni) Ambohitantely Reserve.jpg|vignette|''Falco newtoni'' ]]
Ny '''hitsikitsika''' dia karazam-[[Vorona|borona]] kely mpihaza, tsy dia lehibe loatra, mitovy loko amin' ny [[takatra]] manopy mainty, tokony ho 30 sm eo ho eo ny halavany ary mivelona amin' ny fihazana ny biby madinika sy ny [[bibikely]]. Atao hoe '''''Falco newtoni''''' ny anarany ara-tsiansa ary ao amin' ny fianakaviana ''[[Falconidae]]'' izy io.
== Fisehony ==
[[Sary:Madagascar Kestrel RWD.jpg|vignette|207x207px|Hitsikitsika malagasy]]
Miseho amin' ny zana-karazana roa eto [[Madagasikara]] sy ao amin' ny nosy Aldabra ([[Seisely]]). Antsoina koa hoe ''Falco newtoni aldabranus'' (hitsikitsika aldebarana) ny zana-karazana any Aldabra. Havany akaiky indrindra ny ''[[Falco araeus]]'' (hitsikitsika seiseloà); noheverina ho iray karazana izy ireo taloha. Mifandray lavitra kokoa aminy ny ''[[Falco punctatus]]'' (hitsikitsika maorisiana).
Mety hahatratra 30 sm ny habeny. Ny elatra dia 180 hatramin' ny 195 mm amin' ny lahy ary 188 mm hatramin' ny 203 mm amin' ny vavy. Ny lahy dia mety hahatratra 112 ka hatramin' ny 118 grama. Ny lanjan' ny vavy kosa dia mahatratra 128 grama.
== Faritra sy toerana ahitana azy ==
Miparitaka amin' ny erana lehibe ny hitsikitsika malagasy izay teratany eto [[Madagasikara]] sy ao [[Mayotte]] ary ao [[Kômôro]]. Vorona mpanamboatra [[Akanim-borona|akany]] izy io ary hita any amin' ny [[fatrana]] sy any amin' ny faritra mando, ary koa amin' ny toerana namboarin' olombelona eo amin' ny manodidina ny toeram-ponenan' ny olombelona amin' ny haambo 0 ka hatramin' ny 2 000 m. Tsy fahita firy any anaty ala izy io. Toeram-ponenany koa ny nosy Aldabra ([[Seisely]]) sy i [[Grande Terre (Mayotte)|Grande Terre]] ([[Mayotte]]), ary misy porofo ihany koa ny fisiany ao amin' ny nosy [[Nzwani|Nzwany]] ao [[Kômôro]].
== Ohabolana ==
* Aza mihebiheby maso hoatry ny hitsikitsika hangalatra [[akoho]].
* Hitsikitsika ambony [[borona]]: tsy mitomoe-potsiny fa mandini-javatra.
* Hitsikitsika tompon' ny dihy, [[vivy]] tompon' ny rano.
* Hitsikitsika tsy mandao [[tevana]].
* Hitsikitsika tsy mandihy foana fa ao raha.
* Mandihiza, ry hitsikitsika: hianaranay raha [[fararano]].
* Natao kitsikitsika hivavahana, kanjo manjary [[voromahery]] nipaoka ny akohokely.
== Jereo koa ==
* [[Voromahery]]
* [[Ankoay]]
* ''[[Falco]]''
* [[Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy]]
* [[Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara]] '''(''[[:fr:Liste_des_espèces_d'oiseaux_de_Madagascar|fr]]'')'''
ctcoypyoa5b4am330b8m62m4i2rm1i1
Ficus benghalensis
0
288916
1151626
1122307
2026-10-03T08:31:38Z
Thelezifor
15140
Anarana ara-tsiansa
1151626
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Great banyan tree kol.jpg|vignette|354x354px|''Ficus benghalensis'' any [[India]]]]
Ny '''''Ficus benghalensis''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]'', hazo teratany any amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinenta Indiana]]. Atao hoe "'''fihamy'''" ny anarany amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] nefa tsy io ihany no zavamaniry antsoina amin' io anarana io. ''Ficus benghalensis'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno.
Toy ny hazo maro hafa ao amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ny ''Ficus benghalensis'', ka manomboka maniry ambonin' ny hazo hafa izy, izany hoe miankin-doha amin' ny hazo hafa izay nisy vorona mpihinana voan' aviavy nametraka ny voany teo.
[[Sary:Banyan fruit Ficusbenghalensis IGZoopark Visakhapatnam.JPG|vignette|209x209px|Voan' ny fihamy]]
Mamoaka faka mitsingevaheva avy eny ambony avy amin' ny sampany izy io, ka izany no lasa taho feno rehefa mipaka amin' ny tany, ary ahafahan' ilay hazo hiparitaka amin’ ny faritra midadasika manodidina azy. Kendainy miandalana ilay hazo niankinany ka sempotra amin' ny farany. Ity karazana ity dia afaka maniry avy amin' ny tany toy ny ankamaroan' ny hazo. Mivoatra ho hazo goavam-be izay mety maharakotra hektara maromaro ny fihamy. Afaka manana vatana lehibe miisa 350 any ho any izy ary zanany miisa 3 000 any ho any.
Teratany any [[India]] sy [[Pakistàna|Pakistana]] ary [[Srilanka]] izy io, saingy nentina novolena any amin' ny faritra hafa manerana izao tontolo izao. Ny santionany any India dia anisan' ny hazo lehibe indrindra eran' izao tontolo izao raha ny fandrakofany velarana no heverina.
== Anarana hafa ==
Indreto ny anarana ara-tsiansa hafa nahafantarana ny ''Ficus benghalensis'':
* ''Ficus audrey''
* ''Ficus cotonifolia'' <small>Stokes</small>
* ''Ficus crassinervia'' <small>Kunth & C. D. Bouché</small>
* ''Ficus indica'' <small>L.</small>
* ''Ficus karet'' <small>Baill.</small>
* ''Ficus lancifolia'' <small>Moench</small>
* ''Ficus lasiophylla'' <small>Link</small>
* ''Ficus procera'' <small>Salisb</small>.
* ''Ficus pubescens'' <small>B. Heyne ex Roth</small>
* ''Ficus umbrosa'' <small>Salisb</small>.
* ''Perula benghalensis'' <small>Raf</small>.
* ''Urostigma benghalense'' <small>(L.) Gasp.</small>
== Jereo koa ==
* ''[[Ficus]]''
* [[Aviavy]]
* [[Amontana]]
* [[Fihamy]]
* [[Adabo]]
t47osr7tomgym40bjrdrz3c42t1qkky
Ficus
0
295900
1151624
1136226
2026-10-03T08:16:13Z
Thelezifor
15140
Karazana misy eto Madagasikara
1151624
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Fig tree.jpg|vignette|''[[Ficus carica]]'' L.|342x342px]]
Ny '''''Ficus''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]'', misy amin' ny endrika [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], [[hazobotry]], [[vahy]], ary zavamaniry mihantona amin' ny zavamaniry hafa ([[epifita]] sy [[hemiepifita]]). Manana karazana 750 mahery hatramin' ny mihoatra ny 880 ny ''Ficus''. Izy io sy ny ''[[Dorstenia]]'' no vondron-karazana lehibe indrindra ao amin' ilay fianakaviana. Mamokatra vondrom-bony sy vondrom-boa miavaka ny karazana ao aminy.
Teratany any amin' ny faritra trôpikaly ny ankamaroany, na dia misy karazany vitsivitsy aza hita any amin' ny faritra somary mafana antonony. Maro amin' ny karazana ''Ficus'' no ambolena hahazoana voany, na dia karazany roa ihany aza no ambolena betsaka, dia ny ''[[Ficus carica]]'' sy ny ''[[Ficus sycomorus]]'', ka ny ''Ficus carica'' no karazana filamatra sady manan-danja indrindra. Azo hanina ihany koa ny voan' ny ankamaroan' ny karazana hafa na dia tsy manan-danja ara-toekarena aza izy ireo afa-tsy eny amin' ny faritra misy azy ihany na atao voankazo fihinan' ny biby any an' ala. Na izany aza dia loharanon-tsakafo tena manan-danja ho an' ny biby any anaty natiora izy ireo. Ny ''Ficus'' koa dia manana lanja ara-kolontsaina lehibe manerana ny faritra trôpikaly rehetra, amin' ny maha zavatra ivavahana sy ho an' ny fampiasana azy ireo amin' ny fomba hafa.
== Karazana lehibe ==
[[Sary:Ficus benjamina 93736245.jpg|vignette|''Ficus benjamina''|287x287px]]
Tamin' ny Jolay 2025 dia misy karazana 881 nekena ny ''Ficus'' araka ny [[Plants of the World Online]]. Mitsinjara ao amin' ny zana-bondron-karazana ireo karazana ireo, dia ao amin' ny ''Ficus'', ny ''Pharmacosycea'', ny ''Sycidium'', ny ''Sycomorus'', ny ''Synoecia'', ary ny ''Urostigma.''
=== Zana-bondron-karazana ''Ficus'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Ficus'':
* ''Ficus amplissima'' <small>Sm.</small>
* ''[[Ficus carica]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus daimingshanensis'' <small>Chang</small>
* ''Ficus deltoidea'' <small>Jack</small>
* ''Ficus erecta'' <small>Thunb</small>
* ''Ficus fulva'' <small>Reinw. ex Blume</small>
* ''Ficus grossularioides'' <small>Burman f.</small>
* ''Ficus neriifolia'' <small>Sm.</small>
* ''Ficus palmata'' <small>Forssk.</small>
* ''Ficus pandurata'' <small>Hance</small>
* ''Ficus simplicissima'' <small>Lour.</small>
* ''Ficus triloba'' <small>Buch.-Ham. ex Voigt</small>
=== Zana-bondron-karazanaa ''Pharmacosycea'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Pharmacosycea'':
* ''Ficus crassiuscula'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus gigantosyce'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus insipida'' <small>Willd.</small>
* ''Ficus lacunata'' <small>Kvitvik</small>
* ''Ficus maxima'' <small>Mill.</small>
* ''Ficus mutabilis'' <small>Bureau</small>
* ''Ficus nervosa'' <small>Heyne ex Roth</small>
* ''Ficus pulchella'' <small>Schott</small>
* ''Ficus yoponensis'' <small>Desv.</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Sycidium'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycidium'':
* ''Ficus andamanica'' <small>Corner</small>
* ''Ficus aspera'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus assamica'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus bojeri'' <small>Baker</small>
* ''Ficus capreifolia'' <small>Delile</small>
* ''Ficus coronata'' <small>Spin</small>
* ''Ficus fraseri'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus heterophylla'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus lateriflora'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus montana'' <small>Burm.f.</small>
* ''Ficus opposita'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus phaeosyce'' <small>K.Schum. & Lauterb.</small>
* ''Ficus tinctoria'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus ulmifolia'' <small>Lam.</small>
* ''Ficus wassa'' <small>Roxb.</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Sycomorus'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycomorus'':
* ''Ficus auriculata'' <small>Lour.</small>
* ''Ficus bernaysii'' <small>King</small>
* ''Ficus dammaropsis'' <small>Diels</small>
* ''Ficus fistulosa'' <small>Blume</small>
* ''Ficus hispida'' <small>L.</small>
* ''Ficus nota'' <small>Merr.</small>
* ''Ficus pseudopalma'' <small>Blanco</small>
* ''Ficus racemosa'' <small>L.</small>
* ''Ficus septica'' <small>Burm.f.</small>
* ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus variegata'' <small>Blume</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Synoecia'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Synoecia.'' Ireto karazana manaraka ireto dia mazàna vahy misandrahaka na mianika:
* ''Ficus hederacea'' <small>Roxb.</small>
* ''Ficus pantoniana'' <small>King</small>
* ''Ficus pumila'' <small>L.</small>
** ''Ficus pumila'' var. ''awkeotsang'' <small>(Makino) Corner</small>
* ''Ficus punctata'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus sagittata'' <small>J. König ex Vahl</small>
* ''Ficus sarmentosa'' <small>Buch.-Ham. ex Sm.</small>
* ''Ficus trichocarpa'' <small>Blume</small>
* ''Ficus villosa'' <small>Blume</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Urostigma'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Urostigma'':
* ''Ficus abutilifolia'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus albert-smithii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus altissima'' <small>Blume</small>
* ''Ficus amazonica'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus americana'' <small>Aubl.</small>
* ''Ficus aripuanensis'' <small>Berg & Kooy</small>
* ''Ficus arpazusa'' <small>Carauta and Diaz</small>
* ''Ficus aurea'' <small>Nutt.</small>
* ''[[Ficus benghalensis]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus benjamina'' <small>L.</small>
* ''Ficus bizanae'' <small>Hutch. & Burtt-Davy</small>
* ''Ficus blepharophylla'' <small>Vázquez Avila</small>
* ''Ficus broadwayi'' <small>Urb.</small>
* ''Ficus burtt-davyi'' <small>Hutch.</small>
* ''Ficus calyptroceras'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus castellviana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus catappifolia'' <small>Kunth & Bouché</small>
* ''Ficus citrifolia'' <small>Mill.</small>
* ''Ficus consociata'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus cordata'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus costata'' <small>Ait.</small>
* ''Ficus crassipes'' <small>F.M.Bailey</small>
* ''Ficus craterostoma'' <small>Mildbr. & Burret</small>
* ''Ficus cyathistipula'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus cyclophylla'' <small>(Miq.) Miq.</small>
* ''Ficus dendrocida'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus depressa'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus destruens'' <small>F.White</small>
* ''Ficus drupacea'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus elastica'' <small>Hornem.</small>
* ''Ficus exasperata'' <small>Vahl.</small>
* ''Ficus faulkneriana'' <small>Berg</small>
* ''Ficus fergusonii'' <small>(King) T.B.Worth. ex Corner</small>
* ''Ficus glaberrima'' <small>Blume</small>
* ''Ficus glumosa'' <small>Delile</small>
* ''Ficus greiffiana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus henneana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus hirsuta'' <small>Schott</small>
* ''Ficus ilicina'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus kurzii'' <small>King</small>
* ''Ficus luschnathiana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus ingens'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus krukovii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus lacor'' <small>Buch.-Ham.</small>
* ''Ficus lapathifolia'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus lauretana'' <small>Vázquez Avila</small>
* ''Ficus longifolia'' <small>Schott</small>
* ''Ficus lutea'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus lyrata'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus maclellandii'' <small>King</small>
* ''Ficus macrophylla'' <small>Desf. ex Pers.</small>
* ''Ficus malacocarpa'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus mariae'' <small>Berg, Emygdio & Carauta</small>
* ''Ficus mathewsii'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus matiziana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus microcarpa'' <small>L.</small>
* ''Ficus muelleriana'' <small>Berg</small>
* ''Ficus natalensis'' <small>Hochst.</small>
* ''Ficus obliqua'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus obtusifolia'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus pakkensis'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus pallida'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus panurensis'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus pertusa'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus petiolaris'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus pisocarpa'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus platypoda'' <small>Cunn.</small>
* ''Ficus pleurocarpa'' <small>DC.</small>
* ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small>
* ''[[Ficus religiosa]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus roraimensis'' <small>Berg</small>
* ''Ficus rubiginosa'' <small>Desf.</small>
* ''Ficus rumphii'' <small>Blume</small>
* ''Ficus salicifolia'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus sansibarica'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus schippii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus schultesii'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus schumacheri'' <small>Griseb.</small>
* ''Ficus sphenophylla'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus stuhlmannii'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus subcordata'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus subpisocarpa'' <small>Gagnep.</small>
* ''Ficus subpuberula'' <small>Corner</small>
* ''Ficus sumatrana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus superba'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus thonningii'' <small>Blume</small>
* ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small>
* ''Ficus trigona'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus trigonata'' <small>L.</small>
* ''Ficus triradiata'' <small>Corner</small>
* ''Ficus ursina'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus velutina'' <small>Willd.</small>
* ''Ficus verruculosa'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus virens'' <small>Aiton</small>
* ''Ficus watkinsiana'' <small>F.M.Bailey</small>
=== Karazana tsy voasokajy anaty zana-bondrona ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana:
* ''Ficus callosa'' Willd.
* ''Ficus hebetifolia''
* ''Ficus punctata''
* ''Ficus salomonensis''
* ''Ficus tsjahela'' <small>Burm.f.</small>
* ''Ficus vogeliana''
=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny karazana ''Ficus'' miisa 25 na 26 teratany eto [[Madagasikara zanatany frantsay|Madagasikara]], izay ahitana karazana tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy, sy karazana nampidirina miisa 3:
* ''[[Ficus ampana]]'' <small>C.C.Berg</small> -- ampana
* ''[[Ficus antandronarum]]'' <small>(H.Perrier) C.C.Berg</small> -- laza, lazo, nonoka, nonoka madinidravina, nonoky
* ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>) -- ampalibe, ampany, arostro, fihamy, tsitinda
* ''[[Ficus bivalvata]]'' <small>H.Perrier</small> -- lazo, nonoka
* ''[[Ficus bojeri]]'' <small>Baker</small> -- voarandambo
* ''[[Ficus botryoides]]'' <small>Baker</small> -- fompo, fompoha, fompoa,
* ''[[Ficus brachyclada]]'' <small>Baker</small> -- amontana, ampaly, ampana, kivozo, voara, voarano
* ''[[Ficus carica]]'' <small>L.</small> -- aviavimbazaha (karazana nampidirina)
* ''[[Ficus grevei]]'' <small>Baill</small>. -- amonta, amota, fihamy
* ''[[Ficus humbertii]]'' <small>C.C.Berg</small> -- nonoky, fihamy
* ''[[Ficus karthalensis]]'' <small>C.C.Berg</small> -- aviavy
* ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>) -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voanonoka, voara, voarabe
* ''[[Ficus madagascariensis]]'' <small>C.C.Berg</small> -- ampana, mandresy
* ''[[Ficus marmorata]]'' <small>Bojer ex Baker</small> -- lazo, mandresy
* ''[[Ficus menabeensis]]'' <small>H.Perrier</small> -- nonokalika, hazonranate
* ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> -- ampalibe, ampana, ampany, kivozy, voara, voaramongy
* ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus megapoda'' <small>Baker</small>; ''Ficus polita'' subsp. ''polita'') -- arafaja, arafanja, aviavimamiomby, aviavindrano, aviavy, fandresy, mandresy, nonoke
* ''[[Ficus politoria]]'' <small>Lam</small>. (← ''Ficus soroceoides'' <small>Baker</small>) -- ampaliala, ampalivavy, ampaly, andriambololonkazo, kivoze, kivozo, kivozy, ramiraningitra, voatsianaranana
* ''[[Ficus polyphlebia]]'' <small>Baker</small> -- fampoha, fopo, fopoha, fopohana, fopoho, fopohona, jopohana, kivozabe, kivoze, sandrohy, tsipolopolo, vanona, voampoha, voapoha, voaramontsy
* ''[[Ficus pumila]]'' <small>L.</small> -- mandresy (karazana nampiirina)
* ''[[Ficus reflexa]]'' <small>Thunb</small>. (← ''Ficus melleri'' <small>Baker</small>; ''Ficus reflexa'' subsp. ''reflexa'') -- laza, nonoka, nonokaberavina, voanonoka
* ''[[Ficus religiosa]]'' L. -- aviavinkarana (karazana nampidirina)
* ''[[Ficus rubra]]'' <small>Vahl</small> -- nonokamadinidravina
* ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (matetika akambana na ampitovina amin' ny ''Ficus sycomorus'' <small>L.</small>) -- adabo, adabobe, adabolahy, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, adabovavy
* ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>; ''Ficus cocculifolia'' subsp. ''sakalavarum''; ''Ficus sakalavarum'' <small>Baker</small>) -- adabo, adabolahy, adabonolona, adabovavy, voanadabo,
* ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus tiliifolia'' var. ''sphaerophylla'' <small>(Baker) H.Perrier</small>) -- ara, adravola, nonokaberavina, vanona, voara
* ''[[Ficus torrentium]]'' <small>H.Perrier</small> -- ramiringitra
* ''[[Ficus trichoclada]]'' <small>Baker</small> -- fampoha, voararano
* ''[[Ficus trichopoda]]'' Baker -- aviavindrano, aviavy, fiamy, fingere, manondro, sohihindrano, zaviala, zavy
Misy olana ny momba ny ''Ficus pyrifolia''.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ficus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ficus'']]
* [[Aviavy]]: ''[[Ficus carica]]'' <small>L</small>; ''[[Ficus lutea]]'' (← [[Ficus lutea|''Ficus baronii'']]); ''[[Ficus polita]]'' (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' teo aloha); ''[[Ficus religiosa]]''; ''[[Ficus trichopoda]]'' (''[[Moraceae]]'')
* [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' (← ''[[Ficus lutea|Ficus baronii]]'' ); ''[[Ficus tiliifolia]]'' (← ''[[Ficus tiliifolia|Ficus trichophlebia]]'')
* [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' na ''[[Ficus sakalavarum|Ficus cocculifolia]]'' (''[[Moraceae]]''); ''[[Dioscorea sansibarensis]]'' (''[[Dioscoreaceae]]'')
* [[Fihamy]]: ''[[Ficus benghalensis]]; [[Ficus grevei]]''; ''[[Ficus assimilis]]'' (← ''[[Ficus assimilis|Ficus guatteriifolia]]'' ); ''[[Ficus trichopoda]]'' (''[[Moraceae]]'')
g122h05riaxsqqk152vmjup4a6qavpg
1151625
1151624
2026-10-03T08:29:31Z
Thelezifor
15140
1151625
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Fig tree.jpg|vignette|''[[Ficus carica]]'' L.|342x342px]]
Ny '''''Ficus''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]'', misy amin' ny endrika [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], [[hazobotry]], [[vahy]], ary zavamaniry mihantona amin' ny zavamaniry hafa ([[epifita]] sy [[hemiepifita]]). Manana karazana 750 mahery hatramin' ny mihoatra ny 880 ny ''Ficus''. Izy io sy ny ''[[Dorstenia]]'' no vondron-karazana lehibe indrindra ao amin' ilay fianakaviana. Mamokatra vondrom-bony sy vondrom-boa miavaka ny karazana ao aminy.
Teratany any amin' ny faritra trôpikaly ny ankamaroany, na dia misy karazany vitsivitsy aza hita any amin' ny faritra somary mafana antonony. Maro amin' ny karazana ''Ficus'' no ambolena hahazoana voany, na dia karazany roa ihany aza no ambolena betsaka, dia ny ''[[Ficus carica]]'' sy ny ''[[Ficus sycomorus]]'', ka ny ''Ficus carica'' no karazana filamatra sady manan-danja indrindra. Azo hanina ihany koa ny voan' ny ankamaroan' ny karazana hafa na dia tsy manan-danja ara-toekarena aza izy ireo afa-tsy eny amin' ny faritra misy azy ihany na atao voankazo fihinan' ny biby any an' ala. Na izany aza dia loharanon-tsakafo tena manan-danja ho an' ny biby any anaty natiora izy ireo. Ny ''Ficus'' koa dia manana lanja ara-kolontsaina lehibe manerana ny faritra trôpikaly rehetra, amin' ny maha zavatra ivavahana sy ho an' ny fampiasana azy ireo amin' ny fomba hafa.
== Karazana lehibe ==
[[Sary:Ficus benjamina 93736245.jpg|vignette|''Ficus benjamina''|287x287px]]
Tamin' ny Jolay 2025 dia misy karazana 881 nekena ny ''Ficus'' araka ny [[Plants of the World Online]]. Mitsinjara ao amin' ny zana-bondron-karazana ireo karazana ireo, dia ao amin' ny ''Ficus'', ny ''Pharmacosycea'', ny ''Sycidium'', ny ''Sycomorus'', ny ''Synoecia'', ary ny ''Urostigma.''
=== Zana-bondron-karazana ''Ficus'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Ficus'':
* ''Ficus amplissima'' <small>Sm.</small>
* ''[[Ficus carica]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus daimingshanensis'' <small>Chang</small>
* ''Ficus deltoidea'' <small>Jack</small>
* ''Ficus erecta'' <small>Thunb</small>
* ''Ficus fulva'' <small>Reinw. ex Blume</small>
* ''Ficus grossularioides'' <small>Burman f.</small>
* ''Ficus neriifolia'' <small>Sm.</small>
* ''Ficus palmata'' <small>Forssk.</small>
* ''Ficus pandurata'' <small>Hance</small>
* ''Ficus simplicissima'' <small>Lour.</small>
* ''Ficus triloba'' <small>Buch.-Ham. ex Voigt</small>
=== Zana-bondron-karazanaa ''Pharmacosycea'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Pharmacosycea'':
* ''Ficus crassiuscula'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus gigantosyce'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus insipida'' <small>Willd.</small>
* ''Ficus lacunata'' <small>Kvitvik</small>
* ''Ficus maxima'' <small>Mill.</small>
* ''Ficus mutabilis'' <small>Bureau</small>
* ''Ficus nervosa'' <small>Heyne ex Roth</small>
* ''Ficus pulchella'' <small>Schott</small>
* ''Ficus yoponensis'' <small>Desv.</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Sycidium'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycidium'':
* ''Ficus andamanica'' <small>Corner</small>
* ''Ficus aspera'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus assamica'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus bojeri'' <small>Baker</small>
* ''Ficus capreifolia'' <small>Delile</small>
* ''Ficus coronata'' <small>Spin</small>
* ''Ficus fraseri'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus heterophylla'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus lateriflora'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus montana'' <small>Burm.f.</small>
* ''Ficus opposita'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus phaeosyce'' <small>K.Schum. & Lauterb.</small>
* ''Ficus tinctoria'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus ulmifolia'' <small>Lam.</small>
* ''Ficus wassa'' <small>Roxb.</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Sycomorus'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycomorus'':
* ''Ficus auriculata'' <small>Lour.</small>
* ''Ficus bernaysii'' <small>King</small>
* ''Ficus dammaropsis'' <small>Diels</small>
* ''Ficus fistulosa'' <small>Blume</small>
* ''Ficus hispida'' <small>L.</small>
* ''Ficus nota'' <small>Merr.</small>
* ''Ficus pseudopalma'' <small>Blanco</small>
* ''Ficus racemosa'' <small>L.</small>
* ''Ficus septica'' <small>Burm.f.</small>
* ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus variegata'' <small>Blume</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Synoecia'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Synoecia.'' Ireto karazana manaraka ireto dia mazàna vahy misandrahaka na mianika:
* ''Ficus hederacea'' <small>Roxb.</small>
* ''Ficus pantoniana'' <small>King</small>
* ''Ficus pumila'' <small>L.</small>
** ''Ficus pumila'' var. ''awkeotsang'' <small>(Makino) Corner</small>
* ''Ficus punctata'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus sagittata'' <small>J. König ex Vahl</small>
* ''Ficus sarmentosa'' <small>Buch.-Ham. ex Sm.</small>
* ''Ficus trichocarpa'' <small>Blume</small>
* ''Ficus villosa'' <small>Blume</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Urostigma'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Urostigma'':
* ''Ficus abutilifolia'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus albert-smithii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus altissima'' <small>Blume</small>
* ''Ficus amazonica'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus americana'' <small>Aubl.</small>
* ''Ficus aripuanensis'' <small>Berg & Kooy</small>
* ''Ficus arpazusa'' <small>Carauta and Diaz</small>
* ''Ficus aurea'' <small>Nutt.</small>
* ''[[Ficus benghalensis]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus benjamina'' <small>L.</small>
* ''Ficus bizanae'' <small>Hutch. & Burtt-Davy</small>
* ''Ficus blepharophylla'' <small>Vázquez Avila</small>
* ''Ficus broadwayi'' <small>Urb.</small>
* ''Ficus burtt-davyi'' <small>Hutch.</small>
* ''Ficus calyptroceras'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus castellviana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus catappifolia'' <small>Kunth & Bouché</small>
* ''Ficus citrifolia'' <small>Mill.</small>
* ''Ficus consociata'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus cordata'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus costata'' <small>Ait.</small>
* ''Ficus crassipes'' <small>F.M.Bailey</small>
* ''Ficus craterostoma'' <small>Mildbr. & Burret</small>
* ''Ficus cyathistipula'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus cyclophylla'' <small>(Miq.) Miq.</small>
* ''Ficus dendrocida'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus depressa'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus destruens'' <small>F.White</small>
* ''Ficus drupacea'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus elastica'' <small>Hornem.</small>
* ''Ficus exasperata'' <small>Vahl.</small>
* ''Ficus faulkneriana'' <small>Berg</small>
* ''Ficus fergusonii'' <small>(King) T.B.Worth. ex Corner</small>
* ''Ficus glaberrima'' <small>Blume</small>
* ''Ficus glumosa'' <small>Delile</small>
* ''Ficus greiffiana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus henneana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus hirsuta'' <small>Schott</small>
* ''Ficus ilicina'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus kurzii'' <small>King</small>
* ''Ficus luschnathiana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus ingens'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus krukovii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus lacor'' <small>Buch.-Ham.</small>
* ''Ficus lapathifolia'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus lauretana'' <small>Vázquez Avila</small>
* ''Ficus longifolia'' <small>Schott</small>
* ''Ficus lutea'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus lyrata'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus maclellandii'' <small>King</small>
* ''Ficus macrophylla'' <small>Desf. ex Pers.</small>
* ''Ficus malacocarpa'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus mariae'' <small>Berg, Emygdio & Carauta</small>
* ''Ficus mathewsii'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus matiziana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus microcarpa'' <small>L.</small>
* ''Ficus muelleriana'' <small>Berg</small>
* ''Ficus natalensis'' <small>Hochst.</small>
* ''Ficus obliqua'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus obtusifolia'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus pakkensis'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus pallida'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus panurensis'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus pertusa'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus petiolaris'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus pisocarpa'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus platypoda'' <small>Cunn.</small>
* ''Ficus pleurocarpa'' <small>DC.</small>
* ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small>
* ''[[Ficus religiosa]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus roraimensis'' <small>Berg</small>
* ''Ficus rubiginosa'' <small>Desf.</small>
* ''Ficus rumphii'' <small>Blume</small>
* ''Ficus salicifolia'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus sansibarica'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus schippii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus schultesii'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus schumacheri'' <small>Griseb.</small>
* ''Ficus sphenophylla'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus stuhlmannii'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus subcordata'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus subpisocarpa'' <small>Gagnep.</small>
* ''Ficus subpuberula'' <small>Corner</small>
* ''Ficus sumatrana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus superba'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus thonningii'' <small>Blume</small>
* ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small>
* ''Ficus trigona'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus trigonata'' <small>L.</small>
* ''Ficus triradiata'' <small>Corner</small>
* ''Ficus ursina'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus velutina'' <small>Willd.</small>
* ''Ficus verruculosa'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus virens'' <small>Aiton</small>
* ''Ficus watkinsiana'' <small>F.M.Bailey</small>
=== Karazana tsy voasokajy anaty zana-bondrona ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana:
* ''Ficus callosa'' Willd.
* ''Ficus hebetifolia''
* ''Ficus punctata''
* ''Ficus salomonensis''
* ''Ficus tsjahela'' <small>Burm.f.</small>
* ''Ficus vogeliana''
=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny karazana ''Ficus'' miisa 26 na 27 teratany eto [[Madagasikara zanatany frantsay|Madagasikara]], izay ahitana karazana tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy, sy karazana nampidirina miisa 4:
* ''[[Ficus ampana]]'' <small>C.C.Berg</small> -- ampana
* ''[[Ficus antandronarum]]'' <small>(H.Perrier) C.C.Berg</small> -- laza, lazo, nonoka, nonoka madinidravina, nonoky
* ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>) -- ampalibe, ampany, arostro, fihamy, tsitinda
* ''[[Ficus benghalensis]]'' L. (← ''Ficus indica'' <small>L.</small>, ''Ficus audrey'' ) (<u>karazana nampidirina</u>)-- fihamy
* ''[[Ficus bivalvata]]'' <small>H.Perrier</small> -- lazo, nonoka
* ''[[Ficus bojeri]]'' <small>Baker</small> -- voarandambo
* ''[[Ficus botryoides]]'' <small>Baker</small> -- fompo, fompoha, fompoa,
* ''[[Ficus brachyclada]]'' <small>Baker</small> -- amontana, ampaly, ampana, kivozo, voara, voarano
* ''[[Ficus carica]]'' <small>L.</small> -- aviavimbazaha (<u>karazana nampidirina</u>)
* ''[[Ficus grevei]]'' <small>Baill</small>. -- amonta, amota, fihamy
* ''[[Ficus humbertii]]'' <small>C.C.Berg</small> -- nonoky, fihamy
* ''[[Ficus karthalensis]]'' <small>C.C.Berg</small> -- aviavy
* ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>) -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voanonoka, voara, voarabe
* ''[[Ficus madagascariensis]]'' <small>C.C.Berg</small> -- ampana, mandresy
* ''[[Ficus marmorata]]'' <small>Bojer ex Baker</small> -- lazo, mandresy
* ''[[Ficus menabeensis]]'' <small>H.Perrier</small> -- nonokalika, hazonranate
* ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> -- ampalibe, ampana, ampany, kivozy, voara, voaramongy
* ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus megapoda'' <small>Baker</small>; ''Ficus polita'' subsp. ''polita'') -- arafaja, arafanja, aviavimamiomby, aviavindrano, aviavy, fandresy, mandresy, nonoke
* ''[[Ficus politoria]]'' <small>Lam</small>. (← ''Ficus soroceoides'' <small>Baker</small>) -- ampaliala, ampalivavy, ampaly, andriambololonkazo, kivoze, kivozo, kivozy, ramiraningitra, voatsianaranana
* ''[[Ficus polyphlebia]]'' <small>Baker</small> -- fampoha, fopo, fopoha, fopohana, fopoho, fopohona, jopohana, kivozabe, kivoze, sandrohy, tsipolopolo, vanona, voampoha, voapoha, voaramontsy
* ''[[Ficus pumila]]'' <small>L.</small> -- mandresy (<u>karazana nampidirina</u>)
* ''[[Ficus reflexa]]'' <small>Thunb</small>. (← ''Ficus melleri'' <small>Baker</small>; ''Ficus reflexa'' subsp. ''reflexa'') -- laza, nonoka, nonokaberavina, voanonoka
* ''[[Ficus religiosa]]'' L. -- aviavinkarana (<u>karazana nampidirina</u>)
* ''[[Ficus rubra]]'' <small>Vahl</small> -- nonokamadinidravina
* ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (matetika akambana na ampitovina amin' ny ''Ficus sycomorus'' <small>L.</small>) -- adabo, adabobe, adabolahy, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, adabovavy
* ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>; ''Ficus cocculifolia'' subsp. ''sakalavarum''; ''Ficus sakalavarum'' <small>Baker</small>) -- adabo, adabolahy, adabonolona, adabovavy, voanadabo,
* ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus tiliifolia'' var. ''sphaerophylla'' <small>(Baker) H.Perrier</small>) -- ara, adravola, nonokaberavina, vanona, voara
* ''[[Ficus torrentium]]'' <small>H.Perrier</small> -- ramiringitra
* ''[[Ficus trichoclada]]'' <small>Baker</small> -- fampoha, voararano
* ''[[Ficus trichopoda]]'' Baker -- aviavindrano, aviavy, fiamy, fingere, manondro, sohihindrano, zaviala, zavy
Misy olana ny momba ny ''Ficus pyrifolia''.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ficus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ficus'']]
* [[Aviavy]]: ''[[Ficus carica]]'' <small>L</small>; ''[[Ficus lutea]]'' (← [[Ficus lutea|''Ficus baronii'']]); ''[[Ficus polita]]'' (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' teo aloha); ''[[Ficus religiosa]]''; ''[[Ficus trichopoda]]'' (''[[Moraceae]]'')
* [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' (← ''[[Ficus lutea|Ficus baronii]]'' ); ''[[Ficus tiliifolia]]'' (← ''[[Ficus tiliifolia|Ficus trichophlebia]]'')
* [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' na ''[[Ficus sakalavarum|Ficus cocculifolia]]'' (''[[Moraceae]]''); ''[[Dioscorea sansibarensis]]'' (''[[Dioscoreaceae]]'')
* [[Fihamy]]: ''[[Ficus benghalensis]]; [[Ficus grevei]]''; ''[[Ficus assimilis]]'' (← ''[[Ficus assimilis|Ficus guatteriifolia]]'' ); ''[[Ficus trichopoda]]'' (''[[Moraceae]]'')
3srg8ejyscb1jvldqwlm0l6j1ettena
1151627
1151625
2026-10-03T10:28:25Z
Thelezifor
15140
Famariparitana
1151627
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Fig tree.jpg|vignette|''[[Ficus carica]]'' L.|342x342px]]
Ny '''''Ficus''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]'', misy amin' ny endrika [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], [[hazobotry]], [[vahy]], ary zavamaniry mihantona amin' ny zavamaniry hafa ([[epifita]] sy [[hemiepifita]]). Manana karazana 750 mahery hatramin' ny mihoatra ny 880 ny ''Ficus''. Izy io sy ny ''[[Dorstenia]]'' no vondron-karazana lehibe indrindra ao amin' ilay fianakaviana. Mamokatra vondrom-bony sy vondrom-boa miavaka ny karazana ao aminy.
Teratany any amin' ny faritra trôpikaly ny ankamaroany, na dia misy karazany vitsivitsy aza hita any amin' ny faritra somary mafana antonony. Maro amin' ny karazana ''Ficus'' no ambolena hahazoana voany, na dia karazany roa ihany aza no ambolena betsaka, dia ny ''[[Ficus carica]]'' sy ny ''[[Ficus sycomorus]]'', ka ny ''Ficus carica'' no karazana filamatra sady manan-danja indrindra. Azo hanina ihany koa ny voan' ny ankamaroan' ny karazana hafa na dia tsy manan-danja ara-toekarena aza izy ireo afa-tsy eny amin' ny faritra misy azy ihany na atao voankazo fihinan' ny biby any an' ala. Na izany aza dia loharanon-tsakafo tena manan-danja ho an' ny biby any anaty natiora izy ireo. Ny ''Ficus'' koa dia manana lanja ara-kolontsaina lehibe manerana ny faritra trôpikaly rehetra, amin' ny maha zavatra ivavahana sy ho an' ny fampiasana azy ireo amin' ny fomba hafa.
== Famariparitana ==
=== Endrika ivelany ===
[[Sary:Ficus-AerialRoot.jpg|vignette|257x257px|Faka an-drivotra]]
Amin' ny ankapobeny dia [[hazo]] na [[hazobotry]] na [[vahy]] ny karazana ao amin' ny ''Ficus'', na dia misy karazana mpianika na hemiepifita aza. Amin' ny karazana antsoina hoe "mpanakenda", ny ''Ficus'' tanora dia mitombo eo amin' ny hazo hafa mpampiantrano, mamokatra faka eny ambony izay midina tsikelikely amin' ny tany; avy eo dia afaka mahaleo tena izy sady mandrakotra sy mandresy an' ilay hazo mpampiantrano azy<ref name=":1"><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A327905-2/general-information Ficus Tourn. ex L.]", ''powo.science.kew.org''</small></ref>. Matetika dia ahitana ranony fotsy toa ronono (lateksa) ny rantsany, toetra iray mahazatra amin' io vondron-karazan-javamaniry io. Amin' ny karazany sasany dia mety ho toy ny rano kokoa ilay lateksa<ref name=":1" />.
=== Ravina ===
[[Sary:菩提樹 Ficus religiosa 20210421111446 01.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''[[Ficus religiosa]]'']]
[[Sary:Ficus carica (Figuier commun) - 67.jpg|vignette|307x307px|Ravin' ny ''[[Ficus carica]]'']]
Amin' ny ankapobeny ny ravina dia tsotra, manana tangozany, ary milahatra mifandimby, matetika manana endrika mitangolika, na dia misy karazany sasany aza manana ravina saika mifanandrify ankavia sy ankavanana na, mahalana kokoa, tena mifanandrify. Ny ravina dia mety ho feno tsy misy triatra, na misy nify, na misy fizaràna, na koa, amin' ny tranga tsy fahita firy, mizara toy ny rantsan-tanana<ref name=":2"><small>"[https://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=112770&utm ''Ficus'' Linnaeus]", ''www.efloras.org''</small></ref>. Miovaova be ny endriky ny ravina arakaraka ny karazany: mibikan' atody, miendrika salavalava, lava sady tery, miendrika lela lefona, mibikan' atody mivadika, na saika boribory. Matetika dia volom-borona ny firafitry ny kiran-dravina, saingy indraindray dia misy ny somary miendrika rantsan-tanana<ref name=":2" />.
Endrika tena ilaina amin' ny famantarana azy ny fisian' ny fihary miendrika fivontosana kely misy akora toy ny savoka matetika eo amin' ny lafiny ambany amin' ny ravina, indrindra eo amin' ny fototry ny kiran-dravina lehibe na eo amin' ny fihaonan' izy ireny amin' ny taho<ref name=":1" /><ref name=":2" />. Mivoatra tsara ny ravina kely mpiaro ary matetika manodidina ny tsimoka eny an-tendron-drantsana. Matetika dia mora mihintsana izy ireo, ary mamela olatra boribory miavaka eo amin' ny rantsana rehefa miala<ref name=":2" />.
=== Vony sy voa ===
==== Vondrombony ====
[[Sary:Fig (Ficus carica) fruit halved.jpg|vignette|Voan' aviavimbazaha (''[[Ficus carica]]'')]]
Ny toetra mampiavaka indrindra ny vondron-karazana ''Ficus'' dia fananany vondromboniny tsy ahitana vony miseho ety ivelany fa manana firafitra manokana. Ny antsoina matetika hoe "voany" dia tsy voa tsotra amin' ny heviny ara-bôtanika, fa anana endrika toa fitoeran-javatra poaka aty sy be nofony izay misy vonilahy kely maro be manemitra ny anatiny<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
[[Sary:Ficus lutea 0003.jpg|ankavia|vignette|Voan' ny ''[[Ficus lutea]]'']]
Amin' ny ankapobeny ny vondrombony dia boribory, miendrika atody na atody mivadika, na miendrika poara, arakaraka ny karazany. Mety hipetra mivantana eo amin' ny tahon' ilay zavamaniry izany (tsy misy tangozany) na eo amin' ny tangozany manokana, ary matetika hita eo amin' ny zoro foronin' ny ravina sy ny rantsana. Na izany aza, amin' ny karazany sasany dia mipoitra eo amin' ny rantsany manokana tsy misy ravina ny vondrombony, na mipoitra mivantana eo amin' ny sampana lehibe na eo amin' ny vatan' ilay hazo mihitsy aza<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
Eo amin' ny tendron' ny vondrombony dia misy loaka kely, izay matetika voahodidina na tampenan' ny [[braktea]] (ravina niova anjara asa). Io loaka io dia mamela ny fidiran' ny bibikely manokana mpamindra vovobony<ref name=":2" />.
==== Vony ====
[[Sary:Volunteer Park Conservatory - Ficus 01.jpg|vignette|Voan' ny ''[[Ficus benghalensis]]'']]
Bitika ny vony ary saika tsy hita avy ety ivelany, satria eo amin' ny lafiny anatiny amin' ny vondrombony no misy azy ireo. Ahitana vony lahy sy vony vavy afaka mamokatra voa, ary, amin' ny karazana sasany, vony vavy tsy mamokatra na miteraka fihary izay mifandray amin' ny fomba fiterahan' ny bibikely mpamindra vovobony<ref name=":2" />.
Ny vony amin' ny ankapobeny dia misy felambony 3 hatramin' ny 5 (fitambarana ravimbony sy felambony raha ny tena marina), misaraka na mitambatra. Matetika ny vony lahy dia misy lahimbony 1 ka hatramin' ny 5, raha ny vony vavy kosa dia manana fihary atodinaina sy tahom-bavimbony iray izay miovaova endrika arakaraka ny rafi-pananahan' ny karazana<ref name=":1" />.
Mampiseho endrika rafi-pananahana samihafa ity vondron-karazan-javamaniry ity: misy ny karazana mônôika (izay ahitana karazana vony samihafa ao anatin' ny vondrombony iray ihany), ary misy kosa ny karazana diôika (izay ahitana vony lahy na vony vavy fotsiny, vokarin' ny zavamaniry samy hafa<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
==== Voa ====
[[Sary:Ficus benjamina 93736245.jpg|vignette|Voan' ny ''Ficus benjamina''|287x287px]]
[[Sary:Ficus exasperata by kadavoor.jpg|ankavia|vignette|278x278px|Voan' ny ''Ficus exasperata'']]
Aorian' ny famindrana vovobony sy ny fahalonahana dia mety hivadika ho voa kely (akena na diriopy) ny vony vavy tsirairay. Ireo voa kely marobe ireo dia mijanona mihidy ao anatin' ilay fitoeran-javatra be nofony. Noho izany, ny fitambaran' io fitoran-javatra manontolo miaraka amin' ny voa bitika maro no antsoina andavanandro hoe "voankazo" ao amin' ity vondron-karazana ity<ref name=":1" />.
Arakaraka ny fifandraisana tena manokana amin' ny fanenitra kely mpamindra vovobony (ao amin' ny fianakaviana ''[[Agaonidae]]'') ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' maro. Izany fiaraha-miasa izany dia iray amin' ny ohatra mahazatra indrindra amin' ny fifandraisana mahasoa ny roa tonta eo amin' ny zavamaniry sy ny bibikely.
== Karazana ==
Tamin' ny Jolay 2025 dia misy karazana 881 nekena ny ''Ficus'' araka ny [[Plants of the World Online]]. Mitsinjara ao amin' ny zana-bondron-karazana ireo karazana ireo, dia ao amin' ny ''Ficus'', ny ''Pharmacosycea'', ny ''Sycidium'', ny ''Sycomorus'', ny ''Synoecia'', ary ny ''Urostigma.''
=== Zana-bondron-karazana ''Ficus'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Ficus'':
* ''Ficus amplissima'' <small>Sm.</small>
* ''[[Ficus carica]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus daimingshanensis'' <small>Chang</small>
* ''Ficus deltoidea'' <small>Jack</small>
* ''Ficus erecta'' <small>Thunb</small>
* ''Ficus fulva'' <small>Reinw. ex Blume</small>
* ''Ficus grossularioides'' <small>Burman f.</small>
* ''Ficus neriifolia'' <small>Sm.</small>
* ''Ficus palmata'' <small>Forssk.</small>
* ''Ficus pandurata'' <small>Hance</small>
* ''Ficus simplicissima'' <small>Lour.</small>
* ''Ficus triloba'' <small>Buch.-Ham. ex Voigt</small>
=== Zana-bondron-karazanaa ''Pharmacosycea'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Pharmacosycea'':
* ''Ficus crassiuscula'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus gigantosyce'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus insipida'' <small>Willd.</small>
* ''Ficus lacunata'' <small>Kvitvik</small>
* ''Ficus maxima'' <small>Mill.</small>
* ''Ficus mutabilis'' <small>Bureau</small>
* ''Ficus nervosa'' <small>Heyne ex Roth</small>
* ''Ficus pulchella'' <small>Schott</small>
* ''Ficus yoponensis'' <small>Desv.</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Sycidium'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycidium'':
* ''Ficus andamanica'' <small>Corner</small>
* ''Ficus aspera'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus assamica'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus bojeri'' <small>Baker</small>
* ''Ficus capreifolia'' <small>Delile</small>
* ''Ficus coronata'' <small>Spin</small>
* ''Ficus fraseri'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus heterophylla'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus lateriflora'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus montana'' <small>Burm.f.</small>
* ''Ficus opposita'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus phaeosyce'' <small>K.Schum. & Lauterb.</small>
* ''Ficus tinctoria'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus ulmifolia'' <small>Lam.</small>
* ''Ficus wassa'' <small>Roxb.</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Sycomorus'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycomorus'':
* ''Ficus auriculata'' <small>Lour.</small>
* ''Ficus bernaysii'' <small>King</small>
* ''Ficus dammaropsis'' <small>Diels</small>
* ''Ficus fistulosa'' <small>Blume</small>
* ''Ficus hispida'' <small>L.</small>
* ''Ficus nota'' <small>Merr.</small>
* ''Ficus pseudopalma'' <small>Blanco</small>
* ''Ficus racemosa'' <small>L.</small>
* ''Ficus septica'' <small>Burm.f.</small>
* ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus variegata'' <small>Blume</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Synoecia'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Synoecia.'' Ireto karazana manaraka ireto dia mazàna vahy misandrahaka na mianika:
* ''Ficus hederacea'' <small>Roxb.</small>
* ''Ficus pantoniana'' <small>King</small>
* ''Ficus pumila'' <small>L.</small>
** ''Ficus pumila'' var. ''awkeotsang'' <small>(Makino) Corner</small>
* ''Ficus punctata'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus sagittata'' <small>J. König ex Vahl</small>
* ''Ficus sarmentosa'' <small>Buch.-Ham. ex Sm.</small>
* ''Ficus trichocarpa'' <small>Blume</small>
* ''Ficus villosa'' <small>Blume</small>
=== Zana-bondron-karazana ''Urostigma'' ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Urostigma'':
* ''Ficus abutilifolia'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus albert-smithii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus altissima'' <small>Blume</small>
* ''Ficus amazonica'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus americana'' <small>Aubl.</small>
* ''Ficus aripuanensis'' <small>Berg & Kooy</small>
* ''Ficus arpazusa'' <small>Carauta and Diaz</small>
* ''Ficus aurea'' <small>Nutt.</small>
* ''[[Ficus benghalensis]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus benjamina'' <small>L.</small>
* ''Ficus bizanae'' <small>Hutch. & Burtt-Davy</small>
* ''Ficus blepharophylla'' <small>Vázquez Avila</small>
* ''Ficus broadwayi'' <small>Urb.</small>
* ''Ficus burtt-davyi'' <small>Hutch.</small>
* ''Ficus calyptroceras'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus castellviana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus catappifolia'' <small>Kunth & Bouché</small>
* ''Ficus citrifolia'' <small>Mill.</small>
* ''Ficus consociata'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus cordata'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus costata'' <small>Ait.</small>
* ''Ficus crassipes'' <small>F.M.Bailey</small>
* ''Ficus craterostoma'' <small>Mildbr. & Burret</small>
* ''Ficus cyathistipula'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus cyclophylla'' <small>(Miq.) Miq.</small>
* ''Ficus dendrocida'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus depressa'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus destruens'' <small>F.White</small>
* ''Ficus drupacea'' <small>Thunb.</small>
* ''Ficus elastica'' <small>Hornem.</small>
* ''Ficus exasperata'' <small>Vahl.</small>
* ''Ficus faulkneriana'' <small>Berg</small>
* ''Ficus fergusonii'' <small>(King) T.B.Worth. ex Corner</small>
* ''Ficus glaberrima'' <small>Blume</small>
* ''Ficus glumosa'' <small>Delile</small>
* ''Ficus greiffiana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus henneana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus hirsuta'' <small>Schott</small>
* ''Ficus ilicina'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus kurzii'' <small>King</small>
* ''Ficus luschnathiana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus ingens'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus krukovii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus lacor'' <small>Buch.-Ham.</small>
* ''Ficus lapathifolia'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus lauretana'' <small>Vázquez Avila</small>
* ''Ficus longifolia'' <small>Schott</small>
* ''Ficus lutea'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus lyrata'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus maclellandii'' <small>King</small>
* ''Ficus macrophylla'' <small>Desf. ex Pers.</small>
* ''Ficus malacocarpa'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus mariae'' <small>Berg, Emygdio & Carauta</small>
* ''Ficus mathewsii'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus matiziana'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus microcarpa'' <small>L.</small>
* ''Ficus muelleriana'' <small>Berg</small>
* ''Ficus natalensis'' <small>Hochst.</small>
* ''Ficus obliqua'' <small>G.Forst.</small>
* ''Ficus obtusifolia'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus pakkensis'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus pallida'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus panurensis'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus pertusa'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus petiolaris'' <small>Kunth</small>
* ''Ficus pisocarpa'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus platypoda'' <small>Cunn.</small>
* ''Ficus pleurocarpa'' <small>DC.</small>
* ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small>
* ''[[Ficus religiosa]]'' <small>L.</small>
* ''Ficus roraimensis'' <small>Berg</small>
* ''Ficus rubiginosa'' <small>Desf.</small>
* ''Ficus rumphii'' <small>Blume</small>
* ''Ficus salicifolia'' <small>Vahl</small>
* ''Ficus sansibarica'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus schippii'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus schultesii'' <small>Dugand</small>
* ''Ficus schumacheri'' <small>Griseb.</small>
* ''Ficus sphenophylla'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus stuhlmannii'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus subcordata'' <small>Bl.</small>
* ''Ficus subpisocarpa'' <small>Gagnep.</small>
* ''Ficus subpuberula'' <small>Corner</small>
* ''Ficus sumatrana'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus superba'' <small>Miq.</small>
* ''Ficus thonningii'' <small>Blume</small>
* ''[[Ficus trichopoda]]'' <small>Baker</small>
* ''Ficus trigona'' <small>L.f.</small>
* ''Ficus trigonata'' <small>L.</small>
* ''Ficus triradiata'' <small>Corner</small>
* ''Ficus ursina'' <small>Standl.</small>
* ''Ficus velutina'' <small>Willd.</small>
* ''Ficus verruculosa'' <small>Warb.</small>
* ''Ficus virens'' <small>Aiton</small>
* ''Ficus watkinsiana'' <small>F.M.Bailey</small>
=== Karazana tsy voasokajy anaty zana-bondrona ===
Indreto ny karazana ao amin' ny zana-bondron-karazana:
* ''Ficus callosa'' Willd.
* ''Ficus hebetifolia''
* ''Ficus punctata''
* ''Ficus salomonensis''
* ''Ficus tsjahela'' <small>Burm.f.</small>
* ''Ficus vogeliana''
=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny karazana ''Ficus'' miisa 26 na 27 teratany eto [[Madagasikara zanatany frantsay|Madagasikara]], izay ahitana karazana tsy fahita afa-tsy eto amin' ny Nosy, sy karazana nampidirina miisa 4:
* ''[[Ficus ampana]]'' <small>C.C.Berg</small> -- ampana
* ''[[Ficus antandronarum]]'' <small>(H.Perrier) C.C.Berg</small> -- laza, lazo, nonoka, nonoka madinidravina, nonoky
* ''[[Ficus assimilis]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus guatteriifolia'' <small>Baker</small>) -- ampalibe, ampany, arostro, fihamy, tsitinda
* ''[[Ficus benghalensis]]'' L. (← ''Ficus indica'' <small>L.</small>, ''Ficus audrey'' ) (<u>karazana nampidirina</u>)-- fihamy
* ''[[Ficus bivalvata]]'' <small>H.Perrier</small> -- lazo, nonoka
* ''[[Ficus bojeri]]'' <small>Baker</small> -- voarandambo
* ''[[Ficus botryoides]]'' <small>Baker</small> -- fompo, fompoha, fompoa,
* ''[[Ficus brachyclada]]'' <small>Baker</small> -- amontana, ampaly, ampana, kivozo, voara, voarano
* ''[[Ficus carica]]'' <small>L.</small> -- aviavimbazaha (<u>karazana nampidirina</u>)
* ''[[Ficus grevei]]'' <small>Baill</small>. -- amonta, amota, fihamy
* ''[[Ficus humbertii]]'' <small>C.C.Berg</small> -- nonoky, fihamy
* ''[[Ficus karthalensis]]'' <small>C.C.Berg</small> -- aviavy
* ''[[Ficus lutea]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus baronii'' <small>Baker</small>) -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voanonoka, voara, voarabe
* ''[[Ficus madagascariensis]]'' <small>C.C.Berg</small> -- ampana, mandresy
* ''[[Ficus marmorata]]'' <small>Bojer ex Baker</small> -- lazo, mandresy
* ''[[Ficus menabeensis]]'' <small>H.Perrier</small> -- nonokalika, hazonranate
* ''[[Ficus pachyclada]]'' <small>Baker</small> -- ampalibe, ampana, ampany, kivozy, voara, voaramongy
* ''[[Ficus polita]]'' <small>Vahl</small> (← ''Ficus megapoda'' <small>Baker</small>; ''Ficus polita'' subsp. ''polita'') -- arafaja, arafanja, aviavimamiomby, aviavindrano, aviavy, fandresy, mandresy, nonoke
* ''[[Ficus politoria]]'' <small>Lam</small>. (← ''Ficus soroceoides'' <small>Baker</small>) -- ampaliala, ampalivavy, ampaly, andriambololonkazo, kivoze, kivozo, kivozy, ramiraningitra, voatsianaranana
* ''[[Ficus polyphlebia]]'' <small>Baker</small> -- fampoha, fopo, fopoha, fopohana, fopoho, fopohona, jopohana, kivozabe, kivoze, sandrohy, tsipolopolo, vanona, voampoha, voapoha, voaramontsy
* ''[[Ficus pumila]]'' <small>L.</small> -- mandresy (<u>karazana nampidirina</u>)
* ''[[Ficus reflexa]]'' <small>Thunb</small>. (← ''Ficus melleri'' <small>Baker</small>; ''Ficus reflexa'' subsp. ''reflexa'') -- laza, nonoka, nonokaberavina, voanonoka
* ''[[Ficus religiosa]]'' L. -- aviavinkarana (<u>karazana nampidirina</u>)
* ''[[Ficus rubra]]'' <small>Vahl</small> -- nonokamadinidravina
* ''[[Ficus sakalavarum]]'' <small>Baker</small> (matetika akambana na ampitovina amin' ny ''Ficus sycomorus'' <small>L.</small>) -- adabo, adabobe, adabolahy, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, adabovavy
* ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small> (← ''Ficus cocculifolia'' <small>Baker</small>; ''Ficus cocculifolia'' subsp. ''sakalavarum''; ''Ficus sakalavarum'' <small>Baker</small>) -- adabo, adabolahy, adabonolona, adabovavy, voanadabo,
* ''[[Ficus tiliifolia]]'' <small>Baker</small> (← ''Ficus tiliifolia'' var. ''sphaerophylla'' <small>(Baker) H.Perrier</small>) -- ara, adravola, nonokaberavina, vanona, voara
* ''[[Ficus torrentium]]'' <small>H.Perrier</small> -- ramiringitra
* ''[[Ficus trichoclada]]'' <small>Baker</small> -- fampoha, voararano
* ''[[Ficus trichopoda]]'' Baker -- aviavindrano, aviavy, fiamy, fingere, manondro, sohihindrano, zaviala, zavy
Misy olana ny momba ny ''Ficus pyrifolia''.
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ficus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ficus'']]
* [[Aviavy]]: ''[[Ficus carica]]'' <small>L</small>; ''[[Ficus lutea]]'' (← [[Ficus lutea|''Ficus baronii'']]); ''[[Ficus polita]]'' (← ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' teo aloha); ''[[Ficus religiosa]]''; ''[[Ficus trichopoda]]'' (''[[Moraceae]]'')
* [[Amontana]]: ''[[Ficus lutea]]'' (← ''[[Ficus lutea|Ficus baronii]]'' ); ''[[Ficus tiliifolia]]'' (← ''[[Ficus tiliifolia|Ficus trichophlebia]]'')
* [[Adabo]]: ''[[Ficus sakalavarum]]'' na ''[[Ficus sakalavarum|Ficus cocculifolia]]'' (''[[Moraceae]]''); ''[[Dioscorea sansibarensis]]'' (''[[Dioscoreaceae]]'')
* [[Fihamy]]: ''[[Ficus benghalensis]]; [[Ficus grevei]]''; ''[[Ficus assimilis]]'' (← ''[[Ficus assimilis|Ficus guatteriifolia]]'' ); ''[[Ficus trichopoda]]'' (''[[Moraceae]]'')
== Loharano ==
2030yjguy6bzr2ufb0a9ds4qyq33sm4
Ficus carica
0
296252
1151619
1135888
2026-10-03T07:28:50Z
Thelezifor
15140
Anarana ara-tsiansa
1151619
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Ficus_carica_o_higuera.jpg|vignette|343x343px|''Ficus carica'']]
Ny '''''Ficus carica''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]''. Karazan-kazo madinika misy [[Voankazo|voany]] azo hanina izy io izay teratany any amin' ny faritr' i [[Mediteranea]] sy [[Atsinanana Afovoany|Azia Andrefana]] ary [[Azia Atsimo]] izy io, ary nambolena hatramin' ny [[Andro Taloha]] ary mihamaro manerana izao tontolo izao. ''Ficus carica'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Atao hoe '''aviavimbazaha''' na '''aviavy''' (ao amin' ny [[Baiboly amin' ny teny malagasy|Baiboly]] amin' ny dikan-teny malagasy) ny anarany amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], nefa tsy io ihany no zavamaniry antsoina amin' izany anarana izany. Ny ''Ficus carica'' no karazana fantatra indrindra amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' (misy karazana maherin' ny 800). Afaka miaina hatramin' ny 300 taona izy io ary 7 taona eo ho eo izy vao afaka mamokatra feno.
== Jereo koa ==
* ''[[Ficus]]''
* [[Amontana]]
* [[Aviavy]]
* [[Adabo]]
* [[Fihamy]]
q2h202o4ixtwilgav0kopi0st71n326
Ficus assimilis
0
296264
1151623
1149382
2026-10-03T08:15:43Z
Thelezifor
15140
1151623
wikitext
text/x-wiki
Ny '''''Ficus assimilis''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]'', izay tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]] nefa novolena koa ao [[Mayotte]]. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy io dia atao hoe '''ampalibe''', '''ampany''', '''arostro''', '''fihamy''', na '''tsitinda'''. ''Ficus assimilis'' <small>Baker</small> no anarany ara-tsiansa feno. Anarana siantifika nomena azy taloha ny hoe '''''Ficus guatteriifolia''''' '''<small>Baker</small>'''.
== Toetoetrany ==
Mety ho tena lehibe ny ''Ficus assimilis'' izay manana haavo 20 hatramin' ny 25 m. Mety hahatratra 40 sm eo ho eo ny savivon' ny vatany. Tsy misy fizarazarany ny raviny fa feno. Manana faka mihantona ity zavamaniry ity.
== Faritra sy toerana anniriany ==
Tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]] ny ''Ficus assimilis''. Novolana ao [[Mayotte]] koa anefa izy. Ny ala somary maina amin' ny [[haambo]] hatramin' ny 1 000 m eo ho eo no toerana tiany aniriana. Amin' ny faritra voafetra no ahitana azy. Any amin' ny ala maina no tena ahitana azy nefa mety ho hita koa indraindray any amin' ny ala mando any amin' ny faritra sasany eto Madagasikara.
== Jereo koa ==
* ''[[Ficus]]''
* [[Adabo]]
* [[Amontana]]
* [[Aviavy]]
* [[Fihamy]]
jxxq1nw6bubu44qzf6t5f12gqgb9f6t
Lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara
0
298086
1151612
1151048
2026-10-02T21:25:38Z
~2026-39119-14
40302
Nanitsy hadisoam-pitendrena
1151612
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Litchi chinensis fruits.JPG|vignette|408x408px|[[Litisia|Letisia]] (''[[Litchi chinensis]]'')]]
Inty ny '''lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara'''. Marihina fa ny teny hoe "hazo" ampiasaina eto dia anondroana ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ny [[hazobotry]], ny [[kirihitra]], ary ny [[vahy]], eny fa na ny zavamaniry atao amin' ny anarana hoe [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] rehefa tena lehibe (ohatra: [[akondro]]) na ireo ivelan' ny fanasokajiana mahazatra (toy ny [[raketa]]) koa aza. Misy amin' ny zavamaniry hotanisaina eto ny tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], ny sasany hita ihany koa any amin' ny firenena sy faritra any ivelany ary ny hafa nampidirina teto. Tsy nampidirina ao amin' ity ny [[voamaina]] ([[kabaro]], [[tsaramaso]], sns) sy ny [[voamadinika]] ([[vary]], [[Zea mays|katsaka]], sns), ny [[voa fakana menaka]] ([[Arachis hypogaea|voanjo]], [[sôza]], sns).
== Lisitry ny fianakaviana sy ny antoko ==
=== Lisitry ny fianakavian-javamaniry ===
Inty ny lisitry ny fianakavian-javamaniry ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy:
* ''[[Anacardiaceae]]'' ''- [[Anisophylleaceae]] - [[Annonaceae]] - [[Apocynaceae]] - [[Arecaceae]] -'' ''[[Bromeliaceae]]'' ''- [[Burseraceae]] - [[Cactaceae]] - [[Caricaceae]] - [[Celastraceae]] - [[Clusiaceae]] - [[Combretaceae]] - [[Ebenaceae]] - [[Fabaceae]] - [[Lauraceae]] - [[Loganiaceae]] - [[Malvaceae]]'' (ankehitriny dia tafiditra ao ny ''[[Bombacaceae]]'') - ''[[Menispermaceae]]'' ''- [[Moraceae]] - [[Musaceae]] - [[Myrtaceae]] - [[Orchidaceae]] - [[Pandanaceae]] - [[Passifloraceae]] - [[Phyllanthaceae]] - [[Piperaceae]] - [[Proteaceae]] - [[Rosaceae]] - [[Rubiaceae]] - [[Rutaceae]] - [[Sapindaceae]] - [[Sapotaceae]] - [[Solanaceae]] - [[Vitaceae]]''
=== Lisitry ny antokon-javamaniry ===
Inty ny lisitry ny antoko ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy:
* ''[[Adansonia]] - [[Ananas]] - [[Anisophyllea]] - [[Annona]] - [[Bismarckia]] - [[Borassus]] - [[Bromelia]] - [[Canarium (zavamaniry)|Canarium]] - [[Carica]] - [[Carissa]] - [[Causonis]] - [[Cayratia]] - [[Cereus]] - [[Cissus]] - [[Citrus]] - [[Cocos (zavamaniry)|Cocos]] - [[Cola (zavamaniry)|Cola]] - [[Cyphostemma]] - [[Dilobeia]] - [[Diospyros]] - [[Dypsis]] - [[Elaeis]] - [[Eugenia]] - [[Ficus]] - [[Fragaria]] - [[Hylocereus]] - [[Hyphaene]] - [[Labramia]] - [[Landolphia]] - [[Leuenbergeria]] - [[Litchi]] - [[Malus]] - [[Mangifera]] - [[Mimusops]] - [[Musa]] - [[Opuntia]] - [[Pandanus]] - [[Passiflora]] - [[Persea]] - [[Pereskia]]'' (jereo koa: ''[[Leuenbergeria]]'' sy ''[[Rhodocactus]]'') ''- [[Phoenix]] - [[Piper]] - [[Poivrea]] - [[Physalis]] - [[Prunus]] - [[Psidium]] - [[Pyrus]] - [[Raphia]] - [[Ravenea]] - [[Rheedia]] - [[Rhipsalis]] - [[Rhodocactus]] - [[Rubus]] - [[Saba (zavamaniry)|Saba]]'' - ''[[Salacia]] - [[Satranala]] - [[Selenicereus]] - [[Sorindeia]] - [[Spondias]] - [[Strychnos]] - [[Solanum]] - [[Symphonia]] - [[Syzygium]] - [[Tamarindus]] - [[Treculia]] - [[Uapaca]] - [[Vangueria]] - [[Vasconcellea]] - [[Vanilla]] - [[Vitis]]''
== Lisitry ny karazana (anarana ara-tsiansa) ==
Inty ny lisitry ny karazan-javamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy:
=== A ===
[[Sary:Adansonia rubrostipa 03.jpg|vignette|Ringy na fony (''[[Adansonia rubrostipa]]'')|205x205px]]
* ''[[Adansonia digitata]]'' [''[[Bombacaceae]]'' na ''[[Malvaceae]]''] -- baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana, vontona
* ''[[Adansonia grandidieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- renala, reniala, renibeala, vonoa
* ''[[Adansonia madagascariensis]]'' (← ''Adansonia bernieri'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, bozy, fony, mboio, reniala
* ''[[Adansonia perrieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] – za
* ''[[Adansonia rubrostipa]]'' (← ''Adansonia fony'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- ringy
* ''[[Adansonia suarezensis]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- vonoa, za
* ''[[Adansonia za]]'' (← ''Adansonia alba, Adansonia bozy'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, boringy, bozo, bozy, fony, mboio, ringy, voajabo, za, zabo
* ''[[Ananas bracteatus]]'' [''[[Bromeliaceae]]''] --
* ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' (= ''Bromelia ananas'') [''Bromeliaceae''] -- fandra, fandrana, mananasy, satra, voafandrana
* ''[[Anisophyllea anisophyllea]]'' [''[[Anisophylleaceae]]''] -- ambalasira
* ''[[Anisophyllea fallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- hazomamy
* ''[[Anisophyllea madagascariensis]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea masoalensis]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea parafallax]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea purpurascens]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea schatzii]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Annona muricata]]'' [''[[Annonaceae]]''] -- karaosoly, koropataka, kôrôsôly // voantsokona, voatsiriry,
* ''[[Annona squamosa]]'' [''Annonaceae''] -- konikony, konokono // voasaritany
* ''[[Artocarpus altilis]]'' [''[[Moraceae]]''] -- [[soanambo]], tsirapay
* [[Ampalibe|''Artocarpus heterophyllus'']] [''Moraceae''] -- ampalibe
* ''[[Artocarpus integer]]'' (← ''Artocarpus integrifolia'') [''Moraceae''] -- finesy, kimahatorolela, sonambo, voanampalibe
[[Sary:Bismarckia nobilis3498.jpg|vignette|208x208px|Satrana (''[[Bismarckia nobilis]]'')]]
=== B ===
* ''[[Bismarckia nobilis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[satrana]]
* ''[[Borassus aethiopum]]'' [''Arecaceae''] --
* ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – dimaka, befelatanana:
* ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – voanio
* ''[[Burasaia madagascariensis]]'' [''[[Menispermaceae]]''] -- amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, ralakamisy, vodihazo // madiriandro
=== C ===
[[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')]]
* ''[[Canarium madagascariensis]]'' [''[[Burseraceae]]''] -- aramy, haramy, ramy, tambazotse
* ''[[Carica papaya]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- [[papay]], mapaza
* ''[[Carissa boiviniana]]'' [''[[Apocynaceae]]''] --
* ''[[Carissa densiflora]]'' [''Apocynaceae''] -- mango
** ''Carissa densiflora'' var ''microphylla'' -- mango
* ''[[Carissa macrocarpa]]'' [''Apocynaceae''] --
* ''[[Carissa pichoniana]]'' [''Apocynaceae''] -- hazombato
* ''[[Carissa sessiliflora]]'' [''Apocynaceae''] -- tavaka, voantsikomoka, voantsikopiky
* ''[[Carissa spinarum]]'' (← ''Carissa edulis,'' ''Carissa pubescens, Carissa comorensis'') [''Apocynaceae''] -- taolana, taolanomby, voakandrina, voamantsoana
* ''[[Cayratia trifolia]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (← ''Causonis trifolia'') [''Vitaceae''] --
* ''[[Cereus peruvianus]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Cissus quadrangularis]]'' [''[[Vitaceae]]''] --
* ''[[Cissus lenticellata]]'' (← ''Vitis lenticellata'' <small>Baker</small>) [''[[Vitaceae]]''] -- vahintakifitra, vahintankifitra, vahintankifotra
* ''[[Cissus verticillata]]'' [''Vitaceae''] -- voalobokadia
* ''[[Citrus aurantiifolia]]'' (← ''Citrus aurantifolia'') [''[[Rutaceae]]''] -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, tsirebika, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary
* ''[[Citrus aurantium]]'' [''Rutaceae''] -- voangikely, voatolongo
* ''[[Citrus hystrix]]'' [''Rutaceae''] -- voangabe, voangibe // kaombava
* ''[[Citrus limon]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimakirana
* ''[[Citrus maxima]]'' (← ''Citrus grandis, Citrus decumana'') [''Rutaceae''] -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe // vangisay
* ''[[Citrus medica]]'' [''Rutaceae''] -- voantolongo, voasarimandina
** ''Citrus medica'' subsp. ''bajoum'' -- tolongo, tsilongo, voatsilongo
* ''[[Citrus paradisi]]'' [''Rutaceae'']
* ''[[Citrus reticulata]]'' [''Rutaceae''] -- // mandarina
* ''[[Citrus sinensis]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimamy, voasary
* ''[[Citrus voangiala]]'' [''[[Rutaceae]]''] -- voangiala
* ''[[Cocos nucifera]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[voanio]]
* ''[[Cola acuminata]]'' [''[[Malvaceae]]''] -- kôlà
* ''[[Cola nitida]]'' [''Malvaceae''] -- kôla
* ''[[Cola perrieri]]'' [''Malvaceae''] --
* ''[[Combretum grandidieri]]'' (← ''Calopyxis grandidieri'') [''[[Combretaceae]]''] -- tamenaka
* ''[[Combretum calopyxis]]'' (← ''Calopyxis eriantha'') [''Combretaceae''] -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka
* ''[[Combretum coccineum]]'' [''Combretaceae''] -- halaitra, manikibonga
* ''[[Combretum coursianum]]'' (← ''Calopyxis coursiana'') [''Combretaceae''] -- tamenaka, voatamenaka
* ''[[Combretum eriogynum]]'' (← ''Calopyxis eriogyna'') [''Combretaceae''] -- voatamenaka
* ''[[Combretum indicum]]'' [''Combretaceae''] --
* ''[[Combretum macrocalyx]]'' (← ''Calopyxis bernieriana'') (= Poivrea bernieriana) [''Combretaceae''] -- voantamenaka, voatamenaka
* ''[[Combretum oxygonium]]'' (← ''Calopyxis oxygonia'') [''Combretaceae''] -- menakabongo, voantamenaka
* ''[[Combretum sphaeroides]]'' (← ''Calopyxis brevistyla'') [''[[Combretaceae]]''] -- voantamenaka
* ''[[Combretum subumbellatum]]'' (← ''Calopyxis subumbellata'') [''Combretaceae''] -- mangitohezitra, tamenaka, vakakoana, voantamenaka, voatamenaka // voanjonala
* ''[[Cyphostemma greveanum]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- vahimboamena
* ''[[Cyphostemma microadiparthros]]'' / ''[[Cyphostemma microadiparthra]]'' (= ''Cissus microadiparthros'') [''Vitaceae''] --
* ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (← ''Vitis microdiptera'') [''Vitaceae''] -- divay, famakientana
* ''[[Cyphostemma montagnacii]]'' [''Vitaceae''] --
[[Sary:Fuyu Persimmon (Diospyros Kaki) editMMK.jpg|vignette|211x211px|Kaky (''[[Diospyros kaki]]'')]]
=== D ===
* ''[[Dilobeia thouarsii]]'' [''[[Proteaceae]]''] – bakaravina, hazobaka, hazontavolo, hovao, makaleona, mankaleo, ovao, ramandriona, rihaona, tambelomanana, tavolohazo, tavolopika, vazano, vivaona
* ''[[Diospyros ferrea]]'' [''[[Ebenaceae]]''] --
* ''[[Diospyros kaki]]'' [''Ebenaceae''] -- kaky
* ''[[Diospyros mespiliformis]]'' [''Ebenaceae''] --
* ''[[Diospyros perrieri]]'' [''Ebenaceae''] -- hazoarina, hazozoby, lopingo, mapingo, pingo, volombodimpoina
* ''[[Diospyros sakalavarum]]'' [''Ebenaceae''] -- hazomafana
* ''[[Diospyros squamosa]]'' [''Ebenaceae''] --
* ''[[Dypsis baronii]]'' [''[[Arecaceae]]''] --
* ''[[Dypsis lutescens]]'' [''Arecaceae''] -- lafahazo, lafaza, lafohaza, na rehazo.
* ''[[Dypsis madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – // farihazo, hirihiry
[[Sary:Elaeis guineensis oil palm fruit Portoviejo Ecuador.jpg|vignette|209x209px|''[[Elaeis guineensis]]'']]
=== E ===
* ''[[Elaeis guineensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] – palmie fanaova-menaka, tsingilo
** ''Elaeis guineensis'' var ''madagascariensis'' (= ''Elaeis madagascariensis'') -- tsingilo
*''[[Epiphyllum anguliger]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Epiphyllum oxypetalum]]'' [''Cactaceae''] –
* ''[[Epiphyllum phyllanthus]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Eugenia brasiliensis]]'' [''[[Myrtaceae]]''] --
* ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''Myrtaceae''] -- mangidika, mantsidika
* ''[[Eugenia hazomamy]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia lokhensis]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia louvelii]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia lucida]]'' [''Myrtaceae''] -- atsingilo, tsaringila
* ''[[Eugenia nosibensis]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia parkeri]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia uniflora]]'' [''[[Myrtaceae]]''] --
[[Sary:Ficus polita (nom), vye, Manie van der Schijff BT, c.jpg|vignette|208x208px|Mandresy (''[[Ficus polita]]'')]]
=== F ===
* ''[[Ficus carica]]'' L. [''[[Moraceae]]''] – aviavimbazaha
* ''[[Ficus grevei]]'' [''Moraceae''] -- fihamy
* ''[[Ficus lutea]]'' Vahl [''Moraceae''] – amontana, mandresy , nonokalika, aviavy
* ''[[Ficus pachyclada]]'' [''Moraceae''] -- adabo
* ''[[Ficus polita]]'' [''Moraceae''] -- mandresy, tsaramady.
* ''[[Ficus reflexa]]'' Thunb. [''[[Moraceae]]''] --
* ''[[Ficus sakalavarum]]'' [''Moraceae''] – adabo
* ''[[Ficus sur]]'' [''Moraceae''] --
* ''[[Ficus sycomorus]]'' L. [''Moraceae''] -- amontana
* ''[[Ficus trichoclada]]'' Baker [''Moraceae''] --
* ''[[Ficus tiliifolia]]'' Baker (ou ''Ficus trichophlebia'') [''[[Moraceae]]''] -- voara, ara, aviavy, amontana
* ''[[Fragaria × ananassa]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[frezy]]
* ''[[Fragaria vesca]]'' [''Rosaceae''] --
=== G ===
* ''[[Garcinia aphanophlebia]]'' (← ''[[Rheedia aphanophlebia]]'') [''[[Clusiaceae]]''] --
* ''[[Garcinia chapelieri]]'' (← ''[[Rheedia chapelieri]]'') [''Clusiaceae''] -- dampy, vandrika, leandriaka.
* ''[[Garcinia madagascariensis]]'' (← ''[[Rheedia madagascariensis]]'') [''Clusiaceae''] --
* ''[[Garcinia mangorensis]]'' [''[[Clusiaceae]]''] – vandrika
* ''[[Garcinia mangostana]]'' [''Clusiaceae''] – mangostana
* ''[[Garcinia pauciflora]]'' [''Clusiaceae''] – vandrikala
* ''[[Garcinia verrucosa]]'' [''Clusiaceae''] -- dampy
* ''[[Garcinia zeylanica]]'' [''[[Clusiaceae]]''] --
[[Sary:Hyphaene coriacea kz1.JPG|vignette|273x273px|Babangy (''[[Hyphaene coriacea]]'')]]
=== H ===
* ''[[Hyphaene compressa]]'' H.Wendl. [''[[Arecaceae]]''] --
* ''[[Hyphaene coriacea]]'' (Gaertn.) [''Arecaceae''] -- babangy, lokoko // satramira
* ''[[Hyphaene shatan]]'' [''Arecaceae''] -- dana, satra, satrakely, satramira, satrana, satrantoloho, satraviehy, satsa, taliona
=== L ===
* ''[[Labramia ambondrombeensis]]'' [''[[Sapotaceae]]''] --
* ''[[Labramia boivinii]]'' [''Sapotaceae''] -- faho, mantsadaka
* ''[[Labramia bojeri]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Labramia costata]]'' [''Sapotaceae''] -- todinga
* ''[[Labramia platyphylla]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia kirkii]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia madagascariensis]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia myrtifolia]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia perrieri]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Litchi chinensis]]'' [''[[Sapindaceae]]''] -- [[litisia]], letisy
=== M ===
[[Sary:Musa acuminata 337319858.jpg|vignette|212x212px|Akondro (''[[Musa acuminata]]'')]][[Sary:Mangifera indica 1a 13.jpg|vignette|Manga (''[[Mangifera indica]]'')|207x207px]]
* ''[[Malus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- paoma
* ''[[Malus × robusta]]'' [''[[Rosaceae]]''] --
* ''[[Malus pumila]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Mangifera foetida]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] --
* ''[[Mangifera indica]]'' [''Anacardiaceae''] -- manga
* ''[[Mangifera odorata]]'' [''Anacardiaceae''] --
* ''[[Mimusops coriacea]]'' (← ''[[Mimusops commersonii]]'') [''[[Sapotaceae]]''] -- tsirika, vohimpiky
* ''[[Mimusops elengi]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Mimusops obtusifolia]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Musa acuminata]]'' <small>Colla</small> [ ''Musaceae''] -- foignonana, akondro
* ''[[Musa balbisiana]]'' [''Musaceae''] --
* ''[[Musa × paradisiaca]]'' L. (''Musa sapientum'' L.) (safiotra ''M. acuminata'' × ''M. balbisiana'') [''[[Musaceae]]''] -- akondro, akondrofify, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa
[[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|219x219px|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]]
=== O ===
* ''[[Opuntia dillenii]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Opuntia ficus-indica]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Opuntia monacantha]]'' [''Cactaceae''] -- raketa malady
* ''[[Opuntia stricta]]'' [''Cactaceae''] -- raketa mena
=== P ===
[[Sary:Starr 020803-0117 Psidium guajava.jpg|vignette|Goavy (''[[Psidium guajava]]'')|210x210px]]
* ''[[Pandanus tectorius]]'' [''[[Pandanaceae]]''] --
* ''[[Pandanus utilis]]'' [''Pandanaceae''] --
* ''[[Passiflora caerulea]]'' [''[[Passifloraceae]]''] --
* ''[[Passiflora edulis]]'' [''Passifloraceae''] --
** ''Passiflora edulis'' f. ''edulis'' --
** ''Passiflora edulis'' f. ''flavicarpa'' --
* ''[[Passiflora foetida]]'' [''Passifloraceae''] -- tsipopoka
* ''[[Passiflora incarnata]]'' [''Passifloraceae''] --
* ''[[Passiflora laurifolia]]'' [''Passifloraceae''] ---
* ''[[Passiflora ligularis]]'' [''Passifloraceae''] --
* ''[[Passiflora quadrangularis]]'' [''Passifloraceae''] --
* ''[[Pereskia aculeata]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Pereskia grandifolia]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Persea americana]]'' [''[[Lauraceae]]''] -- [[Zavôka|zavôkà]]
* ''[[Phoenix canariensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] --
* ''[[Phoenix dactylifera]]'' [''Arecaceae''] -- [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]] // rofiavahiny
* ''[[Phoenix reclinata]]'' [''Arecaceae''] -- antrendry, kalabo, kalalo, dara, daro, taratra, taratsa, taratsy
* ''[[Phoenix roebelenii]]'' [''Arecaceae''] --
* ''[[Physalis angulata]]'' [''[[Solanaceae]]''] --
* ''[[Physalis minima]]'' [''Solanaceae''] --
* ''[[Physalis peruviana]]'' [''Solanaceae''] --
* ''[[Piper borbonense]]'' [''[[Piperaceae]]''] -- tsiperifery, voatsiperifery
* ''[[Piper guineense]]'' [''Piperaceae''] -- kisiditry
* ''[[Piper nigrum]]'' [''Piperaceae''] --
* ''[[Piper pachyphyllum]]'' [''Piperaceae''] --
* ''[[Piper pyrifolium]]'' [''Piperaceae''] -- voatsiperifery
* ''[[Prunus africana]]'' (= ''[[Pygeum africanum]]'') [ ''[[Rosaceae]]''] -- kotofihy
* ''[[Prunus armeniaca]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus avium]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus cerasifera]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus cerasus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus domestica]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus persica]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[paiso]]
* ''[[Psidium cattleianum]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- goavimena
* ''[[Psidium guajava]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- [[Goavy (zavamaniry)|goavy]]
* [[Psidium guineense|''Psidium guineens''e]] [''[[Myrtaceae]]''] --
* ''[[Pyrus communis]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[poara]]
* ''[[Pyrus pyrifolia]]'' [''Rosaceae''] --
[[Sary:Raphia farinifera, Mahajanga Rural, Madagascar 1.png|vignette|Rofia (''[[Raphia farinifera]]'')]]
=== R ===
* ''[[Raphia farinifera]]'' (= ''Raphia ruffia'') [''[[Arecaceae]]''] -- rofia
* ''[[Ravenea dransfieldii]]'' [''Arecaceae''] --
* ''[[Ravenea madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – gora, matitanana
* ''[[Ravenea rivularis]]'' [''Arecaceae''] -- // akoraka, bakaly, gora, gory, ravina
* ''[[Ravenea sambiranensis]]'' [''Arecaceae''] – manarana, sira
* ''[[Rhipsalis baccifera]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
** [[Rhipsalis baccifera subsp. horrida|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''horrida'']] (= ''[[Rhipsalis horrida]]'') --
** [[Rhipsalis baccifera subsp. mauritiana|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''mauritiana'']] (= ''[[Rhipsalis mauritiana]]'') --
* ''[[Rhipsalis madagascariensis]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Rubus alceifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] --
* ''[[Rubus apetalus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus eichleri]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus fraxinifolius]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus fruticosus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus idaeus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus pauciflorus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus pyrifolius]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus rosifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- voafotsy
[[Sary:Satranala decussilvae 2703559.jpg|vignette|307x307px|Satranala (''[[Satranala decussilvae]]'')]]
=== S ===
* ''[[Saba comorensis]]'' [''[[Apocynaceae]]''] – vandribanga // vontaka, made
* ''[[Salacia leptoclada]]'' [''[[Celastraceae]]''] --
* ''[[Salacia madagascariensis]]'' [''Celastraceae''] --
* ''[[Satranala decussilvae]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- satranala
* ''[[Selenicereus costaricensis]]'' (← ''[[Hylocereus costaricensis]]'', ''[[Hylocereus polyrhizus]]'') [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Selenicereus megalanthus]]'' (← ''[[Hylocereus megalanthus]]'') [''Cactaceae''] --
* ''[[Selenicereus undatus]]'' (← ''[[Hylocereus undatus]]'') [''Cactaceae''] --
* ''[[Solanum betaceum]]'' (← ''Cyphomandra betacea'') [''[[Solanaceae]]''] – voatabiahazo
* ''[[Sorindeia madagascariensis]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- sorindrano
* ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''[[Anacardiaceae]]''] -- sakoagna, sakoamanga
* ''[[Spondias mombin]]'' [''Anacardiaceae''] --
* ''[[Spondias purpurea]]'' [''Anacardiaceae''] --
* ''[[Spondias tefyi]]'' [''Anacardiaceae''] -- [[sakoa]]
* ''[[Strychnos madagascariensis]]'' [''[[Loganiaceae]]''] -- mokotra
* ''[[Strychnos spinosa]]'' [''Loganiaceae''] -- mokotra
* ''[[Symphonia louvelii]]'' [''[[Clusiaceae]]''] --
* ''[[Symphonia globulifera]]'' [''Clusiaceae''] --
* ''[[Symphonia urophylla]]'' [''Clusiaceae''] -- sirambo
* ''[[Syzygium cumini]]'' (← ''Eugenia jambolana'') [''[[Myrtaceae]]''] -- rotra, rôtra, rotrazo
* ''[[Syzygium emirnense]]'' (← ''Eugenia emirnensis'') [''Myrtaceae''] -
* ''[[Syzygium guineense]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium jambos]]'' (← ''[[Eugenia jambos]]'') [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium madagascariense]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium malaccense]]'' [''Myrtaceae''] -- makoba
* ''[[Syzygium samarangense]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium tsimihetyglandulosum]]'' [''Myrtaceae''] --
[[Sary:Tamarindus indica pods.JPG|vignette|272x272px|Kily (''[[Tamarindus indica]]'')]]
=== T ===
* ''[[Tamarindus indica]]'' [''[[Fabaceae]]''] -- [[kily]], madilo, madiro
* ''[[Treculia africana]]'' [''[[Moraceae]]''] --
* ''[[Treculia lamiana]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala
* ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala, dipaka, famelona, tapabatry, fantsinakoho, sakoambitsy, tsipaka
** ''Treculia madagascarica'' var. ''sambiranensis'' -- dipaka, tsipaka, tsitimpahy, foza
* ''[[Treculia obovoidea]]'' [''Moraceae''] --
* ''[[Treculia perrieri]]'' (= ''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'') [''Moraceae''] -- katoka, tsipa, tobory, tsitendry
=== U ===
[[Sary:Tapia Uapaca bojeri Ibity.jpg|vignette|Tapia (''[[Uapaca bojeri]]'')|274x274px]]
* ''[[Uapaca ambanjensis]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] --
* ''[[Uapaca betamponensis]]'' [''Phyllanthaceae''] --
* ''[[Uapaca bojeri]]'' [''Phyllanthaceae''] -- tapia, voapaka
* ''[[Uapaca densifolia]]'' [''Phyllanthaceae''] --
* ''[[Uapaca ferruginea]]'' [''Phyllanthaceae''] --
* ''[[Uapaca louvelii]]'' [''Phyllanthaceae''] -- anisena
* ''[[Uapaca thouarsii]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- voapaka
[[Sary:Solaris grapes in Chateaux Luna vineyard 24.jpg|vignette|236x236px|Voaloboka (''[[Vitis vinifera]]'')]]
=== V ===
* ''[[Vasconcellea×heilbornii]]'' [''[[Caricaceae]]''] --
* ''[[Vangueria infausta]]'' [''[[Rubiaceae]]''] -- voavanga
* ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F. Gmelin</small> (← ''Vangueria edulis'' <small>(Vahl) Vahl</small>) [''Rubiaceae''] -- vandrika, vanga, vavandrika, voandrika, voavandrika, voavanga
* ''[[Vitis labrusca]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- voaloboka
* ''[[Vitis vinifera]]'' [''Vitaceae''] -- [[voaloboka]]
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]]
* [[Legioma]]
* [[Anana]]
* [[Voamaina]]
* [[Voamadinika]]
== Fanovozan-kevitra ==
=== Boky ===
* Allorge, L. (2008). ''Atlas des plantes de Madagascar''. Paris : Éditions Ulmer.
* Andrianarivelo, Rafrezy, V. (1989). ''Travaux sur les plantes utiles et l’environnement à Madagascar''. BIT/FNUAP, Projet MAG/87/P02. [https://www.fao.org/fileadmin/templates/agphome/documents/PGR/SoW1/africa/MADAGASC.pdf? Document FAO – Madagascar]
* Boiteau, P., Boiteau, M. & Allorge-Boiteau, L. (1999). ''Dictionnaire des noms malgaches de végétaux''. 4 vol. + index. Éditions Alzieu.
* Carrière, S. M. et al. (2023). ''Savoirs locaux et usage des plantes sauvages comestibles à Madagascar''.
* Divers auteurs. (2003). ''Voly voankazo (Cultures fruitières)''. Diary Valy, Valy Agridéveloppement SARL, MADPRINT, 38 p.
* François, E. (1927). « [https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1927_num_7_75_4576?utm La production des fruits à Madagascar] ». ''Revue de botanique appliquée et d’agriculture coloniale'', 7e année, bulletin n° 75, p. 713–724. DOI : 10.3406/jatba.1927.4576. (Persée) [Lahatsoratra feno]
* François, P. J. (1968). « Place des fruits dans l’alimentation malgache (étude du milieu rural) ». ''Terre malgache / Tany Malagasy'', n° 4, juillet 1968, p. 155–178.
* Heckel, É. (1910). ''[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8?utm_source=chatgpt. Les plantes utiles de Madagascar : catalogue alphabétique et raisonné]''. Paris : Augustin Challamel, 372 p. (AGRIS)
* Humbert, H. (dir.) et collaborateurs (1936–2001). ''Flore de Madagascar et des Comores. Plantes vasculaires''. Paris/Tananarive : Muséum national d’Histoire naturelle / Imprimerie officielle.
* Montagnac, P. (1960). ''[https://miremby.mg/opac_css/index.php?id=9974&lvl=author_see&utm Les cultures fruitières à Madagascar]''. Institut de Recherches Agronomiques à Madagascar (IRAM), 2 tomes. (Miremby)
* Perrier de la Bâthie, H. (1924). « [https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224?utm_source=chatgpt.com Sur quelques plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture] ». ''Revue de botanique appliquée et d’agriculture coloniale'', 4e année, bulletin n° 38, p. 652–663. DOI : 10.3406/jatba.1924.4224. (Persée) Persée [Lahatsoratra feno]
* Perrier de la Bâthie, H. (1927). ''La production des fruits à Madagascar''.
* Petitjean, M., Rakotovao, L. H. & Rasoanaivo, P. (1992). ''[https://miremby.mg/opac_css/index.php?id=5086&lvl=publisher_see&utm_source=chatgpt.com Plantes utiles de Madagascar : répertoire des noms vernaculaires]''. Faculté des Sciences, 300 p.
* Porcher, V., Carrière, S. M., Gallois, S., Randriambanona, H., Rafidison, V. M. & Reyes-García, V. (2022). « [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0264147&utm_source=chatgpt.com Growing up in the Betsileo landscape: Children’s wild edible plants knowledge in Madagascar] ». ''PLOS ONE'', 17(2), e0264147. DOI : 10.1371/journal.pone.0264147. (PLOS) [Lahatsoratra feno]
* Schatz, G. E. (2001). ''[https://shop.kew.org/generic-tree-flora-of-madagascar?utm_source=chatgpt.com Generic Tree Flora of Madagascar]''. Royal Botanic Gardens, Kew & Missouri Botanical Garden, 490 p. (Kew Gardens)
* Styger, E., Rakotoarimanana, J. E. M., Rabevohitra, R. & Fernandes, E. C. M. (1999). « [https://www.researchgate.net/publication/226459138_Indigenous_fruit_trees_of_Madagascar_Potential_components_of_agroforestry_systems_to_improve_human_nutrition_and_restore_biological_diversity Indigenous fruit trees of Madagascar: Potential components of agroforestry systems to improve human nutrition and restore biological diversity] ». ''Agroforestry Systems'', 46, p. 289–310. DOI : 10.1023/A:1006295530509. (ResearchGate)
* Ranaivosoa et collaborateurs. « Ethnobotanical Survey in Tampolo Forest (Fenoarivo Atsinanana, Northeastern Madagascar) ».
=== Tanonkala ===
* Biodiversity Heritage Library (BHL). [https://www.biodiversitylibrary.org/ Biodiversity Heritage Library]
* CIRAD – [https://open-library.cirad.fr/ Open Library] {{Wayback|url=https://open-library.cirad.fr/ |date=20260205210339 }}. CIRAD Open Library
* FAO AGRIS. [https://agris.fao.org/ Système international d’information sur les sciences et technologies agricoles]. FAO AGRIS
* FAO. ''[https://www.fao.org/family-farming/detail/fr/c/1600148/ Potentially Important Food Plants of Madagascar]''. (FAOHome) FAO – Potentially Important Food Plants of Madagascar
* FAO. [https://www.fao.org/4/y9601f/y9601f03.htm? ''Situation des ressources génétiques forestières de Madagascar'' (2002)]. FAO – Ressources génétiques forestières de Madagascar
* [https://www.persee.fr/ Journal d’agriculture tropicale et de botanique appliquée (JATBA)] – Persée. Collection d’articles anciens sur les plantes et cultures fruitières de Madagascar. Persée – JATBA
* Madadoc / Miremby. [https://madadoc.miremby.mg/ Catalogue documentaire malgache] {{Wayback|url=https://madadoc.miremby.mg/ |date=20260417193129 }}. Madadoc / Miremby
* Madagascar Catalogue / Missouri Botanical Garden (MBG). ''[https://mobot.mg/research/base-de-donnees/ Madagascar Catalogue]''. Missouri Botanical Garden – Madagascar Research Unit
* Missouri Botanical Garden – Madagascar Research Unit. Bases de données et ressources botaniques sur la flore de Madagascar. [https://mobot.mg/research/base-de-donnees/ Madagascar Research Unit – MBG]
* Pl@ntNet – Madagascar. [https://identify.plantnet.org/fr/madagascar?utm_source=chatgpt.com Pl@ntNet]
* [https://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online (POWO)]. Royal Botanic Gardens, Kew. Plants of the World Online
* PLOS ONE. Collection d’articles scientifiques en accès libre, notamment sur les plantes sauvages comestibles de Madagascar. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0264147&utm PLOS ONE – Wild edible plants of Madagascar]
* PROTA / PROTA4U. ''[https://www.prota4u.org/ Plant Resources of Tropical Africa]'' – ressources sur les plantes alimentaires et les fruits tropicaux. PROTA4U
* [https://protectedareas.mg/fr? Protected Areas Madagascar]. Protected Areas Madagascar
* Tropical Restoration Library / ELTI. ''[https://restoration.elti.yale.edu/resource/indigenous-fruit-trees-madagascar-potential-components-agroforestry-systems-improve-human? Indigenous Fruit Trees of Madagascar]''. Tropical Restoration Library – Indigenous Fruit Trees of Madagascar
* [https://www.tropicos.org/ Tropicos]. Missouri Botanical Garden. Tropicos
* Université d’Antananarivo – [https://biblio.univ-antananarivo.mg/ Bibliothèque numérique]. Bibliothèque numérique de l’Université d’Antananarivo
* [https://www.worldfloraonline.org/?utm_source=chatgpt.com World Flora Online (WFO)]. World Flora Online
n12gtogp1yob80nlvkl1p0rkfhe36x8
Wikipedia:Efemerida/3 Oktobra
4
298700
1151618
1151588
2026-10-03T05:25:05Z
JianJi
36396
1151618
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[3 Oktobra|3 oktobra]]''':
* '''[[1932]]''' - Fahaleovantenan'i [[Iràka]].
* '''[[1952]]''' - Nahomby ny andrana bômba nokleary nataon'ny [[Fanjakana Mitambatra]].
* '''[[1990]]''' - Nitambatra ho tokana indray i Alemaina rehefa nisaraka ho [[Alemaina Atsinanana]] sy [[Alemaina|Alemaina andrefana]] teo aloha.
* '''[[1993]]''' - Nandamoka ny fikasan'ny tafik'i [[Etazonia]] hisambotra lehibena milisy iray tao Somalia ka miaramila US miisa 18 sy Somaliana 350 no maty tamin'izany.
* '''[[2021]]''' - Namoahan'ny ICIJ, Fiaraha-mientana iraisampirenena eo amin'ny mpanao gazety mpamaky bantsilana, ny [https://en.wikipedia.org/wiki/Pandora%20Papers Pandora Papers], ny kaonty banky miafin'ireo mpitondra firenena sy ireo mpanakarem-ben'izao tontolo izao.
etl594j6iereo9ixc7dyhmlianwbfgo
Alexandre Curi
0
302190
1151613
2026-10-03T04:36:06Z
~2026-50172-80
41062
Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Alexandre Curi.jpg|thumb|Alexandre Curi]] '''Alexandre Maranhão Khury''' (teraka ny 9 Aprily 1979 tao Curitiba), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Alexandre Curi''', dia mpitantana ny vahoaka breziliana sady mpanao politika mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://www.plural.jor.br/poder/alexandre-curi-se-filia-ao-republicanos-e-deve-montar-chapa-com-rafael-greca/ Alexandre Curi se filia ao Republicanos e de... »
1151613
wikitext
text/x-wiki
[[File:Alexandre Curi.jpg|thumb|Alexandre Curi]]
'''Alexandre Maranhão Khury''' (teraka ny 9 Aprily 1979 tao Curitiba), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Alexandre Curi''', dia mpitantana ny vahoaka breziliana sady mpanao politika mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://www.plural.jor.br/poder/alexandre-curi-se-filia-ao-republicanos-e-deve-montar-chapa-com-rafael-greca/ Alexandre Curi se filia ao Republicanos e deve montar chapa com Rafael Greca]</ref>.
Izy no filohan'ny Antenimieran-doholona ao {{Paraná}}, toerana noraisiny tamin'ny taona 2025, ary efa enim-bolana misesy izao no fe-potoam-piasany amin'ny maha-solontenan'ny fanjakana azy.
Miavaka amin'ny asany amin'ny maha-monisiana azy izy ary ekena ho iray amin'ireo mpitarika politika lehibe ao [[Paraná]].
== Fiainana manokana ==
Avy amin'ny fiaviana [[Libana|Libaney]] i Alexandre Curi, manambady ary manan-janaka telo. Nahazo diplaoma amin'ny fitantanana ny vahoaka izy, avy amin'ny fianakaviana Paraná nentim-paharazana izay efa nandray anjara tamin'ny politikam-panjakana.
== Solontenan'ny Fanjakana ao Paraná ==
Miasa nanomboka ny 1 Febroary 2003 ka hatramin'izao.
== Filankevitry ny Kaominina ==
Mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Kaominina Curitiba izy nanomboka ny Janoary 2001 ka hatramin'ny Janoary 2003.
==Jereo koa==
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Paraná]]
q5qk0v4uf9es2p13mr2fbcxmn3sryls
1151614
1151613
2026-10-03T04:38:02Z
~2026-50172-80
41062
1151614
wikitext
text/x-wiki
[[File:Alexandre Curi.jpg|thumb|Alexandre Curi]]
'''Alexandre Maranhão Khury''' (teraka ny 9 Aprily 1979 tao Curitiba), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Alexandre Curi''', dia mpitantana ny vahoaka breziliana sady mpanao politika mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://www.plural.jor.br/poder/alexandre-curi-se-filia-ao-republicanos-e-deve-montar-chapa-com-rafael-greca/ Alexandre Curi se filia ao Republicanos e deve montar chapa com Rafael Greca]</ref>.
Izy no filohan'ny Antenimieran-doholona ao {{Paraná}}, toerana noraisiny tamin'ny taona 2025, ary efa enim-bolana misesy izao no fe-potoam-piasany amin'ny maha-solontenan'ny fanjakana azy<ref>(pt) [https://www.gazetadopovo.com.br/parana/alexandre-curi-assume-presidencia-alep-com-planos-para-2026/ Alexandre Curi assume presidência da Alep com planos para 2026]</ref>.
Miavaka amin'ny asany amin'ny maha-monisiana azy izy ary ekena ho iray amin'ireo mpitarika politika lehibe ao [[Paraná]].
== Fiainana manokana ==
Avy amin'ny fiaviana [[Libana|Libaney]] i Alexandre Curi, manambady ary manan-janaka telo. Nahazo diplaoma amin'ny fitantanana ny vahoaka izy, avy amin'ny fianakaviana Paraná nentim-paharazana izay efa nandray anjara tamin'ny politikam-panjakana.
== Solontenan'ny Fanjakana ao Paraná ==
Miasa nanomboka ny 1 Febroary 2003 ka hatramin'izao.
== Filankevitry ny Kaominina ==
Mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Kaominina Curitiba izy nanomboka ny Janoary 2001 ka hatramin'ny Janoary 2003.
==Jereo koa==
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Paraná]]
j3mkoyvyu2knxt6wgybcoxeiaue0z98
1151616
1151614
2026-10-03T04:42:16Z
~2026-50172-80
41062
1151616
wikitext
text/x-wiki
[[File:Alexandre Curi.jpg|thumb|Alexandre Curi]]
'''Alexandre Maranhão Khury''' (teraka ny 9 Aprily 1979 tao Curitiba), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Alexandre Curi''', dia mpitantana ny vahoaka breziliana sady mpanao politika [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://www.plural.jor.br/poder/alexandre-curi-se-filia-ao-republicanos-e-deve-montar-chapa-com-rafael-greca/ Alexandre Curi se filia ao Republicanos e deve montar chapa com Rafael Greca]</ref>.
Izy no filohan'ny Antenimieran-doholona ao {{Paraná}}, toerana noraisiny tamin'ny taona 2025, ary efa enim-bolana misesy izao no fe-potoam-piasany amin'ny maha-solontenan'ny fanjakana azy<ref>(pt) [https://www.gazetadopovo.com.br/parana/alexandre-curi-assume-presidencia-alep-com-planos-para-2026/ Alexandre Curi assume presidência da Alep com planos para 2026]</ref>.
Miavaka amin'ny asany amin'ny maha-monisiana azy izy ary ekena ho iray amin'ireo mpitarika politika lehibe ao [[Paraná]].
== Fiainana manokana ==
Avy amin'ny fiaviana [[Libana|Libaney]] i Alexandre Curi, manambady ary manan-janaka telo. Nahazo diplaoma amin'ny fitantanana ny vahoaka izy, avy amin'ny fianakaviana Paraná nentim-paharazana izay efa nandray anjara tamin'ny politikam-panjakana.
== Solontenan'ny Fanjakana ao Paraná ==
Miasa nanomboka ny 1 Febroary 2003 ka hatramin'izao.
== Filankevitry ny Kaominina ==
Mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Kaominina Curitiba izy nanomboka ny Janoary 2001 ka hatramin'ny Janoary 2003.
==Jereo koa==
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Paraná]]
phtsv7woxc4kszo8ky0fss03fbtoqgg
1151617
1151616
2026-10-03T05:03:20Z
~2026-50172-80
41062
1151617
wikitext
text/x-wiki
[[File:Alexandre Curi.jpg|thumb|Alexandre Curi]]
'''Alexandre Maranhão Khury''' (teraka ny 9 Aprily 1979 tao Curitiba), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Alexandre Curi''', dia mpitantana ny vahoaka breziliana sady mpanao politika [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicanos]]<ref>(pt) [https://www.plural.jor.br/poder/alexandre-curi-se-filia-ao-republicanos-e-deve-montar-chapa-com-rafael-greca/ Alexandre Curi se filia ao Republicanos e deve montar chapa com Rafael Greca]</ref>.
Izy no filohan'ny Antenimieran-doholona ao {{Paraná}}, toerana noraisiny tamin'ny taona 2025, ary efa enim-bolana misesy izao no fe-potoam-piasany amin'ny maha-solontenan'ny fanjakana azy<ref>(pt) [https://www.gazetadopovo.com.br/parana/alexandre-curi-assume-presidencia-alep-com-planos-para-2026/ Alexandre Curi assume presidência da Alep com planos para 2026]</ref>.
Miavaka amin'ny asany amin'ny maha-monisiana azy izy ary ekena ho iray amin'ireo mpitarika politika lehibe ao [[Paraná]].
== Fiainana manokana ==
Avy amin'ny fiaviana [[Libana|Libaney]] i Alexandre Curi, manambady ary manan-janaka telo. Nahazo diplaoma amin'ny fitantanana ny vahoaka izy, avy amin'ny fianakaviana Paraná nentim-paharazana izay efa nandray anjara tamin'ny politikam-panjakana.
== Solontenan'ny Fanjakana ao Paraná ==
Miasa nanomboka ny 1 Febroary 2003 ka hatramin'izao.
== Filankevitry ny Kaominina ==
Mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Kaominina Curitiba izy nanomboka ny Janoary 2001 ka hatramin'ny Janoary 2003.
==Jereo koa==
{{commonscat}}
[[pt:Alexandre Curi]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1979]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Paraná]]
f7bft32bjalcjjjfswqq80zw7ueihhf
Alexandre Khury
0
302191
1151615
2026-10-03T04:41:27Z
~2026-50172-80
41062
#REDIRECT [[Alexandre Curi]]
1151615
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Alexandre Curi]]
sdbm625ilqzp0vaipco10xo6bohfwmn
Alessandra Haber
0
302192
1151621
2026-10-03T07:53:34Z
~2026-50172-80
41062
vaovao
1151621
wikitext
text/x-wiki
[[File:Depalessandrahaber.jpg|thumb|Alessandra Haber]]
'''Alessandra Haber Carvalho Santos''' (teraka ny 15 Septambra 1988 tao [[Belém]]), Dokotera, mpitsabo sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mifandray amin'ny [[Podemos (Brazila)|Podemos (PODE)]] ary [[solombavambahoaka]] federaly ao {{Pará}} amin'izao fotoana izao.
== Tantaram-piainana ==
Nahazo diplaoma momba ny fitsaboana tao amin'ny Oniversiten'ny Fanjakana ao Pará (UEPA) i Alessandra Haber tamin'ny taona 2011.
Miasa ho mpitsabo hoditra ao amin'ny [[Hopitaly]] Santa Maria ao [[Ananindeua]] (HSMA) izy. Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, voafidy ho solombavambahoaka federaly ao Pará izy tamin'ny vato 258.907, ka izy no kandidà be mpifidy indrindra tao amin'ny fanjakana<ref>(pt) [https://g1.globo.com/pa/para/eleicoes/2022/noticia/2022/10/03/alessandra-haber-e-a-deputada-federal-mais-votada-no-para-nas-eleicoes-de-2022.ghtml Alessandra Haber é a deputada federal mais votada no Pará nas eleições de 2022]</ref>.
Manambady ny ben'ny tanànan'i Ananindeua amin'izao fotoana izao, izay dokotera ihany koa, [[Daniel Santos]] (PODE) izy.
==Fahombiazana tamin'ny fifidianana==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! Taona
! Fifidianana
! Antoko
! Ofisialy
! Vato
! %
! vokany
! Ref
|-
| 2022
| Fifidiananan'i [[Pará]]
| [[Podemos (Brazila)|PODE]]
| Solombavambahoaka
| 258.907
|
| Voafidy
|<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220674/biografia Camara dos Deputados]</ref>
|}
==Jereo ikoa==
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1988]]
[[Sokajy:Podemos (Brazila)]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana ]]
2olmzooe1eo6u2emzy8lnrfvc41suz2
1151622
1151621
2026-10-03T07:54:25Z
~2026-50172-80
41062
1151622
wikitext
text/x-wiki
[[File:Depalessandrahaber.jpg|thumb|Alessandra Haber]]
'''Alessandra Haber Carvalho Santos''' (teraka ny 15 Septambra 1988 tao [[Belém]]), Dokotera, mpitsabo sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mifandray amin'ny [[Podemos (Brazila)|Podemos (PODE)]] ary [[solombavambahoaka]] federaly ao {{Pará}} amin'izao fotoana izao.
== Tantaram-piainana ==
Nahazo diplaoma momba ny fitsaboana tao amin'ny Oniversiten'ny Fanjakana ao Pará (UEPA) i Alessandra Haber tamin'ny taona 2011.
Miasa ho mpitsabo hoditra ao amin'ny [[Hopitaly]] Santa Maria ao [[Ananindeua]] (HSMA) izy. Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, voafidy ho solombavambahoaka federaly ao Pará izy tamin'ny vato 258.907, ka izy no kandidà be mpifidy indrindra tao amin'ny fanjakana<ref>(pt) [https://g1.globo.com/pa/para/eleicoes/2022/noticia/2022/10/03/alessandra-haber-e-a-deputada-federal-mais-votada-no-para-nas-eleicoes-de-2022.ghtml Alessandra Haber é a deputada federal mais votada no Pará nas eleições de 2022]</ref>.
Manambady ny ben'ny tanànan'i Ananindeua amin'izao fotoana izao, izay dokotera ihany koa, [[Daniel Santos]] (PODE) izy.
==Fahombiazana tamin'ny fifidianana==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! Taona
! Fifidianana
! Antoko
! Ofisialy
! Vato
! %
! vokany
! Ref
|-
| 2022
| Fifidiananan'i [[Pará]]
| [[Podemos (Brazila)|PODE]]
| Solombavambahoaka
| 258.907
|
| Voafidy
|<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220674/biografia Camara dos Deputados]</ref>
|}
==Jereo ikoa==
[[pt:Alessandra Haber]]
[[en:Alessandra Haber]]
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1988]]
[[Sokajy:Podemos (Brazila)]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana ]]
nhq2l7i3alph3rmm19u19t50rgiy4qb