Wikipedia
mgwiki
https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Rakitra
Manokana
Dinika
Mpikambana
Dinika amin'ny mpikambana
Wikipedia
Dinika amin'ny Wikipedia
Sary
Dinika amin'ny sary
MediaWiki
Dinika amin'ny MediaWiki
Endrika
Dinika amin'ny endrika
Fanoroana
Dinika amin'ny fanoroana
Sokajy
Dinika amin'ny sokajy
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Lisbeth Movin
0
214363
1151838
1022262
2026-10-10T01:46:17Z
Dostojewskij
7697
+ Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1917 + Sokajy:Maty tamin'ny taona 2011
1151838
wikitext
text/x-wiki
{{infobox olona
|sary=
|anarana=Lisbeth Movin
|teraka=25 Aogositra 1917
|maty=7 Novambra 2011
|firenena=Danmarka
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao]]
* [[talen-koronantsary]]
|taona niasàna=
}}
'''Lisbeth Movin''' dia mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i [[Danmarka]] teraka ny 25 Aogositra 1917 ary maty ny 7 Novambra 2011
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]
=== Rohy ivelany ===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/0280382] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/0280382 |date=20131020171849 }}
[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
{{DEFAULTSORT:Movin, Lisbeth}}
[[sokajy:mpilalao]]
[[sokajy:talen-koronantsary]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1917]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2011]]
2n1caavsqslyy2wy89mmig12gn3eocc
Commelinaceae
0
295364
1151843
1117633
2026-10-10T07:16:02Z
Thelezifor
15140
Vondron-karazana misy eto Madagasikara
1151843
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Aneilema aequinoctiale.jpg|vignette|303x303px|''Aneilema aequinoctiale'']]
Ny '''''Commelinaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[mônôkôtiledôna]]; ahitana karazana 500 eo ho eo mitsinjara amin' ny vondron-karazana 40 eo ho eo. Izy ireo dia [[ahitra]], maniry isan-taona na mihoatra, any amin' ny faritra sobtrôpikaly. Matetika izy ireo dia mivangongo ka mamorona lafika matevina ao anaty [[ala]]. Ny karazana sasany dia ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo. Anisan' io fianakaviana io ny [[nifinakanga]] (''Commelina madagascarica'').
== Vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' <small>(17</small> <small>Mey 2010)</small>:
* ''Aetheolirion'' <small>Forman</small>
* ''Amischotolype'' <small>Hassk</small>.
* ''[[Aneilema]]'' <small>R.Br.</small>
* ''Anthericopsis'' <small>Engl</small>.
* ''Belosynapsis'' <small>Hassk</small>.
* ''Buforrestia'' <small>C.B.Clarke</small>
* ''Callisia'' <small>Loefl</small>.
* ''Cartonema'' <small>R.Br.</small>
* ''Cochliostema'' <small>Lem.</small>
* ''[[Coleotrype]]'' <small>C.B.Clarke</small>
* ''[[Commelina]]'' <small>L.</small>
* ''[[Cyanotis]]'' <small>D.Don</small>
* ''Dichorisandra'' <small>J.C.Mikan</small>
* ''Dictyospermum'' <small>Wight</small>
* ''Elasis'' <small>D.R.Hunt</small>
* ''[[Floscopa]]'' <small>Lour.</small>
* ''Geogenanthus'' <small>Ule</small>
* ''Gibasis'' <small>Raf</small>.
* ''Gibasoides'' <small>D.R.Hunt</small>
* ''Matudanthus'' <small>D.R.Hunt</small>
* ''[[Murdannia]]'' <small>Royle</small>
* ''Palisota'' <small>Rchb. ex Endl.</small>
* ''[[Pollia]]'' <small>Thunb</small>.
* ''Polyspatha'' <small>Benth</small>.
* ''Pseudoparis'' <small>H.Perrier</small>
* ''Rhopalephora'' <small>Hassk</small>.
* ''Sauvallea'' <small>W.Wright</small>
* ''Siderasis'' <small>Raf</small>.
* ''Spatholirion'' <small>Ridl</small>.
* ''Stanfieldiella'' <small>Brenan</small>
* ''Streptolirion'' <small>Edgew</small>.
* ''Thyrsanthemum'' <small>Pichon</small>
* ''Tinantia'' <small>Scheidw</small>.
* ''[[Tradescantia]]'' <small>L.</small>
* ''Tricarpelema'' <small>J.K.Morton</small>
* ''Triceratella'' <small>Brenan</small>
* ''Tripogandra'' <small>Raf</small>.
* ''Weldenia'' <small>Schult.f.</small>
=== Vondron-karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny ''Commelinaceae'' misy eto [[Madagasikara]] araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' (POWO) sy ny [[Kew Royal Botanic Gardens, Kew|''Kew'' ''Royal Botanic Gardens, Kew'']]:
* ''[[Aneilema]]'' <small>R.Br.</small> (ahitana ny ''[[Aneilema aparine]]'');
* ''[[Commelina]]'' <small>L.</small> (ahitana indrindra ny ''[[Nifinakanga|Commelina madagascarica]]'' (nifinakanga) sy ny ''[[Commelina mascarenica]]''):
* ''[[Coleotrype]]'' <small>C.B.Clarke</small> (ahitana indrindra ny ''[[Coleotrype madagascarica]]'');
* ''[[Cyanotis]]'' <small>D.Don</small> (ahitana indrindra ny ''[[Cyanotis grandidieri]]'' sy ny ''[[Cyanotis natalia]]'')
* ''[[Floscopa]]'' <small>Lour.</small> (ahitana indrindra ny ''[[Floscopa glomerata]]'');
* ''[[Murdannia]]'' <small>Royle</small>
* ''[[Pollia]]'' <small>Thunb</small>.
* ''[[Tradescantia]]'' <small>L.</small> (ahitana indrindra ny ''[[Tradescantia pallida]]'')
== Jereo koa ==
dlp477qczspqfvpbzty8ibcg8up8est
1151844
1151843
2026-10-10T07:20:43Z
Thelezifor
15140
Rohy anatiny
1151844
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Aneilema aequinoctiale.jpg|vignette|303x303px|''Aneilema aequinoctiale'']]
Ny '''''Commelinaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[mônôkôtiledôna]]; ahitana karazana 500 eo ho eo mitsinjara amin' ny vondron-karazana 40 eo ho eo. Izy ireo dia [[ahitra]], maniry isan-taona na mihoatra, any amin' ny faritra sobtrôpikaly. Matetika izy ireo dia mivangongo ka mamorona lafika matevina ao anaty [[ala]]. Ny karazana sasany dia ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo. Anisan' io fianakaviana io ny [[nifinakanga]] (''Commelina madagascarica'').
== Vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' <small>(17</small> <small>Mey 2010)</small>:
* ''Aetheolirion'' <small>Forman</small>
* ''Amischotolype'' <small>Hassk</small>.
* ''[[Aneilema]]'' <small>R.Br.</small>
* ''Anthericopsis'' <small>Engl</small>.
* ''Belosynapsis'' <small>Hassk</small>.
* ''Buforrestia'' <small>C.B.Clarke</small>
* ''Callisia'' <small>Loefl</small>.
* ''Cartonema'' <small>R.Br.</small>
* ''Cochliostema'' <small>Lem.</small>
* ''[[Coleotrype]]'' <small>C.B.Clarke</small>
* ''[[Commelina]]'' <small>L.</small>
* ''[[Cyanotis]]'' <small>D.Don</small>
* ''Dichorisandra'' <small>J.C.Mikan</small>
* ''Dictyospermum'' <small>Wight</small>
* ''Elasis'' <small>D.R.Hunt</small>
* ''[[Floscopa]]'' <small>Lour.</small>
* ''Geogenanthus'' <small>Ule</small>
* ''Gibasis'' <small>Raf</small>.
* ''Gibasoides'' <small>D.R.Hunt</small>
* ''Matudanthus'' <small>D.R.Hunt</small>
* ''[[Murdannia]]'' <small>Royle</small>
* ''Palisota'' <small>Rchb. ex Endl.</small>
* ''[[Pollia]]'' <small>Thunb</small>.
* ''Polyspatha'' <small>Benth</small>.
* ''Pseudoparis'' <small>H.Perrier</small>
* ''Rhopalephora'' <small>Hassk</small>.
* ''Sauvallea'' <small>W.Wright</small>
* ''Siderasis'' <small>Raf</small>.
* ''Spatholirion'' <small>Ridl</small>.
* ''Stanfieldiella'' <small>Brenan</small>
* ''Streptolirion'' <small>Edgew</small>.
* ''Thyrsanthemum'' <small>Pichon</small>
* ''Tinantia'' <small>Scheidw</small>.
* ''[[Tradescantia]]'' <small>L.</small>
* ''Tricarpelema'' <small>J.K.Morton</small>
* ''Triceratella'' <small>Brenan</small>
* ''Tripogandra'' <small>Raf</small>.
* ''Weldenia'' <small>Schult.f.</small>
=== Vondron-karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny vondron-karazana ao amin' ny ''Commelinaceae'' misy eto [[Madagasikara]] araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' (POWO) sy ny [[Kew Gardens|''Kew'' ''Royal Botanic Gardens, Kew'']]:
* ''[[Aneilema]]'' <small>R.Br.</small> (ahitana ny ''[[Aneilema aparine]]'');
* ''[[Commelina]]'' <small>L.</small> (ahitana indrindra ny ''[[Nifinakanga|Commelina madagascarica]]'' (nifinakanga) sy ny ''[[Commelina mascarenica]]''):
* ''[[Coleotrype]]'' <small>C.B.Clarke</small> (ahitana indrindra ny ''[[Coleotrype madagascarica]]'');
* ''[[Cyanotis]]'' <small>D.Don</small> (ahitana indrindra ny ''[[Cyanotis grandidieri]]'' sy ny ''[[Cyanotis natalia]]'')
* ''[[Floscopa]]'' <small>Lour.</small> (ahitana indrindra ny ''[[Floscopa glomerata]]'');
* ''[[Murdannia]]'' <small>Royle</small>
* ''[[Pollia]]'' <small>Thunb</small>.
* ''[[Tradescantia]]'' <small>L.</small> (ahitana indrindra ny ''[[Tradescantia pallida]]'')
== Jereo koa ==
kdbbnm8f28i9g4c1kxr8os14fgswlgv
Commelina
0
295365
1151845
1130399
2026-10-10T09:18:54Z
Thelezifor
15140
Karazana misy eto Madagasikara
1151845
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Commelina communis bgiu 02.jpg|vignette|283x283px|''[[Commelina communis]]'']]
Ny '''''Commelina''''' dia vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Commelinaceae]]'', izay ahitana karazana miisa 208 eo ho eo. Io no vondron-karazana lehibe indrindra ao amin' io fianakaviana io izay misy karazana manodidina ny 200. Nantsoin' i Carl Linnaeus, mpahay talsônômia [[Soeda|soedoà]], tamin' ny taonjato faha-18, io karazana io araka ny anaran' ny bôtanista [[Nederlandy|neerlandey]] roa Jan Commelijn sy Caspar. Ny ''Commelina'' dia ahitra maniry isan-taona na [[Zavamaniry velona mihoatra ny roa taona|mihoatra ny roa taona]]. Manana ravina mifandimby ny mpikambana rehetra amin' ilay vondron-karazana. Ny ''[[Commelina communis]]'' angamba no karazana fantatra indrindra any [[Tontolo Tandrefana|Andrefana]]. Anisany ny [[nifinakanga]] (''Commelina madagascarica''). Ahitra mahazatra amin' ny faritra sasany any [[Eorôpa]] sy manerana ny faritra atsinanana amin' i [[Amerika Avaratra]] izy io. Atao anana any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy aty [[Afrika]] ny ravin' ny karazana maromaro, toy ny ''[[Commelina benghalensis]]''.
== Karazana sy ovan-karazana ==
Indreto ny karazana sy ovan-karazana araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' <small>(23</small> <small>Septambra 2017)</small>:
* ''Commelina acutispatha'' De Wild.
* ''Commelina acutissima'' Urb.
* ''Commelina africana'' L.
* ''Commelina agrostophylla'' F.Muell.
* ''Commelina albescens'' Hassk.
* ''Commelina albiflora'' Faden
* ''Commelina amplexicaulis'' Hassk.
* ''Commelina appendiculata'' C.B.Clarke
* ''Commelina arenicola'' Faden
* ''Commelina ascendens'' J.K.Morton
* ''Commelina aspera'' G.Don ex Benth.
* ''Commelina attenuata'' K.D.Koenig ex Vahl
* ''Commelina aurantiiflora'' Faden & Raynsf.
* ''Commelina auriculata'' Blume
* ''Commelina avenifolia'' J.Graham
* ''Commelina bambusifolia'' Matuda
* ''Commelina bambusifolioides'' Matuda
* ''Commelina bangii'' Rusby
* ''Commelina barbata'' Lam.
* ''Commelina beccariana'' Martelli
* ''Commelina bella'' Oberm.
* ''[[Commelina benghalensis]]'' L. -- tsimativonoina
* ''Commelina bequaertii'' De Wild.
* ''Commelina boissieriana'' C.B.Clarke
* ''Commelina bracteosa'' Hassk.
* ''Commelina bravoa'' Matuda
* ''Commelina cameroonensis'' J.K.Morton
* ''Commelina capitata'' Benth.
* ''Commelina caroliniana'' Walter
* ''Commelina chamissonis'' Klotzsch ex C.B.Clarke
* ''Commelina chayaensis'' Faden
* ''Commelina ciliata'' Stanley
* ''Commelina clarkeana'' K.Schum.
* ''Commelina clavata'' C.B.Clarke
* ''Commelina clavatoides'' Nampy & S.M.Joseph
* ''Commelina coelestis'' Willd.
* ''[[Commelina communis]]'' L.
* ''Commelina congesta'' C.B.Clarke
* ''Commelina congestipantha'' López-Ferr., Espejo & Ceja
* ''Commelina corbisieri'' De Wild.
* ''Commelina corradii'' Chiov. ex Chiarugi
* ''Commelina crassicaulis'' C.B.Clarke
* ''Commelina cufodontii'' Chiov.
* ''Commelina cyanea'' R.Br.
* ''Commelina dammeriana'' K.Schum.
* ''Commelina deflexa'' Rusby
* ''Commelina dekindtiana'' Fritsch
* ''Commelina demissa'' C.B.Clarke
* ''Commelina dianthifolia'' Redouté
* ''[[Commelina diffusa]]'' Burm.f. (= ''Commelina nudiflora'') ''--'' tsimativonoina, ahidimaño
* ''Commelina disperma'' Faden
* ''Commelina droogmansiana'' De Wild.
* ''Commelina eckloniana'' Kunth
* ''Commelina elliptica'' Kunth
* ''Commelina ensifolia'' R.Br.
* ''Commelina erecta'' L.
* ''Commelina fasciculata'' Ruiz & Pav.
* ''Commelina fluviatilis'' Brenan
* ''Commelina foliacea'' Chiov.
* ''Commelina forskaolii'' Vahl
* ''Commelina frutescens'' Faden
* ''Commelina gambiae'' C.B.Clarke
* ''Commelina gelatinosa'' Edgew.
* ''Commelina geniculata'' Desv. ex Ham.
* ''Commelina giorgii'' De Wild.
* ''Commelina gourmaensis'' A.Chev.
* ''Commelina grandis'' Brenan
* ''Commelina grossa'' C.B.Clarke
* ''Commelina guaranitica'' C.B.Clarke ex Chodat & Hassl.
* ''Commelina haitiensis'' Urb. & Ekman
* ''Commelina heterosperma'' Blatt. & Hallb.
* ''Commelina hispida'' Ruiz & Pav.
* ''Commelina hockii'' De Wild.
* ''Commelina holubii'' C.B.Clarke
* ''Commelina homblei'' De Wild.
* ''Commelina huillensis'' Welw. ex C.B.Clarke
* ''Commelina humblotii'' H.Perrier
* ''Commelina imberbis'' Ehrenb. ex Hassk.
* ''Commelina indehiscens'' E.Barnes
* ''Commelina irumuensis'' De Wild.
* ''Commelina jaliscana'' Matuda
* ''Commelina jamesonii'' C.B.Clarke
* ''Commelina kapiriensis'' De Wild.
* ''Commelina kilanga'' De Wild.
* ''Commelina kisantuensis'' De Wild.
* ''Commelina kitaleensis'' Faden
* ''Commelina kituloensis'' Faden
* ''Commelina kotschyi'' Hassk.
* ''Commelina lanceolata'' R.Br.
* ''[[Commelina latifolia]]'' Hochst. ex A.Rich. -- sofinakanga
* ''Commelina leiocarpa'' Benth.
* ''Commelina longicapsa'' C.B.Clarke
* ''Commelina longifolia'' Lam.
* ''Commelina loureiroi'' Kunth
* ''Commelina lukei'' Faden
* ''Commelina lukonzolwensis'' De Wild.
* ''Commelina luteiflora'' De Wild.
* ''Commelina luzonensis'' Elmer
* ''Commelina macrospatha'' Gilg & Ledermann ex Mildbr.
* ''Commelina macrosperma'' J.K.Morton
* ''Commelina maculata'' Edgew.
* ''[[Commelina madagascarica]]'' C.B.Clarke -- fifinakanga, maintihariva, marozandry, [[nifinakanga]], tsimativonoina
* ''Commelina major'' H.Perrier
* ''Commelina martyrum'' H.Lév.
* ''Commelina mascarenica'' C.B.Clarke
* ''Commelina mathewsii'' (C.B.Clarke) Faden & D.R.Hunt
* ''Commelina melanorrhiza'' Faden
* ''Commelina membranacea'' Robyns
* ''Commelina mensensis'' Schweinf.
* ''Commelina merkeri'' K.Schum.
* ''Commelina microspatha'' K.Schum.
* ''Commelina milne-redheadii'' Faden
* ''Commelina minor'' Y.N.Lee & Y.C.Oh
* ''Commelina modesta'' Oberm.
* ''Commelina montigena'' H.Perrier
* ''Commelina mwatayamvoana'' P.A.Duvign. & Dewit
* ''Commelina neurophylla'' C.B.Clarke
* ''Commelina nigritana'' Benth.
* ''Commelina nivea'' López-Ferr., Espejo & Ceja
* ''Commelina nyasensis'' C.B.Clarke
* ''Commelina obliqua'' Vahl
* ''Commelina oligotricha'' Miq.
* ''Commelina orchidophylla'' Faden & Layton
* ''Commelina paleata'' Hassk.
* ''Commelina pallida'' Willd.
* ''Commelina pallidispatha'' Faden
* ''Commelina paludosa'' Blume
* ''Commelina petersii'' Hassk.
* ''Commelina phaeochaeta'' Chiov.
* ''Commelina platyphylla'' Klotzsch ex Seub.
* ''Commelina polhillii'' Faden & M.H.Alford
* ''Commelina pseudopurpurea'' Faden
* ''Commelina pseudoscaposa'' De Wild.
* ''Commelina purpurea'' C.B.Clarke
* ''Commelina pycnospatha'' Brenan
* ''Commelina pynaertii'' De Wild.
* ''Commelina quarrei'' De Wild.
* ''Commelina queretarensis'' López-Ferr., Espejo & Ceja
* ''Commelina quitensis'' Benth.
* ''Commelina ramosissima'' López-Ferr., Espejo & Ceja
* ''Commelina ramulosa'' (C.B.Clarke) H.Perrier
* ''Commelina reptans'' Brenan
* ''Commelina reticulata'' Stanley
* ''Commelina reygaertii'' De Wild.
* ''Commelina rhodesica'' Norl.
* ''Commelina robynsii'' De Wild.
* ''Commelina rogersii'' Burtt Davy
* ''Commelina rosulata'' Faden & Layton
* ''Commelina ruandensis'' De Wild.
* ''Commelina rufipes'' Seub.
* ''Commelina rupicola'' Font Quer ex Emb. & Maire
* ''Commelina rzedowskii'' López-Ferr., Espejo & Ceja
* ''[[Commelina saxatilis]]'' H.Perrier -- lavarefy, tsontsatsontsa
* ''Commelina saxosa'' De Wild.
* ''Commelina scabra'' Benth.
* ''Commelina scandens'' Welw. ex C.B.Clarke
* ''Commelina scaposa'' C.B.Clarke ex De Wild. & T.Durand
* ''Commelina schinzii'' C.B.Clarke
* ''Commelina schliebenii'' Mildbr.
* ''Commelina schomburgkiana'' Klotzsch
* ''Commelina schweinfurthii'' C.B.Clarke
* ''Commelina shinsendaensis'' De Wild.
* ''Commelina sikkimensis'' C.B.Clarke
* ''Commelina singularis'' Vell.
* ''Commelina socorrogonzaleziae'' Espejo & López-Ferr.
* ''Commelina somalensis'' Chiov.
* ''Commelina spectabilis'' C.B.Clarke
* ''Commelina sphaerorrhizoma'' Faden & Layton
* ''Commelina standleyi'' Steyerm.
* ''Commelina stefaniniana'' Chiov.
* ''Commelina subcucullata'' C.B.Clarke
* ''Commelina subscabrifolia'' De Wild.
* ''Commelina subulata'' Roth
* ''Commelina suffruticosa'' Blume
* ''Commelina sulcatisperma'' Faden
* ''Commelina sylvatica'' De Wild.
* ''Commelina texcocana'' Matuda
* ''Commelina trachysperma'' Chiov.
* ''Commelina transversifolia'' De Wild.
* ''Commelina triangulispatha'' Mildbr.
* ''Commelina tricarinata'' Stanley
* ''Commelina tricolor'' E.Barnes
* ''Commelina trilobosperma'' K.Schum.
* ''Commelina tuberosa'' L.
* ''Commelina umbellata'' Schumach. & Thonn.
* ''Commelina undulata'' R.Br.
* ''Commelina ussilensis'' Schweinf.
* ''Commelina velutina'' Mildbr.
* ''Commelina vermoesenii'' De Wild.
* ''Commelina vilavelhensis'' Corrêa da Maia, Cervi & Tardivo
* ''Commelina villosa'' C.B.Clarke ex Chodat & Hassl.
* ''Commelina virginica'' L.
* ''Commelina welwitschii'' C.B.Clarke
* ''Commelina wightii'' Raizada
* ''Commelina zambesica'' C.B.Clarke
* ''Commelina zenkeri'' C.B.Clarke
* ''Commelina zeylanica'' Falkenb.
* ''Commelina zigzag'' P.A.Duvign. & Dewit
=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny karazana ao amin' ny vondron-karazana izay misy eto [[Madagasikara]]: araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' (''POWO''):
* ''[[Commelina africana]]'' <small>L.</small>
* ''[[Commelina barbata]]'' <small>Lam.</small>
* ''[[Commelina diffusa]]'' <small>Burm.f.</small>
* ''[[Commelina imberbis]]'' <small>Ehrenb. ex Hassk.</small> (← ''Commelina latifolia'' <small>Hochst. ex C.B.Clarke</small>)
* ''[[Commelina lukei]]'' <small>Faden</small>
* ''[[Commelina madagascarica]]'' <small>C.B.Clarke</small>
* ''[[Commelina major]]'' <small>H.Perrier</small>
* ''[[Commelina mascarenica]]'' <small>C.B.Clarke</small>
* ''[[Commelina montigena]]'' <small>H.Perrier</small>
* ''[[Commelina forskaolii]]'' <small>Vahl</small>
Karazana nesorna avy ao ny ''[[Murdannia nudiflora]]'' <small>(L.) Brenan.</small> (← ''Commelina nudiflora'' <small>L</small><small>.</small>)
== Jereo koa ==
q38kqti5rx7vz87x39x9uxojkav2ldm
India Armelau
0
296297
1151841
1122622
2026-10-10T06:35:34Z
~2026-53342-25
41238
2026
1151841
wikitext
text/x-wiki
[[File:Deputada Estadual India Armelau (cropped).jpg|thumb|Deputada India Armelau]]
'''Amanda Brandao Armelau''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Índia Armelau''' (teraka ny 20 Janoary 1988 tao [[Manaus]]), dia [[mpilomano]] taloha sady mpanao politika [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]] (PL).
Solombavambahoaka ao amin'ny fanjakana [[Rio de Janeiro]] izy amin'izao fotoana izao.
Voafidy indray ho ao amin'ny biraony izy tamin'ny Oktobra 2026 tamin'ny vato 248.504.<ref>(pt)
[https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/6257/uf/rj/mu/todos/cargo/7/vis/nominal/resultados TSE, eleiçao 2026]</ref>
== Biografia ==
Avy amin'ny fiaviana Amerindiana sy [[Italia]]na, lehibe tao amin'ny manodidina an'i Aparecida any [[Manaus]] izy. Nasaina izy hanatevin-daharana ny ekipa lomano ao amin'ny Atlético Rio Negro Clube (Manaus)<ref>(pt) [https://www.acritica.com/esportes/ex-campe-amazonense-de-natac-o-disputa-o-musa-do-carioc-o-2012-24 amazon'ny ex1. disputa o Musa do Cariocão 2012]</ref>.
== Karazana lomano ==
Nifaninana tamin'ny sokajy tanora tao amin'ny [[CR Vasco da Gama|Club de Regatas Vasco da Gama]] tao [[Rio de Janeiro]] izy, ary anisan'ny ekipam-pirenena zandriny. Amin'ny maha olon-dehibe azy dia mpikambana ao amin'ny Unisanta de [[São Paulo]]<ref>(pt) [https://noticias.unisanta.br/esporte/unisanta-termina-na-terceiraposicao-no-torneio-opencbda Unisanta.br UNISANTA termina na terceira posição no Torneio Open-CBDA]</ref>
==Mandats==
{|class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Taona
!Fifidianana
!
!Antoko
!Vato
! %
!Vokatra
|-
|2022
| Fanjakan'i Rio de Janeiro
| Solombavambahoakam-panjakana
|[[Partido Liberal|PL]]
|57.582
|
|Voafidy
|
|-
|2026
| Fanjakan'i Rio de Janeiro
| Solombavambahoakam-panjakana
|[[Partido Liberal|PL]]
|248.504
|
|Voafidy
|<ref>(pt)
[https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/6257/uf/rj/mu/todos/cargo/7/vis/nominal/resultados TSE, eleiçao 2026]</ref>
|}
== Fanamarihana sy referansa ==
{{commonscat|Índia Armelau}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1988]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Mpilomano breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Rio de Janeiro]]
9i5ywq3jx7jx419dbqxf02jmlzk72nf
Meliaceae
0
297402
1151825
1149424
2026-10-09T14:42:48Z
Thelezifor
15140
Rohy anatiny
1151825
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Chinaberry1216.JPG|vignette|393x393px|[[Voandelaka]] (''Melia azedarach'')]]
Ny '''''Meliaceae''''' dia fianakaviana [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] sy [[kirihitra]] trôpikaly [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny filaharana [[Sapindales]]. Misy ihany koa ny [[zavamaniry ahitra]] sy [[honko]] vitsivitsy. Misy vondron-karazana 50 eo ho eo izay itsinjaran' ny karazana manodidina ny 600 izy io. Ny ''[[Aglaia]]'' (karazana 100), ny ''[[Trichilia]]'' (karazana 65), ny ''[[Turraea]]'' (karazana 65) ary ny ''[[Dysoxylum]]'' (karazana 61) no vondron-karazana lehibe indrindra ao aminy. Ny vondron-karazana ''[[Toona]]'' dia fahita hatrany avaratra mankany amin' ny faritra manana toetany antonony any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] ary mianatsimo mankany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i [[Aostralia]], ny vondron-karazana ''[[Synoum]]'' mankany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Aostralia, ary ny vondron-karazana ''[[Melia (zavamaniry)|Melia]]'' dia saika hatrany avaratra. Matetika izy ireo dia maniry ambanin' ny hazo avo any amin' ny ala trôpikaly mando, nefa hita ihany koa eny amin' ny [[ala honko]] sy any amin' ny faritra maina. Miavaka amin' ny fananany ravina mifandimby, izay mazàna miendrika volom-borona, izy ireo. Maitso lalandava ny ankamaroan' ny karazana, fa mihintsan-dravina kosa ny sasany, na amin' ny vanim-potoana maina na amin' ny [[ririnina]].
== Fampiasana azy ireo ==
Karazana maro no ampiasaina hahazoana menaka zavamaniry, hanaovana savony, hamonoana bibikely, ary hahazoana hazo sarobidy ao amin' nhy vondron-karazana ''[[Swietenia]]'' (''Swietenia macrophylla'', ''Swietenia mahagoni'', ''Swietenia humilis'').
Ahitana vondron-karazana sy karazana manan-danja ara-toekarena koa ny ao amin' ity fianakaviana ity:
* ny ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' (nimo, any [[India]])
* ny ''[[Carapa]]'' (ahitana ny ''Carapa procera'' any [[Amerika Atsimo]] sy ao [[Afrika]]);
* ny ''Cedrela odorata'' (any [[Amerika Afovoany]] sy Amerika Atsimo);
* ny ''Entandrophragma'' (anisany ny ''Entandrophragma cylindricum'' sy ny ''Entandrophragma utile'' ao Afrika trôpikaly);
* ny ''Guarea'' (ahitana ny ''Guarea thompsonii'' sy ny ''Guarea cedrata'' ao Afrika);
* ny ''[[Khaya]]'' (ahitana ny ''Khaya ivorensis'' sy ny ''Khaya senegalensis ao'' Afrika trôpikaly);
* ny ''Lansium domesticum'' (volena any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] mba hahazoana voany azo hanina);
* ny ''[[Melia azedarach]]'' (voandelaka, hita indrindra any amin' ny faritra Indômaley sy Aostralazia)
* ny ''Sandoricum koetjape'' (ambolena any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy [[Azia Atsimo]] mba hahazoana voany azo hanina);
* ny ''[[Swietenia]]'' (vondron-karazana fahta indrindra any Amerika trôpikaly);
* ny ''Toona'' (any Azia trôpikaly sy any Malezia ary Aostralia, indrindra ny ''Toona ciliata'').
== Fanasokajiana ==
[[Sary:Fruits of Chisocheton paniculatus.JPG|vignette|''Chisocheton paniculatus'']]
[[Sary:Starr 030807-0095 Aglaia odorata.jpg|vignette|''Aglaia odorata'']]
Mizara ho zana-pianakaviana ny ''Meliaceae'', dia ny ''Cedreloideae'' sy ny ''Melioideae'', izay tohanan' ny porofo momba ny filôjenetika.
=== Zana-pianakaviana ''Cedreloideae'' na ''Swietenioideae'' ===
* ''Capuronianthus'' J.-F.Leroy
* ''[[Carapa]]'' Aubl.
* ''Cedrela'' P.Browne
* ''Chukrasia'' A.Juss.
* ''Entandrophragma'' C.DC.
* ''[[Khaya]]'' A.Juss.
* ''Lovoa'' Harms
* ''Neobeguea'' J.-F.Leroy
* ''Pseudocedrela'' Harms
* ''Schmardaea'' H.Karst.
* ''Soymida'' A.Juss.
* ''[[Swietenia]]'' Jacq.
* ''[[Toona]]'' M.Roem.
* ''Xylocarpus'' J.Koenig
=== Zana-pianakaviana ''Melioideae'' ===
* ''Aglaia'' Lour.
* ''Anthocarapa'' Pierre
* ''Aphanamixis'' Blume
* ''Astrotrichilia'' (Harms) T.D.Penn. & Styles
* ''[[Azadirachta]]'' A.Juss.
* ''Cabralea'' A.Juss.
* ''Calodecaryia'' Leroy
* ''Chisocheton'' Blume
* ''Cipadessa'' Blume
* ''[[Didymocheton]]'' Blume
* ''Dysoxylum'' Blume ex Raspail
* ''Ekebergia'' Sparrm.
* ''Epicharis'' Blume
* ''Goniocheton'' Blume
* ''Guarea'' Allemão ex L.
* ''Heckeldora'' Pierre
* ''Heynea'' Roxb.
* ''Humbertioturraea'' J.-F.Leroy
* ''Lansium'' Corrêa
* ''Lepidotrichilia'' (Harms) T.D.Penn. & Styles
* ''Leplaea'' Vermoesen
* ''Malleastrum'' (Baill.) J.-F.Leroy
* ''[[Melia (zavamaniry)|Melia]]'' L.
* ''Munronia'' Wight
* ''Naregamia'' Wight & Arn.
* ''Neoguarea'' (Harms) E.J.M.Koenen & J.J.de Wilde
* ''Nymania'' Lindb.
* ''Owenia'' F.Muell.
* ''Prasoxylon'' M.Roem.
* ''Pseudobersama'' Verdc.
* ''Pseudocarapa'' Hemsl.
* ''Pseudoclausena'' T.Clark
* ''Pterorhachis'' Harms
* ''Quivisianthe'' Baill.
* ''Reinwardtiodendron'' Koord.
* ''Ruagea'' H.Karst.
* ''Sandoricum'' Cav.
* ''Sphaerosacme'' Wall. ex M.Roem.
* ''Synoum'' A.Juss.
* ''Trichilia'' P.Browne
* ''Turraea'' L.
* ''Turraeanthus'' Baill.
* ''Vavaea'' Benth.
* ''Walsura'' Roxb.
jatj59krznaju5rku4hddv1xewll4vf
Wikipedia:Efemerida/11 Oktobra
4
298708
1151827
1133957
2026-10-09T15:04:32Z
JianJi
36396
1151827
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[11 Oktobra|11 oktobra]]''':
* '''[[1231]]''' - Notendren'ny papa [[Gregôrio IX|Gregorio IX]] Atoa Conrad de Marbourg hametraka ny [[Inkizisiôna|inkizisiona]] manerana ny Empira romana zermanika.
* '''[[1962]]''' - Nambaran'ny [[Joany XXIII|Papa Joany XXIII]] sy fisokafan'ny [[Konsily Vatikana II|Konsily Vatikana Faharoa]] mba hahatonga ny Fiangonana hifanaraka amin'ny filàn'ny fiarahamonina maoderina.
* '''[[1987]]''' - Olona manodidina ny 750.000 no nanatrika ny "Great March" - na Diabe Goavana - Tao Washington D.C. mitaky zo ara-tsivily bebe kokoa ho an'ny vondrom-piarahamonina ''Lesbiana'' sy ''Gay''.
6dglodgmpzqpjg3ay8315fvsnmbgtpl
1151828
1151827
2026-10-09T15:07:21Z
JianJi
36396
1151828
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[11 Oktobra|11 oktobra]]''':
* '''[[1231]]''' - Notendren'ny papa [[Gregôrio IX|Gregorio IX]] Atoa Conrad de Marbourg hametraka ny [[Inkizisiôna|inkizisiona]] manerana ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Romana Jermanika]].
* '''[[1962]]''' - Nambaran'ny [[Joany XXIII|Papa Joany XXIII]] sy fisokafan'ny [[Konsily Vatikana II|Konsily Vatikana Faharoa]] mba hahatonga ny Fiangonana hifanaraka amin'ny filàn'ny fiarahamonina maoderina.
* '''[[1987]]''' - Olona manodidina ny 750.000 no nanatrika ny "Great March" - na Diabe Goavana - Tao Washington D.C. mitaky zo ara-tsivily bebe kokoa ho an'ny vondrom-piarahamonina ''Lesbiana'' sy ''Gay''.
gkxmmt46y1hvykwtvrwntrs1yhtf5yh
1151839
1151828
2026-10-10T04:22:15Z
JianJi
36396
1151839
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[11 Oktobra|11 oktobra]]''':
* '''[[1142]]''' - Fifanaraham-pandriampahalemana eo amin'ny dinastia Song sy Jin ao Shina.
* '''[[1231]]''' - Notendren'ny papa [[Gregôrio IX|Gregorio IX]] Atoa Conrad de Marbourg hametraka ny [[Inkizisiôna|inkizisiona]] manerana ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Romana Jermanika]].
* '''[[1998]]''' - Nanandratan'ny Papa [[Joany Paoly II]] ho olo-masina an'i [[Edith Stein]].
* '''[[1962]]''' - Nambaran'ny [[Joany XXIII|Papa Joany XXIII]] sy fisokafan'ny [[Konsily Vatikana II|Konsily Vatikana Faharoa]] mba hahatonga ny Fiangonana hifanaraka amin'ny filàn'ny fiarahamonina maoderina.
* '''[[1987]]''' - Olona manodidina ny 750.000 no nanatrika ny "Great March" - na Diabe Goavana - Tao Washington D.C. mitaky zo ara-tsivily bebe kokoa ho an'ny vondrom-piarahamonina ''Lesbiana'' sy ''Gay''.
* '''[[2024]]''' - Nahazo ny [[loka Nobel]] [[Fandriam-pahalemana|fandriampahalemana]] ny [[Nihon Hidankyo]], fikambanan'ireo sisa niangana tamin'ny fandarohana baomba Atomika ny tanànan'i [[Hiroshima]] sy [[Nagasaki]] tao [[Japàna]].
sboug1vgy8tajtx5nf8vfrw1ll9gyab
Wikipedia:Efemerida/12 Oktobra
4
298709
1151840
1133958
2026-10-10T05:08:18Z
JianJi
36396
1151840
wikitext
text/x-wiki
'''Androany [[12 Oktobra|12 oktobra]]''':
* '''[[1492]]''' - Fetim-pirenena [[espaniola]].
* '''[[1810]]''' - Oktoberfest voalohany tao [[Munich]] ho fankalazana ny mariazin'ny Printsy Ludwig avy ao Bavaria sy ny Printsesy Therese.
* '''[[1847]]''' - Nitsanganan'ny orinasa Siemens tao Alemaina.
* '''[[1940]]''' - Nitsangana ny Ghetto an'i [[Varsôvia|Varsovia]] ho fanoherana ny [[Nazisma|Nazi]]
* '''[[1951]]''' - Nodimandry tao am-ponja i [[Simon Kimbangu]], nogadrain'ny [[Belzika|Belza]] mpanjanatany nandritra ny 30 taona.
* '''[[2017]]''' - Niala tao amin'ny [[UNESCO]] i [[Etazonia]] ary narahin'i [[Israely]] izany fialàna izany.
* '''[[2025]]''' - Nampian'ny tafika frantsay ny filoha [[Andry Rajoelina]] tamin'ny fandosirany niala an'i [[Madagasikara]].
axezjgbszn6mkpeg52sqzhnjrixvu8z
Ketakandriana Rafitoson
0
299039
1151823
1146984
2026-10-09T14:39:14Z
Lalinah
34462
1151823
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona|anarana=[[Ketakandriana Rafitoson]]|firenena=[[Madagasikara]]|asa=Mpiaro ny zon'olombelona|seha-pitiavana=Manambady}}'''Ketakandriana Rafitoson''', fantatra ihany koa amin'ny hoe Ke, teraka tao [[Antananarivo]], [[Madagasikara]], dia vehivavy manolo-tena hampiroborobo ny [[Demôkrasia|demokrasia]] sy ny [[Zon' olombelona|zon'olombelona]]. Mpahay siansa politika, mpikaroka ary mpikatroka izy.
== Fianarana ==
Rehefa nahazo diplaoma momba ny siansa politika tao amin'ny Oniversite Katolika eto Madagasikara izy dia voafidy ho mpitsara tao amin'ny rafi-pitsarana ao amin'ny fireneny. Na izany aza, noho ny [[kolikoly]] mampanahy tao anatin'ny fikambanana dia nametra-pialana izy ary nanaraka fandaharam-pianarana maîtrise.
Nandritra io vanim-potoana io, nifindra tao amin'ny sehatry ny [[Angôvo|angovo]] ho mpanolo-tsaina i Rafitoson, izay nifandraisany tamin'ireo mpikambana tao amin'ny vondrom-piarahamonina [[Zezoita|Jesuit]] . Nanoro hevitra azy ho any amin'ny Foibe Iraisam-pirenena ho an'ny Hetsika Tsy Misy Herisetra izy ireo nandritra ny [[Fletcher Summer Institute]] tao amin'ny Oniversiten'i Tufts .
Tamin'ny taona 2013, nanangana ''ny Wake Up Madagascar'' izy mba hampiroborobo ny hetsika revolisionera ao amin'ny fireneny. Na izany aza, noho ny fitomboan'ny fahakiviana noho ny kolikoly mitohy, dia nametra-pialana tamin'ny toerany ho mpanolotsaina momba ny angovo izy tamin'ny taona 2018.
Ny fanoloran-tenany ho amin'ny mangarahara sy ny fitantanana tsara no nahatonga azy nifandray tamin'ny [[Transparency International]] ka nahatonga azy ho tale mpanatanteraka teto Madagasikara, toerana nekeny <ref name=":1">{{Cite web |title=VOLAHERY ANDRIAMANANTENASOA, ACTIVISTE DES DROITS HUMAINS – « Les femmes rurales sont celles qui souffrent le plus de l’iniquité lié au genre à Madagascar » |url=https://www.pilnet.org/profiles/ketakandriana-rafitoson/. |access-date=2024-05-31 |website=www.pilnet.org |language=fr-FR}}</ref> . Tamin'ny taona 2019, nahavita ny diany akademika izy tamin'ny fahazoana mari-pahaizana doctorat.
Ny tantaran'i Ketakandriana Rafitoson dia maneho ny fanoloran-tenany amin'ny soatoavina demokratika sy ny ady tsy an-kijanona ataony tamin'ny [[kolikoly]], ka nahatonga azy ho olo-malaza eo amin'ny tontolon'ny politika sy ny fiaraha-monina eto Madagasikara. Vao haingana izy no voatendry ho tale mpanatanteraka ao amin'ny Publish What You Pay <ref>https://pwyp.org/fr/ketakandriana-rafitoson-est-nommee-directrice-executive-de-publiez-ce-que-vous-payez/</ref>.
== Fanoloran-tena ==
2012 Nanangana ny fandaharan'asan'ny [[Women and Youth’s League for Democracy|Women and Youth's League for Democracy]] (WYLD) i Ke <ref name=":3">{{Cite web |title=KETAKANDRIANA RAFITOSON
HRD, POLITICAL SCIENTIST
Transparency International Madagascar |url=https://hrdworldsummit.org/portfolio-item/ketakandriana-rafitoson/?lang=fr |access-date=2024-05-31 |website=hrdworldsummit.org |language=fr-FR}}</ref> .
Mpikambana ao amin'ny [[Young African Activist Network|Tambajotran'ny Mpikatroka Tanora Afrikana]] (YAAN) ihany koa izy <ref name=":4">{{Cite web |title=Ketakandriana Rafitoson
Transparency International – Initiative Madagascar (Madagascar) |url=https://www.frontlinedefenders.org/en/profile/ketakandriana-rafitoson |access-date=2024-05-31 |website=www.frontlinedefenders.org |language=fr-FR}}</ref> .
== Haino aman-jery ==
* [https://www.lemonde.fr/afrique/article/2022/12/30/ketakandriana-rafitoson-si-les-malgaches-sont-miserables-aujourd-hui-ce-n-est-pas-la-faute-de-la-france_6156122_3212.html Ketakandriana Rafitoson : Raha ory ny vahoaka Malagasy ankehitriny dia tsy fahadisoan'i Frantsa izany. »]
* [https://lexpress.mg/16/07/2022/que-la-lumiere-soit/ Aoka hisy hazavana]
* [https://madagate.org/madagascar-informations-politiques/a-la-une/6941-ketakandriana-rafitoson-je-me-suis-fait-lidee-quelle-a-voulu-paraitre-plus-que-transparaitre.html Ketakandriana Rafitoson. Nahazo ny fahatsapana aho fa te hiseho mihoatra noho ny mangarahara izy.] {{Wayback|url=https://madagate.org/madagascar-informations-politiques/a-la-une/6941-ketakandriana-rafitoson-je-me-suis-fait-lidee-quelle-a-voulu-paraitre-plus-que-transparaitre.html |date=20250225041248 }}
== Ireo fihaonambe ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=5aDG6HyN6uU Iza moa i Ketakandriana Rafitoson ?]
* [https://www.youtube.com/watch?v=K3CpT6LZvIU Madagaskar : Ketakandriana Rafitoson, Transparency International Madagascar]
* [https://www.youtube.com/watch?v=bI3cePXzSq8 Fandaharana Baraingo 2 "Ady amin'ny kolikoly sy ny tsimatimanota eto Madagasikara" - Ketakandriana Rafitoson]
* [https://www.youtube.com/watch?v=vuWItA64P7A Ketakandriana RAFITOSON Tantara, fivoarana ary famaritana indray ny fiarahamonim-pirenena Malagasy]
* [https://www.youtube.com/watch?v=c4PaSqB4b_A ketakandriana rafitoson biography]
* [https://www.youtube.com/watch?v=2x8TTcbW2eE Ketakandriana Rafitoson | Fananganana Hery ho an'ny Vahoaka Hanoherana ny Kolikoly eto Madagasikara]
* [https://www.youtube.com/watch?v=0eOuG5En3gg Tantaran'ny Mpiaro ny Zon'olombelona: Ketakandriana Rafitoson avy any Madagasikara]
== References ==
{{Reflist}}
[[Sokajy:Africa Wiki Women]]
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Vehivavy Politisianina]]
[[Sokajy:Zon'ny vehivva]]
j8tylzjygxhru4qwxb9q0o1i4kpmahf
Jeannine Mukanirwa
0
302215
1151816
1151737
2026-10-09T13:13:43Z
Lalinah
34462
1151816
wikitext
text/x-wiki
'''Jeannine Mukanirwa Tshimpambu,''' teraka tamin'ny 1965, dia mpikatroka [[Zon'ny vehivavy|ho an'ny zon'ny vehivavy]] [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kongoley]] . Ankasitrahan'ny [[Amnesty International]] izy noho ny asany amin'ny fanohanana ny zon'ny vehivavy sy ny fampandrosoana azy.
{{Infobox olona|anarana=Jeannine Mukanirwa|teraka=1965|toerana=Kinshasha|firenena=Congo|asa=Mpikatroka ny zon'ny vehivavy}}
== Tantaram-piainany ==
Manan-janaka roa i Jeannine Mukanirwa, nanomboka ny asany ho mpikatroka ho an'ny zon'ny vehivavy tamin'ny 1989 izy. Tamin'ny taona 2001, izy no filoha lefitry ny Promotion et Appui aux Initiatives Féminines (PAIF), fikambanana Kongoley miaro ny zon'ny vehivavy. ny26 janvierTamin'ny 26 Janoary, nosamborin'ny manampahefana Kongoley izy noho ny fiampangana azy ho nandray anjara tamin'ny famonoana ny Filoha Laurent-Désiré Kabila, navotsotra ny volana nanaraka, nifindra tany Kanada izy mba hialana amin'ny fanenjehana ara-politika, saingy nanohy niasa ho an'ny PAIF.[ 1 ] Tany am-piandohan'ny taona 2000, nanameloka ny fanolanana vehivavy tany atsinanan'i Kongo izy.<ref name="rodriguez">{{Cite web |last=Rodriguez |first=Leah |date=9 August 2021 |title=7 Notable African Women Activists Who Deserve Wikipedia Pages |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/african-women-activists-wikipedia-wikigap/ |website=Global Citizen}}</ref> Tamin'ny taona 2002, [[Amnesty International|ny Amnesty International]] dia nanome azy ny Loka Ginetta Sagan noho ny asany tamin'ny fanohanana ny zon'ny vehivavy sy ny fampiroboroboana ny fandriampahalemana,<ref name="medica">https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2009_2014/documents/droi/dv/5_07cvmukanirwa_/5_07cvmukanirwa_en.pdf</ref>.<ref name="AI">{{Cite web |title=The Ginetta Sagan Award |url=https://www.amnestyusa.org/about-us/grants-and-awards/ginetta-sagan-award/ |access-date=10 août 2021 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref>
Mukanirwa no miandraikitra ny famoahana bokikely momba ny herisetra atao amin'ny vehivavy any Kongo tamin'ny taona 2007.<ref>{{Cite journal |date=11 July 2007 |title=Avec l'appui de ECDI, PAC et Wold vision, un guide de sensibilisation contre les violences faites aux femmes de la RDC |url=https://fr.allafrica.com/stories/200707110411.html |journal=Le Potentiel |language=fr |access-date=10 août 2021}}</ref> Tamin'ny taona 2009, izy no lasa mpandrindra ny tetikasa fandriampahalemana an'ny Medica Mondiale any Kongo.<ref name="medica" /> Tamin'ny taona 2018, nirotsaka hofidiana ho kandidà izy tamin'ny fifidianana tamin'ny Desambra 2018, ary izy irery no vehivavy tamin'ireo kandidà dimy nirotsaka hofidiana tamin'io fifidianana io.<ref>{{Cite web |last=Matete |first=Merisa |date=8 August 2018 |title=Jeannine Mukanirwa appelle les RD-congolais à adhérer à sa vision 2060 |url=https://www.africanewsrdc.net/actu/jeannine-mukanirwa-appelle-les-rd-congolais-a-adherer-a-sa-vision-2060/ |access-date=10 août 2021 |website=AfricaNews |language=fr}}</ref>
== Fanamarihana sy referansa ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
=== Lahatsoratra mifandraika ===
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1965]]
18mw9o2cdgjhghdh1vaecgh255xhc1v
Anny Modi
0
302216
1151813
1151739
2026-10-09T13:09:16Z
Lalinah
34462
1151813
wikitext
text/x-wiki
'''Anny Modi,''' izay tena anarany dia '''Anny Tengamendite Modi''', teraka ny 2 janvier 1982 tao Buta, dia mpikatroka feminista [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kongoley]] sady tale mpanatanteraka ao amin'ny fikambanana (ONG) Mama Afia "Manao fampielezan-kevitra manohitra ny herisetra ara-nofo ampiasaina ho fitaovam-piadiana izy, indrindra any amin'ny faritra misy ady." Manao fampielezan-kevitra ho an'ny fitarihana ny vehivavy, [[Zon'ny vehivavy|ny zon'ny vehivavy]] amin'ny ankapobeny ary ny an'ny tanora izy, ary koa ho an'ny fahasalamana ara-pananahana sy ny fananahan'ny tanora,<ref name=":0">{{Cite web |title=Annie Tenga Modi |url=https://medecinsdumonde.be/unsung-heroes-1 |access-date=2022-03-23 |website=Medecins du Monde |language=fr}}</ref>,<ref name=":1">{{Cite web |title=mediacongo.net - Actualités - La campagne « Unsung Heroes » honore les militantes de la lutte contre les violences faites aux femmes |url=https://www.mediacongo.net/article-actualite-48506.html |access-date=2022-03-23 |website=www.mediacongo.net}}</ref>.<ref name=":2">{{Cite web |title=Dans les paroles d’Anny T. Modi : « Les jeunes femmes veulent être considérées comme des actrices et des agents du changement » |url=https://www.unwomen.org/fr/news/stories/2018/8/in-the-words-of-anny-t-modi |access-date=2022-03-23 |website=ONU Femmes |language=fr}}</ref>
Zanakavavin'ny mpanao politika nandritra ny Repoblika Faharoa tao [[Zaira|Zaire]] i Anny, ary namoy ny rainy teo amin'ny faha-13 taonany. Fony izy zatovo, dia nalefa tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo atsinanan'i Kongo, tao amin'ny tanànan'i Goma, faritra iray fantatra amin'ny fifanolanana ao aminy. : ady sy herisetra ara-nofo. Teo amin'ny faha-17 taonany, niteraka zazavavy izy nandritra ny Ady Voalohany tany Kongo.<ref name=":0" />
Mbola kely loatra izy ka tsy afaka ny ho reny intsony, ka iharan'ny fanavakavahana eo amin'ny fiaraha-monina misy azy, noho ny bika aman'endriny izay mahatonga azy ho mora voan'ny foko hafa.<ref name=":0" /> Nanomboka ny fikatrohana nataony tany [[Afrika Atsimo]] tao amin'ny foibe fandraisana mpitsoa-ponenana izy. Tamin'ny taona 2009, nisy ady iray hafa nipoaka tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo, izay nampiasaina ho fitaovam-piadiana ny fanolanana ; niaraka tamin'ireo vehivavy hafa, dia nanomboka fanentanana hanoherana ny fanolanana izy ary notohanan'ny Open Society Initiative for Southern Africa.<ref name=":2" /> Tamin'ny taona 2012, niara-niasa tamin'ireo mpiara-miombon'antoka hafa izy ireo, ary namorona fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana antsoina hoe ''Afia Mama,'' izay midika hoe amin'ny teny frantsay : Fahasalaman'ny vehivavy »,<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ary ny mpanomboka ny fiaraha-miasa » Hetsiky ny mpitarika vehivavy tanora ao amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo ».<ref>{{Cite web |last=Tshik |first=Raïssa |last2=ama |date=2018-02-02 |title=Anny Tenga Modi, l’activiste qui incarne la cause des femmes en RDC |url=https://habarirdc.net/anny-tenga-modi-activite-cause-femmes-jeunes-congolaises-rdc/ |access-date=2022-03-23 |website=Habari RDC |language=fr-FR}}</ref> Avy eo dia niditra tao amin'ny tambajotran'ireo mpitarika vehivavy Afrikana izy tamin'ny juillet 2017, hetsika iray nataon'ny Firenena Mikambana ho an'ny Vehivavy, ''ny Vaomieran'ny Vondrona Afrikana ary ny Iraka Maharitra any Alemaina'', na izany aza dia misolo tena manokana ny tanora ao anatin'ny tambajotra izy.<ref name=":2" /> Mitarika hetsika feminista roa hafa momba ny fitoviana ihany koa izy tamin'ny taona 2020 sy 2021,<ref>{{Cite web |date=2020-09-16 |title=RDC : Afia Mama a formé des parlementaires sur la prise de parole et la parité |url=https://actualite.cd/2020/09/16/rdc-afia-mama-forme-des-parlementaires-sur-la-prise-de-parole-et-la-parite |access-date=2022-03-23 |website=Actualite.cd |language=fr}}</ref>.<ref>{{Cite web |last=Gloire |first=Mfemfere Libuli |title=RDC : Afia Mama et les organisations féminines s’activent pour la concrétisation de la parité homme-femme |url=https://laprosperite.online/index.php/nation/7808-rdc-afia-mama-et-les-organisations-feminines-s-activent-pour-la-concretisation-de-la-parite-homme-femme |access-date=2022-03-23 |website=Journal La Prospérité |language=fr-fr}}</ref>
== Fiainany manokana ==
Renin'ny zanakavavy iray i Anny Tengamendite Modi nanomboka tamin'ny taona 2000, ary manambady [[mpisolovava]] izy ankehitriny.<ref name=":2" />
== fanavakavahana ==
* Tafiditra ao anatin'ny lisitry ny maherifo tsy dia malaza eran-tany izay miady amin'ny herisetra manerana izao tontolo izao i Anny Tengamendite ao amin'ny Doctors of the World, amin'ny alalan'ny sarin'ilay mpaka sary frantsay Denis Rouvre (2019),<ref>{{Cite web |date=2019-03-08 |title=Reportage France - Portraits de femmes par Médecins du Monde |url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20190308-portraits-femmes-medecins-monde |access-date=2022-03-23 |website=RFI |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=Médecins du monde honore les femmes et leurs «actes de résistance» à travers leur portrait |url=https://www.lefigaro.fr/culture/2019/03/05/03004-20190305ARTFIG00022-medecins-du-monde-honore-les-femmes-et-leurs-actes-de-resistance-a-travers-leur-portrait.php |access-date=2022-03-23 |website=LEFIGARO |language=fr}}</ref>
* Loka Franco-Alemana ho an'ny Zon'olombelona sy ny Fitsipiky ny Lalàna 2023 ( 10 décembre 2023 ) <ref>{{Cite web |last=étrangères |first=Ministère de l'Europe et des Affaires |title=Prix franco-allemand des droits de l'Homme et de l'État de droit 2023 (10.12.23) |url=https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/allemagne/relations-bilaterales/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit/article/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit-2023-10-12-23 |access-date=2023-12-17 |website=France Diplomatie - Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères |language=fr}}</ref>
== Fanamarihana sy referansa ==
{{Reflist}}
0q0hpbqwil2pfosyktu6p732l3s1hsy
1151814
1151813
2026-10-09T13:10:50Z
Lalinah
34462
/* fanavakavahana */
1151814
wikitext
text/x-wiki
'''Anny Modi,''' izay tena anarany dia '''Anny Tengamendite Modi''', teraka ny 2 janvier 1982 tao Buta, dia mpikatroka feminista [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kongoley]] sady tale mpanatanteraka ao amin'ny fikambanana (ONG) Mama Afia "Manao fampielezan-kevitra manohitra ny herisetra ara-nofo ampiasaina ho fitaovam-piadiana izy, indrindra any amin'ny faritra misy ady." Manao fampielezan-kevitra ho an'ny fitarihana ny vehivavy, [[Zon'ny vehivavy|ny zon'ny vehivavy]] amin'ny ankapobeny ary ny an'ny tanora izy, ary koa ho an'ny fahasalamana ara-pananahana sy ny fananahan'ny tanora,<ref name=":0">{{Cite web |title=Annie Tenga Modi |url=https://medecinsdumonde.be/unsung-heroes-1 |access-date=2022-03-23 |website=Medecins du Monde |language=fr}}</ref>,<ref name=":1">{{Cite web |title=mediacongo.net - Actualités - La campagne « Unsung Heroes » honore les militantes de la lutte contre les violences faites aux femmes |url=https://www.mediacongo.net/article-actualite-48506.html |access-date=2022-03-23 |website=www.mediacongo.net}}</ref>.<ref name=":2">{{Cite web |title=Dans les paroles d’Anny T. Modi : « Les jeunes femmes veulent être considérées comme des actrices et des agents du changement » |url=https://www.unwomen.org/fr/news/stories/2018/8/in-the-words-of-anny-t-modi |access-date=2022-03-23 |website=ONU Femmes |language=fr}}</ref>
Zanakavavin'ny mpanao politika nandritra ny Repoblika Faharoa tao [[Zaira|Zaire]] i Anny, ary namoy ny rainy teo amin'ny faha-13 taonany. Fony izy zatovo, dia nalefa tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo atsinanan'i Kongo, tao amin'ny tanànan'i Goma, faritra iray fantatra amin'ny fifanolanana ao aminy. : ady sy herisetra ara-nofo. Teo amin'ny faha-17 taonany, niteraka zazavavy izy nandritra ny Ady Voalohany tany Kongo.<ref name=":0" />
Mbola kely loatra izy ka tsy afaka ny ho reny intsony, ka iharan'ny fanavakavahana eo amin'ny fiaraha-monina misy azy, noho ny bika aman'endriny izay mahatonga azy ho mora voan'ny foko hafa.<ref name=":0" /> Nanomboka ny fikatrohana nataony tany [[Afrika Atsimo]] tao amin'ny foibe fandraisana mpitsoa-ponenana izy. Tamin'ny taona 2009, nisy ady iray hafa nipoaka tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo, izay nampiasaina ho fitaovam-piadiana ny fanolanana ; niaraka tamin'ireo vehivavy hafa, dia nanomboka fanentanana hanoherana ny fanolanana izy ary notohanan'ny Open Society Initiative for Southern Africa.<ref name=":2" /> Tamin'ny taona 2012, niara-niasa tamin'ireo mpiara-miombon'antoka hafa izy ireo, ary namorona fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana antsoina hoe ''Afia Mama,'' izay midika hoe amin'ny teny frantsay : Fahasalaman'ny vehivavy »,<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ary ny mpanomboka ny fiaraha-miasa » Hetsiky ny mpitarika vehivavy tanora ao amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo ».<ref>{{Cite web |last=Tshik |first=Raïssa |last2=ama |date=2018-02-02 |title=Anny Tenga Modi, l’activiste qui incarne la cause des femmes en RDC |url=https://habarirdc.net/anny-tenga-modi-activite-cause-femmes-jeunes-congolaises-rdc/ |access-date=2022-03-23 |website=Habari RDC |language=fr-FR}}</ref> Avy eo dia niditra tao amin'ny tambajotran'ireo mpitarika vehivavy Afrikana izy tamin'ny juillet 2017, hetsika iray nataon'ny Firenena Mikambana ho an'ny Vehivavy, ''ny Vaomieran'ny Vondrona Afrikana ary ny Iraka Maharitra any Alemaina'', na izany aza dia misolo tena manokana ny tanora ao anatin'ny tambajotra izy.<ref name=":2" /> Mitarika hetsika feminista roa hafa momba ny fitoviana ihany koa izy tamin'ny taona 2020 sy 2021,<ref>{{Cite web |date=2020-09-16 |title=RDC : Afia Mama a formé des parlementaires sur la prise de parole et la parité |url=https://actualite.cd/2020/09/16/rdc-afia-mama-forme-des-parlementaires-sur-la-prise-de-parole-et-la-parite |access-date=2022-03-23 |website=Actualite.cd |language=fr}}</ref>.<ref>{{Cite web |last=Gloire |first=Mfemfere Libuli |title=RDC : Afia Mama et les organisations féminines s’activent pour la concrétisation de la parité homme-femme |url=https://laprosperite.online/index.php/nation/7808-rdc-afia-mama-et-les-organisations-feminines-s-activent-pour-la-concretisation-de-la-parite-homme-femme |access-date=2022-03-23 |website=Journal La Prospérité |language=fr-fr}}</ref>
== Fiainany manokana ==
Renin'ny zanakavavy iray i Anny Tengamendite Modi nanomboka tamin'ny taona 2000, ary manambady [[mpisolovava]] izy ankehitriny.<ref name=":2" />
== Mampiavaka azy ==
* Tafiditra ao anatin'ny lisitry ny maherifo tsy dia malaza eran-tany izay miady amin'ny herisetra manerana izao tontolo izao i Anny Tengamendite ao amin'ny Doctors of the World, amin'ny alalan'ny sarin'ilay mpaka sary frantsay Denis Rouvre (2019),<ref>{{Cite web |date=2019-03-08 |title=Reportage France - Portraits de femmes par Médecins du Monde |url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20190308-portraits-femmes-medecins-monde |access-date=2022-03-23 |website=RFI |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=Médecins du monde honore les femmes et leurs «actes de résistance» à travers leur portrait |url=https://www.lefigaro.fr/culture/2019/03/05/03004-20190305ARTFIG00022-medecins-du-monde-honore-les-femmes-et-leurs-actes-de-resistance-a-travers-leur-portrait.php |access-date=2022-03-23 |website=LEFIGARO |language=fr}}</ref>
* Loka Franco-Alemana ho an'ny Zon'olombelona sy ny Fitsipiky ny Lalàna 2023 ( 10 décembre 2023 ) <ref>{{Cite web |last=étrangères |first=Ministère de l'Europe et des Affaires |title=Prix franco-allemand des droits de l'Homme et de l'État de droit 2023 (10.12.23) |url=https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/allemagne/relations-bilaterales/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit/article/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit-2023-10-12-23 |access-date=2023-12-17 |website=France Diplomatie - Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères |language=fr}}</ref>
== Fanamarihana sy referansa ==
{{Reflist}}
oe331xoqp6rdovg5zqzl1uexqduvipf
1151815
1151814
2026-10-09T13:12:06Z
Lalinah
34462
1151815
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona | anarana = Penda Mbow | zom-pirenena = Senegaly | asa = Mpahay tantara, mpampianatra eny amin'ny oniversite, mpikatroka feminista | fianarana = Tantara | alma_mater = Université de Provence | fantatra_amin'ny = Fikarohana momba ny tantara afrikanina, ny zon'ny vehivavy ary ny maha-olom-pirenena | taona_nahaterahana = 1955 }}
'''Anny Modi,''' izay tena anarany dia '''Anny Tengamendite Modi''', teraka ny 2 janvier 1982 tao Buta, dia mpikatroka feminista [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kongoley]] sady tale mpanatanteraka ao amin'ny fikambanana (ONG) Mama Afia "Manao fampielezan-kevitra manohitra ny herisetra ara-nofo ampiasaina ho fitaovam-piadiana izy, indrindra any amin'ny faritra misy ady." Manao fampielezan-kevitra ho an'ny fitarihana ny vehivavy, [[Zon'ny vehivavy|ny zon'ny vehivavy]] amin'ny ankapobeny ary ny an'ny tanora izy, ary koa ho an'ny fahasalamana ara-pananahana sy ny fananahan'ny tanora,<ref name=":0">{{Cite web |title=Annie Tenga Modi |url=https://medecinsdumonde.be/unsung-heroes-1 |access-date=2022-03-23 |website=Medecins du Monde |language=fr}}</ref>,<ref name=":1">{{Cite web |title=mediacongo.net - Actualités - La campagne « Unsung Heroes » honore les militantes de la lutte contre les violences faites aux femmes |url=https://www.mediacongo.net/article-actualite-48506.html |access-date=2022-03-23 |website=www.mediacongo.net}}</ref>.<ref name=":2">{{Cite web |title=Dans les paroles d’Anny T. Modi : « Les jeunes femmes veulent être considérées comme des actrices et des agents du changement » |url=https://www.unwomen.org/fr/news/stories/2018/8/in-the-words-of-anny-t-modi |access-date=2022-03-23 |website=ONU Femmes |language=fr}}</ref>
Zanakavavin'ny mpanao politika nandritra ny Repoblika Faharoa tao [[Zaira|Zaire]] i Anny, ary namoy ny rainy teo amin'ny faha-13 taonany. Fony izy zatovo, dia nalefa tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo atsinanan'i Kongo, tao amin'ny tanànan'i Goma, faritra iray fantatra amin'ny fifanolanana ao aminy. : ady sy herisetra ara-nofo. Teo amin'ny faha-17 taonany, niteraka zazavavy izy nandritra ny Ady Voalohany tany Kongo.<ref name=":0" />
Mbola kely loatra izy ka tsy afaka ny ho reny intsony, ka iharan'ny fanavakavahana eo amin'ny fiaraha-monina misy azy, noho ny bika aman'endriny izay mahatonga azy ho mora voan'ny foko hafa.<ref name=":0" /> Nanomboka ny fikatrohana nataony tany [[Afrika Atsimo]] tao amin'ny foibe fandraisana mpitsoa-ponenana izy. Tamin'ny taona 2009, nisy ady iray hafa nipoaka tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo, izay nampiasaina ho fitaovam-piadiana ny fanolanana ; niaraka tamin'ireo vehivavy hafa, dia nanomboka fanentanana hanoherana ny fanolanana izy ary notohanan'ny Open Society Initiative for Southern Africa.<ref name=":2" /> Tamin'ny taona 2012, niara-niasa tamin'ireo mpiara-miombon'antoka hafa izy ireo, ary namorona fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana antsoina hoe ''Afia Mama,'' izay midika hoe amin'ny teny frantsay : Fahasalaman'ny vehivavy »,<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ary ny mpanomboka ny fiaraha-miasa » Hetsiky ny mpitarika vehivavy tanora ao amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo ».<ref>{{Cite web |last=Tshik |first=Raïssa |last2=ama |date=2018-02-02 |title=Anny Tenga Modi, l’activiste qui incarne la cause des femmes en RDC |url=https://habarirdc.net/anny-tenga-modi-activite-cause-femmes-jeunes-congolaises-rdc/ |access-date=2022-03-23 |website=Habari RDC |language=fr-FR}}</ref> Avy eo dia niditra tao amin'ny tambajotran'ireo mpitarika vehivavy Afrikana izy tamin'ny juillet 2017, hetsika iray nataon'ny Firenena Mikambana ho an'ny Vehivavy, ''ny Vaomieran'ny Vondrona Afrikana ary ny Iraka Maharitra any Alemaina'', na izany aza dia misolo tena manokana ny tanora ao anatin'ny tambajotra izy.<ref name=":2" /> Mitarika hetsika feminista roa hafa momba ny fitoviana ihany koa izy tamin'ny taona 2020 sy 2021,<ref>{{Cite web |date=2020-09-16 |title=RDC : Afia Mama a formé des parlementaires sur la prise de parole et la parité |url=https://actualite.cd/2020/09/16/rdc-afia-mama-forme-des-parlementaires-sur-la-prise-de-parole-et-la-parite |access-date=2022-03-23 |website=Actualite.cd |language=fr}}</ref>.<ref>{{Cite web |last=Gloire |first=Mfemfere Libuli |title=RDC : Afia Mama et les organisations féminines s’activent pour la concrétisation de la parité homme-femme |url=https://laprosperite.online/index.php/nation/7808-rdc-afia-mama-et-les-organisations-feminines-s-activent-pour-la-concretisation-de-la-parite-homme-femme |access-date=2022-03-23 |website=Journal La Prospérité |language=fr-fr}}</ref>
== Fiainany manokana ==
Renin'ny zanakavavy iray i Anny Tengamendite Modi nanomboka tamin'ny taona 2000, ary manambady [[mpisolovava]] izy ankehitriny.<ref name=":2" />
== Mampiavaka azy ==
* Tafiditra ao anatin'ny lisitry ny maherifo tsy dia malaza eran-tany izay miady amin'ny herisetra manerana izao tontolo izao i Anny Tengamendite ao amin'ny Doctors of the World, amin'ny alalan'ny sarin'ilay mpaka sary frantsay Denis Rouvre (2019),<ref>{{Cite web |date=2019-03-08 |title=Reportage France - Portraits de femmes par Médecins du Monde |url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20190308-portraits-femmes-medecins-monde |access-date=2022-03-23 |website=RFI |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=Médecins du monde honore les femmes et leurs «actes de résistance» à travers leur portrait |url=https://www.lefigaro.fr/culture/2019/03/05/03004-20190305ARTFIG00022-medecins-du-monde-honore-les-femmes-et-leurs-actes-de-resistance-a-travers-leur-portrait.php |access-date=2022-03-23 |website=LEFIGARO |language=fr}}</ref>
* Loka Franco-Alemana ho an'ny Zon'olombelona sy ny Fitsipiky ny Lalàna 2023 ( 10 décembre 2023 ) <ref>{{Cite web |last=étrangères |first=Ministère de l'Europe et des Affaires |title=Prix franco-allemand des droits de l'Homme et de l'État de droit 2023 (10.12.23) |url=https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/allemagne/relations-bilaterales/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit/article/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit-2023-10-12-23 |access-date=2023-12-17 |website=France Diplomatie - Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères |language=fr}}</ref>
== Fanamarihana sy referansa ==
{{Reflist}}
0eik7ugy6ccaim9tpoprflhzwm11i8e
1151830
1151815
2026-10-09T15:41:07Z
TinahLuce23
39583
MAJ
1151830
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona | anarana = Penda Mbow | zom-pirenena = Senegaly | asa = Mpahay tantara, mpampianatra eny amin'ny oniversite, mpikatroka feminista | fianarana = Tantara | alma_mater = Université de Provence | fantatra_amin'ny = Fikarohana momba ny tantara afrikanina, ny zon'ny vehivavy ary ny maha-olom-pirenena | taona_nahaterahana = 1955 }}
'''Anny Modi,''' izay tena anarany dia '''Anny Tengamendite Modi''', teraka ny 2 janvier 1982 tao Buta, dia mpikatroka feminista [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kongoley]] sady tale mpanatanteraka ao amin'ny fikambanana (ONG) Mama Afia "Manao fampielezan-kevitra manohitra ny herisetra ara-nofo ampiasaina ho fitaovam-piadiana izy, indrindra any amin'ny faritra misy ady." Manao fampielezan-kevitra ho an'ny fitarihana ny vehivavy, [[Zon'ny vehivavy|ny zon'ny vehivavy]] amin'ny ankapobeny ary ny an'ny tanora izy, ary koa ho an'ny fahasalamana ara-pananahana sy ny fananahan'ny tanora,<ref name=":0">{{Cite web |title=Annie Tenga Modi |url=https://medecinsdumonde.be/unsung-heroes-1 |access-date=2022-03-23 |website=Medecins du Monde |language=fr}}</ref>,<ref name=":1">{{Cite web |title=mediacongo.net - Actualités - La campagne « Unsung Heroes » honore les militantes de la lutte contre les violences faites aux femmes |url=https://www.mediacongo.net/article-actualite-48506.html |access-date=2022-03-23 |website=www.mediacongo.net}}</ref>.<ref name=":2">{{Cite web |title=Dans les paroles d’Anny T. Modi : « Les jeunes femmes veulent être considérées comme des actrices et des agents du changement » |url=https://www.unwomen.org/fr/news/stories/2018/8/in-the-words-of-anny-t-modi |access-date=2022-03-23 |website=ONU Femmes |language=fr}}</ref>
Zanakavavin'ny mpanao politika nandritra ny Repoblika Faharoa tao [[Zaira|Zaire]] i Anny, ary namoy ny rainy teo amin'ny faha-13 taonany. Fony izy zatovo, dia nalefa tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo atsinanan'i Kongo, tao amin'ny tanànan'i Goma, faritra iray fantatra amin'ny fifanolanana ao aminy. : ady sy herisetra ara-nofo. Teo amin'ny faha-17 taonany, niteraka zazavavy izy nandritra ny Ady Voalohany tany Kongo.<ref name=":0" />
Mbola kely loatra izy ka tsy afaka ny ho reny intsony, ka iharan'ny fanavakavahana eo amin'ny fiaraha-monina misy azy, noho ny bika aman'endriny izay mahatonga azy ho mora voan'ny foko hafa.<ref name=":0" /> Nanomboka ny fikatrohana nataony tany [[Afrika Atsimo]] tao amin'ny foibe fandraisana mpitsoa-ponenana izy. Tamin'ny taona 2009, nisy ady iray hafa nipoaka tany amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo, izay nampiasaina ho fitaovam-piadiana ny fanolanana ; niaraka tamin'ireo vehivavy hafa, dia nanomboka fanentanana hanoherana ny fanolanana izy ary notohanan'ny Open Society Initiative for Southern Africa.<ref name=":2" /> Tamin'ny taona 2012, niara-niasa tamin'ireo mpiara-miombon'antoka hafa izy ireo, ary namorona fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana antsoina hoe ''Afia Mama,'' izay midika hoe amin'ny teny frantsay : Fahasalaman'ny vehivavy »,<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ary ny mpanomboka ny fiaraha-miasa » Hetsiky ny mpitarika vehivavy tanora ao amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo ».<ref>{{Cite web |last=Tshik |first=Raïssa |last2=ama |date=2018-02-02 |title=Anny Tenga Modi, l’activiste qui incarne la cause des femmes en RDC |url=https://habarirdc.net/anny-tenga-modi-activite-cause-femmes-jeunes-congolaises-rdc/ |access-date=2022-03-23 |website=Habari RDC |language=fr-FR}}</ref> Avy eo dia niditra tao amin'ny tambajotran'ireo mpitarika vehivavy Afrikana izy tamin'ny juillet 2017, hetsika iray nataon'ny Firenena Mikambana ho an'ny Vehivavy, ''ny Vaomieran'ny Vondrona Afrikana ary ny Iraka Maharitra any Alemaina'', na izany aza dia misolo tena manokana ny tanora ao anatin'ny tambajotra izy.<ref name=":2" /> Mitarika hetsika feminista roa hafa momba ny fitoviana ihany koa izy tamin'ny taona 2020 sy 2021,<ref>{{Cite web |date=2020-09-16 |title=RDC : Afia Mama a formé des parlementaires sur la prise de parole et la parité |url=https://actualite.cd/2020/09/16/rdc-afia-mama-forme-des-parlementaires-sur-la-prise-de-parole-et-la-parite |access-date=2022-03-23 |website=Actualite.cd |language=fr}}</ref>.<ref>{{Cite web |last=Gloire |first=Mfemfere Libuli |title=RDC : Afia Mama et les organisations féminines s’activent pour la concrétisation de la parité homme-femme |url=https://laprosperite.online/index.php/nation/7808-rdc-afia-mama-et-les-organisations-feminines-s-activent-pour-la-concretisation-de-la-parite-homme-femme |access-date=2022-03-23 |website=Journal La Prospérité |language=fr-fr}}</ref>
== Fiainany manokana ==
Renin'ny zanakavavy iray i Anny Tengamendite Modi nanomboka tamin'ny taona 2000, ary manambady [[mpisolovava]] izy ankehitriny.<ref name=":2" />
== Mampiavaka azy ==
* Tafiditra ao anatin'ny lisitry ny maherifo tsy dia malaza eran-tany izay miady amin'ny herisetra manerana izao tontolo izao i Anny Tengamendite ao amin'ny Doctors of the World, amin'ny alalan'ny sarin'ilay mpaka sary frantsay Denis Rouvre (2019),<ref>{{Cite web |date=2019-03-08 |title=Reportage France - Portraits de femmes par Médecins du Monde |url=https://www.rfi.fr/fr/emission/20190308-portraits-femmes-medecins-monde |access-date=2022-03-23 |website=RFI |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=Médecins du monde honore les femmes et leurs «actes de résistance» à travers leur portrait |url=https://www.lefigaro.fr/culture/2019/03/05/03004-20190305ARTFIG00022-medecins-du-monde-honore-les-femmes-et-leurs-actes-de-resistance-a-travers-leur-portrait.php |access-date=2022-03-23 |website=LEFIGARO |language=fr}}</ref>
* Loka Franco-Alemana ho an'ny [[Zon' olombelona|Zon'olombelona]] sy ny Fitsipiky ny Lalàna 2023 ( 10 décembre 2023 ) <ref>{{Cite web |last=étrangères |first=Ministère de l'Europe et des Affaires |title=Prix franco-allemand des droits de l'Homme et de l'État de droit 2023 (10.12.23) |url=https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/allemagne/relations-bilaterales/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit/article/prix-franco-allemand-des-droits-de-l-homme-et-de-l-etat-de-droit-2023-10-12-23 |access-date=2023-12-17 |website=France Diplomatie - Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères |language=fr}}</ref>
* Fankasitrahana teo anivon'ny Antenimieran-doholona Frantsay, ny taona 2026, noho ny ezaka sy ady nataony ho fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny tsy maty manota ao [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demokratikan'i Kongo]] (08 jona 2026).<ref>https://www.sasastudio.net/anny-modi-honoree-au-senat-francais-pour-son-combat-acharne-contre-limpunite-des-violences-sexuelles-en-rdc/</ref><ref>https://actualite.cd/2026/06/08/la-militante-congolaise-anny-modi-recoit-la-medaille-du-senat-francais-pour-son-combat</ref>
== Fanamarihana sy referansa ==
{{Reflist}}
4xrwki6b1ku12qxydpud6ng42yhkxn5
Penda Mbow
0
302223
1151811
1151789
2026-10-09T13:04:51Z
Lalinah
34462
Fampidirana infox
1151811
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Penda Mbow
| zom-pirenena = Senegaly
| asa = Mpahay tantara, mpampianatra eny amin'ny oniversite, feminista
| fianarana = Tantara tamin'ny Moyen Âge
| alma_mater = Université de Provence / Aix-Marseille
| fantatra_amin'ny = Fikarohana momba ny tantara afrikanina, ny finoana silamo ary ny zon'ny vehivavy
| asa_politika = Minisitry ny Kolontsaina tao Senegal tamin'ny 2001
| taona_nahaterahana = 1955
}}
Penda Mbow''' dia mpahay tantara, mpampianatra, mpikatroka ary
mpanao politika senegaly. Fantatra amin'ny asany momba ny tantaran'i
Afrika, ny zon'ny vehivavy, ny maha-olom-pirenena ary ny fifandraisan'ny
vehivavy sy ny fivavahana ao amin'ny fiarahamonina silamo izy.
<ref>{{https://www.wikidata.org/wiki/Q3374644
==Fiainany sy fianarany==
Teraka tao [[Dakar]] tamin'ny 4 Janoary 1955 i Penda Mbow. Nanohy ny
fianarany ambony tany [[Frantsa]] izy ary nifantoka tamin'ny tantara
fahiny sy ny tantaran'ny fiarahamonina afrikanina.
Tamin'ny 1986 dia nahazo doctorat momba ny tantara tamin'ny
Université de Provence izy. Ny lohahevitry ny thèse-ny dia
''L'aristocratie militaire mameluke d'après le cadastre d'Ibn al-Ji'an :
éléments de comparaison avec la France''.
<ref>{{https://www.theses.fr/1986AIX10056
==Asa akademika==
Nampianatra tantara tao amin'ny [[Université Cheikh Anta Diop]] ao
Dakar i Penda Mbow. Nifantoka tamin'ny tantara, ny fiarahamonina ary
ny olana momba ny zon'ny vehivavy ny ampahany lehibe amin'ny asany
akademika.
<ref>{{https://ifan.ucad.sn/2023/
Nandray anjara tamin'ny fikarohana sy adihevitra momba ny tantaran'ny
vehivavy, ny Islamo, ny maha-olom-pirenena ary ny fitovian-jo izy.
Tamin'ny 2023 dia nitarika lahateny momba ny tantaran'ny tolona
nataon'ny vehivavy tany Afrika Andrefana sy Maghreb ary ny
fifandraisan'ny vehivavy sy ny Islamo izy tao amin'ny IFAN.
<ref>{{https://ifan.ucad.sn/2023/
==Asa politika==
Tamin'ny taona 2001 dia voatendry ho '''Minisitry ny Kolontsaina tao
Senegal''' i Penda Mbow, tao amin'ny governemanta notarihin'i
Mame Madior Boye. Fotoana fohy no nitantanany izany andraikitra izany.
<ref>{{https://www.smith.edu/news-stories/2008-09/pendambow-119.php
Taorian'izany dia nanohy ny asany teo amin'ny fiarahamonim-pirenena
sy ny sehatra politika izy. Izy no filohan'ny '''Mouvement citoyen''',
hetsika mifantoka amin'ny maha-olom-pirenena sy ny fandraisan'ny
olom-pirenena anjara amin'ny raharaham-pirenena.
<ref{{https://journals.codesria.org/index.php/codesriabulletin/article/view/5731
==Fiarovana ny zon'ny vehivavy==
Anisan'ny sehatra iasan'i Penda Mbow ny fiarovana ny zon'ny vehivavy
sy ny ady amin'ny tsy fitovian-jo. Niresaka momba ny toerana misy ny
vehivavy ao anatin'ny fiarahamonina silamo izy ary nanohana ny
fandraisan'ny vehivavy anjara amin'ny fianarana sy ny adihevitra
maha-olom-pirenena.
<ref>{{https://ifan.ucad.sn/2023
Nandray anjara tamin'ny adihevitra momba ny demokrasia, ny
fifampiresahana ara-pivavahana, ny fitovian-jo ary ny toeran'ny
vehivavy ao amin'ny fiarahamonina senegaly ihany koa izy.<ref>{{https://www.smith.edu/news-stories/2008-09/pendambow-119.php
==Fankasitrahana==
Tamin'ny 2003 dia nomena ny mari-boninahitra '''Chevalier de la
Légion d'honneur''' avy amin'ny governemanta frantsay i Penda Mbow,
ho fankasitrahana ny asany amin'ny maha-mpikaroka, mpandinika ary
mpikatroka ara-politika azy.
<ref>{{https://www.smith.edu/news-stories/2008-09/pendambow-119.php
==Jereo koa==
*[[Senegal]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Feminisma]]
* [[Université Cheikh Anta Diop]]
==Loharano==
{{Références}}
{{DEFAULTSORT:Mbow, Penda}}
[[Catégorie: Africa wiki women]]
59axchnv3vfy7v8a30fmvvdyb1zdbap
1151812
1151811
2026-10-09T13:06:34Z
Lalinah
34462
Fampidirana infox
1151812
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Penda Mbow
| zom-pirenena = Senegaly
| asa = Mpahay tantara, mpampianatra eny amin'ny oniversite, mpikatroka feminista
| fianarana = Tantara
| alma_mater = Université de Provence
| fantatra_amin'ny = Fikarohana momba ny tantara afrikanina, ny zon'ny vehivavy ary ny maha-olom-pirenena
| taona_nahaterahana = 1955
}}
'''Penda Mbow''' dia mpahay tantara, mpampianatra, mpikatroka ary mpanao politika senegaly. Fantatra amin'ny asany momba ny tantaran'i Afrika, ny zon'ny vehivavy, ny maha-olom-pirenena ary ny fifandraisan'ny vehivavy sy ny fivavahana ao amin'ny fiarahamonina silamo izy.<ref name="wikidata">[https://www.wikidata.org/wiki/Q3374644 Penda Mbow — Wikidata]</ref>
== Fiainany sy ny fianarany ==
Teraka tao [[Dakar]] tamin'ny 4 Janoary 1955 i Penda Mbow. Nanohy ny fianarany ambony tany [[Frantsa]] izy ary nifantoka tamin'ny tantara.<ref name="these">[https://www.theses.fr/1986AIX10056 Thèse de Penda Mbow — theses.fr]</ref>
Tamin'ny taona 1986 dia nahazo mari-pahaizana doctorà momba ny tantara tao amin'ny Université de Provence izy. Ny lohahevitry ny thèse-ny dia ''L'aristocratie militaire mameluke d'après le cadastre d'Ibn al-Ji'an : éléments de comparaison avec la France''.<ref name="these" />
== Asa akademika ==
Nampianatra tantara tao amin'ny [[Université Cheikh Anta Diop]] ao Dakar i Penda Mbow. Nifantoka tamin'ny tantara, ny fiarahamonina ary ny olana momba ny zon'ny vehivavy ny ampahany lehibe amin'ny asany akademika.<ref name="ifan">[https://ifan.ucad.sn/2023/ Institut fondamental d'Afrique noire (IFAN) — Université Cheikh Anta Diop]</ref>
Nandray anjara tamin'ny fikarohana sy adihevitra momba ny tantaran'ny vehivavy, ny Islamo, ny maha-olom-pirenena ary ny fitovian-jo izy. Tamin'ny taona 2023 dia nisy lahateny momba ny tantaran'ny tolona nataon'ny vehivavy tany Afrika Andrefana sy Maghreb ary ny fifandraisan'ny vehivavy sy ny Islamo tao amin'ny IFAN.<ref name="ifan" />
== Asa politika ==
Tamin'ny taona 2001 dia voatendry ho minisitry ny Kolontsaina tao Senegal i Penda Mbow, tao amin'ny governemanta notarihin'i Mame Madior Boye.<ref name="smith">[https://www.smith.edu/news-stories/2008-09/pendambow-119.php Penda Mbow — Smith College]</ref>
Taorian'izany dia nanohy ny asany teo amin'ny fiarahamonim-pirenena sy ny sehatra politika izy. Nandray anjara tamin'ny hetsika momba ny maha-olom-pirenena sy ny fandraisan'ny olom-pirenena anjara amin'ny raharaham-pirenena izy.<ref name="codesria">[https://journals.codesria.org/index.php/codesriabulletin/article/view/5731 Lahatsoratra momba an'i Penda Mbow — CODESRIA]</ref>
== Fiarovana ny zon'ny vehivavy ==
Anisan'ny sehatra iasan'i Penda Mbow ny fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny ady amin'ny tsy fitovian-jo. Nandray anjara tamin'ny adihevitra momba ny toerana misy ny vehivavy ao anatin'ny fiarahamonina silamo sy ny fandraisan'ny vehivavy anjara amin'ny fiainam-bahoaka izy.<ref name="ifan" />
Nandray anjara tamin'ny adihevitra momba ny demokrasia, ny fifampiresahana ara-pivavahana, ny fitovian-jo ary ny toeran'ny vehivavy ao amin'ny fiarahamonina senegaly ihany koa izy.<ref name="smith" />
== Fankasitrahana ==
Voalaza tao amin'ny loharano sasany fa nahazo ny mari-boninahitra frantsay ''Chevalier de la Légion d'honneur'' i Penda Mbow. Tokony hohamarinina amin'ny loharano mahaleo tena ny daty sy ny antsipirian'io fanomezam-boninahitra io alohan'ny hampidirana azy ho zava-misy azo antoka.
== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
* [[Senegal]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Feminisma]]
* [[Université Cheikh Anta Diop]]
[[Catégorie:African women]]
lliqb5lgvmhqvt9i5ycvvsuuprkovd3
Malala yousafzai
0
302229
1151806
2026-10-09T12:15:08Z
AnneRiri
39773
Pejy noforonina tamin'ny « ==Teny fampidirana== Malala Yousafzai''' (teraka ny 12 Jolay 1997 tany Mingora, Pakistan) dia '''mpikatroka pakistaney miady ho an'ny zon'olombelona''', malaza manerana izao tontolo izao amin'ny tolona ataony ho an'ny fanabeazana ny zazavavy. Izy no '''tanora indrindra nahazo ny Loka Nobel ho an'ny Fandriampahalemana''' teo amin'ny tantara, izay nomena azy tamin'ny taona 2014 rehefa feno 17 taona izy.[https://google.com Fikarohana momba ny Malala Fund ao amin'... »
1151806
wikitext
text/x-wiki
==Teny fampidirana==
Malala Yousafzai''' (teraka ny 12 Jolay 1997 tany Mingora, Pakistan) dia '''mpikatroka pakistaney miady ho an'ny zon'olombelona''', malaza manerana izao tontolo izao amin'ny tolona ataony ho an'ny fanabeazana ny zazavavy. Izy no '''tanora indrindra nahazo ny Loka Nobel ho an'ny Fandriampahalemana''' teo amin'ny tantara, izay nomena azy tamin'ny taona 2014 rehefa feno 17 taona izy.[https://google.com Fikarohana momba ny Malala Fund ao amin'ny Google]
==Dingana lehibe nanamaroka ny Tantarany==
===1. Ny fanoherana ny Taliban ===
Nanomboka ny taona 2009, raha mbola 11 taona monja izy, dia nanoratra tamin'ny alalan'ny anarana miafina hoe ''Gul Makai'' tao amin'ny blaogy iray ho an'ny BBC. Namborany tao ny herisetra nataon'ny Taliban tany amin'ny faritry ny lohasahan'i Swat niaviany, indrindra ny fandrarana ny zazavavy tsy handeha hianatra sy ny fandoroana sekoly.
=== 2. Ny fikasana hamono azy ===
Ny '''9 Oktobra 2012''', voatifitra teo amin'ny lohany izy rehefa nisy mpitolona Taliban nanafika ny fiaran-tsekoly nandehanany. Naratra mafy izy saingy avotra rehefa nentina notsaboina haingana tany Birmingham, Angletera. Niteraka fahatezerana lehibe teo amin'ny sehatra iraisam-pirenena io fanafihana io.
=== 3. Ny fankatoavana iraisam-pirenena ===
Tsy nampihemotra azy izany fanafihana izany fa vao mainka nampitombo ny heriny. Niara-nanorina ny fikambanana [https://malala.org Malala Fund] izy sy ny rainy mba hiadinana ho an'ny zon'ny ankizy rehetra hahazo fianarana. Nahazo loka maro izy talohan'ny nandraisany ny '''Loka Nobel ho an'ny Fandriampahalemana tamin'ny taona 2014'''.
=== 4. Ny fianarany sy ny fiainany ankehitriny ===
* '''Fianarana ambony :''' Nahazo ny diplaomany momba ny Filozofia, Politika ary Toekarena (PPE) tao amin'ny '''Oniversiten'i Oxford''' izy tamin'ny taona 2020.
* '''Boky :''' Nanoratra ny boky malaza ''Izaho i Malala'' (''I Am Malala'') izy, izay mitantara ny fiainany sy ny tolona nataony.
* '''Fiainana manokana :''' Nanambady an'i Asser Malik izy tamin'ny taona 2021.
Mbola mitohy mandraka ankehitriny ny asany amin'ny maha-Iraky ny Fandriampahalemana an'ny Firenena Mikambana (ONU) azy, ary miady foana izy ho an'ireo zazavavy an-tapitrisany tsy afaka mianatra manerana izao tontolo izao.
== Rohy ivelany sy Fikarohana ==
* [https://google.com Fikarohana momba ny Malala Fund ao amin'ny Google]
* [https://nobelprize.org Pejy ofisialin'i Malala ao amin'ny Nobel Prize]
* [https://malala.orgmalalas-story Ny tantaran'i Malala ao amin'ny tranonkala ofisialiny]
==Loharano==
[[Categorie: Africa Wiki Women]]
ly4aokxd3qlrrjxeb0f04matdkrdkj5
Emma watson
0
302230
1151807
2026-10-09T12:41:47Z
AnneRiri
39773
Pejy noforonina tamin'ny « ==Taridresaka== Emma Watson''' (teraka ny [[15 aprily]] [[1990]] tany [[Paris]]) dia mpilalao sarimihetsika, mpilalao maodely, ary mpikatroka mafana fo amin'ny zon'ny vehivavy, zom-pirenena britanika. Nanjary fantatra manerana izao tontolo izao izy tamin'ny mbola kely tamin'ny fitondrana ny lalaon'i '''Hermione Granger''' tao anatin'ny tantara mitohy [[Harry Potter (andian-tsarimihetsika)|''Harry Potter'']] nanomboka ny taona 2001 ka hatramin'ny 2011.https://w... »
1151807
wikitext
text/x-wiki
==Taridresaka==
Emma Watson''' (teraka ny [[15 aprily]] [[1990]] tany [[Paris]]) dia mpilalao sarimihetsika, mpilalao maodely, ary mpikatroka mafana fo amin'ny zon'ny vehivavy, zom-pirenena britanika. Nanjary fantatra manerana izao tontolo izao izy tamin'ny mbola kely tamin'ny fitondrana ny lalaon'i '''Hermione Granger''' tao anatin'ny tantara mitohy [[Harry Potter (andian-tsarimihetsika)|''Harry Potter'']] nanomboka ny taona 2001 ka hatramin'ny 2011.https://www.kering.com/en/news/jean-liu-tidjane-thiam-and-emma-watson-join-the-board-of-kering-as-directors/ Emma Watson joined Kering as Director and Sustainability Chair] - Filazana ofisialy avy amin'ny Kering.
==Tantaram-piainany==
Teraka tany Paris izy saingy nifindra tany [[Angletera]] rehefa nisaraka ny ray aman-dreniny. Nianatra tany amin'ny [[Oniversite Brown]] izy ary nahazo diploma momba ny literatiora anglisy tamin'ny taona 2014. Nanohy ny fianarany tany amin'ny [[Oniversite Oxford]] ihany koa izy ary nahavita ny dokotera (PhD) tamin'ny taona 2025.
Sarimihetsika malaza
* 2001–2011 : ''[[Harry Potter (andian-tsarimihetsika)|Harry Potter]]'' : Hermione Granger
* 2012 : ''The Perks of Being a Wallflower'' (Le Monde de Charlie) : Sam
* 2013 : ''The Bling Ring'' : Nicki Moore
* 2017 : ''Beauty and the Beast'' (La Belle et la Bête) : Belle
* 2019 : ''Little Women'' (Les Filles du docteur March) : Meg March
Fandraisana anjara amin'ny fiarahamonina
Tamin'ny taona 2014, voatendry ho Ambasadaoron'ny Sitrapo ho an'ny [[ONU Femmes]] izy. Izy no nitarika ny hetsika ''HeForShe'' izay miantso ny lehilahy mba hifanome tànana amin'ny ady ho an'ny fitovian'ny lahy sy ny vavy. Mpikambana ao amin'ny filankevi-pitantanan'ny vondrona [[Kering]] ihany koa izy amin'ny fampiroboroboana ny lamaody mitsinjo ny tontolo iainana.
Fandraisana anjara amin'ny fiarovana ny zon'ny vehivavy ==
Mpanohana mavitrika ny zon'ny vehivavy sy ny fitovian'ny lahy sy ny vavy i Emma Watson. Ny lafiny mampiavaka azy indrindra amin'izany dia:
* '''Ny hetsika HeForShe :''' Tamin'ny taona 2014, voatendry ho Ambasadaoron'ny Sitrapo ho an'ny [[ONU Femmes]] izy. Izy no nitarika ny hetsika ''HeForShe'' izay miantso ny lehilahy mba hifanome tànana sy handray andraikitra amin'ny ady ho an'ny fitovian'ny lahy sy ny vavy, fa tsy hamela izany ho adin'ny vehivavy fotsiny.
* '''Ny Kliobam-boka "Our Shared Shelf" :''' Nanangana kliobam-boka iraisam-pirenena tamin'ny taona 2016 izy mba hampiroboroboana ny asa soratry ny vehivavy sy ny hevitra momba ny feminisma.
* '''Ny lamaody mitsinjo ny tontolo iainana :''' Mpikambana ao amin'ny filankevi-pitantanan'ny vondrona [[Kering]] izy, ary mampifandray ny fiarovana ny tontolo iainana amin'ny fanatsarana ny fari-piainan'ireo vehivavy miasa amin'ny sehatry ny lamba sy ny lamaody.
== Fandraisana anjara amin'ny fiarovana ny zon'ny vehivavy ==
Mpanohana mavitrika ny zon'ny vehivavy sy ny fitovian'ny lahy sy ny vavy i Emma Watson. Ny lafiny mampiavaka azy indrindra amin'izany dia:
* '''Ny hetsika HeForShe :''' Tamin'ny taona 2014, voatendry ho Ambasadaoron'ny Sitrapo ho an'ny [[ONU Femmes]] izy. Izy no nitarika ny hetsika ''HeForShe'' izay miantso ny lehilahy mba hifanome tànana sy handray andraikitra amin'ny ady ho an'ny fitovian'ny lahy sy ny vavy. <ref>[https://www.unwomen.org/en/news/stories/2014/9/emma-watson-gender-equality-is-your-issue-too Emma Watson: Gender equality is your issue too] - Tranonkala ofisialin'ny UN Women.
* '''Ny Kliobam-boka "Our Shared Shelf" :''' Nanangana kliobam-boka iraisam-pirenena tamin'ny taona 2016 izy mba hampiroboroboana ny asa soratry ny vehivavy sy ny hevitra momba ny feminisma. <ref>[https://www.goodreads.com/group/show/179584-our-shared-shelf Our Shared Shelf Group on Goodreads] - Kliobam-boka ofisialy ao amin'ny Goodreads.
* '''Ny lamaody mitsinjo ny tontolo iainana :''' Mpikambana tao amin'ny filankevi-pitantanan'ny vondrona [[Kering]] izy (2020-2023), ary nampifandray ny fiarovana ny tontolo iainana amin'ny fanatsarana ny fari-piainan'ireo vehivavy miasa amin'ny sehatry ny lamba sy ny lamaody. <ref>[https://www.kering.com/en/news/jean-liu-tidjane-thiam-and-emma-watson-join-the-board-of-kering-as-directors/ Emma Watson joined Kering as Director and Sustainability Chair] - Filazana ofisialy avy amin'ny Kering
==Jereo koa ==
* [[Hermione Granger]]
* [[Harry Potter]]
[[Sokajy:Mpilalao sarimihetsika britanika]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny 1990]]
==Loharano==
{{reflist}}
[[Categorie: Africa Wiki Women]]
4cm82a54k0q8zlay4dxn6zcoj0pf4vn
Awa Thiam
0
302231
1151808
2026-10-09T12:54:35Z
Lalinah
34462
Pejy noforonina tamin'ny « == Fampidirana == '''Awa Thiam''' dia mpanoratra, antropôlôgy ary mpikatroka feminista senegaly. Fantatra indrindra izy noho ny tolona nataony ho an'ny zon'ny vehivavy sy ny fanoherana ny fanitsakitsahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy.<ref name="saaraba">[https://www.saaraba-editions.com/fiche-argumentaire-1-2-2-1-1-1-2-1-1 Awa Thiam — Saaraba Éditions]</ref><ref name="erudit">[https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2021-n51-ela06216/1079599ar/ Lahatsora... »
1151808
wikitext
text/x-wiki
== Fampidirana ==
'''Awa Thiam''' dia mpanoratra, antropôlôgy ary mpikatroka feminista senegaly. Fantatra indrindra izy noho ny tolona nataony ho an'ny zon'ny vehivavy sy ny fanoherana ny fanitsakitsahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy.<ref name="saaraba">[https://www.saaraba-editions.com/fiche-argumentaire-1-2-2-1-1-1-2-1-1 Awa Thiam — Saaraba Éditions]</ref><ref name="erudit">[https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2021-n51-ela06216/1079599ar/ Lahatsoratra momba an'i Awa Thiam — Érudit]</ref>
== Fiainany sy ny fianarana ==
Teraka tao [[Senegal]] i Awa Thiam tamin'ny volana Aprily 1950. Nankany Frantsa izy mba hanohy ny fianarany ambony ary nianatra momba ny antropôlôjia. Voalaza fa nahazo mari-pahaizana doktorà momba izany taranja izany tao amin'ny [[Université Paris-VIII]] izy.
== Asa sy tolona ==
Anisan'ireo vehivavy mpikatroka feminista niaro ny zon'ny vehivavy afrikanina i Awa Thiam. Nifantoka tamin'ny olana momba ny herisetra atao amin'ny vehivavy, ny fomba amam-panao manimba ny vatan'ny vehivavy ary ny fanavakavahana mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ny asa sorany.<ref name="erudit" />
Tamin'ny taona 1978, namoaka ny boky ''La Parole aux négresses'' izy. Ao amin'io boky io dia asehony ny fijoroan'ny vehivavy afrikanina manoloana ny fanavakavahana, ny fampahoriana ary ny fomba amam-panao manimba azy ireo. Anisan'ireo asa soratra nanana anjara toerana teo amin'ny adihevitra momba ny feminisma sy ny zon'ny vehivavy afrikanina io boky io.<ref name="erudit" /><ref name="saaraba" />
== Asa soratra ==
Anisan'ireo boky mifandray amin'i Awa Thiam ireto manaraka ireto:<ref name="booknode">[https://booknode.com/auteur/awa-thiam/livres Awa Thiam — Boky ao amin'ny Booknode]</ref>
* ''La Parole aux négresses'' (1978)
* ''Femmes du tiers-monde'' (1981)
* ''Continents noirs'' (1987)
== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
* [[Feminisma]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Senegal]]
4eh3johlsw1bq6qym49mt2k4zuhk1sj
1151809
1151808
2026-10-09T12:59:57Z
Lalinah
34462
1151809
wikitext
text/x-wiki
== Fampidirana ==
'''Awa Thiam''' dia mpanoratra, antropôlôgy ary mpikatroka feminista senegaly. Fantatra indrindra izy noho ny tolona nataony ho an'ny zon'ny vehivavy sy ny fanoherana ny fanitsakitsahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy.<ref name="saaraba">[https://www.saaraba-editions.com/fiche-argumentaire-1-2-2-1-1-1-2-1-1 Awa Thiam — Saaraba Éditions]</ref><ref name="erudit">[https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2021-n51-ela06216/1079599ar/ Lahatsoratra momba an'i Awa Thiam — Érudit]</ref>
== Fiainany sy ny fianarana ==
Teraka tao [[Senegal]] i Awa Thiam tamin'ny volana Aprily 1950. Nankany Frantsa izy mba hanohy ny fianarany ambony ary nianatra momba ny antropôlôjia. Voalaza fa nahazo mari-pahaizana doktorà momba izany taranja izany tao amin'ny [[Université Paris-VIII]] izy.
== Asa sy tolona ==
Anisan'ireo vehivavy mpikatroka feminista niaro ny zon'ny vehivavy afrikanina i Awa Thiam. Nifantoka tamin'ny olana momba ny herisetra atao amin'ny vehivavy, ny fomba amam-panao manimba ny vatan'ny vehivavy ary ny fanavakavahana mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ny asa sorany.<ref name="erudit" />
Tamin'ny taona 1978, namoaka ny boky ''La Parole aux négresses'' izy. Ao amin'io boky io dia asehony ny fijoroan'ny vehivavy afrikanina manoloana ny fanavakavahana, ny fampahoriana ary ny fomba amam-panao manimba azy ireo. Anisan'ireo asa soratra nanana anjara toerana teo amin'ny adihevitra momba ny feminisma sy ny zon'ny vehivavy afrikanina io boky io.<ref name="erudit" /><ref name="saaraba" />
== Asa soratra ==
Anisan'ireo boky mifandray amin'i Awa Thiam ireto manaraka ireto:<ref name="booknode">[https://booknode.com/auteur/awa-thiam/livres Awa Thiam — Boky ao amin'ny Booknode]</ref>
* ''La Parole aux négresses'' (1978)
* ''Femmes du tiers-monde'' (1981)
* ''Continents noirs'' (1987)
== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
* [[Feminisma]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Senegal]]
[[Catégorie:Feminista]]
[[Catégorie:Mpanao politika senegaly]]
[[Catégorie:Mpanao gazety sy mpanoratra]]
[[Catégorie:Olona teraka tamin'ny 1950]]
5k5nhi8qt8030j9syk05d0wg98nfdl9
1151810
1151809
2026-10-09T13:01:16Z
Lalinah
34462
Infobox nampiana
1151810
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Awa Thiam
| zom-pirenena = Senegaly
| asa = Mpanoratra, antropôlôgy, mpikatroka feminista
| fantatra_amin'ny = ''La Parole aux négresses''
| taona_nahaterahana = 1950
}}
== Fampidirana ==
'''Awa Thiam''' dia mpanoratra, antropôlôgy ary mpikatroka feminista senegaly. Fantatra indrindra izy noho ny tolona nataony ho an'ny zon'ny vehivavy sy ny fanoherana ny fanitsakitsahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy.<ref name="saaraba">[https://www.saaraba-editions.com/fiche-argumentaire-1-2-2-1-1-1-2-1-1 Awa Thiam — Saaraba Éditions]</ref><ref name="erudit">[https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2021-n51-ela06216/1079599ar/ Lahatsoratra momba an'i Awa Thiam — Érudit]</ref>
== Fiainany sy ny fianarana ==
Teraka tao [[Senegal]] i Awa Thiam tamin'ny volana Aprily 1950. Nankany Frantsa izy mba hanohy ny fianarany ambony ary nianatra momba ny antropôlôjia. Voalaza fa nahazo mari-pahaizana doktorà momba izany taranja izany tao amin'ny [[Université Paris-VIII]] izy.
== Asa sy tolona ==
Anisan'ireo vehivavy mpikatroka feminista niaro ny zon'ny vehivavy afrikanina i Awa Thiam. Nifantoka tamin'ny olana momba ny herisetra atao amin'ny vehivavy, ny fomba amam-panao manimba ny vatan'ny vehivavy ary ny fanavakavahana mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ny asa sorany.<ref name="erudit" />
Tamin'ny taona 1978, namoaka ny boky ''La Parole aux négresses'' izy. Ao amin'io boky io dia asehony ny fijoroan'ny vehivavy afrikanina manoloana ny fanavakavahana, ny fampahoriana ary ny fomba amam-panao manimba azy ireo. Anisan'ireo asa soratra nanana anjara toerana teo amin'ny adihevitra momba ny feminisma sy ny zon'ny vehivavy afrikanina io boky io.<ref name="erudit" /><ref name="saaraba" />
== Asa soratra ==
Anisan'ireo boky mifandray amin'i Awa Thiam ireto manaraka ireto:<ref name="booknode">[https://booknode.com/auteur/awa-thiam/livres Awa Thiam — Boky ao amin'ny Booknode]</ref>
* ''La Parole aux négresses'' (1978)
* ''Femmes du tiers-monde'' (1981)
* ''Continents noirs'' (1987)
== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
* [[Feminisma]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Senegal]]
[[Catégorie:Feminista]]
[[Catégorie:Mpanao politika senegaly]]
[[Catégorie:Mpanao gazety sy mpanoratra]]
[[Catégorie:Olona teraka tamin'ny 1950]]
c4j19j955uqd5w6rwhhl6hc5etrurep
Lova Randriatavy
0
302232
1151817
2026-10-09T13:28:23Z
Lalinah
34462
Famoronana lahatsoratra
1151817
wikitext
text/x-wiki
== Fampidirana==
{{Infobox olona
| anarana = Lovamalala Randriatavy
| anarana_feno = Lovamalala Mahefanirina Randriatavy
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpampianatra eny amin'ny oniversite, mpikaroka momba ny lalàna
| sehatra = Lalàna, zon'olombelona, fifindra-monina
| alma_mater = Université d'Antananarivo
| fantatra_amin'ny = Fikarohana momba ny lalàna sy ny zon'olombelona
}}
'''Lovamalala Randriatavy''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Lova Randriatavy''', dia mpampianatra eny amin'ny oniversite sy mpikaroka malagasy momba ny lalàna. Mpampianatra sy mpikaroka ao amin'ny Faculté de droit et des sciences politiques ao amin'ny [[Université d'Antananarivo]] izy. Nandray anjara tamin'ny asan'ny [[Commission nationale indépendante des droits de l'homme]] (CNIDH) eto Madagasikara ihany koa izy.<ref name="harmattan">[https://www.editions-harmattan.fr/catalogue/livre/madagascar-et-lintegration-regionale/11981 ''Madagascar et l'intégration régionale'' — Éditions L'Harmattan]</ref><ref name="cnidh">[https://www.cnidh-madagascar.org/cnidh/ Commission nationale indépendante des droits de l'homme — CNIDH Madagascar]</ref>
== Fiainana sy asa akademika ==
Mpampianatra eny amin'ny oniversite sy mpikaroka momba ny lalàna i Lovamalala Randriatavy. Miasa ao amin'ny Faculté de droit et des sciences politiques ao amin'ny Université d'Antananarivo izy, ary mifantoka amin'ny fikarohana momba ny lalàna sy ny raharaha ara-panjakana.<ref name="harmattan" />
Anisan'ny asa akademika nifandraisany ny boky ''Madagascar et l'intégration régionale'', nivoaka tamin'ny taona 2020 tao amin'ny trano famoaham-boky L'Harmattan. Niara-nanoratra izany tamin'i Matthieu Fau-Nougaret sy Faratiana Esoavelomandroso izy. Miresaka momba an'i Madagasikara sy ny fampidirana azy ao anatin'ny rafitra sy ny fiaraha-miasa isam-paritra ilay boky.<ref name="harmattan" />
== Fikarohana momba ny vehivavy sy ny fifindra-monina ==
Nandray anjara tamin'ny fifanakalozan-kevitra ara-tsiansa momba ny vehivavy malagasy mpifindra monina i Lova Randriatavy. Tamin'ny 5 Martsa 2013 dia voarakitra tao amin'ny fandaharan'ny fihaonambe iraisam-pirenena momba ny vehivavy, ny fifindra-monina ary ny fahasalamana ara-tsaina ny lahateny nataony mitondra ny lohateny hoe ''Femmes malgaches migrantes au Liban''.<ref name="colloque">[https://sainagasydadabe.blogspot.com/2013/05/mme-lova-randriatavy.html ''Femmes malgaches migrantes au Liban'' — fandaharan'ny fihaonambe iraisam-pirenena, 2013]</ref>
Niresaka momba ny vehivavy malagasy mifindra monina any Libanona io lohahevitra io. Tafiditra tao anatin'ny fihaonambe ''Femmes, migration et santé mentale'', natao tao amin'ny Aula Magna ao Louvain-la-Neuve, Belzika, izany.<ref name="colloque" />
== Asa momba ny zon'olombelona ==
Anisan'ireo mpikambana tao amin'ny Commission nationale indépendante des droits de l'homme (CNIDH) i Lovamalala Randriatavy. Voatondro ho solontenan'ny mpampianatra lalàna avy amin'ny oniversitem-panjakana izy, araka ny antontan-taratasy momba ny firafitry ny vaomiera.<ref name="cnidh" /><ref name="rapport">[https://assemblee-nationale.mg/wp-content/uploads/2019/12/PV-N%C2%B0-17-Rapport-CNIDH-2018.pdf Tatitra momba ny CNIDH natolotra ny Antenimierampirenena — 2018]</ref>
Ny CNIDH dia rafitra mahaleo tena miandraikitra ny fampiroboroboana sy ny fiarovana ny zon'olombelona eto Madagasikara. Anisan'ny andraikiny ny fanadihadiana momba ny mety ho fanitsakitsahana ny zon'olombelona, ny fanentanana ny vahoaka ary ny fanolorana soso-kevitra momba ny fiarovana ireo zo ireo.<ref name="cnidh" />
Tao anatin'ny asany tao amin'ny CNIDH dia nandray anjara tamin'ny asa sy ny tatitra momba ny zon'olombelona izy. Voatonona ho isan'ireo commissaires nandray anjara tamin'ny fanadihadiana sy ny asa fanaraha-maso ny toe-draharaha momba ny zon'olombelona teto Madagasikara izy.<ref name="rapport" />
== Asa soratra ==
Anisan'ny boky niarahany nanoratra ny:
* ''Madagascar et l'intégration régionale'' (2020), niarahana tamin'i Matthieu Fau-Nougaret sy Faratiana Esoavelomandroso.<ref name="harmattan" />
== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
* [[Université d'Antananarivo]]
* [[Zon'olombelona]]
* [[Fifindra-monina]]
* [[CNIDH]]
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Mpampianatra eny amin'ny oniversite]]
rvw871ezad604a78f9qfrvp70hzk41v
1151818
1151817
2026-10-09T13:50:50Z
Lalinah
34462
Nanampy sokajy
1151818
wikitext
text/x-wiki
== Fampidirana==
{{Infobox olona
| anarana = Lovamalala Randriatavy
| anarana_feno = Lovamalala Mahefanirina Randriatavy
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpampianatra eny amin'ny oniversite, mpikaroka momba ny lalàna
| sehatra = Lalàna, zon'olombelona, fifindra-monina
| alma_mater = Université d'Antananarivo
| fantatra_amin'ny = Fikarohana momba ny lalàna sy ny zon'olombelona
}}
'''Lovamalala Randriatavy''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Lova Randriatavy''', dia mpampianatra eny amin'ny oniversite sy mpikaroka malagasy momba ny lalàna. Mpampianatra sy mpikaroka ao amin'ny Faculté de droit et des sciences politiques ao amin'ny [[Université d'Antananarivo]] izy. Nandray anjara tamin'ny asan'ny [[Commission nationale indépendante des droits de l'homme]] (CNIDH) eto Madagasikara ihany koa izy.<ref name="harmattan">[https://www.editions-harmattan.fr/catalogue/livre/madagascar-et-lintegration-regionale/11981 ''Madagascar et l'intégration régionale'' — Éditions L'Harmattan]</ref><ref name="cnidh">[https://www.cnidh-madagascar.org/cnidh/ Commission nationale indépendante des droits de l'homme — CNIDH Madagascar]</ref>
== Fiainana sy asa akademika ==
Mpampianatra eny amin'ny oniversite sy mpikaroka momba ny lalàna i Lovamalala Randriatavy. Miasa ao amin'ny Faculté de droit et des sciences politiques ao amin'ny Université d'Antananarivo izy, ary mifantoka amin'ny fikarohana momba ny lalàna sy ny raharaha ara-panjakana.<ref name="harmattan" />
Anisan'ny asa akademika nifandraisany ny boky ''Madagascar et l'intégration régionale'', nivoaka tamin'ny taona 2020 tao amin'ny trano famoaham-boky L'Harmattan. Niara-nanoratra izany tamin'i Matthieu Fau-Nougaret sy Faratiana Esoavelomandroso izy. Miresaka momba an'i Madagasikara sy ny fampidirana azy ao anatin'ny rafitra sy ny fiaraha-miasa isam-paritra ilay boky.<ref name="harmattan" />
== Fikarohana momba ny vehivavy sy ny fifindra-monina ==
Nandray anjara tamin'ny fifanakalozan-kevitra ara-tsiansa momba ny vehivavy malagasy mpifindra monina i Lova Randriatavy. Tamin'ny 5 Martsa 2013 dia voarakitra tao amin'ny fandaharan'ny fihaonambe iraisam-pirenena momba ny vehivavy, ny fifindra-monina ary ny fahasalamana ara-tsaina ny lahateny nataony mitondra ny lohateny hoe ''Femmes malgaches migrantes au Liban''.<ref name="colloque">[https://sainagasydadabe.blogspot.com/2013/05/mme-lova-randriatavy.html ''Femmes malgaches migrantes au Liban'' — fandaharan'ny fihaonambe iraisam-pirenena, 2013]</ref>
Niresaka momba ny vehivavy malagasy mifindra monina any Libanona io lohahevitra io. Tafiditra tao anatin'ny fihaonambe ''Femmes, migration et santé mentale'', natao tao amin'ny Aula Magna ao Louvain-la-Neuve, Belzika, izany.<ref name="colloque" />
== Asa momba ny zon'olombelona ==
Anisan'ireo mpikambana tao amin'ny Commission nationale indépendante des droits de l'homme (CNIDH) i Lovamalala Randriatavy. Voatondro ho solontenan'ny mpampianatra lalàna avy amin'ny oniversitem-panjakana izy, araka ny antontan-taratasy momba ny firafitry ny vaomiera.<ref name="cnidh" /><ref name="rapport">[https://assemblee-nationale.mg/wp-content/uploads/2019/12/PV-N%C2%B0-17-Rapport-CNIDH-2018.pdf Tatitra momba ny CNIDH natolotra ny Antenimierampirenena — 2018]</ref>
Ny CNIDH dia rafitra mahaleo tena miandraikitra ny fampiroboroboana sy ny fiarovana ny zon'olombelona eto Madagasikara. Anisan'ny andraikiny ny fanadihadiana momba ny mety ho fanitsakitsahana ny zon'olombelona, ny fanentanana ny vahoaka ary ny fanolorana soso-kevitra momba ny fiarovana ireo zo ireo.<ref name="cnidh" />
Tao anatin'ny asany tao amin'ny CNIDH dia nandray anjara tamin'ny asa sy ny tatitra momba ny zon'olombelona izy. Voatonona ho isan'ireo commissaires nandray anjara tamin'ny fanadihadiana sy ny asa fanaraha-maso ny toe-draharaha momba ny zon'olombelona teto Madagasikara izy.<ref name="rapport" />
== Asa soratra ==
Anisan'ny boky niarahany nanoratra ny:
* ''Madagascar et l'intégration régionale'' (2020), niarahana tamin'i Matthieu Fau-Nougaret sy Faratiana Esoavelomandroso.<ref name="harmattan" />
== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==
* [[Université d'Antananarivo]]
* [[Zon'olombelona]]
* [[Fifindra-monina]]
* [[CNIDH]]
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Mpampianatra eny amin'ny oniversite]]
[[Sokajy:Africa Wiki Women]]
dmbx10z5fyecpm6pf8gep384jwh047z
Volahery Andriamanantenasoa
0
302233
1151819
2026-10-09T13:59:55Z
Lalinah
34462
Fampidirana lahatsoratra
1151819
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Volahery Andriamanantenasoa
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpikatroka, manampahaizana momba ny zon'olombelona
| fantatra_amin'ny = Fiarovana ny zon'olombelona sy ny tontolo iainana
}}
'''Volahery Andriamanantenasoa''' dia mpikatroka malagasy miaro ny zon'olombelona sy ny tontolo iainana. Manam-pahaizana momba ny zon'olombelona izy ary efa nitana andraikitra tamin'ny fitantanana fandaharan'asa tao amin'ny '''Centre de recherches et d'appui pour les alternatives de développement dans l'océan Indien''' (CRAAD-OI), fikambanana tsy miankina miasa eto Madagasikara.<ref name="CCFD">{{Cite web |title=À Madagascar, toute la vigilance d’une femme pour son île |url=https://ccfd-terresolidaire.org/a-madagascar-toute-la-vigilance-dune-femme-pour-son-ile/ |website=CCFD-Terre Solidaire |date=1 Aogositra 2023 |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
Mifantoka amin'ny fiarovana ny zon'ny vondrom-piarahamonina, ny zon'ny vehivavy, ny fiarovana ny tany sy ny harena voajanahary, ary ny fanoherana ny tetikasa fampandrosoana mety hanimba ny tontolo iainana ny asany.<ref name="OpenGlobalRights">{{Cite web |title=The frontline communities resisting destructive development agendas in Madagascar |url=https://www.openglobalrights.org/volahery-andriamanantenasoa/ |website=OpenGlobalRights |date=24 Febroary 2021 |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
== Fiofanana sy asa ==
Nandalo fiofanana sy fianarana momba ny lalàna sy ny siansa politika i Volahery Andriamanantenasoa. Anisan'ny toerana nandraisany fiofanana ny University of Pretoria, ny Akademia momba ny lalàna iraisam-pirenena momba ny maha-olona sy ny zon'olombelona any Genève, ary ny Duke University any Etazonia.<ref name="2424">{{Cite web |title=Volahery Andriamanantenasoa, activiste des droits humains – « Les femmes rurales sont celles qui souffrent le plus de l’iniquité lié au genre à Madagascar » |url=https://www.2424.mg/volahery-andriamanantenasoa-activiste-des-droits-humains-les-femmes-rurales-sont-celles-qui-souffrent-le-plus-de-liniquite-lie-au-genre-a-madagascar/ |website=2424.mg |date=10 Martsa 2023 |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
Niasa tao amin'ny Haut-Commissariat des Nations unies aux droits de l'homme izy, ary nandray anjara tamin'ny asa mifandraika amin'ny zon'olombelona sy ny fampandrosoana. Tatỳ aoriana dia niasa tao amin'ny CRAAD-OI izy, izay mifantoka amin'ny fikarohana sy ny fanohanana ireo fomba fampandrosoana hafa mifanaraka amin'ny filàn'ny mponina sy ny fiarovana ny tontolo iainana.<ref name="CCFD"/>
== Fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny vondrom-piarahamonina ==
Niresaka momba ny tsy fitoviana eo amin'ny lahy sy ny vavy i Volahery Andriamanantenasoa, indrindra ny fahasahiranana atrehan'ny vehivavy any ambanivohitra eto Madagasikara. Nohamafisiny fa ilaina ny fanajana ny zon'izy ireo sy ny fandraisan'izy ireo anjara amin'ny fanapahan-kevitra mahakasika ny fiainany sy ny fampandrosoana ny faritra misy azy.<ref name="2424"/>
== Tontolo iainana sy fampandrosoana ==
Anisan'ny lohahevitra iasany ny fiantraikan'ny fitrandrahana harena an-kibon'ny tany sy ireo tetikasa fampandrosoana amin'ny tany, ny rano, ny harena voajanahary ary ny fiainan'ny vondrom-piarahamonina. Niara-nanoratra lahatsoratra momba ireo vondrom-piarahamonina manohitra ny tetikasa fitrandrahana manimba eto Madagasikara izy sy Maggie Mapondera.
Mampifandray ny fiarovana ny tontolo iainana amin'ny zon'ny olombelona sy ny zon'ny vondrom-piarahamonina voakasiky ny tetikasa fampandrosoana ny fomba fijeriny.
<ref>{{Cite web
|title=Volahery Andriamanantenasoa, activiste des droits humains – « Les femmes rurales sont celles qui souffrent le plus de l’iniquité lié au genre à Madagascar »
== Asa soratra ==
* ''The frontline communities resisting destructive development agendas in Madagascar'', niarahana nanoratra tamin'i Maggie Mapondera.<ref name="CRAAD"/>
* ''Land and local know-how'', lahatsoratra navoaka tao amin'ny gazety ''Projet''.<ref>{{ |title=Land and local know-how |url=https://shs.cairn.info/journal-revue-projet-2023-5?lang=en |website=Cairn.info |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
== Jereo koa ==
* Zon'olombelona
* Fiarovana ny tontolo iainana
* Zon'ny vehivavy
* CRAAD-OI
== Loharano ==
{{Reflist}}
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Mpikatroka malagasy]]
[[Sokajy:Mpiaro ny zon'olombelona]]
[[Sokajy:Mpikatroka momba ny tontolo iainana]]
42m1sid5qkl5zaihzmt827ifr8cng3s
1151820
1151819
2026-10-09T14:03:48Z
Lalinah
34462
/* Loharano */
1151820
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Volahery Andriamanantenasoa
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpikatroka, manampahaizana momba ny zon'olombelona
| fantatra_amin'ny = Fiarovana ny zon'olombelona sy ny tontolo iainana
}}
'''Volahery Andriamanantenasoa''' dia mpikatroka malagasy miaro ny zon'olombelona sy ny tontolo iainana. Manam-pahaizana momba ny zon'olombelona izy ary efa nitana andraikitra tamin'ny fitantanana fandaharan'asa tao amin'ny '''Centre de recherches et d'appui pour les alternatives de développement dans l'océan Indien''' (CRAAD-OI), fikambanana tsy miankina miasa eto Madagasikara.<ref name="CCFD">{{Cite web |title=À Madagascar, toute la vigilance d’une femme pour son île |url=https://ccfd-terresolidaire.org/a-madagascar-toute-la-vigilance-dune-femme-pour-son-ile/ |website=CCFD-Terre Solidaire |date=1 Aogositra 2023 |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
Mifantoka amin'ny fiarovana ny zon'ny vondrom-piarahamonina, ny zon'ny vehivavy, ny fiarovana ny tany sy ny harena voajanahary, ary ny fanoherana ny tetikasa fampandrosoana mety hanimba ny tontolo iainana ny asany.<ref name="OpenGlobalRights">{{Cite web |title=The frontline communities resisting destructive development agendas in Madagascar |url=https://www.openglobalrights.org/volahery-andriamanantenasoa/ |website=OpenGlobalRights |date=24 Febroary 2021 |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
== Fiofanana sy asa ==
Nandalo fiofanana sy fianarana momba ny lalàna sy ny siansa politika i Volahery Andriamanantenasoa. Anisan'ny toerana nandraisany fiofanana ny University of Pretoria, ny Akademia momba ny lalàna iraisam-pirenena momba ny maha-olona sy ny zon'olombelona any Genève, ary ny Duke University any Etazonia.<ref name="2424">{{Cite web |title=Volahery Andriamanantenasoa, activiste des droits humains – « Les femmes rurales sont celles qui souffrent le plus de l’iniquité lié au genre à Madagascar » |url=https://www.2424.mg/volahery-andriamanantenasoa-activiste-des-droits-humains-les-femmes-rurales-sont-celles-qui-souffrent-le-plus-de-liniquite-lie-au-genre-a-madagascar/ |website=2424.mg |date=10 Martsa 2023 |access-date=9 Oktobra 2026}}</ref>
Niasa tao amin'ny Haut-Commissariat des Nations unies aux droits de l'homme izy, ary nandray anjara tamin'ny asa mifandraika amin'ny zon'olombelona sy ny fampandrosoana. Tatỳ aoriana dia niasa tao amin'ny CRAAD-OI izy, izay mifantoka amin'ny fikarohana sy ny fanohanana ireo fomba fampandrosoana hafa mifanaraka amin'ny filàn'ny mponina sy ny fiarovana ny tontolo iainana.<ref name="CCFD"/>
== Fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny vondrom-piarahamonina ==
Niresaka momba ny tsy fitoviana eo amin'ny lahy sy ny vavy i Volahery Andriamanantenasoa, indrindra ny fahasahiranana atrehan'ny vehivavy any ambanivohitra eto Madagasikara. Nohamafisiny fa ilaina ny fanajana ny zon'izy ireo sy ny fandraisan'izy ireo anjara amin'ny fanapahan-kevitra mahakasika ny fiainany sy ny fampandrosoana ny faritra misy azy.<ref name="2424"/>
== Tontolo iainana sy fampandrosoana ==
Anisan'ny lohahevitra iasany ny fiantraikan'ny fitrandrahana harena an-kibon'ny tany sy ireo tetikasa fampandrosoana amin'ny tany, ny rano, ny harena voajanahary ary ny fiainan'ny vondrom-piarahamonina. Niara-nanoratra lahatsoratra momba ireo vondrom-piarahamonina manohitra ny tetikasa fitrandrahana manimba eto Madagasikara izy sy Maggie Mapondera.
Mampifandray ny fiarovana ny tontolo iainana amin'ny zon'ny olombelona sy ny zon'ny vondrom-piarahamonina voakasiky ny tetikasa fampandrosoana ny fomba fijeriny.
<ref>
==Asa soratra==
*''The frontline communities resisting destructive development agendas in Madagascar'', niarahana nanoratra tamin'i Maggie Mapondera.
*''Land and local know-how'', lahatsoratra navoaka tao amin'ny gazety ''Projet''.<nowiki><ref>{{ |title=Land and local know-how |url=</nowiki>https://shs.cairn.info/journal-revue-projet-2023-5?lang=en<nowiki> |website=Cairn.info |access-date=9 Oktobra 2026}}</nowiki></ref>
== Jereo koa ==
* Zon'olombelona
* Fiarovana ny tontolo iainana
* Zon'ny vehivavy
* CRAAD-OI
== Loharano ==
{{Reflist}}
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Mpikatroka malagasy]]
[[Sokajy:Mpiaro ny zon'olombelona]]
[[Sokajy:Mpikatroka momba ny tontolo iainana]]
o3iilrjec5oz3mhm3rfutumcf5kscqx
Annick Hantanirina Andriamampianina
0
302234
1151821
2026-10-09T14:20:08Z
TinahLuce23
39583
Pejy noforonina tamin'ny « '''Annick Hantanirina Andriamampianina''', fantatra tamin’ny anarana hoe '''Annick Rajaona''', dia mpiasam-panjakana sy diplaomaty [[Madagasikara|malagasy]]. Niasa teo anivon’ny Fiadidiana ny Repoblika nandritra ny Fitondrana Tetezamita izy, ary nitana andraikitra tamin’ny fifandraisana amin’ny haino aman-jery sy ny fifandraisana iraisam-pirenena. Tamin’ny 2013 dia voatendry ho solontena maharitry Madagasikara teo anivon’ny [[Firenena Mikambana]] a... »
1151821
wikitext
text/x-wiki
'''Annick Hantanirina Andriamampianina''', fantatra tamin’ny anarana hoe '''Annick Rajaona''', dia mpiasam-panjakana sy diplaomaty [[Madagasikara|malagasy]]. Niasa teo anivon’ny Fiadidiana ny Repoblika nandritra ny Fitondrana Tetezamita izy, ary nitana andraikitra tamin’ny fifandraisana amin’ny haino aman-jery sy ny fifandraisana iraisam-pirenena. Tamin’ny 2013 dia voatendry ho solontena maharitry Madagasikara teo anivon’ny [[Firenena Mikambana]] any [[Geneva]] izy. Manambady ary manan-janaka telo i Annick Rajaona na Annick Hantanirina Andriamampianina<ref name=":1">https://www.ungeneva.org/fr/news-media/presentation-of-credentials/2013/11/new-permanent-representative-madagascar-presents</ref>.
== Fiainana sy fianarana ==
Annick Rajaona dia teraka tamin’ny 25 Jolay 1972. Manambady an'i Thierry Harilala Rajaona zanak'i [[Siméon Rajaona]]<ref>https://gw.geneanet.org/aviavy?lang=en&n=andriamampianina&p=hantanirina+annick</ref><ref>https://gw.geneanet.org/aviavy?lang=en&m=N&v=rajaona</ref>.
Nianatra lalàna tao [[Antananarivo]] izy nanomboka tamin’ny 1989 ka hatramin’ny 1992. Nanohy fianarana momba ny fitantanan-draharaham-panjakana sy ny fifandraisana iraisam-pirenena tao amin’ny ENA (École nationale d’administration) [[Frantsa]] izy. Tao izy no nianatra momba ny fifampiraharahana iraisam-pirenena, ny fitantanana tetikasa, ny fiaraha-miasa ary ny asa diplaomatika<ref name=":1" />.
== Fiandohan’ny asa ==
Talohan’ny nidirany tao amin’ny sehatra politika sy fitantanan-draharaham-panjakana, dia niasa tamin’ny sehatry ny fifandraisana sy ny [[haino aman-jery]] i Annick Andriamampianina. Tamin’ny 1995 sy 1996, dia mpanolotsaina momba ny serasera tao amin’ny Minisiteran’ny Paositra sy ny Fifandraisan-davitra izy. Tamin’ny 1996 ka hatramin’ny 1998, dia niandraikitra ny serasera anatiny tao amin’ny orinasa iray misahana ny fifandraisan-davitra<ref name=":1" />.
Niasa tamin’ny [[fahitalavitra]] ihany koa izy. Nanomboka tamin’ny maha-mpampiantrano fandaharana amin’ny fahitalavitra azy, dia lasa tale ara-barotra tao amin’ny fahitalavitra sy radio iray izy tamin’ny 2006 ka hatramin’ny 2008. Nanangana orinasa iray ihany koa izy izay niompana tamin’ny famoronana sy fanamboarana [[zavakanto]]<ref name=":1" />.
== Asa tao amin’ny Fiadidiana ny Tetezamita ==
Taorian’ny fiovan’ny fitondrana tamin’ny 2009, dia niasa tao amin’ny Fiadidiana ny Fahefana Ambonin'ny Tetezamita (HAT) i '''Annick Rajaona'''. Tamin’io vanim-potoana io dia talen’ny [[fifandraisana iraisam-pirenena]] sy mpitondra tenin’ny Fiadidiana izy<ref>https://www.linfo.re/ocean-indien/madagascar/la-transition-s-accroche-a-la-tenue-des-elections</ref>. Voatanisa tamin’izany andraikitra izany koa izy tao amin’ny antontan-taratasy momba ny delegasionan’i Madagasikara tamin’ny fihaonambe iraisam-pirenena. Ny andraikiny amin’ny serasera dia nahatonga azy hifandray matetika tamin’ny mpanao gazety sy ny haino aman-jery nandritra ny vanim-potoanan’ny tetezamita. Nisy ihany koa ny tsikera momba ny fomba nitantanana ny fifandraisan’ny Fiadidiana tamin’ny haino aman-jery tamin’izany fotoana izany<ref>https://midi-madagasikara.mg/hauts-emplois-letat-11-nouveaux-sg-annick-rajaona-dg-police-limoges/</ref>.
== Fifandraisana iraisam-pirenena ==
Nanomboka tamin’ny Septambra 2011, dia lasa talen’ny [[fifandraisana iraisam-pirenena]] sy ny fiaraha-miasa tao amin’ny Fiadidiana ny Tetezamita i '''Annick''' '''Hantanirina Andriamampianina'''. Tamin’izany andraikitra izany dia nandray anjara tamin’ny fihaonana sy iraka iraisam-pirenena maro izy. Anisan’izany ny fivorian’ny Fivoriamben’ny Firenena Mikambana tamin’ny 2011 sy 2012 ary ny fihaonana momba ny toetrandro Rio+20 tamin’ny 2012. Nandray anjara tamin’ny raharaha mifandraika amin’ny [[Southern African Development Community|SADC]] ihany koa izy. Tamin’ny 2012, ohatra, dia niaraka tamin’ny delegasionan’i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] tany [[Maputo]] izy nandritra ny fivorian’ny Troïka SADC. Tamin’ny Desambra 2012, dia anisan’ireo olona nirahin’ny Fiadidiana hisolo tena an’i Andry Rajoelina tamin’ny fihaonana nokarakarain’ny SADC tany [[Tanzania]] izy<ref>https://fr.allafrica.com/stories/201110100606.html</ref><ref>https://www.madonline.com/norbert-ratsirahonana-and-annick-rajaona-expected-to-replace-the-transitional-leader-in-tanzania/</ref>.
== Asa diplaomatika ==
Tamin’ny 2 Oktobra 2013, dia nankatoavin’ny Fitondrana Tetezamita ny fanendrena an’i '''Hantanirina Annick Andriamampianina''' ho ambasadaoro maharitry Madagasikara eo anivon’ny Firenena Mikambana sy ireo fikambanana manokana ao Genève, ary ho ambasadaoro miavaka sy manana fahefana feno misolo tena an’i [[Madagasikara]] any amin’ny [[Soisa|Confédération helvétique]]. Tamin’ny 11 Novambra 2013, dia nanolotra ny taratasy fanendrena azy tamin’ny tale jeneralin’ny Biraon’ny Firenena Mikambana any Genève izy. Tamin’izany fotoana izany dia voatondro ho solontena maharitry Madagasikara eo anivon’ny [[Firenena Mikambana|ONU]] any Genève izy, izay nisolo ny toeran'i [[Vital Albert-Camille|Camille Vital]]<ref>https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/annick-rajaona-br-voatendry-ho-ambasadaoro-any-geneve-11008.php</ref>.
Nandritra ny fotoana niasany tao amin’ny Fiadidiana sy tao amin’ny sehatra [[Diplômasia|diplaomatika]] dia nifandray tamin’ireo raharaha momba ny fifandraisan’i Madagasikara amin’ny firenena sy fikambanana iraisam-pirenena izy. Anisan’izany ny fifandraisana tamin’ny SADC, ny [[Vondrona Afrikana|Vondrona Afrikanina]], ny Firenena Mikambana ary ireo firenena niara-niasa tamin’i Madagasikara nandritra ny vanim-potoanan’ny Tetezamita<ref>https://lexpress.mu/s/article/madagascar-intense-lobbying-au-sommet-de-l%E2%80%99ua-%C3%A0-addis-abeba</ref>.
== Jereo koa ==
* [[Vondrona Afrikana|Vondrona Afrikanina]]
* [[Fifandraisana iraisam-pirenena]]
* [[Firenena Mikambana]]
* [[Siméon Rajaona]]
hbf2ilagvl62o617g9vz9hqpcddkoal
Melia (zavamaniry)
0
302235
1151822
2026-10-09T14:38:25Z
Thelezifor
15140
Vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Meliaceae
1151822
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Melia azedarach fruits.JPG|vignette|396x396px|Voandelaka (''Melia azedarach'')]]
Ny '''''Melia''''' dia vondron-karazana hazo mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Meliaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Sapindales]]. Nomen' i par [[Carl von Linné]]. anarana avy amin' ny teny grika hoe μελία / ''melia'' io vondrona io, teny nampiasain' i Theophrastus (taona 371–287 tal. JK) hilazana ilay zavamaniry atao hoe ''[[Fraxinus ornus]]'', izay manana ravina mitovitovy amin' izany. Anisany ny [[Melia azedarach|voandelaka]] (''Melia azedarach'') ary anisan' ny nesorina avy ao ny [[nimo]] (''Azadirachta indica'').
== Karazana ==
Tamin' ny Marsa 2023 dia nanaiky irteto karazana ireto ny ''[[Plants of the World Online]]'':
* ''[[Melia azedarach]]'' <small>L.</small> (← ''Melia candollei'' <small>A.Juss.</small> na ''Melia floribunda'' <small>Carrière</small>) – voandelaka
* ''Melia dubia'' <small>Cav.</small> (← ''Melia composita'')
* ''Melia volkensii'' <small>Gürke</small>
=== Karazana napetraka tao taloha ===
* ''Azadirachta excelsa'' <small>(Jack) M.Jacobs</small> (← ''Melia excelsa'' <small>Jack</small>)
* ''Azadirachta indica'' <small>A.Juss.</small> (← ''Melia azadirachta'' <small>L.</small>)
* ''Cipadessa baccifera'' <small>(Roth) Miq.</small> (← ''Melia baccifera'' <small>Roth</small>)
* ''Dysoxylum parasiticum'' <small>(Osbeck) Kosterm.</small> (← ''Melia parasitica'' <small>Osbeck</small>)
* ''Sandoricum koetjape'' <small>(Burm.f.) Merr.</small> (← ''Melia nkoetjape'' <small>Burm.f.</small>)
== Jereo koa ==
* ''[[Azadirachta]]''
* ''[[Cipadessa]]''
* ''[[Dysoxylum]]''
* ''[[Sandoricum]]''
adiweye7sxwmxtq4agr1uyn2zf85t1d
1151824
1151822
2026-10-09T14:40:49Z
Thelezifor
15140
1151824
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Melia azedarach fruits.JPG|vignette|396x396px|Voandelaka (''Melia azedarach'')]]
Ny '''''Melia''''' dia vondron-karazana hazo mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Meliaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Sapindales]]. Nomen' i par [[Carl von Linné]]. anarana avy amin' ny teny grika hoe μελία / ''melia'' io vondrona io, teny nampiasain' i [[Theophrastos]] (taona 371–287 tal. JK) hilazana ilay zavamaniry atao hoe ''[[Fraxinus ornus]]'', izay manana ravina mitovitovy amin' izany. Anisany ny [[Melia azedarach|voandelaka]] (''Melia azedarach'') ary anisan' ny nesorina avy ao ny [[nimo]] (''Azadirachta indica'').
== Karazana ==
Tamin' ny Marsa 2023 dia nanaiky irteto karazana ireto ny ''[[Plants of the World Online]]'':
* ''[[Melia azedarach]]'' <small>L.</small> (← ''Melia candollei'' <small>A.Juss.</small> na ''Melia floribunda'' <small>Carrière</small>) – voandelaka
* ''Melia dubia'' <small>Cav.</small> (← ''Melia composita'')
* ''Melia volkensii'' <small>Gürke</small>
=== Karazana napetraka tao taloha ===
* ''Azadirachta excelsa'' <small>(Jack) M.Jacobs</small> (← ''Melia excelsa'' <small>Jack</small>)
* ''Azadirachta indica'' <small>A.Juss.</small> (← ''Melia azadirachta'' <small>L.</small>)
* ''Cipadessa baccifera'' <small>(Roth) Miq.</small> (← ''Melia baccifera'' <small>Roth</small>)
* ''Dysoxylum parasiticum'' <small>(Osbeck) Kosterm.</small> (← ''Melia parasitica'' <small>Osbeck</small>)
* ''Sandoricum koetjape'' <small>(Burm.f.) Merr.</small> (← ''Melia nkoetjape'' <small>Burm.f.</small>)
== Jereo koa ==
* ''[[Azadirachta]]''
* ''[[Cipadessa]]''
* ''[[Dysoxylum]]''
* ''[[Sandoricum]]''
6ibmk1h8zq7attcmuky795otlqxzoo5
Heriniony Raoera Chandoutis
0
302236
1151826
2026-10-09T14:58:32Z
Lalinah
34462
Pejy noforonina tamin'ny « {{Infobox olona | anarana = Heriniony Raoera Chandoutis | anarana hafa = Chandoutis Raoera | zom-pirenena = Malagasy | asa = Mpikatroka momba ny zon'olombelona | daty nahafatesana = 2022 }} ==Fampidirana== '''Heriniony Raoera Chandoutis''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Chandoutis Raoera''', dia mpikatroka malagasy niasa ho fampiroboroboana sy fiarovana ny zon'olombelona eto Madagasikara. Izy no filohan'ny fikambanana ''Zon'Olombelona Mampandroso Vahoaka''... »
1151826
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Heriniony Raoera Chandoutis
| anarana hafa = Chandoutis Raoera
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpikatroka momba ny zon'olombelona
| daty nahafatesana = 2022
}}
==Fampidirana==
'''Heriniony Raoera Chandoutis''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Chandoutis Raoera''', dia mpikatroka malagasy niasa ho fampiroboroboana sy fiarovana ny zon'olombelona eto Madagasikara. Izy no filohan'ny fikambanana ''Zon'Olombelona Mampandroso Vahoaka'', araka ny lahatsoratra navoakan'ny gazety ''Tiatanindrazana'' tamin'ny taona 2020.<ref name="Tiatanindrazana">{{Cite web
|title=Chandoutis Raoera “Hatahorana hampisy ady ny toe-draharaha”
|url=https://www.tiatanindrazana.mg/politique/chandoutis-raoera-hatahorana-hampisy-ady-ny-toe-draharaha-45720.php
|website=Tiatanindrazana
|date=2 Oktobra 2020
|language=mg
}}</ref>
== Ny asany momba ny zon'olombelona ==
Nandray anjara tamin'ny hetsika sy fifanakalozan-kevitra momba ny fanajana ny zon'olombelona i Chandoutis Raoera. Tamin'ny Martsa 2012, dia nandray ireo solontenan'ny fikambanana sy rafitra samihafa niasa momba ny zon'olombelona tao an-tranony tao Ampasamadinika, Antananarivo izy. Anisan'ireo voatonona tao amin'ilay lahatsoratra ny solontenan'ny Tahirim-bolan'ny Firenena Mikambana ho an'ny Mponina (FNUAP), ny Firenena Mikambana, ny masoivoho vahiny ary ny fikambanana sivily.<ref name="Tribune">{{Cite web
|title=L’égoïsme et la cupidité nous empoisonnent tous !
|url=https://madagascar-tribune.com/L-egoisme-et-la-cupidite-nous%2C17247.html
|website=Madagascar-Tribune.com
|date=19 Martsa 2012
|language=fr
}}</ref>
Araka io lahatsoratra io, anisan'ireo olana nanahirana azy ny fahataran'i Madagasikara teo amin'ny fiarovana ny zon'olombelona sy ny tsy fahampian'ny firaisankina eo amin'ny fiarahamonina. Nambarany fa misy ifandraisany amin'ny tsy fandriampahalemana sy ny fahasimban'ny fiainam-piarahamonina ny krizy politika sy ny fifandirana momba ny tombontsoa.<ref name="Tribune"/>
== Ny fomba fijeriny momba ny fiarahamonina malagasy ==
Nohamafisin'i Chandoutis Raoera ny maha-zava-dehibe ny soatoavina malagasy, indrindra ny ''fihavanana'', ny firaisankina ary ny fifampitsinjovana. Araka ny fanambarany tao amin'ny ''Tiatanindrazana'' tamin'ny taona 2020, tokony hatao laharam-pahamehana ny tombontsoan'ny vahoaka fa tsy ny fifandirana politika. Nambarany koa fa ilaina ny fampiharana ny fanajana ny zon'olombelona fa tsy ny firesahana izany fotsiny.<ref name="Tiatanindrazana"/>
Niresaka momba ny fahantrana sy ny tsy fananan'asa ihany koa izy, ary nanentana ny mpitondra sy ny olom-pirenena mba hifampidinika sy hiara-hitady vahaolana ho an'ny tombontsoan'ny Malagasy.<ref name="Tiatanindrazana"/>
== Fahafatesana ==
Araka ny fampahafantarana navoakan'ny TANIKO Madagascar tamin'ny 20 Jona 2022, dia nodimandry i Heriniony Raoera Chandoutis. Tsy manome antsipiriany momba ny daty marina sy ny anton'ny fahafatesany anefa ilay fampahafantarana.<ref>{{Cite web
|title=Nodimandry Ny Andriambavy Chandoutis Raoera Herinony
|url=https://tanikomadagascar.com/tag/herinony-raoera-chandoutis/
|website=TANIKO Madagascar
|date=20 Jona 2022
|language=mg
}}</ref>
== Jereo koa ==
* Zon'olombelona
* Fikambanana sivily
* Fihavanana
== Loharano ==
{{Reflist}}
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Mpikatroka malagasy]]
[[Sokajy:Mpiaro ny zon'olombelona]]
sfijrrivotd1u8duh4el9l3sy4m21w5
1151829
1151826
2026-10-09T15:22:19Z
Lalinah
34462
1151829
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox olona
| anarana = Heriniony Raoera Chandoutis
| anarana hafa = Chandoutis Raoera
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpikatroka momba ny zon'olombelona
| daty nahafatesana = 2022
}}
==Fampidirana==
'''Heriniony Raoera Chandoutis''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Chandoutis Raoera''', dia mpikatroka malagasy niasa ho fampiroboroboana sy fiarovana ny zon'olombelona eto Madagasikara. Izy no filohan'ny fikambanana ''Zon'Olombelona Mampandroso Vahoaka'', araka ny lahatsoratra navoakan'ny gazety ''Tiatanindrazana'' tamin'ny taona 2020.<ref name="Tiatanindrazana">{{Cite web
|title=Chandoutis Raoera “Hatahorana hampisy ady ny toe-draharaha”
|url=https://www.tiatanindrazana.mg/politique/chandoutis-raoera-hatahorana-hampisy-ady-ny-toe-draharaha-45720.php
|website=Tiatanindrazana
|date=2 Oktobra 2020
|language=mg
}}</ref>
== Ny asany momba ny zon'olombelona ==
Nandray anjara tamin'ny hetsika sy fifanakalozan-kevitra momba ny fanajana ny zon'olombelona i Chandoutis Raoera. Tamin'ny Martsa 2012, dia nandray ireo solontenan'ny fikambanana sy rafitra samihafa niasa momba ny zon'olombelona tao an-tranony tao Ampasamadinika, Antananarivo izy. Anisan'ireo voatonona tao amin'ilay lahatsoratra ny solontenan'ny Tahirim-bolan'ny Firenena Mikambana ho an'ny Mponina (FNUAP), ny Firenena Mikambana, ny masoivoho vahiny ary ny fikambanana sivily.<ref name="Tribune">{{Cite web
|title=L’égoïsme et la cupidité nous empoisonnent tous !
|url=https://madagascar-tribune.com/L-egoisme-et-la-cupidite-nous%2C17247.html
|website=Madagascar-Tribune.com
|date=19 Martsa 2012
|language=fr
}}</ref>
Araka io lahatsoratra io, anisan'ireo olana nanahirana azy ny fahataran'i Madagasikara teo amin'ny fiarovana ny zon'olombelona sy ny tsy fahampian'ny firaisankina eo amin'ny fiarahamonina. Nambarany fa misy ifandraisany amin'ny tsy fandriampahalemana sy ny fahasimban'ny fiainam-piarahamonina ny krizy politika sy ny fifandirana momba ny tombontsoa.<ref name="Tribune"/>
== Ny fomba fijeriny momba ny fiarahamonina malagasy ==
Nohamafisin'i Chandoutis Raoera ny maha-zava-dehibe ny soatoavina malagasy, indrindra ny ''fihavanana'', ny firaisankina ary ny fifampitsinjovana. Araka ny fanambarany tao amin'ny ''Tiatanindrazana'' tamin'ny taona 2020, tokony hatao laharam-pahamehana ny tombontsoan'ny vahoaka fa tsy ny fifandirana politika. Nambarany koa fa ilaina ny fampiharana ny fanajana ny zon'olombelona fa tsy ny firesahana izany fotsiny.<ref name="Tiatanindrazana"/>
Niresaka momba ny fahantrana sy ny tsy fananan'asa ihany koa izy, ary nanentana ny mpitondra sy ny olom-pirenena mba hifampidinika sy hiara-hitady vahaolana ho an'ny tombontsoan'ny Malagasy.<ref name="Tiatanindrazana"/>
== Fahafatesana ==
Araka ny fampahafantarana navoakan'ny TANIKO Madagascar tamin'ny 20 Jona 2022, dia nodimandry i Heriniony Raoera Chandoutis. Tsy manome antsipiriany momba ny daty marina sy ny anton'ny fahafatesany anefa ilay fampahafantarana.<ref>{{ web
|title=Nodimandry Ny Andriambavy Chandoutis Raoera Herinony
|url=https://tanikomadagascar.com/tag/herinony-raoera-chandoutis/
|website=TANIKO Madagascar
|date=20 Jona 2022
|language=mg
}}</ref>
== Jereo koa ==
* Zon'olombelona
* Fikambanana sivily
* Fihavanana
== Loharano ==
{{Reflist}}
[[Sokajy:Vehivavy malagasy]]
[[Sokajy:Mpikatroka malagasy]]
[[Sokajy:Mpiaro ny zon'olombelona]]
443jlrzamx9paled07rgey9ztrkyaz2
Roxana Aesthetics Clinic
0
302237
1151831
2026-10-09T16:09:46Z
Seuko
41284
Pejy noforonina tamin'ny « '''Roxana Aesthetics Clinic''' dia toeram-pitsaboana momba ny hatsarana sy ny fahasalamana miorina ao [[Dubai]], any [[Emirà Arabo Mitambatra]]. Naorin'i Roxana Diaconu tamin'ny taona 2022 izy io, ary manolotra tolotra eo amin'ny sehatry ny fitsaboana momba ny hatsarana sy ny fitsaboana famelomana indray, anisan'izany ny fikarakarana ny hoditra, ny fanamboarana ny endriky ny vatana ary ny fitsaboana mampiasa laser.<ref name="forbes-leadership">{{cite web |url... »
1151831
wikitext
text/x-wiki
'''Roxana Aesthetics Clinic''' dia toeram-pitsaboana momba ny hatsarana sy ny fahasalamana miorina ao [[Dubai]], any [[Emirà Arabo Mitambatra]]. Naorin'i Roxana Diaconu tamin'ny taona 2022 izy io, ary manolotra tolotra eo amin'ny sehatry ny fitsaboana momba ny hatsarana sy ny fitsaboana famelomana indray, anisan'izany ny fikarakarana ny hoditra, ny fanamboarana ny endriky ny vatana ary ny fitsaboana mampiasa laser.<ref name="forbes-leadership">{{cite web |url=https://www.forbes.com/councils/forbesbusinesscouncil/2025/09/16/leadership-lessons-from-running-a-business-in-dubai/ |title=Leadership Lessons From Running A Business In Dubai |work=Forbes |language=en |access-date=2026-09-05}}</ref><ref name="inc">{{cite web |url=https://www.inc.com/profile/roxana-aesthetics-clinic |title=Roxana Aesthetics Clinic |work=Inc. |language=en |access-date=2026-10-09}}</ref>
== Tantara ==
Naorin'i Roxana Diaconu tao Dubai ny toeram-pitsaboana tamin'ny taona 2022.<ref name="forbes-leadership" /><ref name="inc" /> Eo amin'ny lalana Al Wasl, ao amin'ny faritra Al Safa ao Dubai, no misy azy.<ref name="intlbm">{{cite web |url=https://intlbm.com/2026/10/01/roxana-aesthetics-clinic-named-best-aesthetic-clinic-in-uae-2026-by-international-business-magazine/ |title=Roxana Aesthetics Clinic Named Best Aesthetic Clinic in UAE 2026 by International Business Magazine |work=International Business Magazine |author=Medhaj Nair |date=2026-10-01 |language=en |access-date=2026-10-09}}</ref>
== Tolotra ==
Manolotra fitsaboana ny tarehy sy ny hoditra, fitsaboana mampiasa laser, fanamboarana ny endriky ny vatana, ary fitsaboana famelomana indray ho an'ny hatsarana ny Roxana Aesthetics Clinic.<ref name="forbes-marketing">{{cite web |url=https://www.forbes.com/councils/forbesbusinesscouncil/2025/08/13/20-essential-steps-when-building-a-marketing-campaign-as-a-small-business/ |title=20 Essential Steps When Building A Marketing Campaign As A Small Business |work=Forbes |language=en |access-date=2026-09-05}}</ref> Mifantoka amin'ny fitsaboana tsy mila fandidiana izy, ary mampiasa teknolojia toy ny Morpheus8, Thermage FLX, Soprano Titanium, Frax Pro ary Emsculpt Neo.<ref name="ibtimes">{{cite web |url=https://ae.ibtimes.com/five-leading-aesthetic-wellness-clinics-dubai-119418 |title=Leading Aesthetic Clinics in Dubai 2026 |work=International Business Times UAE |author=Will Jones |date=2026-09-25 |language=en |access-date=2026-10-09}}</ref> Voalaza tao amin'ny ''Vogue Arabia'' ny hevitra fitsaboana "Korean Glass Skin Facial" ataon'ny toeram-pitsaboana, tao amin'ny lahatsoratra momba ny fitomboan'ny lazan'ny fitsaboana hoditra koreana any Dubai.<ref name="voguearabia">{{cite web |url=https://www.voguearabia.com/article/korean-skin-treatments-in-dubai |title=Korean Skin Treatments in Dubai |work=Vogue Arabia |language=en |access-date=2026-09-05}}</ref>
== Loka sy fankasitrahana ==
Tamin'ny Oktobra 2026, nomen'ny ''International Business Magazine'' ny anaram-boninahitra "Best Aesthetic Clinic in UAE 2026" ny Roxana Aesthetics Clinic.<ref name="intlbm" /> Tamin'ny Septambra 2026, tafiditra tao amin'ny lisitry ny toeram-pitsaboana momba ny hatsarana sy ny fahasalamana dimy any Dubai navoakan'ny ''International Business Times'' (fanontana Emirà Arabo Mitambatra) izy.<ref name="ibtimes" />
== Fitarihana ==
Ny mpanorina azy, Roxana Diaconu, no mitarika ny toeram-pitsaboana. Nianatra farmasia izy talohan'ny nidirany tamin'ny sehatry ny fitsaboana momba ny hatsarana.<ref name="victor">{{cite web |url=https://www.victormagazine.net/roxana-clinic/ |title=Roxana Clinic |work=Victor Magazine |language=en |access-date=2026-09-05}}</ref><ref name="inc" /> Mpikambana ao amin'ny Forbes Business Council i Diaconu, ary namoaka lahatsoratra momba ny fandraharahana, ny fitarihana ary ny fampandrosoana orinasa tamin'ny alalan'izany.<ref name="forbes-profile">{{cite web |url=https://www.forbes.com/councils/forbesbusinesscouncil/people/roxanadiaconu/ |title=Roxana Diaconu |work=Forbes |language=en |access-date=2026-09-05}}</ref>
== Loharano ==
{{Reflist}}
q379bvvuw7kn3hgbncuzildy8m8wf1f
Mathilde Rabary
0
302238
1151832
2026-10-09T18:07:53Z
Lalinah
34462
Famoronana
1151832
wikitext
text/x-wiki
== Fampidirana ==
{{Infobox olona
| anarana = Mathilde Rabary
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpitsabo, mpahay lalàna, mpanao politika, mpiaro ny zon'olombelona
| fantatra_amin'ny = Fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny zon'olombelona
| maty = 30 Oktobra 2017
}}
'''Mathilde Rabary''' dia mpitsabo, mpahay lalàna, mpanao politika ary mpiaro ny zon'olombelona sy ny zon'ny vehivavy teto [[Madagasikara]]. Solombavambahoaka Malagasy izy ary nandray anjara tamin'ny hetsika ho fiarovana ny zon'ny olom-pirenena, indrindra ny vehivavy niharan'ny herisetra sy ny fanitsakitsahana ny zo.<ref name="MT2017">{{cite web
|title=Une grande figure de la défense des droits de l’homme s’en est allée
|url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-grande-figure-de-la-defense,23399.html
|website=Madagascar-Tribune.com
|date=31 Oktobra 2017
|language=fr
}}</ref>
== Fiainana sy asa ==
Niofana ho mpitsabo i Mathilde Rabary ary nianatra momba ny lalàna ihany koa. Niasa teo amin'ny sehatra sosialy sy ara-politika izy, ary nifantoka tamin'ny fiarovana ny zon'olombelona sy ny fanatsarana ny fahalalan'ny olom-pirenena momba ny zony.<ref name="MT2017" />
== Fiarovana ny zon'ny vehivavy ==
Anisan'ny asa lehibe nataon'i Mathilde Rabary ny fiarovana ny vehivavy sy ny fanampiana ireo olona niharan'ny fanitsakitsahana ny zo. Tamin'ny taona 1999 dia natsangana ny fikambanana ''S.O.S. aux Victimes du Non-Droit'', izay niasany ho filoha. Ny tanjon'io fikambanana io dia ny hanampy ireo niharam-boina sy hampahafantatra ny olom-pirenena ny zony.<ref name="MT2017" />
Tamin'ny taona 2003, niara-niasa tamin'ireo vehivavy nahazo diplaoma momba ny lalàna izy tamin'ny fananganana toeram-panampiana ara-dalàna antsoina hoe ''Mifohaza''. Nanampy indrindra ireo vehivavy hahafantatra sy hiaro ny zony eo amin'ny fianakaviana sy ny asa izany toeram-panampiana izany.<ref name="Cable2007">{{cite web
|title=Madagascar Nominates International Women of Courage
|url=https://wikileaks.jcvignoli.com/cable_07ANTANANARIVO1099
|website=Wikileaks
|date=2007
|language=en
}}</ref>
== Asa politika ==
Voafidy ho solombavambahoakan'i Madagasikara i Mathilde Rabary tamin'ny taona 1998. Nandray anjara tamin'ny adihevitra momba ny zon'olombelona sy ny demokrasia izy. Tamin'ny taona 2002, nisy tatitra momba ny hetsika nataony hanangonana antontan-kevitra mikasika ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona teto Madagasikara.<ref name="MT2017" />
== Loka sy fankasitrahana ==
Tamin'ny taona 2008, nahazo ny loka iraisam-pirenena momba ny fahasalamana sy ny hasin'ny vehivavy izy, noho ny asa nataony ho fampiroboroboana ny zon'ny vehivavy sy ny fahasalamany.<ref name="MadOnline2008">{{cite web
|title=Droits de l’homme : un prix international pour Mathilde Rabary
|url=https://www.madonline.com/droits-de-lhomme-un-prix-international-pour-mathilde-rabary/
|website=Madagascar Online
|date=4 Jolay 2008
|language=fr
}}</ref>
== Fahafatesana ==
Nodimandry tamin'ny 30 Oktobra 2017 i Mathilde Rabary, teo amin'ny faha-73 taonany.<ref name="MT2017" />
== Jereo koa ==
* [[Zon'olombelona]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Madagasikara]]
== Loharano ==
<references />
[[Sokajy:Vehivavy Malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao politika Malagasy]]
[[Sokajy:Zon'olombelona]]
7t0v1amhkzsgw26xttsgykcqf34mkt0
1151833
1151832
2026-10-09T18:08:55Z
Lalinah
34462
/* Loharano */
1151833
wikitext
text/x-wiki
== Fampidirana ==
{{Infobox olona
| anarana = Mathilde Rabary
| zom-pirenena = Malagasy
| asa = Mpitsabo, mpahay lalàna, mpanao politika, mpiaro ny zon'olombelona
| fantatra_amin'ny = Fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny zon'olombelona
| maty = 30 Oktobra 2017
}}
'''Mathilde Rabary''' dia mpitsabo, mpahay lalàna, mpanao politika ary mpiaro ny zon'olombelona sy ny zon'ny vehivavy teto [[Madagasikara]]. Solombavambahoaka Malagasy izy ary nandray anjara tamin'ny hetsika ho fiarovana ny zon'ny olom-pirenena, indrindra ny vehivavy niharan'ny herisetra sy ny fanitsakitsahana ny zo.<ref name="MT2017">{{cite web
|title=Une grande figure de la défense des droits de l’homme s’en est allée
|url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-grande-figure-de-la-defense,23399.html
|website=Madagascar-Tribune.com
|date=31 Oktobra 2017
|language=fr
}}</ref>
== Fiainana sy asa ==
Niofana ho mpitsabo i Mathilde Rabary ary nianatra momba ny lalàna ihany koa. Niasa teo amin'ny sehatra sosialy sy ara-politika izy, ary nifantoka tamin'ny fiarovana ny zon'olombelona sy ny fanatsarana ny fahalalan'ny olom-pirenena momba ny zony.<ref name="MT2017" />
== Fiarovana ny zon'ny vehivavy ==
Anisan'ny asa lehibe nataon'i Mathilde Rabary ny fiarovana ny vehivavy sy ny fanampiana ireo olona niharan'ny fanitsakitsahana ny zo. Tamin'ny taona 1999 dia natsangana ny fikambanana ''S.O.S. aux Victimes du Non-Droit'', izay niasany ho filoha. Ny tanjon'io fikambanana io dia ny hanampy ireo niharam-boina sy hampahafantatra ny olom-pirenena ny zony.<ref name="MT2017" />
Tamin'ny taona 2003, niara-niasa tamin'ireo vehivavy nahazo diplaoma momba ny lalàna izy tamin'ny fananganana toeram-panampiana ara-dalàna antsoina hoe ''Mifohaza''. Nanampy indrindra ireo vehivavy hahafantatra sy hiaro ny zony eo amin'ny fianakaviana sy ny asa izany toeram-panampiana izany.<ref name="Cable2007">{{cite web
|title=Madagascar Nominates International Women of Courage
|url=https://wikileaks.jcvignoli.com/cable_07ANTANANARIVO1099
|website=Wikileaks
|date=2007
|language=en
}}</ref>
== Asa politika ==
Voafidy ho solombavambahoakan'i Madagasikara i Mathilde Rabary tamin'ny taona 1998. Nandray anjara tamin'ny adihevitra momba ny zon'olombelona sy ny demokrasia izy. Tamin'ny taona 2002, nisy tatitra momba ny hetsika nataony hanangonana antontan-kevitra mikasika ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona teto Madagasikara.<ref name="MT2017" />
== Loka sy fankasitrahana ==
Tamin'ny taona 2008, nahazo ny loka iraisam-pirenena momba ny fahasalamana sy ny hasin'ny vehivavy izy, noho ny asa nataony ho fampiroboroboana ny zon'ny vehivavy sy ny fahasalamany.<ref name="MadOnline2008">{{cite web
|title=Droits de l’homme : un prix international pour Mathilde Rabary
|url=https://www.madonline.com/droits-de-lhomme-un-prix-international-pour-mathilde-rabary/
|website=Madagascar Online
|date=4 Jolay 2008
|language=fr
}}</ref>
== Fahafatesana ==
Nodimandry tamin'ny 30 Oktobra 2017 i Mathilde Rabary, teo amin'ny faha-73 taonany.<ref name="MT2017" />
== Jereo koa ==
* [[Zon'olombelona]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Madagasikara]]
== Loharano ==
<references />
[[Sokajy:Vehivavy Malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao politika Malagasy]]
[[Sokajy:Zon'olombelona]]
[[Sokajy:Africa Wiki Women]]
tj1c0vckbg13mlc5mbfmyh43ph65853
Aïssa Doumara Ngatansou
0
302239
1151834
2026-10-09T18:42:55Z
Lalinah
34462
Pejy noforonina tamin'ny « ==Fampidirana== {{Infobox olona | anarana = Aïssa Doumara Ngatansou | zom-pirenena = Kameroney | asa = Mpikatroka feminista, mpiaro ny zon'ny vehivavy | fantatra_amin'ny = Ady amin'ny herisetra atao amin'ny vehivavy sy ny fanambadiana an-tery | mari-pankasitrahana = Loka Simone-Veil (2019) }} '''Aïssa Doumara Ngatansou''' dia mpikatroka feminista sy mpiaro ny zon'ny vehivavy avy any [[Kamerona]]. Fantatra amin'ny ezaka ataony amin'ny ady amin'ny herisetr... »
1151834
wikitext
text/x-wiki
==Fampidirana==
{{Infobox olona
| anarana = Aïssa Doumara Ngatansou
| zom-pirenena = Kameroney
| asa = Mpikatroka feminista, mpiaro ny zon'ny vehivavy
| fantatra_amin'ny = Ady amin'ny herisetra atao amin'ny vehivavy sy ny fanambadiana an-tery
| mari-pankasitrahana = Loka Simone-Veil (2019)
}}
'''Aïssa Doumara Ngatansou''' dia mpikatroka feminista sy mpiaro ny zon'ny vehivavy avy any [[Kamerona]]. Fantatra amin'ny ezaka ataony amin'ny ady amin'ny [[herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy]], ny fanambadiana an-tery ary ny fanambadiana aloha loatra izy. Tamin'ny taona 2019, izy no nahazo voalohany ny loka Simone-Veil natolotry ny Repoblika Frantsay ho an'ny fitovian-jo eo amin'ny vehivavy sy ny lehilahy.<ref name="UNFPA">{{cite web
|title=Aissa Doumara Ngatansou: Equipping survivors with tools for their own empowerment
|url=https://www.unfpa.org/GBV-dashboard/stories/aissa-doumara-ngatansou
|website=United Nations Population Fund (UNFPA)
|language=en
}}</ref><ref name="LeMonde">{{cite web
|last=Berthaud-Clair
|first=Sandrine
|title=Aïssa Doumara, une Camerounaise dans les pas de Simone Veil
|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/04/14/aissa-doumara-une-camerounaise-dans-les-pas-de-simone-veil_5450059_3212.html
|website=Le Monde
|date=14 Aprily 2019
|language=fr
}}</ref>
== Fiainana sy fahatanorana ==
Avy any amin'ny faritra avaratr'i Kamerona i Aïssa Doumara Ngatansou. Nisedra fanavakavahana mifototra amin'ny maha-vehivavy azy izy tamin'ny fahatanorany. Voatery niditra tamin'ny fanambadiana tsy araka ny sitrapony izy fony mbola zatovo. Na dia teo aza ny fahasahiranana sy ny fanoherana avy amin'ny fianakavian'ny vadiny, dia niezaka nanohy ny fianarany izy.<ref name="UNFPA" /><ref name="LeMonde" />
Ny zavatra niainany manokana dia anisan'ny nanosika azy hiaro ny zon'ny vehivavy sy ny zazavavy, mba hahafahan'izy ireo miaina amim-pahamendrehana sy misitraka ny zony.<ref name="UNFPA" />
== Asa sy fikatrohana ==
Tamin'ny taona 1996, niara-nanorina sampana iray tao Maroua, any avaratr'i Kamerona, tao amin'ny fikambanana ''Association de lutte contre les violences faites aux femmes'' (ALVF) i Aïssa Doumara Ngatansou sy ireo mpiara-miasa aminy. Ny fikambanana dia miasa amin'ny fisorohana ny herisetra atao amin'ny vehivavy sy ny zazavavy ary amin'ny fanohanana ireo olona niharan'izany.<ref name="ALVF">{{cite web
|title=Notre histoire
|url=https://alvff.org/notre-histoire/
|website=Association de lutte contre les violences faites aux femmes et aux filles (ALVFF)
|language=fr
}}</ref>
Tafiditra amin'ny asa ataon'ny fikambanana ny fanomezana fanohanana ara-tsaina sy ara-tsosialy, ny fanampiana ireo vehivavy sy zazavavy hiverina amin'ny fiainana andavanandro, ary ny fampiroboroboana ny fahaleovantenany ara-toekarena. Omena fanohanana ihany koa ireo vehivavy sy zazavavy tratran'ny krizy ara-piarovana sy ny fifindra-monina an-terisetra any amin'ny faritra.<ref name="UNFPA" />
== Ady amin'ny herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ==
Nandray anjara tamin'ny fanentanana momba ny fisorohana ny fanambadiana an-tery sy ny fanambadiana aloha loatra i Aïssa Doumara Ngatansou. Miasa koa izy amin'ny fampahafantarana ny zon'ny vehivavy sy ny zazavavy ary amin'ny fanohanana ireo tafavoaka velona tamin'ny herisetra ara-nofo sy ara-tsaina.<ref name="UNFPA" /><ref name="FEMNET">{{cite web
|title=Aïssa Doumara Ngatansou Marie
|url=https://www.femnet.org/core/aissa-doumara-ngatansou-marie/
|website=FEMNET
|language=fr
}}</ref>
Ny asa ataony dia mikendry ny hanampy ireo niharam-boina hahazo fiarovana, fanohanana ary fahafahana hanorina indray ny fiainany. Mampirisika ny fiarahamonina ihany koa izy mba hanohitra ny fanavakavahana sy ny herisetra atao amin'ny vehivavy sy ny zazavavy.<ref name="UNFPA" />
== Mari-pankasitrahana ==
Tamin'ny 8 Martsa 2019, nahazo ny loka Simone-Veil ho an'ny fitovian-jo eo amin'ny vehivavy sy ny lehilahy i Aïssa Doumara Ngatansou. Izy no voalohany nahazo izany loka izany, ho fankasitrahana ny ezaka nataony tamin'ny fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny ady amin'ny herisetra.<ref name="LeMonde" />
== Jereo koa ==
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Zon'olombelona]]
* [[Herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy]]
* [[Kamerona]]
== Loharano ==
<references />
[[Sokajy:Vehivavy Kameroney]]
[[Sokajy:Mpikatroka mpiaro ny zon'ny vehivavy]]
[[Sokajy:Feminista]]
tsfzs3msp899rnu6lm0g0lzy1krn8pk
Isatou Touray
0
302240
1151835
2026-10-09T18:46:57Z
Lalinah
34462
Fampidirana lahatsoratra
1151835
wikitext
text/x-wiki
==Fampidirana==
{{Infobox olona
| anarana = Isatou Touray
| teraka = 17 Martsa 1955
| toerana_nahaterahana = Banjul, Gambia
| zom-pirenena = Gambiana
| asa = Mpikatroka feminista, mpahay fampandrosoana, mpanao politika
| fantatra_amin'ny = Ady amin'ny fanapahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy sy ny fanambadiana aloha loatra
| toerana_nitondrana = Filoha lefitry ny Gambia
| fe-potoana = 15 Martsa 2019 – 4 Mey 2022
}}
'''Isatou Touray''' dia mpikatroka feminista, mpahay fampandrosoana ary mpanao politika avy any [[Gambia]]. Fantatra amin'ny ezaka nataony hiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny ankizy, indrindra ny ady amin'ny fanapahana na fanesorana ny taovam-pananahan'ny vehivavy (FGM) sy ireo fomba amam-panao manimba ny fahasalamany izy.<ref name="IPPF">{{cite web
|title=Dr Isatou Touray
|url=https://www.ippf.org/node/6610
|website=International Planned Parenthood Federation
|language=en
}}</ref>
Izy no iray tamin'ireo nanorina ny ''Gambia Committee on Traditional Practices Affecting the Health of Women and Children'' (GAMCOTRAP), fikambanana miasa hanafoana ireo fomba amam-panao manimba ny fahasalaman'ny vehivavy sy ny ankizy. Izy koa no filoha lefitry ny Gambia nanomboka ny 15 Martsa 2019 ka hatramin'ny 4 Mey 2022.<ref name="GAMCOTRAP">{{cite web
|title=Dr. Isatou Touray
|url=https://gamcotrap.org/organisational-profile/staff-profile/dr-isatou-touray/
|website=GAMCOTRAP
|language=en
}}</ref><ref name="CFR">{{cite web
|title=Five Questions With Dr. Isatou Touray, Gambia’s First Female Presidential Candidate
|url=https://www.cfr.org/articles/five-questions-dr-isatou-touray-gambias-first-female-presidential-candidate
|website=Council on Foreign Relations
|language=en
}}</ref>
== Fiainana sy fianarana ==
Teraka tamin'ny 17 Martsa 1955 tao Banjul, renivohitr'i Gambia, i Isatou Touray. Nianatra tao amin'ny Oniversiten'i Usmanu Danfodiyo any Nizeria izy, ka nahazo diplaoma momba ny fanabeazana sy ny teny anglisy. Nanohy ny fianarany momba ny fampandrosoana tao amin'ny International Institute of Social Studies any La Haye, Pays-Bas, izy, ary nahazo mari-pahaizana doctorat momba ny fampandrosoana tao amin'ny Institute of Development Studies, University of Sussex, Royaume-Uni.<ref name="CFR" /><ref name="IPPF" />
== Fikatrohana ho an'ny zon'ny vehivavy ==
Tamin'ny taona 1984, anisan'ireo nanorina ny GAMCOTRAP i Isatou Touray. Ny fikambanana dia mikendry ny hampitsahatra ireo fomba amam-panao manimba ny fahasalaman'ny vehivavy sy ny ankizy, indrindra ny fanapahana na fanesorana ny taovam-pananahan'ny vehivavy, izay fantatra amin'ny teny anglisy hoe ''female genital mutilation'' (FGM).<ref name="GAMCOTRAP" />
Nandray anjara tamin'ny fanentanana eny anivon'ny fiarahamonina izy mba hampahafantarana ny olona ny voka-dratsin'ny FGM sy ny maha-zava-dehibe ny fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny zazavavy. Niara-niasa tamin'ny fikambanana sy vondrom-piarahamonina samihafa izy mba hampirisihana ny fialana amin'io fomba fanao io.<ref name="LSE">{{cite web
|title=The Politics of FGM: The Influence of External and Locally-Led Initiatives in The Gambia
|url=https://www.lse.ac.uk/lse-player/the-politics-of-fgm-the-influence-of-external-and-locally-led-initiatives-in-the-gambia
|website=London School of Economics and Political Science
|date=18 Martsa 2013
|language=en
}}</ref>
Ankoatra ny ady amin'ny FGM, dia niasa ho an'ny fiarovana ny zon'ny ankizy sy ny fisorohana ny fanambadiana aloha loatra koa izy. Nampirisika ny fanabeazana sy ny fanentanana momba ny fitovian-jo sy ny fahasalaman'ny vehivavy izy.<ref name="Frontline">{{cite web
|title=Isatou Touray
|url=https://www.frontlinedefenders.org/en/profile/isatou-touray
|website=Front Line Defenders
|language=en
}}</ref>
== Ady amin'ny FGM sy ny herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ==
Ny FGM dia fomba fanao izay anesorana na anovana ny taovam-pananahana ivelan'ny vehivavy noho ny antony tsy ara-pitsaboana. Mety hiteraka fahasarotana ara-pahasalamana sy ara-tsaina izany ary fanitsakitsahana ny zon'ny vehivavy sy ny ankizy.
Nandritra ny taona maro, i Isatou Touray sy ny GAMCOTRAP dia nanao fanentanana sy fanabeazana ho an'ny daholobe mba hampitsaharana io fomba fanao io. Nandray anjara tamin'ny fifampiresahana tamin'ireo mpitarika eo an-toerana sy ireo vondrom-piarahamonina koa izy ireo mba hanamafisana ny fiarovana ny zazavavy.<ref name="CFR" /><ref name="Frontline" />
Tamin'ny taona 2015, noraran'ny lalàna tao Gambia ny FGM. Na izany aza, nanohy ny fanentanana momba ny fampiharana ny lalàna sy ny fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny zazavavy i Touray sy ireo mpiara-miasa aminy.<ref name="GlobalAfrica">{{web
|title=The Dangerous Reversibility of Women's Rights: The Case of Female Genital Mutilation in The Gambia
|url=https://www.globalafricasciences.org/issues/issue-6/the-dangerous-reversibility-of-womens-rights-in-the-gambia/
|website=Global Africa
|date=20 Jona 2024
|language=en
}}</ref>
== Asa politika ==
Tamin'ny taona 2016, i Isatou Touray no vehivavy voalohany nilatsaka hofidina ho filohan'i Gambia. Niala tamin'ny fifaninanana izy tatỳ aoriana mba hanohana ny kandidà Adama Barrow sy ny Coalition 2016.<ref name="CFR" />
Tamin'ny 1 Febroary 2017, voatendry ho minisitry ny Varotra, ny Fampidirana isam-paritra ary ny Asa izy. Tamin'ny Jolay 2018, lasa minisitry ny Fahasalamana sy ny Fiahiana ara-tsosialy izy. Tamin'ny 15 Martsa 2019, voatendry ho filoha lefitry ny Gambia izy ary nitana izany toerana izany hatramin'ny 4 Mey 2022.<ref name="IPPF" /><ref name="GAMCOTRAP" />
== Mari-pankasitrahana ==
Tamin'ny taona 2008, nahazo ny loka ''International Woman of Courage'' avy amin'ny masoivoho amerikanina izy, ho fankasitrahana ny fikatrohany momba ny zon'ny vehivavy sy ny ady amin'ny FGM. Tamin'ny taona 2017, nahazo ny loka Jeanne J. Kirkpatrick avy amin'ny Women's Democracy Network koa izy.<ref name="LSE" /><ref name="CFR" />
== Jereo koa ==
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Zon'olombelona]]
* [[Herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy]]
* [[Gambia]]
== Loharano ==
<references />
[[Sokajy:Vehivavy Gambiana]]
[[Sokajy:Mpikatroka mpiaro ny zon'ny vehivavy]]
[[Sokajy:Mpanao politika Gambiana]]
[[Sokajy:Feminista]]
amlrg1rcuiai9qujiw86cqf8eacdniy
1151836
1151835
2026-10-09T18:54:02Z
Lalinah
34462
Nanampy sokajy
1151836
wikitext
text/x-wiki
==Fampidirana==
{{Infobox olona
| anarana = Isatou Touray
| teraka = 17 Martsa 1955
| toerana_nahaterahana = Banjul, Gambia
| zom-pirenena = Gambiana
| asa = Mpikatroka feminista, mpahay fampandrosoana, mpanao politika
| fantatra_amin'ny = Ady amin'ny fanapahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy sy ny fanambadiana aloha loatra
| toerana_nitondrana = Filoha lefitry ny Gambia
| fe-potoana = 15 Martsa 2019 – 4 Mey 2022
}}
'''Isatou Touray''' dia mpikatroka feminista, mpahay fampandrosoana ary mpanao politika avy any [[Gambia]]. Fantatra amin'ny ezaka nataony hiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny ankizy, indrindra ny ady amin'ny fanapahana na fanesorana ny taovam-pananahan'ny vehivavy (FGM) sy ireo fomba amam-panao manimba ny fahasalamany izy.<ref name="IPPF">{{cite web
|title=Dr Isatou Touray
|url=https://www.ippf.org/node/6610
|website=International Planned Parenthood Federation
|language=en
}}</ref>
Izy no iray tamin'ireo nanorina ny ''Gambia Committee on Traditional Practices Affecting the Health of Women and Children'' (GAMCOTRAP), fikambanana miasa hanafoana ireo fomba amam-panao manimba ny fahasalaman'ny vehivavy sy ny ankizy. Izy koa no filoha lefitry ny Gambia nanomboka ny 15 Martsa 2019 ka hatramin'ny 4 Mey 2022.<ref name="GAMCOTRAP">{{cite web
|title=Dr. Isatou Touray
|url=https://gamcotrap.org/organisational-profile/staff-profile/dr-isatou-touray/
|website=GAMCOTRAP
|language=en
}}</ref><ref name="CFR">{{cite web
|title=Five Questions With Dr. Isatou Touray, Gambia’s First Female Presidential Candidate
|url=https://www.cfr.org/articles/five-questions-dr-isatou-touray-gambias-first-female-presidential-candidate
|website=Council on Foreign Relations
|language=en
}}</ref>
== Fiainana sy fianarana ==
Teraka tamin'ny 17 Martsa 1955 tao Banjul, renivohitr'i Gambia, i Isatou Touray. Nianatra tao amin'ny Oniversiten'i Usmanu Danfodiyo any Nizeria izy, ka nahazo diplaoma momba ny fanabeazana sy ny teny anglisy. Nanohy ny fianarany momba ny fampandrosoana tao amin'ny International Institute of Social Studies any La Haye, Pays-Bas, izy, ary nahazo mari-pahaizana doctorat momba ny fampandrosoana tao amin'ny Institute of Development Studies, University of Sussex, Royaume-Uni.<ref name="CFR" /><ref name="IPPF" />
== Fikatrohana ho an'ny zon'ny vehivavy ==
Tamin'ny taona 1984, anisan'ireo nanorina ny GAMCOTRAP i Isatou Touray. Ny fikambanana dia mikendry ny hampitsahatra ireo fomba amam-panao manimba ny fahasalaman'ny vehivavy sy ny ankizy, indrindra ny fanapahana na fanesorana ny taovam-pananahan'ny vehivavy, izay fantatra amin'ny teny anglisy hoe ''female genital mutilation'' (FGM).<ref name="GAMCOTRAP" />
Nandray anjara tamin'ny fanentanana eny anivon'ny fiarahamonina izy mba hampahafantarana ny olona ny voka-dratsin'ny FGM sy ny maha-zava-dehibe ny fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny zazavavy. Niara-niasa tamin'ny fikambanana sy vondrom-piarahamonina samihafa izy mba hampirisihana ny fialana amin'io fomba fanao io.<ref name="LSE">{{cite web
|title=The Politics of FGM: The Influence of External and Locally-Led Initiatives in The Gambia
|url=https://www.lse.ac.uk/lse-player/the-politics-of-fgm-the-influence-of-external-and-locally-led-initiatives-in-the-gambia
|website=London School of Economics and Political Science
|date=18 Martsa 2013
|language=en
}}</ref>
Ankoatra ny ady amin'ny FGM, dia niasa ho an'ny fiarovana ny zon'ny ankizy sy ny fisorohana ny fanambadiana aloha loatra koa izy. Nampirisika ny fanabeazana sy ny fanentanana momba ny fitovian-jo sy ny fahasalaman'ny vehivavy izy.<ref name="Frontline">{{cite web
|title=Isatou Touray
|url=https://www.frontlinedefenders.org/en/profile/isatou-touray
|website=Front Line Defenders
|language=en
}}</ref>
== Ady amin'ny FGM sy ny herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ==
Ny FGM dia fomba fanao izay anesorana na anovana ny taovam-pananahana ivelan'ny vehivavy noho ny antony tsy ara-pitsaboana. Mety hiteraka fahasarotana ara-pahasalamana sy ara-tsaina izany ary fanitsakitsahana ny zon'ny vehivavy sy ny ankizy.
Nandritra ny taona maro, i Isatou Touray sy ny GAMCOTRAP dia nanao fanentanana sy fanabeazana ho an'ny daholobe mba hampitsaharana io fomba fanao io. Nandray anjara tamin'ny fifampiresahana tamin'ireo mpitarika eo an-toerana sy ireo vondrom-piarahamonina koa izy ireo mba hanamafisana ny fiarovana ny zazavavy.<ref name="CFR" /><ref name="Frontline" />
Tamin'ny taona 2015, noraran'ny lalàna tao Gambia ny FGM. Na izany aza, nanohy ny fanentanana momba ny fampiharana ny lalàna sy ny fiarovana ny zon'ny vehivavy sy ny zazavavy i Touray sy ireo mpiara-miasa aminy.<ref name="GlobalAfrica">{{web
|title=The Dangerous Reversibility of Women's Rights: The Case of Female Genital Mutilation in The Gambia
|url=https://www.globalafricasciences.org/issues/issue-6/the-dangerous-reversibility-of-womens-rights-in-the-gambia/
|website=Global Africa
|date=20 Jona 2024
|language=en
}}</ref>
== Asa politika ==
Tamin'ny taona 2016, i Isatou Touray no vehivavy voalohany nilatsaka hofidina ho filohan'i Gambia. Niala tamin'ny fifaninanana izy tatỳ aoriana mba hanohana ny kandidà Adama Barrow sy ny Coalition 2016.<ref name="CFR" />
Tamin'ny 1 Febroary 2017, voatendry ho minisitry ny Varotra, ny Fampidirana isam-paritra ary ny Asa izy. Tamin'ny Jolay 2018, lasa minisitry ny Fahasalamana sy ny Fiahiana ara-tsosialy izy. Tamin'ny 15 Martsa 2019, voatendry ho filoha lefitry ny Gambia izy ary nitana izany toerana izany hatramin'ny 4 Mey 2022.<ref name="IPPF" /><ref name="GAMCOTRAP" />
== Mari-pankasitrahana ==
Tamin'ny taona 2008, nahazo ny loka ''International Woman of Courage'' avy amin'ny masoivoho amerikanina izy, ho fankasitrahana ny fikatrohany momba ny zon'ny vehivavy sy ny ady amin'ny FGM. Tamin'ny taona 2017, nahazo ny loka Jeanne J. Kirkpatrick avy amin'ny Women's Democracy Network koa izy.<ref name="LSE" /><ref name="CFR" />
== Jereo koa ==
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Zon'olombelona]]
* [[Herisetra mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy]]
* [[Gambia]]
== Loharano ==
<references />
[[Sokajy:Vehivavy Gambiana]]
[[Sokajy:Mpikatroka mpiaro ny zon'ny vehivavy]]
[[Sokajy:Mpanao politika Gambiana]]
[[Sokajy:Feminista]]
[[Sokajy:Africa Wiki Women]]
9868r67bml02ztfv1p2o8dxdfqrta55
Aoua Keïta
0
302241
1151837
2026-10-09T19:08:06Z
Lalinah
34462
Fampidirana lahatsoratra
1151837
wikitext
text/x-wiki
==Fampidirana==
{{Infobox olona
| anarana = Aoua Keïta
| daty nahaterahana = 12 Jolay 1912
| toerana nahaterahana = Bamako, Soudan frantsay
| daty nahafatesana = 7 Mey 1980
| toerana nahafatesana = Bamako, Mali
| zom-pirenena = Maliana
| asa = Mpampivelona, mpanoratra, mpanao politika
| fantatra_amin'ny = Tolona ho an'ny fahaleovantenan'i Mali sy ny zon'ny vehivavy
}}
'''Aoua Keïta''' (12 Jolay 1912 – 7 Mey 1980) dia mpampivelona, mpanoratra ary mpikatroka ara-politika avy any [[Mali]]. Anisan'ireo vehivavy nisongadina tamin'ny tolona ho an'ny fahaleovantenan'i Mali tamin'ny fanjanahantany frantsay izy. Nandray anjara tamin'ny fampiroboroboana ny zon'ny vehivavy sy ny fandraisan'izy ireo anjara amin'ny fiainana ara-politika koa izy.<ref name="Paris">{{cite web
|title=Aoua Keïta
|url=https://www.paris.fr/pages/aoua-keita-31692
|website=Ville de Paris
|language=fr
}}</ref>
Tamin'ny taona 1959, voafidy ho solombavambahoaka i Aoua Keïta, ka lasa vehivavy voalohany voafidy tao amin'ny Antenimieram-pirenen'i Mali. Fantatra ihany koa izy noho ny boky autobiografika nosoratany, ''Femme d'Afrique: la vie d'Aoua Kéita racontée par elle-même'', izay navoaka tamin'ny taona 1975.<ref name="ASC">{{cite web
|title=Aoua Keita
|url=https://ascleiden.nl/content/library-weekly/aoua-keita
|website=African Studies Centre Leiden
|language=en
}}</ref><ref name="AfricaBib">{{cite web
|title=Femme d'Afrique: la vie d'Aoua Kéita racontée par elle-même
|url=https://www.africabib.org/rec.php?DB=v&RID=78281879X
|website=AfricaBib
|language=fr
}}</ref>
== Fiainana sy fianarana ==
Teraka tamin'ny 12 Jolay 1912 tao Bamako, izay renivohitry ny Soudan frantsay tamin'izany fotoana izany, i Aoua Keïta. Nianatra tao amin'ny sekoly ho an'ny zazavavy tao Bamako izy, ary nanohy ny fianarany tao amin'ny sekoly fanofanana mpampivelona tao Dakar, Sénégal.
Nahazo diplaoma momba ny fampivelomana zaza sy ny fikarakarana reny izy tamin'ny taona 1931. Taorian'izany dia niasa tao amin'ny sampan-draharaham-pahasalamana nandritra ny fitondrana fanjanahantany frantsay izy, ka nanao asa tany amin'ny toerana samihafa, anisan'izany i Gao.<ref name="Paris" /><ref name="Accessing">{{cite web
|title=Aoua Kéita
|url=https://accessingmuslimlives.org/profile/aoua-keita/
|website=Accessing Muslim Lives
|language=en
}}</ref>
Ny asany amin'ny maha-mpampivelona azy dia nahafahany nahita akaiky ny olana ara-pahasalamana sy ara-tsosialy natrehan'ny vehivavy. Nandray anjara tamin'ny fanentanana sy ny fikatrohana ara-politika izy tatỳ aoriana, ka nampifandray ny asa sosialy sy ny tolona ho an'ny zon'ny vehivavy.<ref name="Cambridge">{{cite journal
|last=Turrittin
|first=Jane
|title=Aoua Keïta and the Nascent Women's Movement in the French Soudan
|journal=African Studies Review
|volume=36
|issue=1
|pages=59–89
|year=1993
|url=https://www.cambridge.org/core/journals/african-studies-review/article/abs/aoua-keita-and-the-nascent-womens-movement-in-the-french-soudan/E8BC1E4378BFE13762F66A3091CA64D7
|language=en
}}</ref>
== Fandraisana anjara tamin'ny tolona ho an'ny fahaleovantena ==
Tamin'ny taona 1946, niditra tao amin'ny antoko politika antsoina hoe ''Rassemblement démocratique africain'' (RDA) i Aoua Keïta. Nandray anjara tamin'ny hetsika fanoherana ny fanjanahantany frantsay sy tamin'ny fanentanana ara-politika izy.
Nandritra ny tolona ho an'ny fahaleovantena dia nanampy tamin'ny fanentanana ny vehivavy handray anjara amin'ny fifidianana sy ny hetsika ara-politika izy. Namporisika ny vehivavy izy mba hahafantatra ny zony sy handray anjara amin'ny fanapahan-kevitra mahakasika ny firenena.<ref name="ASC" /><ref name="Cambridge" />
== Tolona ho an'ny zon'ny vehivavy ==
Anisan'ny zava-dehibe tamin'ny asan'i Aoua Keïta ny fampiroboroboana ny firaisankinan'ny vehivavy sy ny fandraisan'izy ireo anjara amin'ny fiainam-bahoaka.
Tamin'ny taona 1956, nandray anjara tamin'ny fananganana fikambanana sy hetsika sendikaly ho an'ny vehivavy mpiasa tao Bamako izy. Niezaka nampivondrona ireo vehivavy avy amin'ny sehatra samihafa izany hetsika izany, mba hahafahan'izy ireo miaro ny zony sy manatsara ny fari-piainany.<ref name="ASC" /><ref name="LeMondeFeminin">{{cite web
|title=Aoua Keïta
|url=https://www.lemondefeminin.com/aoua-keita/
|website=Le Monde Féminin
|language=fr
}}</ref>
Nandray anjara tamin'ny fanomanana ny lalàna momba ny fanambadiana sy ny fiambenana ara-dalàna tao Mali izy taorian'ny fahaleovantena. Ireo fanovana ireo dia anisan'ny ezaka natao hanatsarana ny toerana ara-dalàna sy ara-tsosialin'ny vehivavy.<ref name="ASC" />
== Asa politika ==
Tamin'ny taona 1958, voafidy ho isan'ny mpitarika nasionalin'ny antoko US-RDA i Aoua Keïta. Tamin'ny taona 1959, voafidy ho solombavambahoakan'ny Federasionan'i Mali izy, ka lasa vehivavy voalohany nitana izany toerana izany tao amin'ny tantaran'ny firenena.
Taorian'ny nahazoan'i Mali ny fahaleovantenany tamin'ny taona 1960, dia nanohy nandray anjara tamin'ny fiainana ara-politika izy. Niasa ho amin'ny fanatsarana ny zon'ny vehivavy sy ny fandraisan'izy ireo anjara amin'ny fitantanana ny firenena izy.<ref name="ASC" /><ref name="Cambridge" />
== Asa soratra ==
Tamin'ny taona 1975, namoaka ny bokiny autobiografika mitondra ny lohateny hoe ''Femme d'Afrique: la vie d'Aoua Kéita racontée par elle-même'' i Aoua Keïta. Mitantara ny fiainany, ny asany amin'ny maha-mpampivelona azy, ny tolona ara-politika ary ny fandraisan'anjaran'ny vehivavy tamin'ny tolona ho an'ny fahaleovantena tao Soudan frantsay ilay boky.<ref name="AfricaBib" />
Loharanom-pikarohana momba ny tantaran'ny vehivavy sy ny hetsika nasionalista tany Mali ilay boky, ary ampiasain'ny mpikaroka amin'ny fandalinana ny tantaran'ny tolona ho an'ny fahaleovantena sy ny fivoaran'ny hetsika ho an'ny zon'ny vehivavy.<ref name="Cambridge" />
== Fahafatesana ==
Nodimandry tao Bamako i Aoua Keïta tamin'ny 7 Mey 1980.<ref name="ASC" />
== Jereo koa ==
* [[Mali]]
* [[Zon'ny vehivavy]]
* [[Feminisma]]
* [[Fahaleovantenan'i Mali]]
== Loharano ==
<references />
[[Sokajy:Vehivavy Maliana]]
[[Sokajy:Mpanao politika Maliana]]
[[Sokajy:Mpikatroka ho an'ny zon'ny vehivavy]]
[[Sokajy:Mpampivelona]]
[[Sokajy:Mpanoratra Maliana]]
[[Sokajy:Africa Wiki Women]]
13k3tr6263nk2t31i8ccpx2ezl1zfsb
Tradescantia pallida
0
302242
1151842
2026-10-10T06:54:09Z
Thelezifor
15140
Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Commelinaceae
1151842
wikitext
text/x-wiki
[[Sary:Trapoeraba-roxa (do tupi *tarapoeraba) em Bagé, RS, Brasil - 55378584901.jpg|vignette|428x428px|''Tradescantia pallida'' ]]
Ny '''''Tradescantia pallida''''' dia karazana ahitra maniry mihoatra ny iray taona, ao amin' ny fianakaviana ''[[Commelinaceae]]'', izay avy any amin' ny faritra amorontsiraky ny [[Hoalan' i Meksika]]. Ny ovan-karazana ''Tradescantia'' ''pallida'' 'Purpurea', izay manana ravina miloko volomparasy, dia ambolena betsaka ao an-trano, eny an-tokontany, anaty tavy, na ho handrakofana ny tany. Zavamaniry afaka mivelona na dia ao anatin' ny toe-javatra sarotra izy io (tsy fahampian-drano, tany tsy mahavokatra, na hazavana kely). Mifandray akaiky amin' ny ''[[Tradescantia fluminensis]]'' sy ny ''[[Tradescantia zebrina]]'' izy io. ''Tradescantia pallida'' <small>(Rose) D.R.Hunt</small> no anarany ara-tsiana feno.
== Fanasokajiana sy anarana ==
=== Fanasokajiana ===
[[Sary:Tradescantia pallida Flower 1.jpg|vignette|276x276px|Vonin' ny ''Tradescantia pallida'']]
Karazan-javamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''[[Tradescantia]]'' sy ao amin' ny fianakaviana ''[[Commelinaceae]]'' ary ao amin' ny filaharana [[Commelinales]] ny ''Tradescantia pallida''.
=== Anarana hafa ===
Indreto ny anarana ara-tsiansa hafa nahafantarana ny ''Tradescantia pallida'':
* ''Setcreasea pallida'' <small>Rose</small>
* ''Setcreasea purpurea'' <small>B.M. Boom</small>
* ''Tradescantia purpurea'' <small>Hort.</small>
== Tsinjara toerana ==
Any [[Meksika]] no toerana niavian' ity karazana zavamaniry ity. Maniry manaraka ny morontsiraky ny [[Hoalan' i Meksika]] izy io, manomboka eo [[Tamaulipas]] ka hatrany [[Yucatán]]. Ambolena any amin' ny faritra maro maneran-tany izy. Any amin' ny faritra trôpikaly sy ny sobtrôpikaly dia ampiasaina handrakofana ny tany izy, saingy mety hivadika ho [[zavamaniry manafika]] sy miparitaka be loatra.
== Famariparitana ==
Zavamaniry mandady na mihantona midina izy io, mirefy eo amin' ny 20 sm eo ho eo ny haavony, ary manana taho afaka mitombo hatramin' ny 50 sm na mihoatra.
=== Ravina sy taho ===
[[Sary:TradescantiaPurpurea3.jpg|vignette|214x214px|Ravin' ny ''Tradescantia pallida'']]
Matevina sy misy volovolo ary lava sady tery ny raviny, mirefy 8 ka hatramin' ny 15 sm ny halavany, sady mamorona fono manodidina ny taho matevina sy mora tapaka. Ny ''Tradescantia pallida'' maniry hoazy dia manana ravina miloko maitso-volondavenona misy loko volomparasy somary manjavozavo. Ny ovan-karazany volena atao hoe 'Purpurea' kosa dia manana ravina sy taho miloko volomparasy, ka tena miharihary tsara izany loko izany rehefa mahazo tara-masoandro mivantana sy tanteraka ilay zavamaniry. Afaka mitombo ao amin' ny toerana misy alokaloka ihany koa io zavamaniry io, saingy tsy dia tena miharihary loatra ny lokony amin' izany.
=== Vony ===
[[Sary:T.pallida.jpg|vignette|208x208px|Vonin' ny ''Tradescantia pallida'']]
Ny vony mavokely misy felany telo, izay manana savaivo 2 ka hatramin' ny 3 sm, dia mivondrona eo amin' ny tendron-taho. Maharitra vetivety ihany izy ireo: mivelatra amin' ny maraina ary tsy maharitra mihoatra ny 24 ora. Tena betsaka ny voniny mipoitra manomboka eo antenatenan' ny fahavaratra ka hatramin' ny fararano, fa mahalana kosa izany mandritra ny fotoana sisa amin' ny taona.
=== Voa ===
[[Sary:'ALB' T. pallida-frut-1.jpg|vignette|209x209px|Voan' ny ''Tradescantia pallida'']]
== Fambolena ==
=== Fepetra mety amin' ny fambolena azy ===
[[Sary:Tradeskansia.jpg|vignette|225x225px|''Tradescantia pallida'' volena anaty tavim-boninkazo ao anaty trano]]
Mety amin' ity zavamaniry ity kokoa ny tany lonaka sy mando ary tsara tatatra (manary rano), na any amin' ny toerana tratran' ny masoandro tanteraka na somary misy alokaloka, sady mahazaka [[haintany]] ihany koa izy. Tsy dia mahazaka hatsiaka be loatra anefa izy. Sokajian' ny ''[[Royal Horticultural Society]]'' ho H3 (hafanana farany ambany eo anelanelan' ny -5 sy 1°C) ilay ovan-karazana 'Purpurea', raha toa kosa ka apetraky ny ''[[Missouri Botanical Garden]]'' ao amin' ny faritra USDA 10 ka hatramin' ny 11 izy. Any amin' ny faritra mangatsiaka kokoa dia maty ny ampahany amin' ilay zavamaniry hita ety ambonin' ny tany mandritra ny [[ririnina]], ary mitsimoka indray avy eo amin' ny fotony izy rehefa tonga ny [[lohataona]].
Mety hiharan' ny fanafihan' ny [[sifotra]] sy ny [[olitra]] ny tsimoka tanora ambolena eny ivelan' ny trano, raha toa kosa ka mora iharan' ny bibikely ao amin' ny renifianakaviana ''[[Aphidoidea]]'' sy ''[[Coccoidea]]'' ny zavamaniry volena ao an-trano. Nahazo ny loka "Award of Garden Merit" avy amin' ny Royal Horticultural Society ilay ovan-karazana antsoina hoe 'Purpurea'.
Noho ny fahafahany miatrika toe-javatra sarotra (toy ny tsy fanondrahana azy ara-potoana sy ny fahafahany mivelona amin' ny karazan-tany sy hazavana samihafa) dia lasa zavamaniry famboly anaty trano tena be mpitia izy io satria azo lazaina fa "tsy mety maty" (izany hoe mahazaka fahadisoam-pikarakarana maro kokoa raha oharina amin' ny ankamaroan' ny zavamaniry hafa).
=== Fampitomboana taranaka ===
Tena tsotra ny mampitombo taranaka ny ''Tradescantia pallida'' amin' ny alalan' ny fanatsatohana ny tahony notapahina (fanaovana botira), ary tena ambony ny taham-pahombiazana amin' izany. Matetika dia amin' ny lohataona na fahavaratra no fanaovana izany, amin' ny alalan' ny fakana tendron-tahony mirefy 10 ka hatramin' ny 15 sm, izay tapahina eo ambanin' ny tonony. Rehefa avy nesorina ny ravina ambany ka avela ny eo amin' ny tendrony ihany, dia azo ambolena mivantana ao anaty zezitany mainty maivana sy mora manary rano ilay taho, na apetraka ao anaty fitoeran-drano. Mipoitra haingana ny faka vaovao, matetika latsaky ny herinandro. Rehefa tafavoaka tsara ireo faka ireo dia afindra ao anaty tavy na ambolena mivantana amin' ny tany ilay tsimoka, koa tsara raha apetraka amin' ny toerana mahazo hazavana tsara mba hitazonana ilay loko volomparasy mampiavaka ny raviny.
== Fampiasana ==
=== Haingo ===
Ny ovan-karazana ambolena atao hoe 'Purpurea' no tena fahita indrindra. Ampiasaina ho zavamaniry anaty trano izy io, ary ambolena ao anaty tavim-boninkazo, anaty harona mihantona, amin' ny sisin-jaridaina, ary anaty zaridaina misy nanaharana vato.
Ovan-karazana ambolena hafa maro amin' ny ''Tradescantia pallida'' no vokarina sy amidy eny amin' ny toeram-pambolena sy fivarotana zavamanirin-jaridaina:
* ny 'Pink Stripe' (na 'Variegata'): ovan-karazana volena misy loko mifangaro izay hita betsaka eny an-tsena, manana ravina miloko volomparasy misy tsipika mavokely sy loko mitovitovy amin' ny hero-dronono;
* ny 'Pale Puma': ovan-karazana noforonina tamin' ny alalan' ny fanambaran-karazana avy amin' ny ''Tradescantia pallida'' sy ny ''[[Tradescantia sillamontana]]'', fantatra amin' ny raviny miloko volomparasy sady rakotra volovolo malefaka toy ny volon' ondry na ny landihazo;
* ny 'Cartwheel': ovan-karazana volena hita eny an-tsena izay ahitana faritra misy loko mifangaro mivelatra kokoa, ka mirona amin' ny loko mavokely malefaka sy maitso ôliva arakaraka ny habetsahan' ny hazavana azon' ilay zavamaniry.
=== Fanaraha-maso biôlôjika sy fanadiovana ny tontolo iainana ===
Io karazana io dia nampiasaina tamin' ny fanaraha-maso biôlôjika ny fahafahan' ny [[metaly mavesatra]] sy ny [[metalôida]] avy amin' ny tobin-jiro mampiasa [[arintany]] hanimba ny fototarazo. Ny ''Tradescantia pallida'' dia voasokajy ho anisan' ny zavamaniry dimy tena mahomby indrindra amin' ny fanadiovana ny rivotra ao an-trano (miaraka amin' ny zavamaniry toy ny ''[[Hoya carnosa]]'' sy ny ''[[Hemigraphis alternata]]''), indrindra fa amin' ny fanesorana ny akora simika ôrganika mora miova ho [[etona]]. Nasehon' ny fanadihadiana iray nataon' ny Oniversiten' i Georgia ihany koa fa manana fahafahana mampihena ny tahan' ny karazana akora mandevona sy mandoto eny amin' ny rivotra, toy ny [[benzena]] sy ny [[tôloena]] ary [[triklôrôetilena]].
=== Sakafo ===
Nanaovana fikarohana mba hampiasaina ho fandoko ho an' ny sakafo ny ravina, izay manana antôsianiaina betsaka. Na dia heverina ho tsy dia mampidi-doza loatra ho an' ny olombelona aza ilay zavamaniry dia ahitana kristalin' ôksalatan-kalsiôma sy akora mety hahatonga famaivain' ny hoditra na olana amin' ny fandevonan-kanina ho an' ny olona sy biby sasany ny ranon' ny karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Commelinaceae]]''.
== Jereo koa ==
* ''[[Setcreasea]]''
* ''[[Tradescantia]]''
jy826l5vesd6vkr2do0c0jo35ehj5i1