Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 5601 1152146 1138976 2026-10-20T04:20:52Z Thelezifor 15140 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1152146 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mango - single.jpg|vignette|Manga|367x367px]] Ny '''manga''' dia [[voankazo]] avy amin' ny zavamaniry [[Manga (maniry)|mitovy anarana]] aminy, antsoina amin' ny anarana ara-tsiansa hoe ''[[Mangifera indica]]'', hazo ao amin' ny fianankaviana ''[[Anacardiaceae]]''. Avy any [[India]] ny manga, ary volena eny amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] manerana ny tany. Anisan' ny voankazo vokarina noho ny ranony sy noho ny tsirony ary noho ny lokony ny manga. Ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe ''manga'' dia avy amin' ny [[Fiteny portogey|teny pôrtogey]] hoe ''manga'', izay avy amin' ny [[Fiteny malaialama|teny malaialamo]] hoe ''മാങ്ങ'' / ''māṅga'', izay avy amin' ny [[Fiteny tamily|teny tamoly]] hoe ''மாங்காய்'', ''māṅgā,'' == Toetoetrany == Afaka telo hatramin' ny enim-bolana ny manga vao masaka. Miovaova ny hangeza sy ny lokon' ny manga masaka, mety mavo, laoranjy, mena na maintso rehefa masaka, araka ny karazany. Rehefa masaka ny manga, dia misy fofona mampiavaka azy manokana avoakany. == Fampiasana amin' ny fitsaboana sy ny fahasalamana == === Mamelombelona sy manampy amin' ny fanaretana === [[Sary:Mangos - single and halved.jpg|vignette|Manga]]Be [[vitaminina A]] sy [[Vitaminina C|C]] ary [[Vitaminina E|E]], [[tsiraka]], [[sira mineraly]] ary haro fiarovana toy ny [[pôlifenôla]] sy [[karôtenôida]] ary [[mangiferinina]] ny manga. Noho ireo singa ao aminy ireo dia heverina ho [[voankazo]] mamelombelona sy manatanjaka ny manga, matetika atolotra hohanina mandritra ny fotoanan' ny [[harerahana]], ny [[faneratana]] (alohan' ny fahasitranana tanteraka), ny tsy fahampian-drano, na ny hafanana. Amin' ny fomban-drazana sasany dia ampiasaina ho zava-pisotro mahasitrana haingana hamerenana ny angovo sy ny [[rano]] amin' ny vatana ny ranom-boankazo vaovao azo avy amin' ny manga. === Manampy ny taovam-pandevonan-kanina === [[Sary:Mangues sechees.jpg|vignette|206x206px|Manga nohamainina]] Manamora ny fiasan' ny [[tsinay]] ny manga masaka noho ny [[tsiraka]] mety levona sy ny [[anzima]] voajanahary izay manampy amin' ny fandravana ny sakafo. Ampiasaina ny manga mba hitsaboana ny [[fitohanana]] malefaka sy handrisika ny [[fahazotoan-komana]] ary hanatsarana ny [[fandevonan-kanina]]. Izy io koa dia afaka manampy amin' ny fampitoniana ny famaivay sasany amin' ny [[vavony]] sy ny [[hodimando]]<nowiki/>m-pandevonan-kanina. Manana toetra mampifintina ny hodimando ny manga manta, izay makirana kokoa sy be [[taninina]]. Raha hanina miaraka amin' ny [[sira]] na avy hohamainina izy io dia ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[piriritra]] tsotra sy ny fikorontanana sasany mahazo ny [[tsinay]]. Potehina ho lasa vovoka ny vihim-boan' ny manga, rehefa maina, mba hitsaboana ny [[piriritra]] mitaiza sy ny [[valan-dra]], ary ny [[katsentsitra]] an-tsinay sasany. Malaza any amin' ny faritra trôpikaly maromaro ny fananany toetra mamono [[kankana]]. === Antiôksida sy manampy ny hery fiarovana === [[Sary:Mango and cross sections.jpg|342x342px|ankavanana|thumb|Manga masaka]]Manampy amin' ny fiarovana ny [[sela]] amin' ny fahanterana aloha loatra ny [[vitaminina]] sy ny [[pôlifenôla]] ary indrindra ny [[Mangiferinina|mangiferina]]. Mandray anjara amin' ny fanohanana ny [[hery fiarovana]] koa ny manga. Mandrisika ny famokarana [[sela fotsy]] sy manampy ny vatana hahatohitra [[areti-mihanaka]] ny fananany [[vitaminina C]] betsaka. === Manohana ny fahasalaman' ny fo sy ny lalan-dra === Manampy amin' ny fandrindrana ny tosidra ny [[pôtasiôma]] sy [[maneziôma]] ao amin' ny manga, fa ny [[tsiraka]] azo levona kosa dia manampy amin' ny fampidinana ny [[kôlesterôla]] ratsy sy ny [[trigliserida]]. Toa manampy amin' ny fampihenana ny fivontosan' ny [[lalan-dra]] sy ny [[tsindrin' ôksida]] mifandray amin' ny [[Aretim-po aman-dalandra|aretim-po]] [[Aretim-po aman-dalandra|aman-dalandra]] sy ny [[diabeta]] karazany faha-2 ny [[pôlifenôla]] sy [[mangiferinina]]. === Manohana ny fahasalaman' ny maso sy ny hoditra === Noho ny habetsahan' ny [[beta-karôtena]] sy ny [[loteinina]] ​​ary ny [[zeaksantinina]] ao aminy dia fantatra fa mahasoa ny [[maso]] ny manga. Manampy amin' ny fiarovana ny [[temimaso]] sy misoroka ny fahasimbana sasany mifandraika amin' ny fihanterana na amin' ny fiaretana hazavana ireo fandoko voajanahary ireo. Manampy amin' ny fitazonana ny [[hoditra]] sy ny [[hodimando]] salama koa ny [[vitaminina A]]. === Mitsabo aretina maro hafa === [[Sary:Mangifera indica pit.jpg|vignette|208x208px|Manga nosilahina mampiseho ny nofom-bihiny]] Manohitra ny famaivay sy misoroka ny aretina mitaiza sy mamaivay sasany ny [[vitaminina]] sy ny [[pôlifenôla]] ary ny [[Mangiferinina|mangiferina]]. Amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] maro dia heverina ho mpanatanjaka amin' ny ankapobeny izy io ka ilaina hanoherana ny havizanana ara-batana sy ara-tsaina (rafi-pitatitra). Ampiasaina mba hanamaivanana ny aretina maivana mpahazo ny [[taovam-pisefoana]] madinika sy ny [[Sita (aretina)|sita]] ny fanafody sasany vita amin' ny nofo-manga sy [[tantely]]. Ampiasaina amin' ny endrika feta apetaka ny nofom-bihin' ny manga dia hampitony ny fahamaizana madinika na hanakana ny fandehanan-dra kely noho ny fananany toetra misakana [[fahaverezan-dra]]. Ampiasaina koa ny nofom-bihin' ny manga mba hanamboarana dobera zavamaniry hikarakarana ny [[hoditra]] maina sy ny [[volo]]. === Fitandremana === [[Sary:Mangue coupé (Tchad)1.jpg|vignette|276x276px|Manga]] Na dia eo aza ny toetrany maro momba ny fitsaboana sy ny fahasalamana dia tokony hohanina amin' ny antonony ny manga. Somary be siramamy voajanahary ny manga tena masaka, ka mitaky fitandremana ho an' ny olona voan' ny [[diabeta]]. Misy akora mampamaivay ary mety hiteraka [[Tohina (fahasalamana)|tohina]] (tsy fahazakana) na [[aretin-koditra]] amin' ny olona sarotiny amin' izany ny hodi-manga sy ny ranom-boany. Farany, mety hiteraka [[piriritra]] sy fanaintainan' ny fandevonan-kanina ary fivozihi-kibo ny fihinanana manga be loatra. == Jereo koa == * [[Lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara]] * [[Manga (zavamaniry)]] * [[Voankazo]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Mandarinina]] * [[Laoranjy]] * [[Akondro (voany)|Akondro]] * [[Paoma]] * [[Paiso]] [[Sokajy:Voankazo]] gijc63vj8qonetg9xrshidfiag6me55 1152149 1152146 2026-10-20T04:25:39Z Thelezifor 15140 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1152149 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mango - single.jpg|vignette|Manga|367x367px]] Ny '''manga''' dia [[voankazo]] avy amin' ny zavamaniry [[Manga (maniry)|mitovy anarana]] aminy, antsoina amin' ny anarana ara-tsiansa hoe ''[[Mangifera indica]]'', hazo ao amin' ny fianakaviana ''[[Anacardiaceae]]''. Avy any [[India]] ny manga, ary volena eny amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] manerana ny tany. Anisan' ny voankazo vokarina noho ny ranony sy noho ny tsirony ary noho ny lokony ny manga. Ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe ''manga'' dia avy amin' ny [[Fiteny portogey|teny pôrtogey]] hoe ''manga'', izay avy amin' ny [[Fiteny malaialama|teny malaialamo]] hoe ''മാങ്ങ'' / ''māṅga'', izay avy amin' ny [[Fiteny tamily|teny tamoly]] hoe ''மாங்காய்'', ''māṅgā,'' == Toetoetrany == Afaka telo hatramin' ny enim-bolana ny manga vao masaka. Miovaova ny hangeza sy ny lokon' ny manga masaka, mety mavo, laoranjy, mena na maintso rehefa masaka, araka ny karazany. Rehefa masaka ny manga, dia misy fofona mampiavaka azy manokana avoakany. == Fampiasana amin' ny fitsaboana sy ny fahasalamana == === Mamelombelona sy manampy amin' ny fanaretana === [[Sary:Mangos - single and halved.jpg|vignette|Manga]]Be [[vitaminina A]] sy [[Vitaminina C|C]] ary [[Vitaminina E|E]], [[tsiraka]], [[sira mineraly]] ary haro fiarovana toy ny [[pôlifenôla]] sy [[karôtenôida]] ary [[mangiferinina]] ny manga. Nono ireo singa ao aminy ireo dia heverina ho [[voankazo]] mamelombelona sy manatanjaka ny manga, matetika atolotra hohanina mandritra ny fotoanan' ny [[harerahana]], ny [[faneratana]] (alohan' ny fahasitranana tanteraka), ny tsy fahampian-drano, na ny hafanana. Amin' ny fomban-drazana sasany dia ampiasaina ho zava-pisotro mahasitrana haingana hamerenana ny angovo sy ny [[rano]] amin' ny vatana ny ranom-boankazo vaovao azo avy amin' ny manga. === Manampy ny taovam-pandevonan-kanina === [[Sary:Mangues sechees.jpg|vignette|206x206px|Manga nohamainina]] Manamora ny fiasan' ny [[tsinay]] ny manga masaka noho ny [[tsiraka]] mety levona sy ny [[anzima]] voajanahary izay manampy amin' ny fandravana ny sakafo. Ampiasaina ny manga mba hitsaboana ny [[fitohanana]] malefaka sy handrisika ny [[fahazotoan-komana]] ary hanatsarana ny [[fandevonan-kanina]]. Izy io koa dia afaka manampy amin' ny fampitoniana ny famaivay sasany amin' ny [[vavony]] sy ny [[hodimando]]<nowiki/>m-pandevonan-kanina. Manana toetra mampifintina ny hodimando ny manga manta, izay makirana kokoa sy be [[taninina]]. Raha hanina miaraka amin' ny [[sira]] na avy hohamainina izy io dia ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[piriritra]] tsotra sy ny fikorontanana sasany mahazo ny [[tsinay]]. Potehina ho lasa vovoka ny vihim-boan' ny manga, rehefa maina, mba hitsaboana ny [[piriritra]] mitaiza sy ny [[valan-dra]], ary ny [[katsentsitra]] an-tsinay sasany. Malaza any amin' ny faritra trôpikaly maromaro ny fananany toetra mamono [[kankana]]. === Antiôksida sy manampy ny hery fiarovana === [[Sary:Mango and cross sections.jpg|342x342px|ankavanana|thumb|Manga masaka]]Manampy amin' ny fiarovana ny [[sela]] amin' ny fahanterana aloha loatra ny [[vitaminina]] sy ny [[pôlifenôla]] ary indrindra ny [[Mangiferinina|mangiferina]]. Mandray anjara amin' ny fanohanana ny [[hery fiarovana]] koa ny manga. Mandrisika ny famokarana [[sela fotsy]] sy manampy ny vatana hahatohitra [[areti-mihanaka]] ny fananany [[vitaminina C]] betsaka. === Manohana ny fahasalaman' ny fo sy ny lalan-dra === Manampy amin' ny fandrindrana ny tosidra ny [[pôtasiôma]] sy [[maneziôma]] ao amin' ny manga, fa ny [[tsiraka]] azo levona kosa dia manampy amin' ny fampidinana ny [[kôlesterôla]] ratsy sy ny [[trigliserida]]. Toa manampy amin' ny fampihenana ny fivontosan' ny [[lalan-dra]] sy ny [[tsindrin' ôksida]] mifandray amin' ny [[Aretim-po aman-dalandra|aretim-po]] [[Aretim-po aman-dalandra|aman-dalandra]] sy ny [[diabeta]] karazany faha-2 ny [[pôlifenôla]] sy [[mangiferinina]]. === Manohana ny fahasalaman' ny maso sy ny hoditra === Noho ny habetsahan' ny [[beta-karôtena]] sy ny [[loteinina]] ​​ary ny [[zeaksantinina]] ao aminy dia fantatra fa mahasoa ny [[maso]] ny manga. Manampy amin' ny fiarovana ny [[temimaso]] sy misoroka ny fahasimbana sasany mifandraika amin' ny fihanterana na amin' ny fiaretana hazavana ireo fandoko voajanahary ireo. Manampy amin' ny fitazonana ny [[hoditra]] sy ny [[hodimando]] ho salama koa ny [[vitaminina A]]. === Mitsabo aretina maro hafa === [[Sary:Mangifera indica pit.jpg|vignette|208x208px|Manga nosilahina mampiseho ny nofom-bihiny]] Manohitra ny famaivay sy misoroka ny aretina mitaiza sasany ny [[vitaminina]] sy ny [[pôlifenôla]] ary ny [[Mangiferinina|mangiferina]]. Amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] maro dia heverina ho mpanatanjaka amin' ny ankapobeny izy io ka ilaina hanoherana ny havizanana ara-batana sy ara-tsaina (rafi-pitatitra). Ampiasaina mba hanamaivanana ny aretina maivana mpahazo ny [[taovam-pisefoana]] madinika sy ny [[Sita (aretina)|sita]] ny fanafody sasany vita amin' ny nofo-manga sy [[tantely]]. Ampiasaina amin' ny endrika fesana ny nofom-bihin' ny manga mba hampitony ny fahamaizana madinika na hanakana ny fandehanan-dra kely noho ny fananany toetra misakana [[fahaverezan-dra]]. Ampiasaina koa ny nofom-bihin' ny manga mba hanamboarana dobera zavamaniry hikarakarana ny [[hoditra]] maina sy ny [[volo]]. === Fitandremana === [[Sary:Mangue coupé (Tchad)1.jpg|vignette|276x276px|Manga]] Na dia eo aza ny toetrany maro momba ny fitsaboana sy ny fahasalamana dia tokony hohanina amin' ny antonony ny manga. Somary be siramamy voajanahary ny manga tena masaka, ka mitaky fitandremana ho an' ny olona voan' ny [[diabeta]]. Misy akora mampamaivay ary mety hiteraka [[Tohina (fahasalamana)|tohina]] (tsy fahazakana) na [[aretin-koditra]] amin' ny olona sarotiny amin' izany ny hodi-manga sy ny ranom-boany. Farany, mety hiteraka [[piriritra]] sy fanaintainan' ny fandevonan-kanina ary fivozihi-kibo ny fihinanana manga be loatra. == Jereo koa == * [[Lisitry ny hazo fihinam-boa eto Madagasikara]] * [[Manga (zavamaniry)]] * [[Voankazo]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Mandarinina]] * [[Laoranjy]] * [[Akondro (voany)|Akondro]] * [[Paoma]] * [[Paiso]] [[Sokajy:Voankazo]] c22lioo33rguaiv17mdrpd395jotnjf 0 45481 1152137 797405 2026-10-19T16:16:25Z ~2026-53342-25 41238 1152137 wikitext text/x-wiki {{coord|22|44|S|47|46|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Anosivelo |faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]] |faritra = [[Atsimo-Atsinanana]] |isam-ponina=16850 |haavo = 6 |firenena={{Madagasikara}} }} '''Anosivelo''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Farafangana]], [[Atsimo-Atsinanana]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 16850 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21305 ary ny kaodin-distrika dia 213 == Vokatry ny fambolena == Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia litchis. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia mangahazo. Ny isan'omby dia 2053. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe. Ny entana lafo vidy indrindra dia cafe. 95 ny mponina no miasa tany. 5 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia kamiao. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 55 ora. Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 65 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 111500 Fmg. Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 111500 Fmg. == Fahasoavana == 40 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 45 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 1 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 14 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Atsimo-Atsinanana]] k56ayxs1nmewoi61scrkueey9r201ac 0 164966 1152130 923511 2026-10-19T13:25:26Z Kontributor 2K 31390 1152130 wikitext text/x-wiki {{Coord|49.6994|4.7742}} {{infobox tanàna |tanàna=Flize |firenena={{Frantsa}} |faritany=[[Grand Est]] |velarantany=2.07 |isam-ponina=1156 |ben'ny tanàna=René Georgelet }} [[sary:Blason ville fr Flize 08.svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Flize]] I '''Flize''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Charleville-Mézières, ao amin'ny departemantan'i [[Ardennes]], ao amin'ny faritr'i [[Grand Est]], ao [[Frantsa]]. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 08173. I René Georgelet no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008&ndash;2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays des Sources au Val de Bar == Jeografia == Ny isam-ponin'i Flize dia 1156 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.6994° ary 4.7742° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1. == Rohy ivelany == * : Tranonkala * [http://www.communes.com/recherche/?q=Flize Eo amin'i www.communes.com] <references/> [[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Ardennes]] b3wx6jhrivw9bk5etdp6j8whkwepwlt 0 185125 1152140 946750 2026-10-19T19:35:39Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1152140 wikitext text/x-wiki {{Coord|42.1913888889|-122.700833333}} {{infobox tanàna |tanàna=Ashland, Oregon |firenena={{Etazonia}} |faritany=Oregon |velarantany=17.07 |isam-ponina=20078 |ben'ny tanàna= }} '''Ashland, Oregon''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Oregon]], ao [[Etazonia]]. Ny kaodim-paositra dia 97520.. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 42.1913888889 ary -122.700833333. Ny faritr'ora dia GMT -8. == Jereo koa == * [[Etazonia]] ** [[Oregon]] === Rohy ivelany === * [https://web.archive.org/web/20050228223901/http://www.ashland.or.us/ City of Ashland] [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Oregon]] fhhapsvxii7ed1ynlt02bxp8rjnw675 0 258050 1152142 1132658 2026-10-19T21:49:19Z NguoiDungKhongDinhDanh 26951 Likely machine translation 1152142 wikitext text/x-wiki {{coord|-31.952240|115.861400}} {{infobox tanàna |anarana = Perth |velarantany = |faritany = [[Aostralia Andrefana]] |isam-ponina = 1896548 |firenena = {{Aostralia}} |ben'ny tanàna = |sary = }} '''Perth''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Aostralia Andrefana]] ao [[Aostralia]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 1896548 mponina tamin'ny taona 2015.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Aostralia] ao amin'i geonames.org, novangiana ny 31/12/2018 </ref> === Toe-tany === {{...}} == Jereo koa == * [[Aostralia]] ** [[Aostralia Andrefana]] == Tsiahy == <references/> {{vangovango|Aostralia}} [[sokajy:Tanàna ao Aostralia]] [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Aostralia Andrefana]] 76wgj9zdwl8vgr2978fion5jymddl0v 0 258858 1152143 1132628 2026-10-19T21:49:52Z NguoiDungKhongDinhDanh 26951 Likely machine translation 1152143 wikitext text/x-wiki {{coord|-37.724700|144.881260}} {{infobox tanàna |anarana = Airport West |velarantany = |faritany = [[Victoria]] |isam-ponina = 6959 |firenena = {{Aostralia}} |ben'ny tanàna = |sary = }} '''Airport West''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Victoria]] ao [[Aostralia]]. == Jeografia == Ny isam-ponina dia 6959 mponina tamin'ny taona 2015.<ref name='geocities'>[http://download.geonames.org/export/ Aostralia] ao amin'i geonames.org, novangiana ny 31/12/2018 </ref> === Toe-tany === {{...}} == Jereo koa == * [[Aostralia]] ** [[Victoria]] == Tsiahy == <references/> {{vangovango|Aostralia}} [[sokajy:Tanàna ao Aostralia]] [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria]] dxnqqqaqka3phrx4chbulol5ua9bsuq 0 291028 1152124 1139786 2026-10-19T13:01:19Z Thelezifor 15140 1152124 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|336x336px|Ravina sy voan' ny ravintsara]] Ny '''''Camphora officinarum''''' na '''''Cinnamomum camphora''''' dia [[hazo]] maitso ravina sy tsy mihintsan-dravina, ao amin' ny fianakaviana ''[[Lauraceae]]'', maniry mandavan-taona, mahatratra halava anelanelan' ny 15 sy 25 m, mafy ravina, izay ahazoana menaka fanao fanafody ny fitanehana sy ny fitsihana azy. Ny anarany amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] dia '''kamifaoro''', '''ravintsara''', '''ravitsara''', nefa tsy io ihany ny zavamaniry antsoina amin' io anarana io. Zavamaniry avy any [[Sina]] sy [[Taioàna|Taioana]] ary [[Japana|Japàna]] ny ''Cinnamomum camphora'' nefa afaka maniry amin' ny faritra samihafa amin' ny kôntinenta hafa, anisan' izany ny eto Madagasikara. == Famariparitana == Hazo manana haavo antonony ny ''Cinnamomum camphora'', 15 ka hatramin' ny 30 m ny haavony. Mafy be ny hodiny hatsatra sy mitresatresaka mitsangana. Any [[Japàna]], izay iantsoana ilay hazo hoe ''kusunoki'', dia misy hazo dimy izay manana hodidina mirefy ny 20 m, ka ny lehibe indrindra, ''Kamō no Ōkusu'' (蒲生の大楠; "Ravintsara lehibe an'i Kamō") dia manana savaivo 24,22 m. === Ravina === [[Sary:Cinamommum camphora fruit.JPG|vignette|237x237px|Raviny sy voany]]Mifandimby sy feno ny ravin' ny ''Camphora officinarum'' izay henjana sy maitso lalandava, manjelanjelatra sy misy savoka. Amin' ny ankapobeny dia mibikan' atody, manana halava manodidina ny 10 sm ary mamoaka fofona mahery rehefa hosena amin' ny tanana na amin-javatra hafa. === Vony === Amin' ny lohataona dia mamokatra ravina maitso mavana miaraka amin' ny voniny fotsy kely mamerovero ny ''Camphora officinarum''. === Voa === Mipetaka amin' ny [[Tangozan-dravina|tangozany]] maitso matevina ny voan' ny ''Camphora officinarum'' izay be nofony, boribory, izay miloko manga antitra na mainty rehefa masaka. Manodidina ny 1 sm ny savaivony. == Fampiasana == === Haingon-tanàna === [[Sary:CamphrierTampon2.jpg|vignette|283x283px|Hazo ravintsaraao Tampon (nosy any [[La Réunion]]).|ankavia]] Volena ho haingon-tanàna ny ravintsara noho ny raviny maitso lalandava, volena milahatra eny an-tsisin' arabe na eny afovoany any amin' ny tany manana toetany mafana. === Fitsaboana === Ny [[menakamanitra]] azo avy amin' ny ravin' ny ''Cinnamomum camphora'' volena aty [[Madagasikara]], izay tondroina amin' ny anarana hoe "ravintsara" ihany koa, dia heverina ho fanafody mamono [[virosy]] sy mampifoha ny [[hery fiarovana]] ary fitsaboana amin' ny tsy fahazoana torimaso vokatry ny harerahana, ny tsy fahazotoan-komana, ny tsy fifantohana, ny fahamorà-malahelo, sns. Itsaboana ny aretin' ny [[fitaovam-pisefoana]] sy ny [[Aretin-koditra|aretin' ny hoditra]] vokatry ny virosy koa io zavamaniry io. === Fiarovana amin' ny bibikely === Halan' ny bibikely (anisan' izany ny lolo mpanimba lamba) ny vatan' ny ''Cinnamomum camphora'', izay manana fofona maharitra mandavan-taona. Izany no antony andrafetana ny vata hitondrana [[lasoà]] na volom-biby hatao fitafiana amin' ny hazon' ny ''Cinnamomum camphora''. == Jereo koa == * ''[[Cinnamomum]]'' * ''[[Camphora]]'' * ''[[Ravensara]]'' * [[Raokandro]] * [[Ravintsara]]: ''Camphora officinarum'' <small>Boerh. ex Fabr.</small>(← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>)(''[[Lauraceae]]''); ''[[Cinnamomum verum]]'' <small>J.Presl</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya litoralis]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == 02ij1mm6xc6goxr9d4lu822vyju9nxt 0 291928 1152144 1136727 2026-10-19T22:29:58Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1152144 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mada03-0032.jpg|vignette|323x323px|Fambolena vary ao akaikin' [[Antananarivo]]]] Ny '''fambolem-bary''' '''eto Madagasikara''' dia asa manan-danja indrindra amin' ny fambolena, eo amin' ny lafiny kolontsaina sy toekarena ary sôsialy. Hita na aiza na aiza ny [[vary]] ary hita fa manamarika ny fisehon' ny tontolo manodidina, satria foto-tsakafon' ny Malagasy ny vary. Mbola lafo noho ny vary aziatika hafarana anaefa ny vary malagasy. Araka ny filazan' ny filohan' ny tetezamita [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] mikasika ny Fihaonambe Rio+20 tany [[Brezila]] ny 20 jona 2012 dia anisan' ny tanjon' i Madagasikara ny ho lasa sompitry ny [[Ranomasimbe Indianina]]. Ny fomba hahatratrarana izany tanjona izany dia ny fanovana an' i Madagasikara hanana "toe-karena maitso". Eto [[Madagasikara]] dia mety ho indroa mamboly vary isan-taona ny [[tantsaha]] mamboly vary an-tanety. Tsy mora araka izany ny fambolena vary fa misy fepetra sy dingana tsy maintsy arahina. Maro samihafa ny teknika [[fambolem-bary]], arakaraky ny toerana sy ny karazam-bary volena, eto [[Madagasikara]] dia ezahin' ny ministera apariaka izao ny [[voly vary maro anaka]] sy ny [[ketsa valo andro]]. == Zava-dehibe eto Madagasikara ny vary == === Lanja ara-tsakafo === Foto-tsakafon' ny ankamaroan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ny [[vary]] ary misy ireo izay milaza fa tsy mihinan-kanina raha tsy mihinam-bary. Noho izany dia ambony ny fanjifana vary eto Madagasikara: anisan' ny firenena mpanjifa vary betsaka indrindra i Madagasikara, mihoatra ny 150 kg isan' olona isan-taona, araka ny tatitry ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena]] na FMI<ref name=":2"><small>"[https://www.agenceecofin.com/actualites-agro/1404-127534-madagascar-ce-que-conseille-le-fmi-pour-atteindre-l-autosuffisance-en-riz Madagascar : ce que conseille le FMI pour atteindre l’autosuffisance en riz]", ''www.agenceecofin.com''</small></ref>. Manodidina ny 230&nbsp;000 taonina eo ho eo isam-bolana ny vary lanin' ny Malagasy manerana an' i Madagasikara, izay mametraka ny vary ho ambony noho ny [[voamadinika]] hafa<ref name=":4"><small>"[https://madagascar.un.org/sites/default/files/2019-11/190801%20Analyse%20paysage%20riz%20Madagascar.pdf La filière riz à Madagascar face à la fortification]", ''madagascar.un.org''</small></ref><ref><small>[https://fr.scribd.com/document/507092796/190801-Analyse-paysage-riz-Madagascar "Analyse Paysage Riz Madagascar",] ''fr.scribd.com''</small></ref>. === Lanja ara-toekarena === Asa fambolena lehibe indrindra eto Madagasikara ny fambolem-bary izay sahanin' ny 80&nbsp;%n' ny tantsaha malagasy, izay mamboly izany matetika hohaniny<ref name=":3"><small>"[https://journals.openedition.org/economierurale/330 Des consommateurs malgaches sensibles à la qualité du riz]", ''journals.openedition.org''</small></ref>. Voly mibahan-toerana eto Madagasikara ny vary izay mibodo ny 55&nbsp;% amin' ny tany voavoly<ref><small>"[https://www.africarice.org/post/vers-une-autosuffisance-en-riz-%C3%A0-madagascar-africarice-et-ses-partenaires-concourent-%C3%A0-l-augmentat Vers une autosuffisance en riz à Madagascar : AfricaRice et ses partenaires concourent à l’augmentat]", ''www.africarice.org''</small></ref>. Miantoka ny 12&nbsp;% amin' ny [[harin-karena faobe]] eto amin' ny firenena ny sehatry ny vary ary 43&nbsp;% amin' ny harin-karena faoben' ny famblena, izany dia manasongadina ny maha zava-dehibe azy ara-toekarena<ref name=":3" />. == Ny tantaran' ny fambolem-bary eto Madagasikara == Efa tamin' ny andro fahiny ny tantaran' ny [[fambolem-bary]] eto [[Madagasikara]], ary mifamatotra lalina amin' ny fivoaran' ny fiaraha-monina malagasy, nanomboka tamin' ny vanim-potoan' ny [[Vazimba]] ka hatramin' ny vanim-potoana ankehitriny. === Faha Vazimba (talohan' ny taonjato faha-11) === Ny [[Vazimba]], mponina voalohany nalaza na manan-tantara teto Madagasikara, dia voalaza fa efa nanao fambolena madinika, izay matetika natao amin' ny alalan' ny [[Tavy (fambolena)|tavy]]. Inoana fa efa namboly karazana [[vary]] tondrahan' ny [[Orana|ranon' orana]] izy ireo, eny amin' ny faritra mando na eny amoron-d[[renirano]], tsy misy fitarihan-drano. Novolena ho fanampin-tsakafo ny vary fa tsy mbola foto-tsakafo sahala amin' ny taty aoriana. === Ny fiantraikan' ny kolontsaina aostrôneziana === Nanomboka tamin' ny taonjato faha-5 dia nampiditra teknika fambolem-bary avo lenta, mitovy amin' ny fanao tany Bali na [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ny [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneziana]], izay avy any Azia Atsimo-Atsinanana ([[Indônezia]], [[Bôrneô|Borneo]], sns.). Izy ireo no heverina ho tompon' andraikitra amin' ny [[Famolahana zavamaniry ho famboly|famolahana]] ny vary ho famboly misy fitarihan-drano an-tanety, indrindra tany amin' ny faritra avo (faritra [[Faritra Analamanga|Analamanga]], [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]], [[Betsileo]]). Lasa foto-tsakafo ny vary avy eo, sady lasa famantarana ara-kolontsaina matanjaka, hita amin' ny [[fandevenana]] sy ny lanonana maro samihafa. === Faha mpanjaka (taonjato faha-15-19) === Ny fanjakana toy ny [[Fanjakan' Imerina|an' ny Merina]], ny [[Fanjakana betsileo|an' ny Betsileo]], ny [[Fanjakana sakalava|an' ny Sakalava]], sns, dia namolavola teknika manokana. Nanao fambolem-bary itarihan-drano, an-tanety, misy [[farafaran-tany]], ny [[Merina]] sy ny [[Betsileo]]. Ny [[Sakalava]] sy ny [[Antandroy]] kosa dia nanao fambolen-bary amin' ny toerana midadasika kokoa sy tondrahan' ny [[Orana|ranon' orana]]. Ohatra, nanentana mafy amin' ny fanitarana ny fambolem-bary itarihan-drano ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] (tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-18), indrindra ny tany amin' ny lemak' i Betsimitatatra ao [[Antananarivo]]. === Faha fanjanahantany frantsay (1896 – 1960) === Nampiditra teknika vaovao momba ny fambolena ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|mpanjanaka frantsay]] ary nikatsaka ny hampivelatra ny fambolem-bary ho an' ny tanjona ara-barotra. Nisy ny fanamboarana [[tohodrano]] sy [[fefiloha]] ary [[tanimbary]] itarihan-drano any amin' ny faritra sasany. Ny famokarana dia matetika nifantoka tamin' ny fanjifana eo an-toerana, na dia teo aza ny fikasana hanondrana any ivelany. === Taorian' ny fahazoana ny fahaleovantena (1960 hatramin' izao) === Tany amin' ny taompolo 1960 sy 1970 dia nanakaiky na nahatratra mihitsy ny fahavitan-tena amin' ny vary i Madagasikara, indrindra noho ny fanohanana ara-teknika avy amin' ny fanjakana sy ny ezaka ataon' ny [[tantsaha]]. Nanomboka tamin' ny taompolo 1980 dia nisy fihemorana vokatry ny fitomboan' ny mponina sy ny fihenan' ny fampiasam-bola amin' ny fambolena ary ny [[Loza voajanahary|loza]] ateraky ny toetany. Nanomboka tamin' ny taompolo 2000 dia nisy ny ezaka hamelomana ny famokarana, nahitana ny hetsika toy ny fampidirana ny [[voly vary maro anaka]] (frantsay: ''Système de Riziculture Intensive'' - SRI) sy ny fampiroboroboana ny [[Vary safiotra|vary]] [[Vary safiotra|safiotra]] ary ny tetikasa isankarazany miaraka amin' i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena]] ([[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena|FAO]]), ny [[Banky Afrikana ho an' ny Fampandrosoana]] ([[:fr:Banque_africaine_de_développement|BAD]]), sns. == Karazana fambolem-bary == Eto [[Madagasikara]] dia misy karazana [[fambolem-bary]] maromaro mety amin' ny fahasamihafana ara-jeôgrafia sy ara-toetany ary ara-toekarena misy eto amin' ny firenena. === Ny voly vary an-tanety === Ity karazana voly vary ity dia atao eny amin' ny faritra avo, eny amin' ny havoana, amin' ny faritra tsy misy fitarihan-drano. Amin' ny vanim-potoan' ny orana no anatanterahana azy. Ny asa tany dia atao amin' ny tanana ary atao amin' ny tany nanaovana [[Tavy (fambolena)|tavy]]. Ambany anefa ny vokatra, eo ho eo amin' ny 1 ka hatramin' ny 1,5 taonina/ha). Anisan' ny olana ny fahapotehan' ny tany sy ny fihenan' ny fahavokaran' ny tany. === Ny voly vary misy tari-drano === Atao eny an-dohasaha, amin' ny tany lemaka, eny amin'ny faritra voahajary, izay mamokatra kokoa, ny fambolem-bary misy tari-drano. Ny tari-drano dia mety ho voajanahary na misy fanajariana ahitana lakandrano sy fefiloha. Voafehy tsara kokoa ny rano ka azo antoka kokoa ny fiarovana ara-tsakafo. Misy karazana roa ny voly vary misy tari-drano. Ao ny fambolena vary amin' ny tany lemaka: faritra kely voatondraka amin' ny fomba nentim-paharazana. Ao koa ny fambolem-bary amin'ny tany voahajary eny amin' ny faritra misy rano (ohatra ny farihin' Alaotra). Antonony ny vokatra azo: 2 ka hatramin' ny 4 taonina/ha, na mihoatra raha mampiasa SRI). === Ny voly vary ketsa valo andro (SRI) === Novolavolaina teto [[Madagasikara]] tamin' ny taompolo 1980 ny voly vary ketsa valo andro na voly vary maro anaka (SRI)<ref><small>"[http://sri.ciifad.cornell.edu/countries/madagascar/extmats/madmanual.pdf Voly vary maro anaka] {{Wayback|url=http://sri.ciifad.cornell.edu/countries/madagascar/extmats/madmanual.pdf |date=20250523075042 }}", ''sri.ciifad.cornell.edu'' (PDF)</small></ref>. Kely kokoa ny rano ilaina, vitsy kokoa ny ambioka ilaina, betsaka kokoa ny vokatra azo. Afaka 8 hatramin 'ny 12 andro dia efa azo atao ny manetsa. Zavamaniry iray isaky ny lavaka. Malalaka ny elanelana. Ilaina ny fanesorana ahi-dratsy tsy tapaka amin' ny tanana. Voatantana tsara ny rano. Mahatratra 7–10 taonina/ha ny voka-bary. Ny hany olana dia ny fampiasana olona marfo sy ny tokony hisian' ny fiofanana bebe kokoa. === Ny voly vary amorontsiraka === Misy ny fambolem-bary eny amin' ny morontsiraka izay ilana fitantanana sarotra ny hasiran' ny tany ([[Faritra Menabe|Menabe]], [[Faritra Boeny|Boeny]] sns). Toetra mampiavaka ity fomba ity ny fambolena vary amin' ny faritry ny [[ala honko]] na amin' ny tany masira, eny amin' ny honahona amorontsiraka. Ilaina ny mampifanaraka ny hasiran" ny tany sy amin' ny haavon' ny rano ary sarotra ny fitantanana izany. Tsy dia miparitaka firy ity fomba fambolem-bary ity. === Vary aloha sy vary afara === Any amin' ny faritry ny farihy [[Farihin' Alaotra|Alaotra]] sy any [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]] ary amin' ny toerana maro hafa eto Madagasikara no anaovana azy. Mijinja vary indroa isan-taona ny tantsaha ka ny vanim-potoana lehibe dia ny Ôktôbra–Marsa fa ny vanim-potoana fanampiny kosa dia Avrily–Jolay. Manatsara ny fiarovana ara-tsakafo sy ny fidiram-bola ity karazana fambolem-bary ity. == Fitsinjarana ara-jeôgrafia == === Any amin' ny tany avo afovoany === Ao ny fambolem-bary any amin' ny tany avo afovoany izay manana tanimbary midadasika (faritra [[Faritra Analamanga|Analamanga]], [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]], [[Faritra Alaotra-Mangoro|Alaotra-Mangoro]]). Ny faritra [[Farihin' Alaotra|Alaotra]], izay misy ny [[Sihanaka]], no mitazona ny laharana voalohany<ref><small>"[https://www.supagro.fr/ress-pepites/EtudeCasAlaotra/co/1_LacAlaotra.html Étude de cas : Lac Alaotra (Madagascar) - Contexte de l'étude de cas à Madagascar] {{Wayback|url=https://www.supagro.fr/ress-pepites/EtudeCasAlaotra/co/1_LacAlaotra.html |date=20241222175626 }}", ''www.supagro.fr'' [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.supagro.fr%2Fress-pepites%2FEtudeCasAlaotra%2Fco%2F1_LacAlaotra.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url Arsiva]]</small></ref>. Ho an' ny faritra Alaotra dia manana an' ilay antsoina hoe [[valabe tsy taka-basy]] izy, izany hoe [[tany lemaka]] midadasika tokoa<ref name=":0"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/280857848_Place_et_role_du_riz_pluvial_dans_les_systemes_de_production_du_lac_Alaotra_Les_systemes_SCV_semis_direct_avec_couverture_vegetale_une_alternative_viable_pour_une_agriculture_pluviale_durable?utm_source=chatgpt.com Place et rôle du riz pluvial dans les systèmes de production du lac Alaotra]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. Ny [[Faritra Alaotra-Mangoro]] no heverina ho toeram-pambolena vary lehibe indrindra eto Madagasikara, ka ny foibem-pambolena vary dia ny faritry ny farihy Alaotra<ref name=":5" />. Ny toeram-pambolem-bary lehibe ao amin' ny [[Faritra Itasy]] kosa dia hita ao amin' ny [[Distrikan' i Soavinandriana]] izay manana tanim-bary mirefy 18&nbsp;037 ha (tamin' ny taona 2010) sady namokatra 89&nbsp;060 taonina isan-taona (2010) izay manome salanisa 2,88 t/ha amin' ny voly vary misy tari-drano, sy 2 t/ha amin' ny voly vary miandry orana. Toerana miavaka ny [[Soavinandriana (Itasy)|Kaominina Soavinandriana]] izay miantoka ny 24&nbsp;% amin' ny famokarana vary misy fitarihan-drano any amin' ilay distrika<ref><small>"[http://sri.ciifad.cornell.edu/proc1/sri_21.pdf SRI Experience of Association Tefy Saina in MADAGASCAR] {{Wayback|url=http://sri.ciifad.cornell.edu/proc1/sri_21.pdf |date=20251212063346 }}", ''sri.ciifad.cornell.edu''</small></ref>. === Any avaratra-andrefana === Mamboly vary ny tantsaha any avaratra-andrefana ([[Faritra Boeny|Boeny]], [[Faritra Sofia|Sofia]]): azo atombo ny vokatra noho ny fanondrahana. Sompitra faharoa manaraka an' i Alaotra i [[Marovoay]]<ref name=":0" />. Raha ny [[Faritra Sofia]] manokana dia manodidina ny 196&nbsp;125 ha ny tany ambolena vary izay mamokatra vary 471&nbsp;010 taonina isan-taona (tana 2018) izay manome salanisa 2,4 t/ha (2,6 t/ha amin' ny fambolem-bary voatondraka; 1,9 t/ha amin' ny fambolem-bary miandry orana. Any Bealanana sy any Befandriana Avaratra no toerana lehibe mpamoka-bary any amin' io faritra io izay mamatsy vary ny faritra [[Faritra Diana|DIANA]] sy [[Faritra Sava|SAVA]]<ref name=":5"><small>"[https://documents1.worldbank.org/curated/en/099144002172373163/pdf/P17526903e145c068083f90aa622566ba0c.pdf?utm_source=chatgpt.com Projet d’adaptation des moyens de subsistance ruraux et des systèmes alimentaires (Riz Plus)]", ''documents1.worldbank.org''</small></ref><ref><small>"[https://projects.worldbank.org/en/projects-operations/procurement-detail/OP00198872 Projet Riz Plus]", ''projects.worldbank.org''</small></ref><ref name=":4" />. === Any atsimo-atsinanana === Mpamboly vary koa ny mponina any [[Faritra Atsimo-Atsinanana|Atsimo Atsinanana]] ([[Manakara]], [[Vangaindrano]]) izay mamokatra vary betsaka amin' ny faritra mando. === Any atsimo === Ahitana fambolem-bary ihany koa ny any amin' ny faritra atsimo ([[Faritra Androy|Androy]], [[Faritra Anosy|Anosy]]): tsy dia betsaka ny vokatra noho ny [[Haintany|hain-tany]], saingy misy ny fandraisana andraikitra any an-toerana (fanamboarana [[tohodrano]] madinika, ny voly vary maro anaka (''Système de Riziculture Intensive'' - SRI). == Teknika sy fanavaozana == Misy ny voly vary maro anaka (frantsay: ''Système de Riziculture Intensive'' - SRI) izay teknika novolavolaina eto [[Madagasikara]] tamin' ny taompolo 1980, izay ahafaha-nampitombo ny vokatra sady mitsitsy [[rano]] sy [[masomboly]]<ref><small>Norman Uphoff, ''[http://sri.ciifad.cornell.edu/aboutsri/SRI_FAQs_Uphoff_2016.pdf The System of Rice Intensification: Responses to Frequently Asked Questions] {{Wayback|url=http://sri.ciifad.cornell.edu/aboutsri/SRI_FAQs_Uphoff_2016.pdf |date=20250803122121 }}'', Scotts Valley, California, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2015, 1st éd., 1–11 p. [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fsri.ciifad.cornell.edu%2Faboutsri%2FSRI_FAQs_Uphoff_2016.pdf Arsiva]]</small></ref><ref><small>"[https://sri.ciifad.cornell.edu/countries/madagascar/index.html?utm_source=chatgpt.com Summary of SRI in Madagascar] {{Wayback|url=https://sri.ciifad.cornell.edu/countries/madagascar/index.html?utm_source=chatgpt.com |date=20251212062409 }}", ''sri.ciifad.cornell.edu''</small></ref>. Ao koa ny famafazana mivantana sy ny fampiasana [[zezika]] ary ny fampiasana ny ady biôlôjika izay mampitombo hatrany ny hetsika agrôekôlôjika. Misy ihany koa ny fampiasana milina nefa voafetra izany: ny ankamaroan' ny tanimbary dia asaina amin' ny tanana na iaraka amin' ny omby. == Ny olana atrehina ankehitriny == Mbola ambany ny vokatra (manodidina ny 2 hatramin' ny 3 taonina/ha raha 6 hatramin' ny 7 ny any [[Azia]]). Miteraka fandripahana ala ny fanitarana ny tany ambolena. Ao koa ny [[fiovan' ny toetany]] izay miteraka hain-tany sy tondra-drano ary rivodoza izay manakorontana fizaràn-taom-pambolena. Manampy trotraka ny tsy fahampian' ny fotodrafitrasa: lalana any ambanivohitra, lakandrano, fitahirizana vokatra, tsena. Vokatr' izany rehetra izany dia miankinan-doha amin' ny fanafarana vary isan-taona i Madagasikara, na eo aza ny famokarana eo an-toerana. == Fomba fijery ny hoavy sy pôlitika == Manoloana ny olana mianjady amin' ny fambolem-bary eto Madagasikara sy ny fambolena amin' ny ankapobeny dia misy ny ezaka fanohanana avy amin' ny fanjakana malagasy: fandaharanasa fanavaozana ny fambolena, fanampiana, tetikasa miaraka amin' ny mpamatsy vola. Ao koa ny fiaraha-miasa iraisam-pirenena amin' ny alalan' ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena]] ([[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena|FAO]]) sy ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena ho an' ny Fampandrosoana ny Fambolena]] ([[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena ho an' ny Fampandrosoana ny Fambolena|FIDA]]) ary ny [[Masoivoho Japôney momba ny Fiaraha-Miasa Iraisam-Pirenena]] ([[:fr:Agence_japonaise_de_coopération_internationale|JICA]]), izay manohana tetikasam-pambolem-bary any amin' ny faritra maro. Ataon' ny firenena malagasy laharam-pahamehana hatry ny ela ny fizakan-tena amin' ny famokaram-bary, saingy mbola sarotra tratrarina izany noho ny tsy fisian' ny pôlitika mahomby momba izany. == Velaran-tany sy vokatra == === Velaran-tany === Manodidina ny 1,6 tapitrisa hektara ny velaran-tany atokana ho an' ny fambolem-bary eto Madagasikara. Saika ny antsasaky ny tany volena eto amin' ny firenena izany<ref name=":1"><small>"[https://www.agenceecofin.com/riz/1109-121432-madagascar-vise-300-000-ha-de-riz-hybride-avec-le-chinois-yuan-s-seed Madagascar vise 300 000 ha de riz hybride avec le chinois Yuan’s seed]", ''www.agenceecofin.com'', 11 septembre 2024</small> </ref>. Ny fambolem-bary voatondraka atao amin' io ankabeazan' io velaran-tany io, ka eo amin' ny 1,06 tapitrisa hektara eo ho eo amin' ny vanin-taona mahamety indrindra ny fambolem-bary<ref name=":1" /><ref><small>"[https://www.jica.go.jp/Resource/english/our_work/thematic_issues/agricultural/pdf/madagascar_fr.pdf Stratégie nationale du développement du riz]", ''www.jica.go.jp''</small></ref>. Nikasa ny hampitombo 100&nbsp;000 ha ny velaran-tany natokana ho an' ny fambolem-bary amin' ny taona 2025 ny fanjakana malagasy, indrindra amin' ny fifantohana amin' ny vary safiotra<ref><small>"[https://www.vivafrik.com/2025/01/10/madagascar-ambitionne-daugmenter-de-100-000-hectares-la-surface-consacree-a-la-culture-du-riz-en-2025-a73359.html Madagascar ambitionne d’augmenter de 100 000 hectares la surface consacrée à la culture du riz en 2025]", ''www.vivafrik.com''</small></ref>. === Vokatra === Tamin' ny taona 2023, tombanana ho 5,1 tapitrisa taonina ny famokarana vary eto Madagasikara<ref><small>"[https://www.youtube.com/watch?v=qoFLXA6SD3k Riz à Madagascar : Hausse de la production, crise des prix en 2024 2025, solutions en vue]", ''www.youtube.com''</small></ref>. Ho an' ny taona 2024, ny vinavina dia nanondro ny famokarana 5,32 tapitrisa taonina, miaraka amin' ny fitomboana andrasana ho 5,88 tapitrisa taonina amin' ny taona 2025. 2,7 taonina/ha ny salan' isan' ny vokatra isaky ny hektara tamin' ny taona 2023, nitombo kely raha oharina tamin' ny taona 2022<ref><small>"[https://www.lexpress.mg/2024/08/production-la-grande-ile-muscle-ses.html#:~:text=%C3%80%20savoir%20en%20outre%20que,projets%20et%20programmes%20en%20cours. Production - La Grande Île muscle ses objectifs dans la filière riz]", ''www.lexpress.mg''</small></ref>. Tanjon' ny fanjakana malagasy ny fahavitan-tena amin' ny taona 2027, ka 6 tapitrisa taonina no tanjona tamin' ny taona 2024 ary 11 tapitrisa taonina amin' ny taona 2030<ref name=":2" /><ref><small>"[https://www.imf.org/en/Publications/selected-issues-papers/Issues/2025/03/31/Rice-Production-in-Madagascar-Challenges-to-Self-Sufficiency-565720#:~:text=Summary,productivity%2C%20and%20climate%20change%20persist. Rice Production in Madagascar—Challenges to Self-Sufficiency]", ''www.imf.org''</small></ref>. == Jereo koa == * [[Fambolena eto Madagasikara]] == Loharano sy fanamarihana == 3pinqyeqkh0bs4f5hrwjg7iz857wl9t 0 292976 1152131 1147042 2026-10-19T14:10:12Z Thelezifor 15140 Nandamina votoatiny 1152131 wikitext text/x-wiki [[Sary:Acanthus mollis spike pair Erice.jpg|vignette|416x416px|''[[Acanthus mollis]]'']] Ny '''''Acanthaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana [[Lamiales]]. Ahitana karazana 2&nbsp;500 hatramin' ny 4&nbsp;000, izay mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry manodidina ny 217 izy io. [[Zavamaniry ahitra|Ahitra]], [[hazobotry]], na [[vahy]] trôpikaly ny ankamaroany; maniry eny amin' ny zavamaniry hafa (epifita) ny sasany. Karazana vitsivitsy ihany no miparitaka any amin' ny faritra manana [[toetany antonony]]. I [[Indônezia]], i [[Malezia]], i [[Afrika]], i [[Brezila]] ary i [[Amerika Afovoany]] no foibe lehibe amin' ny faritra aniriany. Saika hita any amin' ny toerana rehetra ny zavamaniry ao amin' ilay fianakaviana, anisan' izany ny [[ala]] mikitroka na mahalana, tanin-kirihitra, [[saha]] sy [[lohasaha]] mando, [[morontsiraka]] sy faritra an-d[[ranomasina]], [[heniheny]] ary [[ala honko]]. == A antokon-javamaniry == [[Sary:Barleria prionitis (Porcupine flower) in Hyderabad, AP W IMG 9989.jpg|vignette|''[[Barleria prionitis]]'']] Tamin' ny 2 Desambra 2021 dia nanaiky antokon-javamaniry 217 ny ''[[Germplasm Resources Information Network]]''. Tamin' ny Janoary 2024 dia manaiky antokon-javamaniry 207 ny ''[[Plants of the World Online]]''. * ''[[Acanthopale]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Acanthopsis]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Acanthus]]'' <small>L.</small> * ''[[Afrofittonia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Ambongia]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Ancistranthus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Andrographis]]'' <small>Wall. ex Nees</small> * ''[[Angkalanthus]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Anisacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Anisosepalum]]'' <small>E.Hossain</small> * ''[[Anisostachya]]'' <small>Nees</small> (← ''Corymbostachys'' <small>Lindau</small>) * ''[[Anisotes]]'' <small>Nees</small> (← ''Chlamydostachya'' <small>Mildbr.</small>; ''Danguya'' <small>Benoist</small>) * ''[[Anomacanthus]]'' <small>R.D.Good</small> * ''[[Aphanosperma]]'' <small>T.F.Daniel</small> * ''[[Aphelandra]]'' <small>R.Br.</small> (← ''Rhombochlamys'' <small>Lindau</small>; ''Aphelandrella'' <small>Mildbr.</small>; ''Geissomeria'' <small>Lindl.</small>; ''Encephalosphaera'' <small>Lindau</small>; ''Orophochilus'' <small>Lindau</small>) * ''[[Ascotheca]]'' <small>Heine</small> * ''[[Asystasia]]'' <small>Blume</small> (← ''Salpinctium'' <small>T.J.Edwards</small>; ''Asystasiella'' <small>Lindau</small>; ''Styasasia'' <small>S.Moore</small>) * ''[[Avicennia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aymoreana]]'' <small>Braz, T.F.Daniel & Kiel</small> * ''[[Ballochia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Barleria]]'' <small>L.</small> * ''[[Barleriola]]'' <small>Oerst</small> * ''[[Blepharis]]'' <small>Juss.</small> * ''[[Borneacanthus]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Boutonia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Brachystephanus]]'' <small>Nees</small> (← ''Oreacanthus'' <small>Benth.</small> ) * ''[[Bravaisia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Brillantaisia]]'' <small>P.Beauv.</small> * ''[[Brunoniella]]'' <small>Bremek</small>. * ''[[Calacanthus]]'' <small>T.Anderson ex Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Calycacanthus]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Camarotea]]'' <small>Scott-Elliot</small> * ''[[Carlowrightia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Celerina]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Cephalacanthus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Cephalophis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Chalarothyrsus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Chamaeranthemum]]'' <small>Nees</small> * ''[[Champluviera]]'' <small>I.Darbysh., T.F.Daniel & Ki</small>el * ''[[Chileranthemum]]'' <small>Oerst.</small> * ''[[Chlamydacanthus]]'' <small>Lindau</small> (← ''Theileamea'' <small>Baill.</small> ) * ''[[Chlamydocardia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Chorisochora]]'' Vollesen * ''[[Chroesthes]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Clinacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Clistax]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Codonacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Conocalyx]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Cosmianthemum]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Crabbea]]'' <small>Harv.</small> (← ''Acanthostelma'' <small>Bidgood & Brummitt</small>; ''Golaea'' <small>Chiov.</small> ) * ''[[Crossandra]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Crossandrella]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Cuenotia]]'' <small>Rizzini</small> * ''[[Cyclacanthus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cynarospermum]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Cyphacanthus]]'' <small>Leonard</small> * ''[[Dasytropis]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Dianthera]]'' L. (← ''Amphiscopia, Centrilla, Diplanthera, Jungia'') * ''[[Diceratotheca]]'' <small>J.R.I.Wood & Scotland</small> * ''[[Dichazothece]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Dicladanthera]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Dicliptera]]'' <small>Juss.</small> (← ''Dactylostegium'' <small>Nees</small>; ''Peristrophe'' <small>Nees</small> ) * ''[[Dinteracanthus]]'' <small>C.B.Clarke ex Schinz</small> * ''[[Dischistocalyx]]'' <small>T.Anderson ex Benth. & Hook.f.</small> (← ''Apassalus'' <small>Kobuski</small>) * ''[[Dolichostachys]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Duosperma]]'' <small>Dayton</small> * ''[[Dyschoriste]]'' <small>Nees</small> (← ''Sautiera'' <small>Decne.</small>) * ''[[Ecbolium]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Echinacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Elytraria]]'' <small>Michx.</small> * ''[[Eranthemum]]'' <small>L.</small> * ''[[Eremomastax]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Filetia]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Fittonia]]'' <small>Coem.</small> * ''[[Forcipella]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Glossochilus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Graphandra]]'' <small>J.B.Imlay</small> * ''[[Graptophyllum]]'' <small>Nees</small> * ''[[Gymnophragma]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Gymnostachyum]]'' <small>Nees</small> * ''[[Gypsacanthus]]'' <small>E.J.Lott et al.</small> * ''[[Haplanthodes]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Haplanthus]]'' Nees * ''[[Harpochilus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Hemigraphis]]'' <small>Nees</small> * ''[[Henrya]]'' <small>Nees</small> * ''[[Herpetacanthus]]'' <small>Nees</small> (← ''Juruasia'' <small>Lindau</small>; ''Standleyacanthus'' <small>Leonard</small>) * ''[[Heteradelphia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Holographis]]'' <small>Nees</small> * ''[[Hoverdenia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Hulemacanthus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Hygrophila]]'' <small>R.Br.</small> (←''Santapaua'' <small>N.P.Balakr. & Subr.</small>; ''Hemiadelphis'' <small>Nees</small>;) * ''[[Hypoestes]]'' (← ''Periestes'') * ''[[Ichthyostoma]]'' <small>Hedrén & Vollesen</small> * ''[[Isoglossa]]'' <small>Oerst.</small> * ''[[Isotheca]]'' <small>Turrill</small> * ''[[Jadunia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Justicia]]'' <small>L.</small> (← ''Megalostoma'' <small>Leonard</small>; ''Calophanoides'' <small>(C.B.Clarke) Ridl.</small>; ''Siphonoglossa'' <small>Oerst.</small>; ''Pupilla'' <small>Rizzini</small>); ''Neohallia'' <small>Hemsl.</small>; ''Drejerella'' <small>Lindau</small>; ''Adhatoda'' <small>Mill.</small>; ''Pelecostemon'' <small>Leonard</small>) * ''[[Kenyacanthus]]'' <small>I.Darbysh. & Kiel</small> * ''[[Kosmosiphon]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Kudoacanthus]]'' <small>Hosok.</small> * ''[[Lankesteria]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Lasiocladus]]'' <small>Bojer ex Nees</small> (← ''Synchoriste'' <small>Baill.</small> ) * ''[[Leandriella]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Lepidagathis]]'' <small>Willd.</small> (← ''Acanthura'' <small>Lindau</small>; ''Lophostachys'' <small>Pohl</small>; ''Teliostachya'' <small>Nees</small>) * ''[[Leptosiphonium]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Leptostachya]]'' <small>Nees</small> * ''[[Liberatia]]'' <small>Rizzini</small> * ''[[Linariantha]]'' <small>B.L.Burtt & R.M.Sm.</small> * ''[[Louteridium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Mackaya]]'' <small>Harv</small>. * ''[[Marcania]]'' <small>J.B.Imlay</small> * ''[[Mcdadea]]'' <small>E.A.Tripp & I.Darbysh.</small> * ''[[Megalochlamys]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Megaskepasma]]'' <small>Lindau</small> (← ''Perenideboles'' <small>Ram.Goyena</small> ) * ''[[Meiosperma]]'' <small>Raf</small>. (← ''Monechma'' <small>Hochst.</small> ) * ''[[Melittacanthus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Mellera]]'' <small>S.Moore</small> (← ''Ionacanthus'' <small>Benoist</small>;) * ''[[Mendoncia]]'' <small>Vand.</small> * ''[[Metarungia]]'' <small>Baden</small> * ''[[Mexacanthus]]'' <small>T.F.Daniel</small> * ''[[Meyenia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Mimulopsis]]'' <small>Schweinf.</small> (← ''Epiclastopelma'' <small>Lindau</small>) * ''[[Mirandea]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Monothecium]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Morsacanthus]]'' <small>Rizzini</small> * ''[[Nelsonia]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Neriacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Neuracanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Nicoteba]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Odontonema]]'' <small>Nees</small> (← ''Phidiasia'' <small>Urb.</small>) * ''[[Oplonia]]'' <small>Raf.</small> (← ''Forsythiopsis'' <small>Baker</small>) * ''[[Pachystachys]]'' <small>Nees</small> * ''[[Pararuellia]]'' <small>Bremek. & Nann.-Bremek.</small> * ''[[Pericalypta]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Petalidium]]'' <small>Nees</small> * ''[[Phaulopsis]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Phialacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Phlogacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Physacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Podorungia]]'' <small>Baill.</small> (← ''Warpuria'' <small>Stapf</small>) * ''[[Pogonospermum]]'' <small>Hochst</small>. * ''[[Poikilacanthus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Polylychnis]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Populina (zavamaniry)|Populina]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Pranceacanthus]]'' <small>Wassh.</small> * ''[[Pseudacanthopale]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Pseuderanthemum]]'' <small>Radlk.</small> * ''[[Pseudocalyx]]'' <small>Radlk.</small> * ''[[Pseudodicliptera]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Psilanthele]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Psiloesthes]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Ptyssiglottis]]'' <small>T.Anderson</small> * ''[[Pulchranthus]]'' <small>V.M.Baum et al.</small> * ''[[Rhaphidospora]]'' <small>Nees</small> * ''[[Rhinacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Ritonia]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Rostellularia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ruellia]]'' <small>L.</small> (← ''Lychniothyrsus'' <small>Lindau</small>; ''Tremacanthus'' <small>S.Moore</small>; ''Benoicanthus'' <small>Heine & A.Raynal</small>; ''Blechum'' <small>P.Browne</small>; ''Spirostigma'' <small>Nees</small>; ''Eusiphon'' <small>Benoist</small>; ''Pseudoruellia'' <small>Benoist</small>; ''Dipteracanthus'' <small>Nees</small>; ''Ulleria'' <small>Bremek.</small>; ''Pentstemonacanthus'' <small>Nees</small>) * ''[[Ruelliopsis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Rungia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Ruspolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Ruttya]]'' <small>Harv.</small> * ''[[× Ruttyruspolia]]'' <small>A.Meeuse & de Wet</small> (= ''Ruspolia × Ruttya'') * ''[[Saintpauliopsis]]'' <small>Staner</small> * ''[[Salpixantha]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Samuelssonia]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Sanchezia]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> (← ''Steirosanchezia'' <small>Lindau</small>;) * ''[[Sapphoa]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Satanocrater]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Schaueria]]'' <small>Nees</small> * ''[[Schaueriopsis]]'' <small>Champl. & I.Darbysh.</small> * ''[[Schwabea]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Sclerochiton]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Sebastiano-schaueria]]'' <small>Nees</small> * ''[[Sericospora]]'' <small>Nees</small> * ''[[Spathacanthus]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Sphacanthus]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Sphinctacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Stachyacanthus]]'' Nees * ''[[Staurogyne]]'' <small>Wall.</small> (← ''Gynocraterium'' <small>Bremek''.''</small>; ''Ophiorrhiziphyllon'' <small>Kurz</small> ) * ''[[Stenandriopsis]]'' <small>S.Moore</small> (← ''Achyrocalyx'' <small>Benoist</small> ) * ''[[Stenandrium]]'' <small>Nees</small> * ''[[Stenostephanus]]'' <small>Nees</small> (← ''Razisea'' <small>Oerst.</small>; ''Kalbreyeriella'' <small>Lindau</small>; ''Cylindrosolenium'' <small>Lindau</small>;) * ''[[Stenothyrsus]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Streblacanthus]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Streptosiphon]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Strobilanthes]]'' <small>Blume</small> (← ''Aechmanthera''; ''Championella'' <small>Bremek.</small>; ''Taeniandra'' <small>Bremek.</small>; ''Tarphochlamys'' <small>Bremek.</small>; ''Didyplosandra'' <small>Wight ex Bremek.</small>; ''Triaenanthus'' <small>Nees</small>; ''Pachystrobilus'' <small>Bremek.</small>) * ''[[Strobilanthopsis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Suessenguthia]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Symplectochilus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Tabascina]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Tessmanniacanthus]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Tetramerium]]'' <small>Nees</small> * ''[[Thunbergia]]'' <small>Retz.</small> * ''[[Thyrsacanthus]]'' <small>Moric</small>. (← ''Drejera'' <small>Nees</small>) * ''[[Thysanostigma]]'' <small>J.B.Imlay</small> * ''[[Trichanthera]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Trichaulax]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Trichocalyx]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Trichosanchezia]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Vavara]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Vindasia]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Whitfieldia]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Wuacanthus]]'' <small>Y.F.Deng, N.H.Xia & H.Peng</small> * ''[[Xantheranthemum]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Xerothamnella]]'' <small>C.T.White</small> * ''[[Xylacanthus]]'' <small>Aver. & K.S.Nguyen</small> * ''[[Yeatesia]]'' <small>Small</small> * ''[[Zygoruellia]]'' <small>Baill.</small> === Antokon-javamaniry hita eto Madagasikara === Eto [[Madagasikara]], ny fianakaviana ''Acanthaceae'' dia ahitana antokon-javamaniry eo amin' ny 32 ka hatramin' ny 40 eo ho eo. * ''[[Acanthopale]]'' * ''[[Ambongia]]'' * ''[[Anisotes]]'' (nampidirina ao ny ''Danguya'') * ''[[Asystasia]]'' * ''[[Barleria]]'' * ''[[Blepharis]]'' * ''[[Boutonia]]'' * ''[[Brachystephanus]]'' (nampidirina ao ny ''Vavara'') * ''[[Brillantaisia]]'' * ''[[Champluviera]]'' * ''[[Chlamydocardia]]'' * ''[[Crossandra]]'' * ''[[Dicliptera]]'' (nampidirina ao ny ''Peristrophe'' sy ny ''Pseudodicliptera'') * ''[[Dolichostachys]]'' * ''[[Dyschoriste]]'' * ''[[Ecbolium]]'' * ''[[Hygrophila]]'' (nampidirina ao ny ''Zygoruellia'') * ''[[Hypoestes]]'' * ''[[Isoglossa]]'' (nampidirina ao ny ''[[Celerina]]'', ny ''[[Conocalyx]]'', ny ''[[Melittacanthus]]'', ny ''[[Ritonia]]'' ary ny ''[[Sphacanthus]]'') * ''[[Justicia]]'' (nampidirina ao ny ''Anisostachya'', ny ''Forcipella'', ny ''Harnieria'' ny ''Populina'') * ''[[Lasiocladus]]'' * ''[[Leandriella]]'' * ''[[Lepidagathis]]'' * ''[[Megalochlamys]]'' * ''[[Melittacanthus]]'' * ''[[Mellera]]'' (nampidirina ao ny ''Ionacanthus'') * ''[[Mendoncia]]'' * ''[[Monothecium]]'' * ''[[Oplonia]]'' (nampidirina ao ny ''Forsythiopsis'') * ''[[Pericalypta]]'' * ''[[Phaulopsis]]'' * ''[[Podorungia]]'' * ''[[Rhinacanthus]]'' * ''[[Ruellia]]'' (nampidirina ao ny ''Benoicanthus'' sy ny ''Eusiphon'' ary ny ''Pseudoruellia'') * ''[[Rungia]]'' * ''[[Stenandriopsis]]'' (indraindray ampanakaikezina ny ''Achyrocalyx'' na ny ''Stenandrium'') * ''[[Thunbergia]]'' * ''[[Vindasia]]'' * ''[[Whitfieldia]]'' nvk7zmbdl5vxog0qul8v73tt70n6y37 1152132 1152131 2026-10-19T14:12:56Z Thelezifor 15140 Nandamina votoatiny 1152132 wikitext text/x-wiki [[Sary:Acanthus mollis spike pair Erice.jpg|vignette|416x416px|''[[Acanthus mollis]]'']] Ny '''''Acanthaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana [[Lamiales]]. Ahitana karazana 2&nbsp;500 hatramin' ny 4&nbsp;000, izay mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry manodidina ny 217 izy io. [[Zavamaniry ahitra|Ahitra]], [[hazobotry]], na [[vahy]] trôpikaly ny ankamaroany; maniry eny amin' ny zavamaniry hafa (epifita) ny sasany. Karazana vitsivitsy ihany no miparitaka any amin' ny faritra manana [[toetany antonony]]. I [[Indônezia]], i [[Malezia]], i [[Afrika]], i [[Brezila]] ary i [[Amerika Afovoany]] no foibe lehibe amin' ny faritra aniriany. Saika hita any amin' ny toerana rehetra ny zavamaniry ao amin' ilay fianakaviana, anisan' izany ny [[ala]] mikitroka na mahalana, tanin-kirihitra, [[saha]] sy [[lohasaha]] mando, [[morontsiraka]] sy faritra an-d[[ranomasina]], [[heniheny]] ary [[ala honko]]. == A antokon-javamaniry == [[Sary:Barleria prionitis (Porcupine flower) in Hyderabad, AP W IMG 9989.jpg|vignette|''[[Barleria prionitis]]'']] Tamin' ny 2 Desambra 2021 dia nanaiky antokon-javamaniry 217 ny ''[[Germplasm Resources Information Network]]''. Tamin' ny Janoary 2024 dia manaiky antokon-javamaniry 207 ny ''[[Plants of the World Online]]''. * ''[[Acanthopale]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Acanthopsis]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Acanthus]]'' <small>L.</small> * ''[[Afrofittonia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Ambongia]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Ancistranthus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Andrographis]]'' <small>Wall. ex Nees</small> * ''[[Angkalanthus]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Anisacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Anisosepalum]]'' <small>E.Hossain</small> * ''[[Anisostachya]]'' <small>Nees</small> (← ''Corymbostachys'' <small>Lindau</small>) * ''[[Anisotes]]'' <small>Nees</small> (← ''Chlamydostachya'' <small>Mildbr.</small>; ''Danguya'' <small>Benoist</small>) * ''[[Anomacanthus]]'' <small>R.D.Good</small> * ''[[Aphanosperma]]'' <small>T.F.Daniel</small> * ''[[Aphelandra]]'' <small>R.Br.</small> (← ''Rhombochlamys'' <small>Lindau</small>; ''Aphelandrella'' <small>Mildbr.</small>; ''Geissomeria'' <small>Lindl.</small>; ''Encephalosphaera'' <small>Lindau</small>; ''Orophochilus'' <small>Lindau</small>) * ''[[Ascotheca]]'' <small>Heine</small> * ''[[Asystasia]]'' <small>Blume</small> (← ''Salpinctium'' <small>T.J.Edwards</small>; ''Asystasiella'' <small>Lindau</small>; ''Styasasia'' <small>S.Moore</small>) * ''[[Avicennia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aymoreana]]'' <small>Braz, T.F.Daniel & Kiel</small> * ''[[Ballochia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Barleria]]'' <small>L.</small> * ''[[Barleriola]]'' <small>Oerst</small> * ''[[Blepharis]]'' <small>Juss.</small> * ''[[Borneacanthus]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Boutonia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Brachystephanus]]'' <small>Nees</small> (← ''Oreacanthus'' <small>Benth.</small> ) * ''[[Bravaisia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Brillantaisia]]'' <small>P.Beauv.</small> * ''[[Brunoniella]]'' <small>Bremek</small>. * ''[[Calacanthus]]'' <small>T.Anderson ex Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Calycacanthus]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Camarotea]]'' <small>Scott-Elliot</small> * ''[[Carlowrightia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Celerina]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Cephalacanthus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Cephalophis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Chalarothyrsus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Chamaeranthemum]]'' <small>Nees</small> * ''[[Champluviera]]'' <small>I.Darbysh., T.F.Daniel & Ki</small>el * ''[[Chileranthemum]]'' <small>Oerst.</small> * ''[[Chlamydacanthus]]'' <small>Lindau</small> (← ''Theileamea'' <small>Baill.</small> ) * ''[[Chlamydocardia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Chorisochora]]'' Vollesen * ''[[Chroesthes]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Clinacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Clistax]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Codonacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Conocalyx]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Cosmianthemum]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Crabbea]]'' <small>Harv.</small> (← ''Acanthostelma'' <small>Bidgood & Brummitt</small>; ''Golaea'' <small>Chiov.</small> ) * ''[[Crossandra]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Crossandrella]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Cuenotia]]'' <small>Rizzini</small> * ''[[Cyclacanthus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cynarospermum]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Cyphacanthus]]'' <small>Leonard</small> * ''[[Dasytropis]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Dianthera]]'' L. (← ''Amphiscopia, Centrilla, Diplanthera, Jungia'') * ''[[Diceratotheca]]'' <small>J.R.I.Wood & Scotland</small> * ''[[Dichazothece]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Dicladanthera]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Dicliptera]]'' <small>Juss.</small> (← ''Dactylostegium'' <small>Nees</small>; ''Peristrophe'' <small>Nees</small> ) * ''[[Dinteracanthus]]'' <small>C.B.Clarke ex Schinz</small> * ''[[Dischistocalyx]]'' <small>T.Anderson ex Benth. & Hook.f.</small> (← ''Apassalus'' <small>Kobuski</small>) * ''[[Dolichostachys]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Duosperma]]'' <small>Dayton</small> * ''[[Dyschoriste]]'' <small>Nees</small> (← ''Sautiera'' <small>Decne.</small>) * ''[[Ecbolium]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Echinacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Elytraria]]'' <small>Michx.</small> * ''[[Eranthemum]]'' <small>L.</small> * ''[[Eremomastax]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Filetia]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Fittonia]]'' <small>Coem.</small> * ''[[Forcipella]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Glossochilus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Graphandra]]'' <small>J.B.Imlay</small> * ''[[Graptophyllum]]'' <small>Nees</small> * ''[[Gymnophragma]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Gymnostachyum]]'' <small>Nees</small> * ''[[Gypsacanthus]]'' <small>E.J.Lott et al.</small> * ''[[Haplanthodes]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Haplanthus]]'' Nees * ''[[Harpochilus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Hemigraphis]]'' <small>Nees</small> * ''[[Henrya]]'' <small>Nees</small> * ''[[Herpetacanthus]]'' <small>Nees</small> (← ''Juruasia'' <small>Lindau</small>; ''Standleyacanthus'' <small>Leonard</small>) * ''[[Heteradelphia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Holographis]]'' <small>Nees</small> * ''[[Hoverdenia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Hulemacanthus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Hygrophila]]'' <small>R.Br.</small> (←''Santapaua'' <small>N.P.Balakr. & Subr.</small>; ''Hemiadelphis'' <small>Nees</small>;) * ''[[Hypoestes]]'' (← ''Periestes'') * ''[[Ichthyostoma]]'' <small>Hedrén & Vollesen</small> * ''[[Isoglossa]]'' <small>Oerst.</small> * ''[[Isotheca]]'' <small>Turrill</small> * ''[[Jadunia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Justicia]]'' <small>L.</small> (← ''Megalostoma'' <small>Leonard</small>; ''Calophanoides'' <small>(C.B.Clarke) Ridl.</small>; ''Siphonoglossa'' <small>Oerst.</small>; ''Pupilla'' <small>Rizzini</small>); ''Neohallia'' <small>Hemsl.</small>; ''Drejerella'' <small>Lindau</small>; ''Adhatoda'' <small>Mill.</small>; ''Pelecostemon'' <small>Leonard</small>) * ''[[Kenyacanthus]]'' <small>I.Darbysh. & Kiel</small> * ''[[Kosmosiphon]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Kudoacanthus]]'' <small>Hosok.</small> * ''[[Lankesteria]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Lasiocladus]]'' <small>Bojer ex Nees</small> (← ''Synchoriste'' <small>Baill.</small> ) * ''[[Leandriella]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Lepidagathis]]'' <small>Willd.</small> (← ''Acanthura'' <small>Lindau</small>; ''Lophostachys'' <small>Pohl</small>; ''Teliostachya'' <small>Nees</small>) * ''[[Leptosiphonium]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Leptostachya]]'' <small>Nees</small> * ''[[Liberatia]]'' <small>Rizzini</small> * ''[[Linariantha]]'' <small>B.L.Burtt & R.M.Sm.</small> * ''[[Louteridium]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Mackaya]]'' <small>Harv</small>. * ''[[Marcania]]'' <small>J.B.Imlay</small> * ''[[Mcdadea]]'' <small>E.A.Tripp & I.Darbysh.</small> * ''[[Megalochlamys]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Megaskepasma]]'' <small>Lindau</small> (← ''Perenideboles'' <small>Ram.Goyena</small> ) * ''[[Meiosperma]]'' <small>Raf</small>. (← ''Monechma'' <small>Hochst.</small> ) * ''[[Melittacanthus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Mellera]]'' <small>S.Moore</small> (← ''Ionacanthus'' <small>Benoist</small>;) * ''[[Mendoncia]]'' <small>Vand.</small> * ''[[Metarungia]]'' <small>Baden</small> * ''[[Mexacanthus]]'' <small>T.F.Daniel</small> * ''[[Meyenia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Mimulopsis]]'' <small>Schweinf.</small> (← ''Epiclastopelma'' <small>Lindau</small>) * ''[[Mirandea]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Monothecium]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Morsacanthus]]'' <small>Rizzini</small> * ''[[Nelsonia]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Neriacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Neuracanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Nicoteba]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Odontonema]]'' <small>Nees</small> (← ''Phidiasia'' <small>Urb.</small>) * ''[[Oplonia]]'' <small>Raf.</small> (← ''Forsythiopsis'' <small>Baker</small>) * ''[[Pachystachys]]'' <small>Nees</small> * ''[[Pararuellia]]'' <small>Bremek. & Nann.-Bremek.</small> * ''[[Pericalypta]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Petalidium]]'' <small>Nees</small> * ''[[Phaulopsis]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Phialacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Phlogacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Physacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Podorungia]]'' <small>Baill.</small> (← ''Warpuria'' <small>Stapf</small>) * ''[[Pogonospermum]]'' <small>Hochst</small>. * ''[[Poikilacanthus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Polylychnis]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Populina (zavamaniry)|Populina]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Pranceacanthus]]'' <small>Wassh.</small> * ''[[Pseudacanthopale]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Pseuderanthemum]]'' <small>Radlk.</small> * ''[[Pseudocalyx]]'' <small>Radlk.</small> * ''[[Pseudodicliptera]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Psilanthele]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Psiloesthes]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Ptyssiglottis]]'' <small>T.Anderson</small> * ''[[Pulchranthus]]'' <small>V.M.Baum et al.</small> * ''[[Rhaphidospora]]'' <small>Nees</small> * ''[[Rhinacanthus]]'' <small>Nees</small> * ''[[Ritonia]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Rostellularia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Ruellia]]'' <small>L.</small> (← ''Lychniothyrsus'' <small>Lindau</small>; ''Tremacanthus'' <small>S.Moore</small>; ''Benoicanthus'' <small>Heine & A.Raynal</small>; ''Blechum'' <small>P.Browne</small>; ''Spirostigma'' <small>Nees</small>; ''Eusiphon'' <small>Benoist</small>; ''Pseudoruellia'' <small>Benoist</small>; ''Dipteracanthus'' <small>Nees</small>; ''Ulleria'' <small>Bremek.</small>; ''Pentstemonacanthus'' <small>Nees</small>) * ''[[Ruelliopsis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Rungia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Ruspolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Ruttya]]'' <small>Harv.</small> * ''[[× Ruttyruspolia]]'' <small>A.Meeuse & de Wet</small> (= ''Ruspolia × Ruttya'') * ''[[Saintpauliopsis]]'' <small>Staner</small> * ''[[Salpixantha]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Samuelssonia]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Sanchezia]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> (← ''Steirosanchezia'' <small>Lindau</small>;) * ''[[Sapphoa]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Satanocrater]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Schaueria]]'' <small>Nees</small> * ''[[Schaueriopsis]]'' <small>Champl. & I.Darbysh.</small> * ''[[Schwabea]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Sclerochiton]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Sebastiano-schaueria]]'' <small>Nees</small> * ''[[Sericospora]]'' <small>Nees</small> * ''[[Spathacanthus]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Sphacanthus]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Sphinctacanthus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Stachyacanthus]]'' Nees * ''[[Staurogyne]]'' <small>Wall.</small> (← ''Gynocraterium'' <small>Bremek''.''</small>; ''Ophiorrhiziphyllon'' <small>Kurz</small> ) * ''[[Stenandriopsis]]'' <small>S.Moore</small> (← ''Achyrocalyx'' <small>Benoist</small> ) * ''[[Stenandrium]]'' <small>Nees</small> * ''[[Stenostephanus]]'' <small>Nees</small> (← ''Razisea'' <small>Oerst.</small>; ''Kalbreyeriella'' <small>Lindau</small>; ''Cylindrosolenium'' <small>Lindau</small>;) * ''[[Stenothyrsus]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Streblacanthus]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Streptosiphon]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Strobilanthes]]'' <small>Blume</small> (← ''Aechmanthera''; ''Championella'' <small>Bremek.</small>; ''Taeniandra'' <small>Bremek.</small>; ''Tarphochlamys'' <small>Bremek.</small>; ''Didyplosandra'' <small>Wight ex Bremek.</small>; ''Triaenanthus'' <small>Nees</small>; ''Pachystrobilus'' <small>Bremek.</small>) * ''[[Strobilanthopsis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Suessenguthia]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Symplectochilus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Tabascina]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Tessmanniacanthus]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Tetramerium]]'' <small>Nees</small> * ''[[Thunbergia]]'' <small>Retz.</small> * ''[[Thyrsacanthus]]'' <small>Moric</small>. (← ''Drejera'' <small>Nees</small>) * ''[[Thysanostigma]]'' <small>J.B.Imlay</small> * ''[[Trichanthera]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Trichaulax]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Trichocalyx]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Trichosanchezia]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Vavara]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Vindasia]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Whitfieldia]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Wuacanthus]]'' <small>Y.F.Deng, N.H.Xia & H.Peng</small> * ''[[Xantheranthemum]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Xerothamnella]]'' <small>C.T.White</small> * ''[[Xylacanthus]]'' <small>Aver. & K.S.Nguyen</small> * ''[[Yeatesia]]'' <small>Small</small> * ''[[Zygoruellia]]'' <small>Baill.</small> === Antokon-javamaniry hita eto Madagasikara === Eto [[Madagasikara]], ny fianakaviana ''Acanthaceae'' dia ahitana antokon-javamaniry eo amin' ny 32 ka hatramin' ny 40 eo ho eo. * ''[[Acanthopale]]'' * ''[[Ambongia]]'' * ''[[Anisotes]]'' (← ''Danguya'') * ''[[Asystasia]]'' * ''[[Barleria]]'' * ''[[Blepharis]]'' * ''[[Boutonia]]'' * ''[[Brachystephanus]]'' (← ''Vavara'') * ''[[Brillantaisia]]'' * ''[[Champluviera]]'' * ''[[Chlamydocardia]]'' * ''[[Crossandra]]'' * ''[[Dicliptera]]'' (← ''Peristrophe'' sy ny ''Pseudodicliptera'') * ''[[Dolichostachys]]'' * ''[[Dyschoriste]]'' * ''[[Ecbolium]]'' * ''[[Hygrophila]]'' (← ''Zygoruellia'') * ''[[Hypoestes]]'' * ''[[Isoglossa]]'' (← ''[[Celerina]]'', ''[[Conocalyx]]'', ''[[Melittacanthus]]'', ''[[Ritonia]]'', ''[[Sphacanthus]]'') * ''[[Justicia]]'' (← ''Anisostachya'', ''Forcipella'', ''Harnieria,'' ''Populina'') * ''[[Lasiocladus]]'' * ''[[Leandriella]]'' * ''[[Lepidagathis]]'' * ''[[Megalochlamys]]'' * ''[[Melittacanthus]]'' * ''[[Mellera]]'' (← ''Ionacanthus'') * ''[[Mendoncia]]'' * ''[[Monothecium]]'' * ''[[Oplonia]]'' (← ''Forsythiopsis'') * ''[[Pericalypta]]'' * ''[[Phaulopsis]]'' * ''[[Podorungia]]'' * ''[[Rhinacanthus]]'' * ''[[Ruellia]]'' (← ''Benoicanthus,'' ''Eusiphon''; ''Pseudoruellia'') * ''[[Rungia]]'' * ''[[Stenandriopsis]]'' (indraindray ampanakaikezina ny ''Achyrocalyx'' na ny ''Stenandrium'') * ''[[Thunbergia]]'' * ''[[Vindasia]]'' * ''[[Whitfieldia]]'' ke5nm9n1ineknvr3mpvzzaj5euivnfy 0 294754 1152151 1114767 2026-10-20T04:48:08Z CommonsDelinker 112 Replacing CZ_Zlin_COA.svg with [[File:CZ_Zlín_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)). 1152151 wikitext text/x-wiki {{Coord|49|14|N|17|40|E}} {{infobox tanàna |tanàna=Zlín |firenena={{Tsekia}} |faritra = |isam-ponina=74.191 |velarantany=10.28 |ben'ny tanàna= |sary=Zlin-Radnice.JPG |saina=CZ Zlín COA.svg }} I '''Zlín''' ([[Fiteny alemà|alemà]]: ''Zlin'', tamin'ny 1949 ka hatramin'ny 1990: ''Gottwaldov''), tanàna ao amin'ny Repoblika {{Tsekia}} ary mponina 74.000 sy ivon-toerana indostrialy ao amin'ny faritra Zlínský Kraj any [[Moravia]]. Miparitaka any amin'ny lohasahan'ny Dřevnice izany. == Jereo koa == * [[Bata (kiraro)]] * [[Repoblika Tseka]] {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Repoblika Tseka]] 7dwx6ut3sov2yk9m2x3uzjynykwigud 0 295379 1152126 1142123 2026-10-19T13:04:11Z Thelezifor 15140 1152126 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ravensara aromatica.png|vignette|''Cryptocarya agathophylla'']] Ny '''''Cryptocarya agathophylla''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Lauraceae]]''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Ravensara aromatica''''' na '''''Ravensara anisata'''''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''avozo''', '''havozo''', '''havozomangidy''', '''havozomanitra''', '''hazomanga''', '''hazomangalahy''', '''hazomanitra''', '''laposinty''', '''ravintsara''', '''tavolomanitra''' ary '''voaravintsara''' . Eto [[Madagasikara]] dia ampiasaina amin' ny fitsaboana, amin' ny sakafo, amin' ny fombafomba ary amin' ny varotra ity hazo lehibe ity. Ampiasaina mba hitsaboana aretina (vay, kibo manotika, ratra, ary sery) n hodiny sy ny raviny manitra, fa ampiasaina ho fanatsaran-tsakafo ny voany, ary manome fofona manitra ny hazony. Misy fanovany roa izy io, dia ny havozomamy, izay mamy sady azo ampiasaina amin' ny fitsaboana, ary ny havozomangidy, izay mangidy sady mifandray amin' ny fombafomba sy fifanakalozana ara-barotra. Noho ny fitovian' anarana amin' ny teny malagasy, ity karazana ''Ravensara'' ity dia afangaro matetika amin' ny karazana ''Laureaceae'' hafa maniry eto amin' ny Nosy izay antsoina matetika hoe "ravintsara", ilay hazo tao hoe ''[[Camphora officinarum]]'' (na ''Cinnamomum camphora'') izany, izay atao hoe "ravintsara" na "ravitsara" sady mamokatra menaka manitra ihany koa. == Famariparitana == Hazo maro rantsana ny ''Cryptocarya agathophylla'' izay misy hodiny mena, maniry any anaty ala trôpikaly mando. Mirefy 18 ka hatramin' ny 20 m ny haavony. === Ravina === Mifandimby, tsy misy volo, henjana, salavalava, maitso sy manjelanjelatra ny ravin' ny ''Cryptocarya agathophylla'' izay manana lafy ambony malama. === Vony === Manana halava 2 hatramin' ny 3,5 mm sy savaivo 2 hatramin' ny 2,5 mm ny vonin' ny ''Cryptocarya agathophylla'' izay maitso sy miendrika lakolosy. Mamelana ioo zavaminry io amin' ny Novambra ka hatramin' ny Janoary. === Voa === Somary boribory, manana savaivo 2,5 sm na mihoatra, ary somary malama sady manana fofona tena manitra ny voan' ny ''Cryptocarya agathophylla''. == Anarana ahafantarana azy == Indreto ny anarana ahafantarana io karazana io: * ''Agathophyllum aromaticum'' <small>(Sonn.) Schreb. ex Forsyth f.</small> * ''Agathophyllum aromaticum'' <small>(Sonn.) Willd.</small> * ''Agathophyllum ravensara'' <small>Mirb. ex Steud.</small> * <u>''Cryptocarya agathophylla'' <small>van der Werff</small></u> * ''Euodia ravensara'' <small>Gaertn.</small> * ''Evodia aromatica'' <small>(Sonn.) Pers.</small> * ''Evodia ravensara'' <small>Gaertn.</small> * ''Laurus aromatica'' <small>Baill.</small> * ''Ravensara anisata'' <small>Danguy</small> * ''Ravensara aromatica'' <small>Sonn.</small> == Fampiasana == === Amin' ny fitsaboana === Ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[ratra]] sy ny [[vay]] ary ny fivontosana ny hoditry ny ''Cryptocarya agathophylla''. Tsakoina ny raviny vaovao ary apetaka amin' ny ratra satria manana toetra [[antibiôtika]]. Ampiasaina hitsabona [[Séry-Magneval|sery]] sy ny [[aretina an-doha]] ny raviny maina sy nototoina ho vovoka. Mitovy fampiasana amin' ny an' ny karaotimanitra (''[[Pimpinella anisum]]'') ny hazony izay atao vovoka ka mamoaka fofona manitra sy mahery (misy manetôla). Mahomby amin' ny fitsaboana [[kibo manotika]] ny fisotroana ny rano nandomana azy io. Heverina ho afaka manentana ny [[fahazotoan-komana]] sy mampisy hery koa ny fisotroana izany. === Fampiasana hafa === Any amin' ny [[Tanala]] dia dorana ka atao ody [[varatra]] ny ravina maina avy amin' ny ''Cryptocarya agathophylla''. Ampiasaina ihany koa ny hodiny mba hahamanitra sy hanome tsiro ny [[Zavapisotro misy alikaola|toaka]]. Ampiasaina mba hanamanitra ny nahandro ny voany. Ampiasaina amin' ny fanomezan-tsiro ny zava-pisotro amin' ny famorana ny hodiny izay mangidy be tokoa. Manome [[menakamanitra]] tena tsara sy be mpitady ny fanasitiliana ilay hazo. == Kolontsaina == === Ohabolana === * [[Sakamalao]] sy havozo, ka samy mitondra ny hanitra ho azy. * Lasa ny [[varatra]] vao mitsako havozo. == Jereo koa == * ''[[Cryptocarya]]'' * ''[[Ravensara]]'' * ''[[Ravintsara]]: [[Camphora officinarum]] <small>Boerh. ex Fabr.</small>''(← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>) (''[[Lauraceae]]'')''; [[Cinnamomum verum]] <small>J.Presl</small>'' (''← Cinnamomum zeylanicum'') (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya litoralis]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagsikara]] bkq3rq8dm449wpd2ykvyasvt63gz5nj 1152127 1152126 2026-10-19T13:04:32Z Thelezifor 15140 1152127 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ravensara aromatica.png|vignette|''Cryptocarya agathophylla'']] Ny '''''Cryptocarya agathophylla''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Lauraceae]]''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Ravensara aromatica''''' na '''''Ravensara anisata'''''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''avozo''', '''havozo''', '''havozomangidy''', '''havozomanitra''', '''hazomanga''', '''hazomangalahy''', '''hazomanitra''', '''laposinty''', '''ravintsara''', '''tavolomanitra''' ary '''voaravintsara''' . Eto [[Madagasikara]] dia ampiasaina amin' ny fitsaboana, amin' ny sakafo, amin' ny fombafomba ary amin' ny varotra ity hazo lehibe ity. Ampiasaina mba hitsaboana aretina (vay, kibo manotika, ratra, ary sery) n hodiny sy ny raviny manitra, fa ampiasaina ho fanatsaran-tsakafo ny voany, ary manome fofona manitra ny hazony. Misy fanovany roa izy io, dia ny havozomamy, izay mamy sady azo ampiasaina amin' ny fitsaboana, ary ny havozomangidy, izay mangidy sady mifandray amin' ny fombafomba sy fifanakalozana ara-barotra. Noho ny fitovian' anarana amin' ny teny malagasy, ity karazana ''Ravensara'' ity dia afangaro matetika amin' ny karazana ''Laureaceae'' hafa maniry eto amin' ny Nosy izay antsoina matetika hoe "ravintsara", ilay hazo tao hoe ''[[Camphora officinarum]]'' (na ''Cinnamomum camphora'') izany, izay atao hoe "ravintsara" na "ravitsara" sady mamokatra menaka manitra ihany koa. == Famariparitana == Hazo maro rantsana ny ''Cryptocarya agathophylla'' izay misy hodiny mena, maniry any anaty ala trôpikaly mando. Mirefy 18 ka hatramin' ny 20 m ny haavony. === Ravina === Mifandimby, tsy misy volo, henjana, salavalava, maitso sy manjelanjelatra ny ravin' ny ''Cryptocarya agathophylla'' izay manana lafy ambony malama. === Vony === Manana halava 2 hatramin' ny 3,5 mm sy savaivo 2 hatramin' ny 2,5 mm ny vonin' ny ''Cryptocarya agathophylla'' izay maitso sy miendrika lakolosy. Mamelana ioo zavaminry io amin' ny Novambra ka hatramin' ny Janoary. === Voa === Somary boribory, manana savaivo 2,5 sm na mihoatra, ary somary malama sady manana fofona tena manitra ny voan' ny ''Cryptocarya agathophylla''. == Anarana ahafantarana azy == Indreto ny anarana ahafantarana io karazana io: * ''Agathophyllum aromaticum'' <small>(Sonn.) Schreb. ex Forsyth f.</small> * ''Agathophyllum aromaticum'' <small>(Sonn.) Willd.</small> * ''Agathophyllum ravensara'' <small>Mirb. ex Steud.</small> * <u>''Cryptocarya agathophylla'' <small>van der Werff</small></u> * ''Euodia ravensara'' <small>Gaertn.</small> * ''Evodia aromatica'' <small>(Sonn.) Pers.</small> * ''Evodia ravensara'' <small>Gaertn.</small> * ''Laurus aromatica'' <small>Baill.</small> * ''Ravensara anisata'' <small>Danguy</small> * ''Ravensara aromatica'' <small>Sonn.</small> == Fampiasana == === Amin' ny fitsaboana === Ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[ratra]] sy ny [[vay]] ary ny fivontosana ny hoditry ny ''Cryptocarya agathophylla''. Tsakoina ny raviny vaovao ary apetaka amin' ny ratra satria manana toetra [[antibiôtika]]. Ampiasaina hitsabona [[Séry-Magneval|sery]] sy ny [[aretina an-doha]] ny raviny maina sy nototoina ho vovoka. Mitovy fampiasana amin' ny an' ny karaotimanitra (''[[Pimpinella anisum]]'') ny hazony izay atao vovoka ka mamoaka fofona manitra sy mahery (misy manetôla). Mahomby amin' ny fitsaboana [[kibo manotika]] ny fisotroana ny rano nandomana azy io. Heverina ho afaka manentana ny [[fahazotoan-komana]] sy mampisy hery koa ny fisotroana izany. === Fampiasana hafa === Any amin' ny [[Tanala]] dia dorana ka atao ody [[varatra]] ny ravina maina avy amin' ny ''Cryptocarya agathophylla''. Ampiasaina ihany koa ny hodiny mba hahamanitra sy hanome tsiro ny [[Zavapisotro misy alikaola|toaka]]. Ampiasaina mba hanamanitra ny nahandro ny voany. Ampiasaina amin' ny fanomezan-tsiro ny zava-pisotro amin' ny famorana ny hodiny izay mangidy be tokoa. Manome [[menakamanitra]] tena tsara sy be mpitady ny fanasitiliana ilay hazo. == Kolontsaina == === Ohabolana === * [[Sakamalao]] sy havozo, ka samy mitondra ny hanitra ho azy. * Lasa ny [[varatra]] vao mitsako havozo. == Jereo koa == * ''[[Cryptocarya]]'' * ''[[Ravensara]]'' * ''[[Ravintsara]]: [[Camphora officinarum]] <small>Boerh. ex Fabr.</small>''(← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>) (''[[Lauraceae]]'')''; [[Cinnamomum verum]] <small>J.Presl</small>'' (''← Cinnamomum zeylanicum'') (''[[Lauraceae]]''); ''Cryptocarya agathophylla'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya litoralis]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagsikara]] 7n0jv2nd33b0nij91tjz4eu0twmtwa2 0 296280 1152133 1152109 2026-10-19T14:23:08Z ~2026-53342-25 41238 ( 1152133 wikitext text/x-wiki [[File:Éder Mauro em fevereiro de 2017.jpg|thumb|Éder Mauro]] '''Éder Mauro Cardoso Barra''' (teraka ny 14 Desambra 1960 tao [[Belém]]), fantatra ihany koa amin'ny hoe ''Delegado Éder Mauro'', dia [[polisy]] sy [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]], mifandray amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberal]] (PL). [[Solombavambahoaka]] federaly ho an'ny fanjakan'i {{Pará}} izy amin'izao fotoana izao nanomboka tamin'ny taona 2015.<ref>(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/178908/biografia www.camara.leg.br Biographia]</ref> ==Jereo koa== {{CLEFDETRI:Mauro, Eder}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1960]] [[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Pará)]] [[Sokajy:Partido Liberal]] [[Sokajy:Polisy breziliana]] g5wnddtjg8j0njcsna5r3xf19cnteuk 0 297849 1152150 1151920 2026-10-20T04:28:04Z Uruguaxo 92 41393 1152150 wikitext text/x-wiki [[Sary:Lucas Pavanato.jpg|vignette|Lucas Pavanato in 2026]] '''Lucas Pavanato de Oliveira''' (teraka ny 12 Mey 1998 tao [[Sorocaba]])<ref>(pl) [https://www.saopaulo.sp.leg.br/vereador/lucas-pavanato/ Camara Sao Paulo]</ref> dia [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] sady olo-malaza amin'ny aterineto izay mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Kaominina ao {{São Paulo}} nanomboka tamin'ny taona 2025.<ref>(pt) [https://www.gazetadopovo.com.br/eleicoes/2024/sao-paulo-sp/quem-e-lucas-pavanato-o-vereador-conservador-mais-votado-do-brasil/ Lucas Pavanato, o vereador conservador mais votado do Brasil]</ref> Izy no kandidà be mpifidy indrindra tao amin'ny firenena tamin'ny fifidianana kaominaly tamin'ny taona 2024. Tamin'ny taona 2025, manana mpanaraka 2 tapitrisa ao amin'ny Instagram sy TikTok izy, ary mpanaraka 1 tapitrisa ao amin'ny YouTube. Kandida ho an'ny Antenimieran'i São Paulo izy tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, ary lasa solony. Mpikambana ao amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]] izy nanomboka tamin'ny taona 2023.<ref>(pt) [https://www.revistaoeste.com/politica/pl-aposta-em-lucas-pavanato-como-puxador-de-votos-em-sao-paulo/ PL aposta em Lucas Pavanato]</ref> ==Vokatra fifidianana== {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Taona !Fifidianana ! !Antoko !Vato ! % !Vokatra |- |2022 | Fanjakan'i [[São Paulo]] | Solombavambahoaka | [[Partido Novo|Novo]] |36.258 | 0.16% |Voafidy Solontena |- |2024 | Fanjakan'i [[São Paulo]] | Mpanolotsaina monosipaly | [[Partido Liberal|PL]] | 161.386 | 2.78% | voafidy |} ==Jereo koa== {{Commonscat}} [[Sokajy:Partido Liberal|Pavanato]] [[Sokajy:Mpanao politika breziliana|Pavanato]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1998]] 8m1xpflgnwpc3nmvfm4gyvrvnkyk6e4 0 299716 1152125 1138758 2026-10-19T13:02:27Z Thelezifor 15140 1152125 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cinnamomum zeylanicum (Cinnamon) tree in RDA, Bogra 01.jpg|vignette|449x449px|''Cinnamomum verum'']] Ny '''''Cinnamomum verum''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] maitso ravina lalandava ao amin' ny fianakaviana ''[[Lauraceae]]''. Hazo teratany any [[Srilanka]] izy io. Vokarin' ny tantsaha avy amin' ny hodiny anatiny ny [[kanelina]]. Atao hoe '''''Cinnamomum zeylanicum''''' koa izy io. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''andrembavinaveotra''', '''hazokanelina''', '''hazomanitra''', '''kanelina''' na '''ravintsara'''. == Famariparitana == [[Sary:Cinnamomum verum J.Presl (24936645478).jpg|vignette|213x213px|Vonin' ny ''Cinnamomum verum''|ankavia]][[Sary:Cinnamomum verum 002.JPG|vignette|279x279px|Ravin' ny ''Cinnamomum verum'']] Mitombo hatramin' ny haavo 10 ka hatramin' ny 15 m ny ''Cinnamomum verum''. Manjelanjelatra ny raviny maitso lalandava izay manana halava 7 hatramin’ ny 18 sm. Maitso ny voniny ary misy fofona somary tsy mahafinaritra. Manana savaivo 1 sm eo ho eo ny voany volomparasy. == Faritra aniriany == [[Sary:Tronc de cannelier.jpg|vignette|280x280px|Vatan' ny hazo kanelina nakana hodiny]] Teratany any [[Srilanka]] ny ''Cinnamomum verum'', saingy ambolena any amin' ny faritra trôpikaly hafa. Mety ho lasa zavamaniry manafika any amin' ny faritra sasany koa izy. == Fampiasana == === Zavamanitra === [[Sary:Cinnamomum verum spices.jpg|vignette|272x272px|Kanelina|ankavia]] Mamokatra tapa-kazo, izay azo ampiasaina mivantana ho zavamanitra na totoina ho lasa vovoka, ny kanelina avy amin' ny hoditry ny ''Cinnamomum verum'', rehefa maina. Azo ampiasaina amin' ny endrika vovoka na tapa-kazo izy ary atao amin' ny nahandro, na ny menaka atao amin' ny kremy sy amin' ny feta fanadiova-nify mihitsy aza. === Fitsaboana === Efa ela no nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana ho fanampiana ny [[fandevonan-kanina]] ([[vavony]] sy [[tsinay]]) ny kanelina. Ny fanadihadiana savaranonando dia nampiseho fa mety hampiadana ny fisehon' ny aretina Alzheimer ny ny kanelina. Manohitra ny mamaivay sy ny areti-mihanaka ary ny piriritra ny fampiasana ny vovoka kanelina. === Fitandremana === Misy ny antony tsy tokony hampiasana ny menaka kanelina, indrindra ho an' ny zaza latsaky ny 7 taona sy ny vehivavy bevohoka. Ny fampiasana ny kanelina amin' ny hoditra dia mety hiteraka mamaivay raha ampiasaina amin' ny fatra ambony na mandritra ny fotoana maharitra. Ankoatra izany, dia tsy tokony hohanina be loatra na mandritra ny fotoana maharitra ny menaka azo avy aminy satria mety fahamaizan' ny vavony. == Jereo koa == * ''[[Cinnamomum]]'' * [[Kanelina]] * [[Ravintsara]]: ''[[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small>(← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>)(''[[Lauraceae]]''); ''Cinnamomum verum'' <small>J.Presl</small> (← ''Cinnamomum zeylanicum'') (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya litoralis]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') * ''[[Ravensara]]'' kiqsq0wg4e4fpj7q54yxseyuskf2zq4 0 299907 1152128 1140209 2026-10-19T13:05:55Z Thelezifor 15140 1152128 wikitext text/x-wiki Ny '''''Cryptocarya litoralis''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Lauraceae]]''. izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Ravensara acuminata'''''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''ravintsara''', '''tavololavaravina''', '''tavolopina''', '''tavolorano'''. == Jereo koa == * ''[[Cryptocarya]]'' * ''[[Ravensara]]'' * [[Ravintsara]]'': [[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small> (← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>) (''[[Lauraceae]]'')''; [[Cinnamomum verum]]'' <small>J.Presl</small> (''← Cinnamomum zeylanicum'') (''[[Lauraceae]]''); ''Cryptocarya agathophylla'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Tavololavaravina]] (''[[Cryptocarya pervillei]]'' <small>Baill</small>. na ''Ravensara pervillei'' <small>(Baill.) Kosterm.</small>; ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> na ''Ravensara acuminata'' <small>(Willd. ex Meisn.) Baill.</small>; ''[[Cryptocarya canaliculata]]'' <small>van der Werff</small> na ''Ravensara impressa'' <small>Kosterm.</small>) * [[Tavolopina]] (''[[Cryptocarya coriacea]]'' na ''Ravensara coriacea'' <small>Kosterm.</small>; ''[[Cryptocarya flavescens]]'' na ''Ravensara flavescens'' <small>Kosterm.</small> na ''Ravensara lastellei'' <small>Baill</small>.; ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> na ''Ravensara acuminata'' <small>(Willd.) Baill.</small>; ''[[Cryptocarya multiflora]]'' na ''Ravensara floribunda'' <small>Baill</small>.; ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' na ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>; ''[[Cryptocarya retusa]]'' na ''Ravensara retusa'' <small>(Willd. ex Nees) Baill.</small>; ''[[Cryptocarya thouvenotii]]'' <small>(Danguy) Kosterm.</small>; ''Potameia incisa'' <small>Kosterm</small>.) * [[Tavolorano]] (''[[Cryptocarya pervillei]]'' <small>Baill</small>. na ''Ravensara pervillei'' <small>(Baill.) Kosterm.</small>; ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> na ''Ravensara acuminata'' <small>(Willd.) Baill</small>.) * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagsikara]] pvtctzja4lgamy7o15a1vcieha4b61m 1152129 1152128 2026-10-19T13:09:38Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1152129 wikitext text/x-wiki Ny '''''Cryptocarya litoralis''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Lauraceae]]''. izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Ravensara acuminata'''''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''ravintsara''', '''tavololavaravina''', '''tavolopina''', '''tavolorano'''. == Jereo koa == * ''[[Cryptocarya]]'' * ''[[Ravensara]]'' * [[Ravintsara]]'': [[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small> (← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>) (''[[Lauraceae]]'')''; [[Cinnamomum verum]]'' <small>J.Presl</small> (''← Cinnamomum zeylanicum'') (''[[Lauraceae]]''); ''Cryptocarya agathophylla'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') * [[Tavololavaravina]]: ''[[Cryptocarya pervillei]]'' <small>Baill</small>. (← ''Ravensara pervillei'' <small>(Baill.) Kosterm.</small>); ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> (← ''Ravensara acuminata'' <small>(Willd. ex Meisn.) Baill.</small>); ''[[Cryptocarya canaliculata]]'' <small>van der Werff</small> (← ''Ravensara impressa'' <small>Kosterm.</small>) * [[Tavolopina]]; ''[[Cryptocarya coriacea]]'' (← ''Ravensara coriacea'' <small>Kosterm.</small>); ''[[Cryptocarya flavescens]]'' (← ''Ravensara flavescens'' <small>Kosterm.</small>; ''Ravensara lastellei'' <small>Baill</small>.); ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> (← ''Ravensara acuminata'' <small>(Willd.) Baill.</small>); ''[[Cryptocarya multiflora]]'' (← ''Ravensara floribunda'' <small>Baill</small>.); ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' (← ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>); ''[[Cryptocarya retusa]]'' (← ''Ravensara retusa'' <small>(Willd. ex Nees) Baill.</small>); ''[[Cryptocarya thouvenotii]]'' <small>(Danguy) Kosterm.</small>; ''Potameia incisa'' <small>Kosterm</small>. * [[Tavolorano]]: ''[[Cryptocarya pervillei]]'' <small>Baill</small>. (← ''Ravensara pervillei'' <small>(Baill.) Kosterm.</small>); ''Cryptocarya litoralis'' <small>van der Werff</small> (← ''Ravensara acuminata'' <small>(Willd.) Baill</small>. * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagsikara]] p28w8e16llqjntvznvs4nseyuucvllp 0 300039 1152153 1149641 2026-10-20T10:06:14Z Thelezifor 15140 Loharano 1152153 wikitext text/x-wiki [[Sary:Lagune Lamraro - Ambavarana 11.jpg|vignette|465x465px|''Typhonodorum lindleyanum'' (eo anelanelan' ny farihin' i Lanirano sy Ambavarana)]] Ny '''''Typhonodorum lindleyanum''''' dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Araceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Aroideae]]''. Io no hany karazana ao amin' ny antokon-javamaniry '''''Typhonodorum''''' <small>Schott</small>. ''Typhonodorum lindleyanum'' <small>Schott</small> no anarany feno. Ity karazana zavamaniry ity dia teratany ao [[Kômôro]], eto [[Madagasikara]], ao [[Maorisy]] ary ao [[Tanzania]]. Maniry eny amoron' ny renirano sy ny farihy ary eny amin' ny honahona izy io. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''ambia''', '''horiridrano''', '''mangaoka''', '''mangibo''', '''mangilo''', '''mangoka''', '''via''', ary '''viha'''. Ahitra lehibe maniry anaty rano izy io, izay hita any amin' ny faritra mando na somary mando, eny amin' ny [[ala honko]], eny amin' ny tany mandon-dranomamy, amin' ny haabo 0 hatramin' ny 1&nbsp;000 m. == Anarana hafa == Indreto koa ny anarana ara-tsiansa nahafantarana ny ''Typhonodorum lindleyanum'': * ''Arodendron engleri'' <small>Werth</small> * ''Typhonodorum engleri'' <small>Werth</small> * ''Typhonodorum madagascariense'' <small>Engl.</small> == Faritra ahitana azy == [[Sary:Typhonodorum distribution.svg|vignette|Faritra ahitana ny ''Typhonodorum lindleyanum'']] Ity zavamaniry ity dia hita ao [[Tanzania]], eto [[Madagasikara]], ao [[Maorisy]] ary ao [[Kômôro]]<ref><small>Giuseppe Mazza, "[https://www.monaconatureencyclopedia.com/typhonodorum-lindleyanum/?lang=fr Typhonodorum lindleyanum]", ''Monaco Nature Encyclopedia'', 22/02/2009 ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.monaconatureencyclopedia.com%2Ftyphonodorum-lindleyanum%2F%3Flang%3Dfr Arsiva])</small></ref>. == Fampiasana == === Sakafo amin' ny mosary === [[Sary:Typhonodorum lindleyanum ( via).jpg|vignette|281x281px|''Typhonodorum lindleyanum''|ankavia]] Ampiasaina hatao sakafo amin' ny fotoan' ny mosary ny ''Typhonodorum lindleyanum''<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=6065 Typhonodorum lindleyanum Schott]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref name=":1"><small>"[https://journals.openedition.org/oceanindien/793?lang=en The Use of Wild and Cultivated Plants as famine Foods on Pemba Island, Zanzibar]", ''journals.openedition.org''</small></ref>. Tany [[Zanzibar]] (ao amin' ny nosy Pemba)<ref name=":1" /> sy any amin' ny faritra sasany amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]], dia hanina ny vodiny (taranjany) sy ny vihim-boany aorian' ny fikarakarana maharitra sy be pitsiny izay atao mba hanesorana ny poizina ao aminy<ref name=":1" />. Tapatapahina sy alona anaty rano ary ampandevezina imbetsaka ny vodiny, na nototoina ho vovony, mba ho azo hanina. Ampangotrahina imbetsaka koa ny vihim-boany vao azo hanina<ref name=":1" /><ref><small>"''[https://www.purdue.edu/hla/sites/famine-foods/famine_food/typhonodorum-lindleyanum/ Typhonodorum lindleyanum]''", ''www.purdue.edu''</small></ref>. Tsy loharanon-tsakafo amin' ny fotoana mahazatra izy io fa vonjy aina mandritra ny vanim-potoan' ny tsy fisian-tsakafo<ref name=":1" />. === Fitsaboana === [[Sary:Typhonodorum lindleyanum kz1.jpg|ankavia|vignette|297x297px|''Typhonodorum lindleyanum'']] Milaza ny fampiasana ny ravina sy ny fon' ny ''Typhonodorum lindleyanum'' amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ho an' ny vehivavy ny fanadihadiana etnôbôtanika natao tany amn' ny faritra atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]]. Ny fampiasana voalaza dia ahitana: * ny fanesorana ny ahitra na tavony avy ao ankibon' ny tera-bao aorian' ny fiterahana; * ny olana mahazo ny andilana; * ny fitsaboana ny may. Tafiditra ao anatin' ny sehatry ny fitsaboana nentim-paharazana ireo fampiasana ny ''Typhonodorum lindleyanum'' ireo fa tsy voamarina ara-pitsaboana môderina. === Haingo === [[Sary:Starr-120522-6303-Typhonodorum lindleyanum-fruit stalk-Iao Tropical Gardens of Maui-Maui (24512793474).jpg|vignette|276x276px|Voan' ny ''Typhonodorum lindleyanum'']] Zavamaniry fanao haingo koa ny ''Typhonodorum lindleyanum'' ary izany no tena fampiasana azy ankehitriny noho ny raviny lehibe sy ny bika aman' endriny. Ambolena azy: * eny amin' ny zaridaina bôtanika; * eny amin' ny zaridaina anaty rano any amin' ny faritra trôpikaly; * eny amin' ny valan-javaboary; * ary any amin' ny fanangonana zavamaniry vahiny. === Fiarovana ny tany === Ao amin' ny toeram-poniriany voajanahary dia manampy amin' ny fitazonana ny tany be honahona sy manome fandrakofana ny zavamaniry ho an' ny tontolo mando ny ''Typhonodorum lindleyanum''. Mandray anjara amin' ny fampiandranoana ny bibikely mpamidra vovobony isan-karazany koa io zavamaniry io. === Famokarana tsiraka === [[Sary:Typhonodorum-2016.jpg|vignette|253x253px|''Typhonodorum lindleyanum'']] Milaza ny loharanom-baovao sasany fa manome tsiraka tsara kalitao izay ampiasaina eo an-toerana ny ''Typhonodorum lindleyanum'', na dia tsy voarakitra an-tsoratra loatra aza izany fampiasana azy izany raha miraha amin' ny fampiasana azy amin' ny ho sakafo na ho haingo. === Fanapoizinana === Misy kristaly ôksalatana kalsiôma sy zavatra hafa miteraka falailay ny taova rehetra amin' ny ''Typhonodorum lindleyanum''. Mety hiteraka famaivay mafy amin' ny vava sy ny tenda ary ny lalam-pandevonan-kanina ny fihinanana tsy misy fikarakarana mialoha. Mety hiteraka famaivay amin' ny hoditry ny olona sasany ihany koa ny fikarakarana azy io. == Jereo koa == * ''[[Colocasia esculenta]]'' (saonjo) * ''[[Alocasia macrorrhizos]]'' (saombia, saonjobia) == Loharano == [[Sokajy:Araceae]] o2t0wlwcdabwdf495l8jovq74jy1p8u 0 301457 1152136 1147743 2026-10-19T15:57:04Z Mikoriana 40064 1152136 wikitext text/x-wiki Ratsimbazafy Heriarilala Andriamamonjy  dia teraka tao Antananarivo fahefatra. Tao Antananarivo fahenina kosa no nandaniany ny fahazazany sy nahalehibe azy. Randriamamonjisoa L.D.G '''avy ao Fandriana''', mpanao gazety sy Rasoarimalala Charlotte no reniny. Izy no vavimatoa amin'ireo telo mianadahy zanaky ny ray aman-dreniny. '''Randriamparany Nambinintsoa Marie Alexandre''' no nampakatra azy ho vady tamin'ny 19 desambra 2025. Manan-janaka lahy iray izy ireo.<ref name=":0">https://www.facebook.com/100064834804944/posts/1062291362608681/?app=fbl</ref> - Amin'ny lafiny fahalalana, nahazo ny mari-pahaizana "licence" amin'ny '''Haisoratra aman-Kantom-bolaña Malagasy''' tao amin'ny Oniversiten'Antananarivo izy tamin'ny taona 2016. Ny tontolon'ny teny malagasy no tena nilomanosany an-taonany maro.<ref name=":1">https://www.facebook.com/100064834804944/posts/1062291362608681/?app=fbl</ref> - Mpitsara lahatsoratra izy nanomboka tamin'ny taona 2015 ary mpampianatra ny taranja Malagasy kosa nanomboka tamin'ny taona 2025. <ref>https://www.facebook.com/100064834804944/posts/1062291362608681/?app=fbl</ref> - Maro ny andraikitra efa notanany teo amin'ny tontolon'ny teny sy ny haisoratra malagasy : <ref name=":0" /> - Mpanao fanadihadiana momba ny pôezia sy ny pôeta tao amin'ny Tranonkala '''Poetawebs''' izy nanomboka tamin'ny taona 2015 mandraka ankehitriny.<ref name=":0" /> - Efa anisan'ny mpitsara gazety ''Valiha'' an'ny '''Havàtsa UPEM''' tamin'ny taona 2016-2018<ref name=":0" /> - Mpamokatra ny fandaharana ''Kira Kanto'' tao amin'ny '''Radio Info Culture Media 104.8 FM''' tamin'ny taona 2020<ref name=":0" /> - Mpamokatra ny fandaharana "''Teniko''" tao amin'ny '''Radio Info Culture Media 104.8 FM''' tamin'ny taona 2019 sy 2020<ref name=":1" /> - Mpampianatra manoratra sombintantara sy tantara foronina ary tantara tsangana tao amin'ny '''Mikolo ny Kanto Maroloko (M.K.M)''' tamin'ny taona 2023 sy 2024.<ref>M.K.M</ref> - Nampanao fiofanana momba ny fitsipi-panoratana ny teny malagasy niaraka tamin'ny '''Teny Gasy 2.0''' tamin'ny 2020<ref>Teny Gasy 2.0</ref> Maro ireo boky efa namoahany asa soratra, ireto avy izany - ''Ny marina tsy hamarina,'' niarahana tamin'ny Havàtsa-UPEM (2025) - ''Dindom-piainana'' : amboaran-tsombintantara niarahana tamin'i Imbitika Rambala (2023) - ''Régis Rajemisa Raolison'', niarahana tamin'ny Havàtsa-UPEM (2023) - ''Zara Fanahy'' araka ny fanasan'ny Faribolana Sandratra - ''Tombokavatsan'ny Haisoratra'', niarahana tamin'ny Havàtsa-UPEM 2022 - ''Sorapiainana 1-2-3'', niarahana Tranonkala Poetawebs  (2019 sy 2021) Efa maro ny fanadihadiana asa soratra navoakany anisan'izany ireto :<ref>Tranonkala Poetawebs </ref> - Fanadihadiana ny sôva momba ny voninkazo - Fanadihadiana ny sôva momba ny rano - Ny endri-pizahantany taratra ao amin'ny sôva nosoratan'i Ny Voaroy<ref>https://www.facebook.com/share/v/1HCGuVmZtK/</ref> - Anisan'ny nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninanana soratononina andiany faharoa nokarakarain'ny Foibe momba ny teny an'ny Akademia Malagasy izy tamin'ny taona 2022<ref>https://newsmada.com/2022/11/21/soratononina-2022-mpifaninana-6-tsy-nahitana-diso/</ref> Ireto avy ireo tantara an'onjampeo nosoratany : - ''Lala-nosoritako'' ( Record FM 2019) - ''Tolo-bato mafana'' ( Kolo FM) - ''Fiaraha-miasan'ny mpirafy'' ( Kolo FM) - ''Honerako amin'iza ?'' ( M.B.S radio) - ''Samy mijinja'' ( M.B.S radio 2026) Ireto avy ireo tantara an-tsehatra nosoratany efa nolalaovina <ref name=":0" /> - ''Tsy hanompo Tompo roa'' ( Sampana Fifohazana F.J.K.M Ambatolampy Antehiroka)<ref name=":0" /> - ''Manaiky hohavaozinao'' ( Sampana Fifohazana F.J.K.M Alatsinainy Bakaro 2024)<ref name=":0" /> Ny hetsika ''KARAJIA'' no malaza indrindra tamin'ireo hetsika nokarakarainy. Hetsika natao hampianarana ny fiteny betsileo avaratra tamin'ny volana jona 2021<ref>Gazety Taratra</ref> Nizara voambolana iray isan'andro tao amin'ny pejy Facebook '''Ny Taiña Samy Taiña Hiany''' izy sy ry Isabotsy Noël Benjalinoro nandritra ny 30 andro sady nanome fehezanteny iray isan'andro ahitana ilay voambolana. Tao an-tambajotra no nanaovana io hetsika io satria fotoanan'ny fihibohana tamin'izany ka voafetra ny famorian'olona tamin'ireny toerana fanaovana fampirantiana sy velakevitra ireny.<ref>Gazety Taratra</ref> Mandika asa soratra vahiny amin'ny teny malagasy koa i Heriarilala Andriamamonjy. Anisan'izany ireo angano teny anglisy adikany teny malagasy. Ny tononkalo malaza indray dia ny "Il pleure dans mon cœur" an'i Verlaine no nadikany hoe [https://vetso.serasera.org/tononkalo/heriarilala-andriamamonjy/injao-tomany-ny-ao-am-poko ''"Injao tomany ny ao am-poko."'']<ref>https://vetso.serasera.org/tononkalo/heriarilala-andriamamonjy/injao-tomany-ny-ao-am-poko</ref> Mitrandraka sy mandala ny kolontsaina betsileo i Heriarilala Andriamamonjy, manana asa soratra maromaro amin'ny fiteny betsileo izy.<ref>Gazety Taratra</ref> Notoloran'ny Ministeran'ny Serasera sy ny Kolontsaina ny '''Mari-boninahitry ny Kanto''' ''Chevalier de l'Ordre des Arts, des Lettres et de la Culture'' izy tamin'ny taona 2023.<ref name=":0" /> hfe7qnxi6hnk0my3u0pa8yfimukgktv 1152138 1152136 2026-10-19T16:17:56Z Mikoriana 40064 /* */ 1152138 wikitext text/x-wiki Ratsimbazafy Heriarilala Andriamamonjy  dia teraka tao Antananarivo fahefatra. Tao Antananarivo fahenina kosa no nandaniany ny fahazazany sy nahalehibe azy. Randriamamonjisoa L.D.G '''avy ao Fandriana''', mpanao gazety sy Rasoarimalala Charlotte no reniny. Izy no vavimatoa amin'ireo telo mianadahy zanaky ny ray aman-dreniny. '''Randriamparany Nambinintsoa Marie Alexandre''' no nampakatra azy ho vady tamin'ny 19 desambra 2025. Manan-janaka lahy iray izy ireo.<ref name=":0">https://www.facebook.com/100064834804944/posts/1062291362608681/?app=fbl</ref> - Amin'ny lafiny fahalalana, nahazo ny mari-pahaizana "licence" amin'ny '''Haisoratra aman-Kantom-bolaña Malagasy''' tao amin'ny Oniversiten'Antananarivo izy tamin'ny taona 2016. Ny tontolon'ny teny malagasy no tena nilomanosany an-taonany maro.<ref name=":1">https://www.facebook.com/100064834804944/posts/1062291362608681/?app=fbl</ref> - Mpitsara lahatsoratra izy nanomboka tamin'ny taona 2015 ary mpampianatra ny taranja Malagasy kosa nanomboka tamin'ny taona 2025. <ref>https://www.facebook.com/100064834804944/posts/1062291362608681/?app=fbl</ref> - Maro ny andraikitra efa notanany teo amin'ny tontolon'ny teny sy ny haisoratra malagasy : <ref name=":0" /> - Mpanao fanadihadiana momba ny pôezia sy ny pôeta tao amin'ny Tranonkala '''Poetawebs''' izy nanomboka tamin'ny taona 2015 mandraka ankehitriny.<ref name=":0" /> - Efa anisan'ny mpitsara gazety ''Valiha'' an'ny '''Havàtsa UPEM''' tamin'ny taona 2016-2018<ref name=":0" /> - Mpamokatra ny fandaharana ''Kira Kanto'' tao amin'ny '''Radio Info Culture Media 104.8 FM''' tamin'ny taona 2020<ref name=":0" /> - Mpamokatra ny fandaharana "''Teniko''" tao amin'ny '''Radio Info Culture Media 104.8 FM''' tamin'ny taona 2019 sy 2020<ref name=":1" /> - Mpampianatra manoratra sombintantara sy tantara foronina ary tantara tsangana tao amin'ny '''Mikolo ny Kanto Maroloko (M.K.M)''' tamin'ny taona 2023 sy 2024.<ref>M.K.M</ref> - Nampanao fiofanana momba ny fitsipi-panoratana ny teny malagasy niaraka tamin'ny '''Teny Gasy 2.0''' tamin'ny 2020<ref>Teny Gasy 2.0</ref> Maro ireo boky efa namoahany asa soratra, ireto avy izany - ''Ny marina tsy hamarina,'' niarahana tamin'ny Havàtsa-UPEM (2025) - ''Dindom-piainana'' : amboaran-tsombintantara niarahana tamin'i Imbitika Rambala (2023) - ''Régis Rajemisa Raolison'', niarahana tamin'ny Havàtsa-UPEM (2023) - ''Zara Fanahy'' araka ny fanasan'ny Faribolana Sandratra - ''Tombokavatsan'ny Haisoratra'', niarahana tamin'ny Havàtsa-UPEM 2022 - ''Sorapiainana 1-2-3'', niarahana Tranonkala Poetawebs  (2019 sy 2021) Efa maro ny fanadihadiana asa soratra navoakany anisan'izany ireto :<ref>Tranonkala Poetawebs </ref> - Fanadihadiana ny sôva momba ny voninkazo - Fanadihadiana ny sôva momba ny rano - Ny endri-pizahantany taratra ao amin'ny sôva nosoratan'i Ny Voaroy<ref>https://www.facebook.com/share/v/1HCGuVmZtK/</ref> - Anisan'ny nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninanana soratononina andiany faharoa nokarakarain'ny Foibe momba ny teny an'ny Akademia Malagasy izy tamin'ny taona 2022<ref>https://newsmada.com/2022/11/21/soratononina-2022-mpifaninana-6-tsy-nahitana-diso/</ref> Ireto avy ireo tantara an'onjampeo nosoratany : - ''Lala-nosoritako'' ( Record FM 2019) - ''Tolo-bato mafana'' ( Kolo FM) - ''Fiaraha-miasan'ny mpirafy'' ( Kolo FM) - ''Honerako amin'iza ?'' ( M.B.S radio) - ''Samy mijinja'' ( M.B.S radio 2026) Ireto avy ireo tantara an-tsehatra nosoratany efa nolalaovina <ref name=":0" /> - ''Tsy hanompo Tompo roa'' ( Sampana Fifohazana F.J.K.M Ambatolampy Antehiroka)<ref name=":0" /> - ''Manaiky hohavaozinao'' ( Sampana Fifohazana F.J.K.M Alatsinainy Bakaro 2024)<ref name=":0" /> Ny hetsika ''KARAJIA'' no malaza indrindra tamin'ireo hetsika nokarakarainy. Hetsika natao hampianarana ny fiteny betsileo avaratra tamin'ny volana jona 2021<ref>Gazety Taratra</ref> Nizara voambolana iray isan'andro tao amin'ny pejy Facebook '''Ny Taiña Samy Taiña Hiany''' izy sy ry Isabotsy Noël Benjalinoro nandritra ny 30 andro sady nanome fehezanteny iray isan'andro ahitana ilay voambolana. Tao an-tambajotra no nanaovana io hetsika io satria fotoanan'ny fihibohana tamin'izany ka voafetra ny famorian'olona tamin'ireny toerana fanaovana fampirantiana sy velakevitra ireny.<ref>Gazety Taratra</ref> Mandika asa soratra vahiny amin'ny teny malagasy koa i Heriarilala Andriamamonjy. Anisan'izany ireo [https://takila.serasera.org/heriarilala-andriamamonjy/i-kiyoshi-mpanao-kiraro angano teny anglisy adikany teny malagasy]. Ny tononkalo malaza indray dia ny "Il pleure dans mon cœur" an'i Verlaine no nadikany hoe [https://vetso.serasera.org/tononkalo/heriarilala-andriamamonjy/injao-tomany-ny-ao-am-poko ''"Injao tomany ny ao am-poko."'']<ref>https://vetso.serasera.org/tononkalo/heriarilala-andriamamonjy/injao-tomany-ny-ao-am-poko</ref> Mitrandraka sy mandala ny kolontsaina betsileo i Heriarilala Andriamamonjy, manana asa soratra maromaro amin'ny fiteny betsileo izy.<ref>Gazety Taratra</ref> Notoloran'ny Ministeran'ny Serasera sy ny Kolontsaina ny '''Mari-boninahitry ny Kanto''' ''Chevalier de l'Ordre des Arts, des Lettres et de la Culture'' izy tamin'ny taona 2023.<ref name=":0" /> hq3z8n6wbk77wo65xmjodw9l8ip7xv6 0 302224 1152145 1151791 2026-10-19T23:47:01Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1152145 wikitext text/x-wiki [[Sary:NAMC YS-11, Gambia Airways AN0435480.jpg|vignette]] Gambia Airways dia zotram-piaramanidina Gambiana miorina ao amin'ny Seranam-piaramanidina Banjul any Gambia. Niorina tamin'ny 1964 izy, ary taty aoriana dia nandray ny asany ny Gambia International Airlines rehefa nijanona tamin'ny 1996 izy. Matetika izy no miasa amin'ny fatiantoka, satria noforonina ho fampireharehana nasionaly fa tsy ho fanapahan-kevitra ara-barotra matotra. <ref>{{Cite web |title=The Gambia National Transport Policy (2018-2027) |url=https://motwi.gov.gm/wp-content/uploads/2024/02/THE-GAMBIA-NATIONAL-TRANSPORT-POLICY-2018-2027.pdf |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20240523035422/https://motwi.gov.gm/wp-content/uploads/2024/02/THE-GAMBIA-NATIONAL-TRANSPORT-POLICY-2018-2027.pdf |archive-date=2024-05-23 |access-date=2026-03-03 |page=79}}</ref> Tamin'ny voalohany, tsy nanana fiaramanidina manokana ny kaompania mpitatitra an'habakabaka, fa nandray fiaramanidina tamin'ny fampanofana avy amin'ny kaompania mpitatitra an'habakabaka toa ny British Caledonian sy British United Airways. Taty aoriana tamin'ny taona 1991, nanampy ny NAMC YS 11 voalohany ny kaompania mpitatitra an'habakabaka.<ref>{{Cite web |title=The Gambia Air Force |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/africa/gm-af.htm#:~:text=The%20UK%20Secretary%20for%20the,service%20which%20ended%20in%201987. |access-date=2026-04-29 |website=www.globalsecurity.org}}</ref> == Loza == Tamin'ny Martsa 1965, nisy sidina notantan'ny [[BUA ho flight 321]] izay nijanona tampoka ny motera rehetra tany Bathurst, tapaka daholo ny motera efatra ary nofoanana ny fiaingana. Rehefa afaka 16 andro dia nandeha indray ny fiaramanidina satria kely ny fahasimbana nahazo azy.<ref>http://www.vickersviscount.net/Index/VickersViscount426History.aspx</ref> Tamin'ny 9 Desambra 1993, nifandona tamin'ny rivotra ny Gambia Airways NAMC YS-11 nandeha tamin'ny làlana Dakar–Banjul sy ny DHC-6, ka maty avokoa ny olona telo tao amin'ny DHC-6. Salva kosa ny olona 38 tao amin'ny NAMC YS-11.<ref>{{Cite web |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-namc-ys-11a-117-dakar |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260524213023/https://www.baaa-acro.com/crash/crash-namc-ys-11a-117-dakar |archive-date=2026-05-24 |url-status=dead}}</ref> == References == {{Reflist}} 14hgtflupeeh0vylpbn3jfvro8ih02e 0 302231 1152141 1151810 2026-10-19T19:44:25Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1152141 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona | anarana = Awa Thiam | zom-pirenena = Senegaly | asa = Mpanoratra, antropôlôgy, mpikatroka feminista | fantatra_amin'ny = ''La Parole aux négresses'' | taona_nahaterahana = 1950 }} == Fampidirana == '''Awa Thiam''' dia mpanoratra, antropôlôgy ary mpikatroka feminista senegaly. Fantatra indrindra izy noho ny tolona nataony ho an'ny zon'ny vehivavy sy ny fanoherana ny fanitsakitsahana ny taovam-pananahan'ny vehivavy.<ref name="saaraba">[https://www.saaraba-editions.com/fiche-argumentaire-1-2-2-1-1-1-2-1-1 Awa Thiam — Saaraba Éditions]</ref><ref name="erudit">[https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2021-n51-ela06216/1079599ar/ Lahatsoratra momba an'i Awa Thiam — Érudit]</ref> == Fiainany sy ny fianarana == Teraka tao [[Senegal]] i Awa Thiam tamin'ny volana Aprily 1950. Nankany Frantsa izy mba hanohy ny fianarany ambony ary nianatra momba ny antropôlôjia. Voalaza fa nahazo mari-pahaizana doktorà momba izany taranja izany tao amin'ny [[Université Paris-VIII]] izy. == Asa sy tolona == Anisan'ireo vehivavy mpikatroka feminista niaro ny zon'ny vehivavy afrikanina i Awa Thiam. Nifantoka tamin'ny olana momba ny herisetra atao amin'ny vehivavy, ny fomba amam-panao manimba ny vatan'ny vehivavy ary ny fanavakavahana mifototra amin'ny maha-lahy na maha-vavy ny asa sorany.<ref name="erudit" /> Tamin'ny taona 1978, namoaka ny boky ''La Parole aux négresses'' izy. Ao amin'io boky io dia asehony ny fijoroan'ny vehivavy afrikanina manoloana ny fanavakavahana, ny fampahoriana ary ny fomba amam-panao manimba azy ireo. Anisan'ireo asa soratra nanana anjara toerana teo amin'ny adihevitra momba ny feminisma sy ny zon'ny vehivavy afrikanina io boky io.<ref name="erudit" /><ref name="saaraba" /> == Asa soratra == Anisan'ireo boky mifandray amin'i Awa Thiam ireto manaraka ireto:<ref name="booknode">{{Cite web |url=https://booknode.com/auteur/awa-thiam/livres |title=Awa Thiam — Boky ao amin'ny Booknode |access-date=2026-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261011022050/https://booknode.com/auteur/awa-thiam/livres |archive-date=2026-10-11 |url-status=dead}}</ref> * ''La Parole aux négresses'' (1978) * ''Femmes du tiers-monde'' (1981) * ''Continents noirs'' (1987) == Loharano == {{Reflist}} == Jereo koa == * [[Feminisma]] * [[Zon'ny vehivavy]] * [[Senegal]] [[Catégorie:Feminista]] [[Catégorie:Mpanao politika senegaly]] [[Catégorie:Mpanao gazety sy mpanoratra]] [[Catégorie:Olona teraka tamin'ny 1950]] ofm3a4o0fhtnxgcpghgcgypf0k33fyh 0 302234 1152139 1151821 2026-10-19T19:20:46Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1152139 wikitext text/x-wiki '''Annick Hantanirina Andriamampianina''', fantatra tamin’ny anarana hoe '''Annick Rajaona''', dia mpiasam-panjakana sy diplaomaty [[Madagasikara|malagasy]]. Niasa teo anivon’ny Fiadidiana ny Repoblika nandritra ny Fitondrana Tetezamita izy, ary nitana andraikitra tamin’ny fifandraisana amin’ny haino aman-jery sy ny fifandraisana iraisam-pirenena. Tamin’ny 2013 dia voatendry ho solontena maharitry Madagasikara teo anivon’ny [[Firenena Mikambana]] any [[Geneva]] izy. Manambady ary manan-janaka telo i Annick Rajaona na Annick Hantanirina Andriamampianina<ref name=":1">https://www.ungeneva.org/fr/news-media/presentation-of-credentials/2013/11/new-permanent-representative-madagascar-presents</ref>. == Fiainana sy fianarana == Annick Rajaona dia teraka tamin’ny 25 Jolay 1972. Manambady an'i Thierry Harilala Rajaona zanak'i [[Siméon Rajaona]]<ref>https://gw.geneanet.org/aviavy?lang=en&n=andriamampianina&p=hantanirina+annick</ref><ref>https://gw.geneanet.org/aviavy?lang=en&m=N&v=rajaona</ref>. Nianatra lalàna tao [[Antananarivo]] izy nanomboka tamin’ny 1989 ka hatramin’ny 1992. Nanohy fianarana momba ny fitantanan-draharaham-panjakana sy ny fifandraisana iraisam-pirenena tao amin’ny ENA (École nationale d’administration) [[Frantsa]] izy. Tao izy no nianatra momba ny fifampiraharahana iraisam-pirenena, ny fitantanana tetikasa, ny fiaraha-miasa ary ny asa diplaomatika<ref name=":1" />. == Fiandohan’ny asa == Talohan’ny nidirany tao amin’ny sehatra politika sy fitantanan-draharaham-panjakana, dia niasa tamin’ny sehatry ny fifandraisana sy ny [[haino aman-jery]] i Annick Andriamampianina. Tamin’ny 1995 sy 1996, dia mpanolotsaina momba ny serasera tao amin’ny Minisiteran’ny Paositra sy ny Fifandraisan-davitra izy. Tamin’ny 1996 ka hatramin’ny 1998, dia niandraikitra ny serasera anatiny tao amin’ny orinasa iray misahana ny fifandraisan-davitra<ref name=":1" />. Niasa tamin’ny [[fahitalavitra]] ihany koa izy. Nanomboka tamin’ny maha-mpampiantrano fandaharana amin’ny fahitalavitra azy, dia lasa tale ara-barotra tao amin’ny fahitalavitra sy radio iray izy tamin’ny 2006 ka hatramin’ny 2008. Nanangana orinasa iray ihany koa izy izay niompana tamin’ny famoronana sy fanamboarana [[zavakanto]]<ref name=":1" />. == Asa tao amin’ny Fiadidiana ny Tetezamita == Taorian’ny fiovan’ny fitondrana tamin’ny 2009, dia niasa tao amin’ny Fiadidiana ny Fahefana Ambonin'ny Tetezamita (HAT) i '''Annick Rajaona'''. Tamin’io vanim-potoana io dia talen’ny [[fifandraisana iraisam-pirenena]] sy mpitondra tenin’ny Fiadidiana izy<ref>https://www.linfo.re/ocean-indien/madagascar/la-transition-s-accroche-a-la-tenue-des-elections</ref>. Voatanisa tamin’izany andraikitra izany koa izy tao amin’ny antontan-taratasy momba ny delegasionan’i Madagasikara tamin’ny fihaonambe iraisam-pirenena. Ny andraikiny amin’ny serasera dia nahatonga azy hifandray matetika tamin’ny mpanao gazety sy ny haino aman-jery nandritra ny vanim-potoanan’ny tetezamita. Nisy ihany koa ny tsikera momba ny fomba nitantanana ny fifandraisan’ny Fiadidiana tamin’ny haino aman-jery tamin’izany fotoana izany<ref>https://midi-madagasikara.mg/hauts-emplois-letat-11-nouveaux-sg-annick-rajaona-dg-police-limoges/</ref>. == Fifandraisana iraisam-pirenena == Nanomboka tamin’ny Septambra 2011, dia lasa talen’ny [[fifandraisana iraisam-pirenena]] sy ny fiaraha-miasa tao amin’ny Fiadidiana ny Tetezamita i '''Annick''' '''Hantanirina Andriamampianina'''. Tamin’izany andraikitra izany dia nandray anjara tamin’ny fihaonana sy iraka iraisam-pirenena maro izy. Anisan’izany ny fivorian’ny Fivoriamben’ny Firenena Mikambana tamin’ny 2011 sy 2012 ary ny fihaonana momba ny toetrandro Rio+20 tamin’ny 2012. Nandray anjara tamin’ny raharaha mifandraika amin’ny [[Southern African Development Community|SADC]] ihany koa izy. Tamin’ny 2012, ohatra, dia niaraka tamin’ny delegasionan’i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] tany [[Maputo]] izy nandritra ny fivorian’ny Troïka SADC. Tamin’ny Desambra 2012, dia anisan’ireo olona nirahin’ny Fiadidiana hisolo tena an’i Andry Rajoelina tamin’ny fihaonana nokarakarain’ny SADC tany [[Tanzania]] izy<ref>https://fr.allafrica.com/stories/201110100606.html</ref><ref>https://www.madonline.com/norbert-ratsirahonana-and-annick-rajaona-expected-to-replace-the-transitional-leader-in-tanzania/</ref>. == Asa diplaomatika == Tamin’ny 2 Oktobra 2013, dia nankatoavin’ny Fitondrana Tetezamita ny fanendrena an’i '''Hantanirina Annick Andriamampianina''' ho ambasadaoro maharitry Madagasikara eo anivon’ny Firenena Mikambana sy ireo fikambanana manokana ao Genève, ary ho ambasadaoro miavaka sy manana fahefana feno misolo tena an’i [[Madagasikara]] any amin’ny [[Soisa|Confédération helvétique]]. Tamin’ny 11 Novambra 2013, dia nanolotra ny taratasy fanendrena azy tamin’ny tale jeneralin’ny Biraon’ny Firenena Mikambana any Genève izy. Tamin’izany fotoana izany dia voatondro ho solontena maharitry Madagasikara eo anivon’ny [[Firenena Mikambana|ONU]] any Genève izy, izay nisolo ny toeran'i [[Vital Albert-Camille|Camille Vital]]<ref>{{Cite web |url=https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/annick-rajaona-br-voatendry-ho-ambasadaoro-any-geneve-11008.php |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261010190840/https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/annick-rajaona-br-voatendry-ho-ambasadaoro-any-geneve-11008.php |archive-date=2026-10-10 |url-status=dead}}</ref>. Nandritra ny fotoana niasany tao amin’ny Fiadidiana sy tao amin’ny sehatra [[Diplômasia|diplaomatika]] dia nifandray tamin’ireo raharaha momba ny fifandraisan’i Madagasikara amin’ny firenena sy fikambanana iraisam-pirenena izy. Anisan’izany ny fifandraisana tamin’ny SADC, ny [[Vondrona Afrikana|Vondrona Afrikanina]], ny Firenena Mikambana ary ireo firenena niara-niasa tamin’i Madagasikara nandritra ny vanim-potoanan’ny Tetezamita<ref>https://lexpress.mu/s/article/madagascar-intense-lobbying-au-sommet-de-l%E2%80%99ua-%C3%A0-addis-abeba</ref>. == Jereo koa == * [[Vondrona Afrikana|Vondrona Afrikanina]] * [[Fifandraisana iraisam-pirenena]] * [[Firenena Mikambana]] * [[Siméon Rajaona]] n5rz1okhxbuzgagwf9i9s246m0hf2gj 0 302286 1152121 1152049 2026-10-19T12:30:04Z EmausBot 2486 Correction d’une double redirection depuis [[Hordeum vulgare]] vers [[Vary ôrza]] 1152121 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Vary ôrza]] ql0zgmfmazh5qd0s8b6xbe2xn8hmbav 0 302298 1152122 2026-10-19T12:53:06Z Thelezifor 15140 Vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Acanthaceae 1152122 wikitext text/x-wiki [[Sary:Isoglossa cooperi, blom, Krantzkloof NR.jpg|vignette|292x292px|''Isoglossa cooperi'']] Ny '''''Isoglossa''''' dia vondron-karazana [[Zavamaniry mamony|zavamaniry]] [[Zavamaniry mamony|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Lamiales]]. Ahitana karazana miisa 78 ao anatin' io vondrona io, izay teratany ao [[Afrika Trôpikaly|Afrika]] [[Afrika Trôpikaly|Trôpikaly]], any [[Iemena]], any [[Himalaya]] (faritra atsinanana), any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] (faritra atsimo), ny [[Indôsina]], any amin' ny [[Malezia]] (saikinosy), any [[Java]], any [[Sulawesi]], any amin' ny Kepulauan Sunda Kecil, ary any [[New South Wales]]<ref name=":1"><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331675-2 ''Isoglossa'' Oerst]". ''Plants of the World Online''. Notsidihina tamin' ny 02/02/2024.</small></ref>. ''Isoglossa'' <small>Oerst.</small> no anarany ara-tsiansa feno. == Anarana == Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Isoglossa'' taloha: * ''Chingiacanthus'' <small>Hand.-Mazz. (1934)</small> * ''Ecteinanthus'' <small>T.Anderson (1863), nom. superfl.</small> * ''Homilacanthus'' <small>S.Moore (1894)</small> * ''Leda'' <small>C.B.Clarke (1908), nom. illeg.</small> * ''Plagiotheca'' <small>Chiov. (1935)</small> * ''Rhytiglossa'' <small>Nees (1836), nom. rej.</small> * ''Schliebenia'' <small>Mildbr. (1934)</small> * ''Strophacanthus'' <small>Lindau (1895)</small> == Karazana == Indreto ny karazana ao amin' ny 78 araka ny ''[[Plants of the World Online]]''<ref name=":1" />: * ''[[Isoglossa angusta]]'' <small>(Nees) Baker</small> * ''Isoglossa anisophylla'' <small>Brummitt</small> * ''Isoglossa asystasioides'' <small>I.Darbysh. & Ensermu</small> * ''Isoglossa bondwaensis'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa bracteosa'' <small>Mildbr</small>. * ''Isoglossa bruceae'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa candelabrum'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa cataractarum'' <small>Brummitt & Feika</small> * ''Isoglossa ciliata'' <small>(Nees) Engl.</small> * ''Isoglossa clemensiorum'' <small>(Benoist) B.Hansen</small> * ''Isoglossa collina'' <small>(T.Anderson) B.Hansen</small> * ''Isoglossa comorensis'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa congesta'' <small>Hedrén</small> * ''Isoglossa cooperi'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa cyclophylla'' <small>Mildbr</small>. * ''Isoglossa darbyshirei'' <small>Champl. & Eb.Fisch.</small> * ''Isoglossa delicatula'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa dichotoma'' <small>(Hassk.) B.Hansen</small> * ''Isoglossa dispersa'' <small>I.Darbysh. & L.J.Pearce</small> * ''[[Isoglossa eburnea]]'' <small>Onjalal. & I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa eliasbandae'' <small>Brummitt</small> * ''Isoglossa eranthemoides'' <small>(F.Muell.) R.M.Barker</small> * ''Isoglossa expansa'' <small>Benoist</small> * ''Isoglossa eylesii'' <small>(S.Moore) Brummitt</small> * ''Isoglossa faulknerae'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa floribunda'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa geoffrayi'' <small>(Benoist) B.Hansen</small> * ''Isoglossa glabra'' <small>(Hand.-Mazz.) B.Hansen</small> * ''Isoglossa glandulifera'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa glandulosissima'' <small>K.Balkwill</small> * ''Isoglossa gracillim''a <small>Baker</small> * ''Isoglossa grandiflora'' <small>S.Moore</small> * ''Isoglossa gregorii'' <small>(S.Moore) Lindau</small> * ''Isoglossa humbertii'' <small>Mildbr</small>. * ''Isoglossa hypoestiflora'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa inermis'' <small>(Benoist) B.Hansen</small> * ''Isoglossa ixodes'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa justicioides'' <small>Baker</small> * ''Isoglossa lactea'' <small>Lindau ex Engl.</small> * ''Isoglossa laxa'' <small>Oliv</small>. * ''Isoglossa laxiflora'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa longiflora'' <small>Benoist</small> * ''Isoglossa macowanii'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa mbalensis'' <small>Brummitt</small> * ''[[Isoglossa melleri]]'' <small>Baker</small> * ''Isoglossa membranacea'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa milanjiensis'' <small>S.Moore</small> * ''Isoglossa mossambicensis'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa multinervis'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa namuliensis'' <small>I.Darbysh. & T.Harris</small> * ''Isoglossa nervosa'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa onilahensis'' <small>(Benoist) I.Darbysh</small>. * ''Isoglossa oreacanthoides'' <small>Mildbr</small>. * ''Isoglossa origanoides'' <small>(Nees) S.Moore</small> * ''Isoglossa ovata'' <small>(Nees) Lindau</small> * ''Isoglossa parviflora'' <small>Benoist</small> * ''Isoglossa parvifolia'' <small>Rendle</small> * ''Isoglossa paucinervis'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa pawekiae'' <small>Brummitt & Feika</small> * ''Isoglossa perdita'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa perplexa'' <small>(T.F.Daniel, Letsara & Martín-Bravo) I.Darbysh. & Kiel</small> * ''Isoglossa prolixa'' <small>(Nees) Lindau</small> * ''Isoglossa pseudoanisotes'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa pterocalyx'' <small>I.Darbysh. & Phillipson</small> * ''Isoglossa punctata'' <small>(Vahl) Brummitt & J.R.I.Wood</small> * ''Isoglossa rubescens'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa rutenbergiana'' <small>Vatke</small> * ''Isoglossa somalensis'' <small>Lindau</small> * ''Isoglossa strigosula'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa subcordata'' <small>(C.B.Clarke) B.Hansen</small> * ''Isoglossa substrobilina'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Isoglossa ufipensis'' <small>Brummitt</small> * ''Isoglossa variegata'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa ventricosa'' <small>I.Darbysh.</small> * ''Isoglossa vestita'' <small>Benoist</small> * ''Isoglossa vulcanicola'' <small>Mildbr</small>. * ''Isoglossa woodii'' <small>C.B.Clarke</small> === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Isoglossa'' maniry eto [[Madagasikara]]: * ''[[Isoglossa angusta]]'' <small>(Nees) Baker</small> * ''[[Isoglossa conocalyx]]'' <small>I.Darbysh. & Callm.</small> * ''[[Isoglossa eburnea]]'' <small>Onjalal. & I.Darbysh.</small> * ''[[Isoglossa expansa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Isoglossa gracillima]]'' <small>Baker</small> (←''Rhaphidospora leptantha'' na ''Justicia leptantha'') * ''[[Isoglossa longiflora]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Isoglossa melleri]]'' <small>Baker</small> -- ravitsara * ''[[Isoglossa onilahensis]]'' <small>(Benoist) I.Darbysh.</small> (← ''Justicia onilahensis'' na ''Ritonia poissonii'' <small>Benoist</small>). * ''[[Isoglossa perplexa]]'' <small>(T.F.Daniel, Letsara & Martín-Bravo) I.Darbysh. & Kiel</small> (← ''Anisotes perplexus''). * ''[[Isoglossa pseudoanisotes]]'' <small>I.Darbysh.</small> * ''[[Isoglossa pterocalyx]]'' <small>I.Darbysh. & Phillipson</small> == Jereo koa == * ''[[Anisotes]]'' * ''[[Celerina]]'' * ''[[Justicia]]'' * ''[[Melittacanthus]]'' * ''[[Ritonia]]'' * ''[[Sphacanthus]]'' * [[Ravitsara]]: ''[[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small> (← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>)(''[[Lauraceae]]''); ''[[Isoglossa melleri]]'' <small>Baker</small> (''[[Acanthaceae]]'') * [[Ravintsara]]: ''[[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small>(← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>)(''[[Lauraceae]]''); ''[[Cinnamomum verum]]'' <small>J.Presl</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya litoralis]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') == Loharano == 5ymcporutvw5s5bnfhlb43t5x2pqlqn 0 302299 1152123 2026-10-19T13:00:06Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa mitovy anarana 1152123 wikitext text/x-wiki Ny '''ravitsara''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]]'' (filaharana [[Lamiales]]) sy ''[[Lauraceae]]'' (filaharana [[Laurales]]): * ''[[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small> (← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>)(''[[Lauraceae]]'') -- kamifaoro, ravintsara, ravitsara * ''[[Isoglossa melleri]]'' <small>Baker</small> (''[[Acanthaceae]]'') -- ravitsara == Jereo koa == * ''[[Camphora]]'' * ''[[Cinnamomum]]'' * ''[[Isoglossa]]'' * [[Ravintsara]]: ''[[Camphora officinarum]]'' <small>Boerh. ex Fabr.</small>(← ''Cinnamomum camphora'' <small>(L.) J. Presl</small>)(''[[Lauraceae]]''); ''[[Cinnamomum verum]]'' <small>J.Presl</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Cryptocarya litoralis]]'' <small>van der Werff</small> (''[[Lauraceae]]''); ''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M. Pignal & O. Pascal</small> (''[[Rutaceae]]'') tq2vuvhiggx0neepjuu14x9q3oek4gt 0 302300 1152134 2026-10-19T14:31:38Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Acanthaceae 1152134 wikitext text/x-wiki [[Sary:Justicia brandegeeana bokeh.jpg|vignette|374x374px|''Justicia brandegeeana'']] Ny '''''Justicia brandegeeana''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]],'' hazobotry maitso mandavan-taona ao amin' ny , teratany any [[Meksika]] ary efa miparitaka hoazy any [[Florida]] ihany koa. Mahatratra 1 m ny haavony (tsy dia mihoatra an' izany matetika) ary manana rantsana manify. [[Sary:Justicia brandegeeana (3).jpg|vignette|Ravin' ny ''Justicia brandegeeana'']] Boribory mibikan' atody somary lavalava ny raviny miloko maitso, izay manana halava mirefy 3 hatramin' ny 7,5 sm. Fotsy ny voniny, izay mipoitra avy ao anatin' ny ravinkely fiarovana (braktea) miloko mena; mitovitovy endrika amin' ny patsabe ireo ravinkely ireo. [[Sary:JusticiaBrandegeana.jpg|vignette|Ravin' ny ''Justicia brandegeeana'']] [[Sary:Madeira, Palheiro Gardens - Justicia brandegeeana IMG 2319.JPG|vignette|312x312px|''Justicia brandegeeana'']] Ny teny natao mpamaritra karazana (''brandegeeana'') dia nalaina avy amin' ny anaran' ilay mpahay zavamaniry amerikanina Townshend Stith Brandegee (1843–1925). Indraindray dia diso soratra ho "brandegeana" izany. == Jereo koa == * ''[[Justicia]]'' hzdwz2mk2cwg8g8l2x8b8i2yj0hdpqu 1152135 1152134 2026-10-19T14:45:50Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1152135 wikitext text/x-wiki [[Sary:Justicia brandegeeana bokeh.jpg|vignette|374x374px|''Justicia brandegeeana'']] Ny '''''Justicia brandegeeana''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Acanthaceae]],'' hazobotry maitso mandavan-taona ao amin' ny , teratany any [[Meksika]] ary efa miparitaka hoazy any [[Florida]] ihany koa. Mahatratra 1 m ny haavony (tsy dia mihoatra an' izany matetika) ary manana rantsana manify. [[Sary:Justicia brandegeeana (3).jpg|vignette|Ravin' ny ''Justicia brandegeeana'']] Boribory mibikan' atody somary lavalava ny raviny miloko maitso, izay manana halava mirefy 3 hatramin' ny 7,5 sm. Fotsy ny voniny, izay mipoitra avy ao anatin' ny ravinkely fiarovana (braktea) miloko mena; mitovitovy endrika amin' ny patsabe ireo ravinkely ireo. [[Sary:JusticiaBrandegeana.jpg|vignette|Ravin' ny ''Justicia brandegeeana'']] [[Sary:Madeira, Palheiro Gardens - Justicia brandegeeana IMG 2319.JPG|vignette|312x312px|''Justicia brandegeeana'']] Ny teny natao mpamaritra karazana (''brandegeeana'') dia nalaina avy amin' ny anaran' ilay mpahay zavamaniry amerikanina Townshend Stith Brandegee (1843–1925). Indraindray dia diso soratra ho "brandegeana" izany. == Jereo koa == * ''[[Justicia]]'' * ''[[Justicia chloroptera]]'' <small>Baker</small> -- volombodihitsikitsika * ''[[Justicia commersoniana]]'' <small>(T.Anderson) R.Baron</small> (← ''Anisostachya commersonii'') -- masanjerina, masonjirina * ''[[Justicia gendarussa]]'' <small>Burm.f.</small> -- dingadingambazaha * ''[[Justicia haplostachya]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> (← ''Rostellularia haplostachya'') -- fanitso, fantso, masanjerina, somotsohy, somotsy * ''[[Justicia spigelioides]]'' <small>Baker</small> -- veladahy * ''[[Justicia tenella]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> -- solilandrano 2tn5entds7jizcri1jgsb55f80mcppl 0 302301 1152147 2026-10-20T04:24:15Z ~2026-53342-25 41238 vaovao 1152147 wikitext text/x-wiki [[sary:Raíssa Soares, former Health Secretary of Porto Seguro, Bahia.png|thumb|Raíssa Soares]] '''Raissa Oliveira Azevedo de Melo Soares''' dia dokotera, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 30 Janoary 1970 tao [[Belo Horizonte]]. Izy dia sekreteran'ny fahasalamana monisipaly ao [[Porto Seguro]] tamin'ny 2021 ary kandidà ho an'ny Antenimieran-doholona tamin'ny 2022. == Biografia == Raissa dia teraka tao Belo Horizonte tamin'ny 30 Janoary 1970 ary nahazo mari-pahaizana momba ny fitsaboana tao amin'ny Oniversite Federalin'i [[Minas Gerais]], izay nahazoany diplaoma momba ny fitsaboana fianakaviana. == Asa ara-politika == Tamin'ny 2021, nitazona ny Departemantan'ny Fahasalamana monisipaly ao Porto Seguro izy nandritra ny folo volana, mandra-pialany ny toerana tamin'ny Novambra tamin'io taona io. Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2022, nirotsaka ho Antenimieran-doholona tao [[Bahia]] izy, ho an'ny [[Partido Liberal]], ary nahazo vato 1.057.085, nefa tsy lany. Tamin'ny fifidianana 2026 dia voafidy tao amin'ny Antenimieran'ny [[solombavambahoaka]] tamin'ny vato 162.370 izy, ho an'ny fe-potoana manomboka ny 1 febroary 2027.<ref>(pt) [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/6257/uf/ba/cargo/6/vis/nominal/resultados TSE, do Brasil]</ref> == Voka-pifidianana == {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Taona !Fifidianana !Position !Fety !Vato !% !Vokatra !Ref. |- | 2022 | Fifidianana [[Bahia]] | Senatera |[[Partido Liberal|PL]] | 1.057.085 | | Tsy voafidy (faha-3) |<ref>(pt) [https://candidatos.nexojornal.com.br/2026/ba/doutora-raissa-soares-50002532883/ Dra. Raissa Soares]</ref><ref>(pt) [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2022/08/26/seis-candidatos-concorrem-ao-senado-pela-bahia senado.leg.br]</ref> |- | 2026 | Fifidianana [[Bahia]] | Solombavambahoaka federaly |[[Partido Liberal|PL]] | 162.370 | 1,96% | voafidy |<ref>(pt) [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/6257/uf/ba/cargo/6/vis/nominal/resultados TSE, do Brasil]</ref> |} ==Antoko== * [[Partido Liberal]] == Peji == *[https://doutoraraissasoares.com.br/ Dra. Raissa Soares] {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Soares, Raissa}} [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1970]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana (Bahia)]] [[Sokajy:Partido Liberal]] moi2r2ga8vxm7zprdybv8ici4jvdp1b 1152148 1152147 2026-10-20T04:24:57Z ~2026-53342-25 41238 Doutora Raissa Soares 1152148 wikitext text/x-wiki [[sary:Raíssa Soares, former Health Secretary of Porto Seguro, Bahia.png|thumb|Raíssa Soares]] '''Raissa Oliveira Azevedo de Melo Soares''' dia dokotera, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 30 Janoary 1970 tao [[Belo Horizonte]]. Izy dia sekreteran'ny fahasalamana monisipaly ao [[Porto Seguro]] tamin'ny 2021 ary kandidà ho an'ny Antenimieran-doholona tamin'ny 2022. == Biografia == Raissa dia teraka tao Belo Horizonte tamin'ny 30 Janoary 1970 ary nahazo mari-pahaizana momba ny fitsaboana tao amin'ny Oniversite Federalin'i [[Minas Gerais]], izay nahazoany diplaoma momba ny fitsaboana fianakaviana. == Asa ara-politika == Tamin'ny 2021, nitazona ny Departemantan'ny Fahasalamana monisipaly ao Porto Seguro izy nandritra ny folo volana, mandra-pialany ny toerana tamin'ny Novambra tamin'io taona io. Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2022, nirotsaka ho Antenimieran-doholona tao [[Bahia]] izy, ho an'ny [[Partido Liberal]], ary nahazo vato 1.057.085, nefa tsy lany. Tamin'ny fifidianana 2026 dia voafidy tao amin'ny Antenimieran'ny [[solombavambahoaka]] tamin'ny vato 162.370 izy, ho an'ny fe-potoana manomboka ny 1 febroary 2027.<ref>(pt) [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/6257/uf/ba/cargo/6/vis/nominal/resultados TSE, do Brasil]</ref> == Voka-pifidianana == {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Taona !Fifidianana !Position !Fety !Vato !% !Vokatra !Ref. |- | 2022 | Fifidianana [[Bahia]] | Senatera |[[Partido Liberal|PL]] | 1.057.085 | | Tsy voafidy (faha-3) |<ref>(pt) [https://candidatos.nexojornal.com.br/2026/ba/doutora-raissa-soares-50002532883/ Dra. Raissa Soares]</ref><ref>(pt) [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2022/08/26/seis-candidatos-concorrem-ao-senado-pela-bahia senado.leg.br]</ref> |- | 2026 | Fifidianana [[Bahia]] | Solombavambahoaka federaly |[[Partido Liberal|PL]] | 162.370 | 1,96% | voafidy |<ref>(pt) [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/6257/uf/ba/cargo/6/vis/nominal/resultados TSE, do Brasil]</ref> |} ==Antoko== * [[Partido Liberal]] == Peji == *[https://doutoraraissasoares.com.br/ Dra. Raissa Soares] {{commonscat}} {{CLEFDETRI:Soares, Raissa}} [[pt:Doutora Raissa Soares]] [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1970]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana (Bahia)]] [[Sokajy:Partido Liberal]] ng6i5624ds0v2wo4od12se35q8ag5z8 0 302302 1152152 2026-10-20T05:19:53Z ~2026-53342-25 41238 #REDIRECT [[Raissa Soares]] 1152152 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Raissa Soares]] 131hqbyrm34jsrvccvldim9rrk03i8q