Wikipedia
mgwiki
https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Rakitra
Manokana
Dinika
Mpikambana
Dinika amin'ny mpikambana
Wikipedia
Dinika amin'ny Wikipedia
Sary
Dinika amin'ny sary
MediaWiki
Dinika amin'ny MediaWiki
Endrika
Dinika amin'ny endrika
Fanoroana
Dinika amin'ny fanoroana
Sokajy
Dinika amin'ny sokajy
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Saint-Cyprien-sur-Dourdou
0
98306
1151661
1031720
2026-10-05T03:45:38Z
BD2412
14163
update from file move
1151661
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|44.5481|2.4128}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Saint-Cyprien-sur-Dourdou
|sary=Conques, Pradelles (oct. et nov. 2012) 146.jpg
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Midi-Pyrénées]]
|velarantany=30.23
|isam-ponina=813
|ben'ny tanàna=Bernard Lefebvre
}}
I '''Saint-Cyprien-sur-Dourdou''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rodez, ao amin'ny departemantan'i [[Aveyron]], ao amin'ny faritr'i [[Midi-Pyrénées]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 12218.
I Bernard Lefebvre no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Saint-Cyprien-sur-Dourdou dia 813 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 229 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 645 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.5481° ary 2.4128° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Saint-Cyprien-sur-Dourdou Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Aveyron]]
ngfxiv8rz737xotawufakj7lnrwdj90
Arvigna
0
167783
1151663
907992
2026-10-05T06:20:55Z
Kontributor 2K
31390
svg
1151663
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|43.0636|1.7331}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Arvigna
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Midi-Pyrénées]]
|velarantany=8.6
|isam-ponina=196
|ben'ny tanàna=Jean-François Naudi
}}
[[sary:Blason Commune Arvigna.svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Arvigna]]
I '''Arvigna''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Pamiers, ao amin'ny departemantan'i [[Ariège]], ao amin'ny faritr'i [[Midi-Pyrénées]], ao [[Frantsa]].
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 09022.
I Jean-François Naudi no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Pamiers
== Jeografia ==
Ny isam-ponin'i Arvigna dia 196 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 279 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 490 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.0636° ary 1.7331° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.
== Rohy ivelany ==
* : Tranonkala
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Arvigna Eo amin'i www.communes.com]
<references/>
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Ariège]]
97v1l425yqka3r3rihw9viminj0c8xt
Geneseo, Kansas
0
186781
1151657
941842
2026-10-04T23:01:12Z
InternetArchiveBot
25011
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1151657
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|38.5169444444|-98.1558333333}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Geneseo, Kansas
|firenena={{Etazonia}}
|faritany=Kansas
|velarantany=1.50
|isam-ponina=267
|ben'ny tanàna=
}}
'''Geneseo, Kansas''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Kansas]], ao [[Etazonia]]. 67444.
== Jeografia ==
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 38.5169444444 ary -98.1558333333.
Ny faritr'ora dia GMT -6.
== Jereo koa ==
* [[Kansas]]
* [[Etazonia]]
== Rohy ivelany ==
* [https://web.archive.org/web/20121015024943/http://skyways.lib.ks.us/towns/Geneseo/ City website]
{{vangovango}}
[[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kansas]]
lkk90vvex5i6xdy6t5e8ishms1d9kqc
Piermont, New York
0
192873
1151662
945564
2026-10-05T05:13:07Z
InternetArchiveBot
25011
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1151662
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|41.0405555556|-73.9188888889}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Piermont, New York
|firenena={{Etazonia}}
|faritany=New York
|velarantany=3.0
|isam-ponina=2510
|ben'ny tanàna=Christoph D. Sanders
}}
'''Piermont, New York''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[New York]], ao [[Etazonia]]. Ny kaodim-paositra dia 10968..
== Jeografia ==
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 41.0405555556 ary -73.9188888889.
Ny faritr'ora dia GMT -5.
== Jereo koa ==
* [[Etazonia]]
** [[New York]]
=== Rohy ivelany ===
* https://web.archive.org/web/20130821015909/http://piermont-ny.org/
[[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i New York]]
69no882sju89x7jee36rsua4ne82z6g
Wallkill, Ulster County, New York
0
196899
1151664
945783
2026-10-05T09:38:02Z
InternetArchiveBot
25011
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1151664
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|41.6|-74.1666666667}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Wallkill, Ulster County, New York
|firenena={{Etazonia}}
|faritany=New York
|velarantany=
|isam-ponina=2288
|ben'ny tanàna=
}}
'''Wallkill, Ulster County, New York''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[New York]], ao [[Etazonia]]. Ny kaodim-paositra dia 12589<ref>[http://www.city-data.com/city/Wallkill-New-York.html "WallKill, New York] {{Wayback|url=http://www.city-data.com/city/Wallkill-New-York.html |date=20210121092609 }},"City Data", 2011. Retrieved July 2011</ref>..
== Jeografia ==
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 41.6 ary -74.1666666667.
Ny faritr'ora dia GMT -5.
== Jereo koa ==
* [[Etazonia]]
** [[New York]]
=== Rohy ivelany ===
*
[[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i New York]]
a9x6aejqelwtjbwkk73yl3r4viv2hkh
Marc Garneau
0
210862
1151659
1105271
2026-10-05T00:59:39Z
Dostojewskij
7697
Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025
1151659
wikitext
text/x-wiki
{{infobox olona
|sary=
|anarana=Marc Garneau
|teraka=2 Febroary 1949
|maty=4 Jona 2025
|firenena=Kanada
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanamory sambon-danitra]]
* [[injeniera]]
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Marc Garneau''' dia mpanamory sambon-danitra, injeniera, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i [[Kanada]] teraka ny 2 Febroary 1949 tao [[Québec]] ary maty tamin'ny 4 Jona 2025
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]
===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/018v8c]
[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpanamory sambon-danitra]]
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:mpanao politika]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1949]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]]
9lyicqg39byislysp7xz4m2df35pe2l
David Peleg
0
221404
1151665
1018355
2026-10-05T09:50:03Z
Itaipe
36207
1151665
wikitext
text/x-wiki
{{infobox olona
|sary=
|anarana=David Peleg
|teraka=
|maty=
|firenena=
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpahay kajimirindra]]
* [[injeniera]]
|taona niasàna=
|image=David_Peleg.jpg}}
'''David Peleg''' dia mpahay kajimirindra, injeniera
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]
===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/ |date=20160501004947 }}
[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpahay kajimirindra]]
[[sokajy:injeniera]]
o1zoi1aarus9ffvih6eubqmu5c2607i
Harveya
0
263881
1151658
1092879
2026-10-04T23:35:24Z
InternetArchiveBot
25011
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1151658
wikitext
text/x-wiki
[[File:Harveya_capensis00.jpg|thumb|right|''[[Harveya capensis]]'' mitombo amin'ny Table Mountain, Afrika Atsimo, amin'ny taona 2019]]
Irai ambangony fa parasitika zavamaniry amin'ny fianavakaviana [[Orobranchaceae]] '''''Harveya'''''. Dia hita inhany ao tany mafana ''Harveya''. Misy eo anelanelany 40 karazana tamin'ny ambangony ''Harveya''. Mitomb'ireo amin'ny [[Afrika Atsimo]], [[Yemen]], [[Madagasikara]] sy [[Comores]].<ref>[http://pza.sanbi.org/harveya-squamosa South Africa National Biodiversity Institute]</ref> Anarana nomena azy [[bôtanista]] irlandy [[William Henry Harvey]] ny ambangony ''Harveya''.
==Karazana==
*''[[Harveya capensis]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[https://natureontheedge.com/tag/harveya-capensis/ Nature on the Edge - ''Harveya capensis'']</ref>
*''[[Harveya comorensis]]'' (Comores)<ref>[https://www.europeana.eu/portal/en/record/11629/_HERBAR_BGBM_GERMANY_B_10_0001420.html?utm_source=api&utm_medium=api&utm_campaign=VWRhX8zNo Europeana Collections - Harveya comorensis]</ref>
*''[[Harveya huttonii]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[http://orobanchaceae.blogspot.com/2014/01/surprises-galore-in-eastern-cape.html Orobranchaceae Travel Blog - Surprises Galore in the Eastern Cape]</ref>
*''[[Harveya obtusifolia]]'' ny parakinambo (Madagasikara sy Yemen)<ref>{{Cite web |title=- Gasy sur le Net |url=https://gasy.net/fr/video/clip/4025/madagascar-massif-d-andringitra.html |accessdate=2019-07-16 |archivedate=2019-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190716101743/https://gasy.net/fr/video/clip/4025/madagascar-massif-d-andringitra.html }}</ref><ref>[https://www.scribd.com/doc/118493798/Flora-of-Yemen Flora of Yemen]</ref>
*''[[Harveya pauciflora]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-14 South Africa National Biodiversity Institute - Red List]</ref>
*''[[Harveya pulchra]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[https://parasiticplants.siu.edu/Orobanchaceae/NoPhoto.Scrophs.html The Parasitic Plant Connection - Nonphotosythetic Scrophs]</ref>
*''[[Harveya pumila]]'' (Afrika Atsimo)<ref>{{Cite web |title=Sterkfontein Country Estates - ''Harveya pumila'' |url=http://sterkfonteincountryestates.org.za/flora/harveya-pumila/ |access-date=2019-07-16 |archive-date=2019-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716094734/http://sterkfonteincountryestates.org.za/flora/harveya-pumila/ |url-status=dead }}</ref>
*''[[Harveya purpurea]]'' (Afrika Atsimo)<ref>{{Cite web |url=https://casabio.org/taxa/harveya-purpurea |title=CasaBio - Species ''Harveya purpurea'' |access-date=2019-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716094743/https://casabio.org/taxa/harveya-purpurea |archive-date=2019-07-16 |url-status=dead}}</ref>
*''[[Harveya scarlatina]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[https://pondolandcrew.blogspot.com/2016/01/escaping-from-crowded-beaches.html Pondoland Crew Blog - Escaping from the crowded beaches]</ref>
*''[[Harveya speciosa]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[https://plants.jstor.org/compilation/harveya.speciosa JSTOR Global Plants - ''Harveya speciosa'']</ref>
*''[[Harveya squamosa]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[http://pza.sanbi.org/harveya-squamosa South Africa National Biodiversity Institute - ''Harvey squamosa'']</ref>
*''[[Harveya stenosiphon]]'' (Afrika Atsimo)<ref>[http://www.africanplants.senckenberg.de/root/index.php?page_id=78&id=6609 African Plants - A Photo Guide]</ref>
<ref>[http://malagasyword.org/bins/taxonLists?kingdom=B&range=H&mg=boka Malagasy Word - Botanical Scientific Names]</ref>
==Citation==
gnwzks4nydx002rwjb3508wyxrhtbd7
Fanenitra
0
278757
1151642
1137127
2026-10-04T13:59:30Z
Thelezifor
15140
Nanalehibe sary
1151642
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Vespula_germanica_Richard_Bartz.jpg|thumb|Fanenitra|385x385px]]
Ny '''fanenitra''' dia ny karazana [[bibikely]] rehetra izay amin' ny ankapobeny kely andilana, ao amin' ny zana-pilaharana ''[[Apocrita]]'', ao amin' ny filahaharana ''[[Hymenoptera]]'', izay sady tsy [[Renitantely|tantely]] no tsy [[vitsika]]. Tsy mamorona klada (vondrona voajanahary feno manana razambe tokana) ny fanenitra, satria nivoatra avy amin' ny razamben' ny fanenitra ny tantely sy ny vitsika. Afaka manindrona ny rembiny ny fanenitra ao amin' ny klada ''[[Aculeata]]''.
[[Sary:Hymenoptera 001.jpg|ankavia|vignette|196x196px|Fanenitra mpiara-monina, ao amin' ny fianakaviana ''Vespidae'']]
Miara-monina anaty akany miaraka amin' ny mpanjakavavy manatody sy mpiasa tsy miteraka ny fanenitra fantatra indrindra, toa ny karazana sasany ao amin' ny fianakaviana ''[[Vespidae]]''. Ny fiaraha-monina dia mety noho ny rafitra mamaritra ny lahy sy ny vavy, atao hoe haplôdiplôidia''',''' izay mahazatra ao amin' ny ''Hymenoptera'', satria mahatonga ny mpirahavavy hifandray akaiky.
[[Sary:Guêpe.jpg|vignette|183x183px|Fanenitra ao amin' ny zana-pilaharana ''Aculeata'' ]]
Na izany aza dia mitoka-monina ny ankamaroan' ny karazana fanenitra, ary miaina sy miteraka tsy miankina amin' ny hafa ny vavy tsirairay. Matetika ny vavy dia manana fitaovam-panatodizana ahafahany manatody ao anaty na eo akaikin' ny loharanon-tsakafo hiveloman' ny [[olitra]] zanany. Ao amin' ny ''Aculeata'' anefa io fitaovam-panatodizana io dia matetika no niova ho fanindronana ampiasaina amin' ny fiarovana na fisamborana remby.
[[Sary:Chrysis April 2008-1.jpg|ankavia|vignette|184x184px|Fanenitra emeralda (fianakaviana ''Chrysididae'')]]
Mitana anjara asa ara-tontolo iainana maro ny fanenitra. Mpiremby na mpamindra vovobony, na hamelona ny tenany na hanome sakafo ny akaniny, ny sasany. Maro, indrindra fa ny fanenitra emeralda, ny mpangalatra remby, manatody ao amin' ny akanin' ny fanenitra hafa.
[[Sary:20200512-P1100071 Vespa mandarinia japonica.jpg|vignette|169x169px|Fanenitra be aziatika (''Vespa mandarinia'')]]
Ny ankamaroan' ny fanenitra manirery no katsentsitra, midika izany fa manatody anaty na amin' ny bibikely hafa izy ireo (ny dingana rehetra amin' ny fiainany manomboka amin' ny atody ka hatramin' ny fahalehibeazany) ary matetika no manome sakafo ny akaniny amin' ilay bibikely mpampiantrano. Tsy toy ny katsentsitra tena izy ny olitry ny fanenitra izay mamono ny bibikely mpampiantrano azy. Mitsentsitra saika ny bibikely mpanimba rehetra ny fanenitra mitoka-monina, ka mahatonga ireo fanenitra ireo hilaina amin' ny [[fambolena]] an-jaridaina amin' ny fiadiana amin' ny bibikely mpanimba toy ny jorerifotsy madinika (''[[Aleyrodidae]]'') mpihinana [[voatabia]] sy ny voly hafa, amin' ny alalan' ny [[ady biôlôjika]].
[[Sary:Tarantula Hawk, Southeastern Colorado P1270150b.jpg|vignette|164x164px|Tarantula hawk (''Pepsis'')]]
Niseho voalohany tao amin' ny firaketana [[fôsily]] tamin' ny vanim-potoana [[Jorasika]] ny fanenitra, ary nizarazara ho fianakaviambe maro mbola velona avy amin' ny vanim-potoana [[Kretasea]]. Vondrona bibikely mahomby sy isan-karazany izy ireo, izay ahitana karazany voafaritra an' aliny; niely eran' izao tontolo izao ny fanenitra afa-tsy any amin' ny faritry ny [[tendrontany]].
[[Sary:Megascoliaprocer.JPG|ankavia|vignette|165x165px|''Megascolia procer'']]
Ny fanenitra miara-monina lehibe indrindra dia ny fanenitra aziatika atao hoe ''Vespa mandarinia'', izay mahatratra 5 sm ny halavany; anisan' ny fanenitra mitoka-monina lehibe indrindra ny vondron-karazana vondron-karazana ''[[Pepsis]]'' sy ''[[Hemipepsis]]'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Pompilidae]]''), izay misambotra karazana [[hala]] atao hoe ''[[Theraphosidae]]''. Ao koa ny fanenitra mitoka-monina goavana any [[Indônezia]] (''Megascolia procer'').
Ny fanenitra kely indrindra dia fanenitra katsentsitra mitoka-monina, ao amin' ny fianakaviana ''[[Mymaridae]]'', anisan' izany ny bibikely bitika indrindra fantatra eran-tany, manana halava 0,139 mm, sy ny bibikely manidina kely indrindra fantatra, manana halava 0,15 mm monja.
== Jereo koa ==
* [[Angidina]]
* [[Angely]]
* [[Famakiloha]]
* [[Hala]]
* [[Hao]]
* [[Jorery]]
* [[Kalalao]]
* [[Kongona]]
* [[Lalitra]]
* [[Lolo (bibikely)]]
* [[Maingoka]]
* [[Moka]]
* [[Parasy]]
* [[Renitantely]]
* [[Trambo]]
* [[Tsipongo]] na [[Tsipongo|kongona maimbo]]
* [[Valala]]
* [[Vitsika]]
* [[Vitsikazo]] na [[aboaly]]
== Jereo koa ==
[[Sokajy:Bibikely]]
5yo19yd9ils56lsvziupdbahrre8u5x
Ficus polita
0
296253
1151647
1136077
2026-10-04T14:30:33Z
Thelezifor
15140
1151647
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Ficus polita (nom), vye, Manie van der Schijff BT, b.jpg|vignette|350x350px|''Ficus polita'']]
Ny '''''Ficus polita''''', dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]'', misy raviny miendrika fo, teratany any amin' ny alan' i [[Afrika]] trôpikaly sy eto [[Madagasikara]]. Taloha izy io dia nantsoina hoe '''''Ficus megapoda'''.'' Indreto ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]: '''arafaja''', '''arafanja''', '''aviavimamiomby''', '''aviavindrano''', '''aviavy''', '''fandresy''', '''mandresy''', '''nonoke'''. Ireo anarana ireo anefa mety hanondro karazana ''Ficus'' hafa koa.
== Faritra aniriany ==
[[Sary:Ficus polita (nom), vye, Manie van der Schijff BT, c.jpg|vignette|Voan' ny ''Ficus polita'']]
Ny ''Ficus polita'' dia hazo hita any amin' ny ala mando sy ala manamorona renirano (morontsiraka andrefana sy afovoany ao [[Afrika]]), ala amorontsiraka sy ala maina (morontsiraka atsinanana sy atsimo ao Afrika), ary eto [[Madagasikara]]. Izy io dia maniry hatrany amin' ny haambo 1 200 m.
== Toetoetrany ==
[[Sary:Ficus polita (nom), loof, b, Manie van der Schijff BT.jpg|vignette|Ravin' ny aviavy ''Ficus polita'']]
Ny ''Ficus polita'' dia mitovitovy amin' ny ''Ficus bizanae'' (karazana aviavy koa), izay karazana tsy fahita raha tsy ao amin' ny ala trôpikalin' i [[Afrika Atsimo]].
=== Ravina ===
Ny raviny dia manana sisiny feno ary matetika miendrika fo, miaraka amin' ny tendrony lava maranitra.
=== Voa ===
Ny voan' ny ''Ficus polita'' dia maniry eo ambonin' ny hazo efa antitra, mamorona vondrona kely eny amin' ny rantsana fohy. Ny [[fanenitra]] mpamindra vovobony dia ny ''Courtella bekiliensis bekiliensis'' raha eto Madagasikara, ary ny ''Courtella bekiliensis bispinosa'' ''raha'' any ao [[Afrika]].
== Jereo koa ==
* [[Aviavy]]
* ''[[Ficus]]''
* ''[[Courtella]]''
6puifrt94bdbmcy3nipa40rowhpuv1o
Ficus lutea
0
296256
1151645
1122298
2026-10-04T14:25:13Z
Thelezifor
15140
Anarana amin' ny teny malagasy
1151645
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Ficus lutea 165829390.jpg|vignette|359x359px|''Ficus lutea'']]
Ny '''''Ficus lutea''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]''. Izy io dia maniry hatrany Eastern Cape ([[Afrika Atsimo]]) ka hatrany amin' ny faritr' i [[Afrika]] trôpikaly. Atao hoe '''amontana''' na '''aviavy''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] nefa tsy io ihany ny zavamaniry antsoina amin' io anarana io.
== Toetoetrany ==
[[Sary:Ficus lutea stem.JPG|ankavia|vignette|228x228px|Vatana sy sampan' ny ''Ficus lutea'']]
Mahatratra 25 m ny haavony, lehibe sy mivelatra ny ao amin' ny tampony. Manja na volondavenona antitra ny hodiny. Raha any amin' ny faritra malalaka izy dia matetika fohy ny vatany sady ahitana fakany manohana fa raha any anaty ala kosa ny vatany dia matetrika lava kokoa.
=== Ravina ===
[[Sary:Ficus lutea 356562233.jpg|vignette|225x225px|Ravin' ny ''Ficus lutea''|ankavia]]Mivondrona eo amin' ny faran' ny sampany ny ravin' ny ''Ficus lutea'' izay manjelanjelatra, mahatratra hatramin' ny 43 sm ny halavany ary 20 sm ny sakany, somary boribory toa endrik' atody na salavalava manana tendrony lava maranitra ny endriky ny ravina, ary ny eo am-poto-dravina dia miendrika fo na boribory.
=== Voa ===
[[Sary:Ficus lutea 0004.jpg|vignette|166x166px|Voan' ny ''Ficus lutea'' mbola manta]]
[[Sary:Ficus lutea 161036990.jpg|vignette|274x274px|Voan' ny ''Ficus lutea'' efa masaka]]
Ny voany dia mipoitra eo ampototry ny ravina na amin' ny rantsana eo ambanin' ny vondron-ravina, manana savaivo mahatratra 30 mm sady be volovolony indrindra raha mbola tanora.
== Faritra sy toerana aniriany ==
Ity zavamaniry ity dia hita any amin' ny ala manamorona [[renirano]] sy any amin' ny tany rakotra ala ary any amin' ny aritra misy ala maitso lalandava any [[Afrika Andrefana|Afrika]] [[Afrika Andrefana|Andrefana]] sy [[Afrika Atsinanana]] ary [[Afrika Atsimo|Afrika]] [[Afrika Atsimo|Atsimo]].
== Jereo koa ==
* ''[[Ficus]]''
* [[Aviavy]]: ''[[Ficus carica]]'' ; ''Ficus lutea'' (na ''Ficus baronii''); ''[[Ficus polita]]'' (na ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' teo aloha); ''[[Ficus religiosa]]'' ; ''[[Ficus trichopoda]]'' ;
* [[Amontana]]: ''Ficus lutea'' (na ''Ficus baronii'' teo aloha); ''[[Ficus tiliifolia]]'' (na ''[[Ficus tiliifolia|Ficus trichophlebia]]'' teo aloha)
dos68v7c8afkh7zs5jwottwqbalgbi9
1151646
1151645
2026-10-04T14:25:57Z
Thelezifor
15140
1151646
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Ficus lutea 165829390.jpg|vignette|359x359px|''Ficus lutea'']]
Ny '''''Ficus lutea''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]''. Izy io dia maniry hatrany Eastern Cape ([[Afrika Atsimo]]) ka hatrany amin' ny faritr' i [[Afrika]] trôpikaly. Atao hoe '''amontana''' na '''aviavy''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] nefa tsy io ihany ny zavamaniry antsoina amin' io anarana io. Anarana nahafantarana azy koa ny hoe ''Ficus baronii''.
== Toetoetrany ==
[[Sary:Ficus lutea stem.JPG|ankavia|vignette|228x228px|Vatana sy sampan' ny ''Ficus lutea'']]
Mahatratra 25 m ny haavony, lehibe sy mivelatra ny ao amin' ny tampony. Manja na volondavenona antitra ny hodiny. Raha any amin' ny faritra malalaka izy dia matetika fohy ny vatany sady ahitana fakany manohana fa raha any anaty ala kosa ny vatany dia matetrika lava kokoa.
=== Ravina ===
[[Sary:Ficus lutea 356562233.jpg|vignette|225x225px|Ravin' ny ''Ficus lutea''|ankavia]]Mivondrona eo amin' ny faran' ny sampany ny ravin' ny ''Ficus lutea'' izay manjelanjelatra, mahatratra hatramin' ny 43 sm ny halavany ary 20 sm ny sakany, somary boribory toa endrik' atody na salavalava manana tendrony lava maranitra ny endriky ny ravina, ary ny eo am-poto-dravina dia miendrika fo na boribory.
=== Voa ===
[[Sary:Ficus lutea 0004.jpg|vignette|166x166px|Voan' ny ''Ficus lutea'' mbola manta]]
[[Sary:Ficus lutea 161036990.jpg|vignette|274x274px|Voan' ny ''Ficus lutea'' efa masaka]]
Ny voany dia mipoitra eo ampototry ny ravina na amin' ny rantsana eo ambanin' ny vondron-ravina, manana savaivo mahatratra 30 mm sady be volovolony indrindra raha mbola tanora.
== Faritra sy toerana aniriany ==
Ity zavamaniry ity dia hita any amin' ny ala manamorona [[renirano]] sy any amin' ny tany rakotra ala ary any amin' ny aritra misy ala maitso lalandava any [[Afrika Andrefana|Afrika]] [[Afrika Andrefana|Andrefana]] sy [[Afrika Atsinanana]] ary [[Afrika Atsimo|Afrika]] [[Afrika Atsimo|Atsimo]].
== Jereo koa ==
* ''[[Ficus]]''
* [[Aviavy]]: ''[[Ficus carica]]'' ; ''Ficus lutea'' (na ''Ficus baronii''); ''[[Ficus polita]]'' (na ''[[Ficus polita|Ficus megapoda]]'' teo aloha); ''[[Ficus religiosa]]'' ; ''[[Ficus trichopoda]]'' ;
* [[Amontana]]: ''Ficus lutea'' (na ''Ficus baronii'' teo aloha); ''[[Ficus tiliifolia]]'' (na ''[[Ficus tiliifolia|Ficus trichophlebia]]'' teo aloha)
7t9tln7zgq5xid1qjq4s8n4frpje15p
Ficus sakalavarum
0
296261
1151644
1136228
2026-10-04T14:17:08Z
Thelezifor
15140
Anarana ara-tsiansa
1151644
wikitext
text/x-wiki
Ny '''''Ficus sakalavarum''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Moraceae]]''. Ao amin' ny zana-bondron-karazana ''Sycomorus'' izy io, izay ahitana karazana ''[[Ficus]]'' manana ravina lehibe sy voany lehibe. ''Ficus sakalavarum'' <small>Baker</small> no anarany ara-tsiansa feno. Heverina ho mitovy amin' ny ''Ficus cocculifolia'' na zana-karazan' ny ''Ficus cocculifolia'' izy io (''Ficus cocculifolia'' subsp. ''sakalavarum'' <small>(Baker) H. Perrier</small>). Indreto ny anarany amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]: '''adabo''', '''adabobe''', '''adabolahy''', '''adabolatsaka''', '''adabonkoera''', '''adabonolona''', '''adabonomby''', '''adabovavy'''. Mihevitra azy io ho mitovy amin' ny ''[[Ficus sycomorus]]'' <small>L.</small>. ny ''[[Plants of the World Online]]'' (''POWO'').
== Toetoetrany ==
Miseho amin' ny endrika [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], matetika lehibe, ny ''Ficus sakalavarum''. Mahitsy ny vatany. Lehibe ny raviny, hatramin' ny 15 sm, sady rakotra volovolo indrindra fa raha mbola tanora. Lehibe ny voany izay manana savaivo hatramin' ny 10 sm, manana tahom-boany matevina, rakotra volovolony amin' ny voalohany, avy eo miala ireo volovolo ireo, ary miova ho mavo rehefa masaka.
== Faritra sy toerana aniriany ==
Miparitaka be eto [[Madagasikara]] izy io. Amin' ny tany mando na amoron-drano indraindray no tena tiany aniriana, ary hita na dia any amin' ny faritra atsimo-andrefana izay somary maina koa izy io.
== Jereo koa ==
* ''[[Ficus]]''
* ''[[Ficus sycomorus]]''
* [[Adabo]]: ''Ficus sakalavarum'' (← ''Ficus cocculifolia'') (''[[Moraceae]]''); ''[[Dioscorea sansibarensis]]'' (''[[Dioscoreaceae]]'')
[[Sokajy:Hazo]]
4xznjknn6fpcyry5at43i2zmfe2h9d9
Lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara
0
298086
1151660
1151612
2026-10-05T02:29:42Z
InternetArchiveBot
25011
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1151660
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Litchi chinensis fruits.JPG|vignette|408x408px|[[Litisia|Letisia]] (''[[Litchi chinensis]]'')]]
Inty ny '''lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara'''. Marihina fa ny teny hoe "hazo" ampiasaina eto dia anondroana ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ny [[hazobotry]], ny [[kirihitra]], ary ny [[vahy]], eny fa na ny zavamaniry atao amin' ny anarana hoe [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] rehefa tena lehibe (ohatra: [[akondro]]) na ireo ivelan' ny fanasokajiana mahazatra (toy ny [[raketa]]) koa aza. Misy amin' ny zavamaniry hotanisaina eto ny tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], ny sasany hita ihany koa any amin' ny firenena sy faritra any ivelany ary ny hafa nampidirina teto. Tsy nampidirina ao amin' ity ny [[voamaina]] ([[kabaro]], [[tsaramaso]], sns) sy ny [[voamadinika]] ([[vary]], [[Zea mays|katsaka]], sns), ny [[voa fakana menaka]] ([[Arachis hypogaea|voanjo]], [[sôza]], sns).
== Lisitry ny fianakaviana sy ny antoko ==
=== Lisitry ny fianakavian-javamaniry ===
Inty ny lisitry ny fianakavian-javamaniry ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy:
* ''[[Anacardiaceae]]'' ''- [[Anisophylleaceae]] - [[Annonaceae]] - [[Apocynaceae]] - [[Arecaceae]] -'' ''[[Bromeliaceae]]'' ''- [[Burseraceae]] - [[Cactaceae]] - [[Caricaceae]] - [[Celastraceae]] - [[Clusiaceae]] - [[Combretaceae]] - [[Ebenaceae]] - [[Fabaceae]] - [[Lauraceae]] - [[Loganiaceae]] - [[Malvaceae]]'' (ankehitriny dia tafiditra ao ny ''[[Bombacaceae]]'') - ''[[Menispermaceae]]'' ''- [[Moraceae]] - [[Musaceae]] - [[Myrtaceae]] - [[Orchidaceae]] - [[Pandanaceae]] - [[Passifloraceae]] - [[Phyllanthaceae]] - [[Piperaceae]] - [[Proteaceae]] - [[Rosaceae]] - [[Rubiaceae]] - [[Rutaceae]] - [[Sapindaceae]] - [[Sapotaceae]] - [[Solanaceae]] - [[Vitaceae]]''
=== Lisitry ny antokon-javamaniry ===
Inty ny lisitry ny antoko ahitana karazana fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy:
* ''[[Adansonia]] - [[Ananas]] - [[Anisophyllea]] - [[Annona]] - [[Bismarckia]] - [[Borassus]] - [[Bromelia]] - [[Canarium (zavamaniry)|Canarium]] - [[Carica]] - [[Carissa]] - [[Causonis]] - [[Cayratia]] - [[Cereus]] - [[Cissus]] - [[Citrus]] - [[Cocos (zavamaniry)|Cocos]] - [[Cola (zavamaniry)|Cola]] - [[Cyphostemma]] - [[Dilobeia]] - [[Diospyros]] - [[Dypsis]] - [[Elaeis]] - [[Eugenia]] - [[Ficus]] - [[Fragaria]] - [[Hylocereus]] - [[Hyphaene]] - [[Labramia]] - [[Landolphia]] - [[Leuenbergeria]] - [[Litchi]] - [[Malus]] - [[Mangifera]] - [[Mimusops]] - [[Musa]] - [[Opuntia]] - [[Pandanus]] - [[Passiflora]] - [[Persea]] - [[Pereskia]]'' (jereo koa: ''[[Leuenbergeria]]'' sy ''[[Rhodocactus]]'') ''- [[Phoenix]] - [[Piper]] - [[Poivrea]] - [[Physalis]] - [[Prunus]] - [[Psidium]] - [[Pyrus]] - [[Raphia]] - [[Ravenea]] - [[Rheedia]] - [[Rhipsalis]] - [[Rhodocactus]] - [[Rubus]] - [[Saba (zavamaniry)|Saba]]'' - ''[[Salacia]] - [[Satranala]] - [[Selenicereus]] - [[Sorindeia]] - [[Spondias]] - [[Strychnos]] - [[Solanum]] - [[Symphonia]] - [[Syzygium]] - [[Tamarindus]] - [[Treculia]] - [[Uapaca]] - [[Vangueria]] - [[Vasconcellea]] - [[Vanilla]] - [[Vitis]]''
== Lisitry ny karazana (anarana ara-tsiansa) ==
Inty ny lisitry ny karazan-javamaniry fihinam-boa maniry eto [[Madagasikara]], nalahatra araka ny abidy:
=== A ===
[[Sary:Adansonia rubrostipa 03.jpg|vignette|Ringy na fony (''[[Adansonia rubrostipa]]'')|205x205px]]
* ''[[Adansonia digitata]]'' [''[[Bombacaceae]]'' na ''[[Malvaceae]]''] -- baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana, vontona
* ''[[Adansonia grandidieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- renala, reniala, renibeala, vonoa
* ''[[Adansonia madagascariensis]]'' (← ''Adansonia bernieri'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, bozy, fony, mboio, reniala
* ''[[Adansonia perrieri]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] – za
* ''[[Adansonia rubrostipa]]'' (← ''Adansonia fony'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- ringy
* ''[[Adansonia suarezensis]]'' [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- vonoa, za
* ''[[Adansonia za]]'' (← ''Adansonia alba, Adansonia bozy'') [''Bombacaceae'' na ''Malvaceae''] -- bontana, bontona, boringy, bozo, bozy, fony, mboio, ringy, voajabo, za, zabo
* ''[[Ananas bracteatus]]'' [''[[Bromeliaceae]]''] --
* ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' (= ''Bromelia ananas'') [''Bromeliaceae''] -- fandra, fandrana, mananasy, satra, voafandrana
* ''[[Anisophyllea anisophyllea]]'' [''[[Anisophylleaceae]]''] -- ambalasira
* ''[[Anisophyllea fallax]]'' [''Anisophylleaceae''] -- hazomamy
* ''[[Anisophyllea madagascariensis]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea masoalensis]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea parafallax]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea purpurascens]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Anisophyllea schatzii]]'' [''Anisophylleaceae''] --
* ''[[Annona muricata]]'' [''[[Annonaceae]]''] -- karaosoly, koropataka, kôrôsôly // voantsokona, voatsiriry,
* ''[[Annona squamosa]]'' [''Annonaceae''] -- konikony, konokono // voasaritany
* ''[[Artocarpus altilis]]'' [''[[Moraceae]]''] -- [[soanambo]], tsirapay
* [[Ampalibe|''Artocarpus heterophyllus'']] [''Moraceae''] -- ampalibe
* ''[[Artocarpus integer]]'' (← ''Artocarpus integrifolia'') [''Moraceae''] -- finesy, kimahatorolela, sonambo, voanampalibe
[[Sary:Bismarckia nobilis3498.jpg|vignette|208x208px|Satrana (''[[Bismarckia nobilis]]'')]]
=== B ===
* ''[[Bismarckia nobilis]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[satrana]]
* ''[[Borassus aethiopum]]'' [''Arecaceae''] --
* ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – dimaka, befelatanana:
* ''[[Borassus madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – voanio
* ''[[Burasaia madagascariensis]]'' [''[[Menispermaceae]]''] -- amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, ralakamisy, vodihazo // madiriandro
=== C ===
[[Sary:Citrus-aurantiifolia-fruits.JPG|vignette|Voasary (''[[Citrus aurantiifolia]]'')]]
* ''[[Canarium madagascariensis]]'' [''[[Burseraceae]]''] -- aramy, haramy, ramy, tambazotse
* ''[[Carica papaya]]'' [''[[Caricaceae]]''] -- [[papay]], mapaza
* ''[[Carissa boiviniana]]'' [''[[Apocynaceae]]''] --
* ''[[Carissa densiflora]]'' [''Apocynaceae''] -- mango
** ''Carissa densiflora'' var ''microphylla'' -- mango
* ''[[Carissa macrocarpa]]'' [''Apocynaceae''] --
* ''[[Carissa pichoniana]]'' [''Apocynaceae''] -- hazombato
* ''[[Carissa sessiliflora]]'' [''Apocynaceae''] -- tavaka, voantsikomoka, voantsikopiky
* ''[[Carissa spinarum]]'' (← ''Carissa edulis,'' ''Carissa pubescens, Carissa comorensis'') [''Apocynaceae''] -- taolana, taolanomby, voakandrina, voamantsoana
* ''[[Cayratia trifolia]]'' <small>(Baker) Desc.</small> (← ''Causonis trifolia'') [''Vitaceae''] --
* ''[[Cereus peruvianus]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Cissus quadrangularis]]'' [''[[Vitaceae]]''] --
* ''[[Cissus lenticellata]]'' (← ''Vitis lenticellata'' <small>Baker</small>) [''[[Vitaceae]]''] -- vahintakifitra, vahintankifitra, vahintankifotra
* ''[[Cissus verticillata]]'' [''Vitaceae''] -- voalobokadia
* ''[[Citrus aurantiifolia]]'' (← ''Citrus aurantifolia'') [''[[Rutaceae]]''] -- angy, besenta, hangy, matsitso, soa, tsirebika, voantolongo, voasarimakirana, voasarimamy, voasarimandina, voasarisoa, voasary
* ''[[Citrus aurantium]]'' [''Rutaceae''] -- voangikely, voatolongo
* ''[[Citrus hystrix]]'' [''Rutaceae''] -- voangabe, voangibe // kaombava
* ''[[Citrus limon]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimakirana
* ''[[Citrus maxima]]'' (← ''Citrus grandis, Citrus decumana'') [''Rutaceae''] -- angibe, hangibe, papelimosy, pilionosy, tremo, voahangibe, voasaribe, voasarihangibe // vangisay
* ''[[Citrus medica]]'' [''Rutaceae''] -- voantolongo, voasarimandina
** ''Citrus medica'' subsp. ''bajoum'' -- tolongo, tsilongo, voatsilongo
* ''[[Citrus paradisi]]'' [''Rutaceae'']
* ''[[Citrus reticulata]]'' [''Rutaceae''] -- // mandarina
* ''[[Citrus sinensis]]'' [''Rutaceae''] -- voasarimamy, voasary
* ''[[Citrus voangiala]]'' [''[[Rutaceae]]''] -- voangiala
* ''[[Cocos nucifera]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- [[voanio]]
* ''[[Cola acuminata]]'' [''[[Malvaceae]]''] -- kôlà
* ''[[Cola nitida]]'' [''Malvaceae''] -- kôla
* ''[[Cola perrieri]]'' [''Malvaceae''] --
* ''[[Combretum grandidieri]]'' (← ''Calopyxis grandidieri'') [''[[Combretaceae]]''] -- tamenaka
* ''[[Combretum calopyxis]]'' (← ''Calopyxis eriantha'') [''Combretaceae''] -- boka, matitihena, tamenaka, temenaka, voantamenaka
* ''[[Combretum coccineum]]'' [''Combretaceae''] -- halaitra, manikibonga
* ''[[Combretum coursianum]]'' (← ''Calopyxis coursiana'') [''Combretaceae''] -- tamenaka, voatamenaka
* ''[[Combretum eriogynum]]'' (← ''Calopyxis eriogyna'') [''Combretaceae''] -- voatamenaka
* ''[[Combretum indicum]]'' [''Combretaceae''] --
* ''[[Combretum macrocalyx]]'' (← ''Calopyxis bernieriana'') (= Poivrea bernieriana) [''Combretaceae''] -- voantamenaka, voatamenaka
* ''[[Combretum oxygonium]]'' (← ''Calopyxis oxygonia'') [''Combretaceae''] -- menakabongo, voantamenaka
* ''[[Combretum sphaeroides]]'' (← ''Calopyxis brevistyla'') [''[[Combretaceae]]''] -- voantamenaka
* ''[[Combretum subumbellatum]]'' (← ''Calopyxis subumbellata'') [''Combretaceae''] -- mangitohezitra, tamenaka, vakakoana, voantamenaka, voatamenaka // voanjonala
* ''[[Cyphostemma greveanum]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- vahimboamena
* ''[[Cyphostemma microadiparthros]]'' / ''[[Cyphostemma microadiparthra]]'' (= ''Cissus microadiparthros'') [''Vitaceae''] --
* ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (← ''Vitis microdiptera'') [''Vitaceae''] -- divay, famakientana
* ''[[Cyphostemma montagnacii]]'' [''Vitaceae''] --
[[Sary:Fuyu Persimmon (Diospyros Kaki) editMMK.jpg|vignette|211x211px|Kaky (''[[Diospyros kaki]]'')]]
=== D ===
* ''[[Dilobeia thouarsii]]'' [''[[Proteaceae]]''] – bakaravina, hazobaka, hazontavolo, hovao, makaleona, mankaleo, ovao, ramandriona, rihaona, tambelomanana, tavolohazo, tavolopika, vazano, vivaona
* ''[[Diospyros ferrea]]'' [''[[Ebenaceae]]''] --
* ''[[Diospyros kaki]]'' [''Ebenaceae''] -- kaky
* ''[[Diospyros mespiliformis]]'' [''Ebenaceae''] --
* ''[[Diospyros perrieri]]'' [''Ebenaceae''] -- hazoarina, hazozoby, lopingo, mapingo, pingo, volombodimpoina
* ''[[Diospyros sakalavarum]]'' [''Ebenaceae''] -- hazomafana
* ''[[Diospyros squamosa]]'' [''Ebenaceae''] --
* ''[[Dypsis baronii]]'' [''[[Arecaceae]]''] --
* ''[[Dypsis lutescens]]'' [''Arecaceae''] -- lafahazo, lafaza, lafohaza, na rehazo.
* ''[[Dypsis madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – // farihazo, hirihiry
[[Sary:Elaeis guineensis oil palm fruit Portoviejo Ecuador.jpg|vignette|209x209px|''[[Elaeis guineensis]]'']]
=== E ===
* ''[[Elaeis guineensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] – palmie fanaova-menaka, tsingilo
** ''Elaeis guineensis'' var ''madagascariensis'' (= ''Elaeis madagascariensis'') -- tsingilo
*''[[Epiphyllum anguliger]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Epiphyllum oxypetalum]]'' [''Cactaceae''] –
* ''[[Epiphyllum phyllanthus]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Eugenia brasiliensis]]'' [''[[Myrtaceae]]''] --
* ''[[Eugenia cotinifolia]]'' [''Myrtaceae''] -- mangidika, mantsidika
* ''[[Eugenia hazomamy]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia lokhensis]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia louvelii]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia lucida]]'' [''Myrtaceae''] -- atsingilo, tsaringila
* ''[[Eugenia nosibensis]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia parkeri]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Eugenia uniflora]]'' [''[[Myrtaceae]]''] --
[[Sary:Ficus polita (nom), vye, Manie van der Schijff BT, c.jpg|vignette|208x208px|Mandresy (''[[Ficus polita]]'')]]
=== F ===
* ''[[Ficus carica]]'' L. [''[[Moraceae]]''] – aviavimbazaha
* ''[[Ficus grevei]]'' [''Moraceae''] -- fihamy
* ''[[Ficus lutea]]'' Vahl [''Moraceae''] – amontana, mandresy , nonokalika, aviavy
* ''[[Ficus pachyclada]]'' [''Moraceae''] -- adabo
* ''[[Ficus polita]]'' [''Moraceae''] -- mandresy, tsaramady.
* ''[[Ficus reflexa]]'' Thunb. [''[[Moraceae]]''] --
* ''[[Ficus sakalavarum]]'' [''Moraceae''] – adabo
* ''[[Ficus sur]]'' [''Moraceae''] --
* ''[[Ficus sycomorus]]'' L. [''Moraceae''] -- amontana
* ''[[Ficus trichoclada]]'' Baker [''Moraceae''] --
* ''[[Ficus tiliifolia]]'' Baker (ou ''Ficus trichophlebia'') [''[[Moraceae]]''] -- voara, ara, aviavy, amontana
* ''[[Fragaria × ananassa]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[frezy]]
* ''[[Fragaria vesca]]'' [''Rosaceae''] --
=== G ===
* ''[[Garcinia aphanophlebia]]'' (← ''[[Rheedia aphanophlebia]]'') [''[[Clusiaceae]]''] --
* ''[[Garcinia chapelieri]]'' (← ''[[Rheedia chapelieri]]'') [''Clusiaceae''] -- dampy, vandrika, leandriaka.
* ''[[Garcinia madagascariensis]]'' (← ''[[Rheedia madagascariensis]]'') [''Clusiaceae''] --
* ''[[Garcinia mangorensis]]'' [''[[Clusiaceae]]''] – vandrika
* ''[[Garcinia mangostana]]'' [''Clusiaceae''] – mangostana
* ''[[Garcinia pauciflora]]'' [''Clusiaceae''] – vandrikala
* ''[[Garcinia verrucosa]]'' [''Clusiaceae''] -- dampy
* ''[[Garcinia zeylanica]]'' [''[[Clusiaceae]]''] --
[[Sary:Hyphaene coriacea kz1.JPG|vignette|273x273px|Babangy (''[[Hyphaene coriacea]]'')]]
=== H ===
* ''[[Hyphaene compressa]]'' H.Wendl. [''[[Arecaceae]]''] --
* ''[[Hyphaene coriacea]]'' (Gaertn.) [''Arecaceae''] -- babangy, lokoko // satramira
* ''[[Hyphaene shatan]]'' [''Arecaceae''] -- dana, satra, satrakely, satramira, satrana, satrantoloho, satraviehy, satsa, taliona
=== L ===
* ''[[Labramia ambondrombeensis]]'' [''[[Sapotaceae]]''] --
* ''[[Labramia boivinii]]'' [''Sapotaceae''] -- faho, mantsadaka
* ''[[Labramia bojeri]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Labramia costata]]'' [''Sapotaceae''] -- todinga
* ''[[Labramia platyphylla]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia kirkii]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia madagascariensis]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia myrtifolia]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Landolphia perrieri]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Litchi chinensis]]'' [''[[Sapindaceae]]''] -- [[litisia]], letisy
=== M ===
[[Sary:Musa acuminata 337319858.jpg|vignette|212x212px|Akondro (''[[Musa acuminata]]'')]][[Sary:Mangifera indica 1a 13.jpg|vignette|Manga (''[[Mangifera indica]]'')|207x207px]]
* ''[[Malus domestica]]'' [''Rosaceae''] -- paoma
* ''[[Malus × robusta]]'' [''[[Rosaceae]]''] --
* ''[[Malus pumila]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Mangifera foetida]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] --
* ''[[Mangifera indica]]'' [''Anacardiaceae''] -- manga
* ''[[Mangifera odorata]]'' [''Anacardiaceae''] --
* ''[[Mimusops coriacea]]'' (← ''[[Mimusops commersonii]]'') [''[[Sapotaceae]]''] -- tsirika, vohimpiky
* ''[[Mimusops elengi]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Mimusops obtusifolia]]'' [''Sapotaceae''] --
* ''[[Musa acuminata]]'' <small>Colla</small> [ ''Musaceae''] -- foignonana, akondro
* ''[[Musa balbisiana]]'' [''Musaceae''] --
* ''[[Musa × paradisiaca]]'' L. (''Musa sapientum'' L.) (safiotra ''M. acuminata'' × ''M. balbisiana'') [''[[Musaceae]]''] -- akondro, akondrofify, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa
[[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|219x219px|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]]
=== O ===
* ''[[Opuntia dillenii]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Opuntia ficus-indica]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Opuntia monacantha]]'' [''Cactaceae''] -- raketa malady
* ''[[Opuntia stricta]]'' [''Cactaceae''] -- raketa mena
=== P ===
[[Sary:Starr 020803-0117 Psidium guajava.jpg|vignette|Goavy (''[[Psidium guajava]]'')|210x210px]]
* ''[[Pandanus tectorius]]'' [''[[Pandanaceae]]''] --
* ''[[Pandanus utilis]]'' [''Pandanaceae''] --
* ''[[Passiflora caerulea]]'' [''[[Passifloraceae]]''] --
* ''[[Passiflora edulis]]'' [''Passifloraceae''] --
** ''Passiflora edulis'' f. ''edulis'' --
** ''Passiflora edulis'' f. ''flavicarpa'' --
* ''[[Passiflora foetida]]'' [''Passifloraceae''] -- tsipopoka
* ''[[Passiflora incarnata]]'' [''Passifloraceae''] --
* ''[[Passiflora laurifolia]]'' [''Passifloraceae''] ---
* ''[[Passiflora ligularis]]'' [''Passifloraceae''] --
* ''[[Passiflora quadrangularis]]'' [''Passifloraceae''] --
* ''[[Pereskia aculeata]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Pereskia grandifolia]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Persea americana]]'' [''[[Lauraceae]]''] -- [[Zavôka|zavôkà]]
* ''[[Phoenix canariensis]]'' [''[[Arecaceae]]''] --
* ''[[Phoenix dactylifera]]'' [''Arecaceae''] -- [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]] // rofiavahiny
* ''[[Phoenix reclinata]]'' [''Arecaceae''] -- antrendry, kalabo, kalalo, dara, daro, taratra, taratsa, taratsy
* ''[[Phoenix roebelenii]]'' [''Arecaceae''] --
* ''[[Physalis angulata]]'' [''[[Solanaceae]]''] --
* ''[[Physalis minima]]'' [''Solanaceae''] --
* ''[[Physalis peruviana]]'' [''Solanaceae''] --
* ''[[Piper borbonense]]'' [''[[Piperaceae]]''] -- tsiperifery, voatsiperifery
* ''[[Piper guineense]]'' [''Piperaceae''] -- kisiditry
* ''[[Piper nigrum]]'' [''Piperaceae''] --
* ''[[Piper pachyphyllum]]'' [''Piperaceae''] --
* ''[[Piper pyrifolium]]'' [''Piperaceae''] -- voatsiperifery
* ''[[Prunus africana]]'' (= ''[[Pygeum africanum]]'') [ ''[[Rosaceae]]''] -- kotofihy
* ''[[Prunus armeniaca]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus avium]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus cerasifera]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus cerasus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus domestica]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Prunus persica]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[paiso]]
* ''[[Psidium cattleianum]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- goavimena
* ''[[Psidium guajava]]'' [''[[Myrtaceae]]''] -- [[Goavy (zavamaniry)|goavy]]
* [[Psidium guineense|''Psidium guineens''e]] [''[[Myrtaceae]]''] --
* ''[[Pyrus communis]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- [[poara]]
* ''[[Pyrus pyrifolia]]'' [''Rosaceae''] --
[[Sary:Raphia farinifera, Mahajanga Rural, Madagascar 1.png|vignette|Rofia (''[[Raphia farinifera]]'')]]
=== R ===
* ''[[Raphia farinifera]]'' (= ''Raphia ruffia'') [''[[Arecaceae]]''] -- rofia
* ''[[Ravenea dransfieldii]]'' [''Arecaceae''] --
* ''[[Ravenea madagascariensis]]'' [''Arecaceae''] – gora, matitanana
* ''[[Ravenea rivularis]]'' [''Arecaceae''] -- // akoraka, bakaly, gora, gory, ravina
* ''[[Ravenea sambiranensis]]'' [''Arecaceae''] – manarana, sira
* ''[[Rhipsalis baccifera]]'' [''[[Cactaceae]]''] --
** [[Rhipsalis baccifera subsp. horrida|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''horrida'']] (= ''[[Rhipsalis horrida]]'') --
** [[Rhipsalis baccifera subsp. mauritiana|''Rhipsalis baccifera'' subsp. ''mauritiana'']] (= ''[[Rhipsalis mauritiana]]'') --
* ''[[Rhipsalis madagascariensis]]'' [''Cactaceae''] --
* ''[[Rubus alceifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] --
* ''[[Rubus apetalus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus eichleri]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus fraxinifolius]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus fruticosus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus idaeus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus pauciflorus]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus pyrifolius]]'' [''Rosaceae''] --
* ''[[Rubus rosifolius]]'' [''[[Rosaceae]]''] -- voafotsy
[[Sary:Satranala decussilvae 2703559.jpg|vignette|307x307px|Satranala (''[[Satranala decussilvae]]'')]]
=== S ===
* ''[[Saba comorensis]]'' [''[[Apocynaceae]]''] – vandribanga // vontaka, made
* ''[[Salacia leptoclada]]'' [''[[Celastraceae]]''] --
* ''[[Salacia madagascariensis]]'' [''Celastraceae''] --
* ''[[Satranala decussilvae]]'' [''[[Arecaceae]]''] -- satranala
* ''[[Selenicereus costaricensis]]'' (← ''[[Hylocereus costaricensis]]'', ''[[Hylocereus polyrhizus]]'') [''[[Cactaceae]]''] --
* ''[[Selenicereus megalanthus]]'' (← ''[[Hylocereus megalanthus]]'') [''Cactaceae''] --
* ''[[Selenicereus undatus]]'' (← ''[[Hylocereus undatus]]'') [''Cactaceae''] --
* ''[[Solanum betaceum]]'' (← ''Cyphomandra betacea'') [''[[Solanaceae]]''] – voatabiahazo
* ''[[Sorindeia madagascariensis]]'' [''[[Anacardiaceae]]''] -- sorindrano
* ''[[Spondias dulcis]]'' (← ''Spondias cytherea'') [''[[Anacardiaceae]]''] -- sakoagna, sakoamanga
* ''[[Spondias mombin]]'' [''Anacardiaceae''] --
* ''[[Spondias purpurea]]'' [''Anacardiaceae''] --
* ''[[Spondias tefyi]]'' [''Anacardiaceae''] -- [[sakoa]]
* ''[[Strychnos madagascariensis]]'' [''[[Loganiaceae]]''] -- mokotra
* ''[[Strychnos spinosa]]'' [''Loganiaceae''] -- mokotra
* ''[[Symphonia louvelii]]'' [''[[Clusiaceae]]''] --
* ''[[Symphonia globulifera]]'' [''Clusiaceae''] --
* ''[[Symphonia urophylla]]'' [''Clusiaceae''] -- sirambo
* ''[[Syzygium cumini]]'' (← ''Eugenia jambolana'') [''[[Myrtaceae]]''] -- rotra, rôtra, rotrazo
* ''[[Syzygium emirnense]]'' (← ''Eugenia emirnensis'') [''Myrtaceae''] -
* ''[[Syzygium guineense]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium jambos]]'' (← ''[[Eugenia jambos]]'') [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium madagascariense]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium malaccense]]'' [''Myrtaceae''] -- makoba
* ''[[Syzygium samarangense]]'' [''Myrtaceae''] --
* ''[[Syzygium tsimihetyglandulosum]]'' [''Myrtaceae''] --
[[Sary:Tamarindus indica pods.JPG|vignette|272x272px|Kily (''[[Tamarindus indica]]'')]]
=== T ===
* ''[[Tamarindus indica]]'' [''[[Fabaceae]]''] -- [[kily]], madilo, madiro
* ''[[Treculia africana]]'' [''[[Moraceae]]''] --
* ''[[Treculia lamiana]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala
* ''[[Treculia madagascarica]]'' [''Moraceae''] -- ampalibeala, dipaka, famelona, tapabatry, fantsinakoho, sakoambitsy, tsipaka
** ''Treculia madagascarica'' var. ''sambiranensis'' -- dipaka, tsipaka, tsitimpahy, foza
* ''[[Treculia obovoidea]]'' [''Moraceae''] --
* ''[[Treculia perrieri]]'' (= ''Treculia africana'' var. ''ilicifolia'') [''Moraceae''] -- katoka, tsipa, tobory, tsitendry
=== U ===
[[Sary:Tapia Uapaca bojeri Ibity.jpg|vignette|Tapia (''[[Uapaca bojeri]]'')|274x274px]]
* ''[[Uapaca ambanjensis]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] --
* ''[[Uapaca betamponensis]]'' [''Phyllanthaceae''] --
* ''[[Uapaca bojeri]]'' [''Phyllanthaceae''] -- tapia, voapaka
* ''[[Uapaca densifolia]]'' [''Phyllanthaceae''] --
* ''[[Uapaca ferruginea]]'' [''Phyllanthaceae''] --
* ''[[Uapaca louvelii]]'' [''Phyllanthaceae''] -- anisena
* ''[[Uapaca thouarsii]]'' [''[[Phyllanthaceae]]''] -- voapaka
[[Sary:Solaris grapes in Chateaux Luna vineyard 24.jpg|vignette|236x236px|Voaloboka (''[[Vitis vinifera]]'')]]
=== V ===
* ''[[Vasconcellea×heilbornii]]'' [''[[Caricaceae]]''] --
* ''[[Vangueria infausta]]'' [''[[Rubiaceae]]''] -- voavanga
* ''[[Vangueria madagascariensis]]'' <small>J.F. Gmelin</small> (← ''Vangueria edulis'' <small>(Vahl) Vahl</small>) [''Rubiaceae''] -- vandrika, vanga, vavandrika, voandrika, voavandrika, voavanga
* ''[[Vitis labrusca]]'' [''[[Vitaceae]]''] -- voaloboka
* ''[[Vitis vinifera]]'' [''Vitaceae''] -- [[voaloboka]]
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny anaram-boankazo fihinana amin' ny teny malagasy]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]]
* [[Legioma]]
* [[Anana]]
* [[Voamaina]]
* [[Voamadinika]]
== Fanovozan-kevitra ==
=== Boky ===
* Allorge, L. (2008). ''Atlas des plantes de Madagascar''. Paris : Éditions Ulmer.
* Andrianarivelo, Rafrezy, V. (1989). ''Travaux sur les plantes utiles et l’environnement à Madagascar''. BIT/FNUAP, Projet MAG/87/P02. [https://www.fao.org/fileadmin/templates/agphome/documents/PGR/SoW1/africa/MADAGASC.pdf? Document FAO – Madagascar]
* Boiteau, P., Boiteau, M. & Allorge-Boiteau, L. (1999). ''Dictionnaire des noms malgaches de végétaux''. 4 vol. + index. Éditions Alzieu.
* Carrière, S. M. et al. (2023). ''Savoirs locaux et usage des plantes sauvages comestibles à Madagascar''.
* Divers auteurs. (2003). ''Voly voankazo (Cultures fruitières)''. Diary Valy, Valy Agridéveloppement SARL, MADPRINT, 38 p.
* François, E. (1927). « [https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1927_num_7_75_4576?utm La production des fruits à Madagascar] ». ''Revue de botanique appliquée et d’agriculture coloniale'', 7e année, bulletin n° 75, p. 713–724. DOI : 10.3406/jatba.1927.4576. (Persée) [Lahatsoratra feno]
* François, P. J. (1968). « Place des fruits dans l’alimentation malgache (étude du milieu rural) ». ''Terre malgache / Tany Malagasy'', n° 4, juillet 1968, p. 155–178.
* Heckel, É. (1910). ''[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8?utm_source=chatgpt. Les plantes utiles de Madagascar : catalogue alphabétique et raisonné]''. Paris : Augustin Challamel, 372 p. (AGRIS)
* Humbert, H. (dir.) et collaborateurs (1936–2001). ''Flore de Madagascar et des Comores. Plantes vasculaires''. Paris/Tananarive : Muséum national d’Histoire naturelle / Imprimerie officielle.
* Montagnac, P. (1960). ''[https://miremby.mg/opac_css/index.php?id=9974&lvl=author_see&utm Les cultures fruitières à Madagascar]''. Institut de Recherches Agronomiques à Madagascar (IRAM), 2 tomes. (Miremby)
* Perrier de la Bâthie, H. (1924). « [https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224?utm_source=chatgpt.com Sur quelques plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture] ». ''Revue de botanique appliquée et d’agriculture coloniale'', 4e année, bulletin n° 38, p. 652–663. DOI : 10.3406/jatba.1924.4224. (Persée) Persée [Lahatsoratra feno]
* Perrier de la Bâthie, H. (1927). ''La production des fruits à Madagascar''.
* Petitjean, M., Rakotovao, L. H. & Rasoanaivo, P. (1992). ''[https://miremby.mg/opac_css/index.php?id=5086&lvl=publisher_see&utm_source=chatgpt.com Plantes utiles de Madagascar : répertoire des noms vernaculaires]''. Faculté des Sciences, 300 p.
* Porcher, V., Carrière, S. M., Gallois, S., Randriambanona, H., Rafidison, V. M. & Reyes-García, V. (2022). « [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0264147&utm_source=chatgpt.com Growing up in the Betsileo landscape: Children’s wild edible plants knowledge in Madagascar] ». ''PLOS ONE'', 17(2), e0264147. DOI : 10.1371/journal.pone.0264147. (PLOS) [Lahatsoratra feno]
* Schatz, G. E. (2001). ''[https://shop.kew.org/generic-tree-flora-of-madagascar?utm_source=chatgpt.com Generic Tree Flora of Madagascar]''. Royal Botanic Gardens, Kew & Missouri Botanical Garden, 490 p. (Kew Gardens)
* Styger, E., Rakotoarimanana, J. E. M., Rabevohitra, R. & Fernandes, E. C. M. (1999). « [https://www.researchgate.net/publication/226459138_Indigenous_fruit_trees_of_Madagascar_Potential_components_of_agroforestry_systems_to_improve_human_nutrition_and_restore_biological_diversity Indigenous fruit trees of Madagascar: Potential components of agroforestry systems to improve human nutrition and restore biological diversity] ». ''Agroforestry Systems'', 46, p. 289–310. DOI : 10.1023/A:1006295530509. (ResearchGate)
* Ranaivosoa et collaborateurs. « Ethnobotanical Survey in Tampolo Forest (Fenoarivo Atsinanana, Northeastern Madagascar) ».
=== Tanonkala ===
* Biodiversity Heritage Library (BHL). [https://www.biodiversitylibrary.org/ Biodiversity Heritage Library]
* CIRAD – [https://open-library.cirad.fr/ Open Library] {{Wayback|url=https://open-library.cirad.fr/ |date=20260205210339 }}. CIRAD Open Library
* FAO AGRIS. [https://agris.fao.org/ Système international d’information sur les sciences et technologies agricoles]. FAO AGRIS
* FAO. ''[https://www.fao.org/family-farming/detail/fr/c/1600148/ Potentially Important Food Plants of Madagascar]''. (FAOHome) FAO – Potentially Important Food Plants of Madagascar
* FAO. [https://www.fao.org/4/y9601f/y9601f03.htm? ''Situation des ressources génétiques forestières de Madagascar'' (2002)]. FAO – Ressources génétiques forestières de Madagascar
* [https://www.persee.fr/ Journal d’agriculture tropicale et de botanique appliquée (JATBA)] – Persée. Collection d’articles anciens sur les plantes et cultures fruitières de Madagascar. Persée – JATBA
* Madadoc / Miremby. [https://madadoc.miremby.mg/ Catalogue documentaire malgache] {{Wayback|url=https://madadoc.miremby.mg/ |date=20260417193129 }}. Madadoc / Miremby
* Madagascar Catalogue / Missouri Botanical Garden (MBG). ''[https://mobot.mg/research/base-de-donnees/ Madagascar Catalogue]''. Missouri Botanical Garden – Madagascar Research Unit
* Missouri Botanical Garden – Madagascar Research Unit. Bases de données et ressources botaniques sur la flore de Madagascar. [https://mobot.mg/research/base-de-donnees/ Madagascar Research Unit – MBG]
* Pl@ntNet – Madagascar. [https://identify.plantnet.org/fr/madagascar?utm_source=chatgpt.com Pl@ntNet]
* [https://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online (POWO)]. Royal Botanic Gardens, Kew. Plants of the World Online
* PLOS ONE. Collection d’articles scientifiques en accès libre, notamment sur les plantes sauvages comestibles de Madagascar. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0264147&utm PLOS ONE – Wild edible plants of Madagascar]
* PROTA / PROTA4U. ''[https://www.prota4u.org/ Plant Resources of Tropical Africa]'' – ressources sur les plantes alimentaires et les fruits tropicaux. PROTA4U
* [https://protectedareas.mg/fr? Protected Areas Madagascar]. Protected Areas Madagascar
* Tropical Restoration Library / ELTI. ''[https://restoration.elti.yale.edu/resource/indigenous-fruit-trees-madagascar-potential-components-agroforestry-systems-improve-human? Indigenous Fruit Trees of Madagascar]''. Tropical Restoration Library – Indigenous Fruit Trees of Madagascar
* [https://www.tropicos.org/ Tropicos]. Missouri Botanical Garden. Tropicos
* Université d’Antananarivo – [https://web.archive.org/web/20260612165435/https://biblio.univ-antananarivo.mg/ Bibliothèque numérique]. Bibliothèque numérique de l’Université d’Antananarivo
* [https://www.worldfloraonline.org/?utm_source=chatgpt.com World Flora Online (WFO)]. World Flora Online
rqihwdb1no91es6ruoaj65jgjvj6swg
Wikipedia:Efemerida/5 Oktobra
4
298702
1151651
1133951
2026-10-04T14:54:45Z
JianJi
36396
1151651
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[5 Oktobra|5 oktobra - Andro manerantany ho an'ny mpampianatra]]''':
[[File:Women's March on Versailles002.jpg|thumb|Diaben'ny vehivavy ho any Versailles, 1789]]
* '''[[1789]]''' - Vehivavy an'arivony tao [[Paris]], [[Frantsa]], no nanao diabe goavana nankany amin'ny Lapan'i Versailles hanehoany ny tsy fankasitrahany ny fiakaran'ny vidim-piainana sy ny tsy fahampian'ny mofo dipaina.
* '''[[1795]]''' - Fikomian'ny mpandala ny fitondram-panjaka tao Paris.
* '''[[1908]]''' - Fahaleovantenan'i [[Bolgaria]] manoloana ny Empira Ottoman.
* '''[[1910]]''' - Fanambaràna ny Repoblika [[Pôrtogaly|Pôrtiogey]].
* '''[[1914]]''' - Ady an'habakabaka voalohany manerantany.
* '''[[1972]]''' - Nitsanganan'ny antoko politika frantsay Front National izay lasa [[Rassemblement National]].
* '''[[2021]]''' - Nivoahan'ny [[Microsoft Windows|Windows 11]] ampahibemaso
gpe8udyhbj6grynzb04i6xxdwuvuyy8
Wikipedia:Efemerida/6 Oktobra
4
298703
1151654
1133952
2026-10-04T17:11:26Z
JianJi
36396
1151654
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[6 Oktobra|6 oktobra]]''':
* '''[[1789]]''' - Noterena hifindra avy ao Versailles ho ao Tuileries i [[Louis XVI]] sy Marie-Antoinette vadiny ary ireo zanany.
* '''[[1973]]''' - [[Ady tamin' ny Yom Kippur]] nifanandrinan'i [[Israely]] tamin'i [[Egypta]] sy i [[Siria|Syria]].
2tdxudbxtdxa1kz6zexo3uzr8iorbl6
1151655
1151654
2026-10-04T17:31:23Z
JianJi
36396
1151655
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[6 Oktobra|6 oktobra]]''':
* '''[[1789]]''' - Noterena hifindra avy ao Versailles ho ao Tuileries i [[Louis XVI]] sy Marie-Antoinette vadiny ary ireo zanany.
* '''[[1973]]''' - [[Ady tamin' ny Yom Kippur]] nifanandrinan'i [[Israely]] tamin'i [[Egypta]] sy i [[Siria|Syria]].
* '''[[1976]]''' - famonoana faobe tao amin'ny Oniversiten'i Thammasat, [[Bangkok]] any [[Tailandy|Thailandy]]
* '''[[1981]]''' - Novonoin'ny miaramila kômandô nandritra ny matso tao Kairo i [[Anwar Sadat]], Filohan'i Egypta.
* '''[[1995]]''' - Nahitana planeta voalohany ivelan'izay mihodina amin'ny masoandro.
jy8zhunye7mxirr40seg5vs0ery0u99
1151656
1151655
2026-10-04T17:40:16Z
JianJi
36396
1151656
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[6 Oktobra|6 oktobra]]''':
* '''[[1789]]''' - Noterena hifindra avy ao Versailles ho ao Tuileries i [[Louis XVI]] sy Marie-Antoinette vadiny ary ireo zanany.
* '''[[1973]]''' - [[Ady tamin' ny Yom Kippur]] nifanandrinan'i [[Israely]] tamin'i [[Egypta]] sy i [[Siria|Syria]].
* '''[[1976]]''' - famonoana faobe tao amin'ny Oniversiten'i Thammasat, [[Bangkok]] any [[Tailandy|Thailandy]]
* '''[[1981]]''' - Novonoin'ny miaramila kômandô nandritra ny matso tao Kairo i [[Anwar Sadat]], Filohan'i Egypta.
* '''[[1995]]''' - Nahitana planeta voalohany ivelan'izay mihodina amin'ny masoandro.
* '''[[2025]]''' - Notendrena ho praiminisitra Atoa [[Zafisambo Ruphin]], herinandro taorian'ny nandravana ny governemanta noho ny [[Hetsi-panoherana 2025 eto Madagasikara|hetsi-panoherana 2025]] teto [[Madagasikara]].
cisc77g2nu7px4gjr08mticwie3xkl6
Wikipedia:Efemerida/7 Oktobra
4
298704
1151666
1133953
2026-10-05T09:58:44Z
JianJi
36396
1151666
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[7 Oktobra|7 oktobra]]''':
* [[1949]] - Fanambaràna ny fijoroan'ny [[Repoblika Demôkratika Alemàna|Repoblika Demôkratikan'i Alemaina]] ary mametraka an'i [[Berlin]] Atsinanana ho renivohitra.
rwx18jx4ivl0mprxbmmhvwfrm1l9tsr
1151667
1151666
2026-10-05T10:09:42Z
JianJi
36396
1151667
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[7 Oktobra|7 oktobra]]''':
* '''[[1949]]''' - Fanambaràna ny fijoroan'ny [[Repoblika Demôkratika Alemàna|Repoblika Demôkratikan'i Alemaina]] ary mametraka an'i [[Berlin]] Atsinanana ho renivohitra.
* '''[[2001]]''' - Fanombohan'ny fanafihan'i [[Etazonia]] sy ny mpiara-dia aminy an'i [[Afganistàna|Afghanistana]].
* '''[[2023]]''' - Fanafihana ara-miaramila nataon'ny [[Hamas]] avy ao amin'ny Faritra [[Gaza]] ho ao atsimon'i [[Israely]]; nanambara ady tamin'ny Hamas avy hatrany i Israely.
07273jyevhxnm6y7aasz9fs5xxy2ydv
1151668
1151667
2026-10-05T10:17:26Z
JianJi
36396
1151668
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[7 Oktobra|7 oktobra]]''':
* '''[[1571]]''' - Nopotehin'ny andian-tsambo espaniola sy veniziana ny andian-tsambo ôttômana nandritra ny [[ady tao Lepanto]].
* '''[[1949]]''' - Fanambaràna ny fijoroan'ny [[Repoblika Demôkratika Alemàna|Repoblika Demôkratikan'i Alemaina]] ary mametraka an'i [[Berlin]] Atsinanana ho renivohitra.
* '''[[2001]]''' - Fanombohan'ny fanafihan'i [[Etazonia]] sy ny mpiara-dia aminy an'i [[Afganistàna|Afghanistana]].
* '''[[2023]]''' - Fanafihana ara-miaramila nataon'ny [[Hamas]] avy ao amin'ny Faritra [[Gaza]] ho ao atsimon'i [[Israely]]; nanambara ady tamin'ny Hamas avy hatrany i Israely.
fe2nyz4c267a4hpewzhrxdy9sjnokbj
Cordia
0
302187
1151649
1151605
2026-10-04T14:41:30Z
Thelezifor
15140
Rohy anatiny
1151649
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Cordia sinensis 2155.jpg|vignette|455x455px|''Cordia sinensis'']]
Ny '''''Cordia''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] izay ahitana [[hazobotry]] sy [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] ao anatin' ny fianakaviana ''[[Cordiaceae]]'' araka ny [[Fanasokajiana APG IV|fanasokajiana filôjenetika APG IV]] (2016) (izay tafiditra tao anatin' ny ''[[Boraginaceae]]'' teo aloha). Karazana miisa 228<ref><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30003373-2 ''Cordia'' L.]", ''Plants of the World Online''. Notsidihina tamin' ny 8 Jolay 2024.</small></ref> no fantatra maneran-tany, indrindra any amin' ny faritra mafana. Maro amin' ny karazana ''Cordia'' no manana vony manintona sy manitra ary tena be mpitia eny amin' ny zaridaina, na dia tsy dia mahatanty toetany henjana loatra aza izy ireo. Tahaka ny ankamaroan' ny ''Boraginaceae'', ny ankamaroan' izy ireo dia manana ravina misy volo madinika. Taorian' ny fikarohana momba ny biôlôjia môlekiolary, dia karazana ''Cordia'' miisa 100 eo ho eo, izay avy any amin' ny faritra trôpikaly sy mafana antonony any [[Amerika]] (manomboka any [[Arizona]] ka hatrany [[Arzantina]]), no nafindra sokajy ho ao amin' ny vondrona ''[[Varronia]]'' <small>P. Browne</small>.
I [[Carl von Linné]] no nanome ny anarana hoe ''Cordia'' ho fanomezam-boninahitra an' i Valerius Cordus, dokotera sady bôtanista alemàna.
== Ekôlôjia ==
Hanin' ny olitra avy amin' ny karazana lolo sy samoina sasany (''[[Lolo (bibikely)|Lepidoptera]]''), toy ny ''[[Endoclita malabaricus]]'' sy ny ''[[Bucculatrix caribbea]]'' ary ny ''[[Bucculatrix cordiaella]]'' ny karazana ''Cordia.'' Ny karazam-bibikely ''[[Physonota alutacea]]'' kosa dia mihinana ny ''Cordia'' ''boissieri'', ny ''Cordia dentata'', ny ''Cordia'' ''inermis'' ary ny ''Cordia'' ''macrostachya''.
== Karazana ==
=== Karazana notsongaina ===
* ''[[Cordia africana]]'' <small>Lam.</small>
* ''Cordia alliodora'' <small>(Ruiz & Pav.) Oken</small>
* ''Cordia boissieri'' <small>A.DC.</small>
* ''[[Cordia dentata]]'' <small>Poir.</small>
* ''Cordia dichotoma'' <small>G.Forst</small>
* ''Cordia lutea'' <small>Lam</small>.
* ''[[Cordia monoica]]'' <small>Roxb.</small>
* ''[[Cordia myxa]]'' <small>L.</small> (Ny ''Cordia domestica'' dia heverin' ny loharano sasany ho karazana miavaka, fa ny sasany kosa mihevitra azy ho ''Cordia'' ''myxa'' var. ''domestica''. Ny ''Cordia dichotoma'' dia nampidirina tao anatin' ny vondrona antsoina hoe "''Cordia myxa'' complex" na noheverina ho mitovy hevitra amin' ny ''Cordia dichotoma''.)
* ''Cordia platythyrsa'' <small>Baker</small>
* ''Cordia sebestena'' <small>L.</small>
* ''[[Cordia sinensis]]'' <small>Lam.</small> (← ''Cordia gharaf'')
* ''[[Cordia subcordata]]'' <small>Lam.</small>
* ''Cordia sulcata'' <small>DC.</small>
* ''Cordia trichotoma'' <small>(Vell.) Arráb. ex Steud.</small>
=== Karazana napetraka tao taloha ===
* ''Carmona retusa'' <small>(Vahl) Masam.</small> (← ''Cordia retusa'' <small>Vahl</small>)
=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Cordia myxa MS 1790.jpg|vignette|''[[Cordia myxa]]'']]
Indreto ny karazana ''Cordia'' maniry eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Cordia afra]]'' <small>Sond</small>. (← ''Cordia caffra'' <small>Sond.</small>) — (teratany eto Madagasikara)
* ''[[Cordia africana]]'' <small>Lam</small>. — (teratany eto Madagasikara)
* ''[[Cordia dentata]]'' <small>Poir.</small> — (nampidirina eto Madagasikara)
* ''[[Cordia lowryana]]'' <small>J.S.Mill</small>. — (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara)
* ''[[Cordia mairei]]'' <small>Humbert</small> — mera, merandahy, varo, varonala, vatsibaria (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara)
* ''[[Cordia monoica]]'' <small>Roxb</small>. — (teratany eto Madagasikara)
* ''[[Cordia myxa]]'' <small>L.</small> — lamotinalika, magora, taindelokarana, tsimiranjo (nampidirina eto Madagasikara araka)
* ''[[Cordia schatziana]]'' <small>J.S.Mill</small>. — (tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara)
* ''[[Cordia sinensis]]'' <small>Lam</small>. (← ''Cordia rothii'' <small>Roem. & Schult.</small>) — hazonkorova, tandelo, tandelokarany, varokarana, varombazaha (teratany eto Madagasikara)
* ''[[Cordia subcordata]]'' <small>Lam</small>. — antafabory, tsimiranjo (teratany eto Madagasikara)
== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Cordia|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Cordia'']]
== Loharano ==
jd22vyde67ta96qoewlhqb9rl5aggu9
Agaonidae
0
302193
1151634
1151633
2026-10-04T12:23:21Z
Thelezifor
15140
Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara
1151634
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] mihinana zavamaniry sady manampy amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo irery ihany no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranom-kazo).
Ity fianakaviana ity dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3).
Mety ho pôlifiletika ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
== Lisitry ny vondro-karazana ==
Miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001) ity lisitra ity izay ahitana vondron-karazana miisa 76 mitsinjara amin' ny sy zana-pianakaviana 6.
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' Dalman 1818 (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' Waterston 1920 (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' Grandi 1916 (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''Ceratosolen coecus''
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
q7aksrap0schleajgshkhf3kdmjvmdn
1151635
1151634
2026-10-04T12:30:55Z
Thelezifor
15140
1151635
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] mihinana zavamaniry sady manampy amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo irery ihany no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranom-kazo).
Ity fianakaviana ity dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3).
Mety ho pôlifiletika ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
== Lisitry ny vondro-karazana ==
Miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001) ity lisitra ity izay ahitana vondron-karazana miisa 76 mitsinjara amin' ny sy zana-pianakaviana 6.
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
m9nr5t8eqr3np5gnr2enbauc99cv157
1151636
1151635
2026-10-04T12:50:44Z
Thelezifor
15140
Lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny
1151636
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] mihinana zavamaniry sady manampy amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo irery ihany no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranom-kazo).
Ity fianakaviana ity dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3).
Mety ho pôlifiletika ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
== Lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001) ity lisitra ity izay ahitana vondron-karazana miisa 76 mitsinjara amin' ny sy zana-pianakaviana 6.
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' {{au|Dalman, 1818}}
* ''Alfonsiella'' {{au|Waterston, 1920}}
* ''Allotriozoon'' {{au|Grandi, 1916}}
* ''Blastophaga'' {{au|Gravenhorst, 1829}}
** ''Blastophaga psenes'' {{au|Linnaeus}} (syn. ''Cynips psenes'' {{au|Linnaeus, 1758}})
* ''Courtella'' {{au|Kieffer, 1911}}
* ''Deilagaon'' {{au|Wiebes, 1977}}
* ''Dolichoris'' {{au|Hill, 1967}}
* ''Elisabethiella'' {{au|Grandi, 1928}}
* ''Eupristina'' {{au|Saunders, 1882}}
** ''Eupristina verticillata'' {{au|Waterston, 1921}}
* ''Nigeriella'' {{au|Wiebes 1974}}
* ''Paragaon'' {{au|Joseph, 1959}}
* ''Pegoscapus'' {{au|Cameron, 1906}}
* ''Platyscapa'' {{au|Motschoulsky, 1863}}
* ''Pleistodontes'' {{au|Saunders, 1882}}
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' {{au|Boucek, 1988}}
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>{{au|Mayr, 1885}}</small>
* ''Kradibia'' <small>{{au|Saunders, 1883}}</small> (syn. ''Liporrhopalum'' {{au|Waterston, 1920}})
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen coecus]]'' <small>Coquerel</small>
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
j346yypfntc9gt1b0czqbby63nskvwi
1151637
1151636
2026-10-04T13:04:13Z
Thelezifor
15140
Lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny
1151637
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] miaina ao anatin' ny voan' ny karazana ''Ficus'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) sady manampy an' ireo zavamaniry ireo amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranon-kazo).
== Lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Araka ny fanasokaiana taloha, miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001), ny fianakaviana ''Agaonidae'' dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3). Pôlifiletika anefa ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondro-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' Dalman, 1818
* ''Alfonsiella'' Waterston, 1920
* ''[[Allotriozoon]]'' Grandi, 1916
* ''Blastophaga'' Gravenhorst, 1829*
** ''Blastophaga psenes'' Linnaeus (syn. ''Cynips psenes'' Linnaeus, 1758)[11]
* ''[[Courtella]]'' Kieffer, 1911
* ''Deilagaon'' Wiebes, 1977
* ''Dolichoris'' Hill, 1967
* ''[[Elisabethiella]]'' Grandi, 1928
* ''Eupristina'' Saunders, 1882
* ''Eupristina'' verticillata Waterston, 1921[12][13]
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974
* ''Paragaon'' Joseph, 1959
* ''Pegoscapus'' Cameron, 1906
* ''[[Platyscapa]]'' Motschoulsky, 1863
* ''Pleistodontes'' Saunders, 1882
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' Boucek, 1988
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' Mayr, 1885
* ''[[Kradibia]]'' Saunders, 1883 (syn. ''Liporrhopalum'' Waterston, 1920)
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen coecus]]'' <small>Coquerel</small>
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
cp5o79mbmnn29d9oqa05hkw33kbozr1
1151638
1151637
2026-10-04T13:05:25Z
Thelezifor
15140
Nanitsy tsipelina
1151638
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] miaina ao anatin' ny voan' ny karazana ''Ficus'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) sady manampy an' ireo zavamaniry ireo amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranon-kazo).
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Araka ny fanasokajiana taloha, miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001), ny fianakaviana ''Agaonidae'' dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3). Pôlifiletika anefa ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' Dalman, 1818
* ''Alfonsiella'' Waterston, 1920
* ''[[Allotriozoon]]'' Grandi, 1916
* ''Blastophaga'' Gravenhorst, 1829*
** ''Blastophaga psenes'' Linnaeus (syn. ''Cynips psenes'' Linnaeus, 1758)[11]
* ''[[Courtella]]'' Kieffer, 1911
* ''Deilagaon'' Wiebes, 1977
* ''Dolichoris'' Hill, 1967
* ''[[Elisabethiella]]'' Grandi, 1928
* ''Eupristina'' Saunders, 1882
* ''Eupristina'' verticillata Waterston, 1921[12][13]
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974
* ''Paragaon'' Joseph, 1959
* ''Pegoscapus'' Cameron, 1906
* ''[[Platyscapa]]'' Motschoulsky, 1863
* ''Pleistodontes'' Saunders, 1882
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' Boucek, 1988
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' Mayr, 1885
* ''[[Kradibia]]'' Saunders, 1883 (syn. ''Liporrhopalum'' Waterston, 1920)
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen coecus]]'' <small>Coquerel</small>
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
qbr7vwgmdclxcu54e9iollhtb8dxfgs
1151639
1151638
2026-10-04T13:17:32Z
Thelezifor
15140
1151639
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] miaina ao anatin' ny voan' ny karazana ''Ficus'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) sady manampy an' ireo zavamaniry ireo amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranon-kazo).
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Araka ny fanasokajiana taloha, miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001), ny fianakaviana ''Agaonidae'' dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3). Pôlifiletika anefa ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' Dalman, 1818
* ''Alfonsiella'' Waterston, 1920
* ''[[Allotriozoon]]'' Grandi, 1916
* ''Blastophaga'' Gravenhorst, 1829*
** ''Blastophaga psenes'' Linnaeus (syn. ''Cynips psenes'' Linnaeus, 1758)[11]
* ''[[Courtella]]'' Kieffer, 1911
* ''Deilagaon'' Wiebes, 1977
* ''Dolichoris'' Hill, 1967
* ''[[Elisabethiella]]'' Grandi, 1928
* ''Eupristina'' Saunders, 1882
* ''Eupristina'' verticillata Waterston, 1921[12][13]
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974
* ''Paragaon'' Joseph, 1959
* ''Pegoscapus'' Cameron, 1906
* ''[[Platyscapa]]'' Motschoulsky, 1863
* ''Pleistodontes'' Saunders, 1882
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' Boucek, 1988
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' Mayr, 1885
* ''[[Kradibia]]'' Saunders, 1883 (syn. ''Liporrhopalum'' Waterston, 1920)
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
5loe3z0at33ig884i9h6lmv56h7ifvy
1151640
1151639
2026-10-04T13:23:03Z
Thelezifor
15140
Nandamina lahatsoratra
1151640
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] miaina ao anatin' ny voan' ny karazana ''Ficus'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) sady manampy an' ireo zavamaniry ireo amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranon-kazo).
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' Dalman, 1818
* ''Alfonsiella'' Waterston, 1920
* ''[[Allotriozoon]]'' Grandi, 1916
* ''Blastophaga'' Gravenhorst, 1829*
** ''Blastophaga psenes'' Linnaeus (syn. ''Cynips psenes'' Linnaeus, 1758)[11]
* ''[[Courtella]]'' Kieffer, 1911
* ''Deilagaon'' Wiebes, 1977
* ''Dolichoris'' Hill, 1967
* ''[[Elisabethiella]]'' Grandi, 1928
* ''Eupristina'' Saunders, 1882
* ''Eupristina'' verticillata Waterston, 1921[12][13]
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974
* ''Paragaon'' Joseph, 1959
* ''Pegoscapus'' Cameron, 1906
* ''[[Platyscapa]]'' Motschoulsky, 1863
* ''Pleistodontes'' Saunders, 1882
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' Boucek, 1988
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' Mayr, 1885
* ''[[Kradibia]]'' Saunders, 1883 (syn. ''Liporrhopalum'' Waterston, 1920)
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Araka ny fanasokajiana taloha, miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001), ny fianakaviana ''Agaonidae'' dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3). Pôlifiletika anefa ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae'').
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''[[Epichrysomallinae]]'' <small>Hill & Riek 1967</small> <small>d</small>ia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small> dia a ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small> dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small> dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small> dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]]:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
* ''[[Epichrysomallidae]]''
* ''[[Pteromalidae]]''
5v2uxn2vy8m607muq4erie18p36butw
1151641
1151640
2026-10-04T13:30:51Z
Thelezifor
15140
Nandamina lahatsoratra
1151641
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[Insecta|bibikely]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]''. Tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' io vondrona io, izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny alalan' ny fihinanana bibikely hafa, ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae'' dia [[fanenitra]] miaina ao anatin' ny voan' ny karazana ''Ficus'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns) sady manampy an' ireo zavamaniry ireo amin' ny famindrana vovobony.
Mifandray akaiky amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ny karazana rehetra ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'', ka izy ireo no manatanteraka ny famindrana vovobony. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranon-kazo).
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana miisa 17 ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' Dalman, 1818
* ''Alfonsiella'' Waterston, 1920
* ''[[Allotriozoon]]'' Grandi, 1916
* ''Blastophaga'' Gravenhorst, 1829*
** ''Blastophaga psenes'' Linnaeus (syn. ''Cynips psenes'' Linnaeus, 1758)[11]
* ''[[Courtella]]'' Kieffer, 1911
* ''Deilagaon'' Wiebes, 1977
* ''Dolichoris'' Hill, 1967
* ''[[Elisabethiella]]'' Grandi, 1928
* ''Eupristina'' Saunders, 1882
* ''Eupristina'' verticillata Waterston, 1921[12][13]
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974
* ''Paragaon'' Joseph, 1959
* ''Pegoscapus'' Cameron, 1906
* ''[[Platyscapa]]'' Motschoulsky, 1863
* ''Pleistodontes'' Saunders, 1882
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' Boucek, 1988
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana miisa 2 ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' Mayr, 1885
* ''[[Kradibia]]'' Saunders, 1883 (syn. ''Liporrhopalum'' Waterston, 1920)
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana tokana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Araka ny fanasokajiana taloha, miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001), ny fianakaviana ''Agaonidae'' dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3). Pôlifiletika anefa ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae''). Soritana mazava fa efa lany andro ity fanasokajiana ity.
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> araka ny fanasokajiana taloha dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''[[Epichrysomallinae]]'' <small>Hill & Riek 1967</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]], araka ny fanasokajiana ankehitriny:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
* ''[[Epichrysomallidae]]''
* ''[[Pteromalidae]]''
5hzg5gue8gxtg0aar1zrijq5otjy0ic
1151643
1151641
2026-10-04T14:02:14Z
Thelezifor
15140
Nanitatra votoatiny
1151643
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Agaonidae 2019 10 10 10 17 37 3249b.jpg|vignette|Vavin' ny ''Elisabethiella comptoni'']]
Ny '''''Agaonidae''''' dia fianakaviana [[fanenitra]] ao amin' ny fianakaviambe ''[[Chalcidoidea]]'', mpamindra vovobony amin' ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''[[Ficus]]'' ([[aviavy]], ny [[amontana]], ny [[adabo]], ny [[fihamy]], sns), tsy toy ny fianakaviana hafa ao anatin' ny ''Chalcidoidea'', izay ahitana indrindra ny bibikely miaina amin' ny fihinanana bibikely hafa. Mandany ny dingana maha [[olitra]] azy ao anatin' ny voan' ireo karazan-javamaniry ireo ny karazana ao amin' ny ''Agaonidae''. Ny fanenitra mpampita vovobony (''Agaoninae'' sy ''Kradibiinae'' ary ''Tetrapusiinae'') dia mpiara-miasa amin' ny ''Ficus'' ka samy mahazo tombontsoa avy amin' izany fifandraisana izany ny roa tonta. Mifampiankina tanteraka ireo karazan-javamaniry ireo sy ireo bibikely ireo; karazana ''Agaonidae'' iray manokana na vitsivitsy no afaka manao ny famindrana vovobony amin' ny karazana ''Ficus'' iray manokana ihany (na dia mety hisy bibikely hafa mifandray amin' izy ireo aza, toy ny [[vitsika]] ''[[Oecophylla smaragdina]]'' sy ny bibikely ''Tricentrus'' sp. sns izay mitsentsitra ranon-kazo).
Ny karazana efa lany tamingana tamin' ny vanim-potoana Eôsena sy Miôsena dia saika mitovy tanteraka amin' ny karazana misy ankehitriny, izay manondro fa tsy niova firy nandritra ny fotoana jeôlôjika ny toerana iainan' izy ireo sy ny anjara asany.
Mivoaka avy amin' ny voan' ny ''Ficus'' masaka ny vavy ary manidina mankany amin' ny ''Ficus'' hafa izay efa misy vony ny ao anatiny. Miditra ao amin' ny voan' ny ''Ficus'' amin' ny alalan' ny hirika kely eo amin' io voa io izy ireo, ka manatanteraka ny famindrana vovobony, ary mametraka ny atodiny ao amin' ny sasany amin' ireo [[Fihary atodinaina|fihary atodinain]]' ny ''Ficus''. Mivoatra amin' ny endrika hahafahan' ny olitra mitombo ny fihary atodinan' ny ''Ficus'' misy ny atodin' ny fanenitra. Alohan' ny hahamasaka farany ny voan' ny ''Ficus'', dia mivoaka avy ao amin' ilay fihary atodinaina nivoarany ny fanenitra lahy tsy misy elatra. Miditra ao amin' ny fihary atodinaina misy ny fanenitra vavy iray tampo aminy manana elatra ny lahy, manao firaisana amin' izy ireo ary maty ao anatin' ny voan' ny ''Ficus''. Avy eo dia mivoaka ny voankazo ny vavy vao foy ka manohy io tsingerina io.
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana ankehitriny:
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Indreto ny vondron-karazana miisa 17 ao amin' ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'':
* ''Agaon'' Dalman, 1818
* ''Alfonsiella'' Waterston, 1920
* ''[[Allotriozoon]]'' Grandi, 1916
* ''Blastophaga'' Gravenhorst, 1829*
** ''Blastophaga psenes'' Linnaeus (syn. ''Cynips psenes'' Linnaeus, 1758)[11]
* ''[[Courtella]]'' Kieffer, 1911
* ''Deilagaon'' Wiebes, 1977
* ''Dolichoris'' Hill, 1967
* ''[[Elisabethiella]]'' Grandi, 1928
* ''Eupristina'' Saunders, 1882
* ''Eupristina'' verticillata Waterston, 1921[12][13]
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974
* ''Paragaon'' Joseph, 1959
* ''Pegoscapus'' Cameron, 1906
* ''[[Platyscapa]]'' Motschoulsky, 1863
* ''Pleistodontes'' Saunders, 1882
* ''Waterstoniella''
* ''Wiebesia'' Boucek, 1988
=== Zana-pianakaviana ''Kradibiinae'' ===
Indreto ny vondron-karazana miisa 2 ao amin' ny zana-pianakaviana ''Kradibiinae'':
* ''[[Ceratosolen]]'' Mayr, 1885
* ''[[Kradibia]]'' Saunders, 1883 (syn. ''Liporrhopalum'' Waterston, 1920)
=== Zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'' ===
Inty ny vondron-karazana tokana ao amin' ny zana-pianakaviana ''Tetrapusiinae'':
* ''Tetrapus''
=== Vondron-karazana efa lany tamingana ===
Inty ny vondron-karazana efa lany tamingana:
* †''Archaeagaon''
** †''Archaeagaon minutum''
== Lisitry ny vondron-karazana araka ny fanasokajiana taloha ==
Araka ny fanasokajiana taloha, miorina amin' ny angona avy amin' i Noyes (2001), ny fianakaviana ''Agaonidae'' dia ahitana karazana miisa 757, izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana miisa 76 sy zana-pianakaviana miisa 6: ''Agaoninae'' (karazana 357), ''Epichrysomallinae'' (karazana 40), ''Otitesellinae'' (karazana 79), ''Sycoecinae'' (karazana 67), ''Sycophaginae'' (karazana 59), ''Sycoryctinae'' (karazana 151), ary karazana tsy voafaritra manokana (karazana 3). Pôlifiletika anefa ity fianakaviana ity, izany hoe ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ihany no tena ao aminy. Tokony hampidirina ao anatin' ny fianakaviana ''[[Pteromalidae]]'' kosa ny zana-pianakaviana hafa (''Sycoecinae'', ''Otitesellinae'', ''Sycoryctinae''). Soritana mazava fa efa lany andro ity fanasokajiana ity.
=== Zana-pianakaviana ''Agaoninae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Agaoninae'' <small>Walker 1846</small> araka ny fanasokajiana taloha dia ahitana vondron-karazana 23 sy karazana 357.
* ''Agaon'' <small>Dalman 1818</small> (karazana 11)
* ''Alfonsiella'' <small>Waterston 1920</small> (karazana 7)
* ''Allotriozoon'' <small>Grandi 1916</small> (karazana 3)
* ''Blastophaga'' Gravenhorst 1829 (karazana 27)
* ''Ceratosolen'' Mayr 1885 (karazana 68)
* ''Courtella'' Kieffer 1912 (karazana 13)
* ''Deilagaon'' Wiebes 1977 (karazana 4)
* ''Dolichoris'' Hill 1967 (karazana 10)
* ''Elisabethiella'' Grandi 1928 (karazana 14)
* ''Eupristina'' Saunders 1882 (karazana 18)
* ''Kradibia'' Saunders 1883 (karazana 25)
* ''Liporrhopalum'' Waterston 1920 (karazana 18)
* ''Nigeriella'' Wiebes 1974 (karazana 4)
* ''Paragaon'' Joseph 1959 (karazana 2)
* ''Pegoscapus'' Cameron 1906 (karazana 46)
* ''Platyscapa'' Motschulsky 1863 (karazana 19)
* ''Pleistodontes'' Saunders 1882 (karazana 22)
* ''Sycobiomorphella'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Sycophilodes'' Joseph 1961 (karazana 1 espèce)
* ''Sycophilomorpha'' Joseph & Abdurahiman 1969 (karazana 1)
* ''Tetrapus'' Mayr 1885 (karazana 5)
* ''Waterstoniella'' Grandi 1921 (karazana 20)
* ''Wiebesia'' Boucek 1988 (karazana 18)
=== Zana-pianakaviana ''Epichrysomallinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''[[Epichrysomallinae]]'' <small>Hill & Riek 1967</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 13 sy karazana 38.
* ''Acophila'' Ishii 1934 (karazana 2)
* ''Asycobia'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Camarothorax'' Mayr 1906 (karazana 10)
* ''Epichrysomalla'' Girault 1915 (karazana 2)
* ''Eufroggattisca'' Ghesquière 1946 (karazana 2)
* ''Herodotia'' Girault 1931 (karazana 2)
* ''Josephiella'' Narendran 1994 (karazana 1)
* ''Meselatus'' Girault 1922 (karazana 4)
* ''Neosycophila'' Grandi 1923 (karazana 5)
* ''Odontofroggatia'' Ishii 1934 (karazana 4)
* ''Parapilkhanivora'' Farooqi & Menon 1973 (karazana 2)
* ''Sycobia'' Walker 1871 (karazana 2)
* ''Sycotetra'' Boucek 1981 (karazana 1)
=== Zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycophaginae'' <small>Walker 1875</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 58.
* ''Anidarnes'' Boucek 1993 (karazana 3)
* ''Apocryptophagus'' Ashmead 1904 (karazana 11)
* ''Eukoebelea'' Ashmead 1904 (karazana 7)
* ''Idarnes'' Walker 1843 (karazana 23)
* ''Pseudidarnes'' Girault 1927 (karazana 2)
* ''Sycophaga'' Westwood 1840 (karazana 12)
=== Zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Otitesellinae'' <small>Joseph 1964</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 15 sy karazana 79.
* ''Aepocerus'' Mayr 1885 (karazana 13)
* ''Comptoniella'' Wiebes 1992 (karazana 1)
* ''Eujacobsonia'' Grandi 1923 (karazana 2)
* ''Grandiana'' Wiebes 1961 (karazana 3)
* ''Grasseiana'' Abdurahiman & Joseph 1968 (karazana 3)
* ''Guadalia'' Wiebes 1967 (karazana 1)
* ''Heterandrium'' Mayr 1885 (karazana 10)
* ''Lipothymus'' Grandi 1921 (karazana 4)
* ''Marginalia'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Micranisa'' Walker 1875 (karazana 10)
* ''Micrognathophora'' Grandi 1921 (karazana 1)
* ''Otitesella'' Westwood 1883 (karazana 20)
* ''Philosycella'' Abdurahiman & Joseph 1976 (karazana 1)
* ''Philosycus'' Wiebes 1969 (karazana 3)
* ''Walkerella'' Westwood 1883 (karazana 6)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoecinae'' <small>Hill 1967</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 6 sy karazana 67.
* ''Crossogaster'' Mayr 1885 (karazana 16)
* ''Diaziella'' Grandi 1928 (karazana 12)
* ''Philocaenus'' Grandi 1952 (karazana 23)
* ''Robertsia'' Boucek 1988 (karazana 2)
* ''Seres'' Waterston 1919 (karazana 4)
* ''Sycoecus'' Waterston 1914 (karazana 10)
=== Zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' ===
Ny zana-pianakaviana ''Sycoryctinae'' <small>Wiebes 1966</small>, araka ny fanasokajiana taloha, dia ahitana vondron-karazana 11 sy karazana 151.
* ''Adiyodiella'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Apocrypta'' Coquerel 1855 (karazana 27)
* ''Arachonia'' Joseph 1957 (karazana 2)
* ''Critogaster'' Mayr 1885 (karazana 6)
* ''Dobunabaa'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Parasycobia'' Abdurahiman & Joseph 1967 (karazana 1)
* ''Philotrypesis'' Förster 1878 (karazana 44)
* ''Philoverdance'' Priyadarsanan 2000 (karazana 1)
* ''Sycoscapter'' Saunders 1883 (karazana 61)
* ''Tenka'' Boucek 1988 (karazana 1)
* ''Watshamiella'' Wiebes 1981 (karazana 6)
== Vondron-karazana sy karazana misy eto Madagasikara ==
Indreto ny vondron-karazana sy ny karazana ao amin' ny fianakaviana ''Agaonidae'' hita eto [[Madagasikara]], araka ny fanasokajiana ankehitriny:
* ''[[Allotriozoon]]'' <small>Grandi, 1916</small>
** ''[[Allotriozoon heterandromorphum]]'' <small>Grandi, 1916</small> (← ''Allotriozoon seychellense'', ''Blastophaga wanei'', ''Blastophaga dakarensis''.) (miaraka amin' ny ''[[Ficus lutea]]'')
* ''[[Ceratosolen]]'' <small>Mayr, 1885</small>
** ''[[Ceratosolen arabicus]]'' <small>Mayr, 1906</small>
** ''[[Ceratosolen blommersi]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus botryoides]]'')
** ''[[Ceratosolen galili]]'' <small>Wiebes, 1964</small>
** ''[[Ceratosolen longimucro]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus polyphlebia]]'')
** ''[[Ceratosolen namorokensis]]'' <small>Risbec, 1956</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus sakalavarum]]'')
** ''[[Ceratosolen stupefactus]]'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka indrindra amin' ny ''[[Ficus tiliifolia]]'')
* ''[[Courtella]]'' <small>Kieffer, 1911</small>
** ''[[Courtella bekiliensis]]'' Risbec, 1956 (← ''Pleistodontes bekiliensis'') (miaraka amin' ny ''[[Ficus polita]]'')
* ''[[Elisabethiella]]'' <small>Grandi, 1928</small>
** ''[[Elisabethiella bergi]]'' <small>Wiebes, 1989</small>
*** ''Elisabethiella bergi breviceps'' <small>Wiebes, 1989</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus trichopoda]]'')
** ''[[Elisabethiella reflexa]]'' <small>Wiebes, 1975</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus reflexa]]'')
* ''[[Kradibia]]'' <small>Saunders, 1883</small>
** ''[[Kradibia cowani]]'' <small>Saunders, 1883</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus brachyclada]]'')
** ''[[Kradibia saundersi]]'' <small>Wiebes, 1990</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus politoria]]'')
* ''[[Platyscapa]]'' <small>Motschoulsky, 1864</small>
** ''[[Platyscapa bergi]]'' <small>Wiebes, 1986</small> (miaraka amin' ny ''[[Ficus menabeensis]]'')
== Jereo koa ==
* [[Fanenitra]]
* [[Vitsika]]
* ''[[Ficus]]''
* ''[[Epichrysomallidae]]''
* ''[[Pteromalidae]]''
t0xktv6ea3quudah55u4if9siqzbk91
Fanasokajiana filôjenetika APG IV
0
302194
1151648
2026-10-04T14:40:58Z
Thelezifor
15140
Fihodinana
1151648
wikitext
text/x-wiki
#FIHODINANA[[Fanasokajiana APG IV]]
hg97lx6ug2i3ihr3y9ogni0hapieubj
Cordia sinensis
0
302195
1151650
2026-10-04T14:53:39Z
Thelezifor
15140
Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Boraginaceae
1151650
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Cordia sinensis 2155.jpg|vignette|''Cordia sinensis'']]
Ny '''''Cordia sinensis''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Cordiaceae]]'' na ''[[Boraginaceae]]'', teratany ny amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|tapany atsimon' i Afrika]] (anisany i [[Madagasikara]]) ka hatrany [[Sahely|Sahel]] sy any [[Atsinanana Afovoany|Atsinanana]] [[Atsinanana Afovoany|Afovoany]]. ''Cordia sinensis'' <small>Lam</small>. no anarany ara-tsiansa feno. Anarana nahafantarana azy koa ny hoe ''Cordia rothii'' <small>Roem. & Schult.</small>. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hazonkorova''', '''tandelo''', '''tandelokarany''', '''varokaràna''' na '''varombazaha'''.
== Jereo koa ==
* ''[[Cordia]]''
l15by0wwgtwivhdz2t94hff80yxugsy
1151652
1151650
2026-10-04T14:58:30Z
Thelezifor
15140
Nanampy sary
1151652
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Cordia sinensis 2626.jpg|vignette]]
[[Sary:Cordia sinensis 1DS-II 1-7158.jpg|vignette|284x284px|''Cordia sinensis'']]
Ny '''''Cordia sinensis''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Cordiaceae]]'' na ''[[Boraginaceae]]'', teratany ny amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|tapany atsimon' i Afrika]] (anisany i [[Madagasikara]]) ka hatrany [[Sahely|Sahel]] sy any [[Atsinanana Afovoany|Atsinanana]] [[Atsinanana Afovoany|Afovoany]]. ''Cordia sinensis'' <small>Lam</small>. no anarany ara-tsiansa feno. Anarana nahafantarana azy koa ny hoe ''Cordia rothii'' <small>Roem. & Schult.</small>. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hazonkorova''', '''tandelo''', '''tandelokarany''', '''varokaràna''' na '''varombazaha'''.
[[Sary:Cordia sinensis trees.jpg|vignette|320x320px|''Cordia sinensis'']]
[[Sary:Cordia sinensis, vrugstadiumbloeiwyse, Pretoria NBT, a.jpg|vignette|Voan' ny ''Cordia sinensis'']]
[[Sary:Cordia sinensis 2155.jpg|vignette|''Cordia sinensis'']]
== Jereo koa ==
* ''[[Cordia]]''
0yeohbld4ds3o6zs1mzvq5tdxeipnu3
Cordia subcordata
0
302196
1151653
2026-10-04T15:10:02Z
Thelezifor
15140
Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Boraginaceae
1151653
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Cordia subcordata, seeds, flower, leaves.jpg|vignette|369x369px|''Cordia subcordata'']]
Ny '''''Cordia subcordata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Cordiaceae]]'' na ''[[Boraginaceae]]'', teratany ao [[Faritra Atsimo ao Afrika|Afrika]] [[Faritra Atsimo ao Afrika|Atsimo]] sy [[Afrika Atsinanana|Afrika]] [[Afrika Atsinanana|Atsinanana]], ao amin' ny faritra manodidina ny ny [[Ranomasimbe Indiana]] (indrindra fa ny [[Tamba-nosin' i Kômôro|vondronosy Kômôro]] sy i [[Madagasikara]]), ary ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] (indrindra fa i [[Polynésie française|Pôlinezia Frantsay]] sy i [[Kaledônia-Vaovao|Kaledônia Vaovao]]). ''Cordia subcordata'' <small>Lam</small>. no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''antafabory''' na '''tsimiranjo'''.
== Jereo koa ==
* ''[[Cordia]]''
* [[Tsimiranjo]]: ''[[Cordia myxa]]'' <small>L.</small>; ''Cordia subcordata'' <small>Lam.</small> (''[[Boraginaceae]]'')
ssatey751p172es0ct81j84a1wmxcpj