Википедий mhrwiki https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%B1%D2%A5_%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Медиа Лӱмын ыштыме Каҥашымаш Пайдаланыше Пайдаланышын каҥашымашыже Википедий Википедийын каҥашымашыже Файл Файл шотышто каҥашымаш MediaWiki Обсуждение MediaWiki Кышкар Кышкар шотышто каҥашымаш Полшык Полшык шотышто каҥашымаш Категорий Категорий шотышто каҥашымаш TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 6298 203883 117984 2026-09-27T17:00:17Z DLysenko97 16365 203883 wikitext text/x-wiki '''Йошкар-Олан почетан гражданинже''' ({{lang-ru|''«Почетный гражданин города Йошкар-Олы»''}}) — чап лӱм. 2010-шо ий гыч ок пуалт. == Кылвер-влак == * [http://volganews.org/oblast7/terrafr/ip-kwgnwj4.htm Юлсер федерал йырвелын сайтше] * [http://www.gor-sobry-ola.ru/jgorsobr2/index.php?option=com_content&view=article&id=570:-l-r&catid=159:23062010-7-&Itemid=70 Йошкар-Оласе Депутат Погын] [[Категорий:Чап лӱм-влак]] itrmr0kmvf1mue79ea3p2qebgeuvtwt 0 9357 203892 195908 2026-09-28T00:07:27Z DLysenko97 16365 203892 wikitext text/x-wiki {{Административ иктык |Тӱс1 = {{Тӱс|Россий}} |Марий лӱм = Пӱрӧ кундем |Оригинал лӱм = Бөрө районы, Бирский район |Ойып = Coat of Arms of Birsk rayon (Bashkortostan).svg |Тисте = Flag_of_Birsk_rayon_(Bashkortostan).png |Эл = Россий |Чапмуро = |Статус = Кундем |Ужашыже = [[Пошкырт Эл]] |Кӧргӧ шеледымаш = 1 оласе илымвер, 15 ялысе илымвер |Рӱдола = [[Пӱрӧ (ола)|Пӱрӧ]] |Кугу ола = |Кугу олала = |Негызлыме = [[1930]] |Йомдарыме = |Вуйлатыше = Хорошилов Николай Анатольевич |Вуйлатыше тӱрлык = Администраций вуйлатыше |Вуйлатыше2 = |Вуйлатыше тӱрлык2 = |ВВП = |Год ВВП = |Место по ВВП = |ВВП на душу населения = |Место по ВВП на душу населения = |Йылме = |Йылме-влак = пошкырт, руш |Калыкчот = 18 070 |Еҥшотлымаш ий = 2010 ий |Процент от населения = |Место по населению = |Чаклык = |Место по плотности = |Калык-влак = марий, суас, руш |Инаныше-влак = Танле |Кумдык = 1 717 |Процент от площади = |Место по площади = 38 |Эн кугу кӱкшыт = |Покшел кӱкшыт = |Эн изи кӱкшыт = |Лоптык = |Кутык = |Карте = Location of Birskiy rayon (Bashkortostan).svg |Размер карты = |Карта административной единицы = |Шагат ӱштӧ = {{MSK+2}} |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон код = 347 |Почто индекс-влак = |Интернет-домен = |Автомобиль код = 02, 102 |Сайт = |Категорий Commons'ышто = |Примечания = }} '''Пӱрӧ кундем''' ({{lang-ba|Бөрө районы}}, {{lang-ru|Бирский район}}) — [[Пошкырт Эл]]ын йӱдвел-касвелыште верланен. Пӱрӧ кундемыште 18 000 наре еҥ ила. Рӱдӧ: [[Пӱрӧ (ола)|Пӱрӧ]]. == Марий ялла == * [[Айгелде]] ({{lang-ru|''Айгильдино''}}) — ял. * [[Кужнур (Пӱрӧ кундем)|Кужнур]] ({{lang-ru|''Бахтыбаево''}}) — ял. * [[Курмызак (Пошкырт Эл)|Курмызак]] ({{lang-ru|''Новокульчубаево''}}) — ял. * [[Куруш]] ({{lang-ru|''Кузово''}}) — сола. * [[Лавра Кужнур]] ({{lang-ru|''Бекму́рзино''}}) — ял. * [[Памаш (Пӱрӧ кундем)|Памаш]] ({{lang-ru|''Чишма''}}) — сола. * [[Реве ял]] ({{lang-ru|''Шелканово''}}) — ял. * [[Соказа]] ({{lang-ru|''Малосухоязово''}}) — ял. * [[Ӱжара (Пӱрӧ кундем)|Ӱжара]] ({{lang-ru|''Ужара''}}) — ял. * [[Ӱкудӧ]] ({{lang-ru|''Акуди''}}) — ял. * [[Ӱкудӧ мучаш]] ({{lang-ru|''Акудибашево''}}) — сола. * [[Шопкер(Пӱрӧ кундем)|Шопкер]] ({{lang-ru|''Усаково''}}) — ял. * [[Юланда Кужнур]] ({{lang-ru|''Бекмурзино''}}) — ял. {{Пошкырт Эл}} [[Категорий:Пӱрӧ кундем]] hlwqz6m7ry5lz2yqeeg9w3gvifqpeyd 0 9359 203893 195888 2026-09-28T00:09:02Z DLysenko97 16365 203893 wikitext text/x-wiki {{Административ иктык |Тӱс1 = {{Тӱс|Россий}} |Марий лӱм = Дӱртӱлӧ кундем |Оригинал лӱм = Дүртөйлө районы, Дюртюлинский район |Ойып = Coat of Arms of Dyurtyuli rayon (Bashkortostan).png |Тисте = Flag of Dyurtyuli rayon (Bashkortostan).png |Эл = Россий |Чапмуро = |Статус = Кундем |Ужашыже = [[Пошкырт Эл]] |Кӧргӧ шеледымаш = 1 оласе илымвер, 14 ялысе илымвер |Рӱдола = [[Дӱртӱлӧ]] |Кугу ола = |Кугу олала = |Негызлыме = [[1930]] |Йомдарыме = |Вуйлатыше = Хайруллин Ринат Масгутович |Вуйлатыше тӱрлык = Администраций вуйлатыше |Вуйлатыше2 = |Вуйлатыше тӱрлык2 = |ВВП = |Год ВВП = |Место по ВВП = |ВВП на душу населения = |Место по ВВП на душу населения = |Йылме = |Йылме-влак = пошкырт, руш |Калыкчот = 33 164 |Еҥшотлымаш ий = 2010 ий |Процент от населения = |Место по населению = |Чаклык = |Место по плотности = |Калык-влак = марий, суас, руш |Инаныше-влак = Танле |Кумдык = 1 671 |Процент от площади = |Место по площади = 43 |Эн кугу кӱкшыт = |Покшел кӱкшыт = |Эн изи кӱкшыт = |Лоптык = |Кутык = |Карте = Location of Dyurtyulinskiy rayon (Bashkortostan).svg |Размер карты = |Карта административной единицы = |Шагат ӱштӧ = {{MSK+2}} |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон код = 347 |Почто индекс-влак = |Интернет-домен = |Автомобиль код = 02, 102 |Сайт = http://durtuli.tukaeva.ru/ |Категорий Commons'ышто = |Примечания = }} '''Дӱртӱлӧ кундем''' ({{lang-ba|Дүртөйлө районы}}, {{lang-ru|Дюртюлинский район}}) — [[Пошкырт Эл]]ын йӱдвел-касвелыште верланен. Дӱртӱлӧ кундемыште 33 200 наре еҥ ила. Рӱдӧ: [[Дӱртӱлӧ]]. == Ялла == * [[Ӓнгӓсӓк]] (рушла Ангасяк) * [[Елтек]] (руш. Байгильды) * [[Искуш]] (рушла Искуш) * [[Йывачъял]] (рушла Ивачево) * [[Марий Миядык]] (рушла Маядык) * [[Турбек]] (рушла Турбек) * [[Чарлак]] (рушла Черлак) * [[Ярмиҥга]] (рушла Ярмино) {{Пошкырт Эл}} [[Категорий:Дӱртӱлӧ кундем]] mt48jstuow0ujj8bph6umon826z0yku 0 10284 203887 123525 2026-09-27T17:04:55Z DLysenko97 16365 203887 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Иван Степанович Ключников-Палантай |оригинал лӱм = Палантай Сапан Йыван |сӱрет = Palantai.jpg |сӱретын лопкытшо = 250px |возымаш = Иван Ключников |шочмаш дене лӱм = Ключников Иван Степанович |тыршымаш алан = [[семлызе]] |шочын = 24.04.1886 |шочмо вер = [[Провой кундем]] Какшамарий ял |гражданство = [[Россий империй]], [[Совет Ушем]] |подданство = |колен = 11.06.1926 |колымо вер = [[Моско]] |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = |сайт = |Commons = }} '''Иван Степанович Ключников-Палантай''', марла — '''Палантай Сапан Йыван''' ([[24 Вӱдшор]] [[1886]], [[Провой кундем]], Какшамарий ял — [[11 Пеледыш]] [[1926]], [[Моско]]) — [[марий]] [[семлызе]], профессионал марий музыклан негызым пыштыше еҥ. ===Илышкорно=== Иван Палантай [[1886]] ий [[24 Вӱдшор]]ышто [[Провой кундем]]ысе Какшамарий ялеш шочын. [[Озаҥ]] оласе сылнысем училище пеленсе регент-влакым ямдылыше курсым [[1909]] ийыште да Петербургысо Придворный капелла пеленсе дирижор-влак курсым [[1915]] ийыште тунем пытарен. Тыгак [[Моско]] консерваторийыште тунемын. [[1909]]-[[1915]] Палантай Пермь губернийысе Усолье да Лысва олалаште ила да пашам ышта. [[1918]] ийыште Чарлаш (Краснококшайскыш) пӧртылеш, учитель семинарийыште мурымашым да музыкым туныкта. Палантайын Краснококшайск педтехникум пелен чумырымо хоржо [[1923]] ийыште Совет Российысе хор Олимпиадыште лийын да кӱкшӧ мастарлыкым ончыктен: Пятницкийын хоржо деч вара кокымшо верым сеҥен налын. [[1925]] ийыште Марий автоном велын 5-ияш лӱмгечыжым пайремлаш чот ямдылалтыныт. Палантай 180 еҥан хорым пайремыште мураш ямдылен. Пытартыш концерт [[1926|1926]] ийын [[1 Ӱярня|1 ӱярняште]] эртен, тушто Палантайын пайремлан лӱмын возымо "Йывырте" мурыжо йоҥген. Палантай шуко оҥай хор произведенийым возен да ятыр марий калык мурым хорлан келыштарен: "Йывырте", "Мурызылан","Куаныме муро", "Кӱсле" да молат. Чот нелын черланымыжлан кӧра Палантай [[11 Пеледыш]] [[1926]] ийыште Москошто колен. Иван Степановичым Ваганьковский шӱгарыште тоеныт. 1972 ийыште колоткажым Йошкар-Олаш конденыт да Туруновский шӱгарште угыч тоен пыштеныт. ==[[Алмашлӱм]] нерген== Шымлызе-влак кок умылтарымашым пуат. Иван Степановичын йӧратыме туныктышыжо Бобров лийын. А тудын кочаже Палантай лӱман лийын. Иван Степанович шке туныктышыжым пагален, шарнен. Сандене тудын тукымлӱмжым налын манын иктышт ойлат. А весышт — Палантай псевдонимым {{comment|семлызын|композиторын}} кугезе тукымжо дене умылтарат. ==Негыз== * "Марий Эл" газет, 26.04.2004, 25.04.2006. ==Тыгак ончо== * [[И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледж]] [[Категорий:Марий семлызе-влак]] 218htjud8foan2p3uwuxwq0op9paqon 0 12157 203886 201415 2026-09-27T17:02:14Z DLysenko97 16365 /* Книга-влак */ 203886 wikitext text/x-wiki '''Пытыше йылме''' (йомшо йылме) — йомын пытыше йылме, тудын дене але искусственнын кутырат (латин йылме дене, мутлан, медик-влак рецептым возат), але ала-могай исторический памятник дене гына тудын нерген палат. Кунам ик йылме весым пызыралеш, тыгай лиеда. Мутлан, [[копт йыллме|копт]] йылмым [[араб йылме|араб]] йылме сеҥен, америкын йылме-влак олмеш Америкыште чылан англичан, француз, испан да португал йылмым кучылташ тӱҥальыч. Йылме пыташ тӱҥалме годым тудын дене поснак тӱшкаште але шоҥгырак-влак гына пайдаланаш тӱҥалыт<ref name="Ярцевой">[[Лингвистический энциклопедический словарь]] [https://web.archive.org/web/20110917160417/http://lingvisticheskiy-slovar.ru/description/mertvye%20iazyki/353 онлайн]</ref>. Южгунам калык пыта, но йылме садак кодеш. Вес калыкыште тудым огыт кучылт, но садыгак йылмын возымашыже дене шанчыште, тӱвыраште, религийыште пайдаланат<ref name="БСЭ">[http://bse.sci-lib.com/article075718.html Пытыше йылме-влак Кугу Совет Энциклопедийыште]</ref>. Мутлан: * [[латин йылме]] (VI курым гыч Кристосын шочмыж деч ончыч VI курым марте Кристосын шочымыж деч вара)<ref name="Кругосвет">[https://web.archive.org/web/20101218221235/http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/LATINSKI_YAZIK.html Онлайн Энциклопедий Кругосвет]</ref> — пытыше йылме<ref name="Мусорин">А. Ю. Мусорин [http://www.philology.ru/linguistics1/musorin-03.htm О СОДЕРЖАНИИ ПОНЯТИЯ «МЁРТВЫЕ ЯЗЫКИ»]</ref>, кызытсе роман йылме-влакын аваже улеш, но туге гынат [[Католицизм|католик]] черкыште тудым кучылтыт); * [[акрет руш йылме]] (XI—XIV курымла) — пытыше йылме<ref>А. А. Зализняк. «Слово о полку Игореве: взгляд лингвиста», 1-е изд., М., 2004, с. 15</ref><ref>«Словарь древнерусского языка XI—XIV вв. Введение, инструкция, список источников, пробные статьи», под ред. Р. И. Аванесова, М., 1966, с. 23</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130102194353/http://www.phil.uni-passau.de/fileadmin/group_upload/15/Skript-Heinz.pdf Christof Heinz. Einführung in die slawische Sprachwissenschaft]</ref><ref>[http://multitree.linguistlist.org/codes/orv.html MultiTree project]</ref>, эрвел славян йылме-влак тудын негызеш ышталтыныт; * [[акрет грек йылме]] (2 тысячелетий мучаш м.к.д.в. — V курым м.к.д.в.) — кызытсе грек диалект-влаклан негызым пуышо пытыше йылме. Мӧҥгешлат лийын кертеш: пытыше йылмым угыч ылыжтат. [[Иврит]] йылмым еврей-влак [[XX курым]]ышто угыч илаҥдареныт. == Книга-влак == * Adelaar, Willem F. H.; & Muysken, Pieter C. (2004). ''The languages of the Andes''. Cambridge language surveys. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36275-7. * Brenzinger, Matthias (ed.) (1992) ''Language Death: Factual and Theoretical Explorations with Special Reference to East Africa''. Berlin/New York: Mouton de Gruyter. ISBN 978-3-11-013404-9. * Campbell, Lyle; & Mithun, Marianne (Eds.). (1979). ''The languages of native America: Historical and comparative assessment''. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-74624-5. * Dorian, Nancy C. (1978). Fate of morphological complexity in language death: Evidence from East Sutherland Gaelic. ''Language'', ''54'' (3), 590—609. * Dorian, Nancy C. (1981). ''Language death: The life cycle of a Scottish Gaelic dialect''. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-7785-6. * Dressler, Wolfgand & Wodak-Leodolter, Ruth (eds.) (1977) ''Language death'' (International Journal of the Sociology of Language vol. 12). The Hague: Mouton. * Gordon, Raymond G., Jr. (Ed.). (2005). ''Ethnologue: Languages of the world'' (15th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. (Online version: http://www.ethnologue.com). * Harrison, K. David. (2007) When Languages Die: The Extinction of the World’s Languages and the Erosion of Human Knowledge. New York and London: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-518192-0. * Mithun, Marianne. (1999). ''The languages of Native North America''. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X. * Mohan, Peggy; & Zador, Paul. (1986). Discontinuity in a life cycle: The death of Trinidad Bhojpuri. ''Language'', ''62'' (2), 291—319. * Sasse, Hans-Jürgen (1992) 'Theory of language death', in Brenzinger (ed.) ''Language Death'', pp. 7-30. * Schilling-Estes, Natalie; & Wolfram, Walt. (1999). Alternative models of dialect death: Dissipation vs. concentration. ''Language'', ''75'' (3), 486—521. * Sebeok, Thomas A. (Ed.). (1973). ''Linguistics in North America'' (parts 1 & 2). Current trends in linguistics (Vol. 10). The Hauge: Mouton. (Reprinted as Sebeok 1976). * Skutnabb-Kangas, Tove. (2000). ''Linguistic genocide in education or worldwide diversity and human rights?'' Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. ISBN 0-8058-3468-0. == Кылвер-влак== * [http://www.svoboda.org/content/article/24902904.html] == Палемдымаш-влак == <references/> [[Категорий:Пытыше йылме-влак|*]] jj39ney9oa78cmnhmmyopo6skm1uo44 0 12889 203888 201753 2026-09-27T17:06:01Z DLysenko97 16365 203888 wikitext text/x-wiki {{ИВ-Россий | статус = Ял | марий лӱм = Какшамарий | руш лӱм = {{lang-ru|''Кокшамары''}} | ойып = | тисте = | ойып лопкытшо = 96px | тисте лопкытшо = 182px | lat_deg = 56 |lat_min = 09 |lat_sec = 44 | lon_deg = 47 |lon_min = 44 |lon_sec = 12 | CoordAddon = type:city(1130)_region:RU | CoordScale = 20000 | эл карта вуймут = [[Россий]] | эл_карта_рӱдола = Моско | эл_карта_рӱдола_lat_deg = 55 |эл_карта_рӱдола_lat_min = 45 |эл_карта_рӱдола_lat_sec = 20 | эл_карта_рӱдола_lon_deg = 37 |эл_карта_рӱдола_lon_min = 37 |эл_карта_рӱдола_lon_sec = 03 | регион карта вуймут = [[Марий Эл]] | регион_карта_рӱдола = Йошкар-Ола | регион_карта_рӱдола_lat_deg = 56 |регион_карта_рӱдола_lat_min = 38 |регион_карта_рӱдола_lat_sec = 19 | регион_карта_рӱдола_lon_deg = 47 |регион_карта_рӱдола_lon_min = 53 |регион_карта_рӱдола_lon_sec = 26 | ЯндексКарта = https://maps.yandex.ru/?ll=47.736771%2C56.162271&z=14&l=map | эл картын кугытшо = 360 | регион картын кугытшо = 360 | кундем картын кугытшо = | регион = Марий Эл | регион четлыкыште = Марий Эл | кундем тӱрлык = кундем | кундем = Провой кундем | кундем четлыкыште = Провой кундем{{!}}Провой | илымвер тӱрлык = Ял шотан илымвер{{!}}Ял илымвер | илымвер = Какшамарий ял шотан илем{{!}}Какшамарий | кӧргӧ шеледымаш = | вуйлатыше тӱрлык = | вуйлатыше = | негызым пыштыме = | икымше гана палемдыме = 1763 | тошто лӱм-влак = | статусым налмаш = | кумдык = | ИВ рӱдын кӱкшытшӧ = | калыкчот = {{Шагалеммаш}}1130 | еҥшотлымаш ий = 2010 | чаклык = | агломераций = | калык-влак = [[марий]], [[руш]], [[чуваш]], [[суас]] | инаныше-влак = [[чимарий]], [[танле тын|танле]], [[ислам]] | этнохороним = | шагат ӱштӧ = +3 | почто индекс = 425071<ref name="индекс, ОКАТО">[https://www.ifns.su/12/004/000024.html Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО /налоговых инспекций ФНС / адресов. Кокшамары (деревня).]</ref> | почто индекс-влак = | телефон код = 83645<ref>[http://codes.delovoigorod.ru/yoshkar-ola/ Телефонные коды Республики Марий Эл.]</ref> | автомобиль код = 12 | цифр идентификатор = 88212820001<ref name="индекс, ОКАТО"/> | категорий Commons-ышто = | сайт = | сайта йылме = }} '''Какшамарий''' ({{lang-ru|''Кокшамары''}}) – [[Россий]]ыште [[Марий Эл]]ын [[Провой кундем]]ыштыже верланыше ял. [[Какшамарий ял шотан илем]]ын рӱдерже. Калыкчот: 1138 еҥ (2004 ий)<ref name="ял">[http://www.12rus.ru/List/23/640/ Деревня Кокшамары (Какшамарий).]</ref>, 1130 еҥ (2010 ий)<ref>[https://web.archive.org/web/20170512114255/http://maristat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/maristat/resources/f75d15004d99cb14ac9dec4f41f7af70/2121.htm Численность населения городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов Звениговский муниципальный район.]</ref>. == Верланыме вер == [[Провой]] ола деч 54 [[километр]] [[йӱдвел]]-[[касвел]] могырно верланен.<ref>Торалык [[Яндекс.Карте-влак]] ӱзгарын полышышт дене висалтын.</ref> == Лӱмлӧ еҥ-влак == * [[File:Order of Lenin obverse Turova TB.png|8px|Ленин орден]] Ишпайкина Елена Леонтьевна – [[Ленин орден]]ын кавалерже, [[Марий Эл Республикын сулло туныктышыжо]].<ref name="ял"/> * [[Ключников-Палантай, Иван Степанович|Ключников-Палантай Иван Степанович]] – [[марий]] [[семлызе]], профессионал марий музыклан негызым пыштыше еҥ. * [[Кутасова, Валентина Евгеньевна|Кутасова Валентина Евгеньевна]] – [[марий]] [[шанчызе]], [[историк]], [[туныктышо]], [[шанче кандидат|историй шанче кандидат]] (2000), [[доцент]] (2009). * [[Орлов, Николай Матвеевич|Николай Орлов]] – [[марий]] {{comment|сотыеҥ|просветитель}}, [[туныктышо]], [[кусарыше]], мер пашаеҥ, «У куралше» икымше марий букварьын авторжо. * [[File:Order of the Patriotic War (Ist class).svg|11px|I степенян Ачамланде сар орден]]<ref>[http://www.podvignaroda.ru/?#id=1521796646&tab=navDetailManUbil Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».]</ref> [[File:Order of the Red Star.jpg|11px|Йошкар Шӱдыр орден]]<ref>[http://www.podvignaroda.ru/?#id=37937478&tab=navDetailManAward Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».]</ref> [[File:OrderOfGlory1stClass.png|8px|I степенян Чап орден]]<ref>[http://www.podvignaroda.ru/?#id=30935575&tab=navDetailManAward Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».]</ref><ref>[http://encyclopedia.mil.ru/encyclopedia/gentlemens/hero.htm?id=11556307@morfHeroes Хлебников Павел Николаевич – Кавалер ордена Славы.]</ref> [[File:Order of Glory.jpg|8px|II степенян Чап орден]]<ref>[http://www.podvignaroda.ru/?#id=39127936&tab=navDetailManAward Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».]</ref> [[File:Order of Glory 3rd class.jpg|8px|III степенян Чап орден]]<ref>[http://encyclopedia.mil.ru/encyclopedia/gentlemens/hero.htm?id=11556307@morfHeroes Хлебников Павел Николаевич - Кавалер ордена Славы.]</ref> [[File:Medal Defense of Leningrad.jpg|8px|«Ленинградым аралымылан» медаль]] [[Хлебников, Павел Николаевич|Хлебников Павел Николаевич]] (14.03.1912 – 11.05.1987) – [[Ачамланде сар орден|I степенян Ачамланде сар орден]], [[Йошкар Шӱдыр орден]]-влакын да [[Чап орден]]ын тичмаш кавалерже, [[1941]]–[[1945]] ийласе [[Кугу Ачамланде сар]]ын участникше.<ref name="ял"/> * [[File:Order of the Red Star.jpg|11px|Йошкар Шӱдыр орден]] [[File:Znakpocheta2.jpg|7px|«Чап Тамга» орден]] [[Эшпай, Яков Андреевич|Эшпай Яков Андреевич]] (30.10.1890 – 20.02.1963) – [[марий]] [[семлызе]], [[фольклорист]], [[хормейстер]], [[туныктышо]], [[шанче кандидат|искусствоведений кандидат]] (1946), [[СССР Семлызе-влак ушем]]ын йыжъеҥже (1953), [[Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже]] (1941). == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20230426194916/https://rodnaya-vyatka.ru/places/114822 Деревня Кокшамары (Какшамарий) | Родная Вятка.] * [http://www.12rus.ru/List/23/640/ Деревня Кокшамары (Какшамарий).] == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/1qZtbT1jokVDivdp_p-kh-t5cb838WMMU/view История сел и деревень Республики Марий Эл. Звениговский район: Сборник документальных очерков. — Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Звениговский район», 2004. — 304 с., ил. С. 98.] == Важ-влак == <references /> {{Провой кундемысе илымверла}} [[Категорий:Провой кундемысе илымверла]] a3wke0z0p0tq808rpxtuz2j505n9bek 0 13638 203882 203209 2026-09-27T13:23:05Z ~2026-51962-08 16923 /* Тӱҥ произведенийже-влак */ 203882 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Чапай Исаевич Исаев |оригинал лӱм = Эсай Чапай |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = |тыршымаш алан = [[серызе]], [[журналист]], [[кусарыше]] |шочын = 23.05.1911 |шочмо вер = [[Россий империй]], [[Ӱпӧ губерний]], [[Пӱрӧ уезд]], Келтей (кызыт [[Келтей (Калтаса кундем)|Келтей]]) ял |гражданство = {{Флагификаций|Россий империй}}<br /> {{Флагификаций|Совет Ушем}} |подданство = |колен = 25.09.1938 |колымо вер = [[Йошкар-Ола]] |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = |сайт = |Commons = }} '''Эсай Чапай''' (Чапай Исаевич Исаев) ({{Шочын|1911|05|23}}, [[Россий империй]], [[Ӱпӧ губерний]], [[Пӱрӧ уезд]], Келтей (кызыт [[Келтей (Калтаса кундем)|Келтей]]) ял — {{Колен|25|09|1938}}, [[Йошкар-Ола]]) — [[марий]] [[серызе]], [[журналист]], [[кусарыше]]. == Илыш корныжо == Эсай Чапай [[1911]] ийын [[23 ага|ага тылзын 23-шо кечынже]] [[Россий империй]] [[Ӱпӧ губерний]] [[Пӱрӧ уезд]] Келтей (кызыт [[Келтей (Калтаса кундем)|Келтей]]) ялыште кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == * Ваштареш логалмылан : ойлымаш // Октябрьлан пӧлек. М., 1932. С. 166-185. * Ӱдыр воштылеш : повесть // У вий. 1933. № 7. С. 1 —12 ; № 8. С. 10— 24; № 9-10. С. 40-66. * Пӧртылам гын : ойлымаш // У вий. 1934. № 5—6. С. 26—30. Яман-Тау: ойлымаш//У вий. 1935. № 3. С. 41—44. * Летнаб Фролов : ойлымаш // У вий. 1935. № 7—8. С. 35—48. Шочмо Эл : ойлымаш // У вий. 1936. № 1 С. 45—53. * Ӱдыр воштылеш : повесть // Мут орлаҥге. Йошкар-Ола, 1963. С. 155-180. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == * Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1976. С. 295-296. * Зайниев Г. Усталык верч тыршен // Ончыко. 1981. № 1 С. 104—108. * Зайниев Г. Ӱдыр молан шыргыжеш // Илыш эҥер. Йошкар-Ола, 1982. С 56-71. * Зайниев Г. Эсай Чапай // Марий коммуна. 1990. 27 июль. * Зайниев Г. Лугыч лийше ӱмыр // Марий коммуна. 1991.28 февр. * Зайниев Г. Эхо выстрелов в Уфе // Мар. правда. 1991. 13 апр. * Зайниев Г. Вашке пӧртылаш шонен // Муро сугынь. Йошкар- Ола, 1995. С. 117-148. * Зайниев Г. Пиалан кок Ий да ойган ӱмыр // Эрвел памаш. Йошкар-Ола, 2001. С. 117-147. * МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 153. == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20200919125900/http://mari-centr.ru/index.php/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B-%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%82%D0%B8%D1%8F/2016-08-08-13-15-07 " Я вернусь..." - "Мый пӧртылам...".]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20171112114833/http://lists.memo.ru/d14/f361.htm Списки жертв - Жертвы политического террора в СССР.]{{ref-ru}} == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/0B7Lz8oN3kXoPSUR6UUdVb2dCa3M/view Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 701-702.] [[Категорий: Марий серызе-влак]] [[Категорий: Марий журналист-влак]] brcpzyadvduply9lcf727a0hmo916kq 0 28145 203889 177615 2026-09-27T17:07:33Z DLysenko97 16365 203889 wikitext text/x-wiki '''Доце́нт''' ({{lang-la|docens (docentis)}} «туныктышо») — вузышто преподавательын учёный званийже да должностьшо; тыгак тиде должностьышто пашам ыштыше еҥ. == Важ-влак == [[Марий кугыжаныш университет|Марий кугыжаныш унииверситет]]; [[Юл кундемысе технологий университет]]. [[Категорий:Шанчызе-влак]] [[Категорий:Марий шанчызе-влак]] [[Категорий:Марий туныктышо-влак]] 08p3jvenu4zvmclv1k6oysx24nz8ntg 0 30737 203884 184029 2026-09-27T17:01:00Z DLysenko97 16365 203884 wikitext text/x-wiki '''Чоҥышо''' — [[профессий]], пашаеҥ искусственный йырвелын объектше-влакым да инфраструктурым чоҥа. 90bi00ht4f7ulurl4rpypuhoy3utord 0 30738 203885 199055 2026-09-27T17:01:29Z DLysenko97 16365 203885 wikitext text/x-wiki '''Профе́ссий''' ({{lang-la|professio; profiteor}} — «шке пашам семын палемдем») — айдемын пашашже, тӱҥ шотышто тудын илаш йӧным пуышо источникше — тиде паша, кудыжлан айдеме пашадарым налеш. Профессий теорий да практик тунем шуымым йодеш. [[Категорий:Профессий-влак|*]] 1btavg23hv3ryjxcn34kgaylwqfa9ms 10 36240 203890 2026-09-27T20:09:53Z Frhdkazan 3606 «Cisterna Basílica, Estambul, Turquía, 2024-09-28, DD 58-60 HDR.jpg» дене велыж ышталтын 203890 wikitext text/x-wiki Cisterna Basílica, Estambul, Turquía, 2024-09-28, DD 58-60 HDR.jpg d3ov1u577txxk9buet9pjkocqe2i8y1 10 36241 203891 2026-09-27T20:21:05Z Frhdkazan 3606 «What is surgical abortion-.webm» дене велыж ышталтын 203891 wikitext text/x-wiki What is surgical abortion-.webm oncx2iqc33okzod38q48urxpslr7wbu