Википедий mhrwiki https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%B1%D2%A5_%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Медиа Лӱмын ыштыме Каҥашымаш Пайдаланыше Пайдаланышын каҥашымашыже Википедий Википедийын каҥашымашыже Файл Файл шотышто каҥашымаш MediaWiki Обсуждение MediaWiki Кышкар Кышкар шотышто каҥашымаш Полшык Полшык шотышто каҥашымаш Категорий Категорий шотышто каҥашымаш TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 25057 203873 163023 2026-09-24T17:28:22Z DLysenko97 16365 203873 wikitext text/x-wiki '''Кава юмо''' — чимарий йӱлаште да марий мифологийыште [[Тӱҥ Ош Кугу Юмо|Ош Поро Кугу Юмын]] полышкалышыже. Ош туняште чылажат пешак кугу, висен кертдыме, нимучашдыме пасушко — Кава юмо деке погына. Шке верыштыже тудо кугу оза, [[пӱртӱс]]ын вашталтмыжым тӱткын эскера да виктара. Тудын шудымӧ почеш мландӱмбалне умыр игече шога але [[мардеж]] тарвана, [[покшым]] возеш, [[тӱтыра]], пыл-влак [[Мланде|мландым]] авалтат, [[йӱр]] йӱреш. Кава юмо мландӱмбалсе илышымат тӱткын эскера, калыкым тӱрло азапыш логалме деч арала. Кава юмын кум лӱҥгалтышыже уло. Нунын дене пайдаланен, кече, тылзе да шӱдыр-влак лӱҥгалтат. ==Кава кашта-влак== Кава кум кашта гыч шога. Эн кӱшыл кашташте [[шӱдыр]]-шамыч да [[почаншӱдыр]] (комета)-влак верланеныт. Нуным каван тупрӱдыжлан шотлаш лиеш. Покшел кашташте Кече Ава да индеш куштылго шӱдыр оза улыт. Нине пӧрдын шогышо индеш шӱдырым шанчыште планета-влак маныт. [[У Торъял кундем]]ыште кумдан палыме [[онаеҥ]] Николай Иванович Сидоркин (ялыште тудым Ош Миклай маныныт) покшел кашташке тылзымат пурташ лиеш манын ойлен. Тылзе, очыни, покшел да ӱлыл кашта коклаште верланен. Эн ӱлыл кашташте [[Пыл Ава]], [[Мардеж Ава]], [[Вӱд Ава]], [[Кӱдырчӧ юмо]], [[Волгенче юмо]] верланеныт. Кава юмын ӱлыл каштажым Мландын пыжашыжлан шотлыман. Мланде гыч кӱзымӧ годым тудо икымше кашта семын коеш. Мландӱмбаке кӱшыч волышо кеч-могай шӱдыр але космический уна ондак Кава юмо дене вашлиеш да, тудын ӱлыл каштажым эртен, мландышке шуэш. Кавасе илыш шке ратше дене кая. Ожнысо калык ой почеш, тушто [[ший]] да [[шӧртньӧ]] гыч ыштыме пӧртлаште Юмо шке ешыж дене ила, сурт воктенжак кумда пасу, [[олык]], [[ер]]-влак верланеныт. ХVIII курымышто возен кодымо книгаште тыге ойлалтеш: “Кава юмын суртшо кечын тура [[кечывалвел]]не улмо могырышто верланен, оралтыже эн чапле. Тудын деч сай оралтым иктат але ыштен моштен огыл”. ==Моло калыкын йӱлаштышт== Кава юмым [[1840]] ийыште [[Морко]] марий-влакын йӱлашт негызеш возымо книгаште Юмын ик эн кугу да тӱҥ святойжо манын рашемдыме. Южо шымлызе «кава» мутым [[чуваш йылме]] гыч пурышо «кебе» (судьбоносец — пӱрышӧ) мут дене таҥастараш лиеш манын шонен. Кава мут Юмо мутым ончыкта манын ойлышо-влакат шагал огыл лийыныт. Финн-угор калык Кава юмым акрет годсекак пален да пагален илен. Хант ден манси калык кызытат Кава юмым “Квазь”, “Кворос” манын кумалеш. Одо кгдык гын тудым “Куазь” манеш. Финн да карел-влакат Кава юмылан кумалыныт. Кава юмым 6—5 тӱжем ий ожнак (неолит жапыште) акрет годсо калык-влак йӱрым (вӱдыжгым) колтен шогышо да чыла кушкыллан шочаш-кушкаш ситыше вийым пуышо Юмын Ава семын пагаленыт. Тудым вӱд дене темен шындыме под, кӧршӧк, шурно парча, йыргешке форман калаче, шерге да ӱп, шергаш, маска ава, варсеҥге кайык семын археолог-влакын кӱнчен лукмо арверлаште ужаш лиеш. [[Категорий:Марий юмынйӱла]] cg7lm7bfocagr8m9afld1c9nlyh4usy 0 26419 203872 201349 2026-09-24T12:02:31Z ~2026-51337-73 16918 /* Тӱҥ произведенийже-влак */ 203872 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Валентин Андреевич Афанасьев |оригинал лӱм = Ондрин Валька |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = Валентин Андреевич Афанасьев |тыршымаш алан = [[серызе]], [[почеламутчо]], [[кусарыше]] |шочын = 27.02.1954 |шочмо вер = [[РСФСР]], [[Марий АССР]], [[Курыкмарий кундем]], [[Юнго Кугышӱргӧ]] ял |гражданство = {{Флагификаций|Совет Ушем}}<br /> {{Флагификаций|Россий}} |подданство = |колен = |колымо вер = |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = [[File:SU Medal For Impeccable Service 3rd class ribbon.svg|40px|III степенян «Безупречный службылан» медаль]] |Commons = }} '''Ондрин Валька''' (Валентин Андреевич Афанасьев) ({{Шочын|1954|02|27}}, [[РСФСР]], [[Марий АССР]], [[Курыкмарий кундем]], [[Юнго Кугышӱргӧ]] ял) — [[курыкмарий]] [[серызе]], [[почеламутчо]], [[кусарыше]], [[Россий Серызе-влак ушем]]ын йыжъеҥже (2004). == Илыш корныжо == Ондрин Валька [[1954]] ийын [[27 пургыж|шпургыж тылзын 27-ше кечынже]] [[Марий АССР]] [[Курыкмарий кундем]] [[Юнго Кугышӱргӧ]] ялеш кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == * Шамак : лыдышвлӓ [Слово : стихи]. Йошкар-Ола, 1993. 76 с. * Шӱм коэвлӓ : лыдышвлӓ [Волнение : стихи]. Йошкар-Ола, 2002. 128 с. * Икӓнӓ Опанас : масаквлӓ, шайыштмашвлӓ, монологвлӓ [Однажды Опанас : небылицы, рассказы, монологи]. Йошкар-Ола, 2007. 204 с. * Чарли: лыдышвлӓ, тетялык шайыштмашвлӓ , Йошкар-Ола, 2008. 102 с. * Ярла чиӓ, вашталт миӓ : лыдышвлӓ Йошкар - Ола, 2018, 153 с. == Вес йылмыш кусарыме произведенийже == * Kun olen uneton ; Oi, Elema... ; Sydameni // Цикмӓ : марла культура дӓ сӹлнӹшая журн. Хельсинки, 1997. № 2. С. 168—170. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == * Матюковский Г. Шогыза, ме кӧм йӧратеннаже?! // Марий Эл. 1993. 26 нояб. * Максимова Е. У шамак // Жерӓ. 1993. 16 сент. * Ондрин Валька // У сем. 1994. № 2. С. 125. * Петухов В. Шӱм коэвлӓ//Жерӓ. 1995. 8 авг. * Лобанов И. Пога образвлӓм изи годшенок // Жерӓ. 1998. 26 февр. == Чап == * [[File:USSR10yearsofservice.jpg|9px|III степенян «Безупречный службылан» медаль]] [[III степенян «Безупречный службылан» медаль]]. * [[Россий Серызе-влак ушем]]ын йыжъеҥже (2004). == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/10xXFllqEUItvk-ZNT9xjX8yHH4ojb1Jz/view Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 216.] # [https://drive.google.com/file/d/0B7Lz8oN3kXoPSUR6UUdVb2dCa3M/view Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 376-377.] [[Категорий:Марий серызе-влак]] [[Категорий:Марий почеламутчо-влак]] [[Категорий:Марий журналист-влак]] pl42mslhh0cbdozisxlmvch5prapc4b 10 36234 203874 2026-09-24T20:19:13Z Frhdkazan 3606 «NE Lac Bab Louta Tazekka Nov25 A7CR 09270-4 HDR1.jpg» дене велыж ышталтын 203874 wikitext text/x-wiki NE Lac Bab Louta Tazekka Nov25 A7CR 09270-4 HDR1.jpg l0bkjfa42dhdktlaqaso34guy0n51od 10 36235 203875 2026-09-24T20:22:08Z Frhdkazan 3606 «Crash Testing an Ambulance.webm» дене велыж ышталтын 203875 wikitext text/x-wiki Crash Testing an Ambulance.webm 96iulgzzqsbej2xehpc3r1yyk8urmew