Википедий mhrwiki https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%B1%D2%A5_%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Лӱмын ыштыме Каҥашымаш Пайдаланыше Пайдаланышын каҥашымашыже Википедий Википедийын каҥашымашыже Файл Файл шотышто каҥашымаш MediaWiki Обсуждение MediaWiki Кышкар Кышкар шотышто каҥашымаш Полшык Полшык шотышто каҥашымаш Категорий Категорий шотышто каҥашымаш TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 9774 203336 196572 2026-05-17T09:34:07Z JackyM59 16444 Фотографий-влак ешаралтыныт 203336 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ}} '''Анри Матисс''' ({{lang-fr|Henri Matisse}}) — француз сӱретче, скульптор, [[фовизм]] йогынышто тыршен. Тӱс да сын гоч айдемын чоншыжмашыжым колта. Йӱдвел Францийыште шочын. Тудо 1869 ий 31 декабрьште шочын. Изиж годсек сӱретлаш йӧратен. Аваже тидым ужын, эргыжын ончыкылыкшым шоналтен, чим налын пуэн. Тидын деч вара Анри Матис кугу кумыл дене сӱретлаш тӱҥалеш. Но ачаже тореш лийын. Моткоч чот пӱртӱсым йӧратен, да шукыжым картина-влакшым тиде темылан пӧлеклен.Тудо француз сӱретче, тиде элыште тудо моткоч палыме. Анри Матис шкенжым Пикассо да Марсель дене таҥастарен. Нунат моткоч тале сӱретче лийыныт. 1887 ийыште тудо Парижыш миен коштеш. Шуко улан тунемеш. Эше сайрак сӱретлаш тӱҥалеш.1897 ийыште Матисс Австрийыш кая да вич картиным воза. Визытше гыч, кокытшым ужала. Тидын деч вара тудо эше палыме лиеш. Но чамане каласаш логалеш, 1954 ийыште 3 ноябрьште илыш дене чеверласа. [[Файл:Odalisque à la culotte rouge d'Henri Matisse.jpg|центр|мини|Ужар бриджи дене одалиск]] == Важ-влак == {{reflist}} [[Категорий:Француз сӱретче-влак]] ixvlx7f1wptpqih6v2lnqompngh0byl 0 10359 203335 192234 2026-05-17T01:03:42Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 203335 wikitext text/x-wiki {{ИВ-Россий | статус = Ял | марий лӱм = Кугу Нурмо | руш лӱм = {{lang-ru|''Большая Нурма''}} | ойып = | тисте = | ойып лопкытшо = 96px | тисте лопкытшо = 182px | lat_deg = 56 |lat_min = 54 |lat_sec = 58 | lon_deg = 48 |lon_min = 47 |lon_sec = 49 | CoordAddon = type:city(121)_region:RU | CoordScale = 20000 | эл карта вуймут = [[Россий]] | эл_карта_рӱдола = Моско | эл_карта_рӱдола_lat_deg = 55 |эл_карта_рӱдола_lat_min = 45 |эл_карта_рӱдола_lat_sec = 20 | эл_карта_рӱдола_lon_deg = 37 |эл_карта_рӱдола_lon_min = 37 |эл_карта_рӱдола_lon_sec = 03 | регион карта вуймут = [[Марий Эл]] | регион_карта_рӱдола = Йошкар-Ола | регион_карта_рӱдола_lat_deg = 56 |регион_карта_рӱдола_lat_min = 38 |регион_карта_рӱдола_lat_sec = 19 | регион_карта_рӱдола_lon_deg = 47 |регион_карта_рӱдола_lon_min = 53 |регион_карта_рӱдола_lon_sec = 26 | ЯндексКарта = https://maps.yandex.ru/?ll=48.797115%2C56.916566&z=16&l=map | эл картын кугытшо = 360 | регион картын кугытшо = 360 | кундем картын кугытшо = | регион = Марий Эл | регион четлыкыште = Марий Эл | кундем тӱрлык = кундем | кундем = У Торъял кундем | кундем четлыкыште = У Торъял кундем{{!}}У Торъял | илымвер тӱрлык = Ял шотан илымвер{{!}}Ял илымвер | илымвер = Тошто Торъял ял шотан илем{{!}}Тошто Торъял | кӧргӧ шеледымаш = | вуйлатыше тӱрлык = | вуйлатыше = | негызым пыштыме = 1745 | икымше гана палемдыме = 1762 | тошто лӱм-влак = | статусым налмаш = | кумдык = | ИВ рӱдын кӱкшытшӧ = | калыкчот = 121 | еҥшотлымаш ий = 2010 | чаклык = | агломераций = | калык-влак = [[марий]] | инаныше-влак = [[чимарий]], [[танле тын|танле]] | этнохороним = | шагат ӱштӧ = +3 | почто индекс = 425438<ref>[http://ruspostindex.ru/rf12/pochtovye-indeksy-novotoryalskiy-raion.html Почтовые индексы. Республика Марий Эл, Новоторъяльский район.]</ref> | почто индекс-влак = | телефон код = 83636<ref>[http://codes.delovoigorod.ru/yoshkar-ola/ Телефонные коды Республики Марий Эл.]</ref> | автомобиль код = 12 | цифр идентификатор = 88236840002<ref>[http://classifikator.ru/dic/okato/88236840000 Общероссийский классификатор административно-территориального деления объектов (ОКАТО).]</ref> | категорий Commons-ышто = | сайт = | сайта йылме = }} '''Кугу Нурмо''' ({{lang-ru|''Большая Нурма''}}) — [[Россий]]ыште [[Марий Эл]]ын [[У Торъял кундем]]ыштыже верланыше [[Тошто Торъял ял шотан илем]]ыш пурышо ял. Калыкчот: 121 еҥ (2010 ий)<ref>[https://web.archive.org/web/20160307075751/http://maristat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/maristat/resources/1628fe004d99b82cab1ceb4f41f7af70/2361.htm Численность населения городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов. Новоторъяльский муниципальный район.]</ref>. == Верланыме вер == [[Тошто Торъял]] сола деч 6 [[километр]] [[кечывалвел]] могырно верланен.<ref>Торалык [[Яндекс.Карте-влак]] ӱзгарын полышышт дене висалтын.</ref> Ял воктене [[Нурмо (Изи Какшанын эҥерйолжо)|Нурмо]] [[эҥер]] йоген эрта. == Ял лӱм == Яллан лӱмым [[Нурмо (Изи Какшанын эҥерйолжо)|Нурмо]] эҥер пуэн. == Эртымгорно == «О,шочмо вер! Улат мылам тый шерге...» Чынак вет, кажне айдемылан шке шочмо кундемже эн шерге, эн кылешан. Мыят шке ялемым моткоч чот йӧратем. Ялем Йошкар Ола деч 80 км. умбалне верештын. А Торъял деч 10км. деч ӧрдыжтӧ кия. Шочмо пыжашем пӱртӱс дене мыйым куандара: яндар вӱдан кужу памаш йога, кок ялым ушен эҥер кия, салма гай тӧр олык, ужар сывыным чийше чодыра-влак шогат...моткоч тиде сылне! Ялем изижак огыл, витле утла пӧрт уло, кевыт, тӱвыра пӧрт...урем икыт гынат, мый ом вожыл тидым ойлаш, молан манаш гын мыйын ялем эше воктекыже 6 ялым поген. Иктым чаманен каласаш логалеш, колхоз ден школ уке, чыла пытареныт.кызыт ял покшеке миен шогаламат, шинчавӱд толеш. Чыла пытен: паша уке, тидлан верчын ялым кудалтен вес эллашке пашам кычалын каят...калык шагал кодеш. Ойлыде ом керт, мыйын ялем моткоч легенде ден преданийлан поян. Мутлан, мылам моткоч ик легенде келша. Тыландат лудеш темлем: Шукерте ий ожно, мотор шошо кечын рвезе ден ӱдыр вашлийыныт. Нуно келшаш тӱҥалыныт, кажне кастене пырля лийыныт. Калык тидым ужын, куаненыт...А качын йӧратыме сем ӱзгарже лийын-шӱвыр. Эре тудын дене пырля коштын. А ик гана ӱдыр вашлиймашыш толын огыл, каче вучен. Икана толын огыл, вес гана, кумшо ганат толын огыл...кече почеш кече эртен, арня арням авалтен, а ӱдыр тыгакак толын огыл. Рвезе ойгыраш тӱҥалын, шуко шоныде, каче шке шӱвырым кидыш кучен да тыге ойлен: Мыйын шинчавӱдем гай яндар памаш лекше... Каче тидым гына ойлен шуктен, воктеныже памаш лектын. Кызытат тиде памаш уло «Шӱвырзӧ памаш». Тыгайрак преданий ял нерген. Пелед, тӱзлане, шочмо ялем! == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20150919051608/http://toryal.ru/sttor.html#1 Муниципальное образование «Новоторъяльский муниципальный район», д. Большая Нурма (Кугу Нурмо).] == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/1m4avFhhUBXpxY5XaSSWUUAr-EUdj9Nz5/view История сел и деревень Республики Марий Эл. Новоторъяльский район: Сборник документальных очерков.— Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Новоторъяльский район», 2005 г. — 304 с. ил. (ISBN 5-87898-297-8). С. 198.] == Важ-влак == <references /> {{У Торъял кундемысе илымверла}} [[Категорий:У Торъял кундемысе илымверла]] jjmo9glom6a48eoryiy70q5nqklcs8l 0 12194 203334 193699 2026-05-17T00:20:43Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 203334 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Василий Валерианович Домрачев |оригинал лӱм = Василий Домрачев |сӱрет = Domrachev Vasily Valerianovich.jpg |сӱретын лопкытшо = 250px |возымаш = |шочмаш дене лӱм = |тыршымаш алан = [[Актёр|актер]], [[Режиссёр|режиссер]] |шочын = 6.06.1963 |шочмо вер = [[Марий АССР]], [[У Торъял кундем]] [[Часамласола]] ял |гражданство = {{флагификаций|ССРУ}}<br /> {{флагификаций|Россий}} |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = [[Россий Федерацийын сулло артистше]] (2014), [[Марий Эл Республикын Калык артистше]] (2004), , [[Марий Эл Республикысе М. Шкетан лӱмеш Кугыжаныш премий]] (2011), [[Йыван Кырля лӱмеш театр премий]] (2000) |сайт = |Commons = }} '''Василий Валерианович Домрачев''' ({{Шочын|1963|06|6}}, [[Марий АССР]], [[У Торъял кундем]] [[Часамласола]] ял) — [[артист]], [[драматург]], [[режиссёр]], [[Марий Эл Республикын сулло артистше]] (1999), [[Марий Эл Республикын Калык артистше]] (2004), [[Йыван Кырля лӱмеш театр премий]]ын лауреатше (2000), [[Марий Эл Республикысе М. Шкетан лӱмеш Кугыжаныш премий]]ын лауреатше (2011), [[Россий Федерацийын сулло артистше]] (2014). == Биографий == Василий Домрачев [[Марий АССР]], [[У Торъял кундем]] [[Часамласола]] ялеш [[1963]] ий пеледыш тылзын 6-шо кечынже шочын. Тудо жапыште У Торъял кундем Марий АССР-ыште лийын. 1985 ийыште ГИТИСым тунем пытарен. [[1986]]—[[1997]] ийлаште [[М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр]]ыште пашам ышташ тӱҥалеш. В [[1996]]—[[1997]] ийлаште Моссовет лӱмеш театырыште П.О. Хомский профессор ден режиссура шотышто стажировкым эртен. [[1997]]—[[2001]] ийлаште Марий Самырык Театрыште актерлан ышта. [[2001]]—[[2002]] ийлаште Георгий Константинов лӱм руш драме театрыште тырша. 2002 ийыште адакат [[М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр]]ыш пӧртылеш, но ынде тӱҥ режиссёр семын. Ты пашаште 2007 ий марте шуаралтеш. == Театр паша == * Менандр — В. Розов «Сÿан кечын» («В день свадьбы»), 1985; * Сэр Тоби — В. Шекспир «Латкокымшо йÿд» («Двенадцатая ночь»), 1987; * Лёва — К. Коршунов «Шарнет, Элиса?» («Помнишь, Элиса?»), 1987; * Чопай — С. Николаев «Салика», 1988; * Мики — М. Рыбаков «Эргымлан кузык» («Приданое для сына»), 1988; * Васенька — А. Вампилов «Кугэрге» («Старший сын»), 1990; * Митчел — Т. Уильямс «Языкан йÿд» (Трамвай «Желание»), 1992; * Карасий — В. Пектеев, Ю. Байгуза «Окса тул» («Блеск монет»), 1994; * Участковый — К. Коршунов «Пÿрыдымö пÿрымаш» («Несужденная судьба»), 1997; * Аркашка Счастливцев — А. Островский «Чодыра» («Лес»), 2003. == [[М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр]]ыште шындыме спектакль-влак == * [[Майоров-Шкетан, Яков Павлович|М. Шкетан]] «Сардай», 1993; * С. Элембаева «Чонтамык» («Покаяние»), 1995; * [[Деревяшкин, Николай Михайлович|Н. Арбан]] «Кем ургызо» («Сапожник»), 1998; * В. Абукаев-Эмгак «Ош кече йымалне» («Под солнцем светлым»), 2002; * Л. Яндаков «Йöратымаш? Йöратымаш! Йöратымаш…» («Любовь? Любовь! Любовь…»), 2002; * З. Долгова «Полдыранат ош пеледышан» («Белый цвет борщевика»), 2003; * В. Абукаев-Эмгак «Куку шагат» («Часы с кукушкой»), 2004; * [[Николаев, Сергей Николаевич|С. Николаев]] «Салика», 2004; * А. Петров «Кронуш», 2005; * З. Долгова «Пысман корем» («Овраг»), 2005; * З. Долгова «Ӱдыр сий» («Девичьи посиделки»), 2007; * В. Юксерн «Чоя рывыж» («Хитрая лиса»), 2009; * В. Григорьев «Юзо гармонь» («Волшебная гармонь»), 2010; * В. Абукаев-Эмгак «Кайыккомбо кашта» («Млечный путь»), 2010; * М. Илибаева «Ойырледа? Огына ойырло!» («Развод по-марийски»), 2012; * [[:ru:Островский, Александр Николаевич|А. Островский]] «Йöным мушо йöрым кочеш» («На всякого мудреца довольно простоты»), 2013. == Курыкмарий драме театрыште шындыме спектакль-влак == * В. Юксерн «Чоя рывыж» («Хитрая лиса»); * С. Элембаева «Кÿрылтшö кумыл» («Прерванный вечер»); * В. Розов «Сÿан кечын» («В день свадьбы»). == Драматургий == 1992 ийыште Марий самырык театрыште «Эрге» драме шындалтын. Тудым В. Домрачев В. Сапаев дене пырля возен. Ты театрыштак 1998 ийыште «Мыланна — латкудыт» пьесе почеш спектакльым Василий Домрачев шынден. Пьесым режиссер шкеак возен. == Фильмографий == === Актёр семын === * Коротышка — «Кто сильнее его?», реж. [[:ru:Квирикашвили, Автандил Арчилович|А. Квирикашвили]], 1983; * Вестовой — «Я за тебя отвечаю», реж. [[:ru:Яшин, Борис Владимирович|Б. Яшин]], 1984; * Полицай — [[:ru:Иди и смотри]], реж. [[:ru:Климов, Элем Германович|Э. Климов]], 1984; * Упырь — [[:ru:Меня зовут Арлекино]], реж. [[:ru:Рыбарев, Валерий Павлович|В. Рыбарев]], 1986; * Рядовой Нищенкин — [[:ru:Караул (фильм)|Караул]], реж. [[:ru:Рогожкин, Александр Владимирович|А. Рогожкин]], 1987; * Полицай — [[:ru:Карьер (фильм)|Карьер]], реж. А. Рыбарев, 1988; * Расстрельщик Соломин — [[:ru:Чекист (фильм)|Чекист]], реж. А. Рогожкин, 1992; * Прокурор — [[:ru:Особенности национальной рыбалки]], реж. А. Рогожкин, 1998; * Дублёр Селина — [[:ru:Любовь под грифом «Совершенно секретно»]], реж. [[:ru:Гусев, Алексей|Алексей Гусев]], 2008; * [[:ru:Улицы разбитых фонарей#Улицы разбитых фонарей. Менты-9 (2008)|Улицы разбитых фонарей 9]], 2008; * Полковник на полигоне — [[:ru:Оружие (фильм, 2011, Россия)|Оружие]], реж. А. Рогожкин, 2011; * [[Олыкмарий-влакын кавасе ватышт]]. [[:ru:Небесные жёны луговых мари]], реж. [[Федорченко, Алексей Станиславович|А. Федорченко]], 2012; * Возничий — [[:ru:Трудно быть богом (фильм, 2013)|Трудно быть богом]], реж. [[:ru:Герман, Алексей Юрьевич|А. Герман]]. === Режиссёр === * [[2010]] — «Салика». == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20130516041825/http://shketan.ru/ru/theatrepeople/outofscene/321-domrachevbb Домрачев Василий Валерианович.]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20231204105240/https://toryal.ru/domrachev.html Домрачев Василий Валерианович.]{{ref-ru}} == Литератур == # В. А. Мочаев, Кто есть кто в Марий Эл. Биографический справочник. Йошкар-Ола. Марийский биографический центр, 2002 # Н. И. Кульбаева. Артисты Марийского театра: Биобиблиографический справочник. Йошкар-Ола, МарНИИЯЛИ; МНТД им. Шкетана, 2005 # В. А. Мочаев. Марийская биографическая энциклопедия. Йошкар-Ола. Марийский биографический центр, 2007 # Домрачев Василий Валерианович, Энциклопедия Республики Марий Эл. Гл. редкол.: М. З. Васютин, Л. А. Гаранин и др.; Отв. лит. ред. Н. И. Сараева; Мар. НИИ яз., лит. и истории им. В. М. Васильева. М., Галерия, 2009. # Ефимова Н. «Особенности национальной рыбалки» и другие // Марийская правда. 1998. 29 авг. # Китанов Р. [http://localbase.ru/125/54 Василий Домрачев: прокурор и инопланетянин] // Московский комсомолец в Марий Эл. 2001. 18—25 янв. # Константинова Г. Герои в жизни и на сцене // Марийская правда. 2002. 26 окт. # Аристова И. [http://www.marpravda.ru/news/culture/2008/10/21/vasilii-domrachev/ Василий Домрачев — двойник полковника] // Марийская правда. 2008. 21 окт. [[Категорий:Марий Эл Республикын Калык артистше-влак]] [[Категорий:М. Шкетан лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше-влак]] [[Категорий:Марий актёр-влак]] [[Категорий:Марий режиссёр-влак]] pfypdpbv5ngntknbaql4tp2kxllf5n0 10 35953 203332 2026-05-16T19:12:35Z Frhdkazan 3606 «Zitrone -- 2025 -- 7294.jpg» дене велыж ышталтын 203332 wikitext text/x-wiki Zitrone -- 2025 -- 7294.jpg akactozzctcxdojmru14se3so6i9ks9 10 35954 203333 2026-05-16T19:17:55Z Frhdkazan 3606 «VahidOnline-70116-brutal attack girl.webm» дене велыж ышталтын 203333 wikitext text/x-wiki VahidOnline-70116-brutal attack girl.webm iuahf49j99kcdc5gs63pnhpto9hrys7