Википедий mhrwiki https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%B1%D2%A5_%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиа Лӱмын ыштыме Каҥашымаш Пайдаланыше Пайдаланышын каҥашымашыже Википедий Википедийын каҥашымашыже Файл Файл шотышто каҥашымаш MediaWiki Обсуждение MediaWiki Кышкар Кышкар шотышто каҥашымаш Полшык Полшык шотышто каҥашымаш Категорий Категорий шотышто каҥашымаш TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Свердловск 0 4498 203991 189974 2026-10-19T12:30:24Z EmausBot 1319 Бот: Исправление двойного перенаправления с [[Екатеринбург]] на [[Качырынола]] 203991 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Качырынола]] ckitjg50xkcp0qgfvsziyjo8b42ybd7 Киев 0 5832 203998 201366 2026-10-20T01:09:24Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 203998 wikitext text/x-wiki {{ИВ |статус = кугыжаныш кулешан ола |марий лӱм = Киев |руш лӱм = Київ |оригинал лӱм = |кид йымалне = |эл = Украина |ойып = COA of Kyiv Kurovskyi.svg |тисте = Flag of Kyiv Kurovskyi.svg |ойыпын лопкытшо = |тистын лопкытшо = |lat_dir = |lat_deg = 50|lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg =30 |lon_min =30 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |регион тӱрлык = Ола |регион = Киев |регион четлыкыште = Киев |кундем тӱрлык = |кундем = |кундем четлыкыште = |тиште тӱрлык = |тиште = |тиште четлыкыште = |эл карте = <!-- альтернативная, но с такими же координатами краёв --> |регион карте = <!-- альтернативная, но с такими же координатами краёв --> |кундем карте = <!-- альтернативная, но с такими же координатами краёв --> |кӧргӧ шеледымаш = 10 кундем |вуйлатыше тӱрлык = мэр |вуйлатыше = [[Виталий Кличко]] |негызлыме = VI курым |икымше гана палемдыме = 882 |тошто лӱм-влак = |статусым налмаш = IX курым |кумдык = 839 |кӱкшыт тӱрлык = |ИВ рӱдын кӱкшытшӧ = 203 |климат = |официал йылме = украин йылме |официал йылме-ref = |калыкчот = 2 797 553 |еҥшотлымаш ий = 2010 |чаклык = 3 325 |агломераций = 3 500 000 |калык-влак = украин, руш, еврей |инаныше-влак = Танле |этнохороним = |шагат ӱштӧ = +2 |DST = |телефон код = +380 44 |почто индекс = |почто индекс-влак = 01000 — 06999 |автомобиль код = |идентификатор тӱрлык = |цифр идентификатор = |категорий Commons-ышто = Kiev |сайт = http://kmv.gov.ua/ |сайт йылме = uk |сайт йылме 2 = ru |сайт йылме 3 = |сайт йылме 4 = |сайт йылме 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Киев''' ({{lang-uk|''Київ''}}) — ола [[Украине|Украиныште]], Украинын рӱдолаже. Калыкчот: 2 797 553 еҥ (2021 ий). == Верланыме вер == Ола [[Днепр]] серыштыже верланен. == Административ шеледымаш == [[File:Адміністративний поділ Києва.gif|thumb|250px]] [[File:Kiew Zentrum.jpg|thumb|250px]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Кундем !! Оригинал лӱм !! Кумдык !! Калыкчот<ref>[http://www.kiev.ukrstat.gov.ua/p.php3?c=1123%26lang=1 Чисельність населення Києва на 1 лютого 2022]</ref> !! Чаклык |- |[[Голосеево кундем]] || Голосіївський район || 160,78 || {{шукеммаш}}253 124 || 1568 |- |[[Соломенка кундем]] || Солом’янський район || 40,52 || {{шукеммаш}}386 496 || 9300 |- |[[Святошин кундем]] || Святошинський район || 102,63 || {{шагалеммаш}}340 399 || 3337 |- |[[Оболонь кундем]] || Оболонський район || 110,32 || {{шагалеммаш}}316 104 || 2893 |- |[[Подол кундем (Киев)|Подол кундем]] || Подільський район || 34,08 || {{шукеммаш}}210 424|| 6071 |- |[[Печерск кундем]] || Печерський район || 19,57 || {{шукеммаш}}165 360 || 8268 |- |[[Шевченко кундем (Киев)|Шевченко кундем]] || Шевченківський район || 26,63 || {{шагалеммаш}}210 205 || 8282 |- |[[Дарница кундем]] || Дарницький район || 132,24 || {{шукеммаш}}347 512 || 2612 |- |[[Днепр кундем (Киев)|Днепр кундем]] || Дніпровський район || 66,7 ||{{шукеммаш}}356 190|| 5366 |- |[[Десна кундем (Киев)|Десна кундем]] || Деснянський район || 154,2 || {{шагалеммаш}}364 887 || 2392 |} == Калыкчот == {{Historical populations | percentages = pagr |[[IX курым]]|50000| |[[XII курым]]|100000| |[[1552]]|6000| |[[1571]]|12000| |[[1742]]|15000| |[[1770]]|20000| |[[1771]]|17000| |[[1806]]|27200| |[[1811]]|23300| |[[1840]]|44700| |[[1863]]|68400| |[[1865]]|71365| |[[1874]]|116774| |[[1897]]|247723| |[[1913]]|595000| |[[1919]]|544369| |[[1923]]|422975| |[[1926]]|512088| |[[1931]]|586000| |[[1933]]|608000| |[[1937]]|775850| |[[1939]]|846724| |[[1943]]|180000| |[[1959]]|1104334| |[[1964]]|1292000| |[[1970]]|1631908| |[[1979]]|2143855| |[[1981]]|2248000| |[[1989]]|2587945| |[[2001]]|2611327| |[[2008]]|2740233| |[[2014]]|2868702| |[[2019]]|2966278| }} === Йылме-влак === {|class="standard" |+ ! ! 1874 ! 1897 ! 1926 ! 1979<ref>{{Cite web |url=http://istmat.info/files/uploads/17649/chislennost_i_sostav_naseleniya_sssr_1984.pdf |title=Численность и состав населения СССР (По данным Всесоюзной переписи населения 1979 года) |accessdate=23 травня 2013 |archive-date=3 грудня 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203023109/http://istmat.info/files/uploads/17649/chislennost_i_sostav_naseleniya_sssr_1984.pdf }}</ref> ! 1989<ref name="2001.ukrcensus.gov.ua">{{Cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/language/city_kyiv/ |title=Про кількість та склад населення міста Київ за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року |accessdate=23 травня 2013 |archive-date=27 грудня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227083714/http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/language/city_kyiv }}</ref> ! 2001<ref name="2001.ukrcensus.gov.ua"/> |- | [[Украин йылме|Украин]] | align=center|31,4&nbsp;% | align=center|22,2&nbsp;% | align=center|27,9&nbsp;% | align=center|53,0&nbsp;% | align=center|57,6&nbsp;% | align=center|72,1&nbsp;% |- | [[Руш йылме|Руш]] | align=center|47,4&nbsp;% | align=center|54,2&nbsp;% | align=center|52,3&nbsp;% | align=center|45,0&nbsp;% | align=center|41,1&nbsp;% | align=center|25,3&nbsp;% |- | Йылме-влак | align=center|21,2&nbsp;% | align=center|23,6&nbsp;% | align=center|19,0&nbsp;% | align=center|2,0&nbsp;% | align=center|1,3&nbsp;% | align=center|2,6&nbsp;% |- |} == Лӱмлӧ еҥ-влак == * [[Броневой, Леонид Сергеевич]] * [[Булгаков, Михаил Афанасьевич]] * [[Быков, Ролан Антонович]] * [[Быстрицкая, Элина Авраамовна]] * [[Глузский, Михаил Андреевич]] * [[Дворжецкий, Вацлав Янович]] * [[Каравайчук, Олег Николаевич]] * [[Кошмал, Анна Сергеевна]] * [[Миронер, Феликс Ефимович]] * [[Роговой, Владимир Абрамович]] * [[Френкель, Ян Абрамович]] * [[Шаинский, Владимир Яковлевич]] == Литератур == {{div col}} * Рибаков&nbsp;М.&nbsp;О.&nbsp;Невідомі та маловідомі сторінки історії Києва.&nbsp;— К. : Кий, 1997. * [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9517 Журналы и протоколы комиссий Губернского земского собрания очередной сессии 1913 г. (12—17 декабря).&nbsp;— Киев: Типо-Литогр. насл. К. Круглянского, 1914.&nbsp;— 165 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919064146/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9517 |date=19 сентября 2020 }} * [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=11565 Смета доходов и расходов города Киева на 1911 год.&nbsp;— Киев: Типо-литогр. К.&nbsp;Ш.&nbsp;Круглянского, 1911.&nbsp;— V, 689, 2 с. : табл.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928113629/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=11565 |date=28 сентября 2020 }} * [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10325 Київські збірники: історії й археології, побуту й мистецтва. Зб. 1 / Всеукр. акад. наук ; під заг. ред. акад. М. Грушевського.&nbsp;— Київ: Вид. Акад. комісія історії Києва, 1931.&nbsp;— 369 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924075404/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10325 |date=24 сентября 2020 }} * [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10905 Голубев С.&nbsp;Т.&nbsp;Историко-топографические изыскания и заметки о древнем Киеве. Статья 1. Существовала-ли в Киеве на старом городе церков св. Никиты, относимая к великокняжеской эпохи? / С.&nbsp;Т.&nbsp;Голубевъ.&nbsp;— Киев: Тип. И.&nbsp;И.&nbsp;Горбунова, 1899.&nbsp;— 26 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001043157/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10905 |date=1 октября 2020 }} * [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10907 Базилевич В.&nbsp;Д.&nbsp;Київ / В. Базилевич та М. Шарлемань.&nbsp;— Київ: б. в., 1928?.&nbsp;— 42, 3 с. : іл.&nbsp;— (Бібліотекака газети «Пролетарська правда»).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200805101610/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10907 |date=5 августа 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10904 Довідна книга «Київ» з планом міста 1930 рік.&nbsp;— Київ: Пролетар. правда, 1930.&nbsp;— 60 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925135648/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10904 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10014 Святошин: Поселок: справ. кн. с планом 1914 г. / Изд. Правления О-во благоустройства.&nbsp;— Киев: Тип. Г.&nbsp;Я.&nbsp;Глоубермана, 1914.&nbsp;— 65, 16 с., 1 л. ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925130306/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=10014 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9518 Київ: довідна книга з планом міста.&nbsp;— Київ: Пролетар. правда, 1929.&nbsp;— 2, VIII, 142 с., С. IX—XXXI, 1 арк. план.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925135156/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9518 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9514 Гордон П. Киев в 1684—85 годах по описанию служилого иноземца Патрикия Гордона: из дневника Гордонова извлечено и переведено С.&nbsp;А.&nbsp;Терновским.&nbsp;— Киев: Тип. аренд. С.&nbsp;В.&nbsp;Кульженко, 1875.&nbsp;— 40 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803114314/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9514 |date=3 августа 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9515 Горчакова Е. Киев / кн. Е. Горчаковой.&nbsp;— 2-е изд.&nbsp;— М. : Тип. Л.&nbsp;Ф.&nbsp;Снегирева, 1886.&nbsp;— 136 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809050111/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9515 |date=9 августа 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9510 Киев / худож. Г.&nbsp;В.&nbsp;Кисель ; гл. ред. Н.&nbsp;К.&nbsp;Гафурова.&nbsp;— Харьков: Фолио, 2015.&nbsp;— 63 с. : іл.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925132645/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9510 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=8595 Київ та його околиця в історії і пам'ятках / під ред. голови секції акад. М. Грушевського.&nbsp;— Київ: Держ. вид-во України, 1926.&nbsp;— 475 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924123851/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=8595 |date=24 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=6354 Київ: столиця Радянської України: альб. видів Києва / ред. Нодельман М.&nbsp;— Київ: Мистецтво, 1937.&nbsp;— 15 с., включ. обкл. : іл.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929133756/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=6354 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5855 Сборник материалов для исторической топографии Киева и его окрестностей.&nbsp;— Киев: Типогр. Я.&nbsp;Е.&nbsp;Федотова, 1874.&nbsp;— 176, X с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929140644/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5855 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5750 Київ: статті-довідки / редкол.: К. Воблий, К. Гуслистий, К. Дубина.&nbsp;— Київ: Укрполітвидав, 1948.&nbsp;— 140 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929140543/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5750 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=585 Киев теперь и прежде : 988—1888 / сост. М.&nbsp;М.&nbsp;Захарченко.&nbsp;— Киев: Изд. С.&nbsp;В.&nbsp;Кульженко; Паровое Лито-Тип. заведение С.&nbsp;В.&nbsp;Кульженко, 1888.&nbsp;— IV, 276 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929133034/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=585 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=451 План Киева составленный в 1695 г. р.&nbsp;— Киев: Киев. комиссия для разбора древ. актов, 1893.&nbsp;— 12 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929130040/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=451 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=437 Изъяснение плана Киева.&nbsp;— СПб. : Печатано в тип. Карла Крайя, 1843.&nbsp;— 33, 2 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929132216/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=437 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=416 Шереметев С. Киев / С. Шереметев.&nbsp;— СПб. : Тип. М.&nbsp;М.&nbsp;Стасюлевича, 1893.&nbsp;— 23 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929123939/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=416 |date=29 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5857 Святыни и древности великого града Киева: (с семью рисунками).&nbsp;— СПб. : Изд. ред. журн. «Мірской Вестник», 1867.&nbsp;— 40 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021182808/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5857 |date=21 октября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5856 Киев и его святыня.&nbsp;— Изд. 3-е, испр. и доп.&nbsp;— Киев: Тип. Киево-Печерской Лавры, 1867.&nbsp;— 4, 198, 2, 93 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210113034221/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=5856 |date=13 января 2021 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=932 Киев = Souvenir de Kieff: комплект открыток.&nbsp;— Б. м. : б. и., XX&nbsp;в.&nbsp;— 25 отд. л. в обл.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210113034217/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=932 |date=13 января 2021 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=510 Виды Киева: альбом.&nbsp;— Б. м. : б. и., 1911?.&nbsp;— 12 отд. л. ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210206010800/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=510 |date=6 февраля 2021 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=364 Киев = Київ; Kijow; Kieff: фотоальбом репрод.&nbsp;— 26 л.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415135247/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=364 |date=15 апреля 2021 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=131 Киев: фотоальбом.&nbsp;— Стокгольм: Акц. О-во Гранберг, 19–?.&nbsp;— 24 л. ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803100638/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=131 |date=3 августа 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=130 Виды Киева: альбом.&nbsp;— Б. м. : б. и., 1911?.&nbsp;— 44 л. ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803100355/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=130 |date=3 августа 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=128 Кульженко С.&nbsp;В.&nbsp;Виды Киева: комплект открыток / светопечать С.&nbsp;В.&nbsp;Кульженко.&nbsp;— Киев: б. и., после 1911.&nbsp;— 12 отд. л. в папке.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415142144/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=128 |date=15 апреля 2021 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9526 Практический иллюстрированный путеводитель по г. Киеву: с прил. плана города и фототип. видов Киева.&nbsp;— Изд. 2-е, испр. и доп.&nbsp;— Киев: Изд. Ч.&nbsp;А.&nbsp;Ящевского, 1913.&nbsp;— 164 с. : ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925120414/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9526 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9525 Максимович И.&nbsp;П.&nbsp;Паломник Киевский, или Путеводитель по монастырям и церквам киевским, для богомольцев, посещающих святыню Киева / И. М.&nbsp;— Изд. 4-е (с некоторыми прибавлениями).&nbsp;— Киев: В Унив. тип., 1854.&nbsp;— 4, IV, 135, 1 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812055656/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9525 |date=12 августа 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9524 Карманный иллюстрированный путеводитель по г. Киеву и его окрестностям: с планом г. Киева.&nbsp;— Киев: Изд. С.&nbsp;М.&nbsp;Богуславского, 1906.&nbsp;— 136 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925123202/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=9524 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7493 Весь Киев: адрес. и справ. кн. на 1909 г.&nbsp;— Киев: Тип. 1-й Киев. артели печат. дела, 1909.&nbsp;— 1839 стб.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925124809/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7493 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7492 Весь Юго-Западный край: справ. и адрес. кн. по Киевской, Подольской и Волынской губерниям / Юго-Зап. отд-ние Рос. экспорт. палаты ; сост. М.&nbsp;В.&nbsp;Довнар-Запольский ; под ред. А.&nbsp;И.&nbsp;Ярошевича.&nbsp;— Киев: Изд. Т-ва Фиш и Вольсов, 1913.&nbsp;— 4, 48, 40 с., с. 7—112, 4 с., с. 195—1115, 40 с., 3 л. план.,16л. ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925125746/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7492 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7491 Весь Киев и вся Киевщина на 1924 г. : адрес.-справ. кн.&nbsp;— Киев: Укргосанонс и Губпомдет Киевщины, 19–?.&nbsp;— 129 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925131200/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7491 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7490 Весь Киев справочная книга на 1926 год.&nbsp;— Киев: Изд-во Киев. окркома К. П.(б). У., 1926.&nbsp;— 376 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925132725/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=7490 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=6222 Сементовский Н. Киев, его святыни, древности, достопамятности и сведения, необходимые для его почитателей и путешественников / Николая Сементовского.&nbsp;— 7-е испр. и по современ. дан. доп. изд.&nbsp;— Киев ; СПб. : Изд. Н.&nbsp;Я.&nbsp;Оглоблина, 1900.&nbsp;— XVI, 306 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919062530/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=6222 |date=19 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4474 Памятная книжка Киевской губернии на 1906 год / Изд. Киев. губерн. статист. ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. правления, 1905.&nbsp;— 142 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925120942/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4474 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4473 Памятная книжка Киевской губернии на 1910 год: с прил. адрес-календаря губернии / Изд. Киев. губерн. статист. ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. правления, 1909.&nbsp;— 63 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925123000/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4473 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4472 Памятная книжка Киевской губернии на 1911 год: с прил. адрес-календаря губернии / Изд. Киев. губерн. статист. ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. правления, 1911.&nbsp;— 64 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925125041/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4472 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4471 Памятная книжка Киевской губернии на 1912 год: с прил. адрес-календаря губернии / Изд. Киев. губерн. статист. ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. правления, 1911.&nbsp;— 67 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925130201/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4471 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4470 Памятная книжка Киевской губернии на 1913 год: с прил. адрес-календаря губернии / Изд. Киев. губерн. статист. ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. правления, 1912.&nbsp;— 75 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925131537/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4470 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4469 Памятная книжка Киевской губернии на 1915 год: с прил. адрес-календаря губернии / Изд. Киев. губерн. статист. ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. правления, 1915.&nbsp;— 88 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925132003/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4469 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4195 Памятная книжка Киевской губернии на 1890 год / сост. под ред. Д.&nbsp;И.&nbsp;Навротского ; Изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Киев. Губерн. тип., 1890.&nbsp;— 164 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925130102/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4195 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4194 Памятная книжка Киевской губернии на 1891 год / сост. под ред. Д.&nbsp;И.&nbsp;Навротского ; изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Киев. Губерн. тип., 1891.&nbsp;— 138 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925131355/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4194 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4193 Памятная книжка Киевской губернии на 1892 год / Изд. Киев. губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Киев. Губерн. тип., 1892.&nbsp;— 146 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925133001/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4193 |date=25 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4192 Памятная книжка Киевской губернии на 1894 год / Изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Тип. Петра Барского, 1894.&nbsp;— 336 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928031720/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4192 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4191 Памятная книжка Киевской губернии на 1899 год / Изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Киев. Губерн. тип., 1899?.&nbsp;— 488 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928033546/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4191 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4190 Памятная книжка Киевской губернии на 1902 год / Изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Типо-Литография Губерн. Правления, 1901.&nbsp;— 546 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928035401/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4190 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4189 Памятная книжка Киевской губернии на 1903 год / Изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Типо-Литография Губерн. Правления, 1902.&nbsp;— 508 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928035949/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4189 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4188 Памятная книжка Киевской губернии на 1904 год / Изд. Киев. Губерн. Статист. Ком.&nbsp;— Киев: Тип. Губерн. Правления, 1904.&nbsp;— 668 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928012421/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=4188 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=2913 Памятная книжка Киевской губернии на 1893 год.&nbsp;— Киев: Изд. Киев. Губерн. Стат. Ком., 1893.&nbsp;— 134 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928013318/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=2913 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=2552 Путеводители и справочники по г. Киеву: (библиогр. указ.) / Киев. гор. орг. Добровол. о-ва любителей книги УССР ; сост. В.&nbsp;В.&nbsp;Ковалинский ; отв. ред. Л.&nbsp;В.&nbsp;Зубрицкая.&nbsp;— Киев: б. и., 1982.&nbsp;— 44 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928014144/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=2552 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=1059 Путівник по Києву: (сучас. та давній Київ).&nbsp;— Київ: Укртуре, 1930.&nbsp;— 150, 3 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928021632/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=1059 |date=28 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=1057 Путеводитель по Киеву и его окрестностям с адресным отделом, планом и фототипическими видами г. Киева / В.&nbsp;Д.&nbsp;Бублик.&nbsp;— Изд. 2-е, испр. и доп.&nbsp;— Киев: Тип. С.&nbsp;В.&nbsp;Кульженко, 1890.&nbsp;— XV, 254, 100 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190526212640/http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=1057 |date=26 мая 2019 }} * ''Повстенко&nbsp;О.'' [https://diasporiana.org.ua/mistetstvo/povstenko-o-kyyiv-albom-arhitekturnyh-pamyatok-nashoyi-stolyczi/ Київ. Альбом архітектурних пам'яток нашої столиці.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200617113428/https://diasporiana.org.ua/mistetstvo/povstenko-o-kyyiv-albom-arhitekturnyh-pamyatok-nashoyi-stolyczi/ |date=17 июня 2020 }}&nbsp;— Авґсбурґ: Самопоміч, 1946.&nbsp;— 32&nbsp;с. * ''Курінний&nbsp;П., Повстенко&nbsp;О.'' [https://diasporiana.org.ua/ukrainica/kurinnyj-p-povstenko-o-istorychni-plyany-kyyeva/ Історичні пляни Києва.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200617165953/https://diasporiana.org.ua/ukrainica/kurinnyj-p-povstenko-o-istorychni-plyany-kyyeva/ |date=17 июня 2020 }}&nbsp;— Авґсбурґ: Українська Вільна Академія Наук, 1947.&nbsp;— 24&nbsp;с. * История Киева, в 3 т., 4-х книгах.&nbsp;— К: Наукова думка, 1982. {{ref-ru}} * [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=11402 Гречило, Андрій. Герб міста Києва / Андрій Гречило // Пам'ятки України.&nbsp;— 1997.&nbsp;— №&nbsp;3.&nbsp;— С. 86—87, 127.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923071242/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=11402 |date=23 сентября 2020 }} * [http://elib.nlu.org.ua/object.html?id=12171 Сидоров М. Київ: (худож. начерки) / Микита Сидоров і Давид Шкневський ; пер. з рос. мови Д. Гуменної.&nbsp;— Харків ; Київ: Літ. і мистецтво, 1932.&nbsp;— 142, 2 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001224026/https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=12171 |date=1 октября 2020 }} * [https://weekend.today/gorod/yakym-buv-kyyiv-pochatku-20-stolittya.htm Європейський чи російський: яким був Київ початку 20 століття] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220530145618/https://weekend.today/gorod/yakym-buv-kyyiv-pochatku-20-stolittya.htm |date=30 мая 2022 }} * Мінливе обличчя міста, або доля київських фасадів / Кирило Третяк. — Київ: Парламент. вид-во, 2018. — 535, [1] с. * Обличчя столиці в долях її керівників / І. М. Салій. — Вид. 3-є. — Київ: Довіра, 2018. — 599 с. : іл. — ISBN 966-507-311-6. * Про Київ і моїх сучасників / І. М. Салій. — Київ: Кий, 2013. — 600 с. — ISBN 966-8825-34-7. {{div col end}} == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20210417211538/https://kyivcity.gov.ua/ Офіційний портал Київської міської влади] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417211538/https://kyivcity.gov.ua/ |date=17 апреля 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20140726102502/http://www.gorstat.kiev.ua/ Головне управління статистики Києва] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140726102502/http://www.gorstat.kiev.ua/ |date=26 июля 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20071107095536/http://wek.kiev.ua/ Енциклопедія Києва] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107095536/http://wek.kiev.ua/ |date=7 ноября 2007 }} * [http://www.interesniy.kiev.ua/ Цікавий Київ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060610052115/http://www.interesniy.kiev.ua/ |date=10 июня 2006 }} {{ref-ru}} * [https://locator.ua/ru/l/киев/музей/c91/ Музеї Києва] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325024407/https://locator.ua/ru/l/киев/музей/c91/ |date=25 марта 2022 }} * [https://web.archive.org/web/20120120121647/http://kmv.gov.ua/map/index.asp Мапа Києва] * [https://web.archive.org/web/20181105061929/https://kiev360.net/ Київ 360&nbsp;— віртуальний Київ (панорами)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181105061929/https://kiev360.net/ |date=5 ноября 2018 }} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/78 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522143441/http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/78 |date=22 мая 2011 }} == Важ-влак == {{reflist}} {{Украинын ужашыже}} {{Административ иктыкла Украиныште}} {{ССРУ-ысе Талешке-олала}} [[Категорий:Киев]] [[Категорий:Украинысе миллионер-олала]] aeld5g1jdmyoxkpq86dtk1z42aq5g4u Апакаев, Пётр Андреевич 0 13552 203995 200077 2026-10-19T23:57:31Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 203995 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Пётр Андреевич Апакаев |оригинал лӱм = Пётр Апакаев |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = |тыршымаш алан = [[серызе]], [[туныктышо]], [[шанчызе]], [[кусарыше]] |шочын = 2.08.1936 |шочмо вер = [[РСФСР]], [[Башкир АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Тошто Оръямучаш]] ял |гражданство = {{Флагификаций|Совет Ушем}}<br /> {{Флагификаций|Россий}} |подданство = |колен = 18.04.2020 |колымо вер = [[Йошкар-Ола]] |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = [[File:VeteranLaborRibbon.png|40px|«Паша ветеран» медаль]] <br /> [[Марий АССР-ын сулло туныктышыжо]], [[Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже|МССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже]], [[Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий]] |сайт = |Commons = }} '''Пётр Апакаев''' (Пётр Андреевич Апакаев) ({{Шочын|1936|08|2}}, [[РСФСР]], [[Башкир АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Тошто Оръямучаш]] ял – {{Колен|18|04|2020}}, [[Йошкар-Ола]]) – [[марий]] [[серызе]], [[туныктышо]], [[кусарыше]], [[шанчызе]], [[шанче кандидат|педагогике шанче кандидат]] (1972), [[профессор]] (1993), [[шанче доктор|педагогике шанче доктор]] (1999), [[Марий АССР-ын сулло туныктышыжо]] (1963), [[Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже|МССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже]] (1991), [[Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий]]ын лауреатше (2003). == Илыш корныжо == Пётр Апакаев [[1936]] ийын [[2 сорла|сорла тылзын 2-шо кечынже]] [[Башкир АССР]] [[Калтаса кундем]] [[Тошто Оръямучаш]] ялеш шочын.<br /> Паша корныжо областьысе комитетыште тӱҥалын, вара шанче да шымлыше институтышто шуйнен, но 1986-шо ийыште [[Марий кугыжаныш педагогике институт]]ын тӱҥалтыш шинчымаш педагогик кафедрын вуйлатышыжлан шогалын да 15 ий тиде сомылым шуктен шоген. 20 утла книган авторжо. [[Йошкар-Ола|Йошкар-Олаште]] ила. == Тӱҥ произведенийже-влак == * [https://drive.google.com/file/d/0B_vRhTuyKqkVdEhtdnE2UVg1QUE/view Ачан ойжо; Кол кӱмыж; Теҥгеаш окса; Изи Ондри; Эн кугу сеҥымаш: ойлымаш-вл. // Ончыко. 1977. № 6. С. 101–106.] * [https://drive.google.com/file/d/1EKtqGw-ch-JO6JHcpalRtEqgvb3uAJ-H/view Полмезе кугыжаныш: повесть ден ойлымаш-вл. <nowiki>[Царство строптивых: повесть и рассказы]</nowiki>. Йошкар-Ола, 1983. 96 с.] * У костюм: ойлымаш // Марий коммуна. 1985. 24 дек. * Кечан кумыл: ойлымаш // Марий коммуна. 1986. 25 май. * Авий, каласе: ойлымаш-вл. [Скажи, мама: рассказы]. Йошкар-Ола, 1989. 64 с. * [https://drive.google.com/file/d/0B8J3HqxXbH7NUkVhdWNXVE9BOTg/view Йоча шӱмыш корно: этюд-вл. // Ончыко. 1995. № 11. С. 155–160.]. == Вес йылмыш кусарыме произеденийже-влак == * Коза: рассказ / пер. на рус. А. Спиридонова // Дружба. Йошкар-Ола, 1985. С. 217–221. * Гармонь: рассказ / пер. на рус. А. Спиридонова // Дружба. Йошкар-Ола, 1987. С. 168–175. * Дом: рассказ / пер. на рус. А. Спиридонова // Дружба. Йошкар-Ола, 1988. С. 168–171. * [https://drive.google.com/file/d/1BTvUtknk80f-WP5ZMdPtwCyRbAI9spUl/view Гармонь: шайыштмаш / пер. на горномар. В. Мамут // У сем. 2006. № 3. С. 130–137.] == Литератур пашаже-влак == * Марий писатель Яныш Ялкайн // Марий коммуна. 1961. 15 дек. * Яныш Ялкайн в МГУ // Мол. коммунист. 1963. 3 янв. * Яныш Ялкайн – газет пашаеҥ // Марий коммуна. 1966. 27 май. * Яныш Ялкайн – Чорайыште // Марий коммуна. 1966. 27 нояб. * Писатель-интернационалист // Ямде лий. 1971. 23 окт. * Писатель да педагог: В. Сапаевын шочмыжлан – 50 ий // Марий коммуна. 1973. 3 янв. * [https://drive.google.com/file/d/0B8J3HqxXbH7NV3BHX3BuY3RMTEk/view Илыш корныш лекме годым: В. Юксернын «Вӱдшӧ йога, серже кодеш» повестьше нерген // Ончыко. 1975. № 3. С. 93–95.] * Я. Ялкайн дене вашлиймаш // Ямде лий. 1977. 23 окт. * Мут туныкта [Воспитание словом]. Йошкар-Ола, 1979. 120 с. * Добрый след: очерк // Марийский край — земля Онара. М., 1979. * [https://drive.google.com/file/d/0B8J3HqxXbH7NVkpYTUVrZjZsdmc/view Наука корнышто: Я. Ялкайнын шочмыжлан – 75 ий // Ончыко. 1981. № 5. С. 92–93.] * Илышлан моктеммуро: Эрвел Осыпын творчествыж нерген // Марий коммуна. 1982. 21 дек. * [https://drive.google.com/file/d/1B1j2AoKGWnto5bceSb8psbRTlqXmP045/view В. Колумб – Мари-Турекыште // Эрвий. Йошкар-Ола, 1984. С. 42–48.] * Орлята крепили крылья: о Мусе Джалиле и Яныше Ялкайне // Казан утлары. Казань, 1986. № 2. С. 31–32. * [https://drive.google.com/file/d/0B8J3HqxXbH7NelJubE1zVnI2WHM/view Кок йолташ: Я. Ялкайн и М. Джалиль // Ончыко. 1986. № 5. С. 64–70.] * Поэт-ветеран: шарнымаш // Эрвий. Йошкар-Ола, 1995. С. 103–109. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == * Валерьянов Г. Туныктышын сылнымут пӧлекше // Ямде лий. 1983. 16 июль. * Шаравуев Н. Человек и его призвание // Марийская правда. 1965. 12 февр. * Апакаев А. Возвращение к детству: автобиогр. повесть. Измаил, 2000. 176 с. * Анисимов Э. Кум корно ушнымаште // Шанче тӱняште. Йошкар-Ола, 2001. С. 45–50. * Лучшие люди России: энцикл. М., 2004. С. 25. * Апакаев Петр Андреевич – педагог, ученый: биобиблиогр. указ. / сост. В.Т. Михайлов. Йошкар-Ола, 2006. 50 с. (Учёные МГПИ им. Н.К. Крупской. Вып. 5.) * МГПИ им. Н.К. Крупской: очерки истории факультетов и кафедр. Йошкар-Ола, 2006. С. 276–277. * [https://drive.google.com/file/d/0B8J3HqxXbH7NTzBRU1Z2WmowT1E/view Михайлов В. Слово об учителе // Ончыко. 2006. № 7. С. 93–102.] * Пробуждающее начало // Апакаев П.А. Педагоги и педагогика. Йошкар-Ола, 2007. С. 18–23. * [https://drive.google.com/file/d/10xXFllqEUItvk-ZNT9xjX8yHH4ojb1Jz/view МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 29.] == Чап == * [[File:VeteranOfLabourMedal3.jpg|8px|«Паша ветеран» медаль]] [[«Паша ветеран» медаль]]. * [[Марий АССР-ын сулло туныктышыжо]] (1963). * [[Шанче кандидат|Педагогике шанче кандидат]] (1972) * [[Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже|МССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже]] (1991). * [[Профессор]] (1993). * [[Пошкырт Эл]]ын [[Калтаса кундем]]ысе [[Тошто Оръямучаш]] ялын Почётан еҥже (1996). * [[Шанче доктор|Педагогике шанче доктор]] (1999) * [[Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий]](2003). * «Российын данле еҥже-влак» энциклопедийыш пурталтын (2004). * [[МарКУ]]-н Почётан профессоржо. == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20170903211214/https://www.marsu.ru/sveden/common/honored/staff/apakaev_petr_andreevichprofessor_kafedryi_pedagogi.php Апакаев Пётр Андреевич.]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20160804013557/http://aboutmari.com/wiki/%D0%90%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B5%D0%B2,_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Апакаев, Петр Андреевич.]{{ref-ru}} * [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/redaktsionnaya-kollegiya/2-statya/81-apakaev-pjotr-andreevich Апакаев Пётр Андреевич.]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20170824075607/http://mcrb-kalt.ru/petr-apakaev/ Петр Апакаев.]{{ref-ru}} == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/10xXFllqEUItvk-ZNT9xjX8yHH4ojb1Jz/view Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 29.] # [https://drive.google.com/file/d/0B7Lz8oN3kXoPSUR6UUdVb2dCa3M/view Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 57-59.] [[Категорий:Марий серызе-влак]] [[Категорий:Марий шанчызе-влак]] [[Категорий:Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше-влак]] 24h4mtrkewlrj71jx62ay6kfiojm78i Мурзашев, Ислибай Мурзашевич 0 13613 203999 201512 2026-10-20T02:07:47Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 203999 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Ислибай Мурзашевич Мурзашев |оригинал лӱм = Алексей Мурзашев |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = Ислибай Мурзашевич Мурзашев |тыршымаш алан = [[серызе]], [[туныктышо]], [[кусарыше]] |шочын = 27.10.1932 |шочмо вер = [[РСФСР]], [[Пошкырт АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Тӧлдӧ]] ял |гражданство = {{Флагификаций|Совет Ушем}}<br /> {{Флагификаций|Россий}} |подданство = |колен = 7.10.2014 |колымо вер = [[Йошкар-Ола]] |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = [[Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынжо|Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын]] Чапкагазше, [[Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствыже|Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын]] Чапкагазше, [[Россий Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше, [[Марий Эл Республик Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше |сайт = |Commons = }} '''Алексей Мурзашев''' (Ислибай Мурзашевич Мурзашев) ({{Шочын|1932|10|27}}, [[РСФСР]], [[Пошкырт АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Тӧлдӧ]] ял — {{Колен|7|10|2014}}, [[Йошкар-Ола]]) — [[марий]] [[серызе]], [[туныктышо]], [[кусарыше]], [[СССР Серызе-влак ушем]]ын йыжъеҥже (1998). == Илыш корныжо == Алексей Мурзашев [[1932]] ий [[27 шыжа|шыжа тылзын 27 кечынже]] [[Пошкырт АССР]] [[Калтаса кундем]] [[Тӧлдӧ]] ялыште кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == * Мланде пуш : ойлымаш-вл. [Дыхание земли : рассказы]. Йошкар- Ола, 1974. 96 с. * Кугезе сугынь: повесть [Заветы предков]. Йошкар-Ола, 1978. 160 с. * Пӧтыр вене : повесть [Зять Петр]. Йошкар-Ола, 1984. 112 с. * Кӧгӧрчен : повесть [Голубь]. Йошкар-Ола, 1989. 72 с. * Яндар кид : ойлымаш // Кече петырналтме кечын. Йошкар-Ола, 1995. С. 181-204. * Серка : повесть-вл. Йошкар-Ола, 2005. 136 с. * Тӧлдӧ : роман. Калтаса, 2007. 452 с. * Шочмо Тӧлдӧ ялем : очерк-шарнымаш [Моя деревня Тюльди : очерк-воспоминание]. Йошкар-Ола, 2007. 88 с. == Моло йылмылаш кусарыме произведенийже-влак == * Тяга земли : рассказ / пер. на рус. А.Спиридонова // Антология мар. прозы. Солнце над лесами. Йошкар-Ола, 1984. С. 406—413. * Чистые руки : повесть и рассказы / пер. на рус. А.Спиридонова. Йошкар-Ола, 1992. 192 с. * Олас : рассказ / пер. на рус. авт. // Дружба. Йошкар-Ола, 1990. С. 72-78. * Комбайнер Кавырля : рассказ / пер. на рус. АСпиридонова // Современная марийская повесть. Йошкар-Ола, 2004. С. 292—310. * Олас ; Зов родной земли / пер. на казах. С.Жанысбаева // Солнце над лесами. Алматы, 1989. С. 170—184. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == * Писатели Республики Марий Эл : автобиобиблиогр. сборник. Йошкар-Ола, 2004. С. 46-47. * «Первый ошкылым ыштымеке...» // Ончыко. 2002. № 9. С. 163—171. Мурзашев А. Тазалыкым аралаш лиешак// Ончыко. 2004. № 10. С. 108-116. * Осипов-Ярча В. «Сылнымутан савыктышна — мыйын илышыштем...» // Ончыко. 2005. № 3. С. 78—80. * Шымле вич ияш лӱмгечет дене, писатель таҥ! // Ончыко. 2007. № 9. С. 76-77. * МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 247. * Глушкова 3. Шочмо мландым моктышо писатель // Марий Эл. 2007. 3 нояб. * Иванов И. Ялым чын сӱретлыше роман // Марий Эл. 2008. 22 апр. == Чап == * [[СССР Серызе-влак ушем]]ын йыжъеҥже (1998). * [[Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынжо|Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын]] Чапкагазше. * [[Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствыже|Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын]] Чапкагазше. * [[Россий Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше. * [[Марий Эл Республик Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше. == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20171024155223/http://mcrb-kalt.ru/aleksej-murzashev-pisatel/ Алексей Мурзашев, писатель.]{{ref-ru}} == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/0B7Lz8oN3kXoPSUR6UUdVb2dCa3M/view Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 423-425.] [[Категорий: Марий серызе-влак]] [[Категорий:Марий туныктышо-влак]] 57hxeiyo3ncko7vezg5mnnc363m53c4 Караев, Илья Караевич 0 13617 203997 169512 2026-10-20T01:08:42Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 203997 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Илья Караевич Караев |оригинал лӱм = Илья Караев |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = Илья Караевич Караев |тыршымаш алан = [[серызе]], [[почеламутчо]], [[кусарыше]] |шочын = 20.09.1932 |шочмо вер = [[Башкир АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Калмаш]] ял |гражданство = {{Флагификаций|Совет Ушем}}<br /> {{Флагификаций|Россий}} |подданство = |колен = 8.03.2016 |колымо вер = [[Нефтекамск]] ола |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = [[File:VeteranLaborRibbon.png|40px|«Паша ветеран» медаль]]<br /> [[Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий]], [[Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствыже|Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын]] Чапкагазше, [[Россий Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше (2007), [[Марий Эл Республик Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше |сайт = |Commons = }} '''Илья Караев''' (Илья Караевич Караев) ({{Шочын|1932|09|20}}, [[Башкир АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Калмаш]] ял — {{Колен|8|03|2016}}, [[Нефтекамск]] ола) — [[марий]] [[серызе]], [[почеламутчо]], [[кусарыше]], [[Россий Серызе-влак ушем]]ын йыжъеҥже (2006), [[Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий]]ын лауреатше. == Илыш корныжо == Илья Караев [[1932]] ийын [[20 идым|идым тылзын 20-шо кечынже]] [[Башкир АССР]] [[Калтаса кундем]] [[Калмаш]] ялыште кресаньык ешеш шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == * Чонем мура : почеламут-вл. [Душа поет : стихи]. Йошкар-Ола, 1969.48 с. * Шӱм саска : почеламут, поэма [Плоды сердца : стихи, поэма]. Йошкар-Ола, 1976. 64 с. * Шийава: повесть//Ончыко. 1985. № 6. С. 3—33. * Тылзе аймана ; Кава эрна — пыл шалана ; Сиреньым эплын таялтен...: почеламут-вл.//Тылат. Йошкар-Ола, 1994. С. 149—151. * Ош пыл-влак: повесть // Ончыко. 2003. № 4. С. 112—150. * Шинча-влак: поэме // Ончыко. 2004. № 1Е С. 88—93. * Изида: поэме // Ончыко. 2006. № Ю. С. 91—96. * Памашын лӱмжӧ — йӧратымаш : ойлымаш-вл. // Ончыко. 2007. № 9. С. 67-75. * Йӧратем мый илаш : почеламут, поэме, легенде, ойлымаш, повесть-вл. [Люблю я жить : стихи, поэмы, легенды, рассказы, повести]. Йошкар-Ола, 2007. 196 с. == Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак == * Стихи//Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 226—231. * Осенняя кукушка / пер. А.Спиридонова // Совр. мар. повесть. Йошкар-Ола, 2004. С. 131 — 166. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == * Шамиев Б. Поэзий каваште волгыдын йӱла // Марий Эл. 2007. 15 сент. Калтаса вел мурызо // Ончыко. 2007. № 9. С. 66. * Крылов В. Шӱм-чон гыч лекше муро // Марий Эл. 2007. 15 дек. == Чап == * [[File:VeteranOfLabourMedal3.jpg|8px|«Паша ветеран» медаль]] [[«Паша ветеран» медаль]]. * [[Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий]]ын лауреатше. * [[Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствыже|Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын]] Чапкагазше. * [[Россий Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше (2007). * [[Марий Эл Республик Серызе-влак ушем]]ын Чапкагазше == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20170930171511/http://mcrb-kalt.ru/ilya-karaev-poet-prozaik/ Илья Караев, поэт, прозаик.]{{ref-ru}} == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/0B7Lz8oN3kXoPSUR6UUdVb2dCa3M/view Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 318-319.] [[Категорий:Марий серызе-влак]] [[Категорий:Марий почеламутчо-влак]] [[Категорий:Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше-влак]] r2nkxsw21huadcs5stehipi0g1n2xj8 Айгильдин, Мирон Байгильдинович 0 24341 203994 168830 2026-10-19T23:44:52Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 203994 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Мирон Байгильдинович Айгильдин |оригинал лӱм = Мирон Айгильдин |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = |тыршымаш алан = [[серызе]], [[журналист]] |шочын = 1.02.1939 |шочмо вер = [[Башкир АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Павасола]] ял |гражданство = {{Флагификаций|Совет Ушем}}<br /> {{Флагификаций|Россий}} |подданство = |колен = 1.11.2000 |колымо вер = |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = |сайт = |Commons = }} '''Мирон Айгильдин''' (Мирон Байгильдинович Айгильдин) ({{Шочын|1939|02|1}}, [[Башкир АССР]], [[Калтаса кундем]], [[Павасола]] ял — {{Колен|1|11|2000}}) — [[марий]] [[серызе]], [[журналист]], тӱвыра пашеҥ. == Илыш корныжо == Мирон Айгильдин [[1939]] ийын [[1 пургыж|пургыж тылзын 1-ше кечынже]] [[Башкир АССР]] [[Калтаса кундем]]ысе [[Павасола]] ялыште кресаньык ешеш шочын. 1953 ийыште шымияш школым тунемын пытарен. Вара [[Совет Арми]]й радамыш служитлаш пурен. Запасыш лекмеке комсомол путёвко почеш [[Алтай]]ыш куснен. Тушто чоҥымашыште тыршен, вара Камель олан ялозанлык техникумышко тунемаш пурен. 1965-1975 ийлаште шочмо кундемыштыже ветфельдшерлан пашам ыштен. Тиде жапыштак Новосибирскысе ялозанлык институтышто заочно 1977 ий марте тунемын. Тунеммаш пагыт пытымеке Мирон Байгильдинович [[(Ӱжара) газет)|«Ӱжара» газет]] редакцийыште тыршаш тӱҥалын, редакторын алмаштышже марте шуын. 1999 ийыште сулен налме канышыш лекме деч ончыч Тӱвыра пӧрт директор да библиотекарьлан ыштен. == Сылнымут паша == Мирон Айгильдинын икымше ойлымашыже 1951 ийыште Калтаса кундемысе «Ленин корно» газетыште савыкталтын. Вара шке произведенийже-влакым [[Марий Эл (газет)|«Марий комунна» газет]] да [[Ончыко (журнал)|«Ончыко» журнал]] лаштыклаште савыктен. Тӱрлӧ издайнийлаште 150 ойылымаш наре ош тӱням ужын. 1980-ше ийыште Марий книга савыктышыште «Кинде там» проза книгаже лектын. 80-ше ийлаште Айгильдин «Негыз» романым возен. 1990-ше ийлаште ойлымашыже-влак [[Чолман (газет)|«Чолман» газетыште]] савыкталтыныт. Кугу Авамланде сар темылан «Шинчавӱдан пайрем» повесть пӧлеклалтын, тудым «Ончыко» журналыште серызын колымыж деч вара савыктыме. Мирон Айгильдинын возымыжо сюжет ойыртемалтме, образ-влакым почмо, да сылнымут йылмышке эрвелмарий диалектым моштен пуртымаш дене лудшылан келша. == Тӱҥ произведенийже-влак == * Сутлык: ойлымаш // Ончыко. 1971. № 3. С. 77—81 * Тул поч: ойлымаш // Ончыко. 1972. № 2. С. 75—78. * Торасе шудырын волгыдыжо : ойлымаш // Ончыко. 1977. № 6 С. 61-66. * Кинде там : ойльшаш-влак [Вкус хлеба : рассказы]. Йошкар-Ола, 1980.112с. * Айгильдин, М. Ждем новых авторов / М.Айгильдин//Заря.- 1981.- 27 марта.- С.4. * Айгильдин, М. Тоска по знакомой дорожке / М.Айгильдин//Заря.- 1982.- 2 июня.- С.3. * Шарнымаш куэр: изи повесть// Ончыко. 1986. № 5. С. 8—26. * Ужарсолаште : ойлымаш // Ончыко. 1991. № 1. С. 76—79. * «Край любимый, сердцу снятся…»//Заря. – 1991.- 28 марта .- С.4. * Пире : ойлымаш// Марий Эл. 1997. 16—18 сент. * Айгильдин, М. Алал кумыл дене / М.Айгильдин//Чолман.- 1997.- 2-8 апр.-С.4. * Узьмакыш корно : ойлымаш // Марий Эл. 1998. 17 сент. * Ускырт: ойлымаш // Марий Эл. 1999. 11,12 февр. * Рушарня венте : ойлымаш // Марий Эл. 2000. 15, 16, 20, 21 июнь. * Шинчавудан пайрем : повесть//Ончыко. 2001. № 4. С. 133—164. == Илышыже да творчествыже нерген литератур == * Краткая биограф, справка // Кинде там : ойлымаш-вл. Йошкар-Ола,1980. С. 2. * Ирдуганов, А. Наш селькор – автор книги/А.Ирдуганов//Заря.-1981.-5мая С.4. * Друзья и коллеги. Памяти друга:некролог/Друзья и коллеги//Заря.-2000. – 11 нояб. – С.4 * Иолташнам шарнен илаш туьгалына // Ужара. Калтасы, 2000. 22 нояб. * Павасолан мутюзыжо // Ончыко. 2001. № 4. С. 132. * Мирон Айгильдин //Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник/ сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. – Йошкар –Ола: Марийское книжное изд-во, 2008. – С.33-34. * Наш кор. Юбилей писателя/Наш кор.-Калтасинская заря.-2009.-28 февр.-С.2. == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20170929093912/http://mcrb-kalt.ru/miron-ajgildin/ Мирон Айгильдин.]{{ref-ru}} [[Категорий:Марий серызе-влак]] [[Категорий:Марий журналист-влак]] gziiwobfqijt8kl556o1z7l5zuw30o7 Аптулаев, Пасет Аптулаевич 0 24810 203996 201490 2026-10-20T00:00:46Z InternetArchiveBot 11975 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 203996 wikitext text/x-wiki {{Палыме еҥ |лӱм = Пасет Аптулаевич Аптулаев |оригинал лӱм = Аптулай Пасет (А. Басс) |сӱрет = |сӱретын лопкытшо = |возымаш = |шочмаш дене лӱм = |тыршымаш алан = [[серызе]], [[почеламутчо]], [[прозаик]], [[журналист]] |шочын = 26.06.1913 |шочмо вер = [[Россий империй]], [[Ӱпӧ губерний]], [[Пӱрӧ уезд]], [[Шоръял]] ял |гражданство = {{Флагификаций|Россий империй}}<br /> {{Флагификаций|Совет Ушем}} |подданство = |колен = 13.08.1955 |колымо вер = [[РСФСР]], [[Пошкырт АССР]], [[Калтаса кундем|Калтаса район]], [[Шоръял]] ял |ача = |ава = |пелаш = |йоча-влак = |чап пӧлек да премий = |сайт = |Commons = }} '''Аптулай Пасет''' ('''А. Басс''') (Пасет Аптулаевич Аптулаев) ({{Шочын|1913|06|26}}, [[Россий империй]], [[Ӱпӧ губерний]], [[Пӱрӧ уезд]], [[Шоръял]] ял – {{Колен|13|08|1955}} [[РСФСР]], [[Пошкырт АССР]], [[Калтаса кундем|Калтаса район]], [[Шоръял]] ял) – [[марий]] [[серызе]], [[почеламутчо]], [[прозаик]], [[журналист]], [[1941]]–[[1945]] ийласе [[Кугу Ачамланде сар]]ын участникше. == Илыш корныжо == Аптулай Пасет [[1913]] ийын [[26 пеледыш|пеледыш тылзын 26-шо кечынже]] [[Россий империй]] [[Ӱпӧ губерний]] [[Пӱрӧ уезд]] [[Шоръял]] ялыште шочын. == Тӱҥ произведенийже-влак == * Школыш: почеламут // Пионер йӱк. 1933. № 4–5. С. 15. Изображение 075. * Олма сад орол; Куриев Шамрай: ойлымаш-вл. // Пиалан илыш. Йошкар-Ола, 1941. № 1. С. 134–136; С. 150–155. * Курсант: ойлымаш // Пиалан илыш. Йошкар-Ола, 1953. № 37. С. 31–46. * Шуаралтмаш: ойлымаш // Пиалан илыш. Йошкар-Ола, 1953. № 39. С. 26–56. * Кумылаҥмаш: ойлымаш // Ончыко. 1955. № 2. С. 65–69. * Волшебный шовыч: повесть // Ончыко. 1956. № 4. С. 4–37 ; № 5. С. 12–30. * Изи вӱдет йогалеш: повесть [Течет ручеёк]. Йошкар-Ола, 1958. 68 с. == Вес йылмылаш кусарыме произведенийже-влак == * Изи выдет йогалта: повесть / пер. на горномар. В. Семёнова. Йошкар-Ола, 1959. 72 с. * Течет ручеёк: повесть / пер. на рус. В. Муравьёва. Йошкар-Ола, 1960. 44 с. * Течет ручеёк: повесть. Калтасы, 2007. 46 с. == Илышыже да творчествыже нерген == * Аптулай Пасет// Изи вӱдет йогалеш. Йошкар-Ола, 1958. С. 3–4. * Шорский П. Гражданин, писатель, йолташ // Марий коммуна. 1964. 12 янв. * Васин К. Псевдонимы марийских писателей: крат. ист.-лит. справ. Йошкар-Ола, 1965. С. 12. * Тимиргалин Т. Аптулай Пасет, але Ялкор гыч писатель марте // Ончыко. 2000. № 6. С. 167–174. * Зайниев Г. Изэҥерет йогалеш // Ончыко. 2003. № 6. С. 140–148. * Акиев В. Аптулаев Пасет Аптулаевич // Течет ручеёк. Калтасы, 2007. С. 3–4. * МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 30. * Аптулай Пасет // Писатели Марий Эл: биобиблиогр. справочник. Йошкар-Ола: Мар. кн. изд-во, 2008. С. 64–66. == Кылвер-влак == * [https://web.archive.org/web/20170320015757/http://mcrb-kalt.ru/aptulaj-paset-poet/ Аптулай Пасет, поэт.]{{ref-ru}} * [http://gosarhiv.tk/opisi/LPR705_op1.pdf Аптулаев Пасет Аптулаевич (Пасет Аптулай). (1913-1955) – марийский писатель.]{{ref-ru}} * [http://archive.li/sNrv6 Аптулаев П.А. (Аптулай Пасет).]{{ref-ru}} == Литератур == # [https://drive.google.com/file/d/0B7Lz8oN3kXoPSUR6UUdVb2dCa3M/view Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. – Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. – 752 с. С. 64–66.] [[Категорий:Марий серызе-влак]] [[Категорий:Марий почеламутчо-влак]] [[Категорий:Марий журналист-влак]] huzaw2rwmedad6fkawjkosgs2mqtn9j Кышкар:Potd/2026-10-20 10 36299 203992 2026-10-19T19:10:32Z Frhdkazan 3606 «Gewone fopzwam (Laccaria laccata). Locatie, Paddenstoelenreservaat. 14-10-2025. (d.j.b).jpg» дене велыж ышталтын 203992 wikitext text/x-wiki Gewone fopzwam (Laccaria laccata). Locatie, Paddenstoelenreservaat. 14-10-2025. (d.j.b).jpg hht9alc80p1u2ohxlp66i6d6wr605ye Кышкар:Motd/2026-10-20 10 36300 203993 2026-10-19T19:13:20Z Frhdkazan 3606 «PC 12 flight from KSEE to KSNA N777JZ BY Don Ramey Logan.webm» дене велыж ышталтын 203993 wikitext text/x-wiki PC 12 flight from KSEE to KSNA N777JZ BY Don Ramey Logan.webm 9vy72zsyzy1lwd9185fs163l26i4078