Wikibuku minwikibooks https://min.wikibooks.org/wiki/Palanta MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Media Istimewa Rundiang Pangguno Rundiang Pangguno Wikibuku Rundiang Wikibuku Berkas Rundiang Berkas MediaWiki Rundiang MediaWiki Templat Rundiang Templat Bantuan Rundiang Bantuan Kategori Rundiang Kategori TimedText TimedText talk Modul Rundiang Modul Acara Pembicaraan Acara Kaba Tjurito Siti Sjamsiah 0 63 9624 9381 2026-05-20T07:08:34Z Zhilal Darma 23 9624 wikitext text/x-wiki [[Berkas:Kaba Curito Siti Sjamsiah.pdf|thumb|left]] '''KABA TJURITO SITI SJAMSIAH''' ''Amat baik dibatja suatu kedjadian jang sebenarja, guna mendjadi sari teladan kepada iba dan bapak, serta anak anak muda dan gadis gadis'' ''Tjetakan ke IV'' DIKARANG OLEH: '''SJAMSUDDIN ST. RADJO ENDAH''' KUBANG PUTIH C. V. Penerbit „INDAH" Bukittinggi. ==Daftar isi== {{Columns |content=<span style="clear: left;"> </span> #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Siti Sjamsiah Lari dari Kampung|Siti Sjamsiah Lari Dari Kampung]] (Fasal I) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Si Karadin dibawo ka Palembang|Si Karudin dibawo ka Palembang]] (Fasal II) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Marantau ka Medan|Marantau ka Medan]] (Fasal III) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Siti Sjamsiah ka Djakarta|Siti Sjamsiah ka Djakarta]] (Fasal IV) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Si Bujuang Karuik babini|Si Bujuang Karuik babini]] (Fasal V) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Pakawinan Bagindo Karudin nan Kaduo|Pakawinan Bagindo Karudin nan Kaduo]] (Fasal VI) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Pulang kakampuang|Pulang kakampuang]] (Fasal VII) #[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah/Partamuan|Partamuan]] (Fasal VIII) }} {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] n0lg69nsy76vy5xnqxy5xzhr1p5hgme Si Umbuik Mudo 0 1533 9633 6809 2026-05-20T07:11:11Z Zhilal Darma 23 9633 wikitext text/x-wiki = Hikayat Si Umbuik Mudo dengan Puti Galang Banyak: Cerita dahulu kala di Luhak Ranah Lima Puluh Kota, Payakumbuh = '''Panulih''': Iljas Pajakumbuh; '''Panarbit''': Pustaka Indonesia Bukittinggi<blockquote>''Adolah bando satu bando'' ''Talatak dalam pasia badjak'' ''Hambo hikayatkan si Umbuik Mudo'' ''Dengan Puti si Galang Banyak''</blockquote>Hari nan sadang tangah hari. Sadang bagalanggang matohari. Sadang bunta bayang-bayang. Sadang linduang saliguri. Sadang litak letai anjiang. Sadang ancik-ancik urang di ladang. Sadang anok-anok unggeh. Sadang langang urang di kampuang. Sadang rami urang di balai. Pado maso itu, takana bana dek Amai si Umbuik bapantun-pantun surang. Apolah buah bunyi pantunnyo:<blockquote>''Siambek buah siambek'' ''Diambiak rang manjaja'' ''Badan denai batambah gaek'' ''Anak nan balun bapangaja''</blockquote>Nak duo pantun sairiang, apolah buah pantunnyo,<blockquote>''Taratak talut-talutan'' ''Talatak di dalam padi'' ''Oi anak ka mari denai katokan'' ''Supayo anak buliah diajari''</blockquote>Turunlah si Umbuik Mudo dari anjuangan maligainyo sarato tibo inyo batanyo: “Oi Amai jo den di Amai apokoh kaba dangan barito.” Manjawab amai si Umbuik: “Oi anak jo den di buyuang, mangko anak den imbau ka mari. Ado nan labiah denai rusuahkan. Ado nan labiah denai risaukan. ​Indak duduak taduduakan di denai. Indak tagak tatagakkan di denai. Indak lalok talalokkan di denai. Nasi dimakan raso sakam. Aia diminum raso duri, baitu bana hati denai ko kini.” Manjawab si Umbuik Mudo: “Oi amai jo den di amai. Rusuah bana hati denai ko mah, mandanga kato Amai nantun. Cubo bana Amai curai papakan, nak sanang bana hati den. Apo bana nan Amai rusuahkan, apo bana Amai risaukan.” Manjawab Amai si Umbuik: “Nan labiah bana denai pikiakan, iyo waang balun bapakarajaan, balun baadok batagakan, balun karajo bausaho.” Manjawab si Umbuik Mudo: Oi Amai jo Den di Amai. Apolah katagaan den. Apo bana kaadok den. Apo bana pakarajaan den. Cubo bana Amai kabakan. Cubo bana Amai baritokan nak buliah den pacik arek-arek. Kok siang nak den patungkek, kok malam nak den pa kalang. Manjawab Amai si Umbuik: Oi Buyuang jo Den di Buyuang, manggaleh lai Ang namuah. Manjawab si Umbuik Mudo: bukan murah rang manggaleh. Rang manggaleh tahu dilabo dengan rugi. tahu dietongan aso jo duo. Batanyo pulo Amainyo, jadi ato Hang handaknyo, jadi gubalo lai Hang namuah. Manjawab si Umbuik Mudo: Oi Amai jo Den di Amai, indak Den ka bagubalo, indak den ka bataranak, tapi samantang pun baitu, bukan den tak namuah bataranak, hanyo awak den balun bapangatahuan, balun tahu diadat jo pusako, balun tahu di syarat do syariat, balun tahu diereng dengan gendeng. Batanyo puto Amainyo, jadi ato Hang handaknyo ka sawah ka ladang, lai Hang namuah. Manjawab si Umbuik Mudo: Oi Amai jo Den di Amai, indak Den ka ka sawah ka kaladang, umua den satahun jaguang, darah Den satampuak pinang, indak pangkua kataelokan di Den, ​kunun bajak dengan kabau ka den iriangkan. Bakato Amai si Umbuik: Oi Buyuang si Umbuik Mudo, jadi ato Hang handaknyo jadi pangulu lai Hang namuah. Mandjawab si Umbuik Mudo: bukan murah urang pangulu, urang pangulu urang cadiak, tahu diadat jo pusako, tahu di hereng dengan gendeng, tahu maagak jo maagiahkan, katonyo kato balipek, nan kalah di manangkannyo. Batanyo pulo Amai si Umbuik, jadi ato Hang handaknyo. Jadi dubalang lai Hang namuah. Manjawab si Umbuik Mudo: Oi Mande jo Den di Mande, bukan murah rang dubalang. Rang dubalang kuat kaba tagaknyo. Di pintu mati nan kareh kaditakiaknyo. Nan lunak kadisudunyo. Nan jauah kaditampuahnyo. Nan tinggi kadijuluaknyo. Nan bengkok kadipaluruihnyo. Jadi ato Hang Handaknyo. Jadi pagawailah katidak. Katonyo Amai si Umbuik. Mandjawab si Umbuik Mudo: bukan murah jadi pagawai. Capek kaki ringan tangan. Labiah jago pado lalok. Malam basalimuik ambun, siang batuduang auwan. Bajalan tidak bakaki panek. Kok kalam hari basuluah, kok hujan hari batuduang. Tabalia disampaikan djuo. Jadi ato Hang handaknyo. Jadi juarolah kati dak tagak digalanggang urang banyak. Manjawab si Umbuik Mudo: Oi Mande jo Den di Mande, bukan murah jadi juaro. Urang tahu dituah ayam. Tahu mambulang jo mangacak. Bakato pulo Amainyo: pai mangaji lai Hang namuah. Jadi urang siaklah kotidak. Manjawab si Umbuik Mudo: itulah nan di hati den, pucuak di cinto ulam tibo.<blockquote>''Amai pabarehlah pabareh'' ''Talatak dalam balango'' ''Amai padarehlah padareh'' ''Jan dinanti lamo lamo''</blockquote>Amai isikanlah baka. Hambo ka pai mangaji. Hambo ka pai badagang. kini juo Hambo bajalan. Jadi bakamehlah Amainyo. Diisikan bareh di buntia dibari ameh barek satahia kabaka si Umbuik bajalan. Manyambah si Umbuik Mudo mamintak ampun ka Amainyo lalu bajalan inyo lai. kamalah inyo bajalan. Io ka tanah Simulanggang sampai ka ranah Kampuang Aua mangaji inyo disinan — di surau Tuanku Panjang Jangguik. Alah satahun injo mangaji. Lah duo tahun inyo di sanan. Takana dek inyo bajalan takiro dek inyo ka barasak pai mangaji ke nan lain. Mamintak izin inyo ka gurunyo. Bakato si Umbuik Mudo: Oi Guru jo Den di Guru, bari maaf Hambo di Guru bari ampun banyak banyak. Lapehlah Hambo dahulu Hambo nak bajalan jauah. Manjawab Guru si Umbuik. Kok itu nan Hang katokan. Lah hibo bana hati den. Lah rusuah bana kiro-kiro den. Sabab karano awak Hang indak den sangko murik lai. Indak disangko anak sasi an. Lah den aso kamanakan. Lah den sangko anak kanduang. Mangapo Buyung kabajalan. Mangapo awak hang kabadagang. Manjawab si Umbuik Mudo: kok itu nan guru katokan. Io bana nan di guru. Mangko hambo nak bajalan. Mangko hambo nak kabadagang. Tak sunyi hati disiko. Indak sunyi kiro-kiro. Dek mangaji dihampiang kampuang dek badagang dakek nagari. Bakato guru si Umbuik:<blockquote>''Den patah indak tapatah'' ''Den tabeh juo nan jadi'' ''Den tagah indak tatagah'' ''Den lapeh juo nan jadi''</blockquote>Den lapeh jo hati suci. Den lapeh jo muko nan janiah. Ikomoh ameh satahia kabaka awak hang ka bajalan. Kabaa pulolah lai jawek salam si Umbuik Mudo. Disimpuahkan lutuik nan duo. Ditakuakan kapalo nan satu mamintak maaf inyo ka gurunyo. Lalu ​bajalan anyo lai. Lah sarantang duo rantang. Cukuik katigo rantang pandjang. Dakok basarang hampiang hampiang dakok katibo tibo. Di surau Tuanku Imam Mudo baitulah inyo mualimnyo. Kok tapasia jo fiqih iolah mantik jo makna. Ganti syahadat pulang mandi Quran nan tigo puluah jiuih. Dapek manyimak nyimakkan sajo. Lah mangaji si Umbuik Mudo. Banyaklah kitab nan takaji. Banyaklah surek nan tabaco. Banyaklah lagu nan dapek. Hatinyo tarang nan bak suluah. Kajinyo bak cando aia lalu. Kok dek lorong suaronyo nyariang lai garuak lai. Garuaknyo garuak manih. Namun malagu si Umbuik Mudo. Urang bajalan jadi baranti. Buruang tabang jadilah hinggok. Dek lamo bakalamoan habih hari babilang pakan. Habih pakan babilang bulan. Habih bulan babilang tahun. Cukuik katigo tahun papek. Takana dek inyo ka babaliak nak kambali ka kampuangnyo. Io ka ranah kampuang Tibarau. Mamintak izin inyo kagurunyo. Lalu bajalan anyo lai. Alah sarantang pajalanan. Cukuik katigo rantang panjang. Dakok hampiang ka tibo. Tibolah inyo di rumah amainyo. Lah sahari inyo di rumah. Lah duo hari antaronyo. Datanglah gurunyo mamanggia nan bagala Angku Panjang Jangguik ka ranah kakampuang Aua. Gurunyo baralek gadang. Si Umbuik indak di rumah. Lah sabanta antaronyo. Alah pulang si Umbuik Mudo. Jadi bakato amainya. Kamano Buyuang sajak tadi. Urang datang mamanggia cako. Mamanggia ka rumah guru Hang. Guru hang baralek gadang. Kini juo Hang pai. Kini juo Buyuang bajalan. Mandjawab si Umbuik Mudo. Kok baitu kato Mande, insya Allah baiaklah itu. Hambo bajalan malah kini. Ka ranah ka kampuang Aua. Amai tariaklah pakaian. Amai ambiakanlah kain. Birauari Amai si Umbuik. Masuak inyo ka biliak dalam. Dibukak peti nan gadang. Mandariang bunyinyo kunci. Ditariak pakaian si Umbuik Mudo. Diayun cando pajalanan. Dibaokan langkah nan limo. Suruik ka langkah nan ampek. Tagak badiri batua-batua di pinggia camin nan gadang. Dipandangi bayang-bayang. Tagak ka tangah lah bamanuang. Tagak ka tapi lah managun. Nan dilenong cincin di kiri. Nan dipatiang cincin di kanan. Bakato si Um buik Mudo: Mande jo Den di Mande, pandang bana jo di Amai. Liek bana jo di Amai. Lai baa den mamakai. Lai elokkoh candonyo. Manjawab Amai si Umbuik: Kok itu nan Hang tanyokan. Tak ka mungkin doh candonyo. Tagah dek pakaian sagalo hitam. Tibo cacek di urang kampuang gagak tabang janyo urang. Mandanga kato nan bak kian digantinyo pulo pakaian dipakai sagalo putiah. Bakato si Umbuik Mudo: Pandang jo di Amai tampan bana jo di Mande. Laikoh rancak den mamakai. Manjawab Amai si Umbuik: Kok itu nan Hang tanyokan. Tak ka mungkin doh rasonyo. Antah kok dek pakaian sagalo putiah. Saketek pulo salahnya. Bangau tabang janyo urang. Mandanga kato nan bak kian. Diurak pulo pakaian. Diluluihkan dari badan. Dipakai sagalo sirah. Lah sudah inyo mamakai. Batanyo si Umbuik Mudo: Pandang bana jo di Amai. Liek bana nyato-nyato. Kok itu pulo Hang tanyokan. Kok rancak iolah rancak. Tagah dek sagalo sirah. Ka sumbo tahampai janyo urang lah mabuak hati si Umbuik. Lah rusuah kiro-kiro. Indak ka jadi den bajalan. Hari basarang tinggi juo. Batanyo si Umbuik Mudo: Oi Amai jo den di Amai. Baa pakaian nan ka Den pakai. Baa pakaian nan ka elok. Cubo katokanlah di Amai. Cubo ajakanlah di Mande. Bakato Amai si Umbuik: Kok itu nan Hang tanyokan. Pakailah sagalo sahalai. Kabaa pulo lah lai. Lah mamakai si Umbuik Mudo badeta palangi Aceh. Bukan palangi urang kini. Palangi maso dahulunyo. Babaju biludu gandum. Bukan biludu naiak kini. Biludu maso nyok hari. Indaknyo dapek dipaneh. Indaknyo lusuah dipakai. Bakain Palembang Aceh. Bukan Palembang naiak kini. Palembang niniak moyangnyo. Lah lamo turun tamurun pantangnyo cabiak dipakai. Sampai ka cucu elok juo nan ditanun urang baparuah. Nan dirakik urang bainsang mauleh ka lidah aia. Mamutuih ka lidah api. Lah tapakai sagalo sahalai. Lah badeta balah kacang. Sisampiang upiah karareh. Suduiknyo manikam ampu kaki. Bakato si Umbuik Mudo: O Amai jo Den di Amai. Tampan bana jo di Mande. Pandang bana jo di Mande. Lai baa Den mamakai. Manjawab Amai si Umbuik: Kok itu nan Hang tanyokan. Tak kagawa doh lai. Tak bacacek doh rasonyo. Buyuang bajalan Hang dareh. Rancaklah kudo nan balang. Bulu mairah ainalbunuik. Sisundok awan tagantuang. Ikuanyo sasahan tajun. Kaki rajah ka ampeknyo. Palano ameh baganja. Kakangnyo perak bahelo. Injah-injah suaso balarek. Lah bajalan si Umbuik Mudo. Diracak kudo nan balang. Bajalan mandonciang-donciang. Manampuah labuah nan panjang. Alah dijinjiang guratehnyo. Lah manduo-duo lunak. Ganto gadang heboh maheboh. Ganto ketek panggia mamanggia. Pado lalu suruik nan labiah. Tainjak samuik indak mati. Mati batang babudjuran. Alu tataruang patah tigo. Dakek basarang hampia. Hampia sarangkan tibo. Sampai inyo tangah halaman. Marantak kudo si Umbuik. Marantah marengeh panjang. Takajuik Guru si Umbuik. Tacangang urang nan banyak. Tagak badiri kasadonyo. Maninjau ka pintu gadang. Lah tampak si Umbuik Mudo. Bakato Guru si Umbuik: o buyuang si Umbuik Mudo:<blockquote>Cubadak tangah halaman Dijuluak jo ampu kaki Jan lamo tagak di laman. Ambiak kandi basuahlah kaki</blockquote>Lah naiak si Umbuik Mudo. Satu naiak inyo manyambah. Manjambah kopado gurunyo:<blockquote>Dari dusun ka Situjuah Sirauik parambah paku Paku digulai kapabuko Disusun jari nan sapuluah Ditakuakan kapalo nan satu Diunjuakan lutuik nan duo</blockquote>Bakato Guru si Umbuik: Sabanyak ikolah urang lai sapanuah rumah. Nan jauah urang lah datang. Nan hampia uranglah tibo. Awak Hang sajo nan tak tampak. Awak Hang sajo nan tak kamari. Apo juo nan Hang cari. Apo nan Hang tuntuik. Cubo katokanlah ka Hambo. Manjawab si Umbuik Mudo: Kok itu Guru tanyokan. Ukan toh Hambo kamano mano. Hambo pai badagang. Hambo lah pai mangaji. Pai mancari lagu Masia. Sabab itu lambek Hambo datang. Karano lambek Den kamari. Bakato Guru si Umbuik: O Buyuang si Umbuik Mudo. Taro awak Hang balun datang. Sabalun awak Hang kamari. Banyaklah surek nan tabaco. Banyaklah kitab nan takaji. Banjaklah lagu Den dangakan. Cubokan pulo lah lagu Hang nan dituntuik ka nagari urang. Mandanga kato nan bak kian. Dipanggangnyo kumayan putiah. Asok mandulang ateh langik. Harum satahun pajalanan. Mangaji si Umbuik Mudo. Dibaokan lagu Masia. Lah duo banta inyo malagu. Jan kan urang kababuni. Lantai mandatiak lai tidak. Mualim nan sabanyak itu. Tuanku nan baratuih-ratuih habih tangango samonyo. Dek elok lagu si Umbuik. Lah tigo banta inyo malagu. Turunlah Puti nan batujuah. Puti batujuah badunsanak. Kamanakan dek gurunyo. Rancak nan bukan alang-alang. Elok nan bukan ulah-ulah. Maha Rajo kajodono. Sukarlah Sutan kaban. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] hrtbmne6rn8dsx75enkwxjytpi7f15q Si Paik Lidah 0 2131 9631 9586 2026-05-20T07:10:47Z Zhilal Darma 23 9631 wikitext text/x-wiki '''Si Paik Lidah''' adolah carito rakyat nan tanamo dari Sumatera Selatan, Jambi, jo Bengkulu. Ado duo versi nan babeda dari alur cerita "Si Paik Lidah". Salah satu mode mancaritoan konflik antaro Si Paik Lidah jo sumandonyo, Aria Tebing. Mode lain mancaritoan patandiangan kakuatan ajaib antaro Si Paik Lidah jo Si Mata Empat. == Sinopsis == === Mode partamo === Dalam sabuah karajaan tingga surang pangeran nan banamo Serunting. Inyo adolah anak raksasa, nan tanamo jo kakuatan ajaibnyo. Suatu hari, inyo nio manikah jo surang gadih kampuang nan banamo Sitti dan maajaknyo untuak tingga di istano. Namun, gadih kampuang tu punyo adiak laki-laki nan banamo Aria Tebing. Indak tega inyo maninggaan adiaknyo surang di kampuang. Pangeran Serunting akhianyo manawarkan untuak mambaoknyo untuak tingga di istano. Inyo manulak tawaran tu, karano Aria Tebing labiah suko tingga di kampuang, di mano ado kabebasan jo aturan nan labiah saketek daripado di istano. Akhianyo Sitti jo Aria Tebing sapakaik untuak mambagi tanah pusako masiang-masiang. Untuak maindari sangketo, mereka mambuek palang kayu di sakitar lapangan. Babarapo hari kamudian, tumbuahlah jamur di ateh kayu tu. Namun, cindawan nan tumbuah di sisi parak Sitti, nan juo punyo Pangeran Serunting, adolah cindawan biaso, sadangkan nan tumbuah di sisi Aria Tebing adolah cindawan ameh. Inyo kamudian manjua, mako inyo manjadi kayo. Dek bangih dek raso cemburu, Pangeran Serunting marancang strategi jo langsuang maadoki Aria Tebing di sawah. Inyo mangaku baso Aria Tebing lah mambaliak-baliak kayu tu, manyababkan jamur ameh tu tumbuah di sisi kabunnyo. Maraso indak basalah dan alah minta maaf, Aria Tebing tibo-tibo ditantang dek sumandonyo surang. Namun, Aria Tebing manyadari inyo akan kalah dek kakuatan supranatural Pangeran Serunting. Akhianyo inyo mintak wakatu duo hari untuak bapikia. Aria Tebing diam-diam basobok jo adiak padusinyo, Sitti, untuak mangungkapkan rahasio kakuasoan Pangeran Serunting. Panjang carito singkek, adiak padusinyo mangungkapkan kalamahan Pangeran Serunting, jo syarat Aria Tebing indak mambunuahnyo. Pado wakatu nan lah ditantukan, kaduonyo bacakak. Sairiang Aria Tebing samakin putuih aso, inyo malancarkan sarangan nan ditujukan kapado kalamahan Pangeran Serunting. Pangeran Serunting langsuang luko parah. Maraso malu jo kalah, inyo lari dari kampuang manjadi pangasingan. Tibo di suatu tampek tatantu, Pangeran Serunting basobok jo Sang Hyang Mahameru, nan manawarkan untuak maagiahnyo kakuasoan. Sasudah merenung salamo duo tahun, Pangeran Serunting mandapekkan kakuatan bahaso satiok kato nan diucapkannyo akan dikutuak. Inyo kamudian baniaik untuak mambaleh dandam ka Aria Tebing. Inyo mauji kakuatan ajaibnyo pado tungkek buluah, nan lansuang barubah manjadi batu sasudah inyo mangucapkannyo. Dek karano itu, inyo dikenal sabagai Lidah Paik. Dalam pajalanan pulang, Si Paik Lidah manamukan bukik nan tandus, kamudian jo kakuatannyo inyo maubahnyo manjadi padang pasia, inyo juo mangabulkan kainginan pasangan lansia nan nio punyo anak. Salamo pajalanan ka ustano, Si Paik Lidah lah banyak pabuatan baiak. Pado wakatu inyo tibo di istano, dendamnyo alah tatutuik dek kabaikan nan alah dilakukannyo. Pado akhianyo, inyo minta maaf ka Aria Tebing jo Sitti, bininyo. === Mode kaduo === Di suatu tanah nan banamo Banding Agung, tingga duo urang prajurit nan bakuaso nan tanamo jo keahlian jo kakuatannyo, nan mambuek mareka dihormati dek musuah-musuahnyo. Mereka adolah Si Paik Lidah jo Si Mato Ampek, dan mereka bahkan talibaik dalam pasaiangan sangik untuak marabuik gala juara. Namun, Si Mato Ampek dalam hati, mangaku kuaso sumpah Si Paik Lidah. Inyo taruih marancang strategi untuak mangalahkan Si Paik Lidah satiok inyo mahadok-i Si Paik Lidah. Si Mato Ampek lalu manantang Si Paik Lidah untuak mampacaliak-an kasaktiannyo. Akhianyo, dek taragak mambuktikan sia nan sabananyo labiah hebat dari kaduonyo, mereka sepakat untuak basobok dan mauji kakuatan mereka. Tibolah hari nan ditantukan, di tapi Danau Ranau sabagai matoari nan ka tabanam. Si Mato Ampek mamulai jo taktik licik nan hanyo mauntuangkan dirinyo surang. Kaduonyo baganti-ganti barado muko ka bawah di bawah rumpun bungo aren. Sudah tu, salah surang dari mereka akan mamotong bungo aren di ateh. Nan bisa mailak dari pelting bungo jo buah-buahan aren dinyatokan manang dan diakui sabagai juaro nan kuaik. Tapi si Lidah Paik indak tau bahaso iko hanyolah pamainan licik dari Mato Ampek. Sudah tu, kaduonyo ba-undi manuruik aturan nan lah disapakati. Ampek Mato dapek giliran partamo. Batua jo namonyo, Ampek Mato punyo duo mato lain, ciek di balakang kapalonyo. Sakali di puncak batang sawit di tapi danau, inyo tanang-tanang jongkok di bawah batang tu dan bagageh mamotong buah sawit ka arah Lidah Paik. Kamampuan Mato Ampek adolah mancaliak kama buah tu ka jatuah. Mato di kapalonyo bisa mancaliak bungo sawit nan jatuah tu maleset ka arahnyo. Si Mato Ampek jo mudah mailak dari buah sawit nan jatuah tu. Lidah Paik mambaleh jo buah sawit nan labiah gadang, tapi Mato Ampek jo mudah mailak dari buah nan jatuah tu. Pado giliran tarakhirnyo, jo kakuatan tarakhirnyo, Lidah Paik mamotong buah sawit nan labiah gadang. Namun, jo kamampuannyo, Ampek Mato copek mailak darinyo. Kecewa, Paik Lidah manurun dari batang kayu. Kini giliran inyo nan mamanjek batang kayu tu. Jo kacapatan kilek, Mato Ampek naiak ka ateh, dan Lidah Paik alah talantang maadok ka bawah di bawah rumpun kayu. Mato Ampek jo mudah manjatuahan buah sawit tapek di kapalo Lidah Paik. Lidah Paik indak bisa mancaliaknyo datang. Inyo indak bisa mailak. Akhianyo, Lidah Paik mamakiak dek sakik. Buah sawit nan gadang, barek kanai Lidah Paik. Badannyo tatutuik darah, dan inyo maningga sakutiko dan mengerikan. Si Ampek Mato sanang jo pueh. Inyo lah mambuktikan ka sadonyo urang bahaso inyo labiah bakuaso dari Lidah Paik. Namun, timbua raso ingin tahunyo: baa mangko lawannyo dijuluaki Lidah Paik. Dek karano panasaran, inyo masuakkan jarinyo ka muncuang Lidah Paik nan lah mati tu dan marasoan jarinyo surang, nan alah banoda jo aia liua Lidah Paik. Inyo mangakui raso nan sangaik paik, tapi Ampek Mato indak tahu itu racun nan mamatikan. Inyo langsuang mangaluah sakik, mamacik lihianyo, sampai maningga, hanyo dek kaangkuahan jo sombongnyo. == Pranala luar == * https://kebudayaan.kemdikbud.go.id/bpcbjambi/mengenal-legenda-si-pahit-lidah/ * http://ceritarakyatnusantara.com/id/folklore/287-si-pahit-lidah#:~:text=Si%20Pahit%20Lidah%20adalah%20julukan,oleh%20adik%20iparnya%2C%20Aria%20Tebing.&text=Dahulu%2C%20di%20daerah%20Sumidang%2C%20Sumatra,ada%20seorang%20pangeran%20bernama%20Serunting. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] mgdvakomlq914oegel5e1rc5p1dkp51 Putri Reno Pinang Masak 0 2132 9629 9530 2026-05-20T07:10:21Z Zhilal Darma 23 9629 wikitext text/x-wiki '''Putri Reno Pinang''' '''Masak''' adolah sabuah carito rakyaik nan carito ko bamulai di sabuah daerah nan banamo Mayang, ado sabuah karajaan nan banamo Limbungan. Karajaan ko dipimpin dek saurang ratu, Putri Reno Pinang Masak. Baliau dibantu dek tigo urang panglimo nan dipicayonyo untuak mamimpin karajaan, yaitu; Hulubalang I, Datuk Raja Penghulu nan tasabuik sabagai urang arif bijaksano; Hulubalang II, Datuk Mandanga Buku nan dapek maramal kajadian maso datang malalui buku nan dimilikinyo; jo Hulubalang III, Datuk Mangun nan manjabaik sabagai panglimo parang karajaan. Putri Reno Pinang Masak salalu dihormati dek kaumnyo karano parangainyo nan mulia, kabijaksanaan, jo kapamimpinannyo nan bijaksana, nan mambuek karajaan ko manjadi wilayah nan aman jo makmur. Inyo juo tanamo jo kacantikannyo. Banyak rajo-rajo nan lah datang ka Kerajaan Limbungan jo niaik untuak manikahi ratu. Namun, indak surang juo nan berhasil malamarnyo. Rancaknyo malah sampai ka tahta Rajo Jawa. Sudah tu, Rajo Jawa mangirim utusan untuak malamar Putri. Namun, usulan itu ditulak, sangaik manyingguang Rajo Jawa. Inyo kamudian batekaik untuak manikahi Putri Reno Pinang Masak jo caro apopun nan diparaluan. Mandanga kaba ko, Putri Reno Pinang Masak bangih, karano inyo mamandang tindakan Rajo Jawa ko sabagai ancaman kapado kadaulatan nagarinyo. Suatu hari, ratu maimbau katigo panglimo tu dan mangumpuakan sagalo panduduak karajaannyo. Mareka marancang strategi maadoki Rajo Jawa. Akhianyo, sapakaiklah mereka untuak manggali talang Gadang jo duri samak nan runciang. Alang-alang tu ditanam balapih-lapih sabagai benteng patahanan. Jadi caliak sajo di pintu masuak, didalam pasukan Hulubalang III lah siago. Indak lamo sasudah itu, Rajo Jawa jo pasukannyo pacah di jantuang Karajaan Limbungan. Mareka lalu malalui pintu gerbang, nan disarang dek Hulubalang Datuk Mangun jo anak buahnyo, pakai parang. Pasukan Rajo Jawa indak dapek manambuih patahanan Datuk Mangun, diiriangi dek tantaranyo nan gagah jo panduduak Limbungan, mamaso mareka mundur. Rajo Jawa kamudian marancang strategi: inyo manembakkan ribuan pitih receh ka satiok lapisan buluah, manyababkan pitih receh tu takumpua di celah-celah antaro batang buluah nan baduri. Strategi iko dimukasuikkan untuak mangicuah Ratu jo pasukannyo. Suatu hari, surang warga Limbungan, nan lalu di dakek paga buluah, indak sangajo manamukan tumpukan pitih receh di sapanjang benteng-benteng. Mancaliak pitih nan banyak tu, inyo mamutuihkan untuak maagiah tahu Ratu di istano jo caro maambiak babarapo pitih receh. Kajadian iko mandorong Ratu jo pasukannyo untuak maambiak pitih receh nan batumpuak di antaro kabun buluah. Untuak labiah mudah maambiaknyo, batang buluah ditebang dan pitih receh nan banyak tu diangkuik ka istano. Pado wakatu nan samo, tibo-tibo Rajo Jawa jo pasukannyo manyarang. Karano benteng-benteng itu indak ado lai, pasukan Jawa jo mudah masuak ka karajaan Limbungan. Tantara jo urang Limbungan indak mampu manahan sarangan tibo-tibo tu. Putri Reno Pinang Masak manyadari kasalahannyo dan sangaik manyasa jo tindakannyo. Akhianyo Karajaan Limbungan ditaklukkan dek Rajo Jawa, tapi inyo indak dapek kawin jo Putti Reno Pinang Masak karano ratunyo alah labiah dahulu lapeh. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] h0iy577sqcw907zrnval70za3ir8q84 Kumpulan Carito Rakyat/Asal-Usul Danau Limboto 0 2133 9621 9590 2026-05-20T07:08:01Z Zhilal Darma 23 9621 wikitext text/x-wiki '''Asal-Usul Danau Limboto''' adolah carita rakyat dari Kabupaten Gorontalo, Provinsi Gorontalo tantang tajadinyo Danau Limboto nan tadapek di kabupaten tasabuik. == Sinopsis == Pado maso dulunyo daerah Limboto atau Limutu masih tatutuik dek lauik nan laweh. Lauik ko ditandoi ded adonyo duo gunuang, nan manandoi juo arah mato angina. Gunuang Boliohuto di sabalah barat jo Gunuang Tilongkabila di sabalah timur. Sasudah basalang waktu nan lamo, lauik pun suruik, mambukak hamparan daratan nan laweh. Lamo-lamo, tanah ko manjadi rimbo labek nan jarang dituruik urang. Di dalamnyo, ado muncua babarapo mato aia. Salah satu mato aia, nan dijuluki jo Mato Aia Tupalo, marupokan mato aia nan janiah sarupo kristal. Tujuah bidadari acok turun dari langik untuak mandi jo bamain aia disinan. Pado suatu maso, katiko para bidadari sadang mandi di mato aia itu, ado surang kilaki banamo Jilumoto liwaik. Jilumoto dalam bahaso satampek bararti 'nan manjelma ka dunia'. Inyo mangintip bidadari mandi dari baliak batang kayu gadang. Kamudian, talinteh di pikirannyo untuak mancilok salah satu sayok bidarari nan dliatakkan di sabuah batu gadang supayo si pamilik sayok indak bisa kambali ka kayangan dan Jilumoto dapek manikahinyo. Jilumoto pun bisa mancilok salah satu sayok bidarari dan kamudian manyuruak. Pado siang ari, bidadari salasai mandi dan pai maambiak sayoknyo. Sayangnyo, nan paliang tuo di antaronyo banamo, Mbu'i Bungale, indak dapek manamukan sayoknyo, walaupun alah mancari-cari di saluruah tampek. Dek ari alah kalam, anam bidadari nan lain tapaso babaliak ka kayangan, maninggaan Mbu'i Bungale surang di mato aia tasabuik. Jilumoto kalua dari pasambunyian kamudian basobok jo Mbu’i Bungale nan sadang sadiah. Inyo mintak padusi tu manikah jo inyo, dan padusi tu manarimo. Beberapa hari kemudian, sebuah kafilah dari timur yang terdiri dari empat orang beristirahat di Mati Air Tupalo. Salah seorang dari mereka melihat sebuah tudung tergeletak di dekat situ. Saat mencoba menyentuh tudung itu, tiba-tiba muncul angin kencang dan turun hujan deras. Mereka pun lari mencari tempat berlindung. Peristiwa itu tidak berlangsung lama dan mereka kembali ke tempat tudung tadi. Kali ini, sebelum menyentuh tudung itu, mereka meludahinya dengan sepah pinang yang sudah dimantrai agar tidak timbul bahaya. Tudung pun berhasil diambil, namun mereka terkejut ada mustika di baliknya. Sasudah barumahtanggo, inyo mancari tanah untuak bacocok tanam. Akhianyo sampailah mereka di sabuah bukik nan indak jauah dari mato aia dan mambuek rumah di atehnyo. Mareka maagiah namo bukik tu Huntu lo Ti'opo, atau Bukik Kapeh. Pado suatu ari, Mbu'i Bungale mandapek kiriman dari kayangan: benda suci nan banamo Bimelula, babantuak sarupo talua itiak. Inyo malatakkan benda tu dakek Mato Aia Tupalo dan manutuiknyo jo tolu, atau tuduang. Babarapo hari kamudian, sabuah kafilah dari arah timur, tadiri dari ampek urang, istirahat di Mato Aia Tupalo. Salah surang mancaliak tuduang nan talatak didakeknyo. Katiko mancubo manyantuah tuduang tu, tibo-tibo muncua angin kancang jo hujan labek turun. Inyo lari mancari tampek balinduang. Paristiwa itu indak balangsuang lamo, dan mereka babaliak ka tuduang tadi. Kali ko, sabalun manyantuah tuduang, inyo maludahinyo siriah nan alah diagiah monto untuak mancegah bahayo. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] q11lmmg9hh4lv73fvuuwuv94zb4cnr7 Dongeng Cindelaras 0 2136 9626 9573 2026-05-20T07:08:58Z Zhilal Darma 23 9626 wikitext text/x-wiki '''Cindelaras''' marupokan carito rakyat nan barasa dari daerah Jawa Timur. == Deskripsi == Raden Putra adolah rajo Karajaan Jenggala. Inyo didampingan jo surang Ratu nan bahati elok jo surang selir nan rancak bana. Tatapi, selir Rajo Raden Putra mampunyoi sipaik iri jo dangki kapado sang Ratu. Inyo marancanokan sabuah muslihat kapado Ratu. Tu selir bagindo, bageng jo surang angku doto istano. Inyo kemudian bapurak-purak sakit parah, sahinggo harus sagiro mamanggia angku doto istano. Sang angku doto mangatokan bahso ado surang nan alah maagiah racun dalam minuman tuan putri nan manulak bahso ratulah nan mangarajokannyo. Bagindo menjadi berang mandanga panjalasan angku doto istano. Inyo sagiro mamarintahan pardana mentrinyo untuak mambuang Ratu ka hutan. Sang pardana mentri sagiro mambawo ratu nan sadang manganduang itu ka rimbo. Tatapi pardana mentri nan bijak itu indak nio mambuanuahnyo. Inyo sudah mangatahui niak jaek selir bagindo. Untuak manolong sang ratu, inyo kamudian mambuek barita palsu kapado bagindo saolah-olah alah mambunuah sang ratu. Untuak mangalabui rajo, sang pardana mentri maoles pedangnyo jo darah kalinci nan ditangkoknyo. Rajo kamudian maraso pueh katiko sang pardana mentri malapor kalau inyo alah mambunuah ratu. Sasudah babarapo bulan barado di rimbo, lahialah anak ratu. Bayi itu diagaihnyo namo Cindelaras.Cindelaras tumbuah manjadi surang anak nan pandai jo rancak. Sajak ketek inyo alah bakawan jo binatang-binatang rimbo. Suatu hari, katiko sadang sanang bamain, saikua buruang rajawali manjatuahan talua. Sasudah tigo minggu, talua tu manateh. Ruponyo talua itu mananteh manjadi saikua anak ayam. Cindelaras mamilaharo anak ayam tu sampai gadang manjadi ayam jantan nan rancak dan kuek. Tatapi ado ciek nan aneh dari kukuak ayam jantan tu: "Kukuruyuk... Tuanku Cindelaras, rumahnyo di tangah rimbo, atoknyo dari daun karambia, ayahnyo Raden Putra..." Tacangang Cindelaras mandanga kukuak ayam jantannyo dan langsuang manunjuakkan ka amaknyo. Tu, amak Cindelaras manjalehan asa mulo pajalanan inyo ka rimbo. Mandanga carito amaknyo, Cindelaras mamutuihan untuak pai ka istano jo mancaritokan kajahatan selir Rajo. Jo izin amaknyo, Cindelaras pai ka istano diiriangi dek ayam jantannyo. Dalam pajalanan, inyo basobok jo babarapo urang nan sadang malakukan adu ayam. Inyo kamudian ditantang untuak mauji kapandaian ayam jantannyo. Katiko ayam jantan tu bacakak, ayam jantan Cindelaras tabukti sabagai pajuang nan hebat dan jo capek mangalahkan lawannyo. Sasudah babarapo kali diadu, ayam jantan Cindelaras indak kalah. Kaba kasaktian ayam jantan Cindelaras tasebar capek, sampai ka Raden Putra. Raden Putra tu mamarentahkan panglimonyo maimbau Cindelaras. Ayam jantan Cindelaras diadukan jo ayam jantan Raden Putra, jo ciek syarat: kalau ayam jantan Cindelaras kalah, inyo amuah kapalonyo dipotong. tatapi jikok ayam jantannyo manang, satangah harato Raden Putra akan manjadi milik Cindelaras. Kaduo ayam jantan tu bacakak jo gagah baraninyo. Tapi dalam wakatu singkek, ayam jantan Cindelaras mangalahkan ayam jantan Rajo. Urang nan manoton rami basorak-sorak Cindelaras jo ayam jantannyo. Sasudah Rajo mangaku kalah, inyo langsuang batanyo sia anak mudo nan punyo ayam jantan tu. Cindelaras langsuang manunduak seolah-olah mambisiakan sesuatu ka ayam jantannyo. Indak lamo sasudah tu, ayam jantan mulai bakanduang. "Kukuruyuk... Tuanku Cindelaras, rumahnyo di tangah rimbo, atoknyo dari daun karambia, ayahnyo Raden Putra...." ayam jantan bakukuak baulang-ulang. Raden Putra takajuik mandanga kukuak ayam jantan Cindelaras. Sairiang jo itu, perdana menteri langsuang datang ka inyo dan mancaritoan sagalo kajadian nan sabananyo tajadi pado ratu. Sasudah mandanga carito dari pardana mantari, rajo bangih dan ingin maagiah hukuman nan pas kapado selirnyo. Kamudian, selir Raden Putra diusir ka rimbo. Raden Putra lansuang mamaluak anaknyo dan minta maaf ateh kasalahannyo. Sasudah itu, Raden Putra jo panglimo langsuang mambaok ratu ka rimbo. Akhianyo, Raden Putra, ratu, jo Cindelaras dapek basatu baliak. Sasudah Raden Putra maningga, Cindelaras manggantikan ayahnyo. Inyo mamarintah nagarinyo sacaro adil sarato bijaksana. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] st9m8flmdupg9xx2rmy0edq4q3pebho Rigi ba Ana'a 0 2137 9630 9583 2026-05-20T07:10:32Z Zhilal Darma 23 9630 wikitext text/x-wiki '''Di suatu desa''' ado duo urang nan basaudara, inyo ado rencana untuak marantau. Inyopun mangecek baa cari pai ka lua pulau inyo tu, akhianyo inyo manumpang ka kapa rute dari sabuah pulau atau kampuang ka subarang. Kapa di bahaso Nieh disabuik Owo/Nowo (ukurannyo labiah gadang dari sampan). Katiko inyo di jalan jo posisi nan alah di tangah lauik nan lueh, tibo-tibo datang angin badai nan gawat, nan mambuek kapa inyo tu indak bisa dikandalikan lai, nan maakibaikkan kapa inyo mahantam karang dakek pulau ketek. Sadolah panumpang kapa tu tabanam ndak bisa disalamaikan, tapi ado duo urang nan basaudara salamaik karano pandai baranang. Tanago alah takureh, jo inyo sampai di pantai jo salamaik. Yang paliang gadang banamo '''Osama''' mangecek ka adiaknyo nan banamo Ali: "Hoi, Ali. Di kadaan nan mandasak ko mo lah kito basyukua, karano kito alah bisa sampai di pantai ko." Masih ngos-ngosan, adiaknyo si Ali manuruik sajo. Dan Osama maajka inyo untuak basyukua ka Tuhan, inyo sapakaik untuak manggarik mancari siapo tau ado panghuni di pulau ko. Alah mulai panek inyo bajalan, tapi indak saurangpun nan basobok jo inyo. Sasakali suaro nan mahiasi jalan inyo, saakan sahuik-sahuikan nan hampehan aia lauik nan sasakali mamacah kahaniangan jo mahantam karang-karang dakek pantai. Haripun alah malam, jo indak ado piliahan untuak capek istirahat, karano apobilo inyo manruihan pajalanan, jugo indak ado jaminan atau harapan ka basobok jo sio-sio. Malam tu inyo baalehkan bumi jo baatok langik. Karano pajalanan nan mamanekan bana, rasonyo samalaman inyo indak bisa mambedaan sadang lalok di tanah atau di rumah. Inyo masuak dalam kahaniangan malam hinggo pagi bisuaknyo inyopun jago. Osama jago labiah awal, jo inyo manjagoan adiaknyo, sambia mangecek ka Ali adiaknyo, "Ali, pek lah kito ka pantai, siapo tau ado kapa nan lewat. Tapi inyo mandakek kapa nan karam patangnyo untuak mamastian apokah barang-barang inyo masih ado atau indak. Jo sungguah mangajuikan inyo, ado babarapo barang nan masih nyangkuik antaro lain: ciek peti kayu, ciek pariuak dari tulang, ciek peti kue, ciek guluang kain layar jo kayu kapa. Jo inyo sangaik sanang mandapekan barang-barang tasabuik artinyo bisa batahan hiduik. Jo karajo samo nan elok kakak baradiak tu, Osama jo Ali mambantangan kain layar kapal tu, inyo jadian atok pondok darurat tampek inyo bataduah. Jo di pondok itu sadolah barang-barang tu inyo simpan. Si Ali bagageh mancubo manbuka peti kayu tu, jo tarnyato isinyo adolah pakaian kayu jo babarapo alaik, jo jugo ado saikaik nan barisi ameh, sapuluah ribu kalau dipitihan di rupiah pado maso tu. Jo di ikekan ameh tasabuik ado tulisan kayak ko:" Kho Duo Edua wa Zono, banua Negafatana." Artinyo tulisan tasabuik adolah namo saurang nan banamo Dua Edua wa Zono nan barasa dari kampuang Negafatana. Jo baitu partamo sakali si Ali maliek ikaikan ameh tu jo inyo sangaik sanang jo maagiah tau samo akaknyo basonho inyo alah punyo ameh. Tapi, si Osama indak baitu mananggapi kato adiaknyo, malah inyo manjalehan ka adiaknyo kalau nan punyo ameh tu adolah kakek Dua Edua wa Zonon, jiko beko kito bisa pulang ka kampuang mako itu bisa baguno tapi katiko kito batahan di pulau ko jo indak bisa pulang, apolah arati ameh tu, ameh indak bisa dibalanjoan jo dimakan, habis tu kakaknyo mancaliakan sakaruang jo nyo sabuik samo adiaknyo kalau isi karuang nan dipaciknyo tu jauah labiah baguno dek inyo dibandiang ameh. Jo Osama kakaknyo, mancaliakan isi karuang tu adolah jaguang. Jo kakaknyo maajak adiaknyo untuak mananam jaguang tu di sakita pondok dimano inyo indak mati kalaparan. Jo wakatu itu, si Ali adiaknyo patuik turuik jo akaknyo jo akhianyo inyopun mananam jaguang. Katiko makanan lain alah mulai abih, jo jaguang nan inyo tanam, ndak taraso jugo alah mulai bisa panen, inyo pun maambiaknyo jo mambaka untuak makanan, jo kiro-kiro satahun labiah inyo hanyo makan jaguang siang jo malam. Jo sasakali jugo inyo barupayo mamancaiang lauak sadapeknyo. Jo satalah satahun, tibo-tibo adolah kapa nan lewat dakek pulau dimano inyo tadampa, inyopun ikuik jp sapakaik balabuah di kampuang Negafatana. Baitu inyo sampai di daerah tasabuik jo inyo bajuang untuak mancari kabadaradoan kakek Dua Edua wa Zono pamiliak pati ameh dari kapa nan tadampa satahun nan lalu. Baitu sobok jo inyo mamareso pati tu jo sadolah ee utuah, bahkan surek didalamnyo jo lataknyo indak ado parubahan samo sakali. Jo si Dua Edua wa Zono, langsuang mangatoan ka kadua adial baradiak tu, kalau inyo adolah urang-urang nan elok jo jujur. Jo izinkan awak maagiah upah bakarajo di siko, tigo ratuih rupiah masiang-masiang kalian pabulan, lanjuiknyo ka si Osama jo Ali, karajonyo sangaik sadarhana, hanyo manjago atau maawasan urang karajo. Osama jo Ali manarimo tawaran karajo tu, jo inyo saliang mambutuahan. Si Dua Edua wa Zono sangaik simpati ka inyo. Jo dalam pajalanan wakatu, sasakali si Ali ngecek jo kakaknyo tantang panamuan ameh tu, Ali manyayangan manga dibaliakan, kalau sajo inyo tahan, kan ameh inyo banyak. Tapi Osama ngecek, "kalau sajo kito indak manamuan jaguang tu, mungkin sajo kito alah mati." Sangaik bamanfaaik bagi sia se nan haragonyo maha kayak ameh, tapi jaguamg tu jugo baharaho maagiah kito hiduik. Akhianyo adiaknyo pun mangarati baa eloknyo satiok proses dalam hiduik. Indak ado nan kabetulan.<ref>KabarNias.Com (20 Juli 2015).''[https://kabarnias.com/budaya/cerita-rakyat/rigi-ba-anaa-1499 "Rigi ba Ana’a"]'', diakses 8 Nopember 2020</ref> == Rujuakan == {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] o9ldlivxjb0kpeon6jbz9jsiekunlx8 Kisah ayam dan musang 0 2138 9622 9569 2026-05-20T07:08:13Z Zhilal Darma 23 9622 wikitext text/x-wiki == Kisah Ayam dan Musang == Suatu katiko, ayam itam punyo rajo sadang bajalan-jalan di rimbo. Ayam tu punyo duo limo ikua anak. Inyo nampak bamain-main sahinggo lupo pulang, tapi sasudah balamo-lamo kaluarga ayam indak bisa manamukan jalannyo hinggo inyo tibo di gubuak musang. Karano hari mulai galok, inyo ndak bisa maliek lai. Induak ayam mangatokan pado kaluarga musang untuak manginap di tampeknyo dan musang tu maizinkannyo. Musang bapikia inyo sakaluarga akan mamakan ayam. Tibo-tibo musang manyarankan kapado ayam untuak tidua di dalam. Walaupun musang manarimo kahadiran kaluarga ayam jo ramah, induak ayam tatap jago-jago karano musang tu musuah inyo. Induak ayam akhirnyo manolak agoan musang jo babarapo alasan dan tatap mamiliah tidua di lua. Induak ayam mangarami anaknyo karano malam samakin laruik. Inyo tidua di sarambi dapua. Di dakek pangka tu tadapek batang kalawi nan gadang. Induak ayam babisiak kapado anaknyo, inyo mambahas tantang siasaik untuak lari mambao diri, supayo indak dimakan dek musang nan sadang maintai. Anak ayam tu mangguang-guang tando satuju, sadoalahnyo patuah ka kecek induaknyo. Samantaro itu, di lua gubuak kaluarga musang sadang sibuk maracik rampah jo mambukak bubuak. Tabayang di kapalo inyo ka makan gadang malam ko jo menu ayam nan lamak rasonyo. Anak musang malonjak-lonjak sambia maribuik kagirangan, tapi langsuang di tagua dek urang tuonyo. "Oih nak, jan mamakak juo, beko tadangan dek induak ayam tu!" kecek induak musang jo suaro nan babisiak-bisiak. Inyo cameh kalau rancana jaek tu bocor sabalun ayam-ayam tu masuak ka paruik. Induak ayam hitam nan sadang bajago-jago tanyato punyo pandangan nan tajam. Inyo danga suaro urang bagaduah di dapua musang. Didanganyo elok-elok, mako taulah induak ayam tu kalau musang-musang tu sadang manyadiokan kuali untuak mamasak inyo jo anak-anaknyo. Waktu taruih bajalan, malam samakin kalam, bulan pun samakin tinggi. Musang lah siap-siap nak manarkam. Untuak mamastian ayam tu lah lalok apo alun, musang mamanggia-manggia dari lua. "ayam...ayam hitam..lah lalok kau?" Tiap kali dipanggia, induak ayam taruih manyaruik. Sambia manyaruik, tangannyo (sayok) mangaca anaknyo surang-surang. tiok kali takaca, tabanglah anak ayam tu ciek-ciek ka ateh kalawih nan ado di dakek situ. Musang nan mandanga suaro sayok tabang tu batanyo ka induak ayam "suaro apo nan badasau tu?. Induak ayam manjawek tanang "Suaro rantiang kayu nan kanai angin tu mah!". Musang picayo sajo. Tiok kali ado anak ayam nan tabang, induak ayam maagiah alasan nan samo sampai sadoalah anaknyo lah batenggek aman di ateh batang kalawuih. Pado akhianyo, induak ayam tu pun tabang ikuik anak-anaknyo. Sabalun pai, induak ayam nampak ado ijuak itam jo batu baasahan di ateh sarambi dapua musang. Di situlah akanyo bamain, diambiaknyo batu asahan tu dilatakaannyo di tangah tumpuakan ijuak. Kalau dicaliak dari jauah dalam malam nan kalam, ujuak tu manyarupoi induak ayam nan sadang mangarami anak-anaknyo. Musang bapikia induak ayam jo anak-anaknyo alah lalok lamak dek alah lamo indak mandanga suaro sahutan. "Iko saatnyo" kecek laki musang. Inyo bukak pintu jo palahan demi palahan tu langsuang inyo terkam tumpuakan ijuak itam nan disangko ayam tadi. ''Prakk!!!'' Gigi musang patah sadoalahnyo dek manggigik batu asahan nan kareh. Inyo langsuang mati di situ juo. Indak lamo sasudah itu, bini musang kalua pulo, inyo sangko lakinyo alah mandapekan ayam, mangkonyo inyo ikuik manarokam. Nasibnyo samo, inyo jatuah tasungku jo batu asahan tu, Indak lamo anak musang pun manyusul urangtuonyo tasungku di onggokkan batu asahan tu. Katiko Mato hari lah tabik, kaluarga ayam turun dari ateh batang kalawuih, inyo masuak ka gubuak musang nan lah kosong tu, Di situ inyo manyobokkan lumbuang bareh nan panuah. Kaluarga ayam tu nampak sanang sangaik, makan mamatuak-matuak bareh punyo musang tadi. Indak lamo sasudah itu, tibolah Raja manjapuik inyo sadoalahnyo tu giriang pulang ka rumah. Salasailah kisah Musang nan kalah dek siasaik Induak Ayam nan bijaksana. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] cos3nle3p9elwis3h4q9g0w8c0lz2kz Asal-Usul Danau Toba 0 2139 9619 9540 2026-05-20T07:06:52Z Zhilal Darma 23 9619 wikitext text/x-wiki '''Asal usul Danau Toba''' adolah carito rakyat dari urang Batak Toba manganai tabantuaknyo Danau Toba, nan sacaro administratif masuak dalam babarapo kabupaten di Provinsi Sumatera Utara: Samosir, Toba, Simalungun, Karo, Tapanuli Utara, Humbang Hasundutan, jo Dairi. Ado babarapo mode tantang carito ko. Pado laman ko hanyo manyadiokan carito ciek mode. == Sinopsis == Ado salah surang patani nan banamo Toba nan iduiknyo mambujang. Inyo baharok sabanta lai punyo bini jo anak. Suatu hari, sasudah bakarajo di ladangnyo, inyo pai mamanciang ka batang aia sarupo hari biaso. Nan indak biaso, hari tu inyo dapek ikan gadang, bawarna ameh. Katiko inyo manangkok ikan tu, inyo takajuik mancaliak ikan tu baso inyo bisa mangecek. Ikan tu mamohon supayo jan dimakan. Dek takajuik, Toba manjatuahan ikan tu ka tanah, dan ikan tu lansuang barubah manjadi padusi nan rancak. Padusi tu bausaho mananangan Toba. Inyo manjalehan baso Toba baru sajo mambebaskannyo dari kutukan dewata. Inyo mangatokan bahwasanyo inyo amuah manjadi bini si Toba dan baranak jo inyo. Namun, ado ciek janji nan haruih dipanuahi dek Toba: yaitu inyo dilarang untuak mangecekkan asa usua padusi tu, karano inyo barasa dari ikan, kapado siapo sajo, tamasuak anak-anaknyo nan akan datang. Toba pun satuju jo syaraik nan disabuikkan. Toba jo pasangannyo malahiaan surang anak laki-laki nan banamo Samosir. Inyo mudah lapa dan banyak makan. Acok kali wakatu makan, inyo mahabihan makan untuak porsi tigo urang surang. Suatu ari, Samosir disuruah maantaan makanan ka ayahnyo ka sawah. Makanan tu indak jadi diantaannyo malah dimakannyo surang. Toba nan sadang lapa pulang jo kondisi berang. Berang si Toba katiko tau makanan tu lah abih dimakan dek si Samosir dan inyo sadang sibuk main. Inyo bangih dan indak sadar maimbau Samosir anak ikan. Sakatiko inyo sadar alah mungkia janji jo bininyo, Toba langsuang manutuik muluiknyo. Pado wakatu itu, bini jo anak-anaknyo ilang. Tibo-tibo, hujan badai turun indak baranti-ranti sampai sungai tu maluap dan marandam Toba jo kampuangnyo. Aia banjir nan laweh ko kudian manjadi Danau, nan dinamokan Danau Toba, dan bukik ketek di tangah dinamokan manjadi Pulau Samosir. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] 7s0uk8qtza9szztei4alh25d0eci8rt Lutung Kasarung 0 2140 9627 9572 2026-05-20T07:09:54Z Zhilal Darma 23 9627 wikitext text/x-wiki [[Berkas:Cover Lutung Kasarung Wikibook.png|500px|pus]]Pado Zaman Daulu kalo tadapek sabuah alkisah Lutung Kasarung. Carito tasabuik dapek dijumpoi xi derah Pasundan. Wakatu itu, disinan tadapek saurang rajo banamo Prabu Tapak Agung. Baliau tu adolah rajo nan sangaik bijaksano jo disukuoi dek masyarakaik nan dipimpinnyo. Rajo Prabu Tapang Agung mampunyoi duo urang anak nan banamo Purbararang jo Purbasari. Suatu hari sang ayah mandapati pahambuihan nafas tarakhirnyo, tapi diujuang nafasnyo sang rajo bapasan kapado aduo urang anaknyo, Purbararang jo Purbasari. Dalam titahnyo sang ayah, Rajo ingin manurunan tahto nan akan dilanjuikan atau dipimpin dek Purbasari untuak mamimpin kerajaannya. Mandanga kaba nan saparti itu, kakanyo si Purbararang indak tarimo dek Purbararang maraso inyo nan labiah pantas manggantian tahta ayah dek inyo anak nan tartuo. Purbararang nan galok mato barancana untuak malukoi adeiaknyo dengan caro mampatamui Purbasari jo panyihir. Hal ko mangakibaikan kulit adiaknyo panuah jo bentol-bentol hitam sahingyo kondisi cando iko mangahruskan Purbasari untuak diasiagkan ka hutan. Purbasari indak maraso kasapjan di hutan karano inyo banyak mampunyoi kawan hewan-hewan di hutan. Salah satunyo adolah kera. Kera tasabuik selalu setia mangawanan Purbasari. Kera tu salalu mambawoan buah jo bungo untuak manghibur Purbasari. Suatu malam sang kera bersemedi, satalah tu tibo-tibo muncua air mambantuak sabuah talago. Talago tasabuik aianyo janiah jo wangi. Kera maminta Purbasari untuak mandi di talago tu sakatiko tubuah Purbasari kambali rancak samulo bak cando putri nan kamek. Suatu hari Purbararangbaniek untuak manjanguak adiaknyo Purbasari. Pado mulonyo, ia takajuik mancaliak si Purbasai kambali rancak. Inyo ndak manyarah dan maminta adiaknyo baradu sia nan panjang rambuik. Tanyato Purbasari labiah panjang rambuiknyo. Indak pueh jo itu, Purbararang manuntuik jodoh nan rancak jo tunangannyo. Pado wakatu itu, Purbasari mamacik tangan monyet nan pernah mangawaninyo di rimbo tu, sarato manjamunyo. Sabuah mukjizat tajadi pado monyet tu. Monyet tu barubah manjadi laki-laki nan sabana gagah, bahkan labiah gagah dari tunangan Purbararang, dan Purbasari manang. Monyet tu aslinyo pangeran dari nagari jauah. Inyo dikutuak manjadi monyet dek salah nan dibueknyo. Inyo hanyo akan barubah baliak manjadi bantuaknyo nan sabananyo jiko ado padusi mudo nan satuju untuak manjadi bininyo. Pado wakatu itu, Purbararang minta maaf jo mangakui kasalahannyo, dan Purbasari manjadi ratu nan bijaksana, mamimpin karajaan nan diwarihkan dari ayahnyo, basamo jo monyet, atau lutung, nan kini alah barubah manjadi laki-laki rancak. Purbasari lah mamafkan sagalo kasalahan adiaknyo jo hati nan lapang, indak saketek juo ado niat di dalam hati untuak mahukumnyo. Indak ado sakali pikiran untuak mambaleh dandam, karano nan ado hanyolah kaikhlasan jo kasadaran untuak malapehkan sagalo nan lah lalu. Purbasari indak lai manyimpan rasa sakit hati, malah inyo miliah untuak manjalanan hiduik jo hati nan tenang. Kini, Purbasari hiduik dalam kabahagiaan basamo jo cinto sajatinyo, manikmati hari-hari nan panuah suka jo damai. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] kw4iupy4ngvan2l8ia58kwgqux5aocf Talua Alang 0 2141 9634 9560 2026-05-20T07:11:21Z Zhilal Darma 23 9634 wikitext text/x-wiki '''Talua Alang''' adolah salah satu karya sastra lamo nan pokok kisahnyo barasa dari Way Kanan, Provinsi Lampung. Karya sastra iko merupokan carito fiktif nan disampaikan lewat tradisi lisan. == Sinopsis == Konon kabanyo, di sabuah istano nan rancak tinggalah sapasang rajo jo parmaisuri nan hiduik basamo katujuah putinyo. Babedo jo si bungsu, anam urang uninyo tanamo mampunyoi parangai nan indak elok. Urang tu gadang salero sarato rakuih makannyo, sainggo satiok pagi jo patang, manjalang jam makan, sang rajo jo parmaisuri tapaso manyadiokan sakancah gadang nasi sarato jo samba-sambanyo. Bimbang kok kalak mambao nan indak rancak ka dalam istano, sang rajo jo parmaisuri mancari aka untuak mausia kaanam putinyo tu, baharok dapek mailangkan tabiaik buruaknyo tu. Sang rajo mampunyoi niaik untuak mananam babarapo incek mantimun di dakek sumua nan dalam bana. Isuak, mantimun tu urek jo jalonyo katurun marambek hinggo ka dasa sumua. Rajo baniaik supayo puti-putinyo nan rakuih tu jatuah ka dalam sumua nan dalam sainggo indak dapek baliak ka ateh lai. Hari baganti hari, mantimun tumbuah subua sarato tibolah maso mamanen. Rajo lalu mambari titah pado anak-anaknyo nan rakuih tu untuak lakeh mamatiknyo. Kaanam puti manyambuik parintah rajo tu jo rasonyo nan sanang hati. Urang tu dapek mamatik mantimun sapuehnyo, indak lupo pulo si bungsu sato dek tapaso diajak dek uninyo nan suluang. Hari pun samakin patang, hasil piakan alah manggunuang, indak sadar kaanam gadih tu alah tajajak sampai di dasa sumua. Inyo tajabak indak dapek kalua lai sainggo si suluang mamintak tolong ka si bungsu untuak mambaoknyo kalua. Si bungsu hanyo dapek manuruikkan kahandak uninyo. Tapi sasudah salamaik urang tu indak nio baliak ka istano. Badasarkan pandapek si bungsu, urang tu mamutuihkan untuak kabua dari istano satalah mangatahui aka sang rajo nan nio mausia puti-putinyo. Pado suatu hari, di tampek nan jauah dari istano, tasabuiklah pulo katujuah urang dunsanak tu hiduik di sabuah dangau nan buruak. Suatu kutiko dangau nyo dihinggok-i dek saikua buruang alang ajaib nan nio batalua. Indak surang juo dari kaanam uninyo tu nan namuah mambiyakan alang tu mangarami taluanyo dek nio ka marusak dangau urang tu, hanyo si bungsu nan rila mambiyakan alang ajaib batalua di ateh dangaunyo. Tiok harinyo si bungsu mangumpuakan tahi alang nan kironyo tabuek dari ameh sarato jo rontokan bulu-bulunyo nan dapek dijadian parhiasan. Babarapo hari kamudian kutiko kaanam uninyo pulang ka dangau, urang tu takajuik mancaliak ado banyak makanan nan alah tasadio di meja. Kironyo makanan tu barasa dari talua alang si bungsu. Indak hanyo itu, talua tu sacaro ajaib mangaluarkan surang pangeran nan gagah. Rancak rupinyo indak luput dari pandangan kaanam uni si bungsu. Urang tu mancubo marayunyo tapi pangeran tu hanyo nio dakek jo si bungsu. Hinggo akhirnyo pangeran manikah jo si bungsu lalu pindah tingga di istano manggantikan rajo sabalunnyo. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] mjk4dajcmrlwx40398w4txd9an0aij1 Hikayat Indra Bangsawan 0 2142 9625 9578 2026-05-20T07:08:53Z Zhilal Darma 23 9625 wikitext text/x-wiki '''Di sabuah''' karajaan nan gadang, makmur dan dihormati, tingga surang rajo nan arif nan bijaksano. Baliau punyo ciek anak laki-laki nan banamo Indra Bangsawan. Sajak ketek, Indra Bangsawan dididik ilmu kapamimpinan, parang, agamo, jo sastra. Wajahnyo rancak, lakunyo lembut, dan punyo pikiran nan tajam. Rakyaik punyo harapan nan tinggi kapadonyo. Namun, walaupun tingga di kamewahan istano, hati Indra Bangsawan salalu maraso ado nan kurang. Inyo acok duduak bamanuang di barando istano, mamandang ka lua ka lauik lapeh, seolah-olah takdir maimbaunyo. Di suatu malam, Indra Bangsawan bamimpi. Dalam mimpinyo, inyo mancaliak padusi nan mukonyo basinar, mamakai baju nan bakilek-kilek sarupo cahayo bulan. Padusi tu tagak di taman nan ditanami bungo kamuniang jo bungo kanango. Alun sempat nyo batanyo sia padusitu, bayangannyo ilang. Sajak malam tu Indra Bangsawan galisah. Inyo yakin baso padusi nan ado dalam mimpinyo tu bukan hanyo ciptaan imajinasinyo. Baliau adolah takdir. Sasudah bakonsultasi jo ahli nujum jo urang santiang istano, inyo manjadi tahu baso padusi dalam mimpinyo adolah Putri Kemala Sari, saorang putri dari karajaan jauah nan tanamo kacantikan jo kecerdasannyo. Tanpa ragu-ragu, Indra Bangsawan mamintak izin ka ayahnyo untuak balayia mancari Putri Kemala Sari. Rajo awalnyo khawatir, tapi mancaliak tekad anaknyo, inyo mambarikan restunyo dan bapasan, "Jan hanyo mambaok Padang; baoklah kasabaran jo kabijaksanaan juo."Perjalanan nan panuah jo cobaan Pajalanan Indra Bangsawan indak biaso-biaso sajo. Inyo tapaso malayari lauik nan luas dan tanamo ganas. Galombang satinggi bukik-bukik malantak kapanyo, angin badai mancabiak layar kapanyo. Tapi inyo tatap taguah, mamimpin awak kapanyo jo gagah. Sabalun tibo di tampek tujuan, inyo menghadapi ujian lain. Di sabuah pulau nan jauah, kapanyo disarang dek bajak lauik. Indra Bangsawan indak hanyo mangandalkan kakuatan padangnyo tapi juo akalnyo. Inyo marancang strategi, mangalahkan musuah-musuahnyo, jo bahasil manyalamaikan saluruah awak kapa tanpa kahilangan nyawa. Sasudah babulan-bulan balayia, akhianyo tibolah inyo di karajaan tampek tingga Putri Kemala Sari. Namun, kadatangannyo indak disambuik angek. Rajo nagari lah maadokan sayembara. Siapo sajo nan baniaik manikah jo Putri Kemala Sari tapaso mangalahkan hulubalang paliang kuek di karajaan, manjawek tigo patanyoan nan panuah teka-teki dari putri, jo mambuktikan kasatiaan jo tekadnyo. Banyak pangeran dari babagai nagari nan lah mancubo. Sadonyo lah gagal. Katiko Indra Bangsawan partamo kali mancaliak Putri Kemala Sari, inyo tadiam. Mukonyo memang rancak sarupo dalam mimpi, tapi nan labiah mambuek urang terpikat adolah sorot matonyo nan cadiak. Putri Kemala Sari bukanlah padusi nan hanyo manunggu untuak disalamaikan. Inyo ingin pasangan nan satara pikiran jo jiwanyo. Dalam ujian partamo, Indra Bangsawan bacakak jo Hulubalang istano. Cakak tu sabana sengit. Namun, inyo indak mambunuah lawannyo. Inyo mamiliah untuak malumpuahkannyo dan maagiah hormat. Sikap ksatria ko mambuek saluruah istano indak bisa mangecek dek kagum. Batanyolah Putri Kemala Sari, "Apo nan labiah kuek dari baja, labiah laweh dari lautan, sarato labiah tajam dari karih?". Indra Bangsawan manjawek, "Tekad jo cinto nan tulus. Baja bisa pacah, lauik bisa suruik, karih bisa manjadi kusam. Tapi hati nan taguah indak akan mudah hancua." Jawaban itu mambuek Putri Kemala Sari tasanyum untuak partamo kalinyo. Ujian tarakhir adolah kasatiaan. Indra Bangsawan tapaso iduik di karajaan salamo suatu jangka wakatu tanpa gala karajaan, iduik sarupo urang biaso, untuak mambuktikan baso cintonyo bukan untuak bakuaso. Inyo manarimo. Salamo itu, inyo manolong rakyaik, mampaelok-i saluran aia, maajaan silek ka pamuda kampuang, sarato mandangakan keluhan urang-urang tu. Urang-urang tu mulai suko ka inyo. Putri Kemala Sari manyaksikan itu sadonyo. Inyo tahu kalau laki-laki ko indak hanyo rancak dan gagah, tapi juo punyo hati nan lueh. Tapi carito mereka alun salasai. Saurang pangeran cemburu dari nagari lain basakongkol untuak manggulingakan Indra Bangsawan. Pangerantu manuduah inyo sabagai mata-mata jo pangkhianat. Fitnah iko hampia manyababkan Indra Bangsawan di agiah hukuman. Dalam kaadaan kritis, Putri Kemala Sari tagak untuak kabanaran. Inyo mangamukokan tipu daya pangeran tu jo kecerdasannyo. Kabanaran akhianyo tarang. Pangeran nan jahek tu diusia dari nagari tu. Rajo nagaritu akhianyo mangaku baso Indra Bangsawan alah luluih sagalo ujian, indak hanyo sabagai calon suami, tapi sabagai calon pamimpin. Pernikahan mereka dirayokan jo adaik nan megah. Musik gambus jo musik rabana mangiringi prosesi. Urang banyak bagadang ati. Indra Bangsawan jo Putri Kemala Sari kamudian mamarintah kaduo karajaan jo bijaksana. Inyo mamarentah indak jo raso takuik, tapi jo adil sarato jo kasiah sayang. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] j9pxbqrhci2bxhrtc0fmbvebsc20on3 Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi 0 2143 9620 9592 2026-05-20T07:07:52Z Zhilal Darma 23 9620 wikitext text/x-wiki '''Pado maso dulu''', katiko Palembang masih sabagian gadang dikuliliangi rawa-rawa, daerah ko marupoan tampek bakumpuanyo buayo. Buayo-buayo ko indak hanyo ganeh tapi inyo juo mamangso panduduak nan sadang mandi, mancuci, atau mamanciang di tapi sungai. Rajo Palembang pado wakatu itu, inyo basamo jo duo panasehatnyo, yaitu Panasehat Militer jo Panasehat Kasajahteraan, sadang mambahas baa caro manangani ancaman buayo di Sungai Musi ko. Penasehat Militer tu kamudian mangusulkan untuak manyusun sadoalah tantara karajaan nan paliang tageh ka tapi sungai untuak mambunuah buayo-buayo tu. Tapi, Panasehat Kasajahteraan manantang saran iko, inyo bapandapek bahwasanyo karajaan hanyo akan kahilangan tantaranyo nan paliang tageh. Inyo kamudian mangusulkan untuak maimbau salah surang tokoh nan bakuaso, nan dikenal sabagai dukun, dari nagari sabalah untuak manjinakkan buayo-buayo nan ganeh tu. Sasudah baminggu-minggu manunggu dukun ko tibo, Rajo nan Mulia ko langsuang mamarintahkan dukun untuak manjinakkan buayo tu. Di tapi Sungai Musi, dukun tu mamulai ritualnyo jo babarapo isyarat tangan sarato malagukan mantra. Inyo lalu mambuang talua ka batang aia. Mulai dari itu Sungai Musi aman dari buayo. Dukun tu kudian diagiah hadiah nan malimpah dek Rajo, nan mambuek Penasehat Militer bangih. Inyo lalu malakukan tipu daya nan dimukasuik untuak marugikan dukun tu. Inyo maajak dukun tu ka tapi Sungai Musi, jauah ka pedalaman dari pusat kerajaan. Satibonyo di pedalaman, dukun tu malakukan ritual manjinakkan buayo nan biaso. Sabalun barangkek, Penasehat Militer mamulai tindakannyo jo mancubo mamprovokasi dukun tu untuak berang. Maraso diremehkan, dukun tu langsuang manapuak parmukaan aia tigo kali. Sakatiko, buayo-buayo nan jinak sabalunnyo manjadi ganas. Katiko dukun tu lah salasai, Penasehat Militer tu, jo kakuatan panuah, mandorong dukun tu ka buayo-buayo tu. Indak heran, dukun tu dimakan buayo-buayo tu dan dibunuah. Dek tindakannyo, Penasehat Militer dihukum dek Rajo. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] lrs1exybym4u6cod6wqd0f3nyjz70w8 Si Pitung 0 2144 9632 9554 2026-05-20T07:10:58Z Zhilal Darma 23 9632 wikitext text/x-wiki '''Si Pitung''' adolah carito rakyaik nan barasa dari DKI Jakarta, bacarito tantang surang pamuda daerah tu nan malawan panjajah. == Sinopsis == Si Pitung ko adolah surang pamuda nan taat baagamo dari Rawa Belong. Inyo rajin bana baraja mangaji ka Haji Naipin. Sasudah mangaji, inyo dilatih pulo basilek. Batau-taun lamonya, kapandaian inyo dalam ilimu agamo jo mambela diri samakin lamo samakin santiang. Pado maso tu, Ulando (Belanda) sadang manjajah Indonesia. Si Pitung maraso ibo ati mancaliak sansaronyo iduik nan ditangguang dek rakyaik badarai (rakyaik kaciak). Samantaro itu, kumpeni (sabutan untuak Ulando), sakalompok tauke, sarato jo tuan tanah hiduik sanang balimpah harato jo kamewahan. Rumah sarato ladang urang tu pun dijago bana dek panjago nan garang. Dibantu dek kawan-kawannyo, si Rais jo Jii, si Pitung mulai mambuek rancano untuak marampok rumah tauke jo tuan tanah nan kayo rayo tu. Hasil rampokannyo kudian dibagi-bagikan pado rakyaik nan bansaik. Di muko pintu rumah kaluarga nan sadang kalaparan, dilatakannyo sapikua bareh. Untuak kaluarga nan talilit utang rentenir, dibarinyo pitih bantuan, sarato ka anak-anak yatim piatu dikirimnyo bingkisan baju jo hadiah nan lain. Kasuksesan si Pitung jo kawan-kawannyo ko tajadi dek karano duo hal. Nan partamo, inyo mampunyoi ilimu silek nan tinggi sarato dikabakan badannyo kaba indak mampan dek timah angek (paluru). Nan kaduo, urang-urang sapanjang kampuang indak namuah mancaritokan dima si Pitung basambunyi. Biapun baitu, urang-urang kayo nan kanai rampok dek si Pitung basamo kumpeni taruih sajo bausaho mambujuak urang-urang supayo namuah mambuka muluik. Kumpeni pun mampagunoan kakerasan untuak mamaso panduduak mambari katarangan. Pado suatu hari, kumpeni jo tuan-tuan tanah kayo akhianyo barasil mandapek kaba tantang kaluarga si Pitung. Urang tu pun manyandero kaduo urang tuonyo sarato Haji Naipin. Lewaik siksoan nan barek, akhianyo urang tu mandapek informasi dima si Pitung barado sarato apokah rahasio kakabalan badannyo. Babaka sagalo informasi tu, polisi kumpeni langsuang manyargap si Pitung. Si Pitung jo kawan-kawannyo malawan sahabih dayo. Malang nian nasibnyo, informasi rahasio kakabalan badan si Pitung alah tabukak. Inyo dilantiang jo talua-talua busuak lapeh tu ditembak. Inyo pun maningga sakutiko. Biapun lah baitu, bagi urang Jakarta, si Pitung tatok dikanang sabagai pahlawan pambela rakyaik badarai. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] 0b2947v7wd7mgqr4yq21qq309sdzdww Asa usua namo pempek 0 2145 9617 9576 2026-05-20T07:06:10Z Zhilal Darma 23 9617 wikitext text/x-wiki Sajak zaman saisuak, Kota Palembang atau Sriwijaya alah sangaik tanamo, sainggo mambuek para parantau dari barbagai panjuru nagari badatangan ka sinan untuak manggaleh, manuntuik ilimu, sarato manyebarkan agamo jo kabudayaan urang tu. Di antaronyo iyolah parantau dari daratan Tiongkok. Konon kabanyo, pado abaik ka-16 dima Sultan Mahmud Badaruddin II nan mamimpin nagari tasabuik, Kota Palembang alah dipadek-i dek para parantau dari Tiongkok. Pado maso pamarentahannyo, sadoalah etnis masyarakaik dilinduangi tamasuak para parantau dari Tiongkok tu. Di sampiang pandai manggaleh, para parantau ko pandai pulo maolah masakan. Sainggo banyak muncua aneka masakan nan marupokan papaduan antaro masakan lokal jo kaum pandatang. Malalui Sungai Musi sabagai jalua utamo lalu linteh, urang tu mampagunokannyo sabagai tampek transaksi padagangan. Sungai ko manjadi tampek mancari rasaki pulo bagi masyarakaik lokal khususnyo kaum nalayan. Lauak di siko malimpah ruah malahan takadang rancak mambusuak sarato tabuang parcuma sajo. Banyak masyarakaik etnis Tionghoa nan bamukim di tapi sungai bapacaharian sabagai panggaleh sarato nalayan, nan kabanyakannyo adolah laki-laki nan alah gaek. Urang tu biasonyo manggaleh makanan jo caro bakaliliang kampuang, dan masyarakaik sakitar biasonyo maimbaunyo jo sabutan "<nowiki>''</nowiki>pek<nowiki>''</nowiki>" atau "<nowiki>''</nowiki>apek<nowiki>''</nowiki>". Para <nowiki>''</nowiki>apek<nowiki>''</nowiki> ko maraso ibo hati mancaliak kondisi lauak di Sungai Musi nan alun taolah sacaro maksimal. Lantas urang tu mancubo manggiliang aluih dagiang lauak tasabuik, dicampua jo tapuang sagu sarato ditambuah jo bumbu-bumbu sarato rampah-rampah. Kironyo rasonyo lamak bana. Jajanan tu mandapek sambutan elok pulo dek urang nan mambali, tapi sangkek tu masyarakaik alun mangatahui namo makanan tu. Mako jikok apak-apak gaek tasabuik babaliak manggaleh kaliliang, urang-urang nan ka mambali cukuik manariak-i maimbau, “<nowiki>''</nowiki>pek<nowiki>''</nowiki>, <nowiki>''</nowiki>apek<nowiki>''</nowiki>..!". Lamo-kalamoan, imbauan <nowiki>''</nowiki>pek<nowiki>''</nowiki> ko samakin lakek jo jajanan baru nan digalehkan tu. Akhianyo makanan jinih baru ko manjadi makanan khas sarato tanamo jo namo <nowiki>'''</nowiki>pempek<nowiki>'''</nowiki>. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] lbpj741owwcxzmtd626a3xetbcdce86 Ande-Ande Lumuik 0 2146 9616 9585 2026-05-20T07:05:45Z Zhilal Darma 23 9616 wikitext text/x-wiki Pado suatu hari, hiduiklah surang padusi rancak banamo Candra Kirana. Inyo punyo laki seorang putra mahkota Karajaan Jenggalo nan banamo Raden Putra. Raden Putra diusie dari Karajaan Jenggalo dek indak nio manggantian ayahnyo jadi rajo. Mako itu pado suatu hari, inyo pai tanpa mangajak bininyo. sahinggo Candra Kirana indak tahu ka mano suaminyo pai. Pado suatu hari, Candra Kirana mancari kaba suaminyo dengan manyama jadi padusi kampuang biaso. Di tangah pajalanan, inyo batamu jo surang jando kayo nan banamo Mbok Rando Karangwulusan. Lalu Mbok Rando mangangkek Candra Kirana jadi anak angkeknyo. Dek Mbok Rando, namo Candra Kirana diganti jadi Kleting Kuning. Sabana nyo, Mbok Rando alah punyo tigo urang anak padusi, yaitu Kleting Abang, Kleting Wungu, jo Kleting Biru. Kleting Kuning dianggapnyo jadi anak nan paliang ketek. Tigo urang anak Mbok Rando ko indak suko jo Kleting Kuning. Mereka salalu barbuat jahat ka inyo. Mereka iri jo kacantikan Kleting Kuning, malahan inyo dipakso mamakai baju buruak supayo nampak lusuh sarupo pambantu. Selain tu, inyo salalu manyuruah Kleting Kuning mangarajoan karajo rumah tanggo, macam manyuci baju, piriang, jo marapian rumah. Kadang-kadang, urang tu manyuruah Kleting Kuning mangarajoan karajo nan susah bana. Tubuah Kleting Kuning jadi babaun dek indak ado wakatu untuak marawik dirinyo sandiri. Tapi Kleting Kuning indak pernah mangadu jo apo nan dilakuan saudaro angkeknyo. Inyo tatap sabar jo ikhlas, dan picayo bahasonyo kasabaran nyo tu bakal mambuek hasil di kamudian hari. Manusio jo hati baiak biaso nyo memang diuji dulu. Alam ko hobi bana mambuek jalan carito macam sinetron azab. Pado suatu hari, dapek kaba bahaso di kampuang Dadapan ado surang bujang rancak nan sadang mancari calon istri. Mbok Rando manyuruah katigo anaknyo pai batamu jo bujang rancak tu. Samentaro Kleting Kuning disuruah tingga di rumah. Katigo anak Mbok Rando tu pun pai ka kampuang Dadapan jo mamakai pakaian nan paliang rancak nan inyo punyo. parjalanan ka kampuang Dadapan indaklah sanang. Urang tu harus manyubarangi batang aia gadang dahulu. Tibo-tibo, muncua dari pinggia batang aia seekor kapitiang gadang banamo Yayu Kangkang. Inyo manawari bantuan jo syarat katigo padusi tu harus nio dicium jo mancium Yayu Kangkang. Mandanga syaraik tu, katigo saudaro tu pun manarimo dek nan penting bagi urang tu bisa manyubarang batang aia tu. Manusio memang sering bana mau jalan capek, walau harga dirinyo nan digadai. Tradisi kuno nan masih awet sampai kini, cuma bungkuihnyo nan beda. Kaba tantang bujang rancak tu sampai juo ka Kleting Kuning. Inyo lalu minta izin ka Mbok Rando Karangwulusan. Tapi Mbok Rando bakato bahaso Kleting Kuning indak pantas batamu jo bujang rancak tu. Malahan Mbok Rando sampai mamberangan inyo. Tapi Kleting Kuning indak sakik hati jo kato-kato tu. Inyo tatap barasikok untuak pai batamu jo Ande-Ande Lumut. Sampai akhirnya Mbok Rando mangizinkan inyo pai. Samo jo katigo saudaro angkeknyo, Kleting Kuning juo ditawari manyubarang batang aia dek Yayu Kangkang si Kapitiang Gadang. Kleting Kuning manyanggupi syarat nan dibarian Yayu Kangkang. Tapi Kleting Kuning indak kahabisan aka. Satalah sampai di sabarang, inyo capek-capek manampelkan tahi ayam nan dibawanyo ka pipinyo. Akhirnyo Yayu Kangkang indak jadi mancium Kleting Kuning dek baunyo nan manyangek bana. Sampai di kampuang Dadapan, Kleting Kuning mandapekkan katigo kakak angkeknyo alah ditolak dek Ande-Ande Lumut. Rupanyo Ande-Ande Lumut manolak mereka dek alah dicium Yayu Kangkang. Kleting Kuning pun malanjuikkan parjalanannyo manuju Ande-Ande Lumut. Sampai di sano, Kleting Kuning batamu jo Ande-Ande Lumut. Tak disangko, Ande-Ande Lumut manyambuik kadatangan Kleting Kuning jo ramah. Mbok Rando Dadapan sampai bakato alangkah naifnyo Ande-Ande Lumut dek manolak padusi-padusi rancak tapi malah manarimo Kleting Kuning nan kumuah jo babau tu. Mandanga kato tu, Ande-Ande Lumut langsung manjawuik bahaso inyo indak buliah mancaliak urang dari luarnyo sajo. Dek inyo yakin Kleting Kuning alah manjago kahormatannyo, indak sarupo gadih-gadih lainnyo. Lalu Kleting Kuning pai minta izin untuak marasiahkan diri. Alangkah takajuiknyo Ande-Ande Lumut wakatu mancaliak Kleting Kuning alah mamakai pakaian nan elok. Tubuahnyo harum, jo kacantikannyo makin basinar. Kacantikan tu taraso indak asing dek Ande-Ande Lumut. Ande-Ande Lumut lalu bakato bahaso inyo sabananyo adalah Raden Putra, suami dari Dewi Candra Kirana. Saketiko urang-urang nan ado di situ langsung tacangang. Begitu juo jo katigo saudaro angkek Kleting Kuning. Mereka sangat takajuik wakatu tahu bahaso Kleting Kuning tu adalah Dewi Candra Kirana, sadangkan Ande-Ande Lumut adalah Raden Putra. Dewi Candra Kirana jo Raden Putra pun sangat sanang dek akhirnya batamu baliak. Kaduonyo lalu hiduik baliak sabagai suami istri sarupo maso dahulu di Istano Karajaan Jenggalo. Manang memang lambek, tapi biaso nyo datang juo. Cuma manusialah nan sering kalah sabalun akhir carito. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] gnndklv9r1bf5qvnplsiarmaanobmij Malin Kundang 0 2147 9628 9580 2026-05-20T07:10:08Z Zhilal Darma 23 9628 wikitext text/x-wiki === Malin Kundang === Zaman dulu di suatu kampuangan dakek pantai aia masih tadapek sabuah kaluarga ketek nan miskin nan mampunyoi saurang anal nan banamo Malin Kundang, sadangkan ibunyo banamo Mande Rubayah. Sakian lamo inyo hiduik di kamiskinan.  Untuak mandapek an kahidupan nan labiah elok, sang ayah mamutuihan untuak marantau ka nagari subarang untuak baharap mandapekan pangasilan nan labiah elok. Sapaningga suaminyo marantau, ibu Malin Kundang sahari-hari bakarajo kareh jo manangkok ikan di pantai atau bakaliliang kampuang manjua kue. Sakian lamo Rubayah sarat anaknyo mananti kapulangan ayah tacinto, wakatu taruih balalu tanpa ado kaba barito. Hal itu nan mambuek mande Rubayah jo anak nyo maraso sadiah. Malin Kundang taruih mananyoan kabaradoaan ayahnyo nan indak kunjuang pulang kapado ibunyo. Mande Rubayah hanyo bisa manasehati untuak tetap basaba. Sairiang bajalannyo wakatu, malin tumbuah manjadi pamuda nan cadiak jo taguah jo inyo akhiahnyo mamutuihan untuak maratau guno dapek manjadi urang barado sahinggo dapek mambantu jo mambahagiakan ibunyo. Malin kundang kamudian maminta izin ibunyo untuak marantau. Sang ibu pado awalnyo mangawatirkan malin pai sarupo ayahnyo nan indak kunjuang baliak. Karano raso cinto ka anaknyo akhianyo ibunyo mangabuakan pamintaan malin. Suatu hari, sabuah kapa dagang balabuah di pantai aia manih. Batapo sanangnyo hatinyo mancaliak kapa dangan nan balabuah di pantai aia manih nan baharok nio mambaok pai marantau. Inyo kamudian maminta izin nahkoda kapa untuak ikuik kapa tasabuik, sang nahkodapun mangizinkannyo. Dengan mambaok saketek baka malin mamulai parjalanannyo. Salamo balayar, malin banyak mambantu nahkoda kapa malakukan babagai karajo harian kapa indak jarang pulo inyo babagi pangatahuan jo pangalamannyo kapado malin. Suatu katiko, kajadian buruak manimpo kapa dangang itu. Di tangah lauik inyo disarang sakawanan parampok kapa. Malin barusaho manghindari cakak dengan basambunyi di sabuah ruangan ketek. Parampok mambunuah kasado awak kapa sarato nahkodanyo nan barasia maambiak sado harato di kapa itu nan sagiro maninggaan kapa nan manyisoan malin surang diri. Kapa taombang ambiang di lauik indak tantu arah. Malin hanyo dapek mamasrahan nasibnyo ka tuhan. Sampai malin tadampar di sabuah pantai. Sasudah tu barusan malin bajalan manuju desa tadakek nan bisa mamintak patolongan.  Panduduak desa mambari izin untuak malin tingga di desa inyo. Sasudah itu malin mamulai hiduiknyo di desa itu. Inyo bakarajo kareh jo mancubo untuak manggaleh. Singkaik carito inyo barasia manjadi urang kayo rayo. Sudah tu inyo mulai mangambangan manggaleh ka desa-desa lainnyo dengan manyewa kapa-kapa dangang antaro pulau untuak kaparaluan dangang. Satelah pardangannyo samakin manggadang, akhiany malin mampu mambali kapa dangang surang. Malin langsuang manikahi gadih nan paliang rancak di desa tasabuik. Gadih dari kaluarga kayo rayo. Sadangkan, di kampuang pantai aia manih, sang ibu taruih mananti kaba dari anaknyo. Satiok ado kapa nan balabuah di pantai. Sang ibu taruih mananyoan apoko ado anaknyo barado  di kapa itu. Karano lah bakali-kali dan sakian lamo anaknyo indak juo nampak. Pado suatu hari, mande Rubayah mandanga kaba kalau ado kapa dangang nan sadang balabuah. Mande langsuang balari ka palabuahan jikok ado anaknyo  di kapa itu. Datak jantuang mande Rubayah samakin kancang katiko dari jauah mancaliak anaknyo tagak jo padusi rancak di kapa dangang nan mewah itu. Inyo bana-bana yakin kalau itu batua anaknyo. Mande Rubayah sangaik sanang katiko urang basorak kalau Malin kundang lah nan punyo kapa itu. Malin Kundang nan mamakai pakaian mewah nan manuruni kapa. Dari bawa, Mande Rubayah sagiro balari mandakek ka malin. Indak sagan sagan mande langsuang mamaluak anaknyo arek-arek jo parasaan nan haru jo bahagia.  Namun malin malapehan paluakan ibunyo jo manundoan jo kasa sampai tajatuah. Malin sabananyo tau kalau urang tuo nan mamaluaknyo itu adolah ibu kanduangnyo. Karano maraso malu di muko istrinyo jo anak buahnyo karano panampilan ibunyo nan sangaik miskin jo lusuah.  Mande Rubayah sangaik takajuik jo kalakuan anaknyo, tapi inyo tetap barusaho meingekan anaknyo kalau inyo adolah ibu kanduangnyo. Istri malin kundang pun sato mamparingek an suaminyo untuak indak kasa balabiah kapado urang nan alah tuo. Tapi jo sikap tageh malin mangecekan kalau urang tuo itu bukan ibu kanduangnyo.  Inyo mangaku kalau ibunyo alah lamo maningga katiko inyo masih ketek. Hati Mande Rubayah sangaik sakik jo kalakuan malin, anak kanduangnyo tacinto. Inyo langsuang pai manjauah dari malin kundang. Sasudah tu mande Rubayah ma angkek tangan ka ateh sarato badoa ka tuhan kalau urang nan indak ma akui inyo sabagai induak kanduangnyo adolah sabana bana anaknyo, inyo langsuang basumpah supayo anaknyo barubah manjadi batu. Indak lamo sudah tu, malin baliak ka kapanyo. Inyo langsuang manyuruah anak buahnyo untuak sagiro manjauah dari pantai aia manih. Indak lamo kamudian, langik nan mulonyo nampak rancak  tibo-tibo barubah mandangan badai nan mahantam kapa dangan punyo malin sampai hancua. Badan malin kundang taseret ombak jo tadampa baliak ka pasisia pantai. Katiko itu badan malin langsuang  barubah manjadi batu dalam kaadaan basujuik maminta ampun ka ibunyo. Malin Kundang anak durako nan malu ma akui ibu kanduangnyo.  Kini alah manarimo azab barubah jadi batu. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] q3w74x8lrek7634adkqcfx9l9zh4fpk Keong Mas 0 2148 9623 9596 2026-05-20T07:08:24Z Zhilal Darma 23 9623 wikitext text/x-wiki Wakatu itu di sabuah tempek, ado sarang karajaan nan di sabuik Kerajaan Daha, nan dipimpin oleh seorang rajo. Rajo itu punyo saurang putri nan indak kalah cantik, namonyo Dewi Galuh Candra Kirana. Tutur katanyo lemah-lembuik, parasnyo manih nan jelita. Belum lamo Candra Kirana dipertunangkan jo Raden Inu Kertapati, putra mahkota Kerajaan Kahuripan. Inu Kertapati pemuda tampan dan bijaksano. Cocok bana untuak pasangan Candra Kirana. Ka banyak urang ikuik gembira manyambutik pertunangan nan langka ko. Tapi ndak samo jo itu, Galuh Ajeng, gadih nan jo darah biru, nan deko kajo dekat jo Candra Kirana, merasa cemburu. Sababnyo, dia punyo cita-cita untuak jadi istri Raden Inu Kertapati juo. Dalam hati dia berucap, “Iyo, aku harus gagalkan pernikahan ko.” Galuh Ajeng pun manuju ke seorang nenek sihir, minta ilmu sihirnyo untuak mencelakakan Dewi Candra Kirana. Di samping tu, Galuh Ajeng jo menyebarkan fitnah ka Candra Kirana. Konon, Bagindo Rajo Daha takanai pangaruh ulah jaek Galuh Ajeng. Sampe rajo ndak segan-segan mangusia Candra Kirana dari istano. Padahal, Candra Kirana adolah anak kandungnyo, ndak jadi pertimbangan lagi. Sejak itu, Dewi Candra Kirana hiduik terlunta-lunta. Putri malang ko bajalan ndak tantu arahnyo. Hinggo suatu hari, dia tiba di sabuah taplau. Di sinan, karena kutukan nenek sihir jahat, sang putri berubah jadi keong cangkak emas. Ombak pun mambawa keong ko ke lauik. Keong ameh terombang-ambing sampai tadampa di sisi pantai lain, tidak jauh dari desa nan ka sabuik Dadapan. Di situ tinggal seorang **nenek pencari ikan. Suatu hari, nenek ko menemukan keong emas. Nenek pun gembira: “Alah cantiknyo keong ko!” Dia pun memutuskan untuak memelihara keong ko dalam **tempayan*. Beberapa hari berlalu. Suatu hari, nenek pergi ke pantai tapi ndak dapek ikan satupun. Pulang ka rumah dengan tangan kosong, nenek terheran-heran. Di atas balai-balai tampak makanan lezat. Nenek langsung mangan, baru sesudah tu termenung, mikir, “Siapo lah nan masak makanan ko?” Hari-hari berikutnyo, peristiwa ko terulang taruih. Nenek panasaran. Suatu wakatu, dia berpura-pura pai ka pantai tapi baliak lai nan basambunyi, mengintai keong ameh. Nenek takajuik, maliek asap mengepul dari tempayan. Dari balik asap, tampak saurang putri jelita muncul, masuak dapur, masak, nyiapkan lauk-pauk. Nenek ndak paham darimano bahan makanan tu berasal. Lamo kelamaan, nenek ndak tahan, kalua dari persembunyian dan bertanyo: “Sia ko?” Putri nan ternyata Dewi Candra Kirana takajuik. Dia memperkenalkan diri, menjelasakan kenapo jadi keong ameh. Itu ulah Galuh Ajeng nan iri hati, memanggil tukang sihir jahat. Kutukan hanya ka hilang kalau dia ketemu tunangannyo. Nenek Dadapan termenung, gumam, “Raso iri memang menyesatkan, bisa mambuek orang lain susah.” Dia pun berdoa ka dewata supaya kutukan Candra Kirana cepat hilang. Sementara tu, Raden Inu Kertapati mandanga nasib Candra Kirana. Dia ndak diam, menemui Rajo Daha untuak manyalasaikan perkara. Akhirnyo, dibuktikan ulah jahat Galuh Ajeng. Galuh Ajeng jo tukang sihir dijatuhi hukuman. Inu Kertapati pun memulai pencarian tunangannyo. Berbulan-bulan lamanya sampai tiba di desa Dadapan. Karena panas terik, dia haus dan liat gubuk. Masuk untuak minta air, tapi liat Candra Kirana. “Adinda Dewi!” seru Inu Kertapati. Candra Kirana balas, “Oh, Kakanda!” Mereka pun bersua, dan cinta suci mereka membatalkan kutukan. Candra Kirana mengajak Inu Kertapati masuk, menceritakan pengalaman masing-masing. Nenek Dadapan muncul, diperkenalkan kepada Inu Kertapati. Inu Kertapati membawa tunangannya ke istano, dan Nenek Dadapan ikut diboyong. Tidak lamo kemudian, pernikahan langka dilaksanakan, antara Raden Inu Kertapati dan Dewi Candra Kirana. {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] 48ee6zujx8d24wrsw2lc0g0diy49sib Asal Mula Huruf Jawa 0 2149 9618 9584 2026-05-20T07:06:28Z Zhilal Darma 23 9618 wikitext text/x-wiki '''Asal Mula Huruf Jawa''' iolah carito rakyat nan mangisahkan tabantuaknyo tulisan Jawa dalam kabudayaan Jawa. == Carito == Alkisah, saurang patualang banamo Aji Saka datang ka Tanah Jawa nan ka maajaan pabagai ilmu di sinan. Aji Saka iko indak datang surang, malainkan basamo duo abdinyo: Dora jo Sembada. Sadang Aji Saka batualang di Tanah Jawa, inyo baistirahat di Gunuang Kendeng saat nio pai ka Medang Kamulan. Aji Saka bapasan ka Sembada untuak bamukim di Gunuang Kendeng dan manjago karihnyo bia indak tajadi parang. Sembada dilarang mangagiahan karih itu lain dari Aji Saka. Satibonyo di Medang Kamulan, Aji Saka nio mangabdi ka Sang Prabu, tapi basobok jo saurang gaek nan malarangnyo dek Sang Prabu suko mamakan urang sahinggo urang-urang nan tingga di sinan banyak nan pai mangungsi. Aji Saka bakareh untuak basobok jo Sang Prabu, sahinggo urang gaek tadi maantanyo ka Sang Patih. Sang Patih ko pulo mangingekannyo jo parangai Sang Prabu itu. Aji Saka indak bagamiang, malah inyo maminta tanah ka Sang Patih salaweh ikek kapalonyo kalau inyo salamaik. Sang Patih mangiyoan. Aji Saka mangabdi ka Sang Prabu di Medang Kamulan. Wakatu malam alah masuak, dan Aji Saka maubah dirinyo manjadi manjadi anak-anak subua nan elok. Sang Prabu langsuang sanang maliek anak itu dan ka mamakannyo. Aji Saka mangampiri muncuang Sang Prabu dan mangoyakkannyo. Matilah Sang Prabu. Sasudah itu Aji Saka babaliak ka rupo samulo dan basobok Sang Patih untuak managiah janji. Aji Saka malapeh ikek kapalonyo lalu mambantangnyo. Ruponyo ikek kapalo itu manaungi sado tanah Medang Kamulan. Sang Prabu akhirnyo manyarahan Medang Kamulan ka Aji Saka. Rakyat Medang Kamulan sanang dek Sang Prabu nan suko mamakan urang alah mati sahinggo tanah itu manjadi salamaik. Diangkeklah Aji Saka manjadi rajo Medang Kamulan. Inyo mamarentah nagari itu dengan kaadilan dan kasajahteraan. Aji Saka taragak jo abdinyo Sembada nan bamukim di Gunuang Kendeng dan manjago karihnyo. Sabab itulah inyo mangutus Dora untuak manjapuik Sembada, maambiak karihnyo baliak, sarato maajaknyo ka Medang Kamulan. Satibonyo di Gunuang Kendeng, Dora babuek sarupo parentah Aji Saka. Namun, Dora manolak dek inyo diparentahan Aji Saka pulo yaitu indak manyarahan karihnyo lain dari nan punyo surang. Kaduonyo samo-samo patuah, kaduonyo samo-samo kareh. Mako kaduonyo samo-samo bacakak mamakai kamampuan dan kaahlian bataruang nan samo-samo kuek. Matilah kaduonyo. Aji Saka nan cameh dek indak ado nan datang kudian barangkek ka Gunuang Kendeng, mancaliak kaduo abdinyo alah mati. Manyasalah Aji Saka dek parentahnyo dan kapatuhan abdinyo itu mambuek kaduonyo mati. Untuak manganang jaso kaduo abdinyo itu, Aji Saka mambuek huruf (Aksara) Jawa nan urutan abjadnyo manjadi carito (disasuaikan ka dalam bahaso Minangkabau): {| |- | ꦲ<br>ha || ꦤ<br>na || ꦕ<br>ca || ꦫ<br>ra || ꦏ<br>ka | style="padding-left: 2em;" | "utusan tibo" |- | ꦢ<br>da || ꦠ<br>ta || ꦱ<br>sa || ꦮ<br>wa || ꦭ<br>la | style="padding-left: 2em;" | "bacakak inyo" |- | ꦥ<br>pa || ꦝ<br>dha || ꦗ<br>ja || ꦪ<br>ya || ꦚ<br>nya | style="padding-left: 2em;" | "samo kueknyo" |- | ꦩ<br>ma || ꦒ<br>ga || ꦧ<br>ba || ꦛ<br>tha || ꦔ<br>nga | style="padding-left: 2em;" | "maik jadinyo" |} {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] [[Kategori:Kopdar WikiBuku 10 Mei 2026]] hxunrc3qnk0mx0y3oybo60qn9dqju02 Kumpulan Carito Rakyat 0 2150 9602 9595 2026-05-20T02:47:09Z Zhilal Darma 23 /* Daftar isi */ 9602 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] === Suku Jawa ==== *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] [[Kategori:Carito Rakyat]] j6su1sifh337ox0a1sq6on0afbmbagb 9603 9602 2026-05-20T02:47:22Z Zhilal Darma 23 /* Suku Jawa = */ 9603 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] [[Kategori:Carito Rakyat]] r3kixjho960g4hz9sueap0xof50l8ou 9604 9603 2026-05-20T02:51:59Z Zhilal Darma 23 9604 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] *[[Malin Kundang]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] *[[Keong Mas]] === Lampung === *[[Kisah ayam dan musang]] === Sunda === *[[Lutung Kasarung]] === Nias === *[[Rigi ba Ana'a]] === Palembang === *[[Si Paik Lidah]] [[Kategori:Carito Rakyat]] sc4y7ttev6at6x38quuw9rsa88cn16r 9605 9604 2026-05-20T02:54:12Z Zhilal Darma 23 9605 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] *[[Malin Kundang]] *[[Si Umbuik Mudo]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] *[[Keong Mas]] === Lampung === *[[Kisah ayam dan musang]] *[[Talua Alang]] === Sunda === *[[Lutung Kasarung]] === Nias === *[[Rigi ba Ana'a]] === Palembang === *[[Si Paik Lidah]] === Betawi === *[[Si Pitung]] [[Kategori:Carito Rakyat]] obtht1ldp7cjug2tr3aph0sgc0v1ewj 9606 9605 2026-05-20T03:03:50Z Zhilal Darma 23 9606 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] *[[Malin Kundang]] *[[Si Umbuik Mudo]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] *[[Si Paik Lidah]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] *[[Keong Mas]] === Lampung === *[[Kisah ayam dan musang]] *[[Talua Alang]] === Sunda === *[[Lutung Kasarung]] === Nias === *[[Rigi ba Ana'a]] === Gorontali === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Asal-Usul Danau Limboto]] === Betawi === *[[Si Pitung]] [[Kategori:Carito Rakyat]] o4dhnlkvx6994xx5rrjtkmzzmgp898d 9608 9606 2026-05-20T03:09:37Z Zhilal Darma 23 9608 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Betawi === *[[Si Pitung]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Gorontalo === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Asal-Usul Danau Limboto]] === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] *[[Keong Mas]] === Lampung === *[[Kisah ayam dan musang]] *[[Talua Alang]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] *[[Malin Kundang]] *[[Si Umbuik Mudo]] === Suku Nias === *[[Rigi ba Ana'a]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] *[[Si Paik Lidah]] === Suku Sunda === *[[Lutung Kasarung]] [[Kategori:Carito Rakyat]] 1v6mde4dh3ttjeiorjj4x86lub91um0 9609 9608 2026-05-20T03:10:14Z Zhilal Darma 23 9609 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Betawi === *[[Si Pitung]] === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Gorontalo === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Asal-Usul Danau Limboto]] === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] *[[Keong Mas]] === Lampung === *[[Kisah ayam dan musang]] *[[Talua Alang]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] *[[Malin Kundang]] *[[Si Umbuik Mudo]] === Suku Nias === *[[Rigi ba Ana'a]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] *[[Si Paik Lidah]] === Suku Sunda === *[[Lutung Kasarung]] {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] 5k1xfvc9plxrc84vmh7s02c97y5wqoz 9610 9609 2026-05-20T03:12:04Z Zhilal Darma 23 9610 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align:center;"> <div style="font-size:150%">'''Kumpulan Carito Rakyat'''</div> <p>Buku ko barisi babarapo sinopsis [[:min:w:Carito rakyaik Indonesia|carito rakyat]] dari babagai wilayah jo babagai suku di [[:min:w:Indonesia|Indonesia]].</p> </div> == Daftar isi == Daftar sinopsis carito rakyat ko disusun sacaro alfabetis badasarkan kalompok wilayah jo suku bangso nan mancaritokan. === Suku Batak Toba === * [[Asal-Usul Danau Toba]] === Suku Betawi === *[[Si Pitung]] === Gorontalo === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Asal-Usul Danau Limboto]] === Suku Jambi === * [[Putri Reno Pinang Masak]] === Suku Jawa === *[[Ande-Ande Lumuik]] *[[Asal Mula Huruf Jawa]] *[[Dongeng Cindelaras]] *[[Keong Mas]] === Lampung === *[[Kisah ayam dan musang]] *[[Talua Alang]] === Suku Melayu === * [[Hikayat Indra Bangsawan]] === Suku Minangkabau === *[[Kaba Tjurito Siti Sjamsiah]] *[[Malin Kundang]] *[[Si Umbuik Mudo]] === Suku Nias === *[[Rigi ba Ana'a]] === Suku Palembang === *[[Kumpulan Carito Rakyat/Buayo Sungai Musi|Buayo Sungai Musi]] *[[Asa usua namo pempek]] *[[Si Paik Lidah]] === Suku Sunda === *[[Lutung Kasarung]] {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] paypfwmc4msgsdk9bfgzqlb64ojmrx1 Templat:Carito Rakyat 10 2157 9607 2026-05-20T03:06:10Z Zhilal Darma 23 ←Mambuek laman baisi "<br style="clear both;"><div style="width: 33em; max-width: 90%; margin: 1em auto 7px auto; border-top: 1px solid silver; text-align: center; font-size: smaller; line-height: 1.3; padding: 0 5px; "> [[Kumpulan Carito Rakyat|Daftar isi]]&nbsp;&middot; Carito Rakyat dari: [[Carito Rakyat Batak Toba|Batak]], [[Carito Rakyat Betawi|Betawi]], [[Carito Rakyat Gorontalo|Gorontalo]], [[Carito Rakyat Jambi|Jambi]], [[Carito Rakyat Jawa|Jawa]], Carito Rakyat Lampung|Lampung..." 9607 wikitext text/x-wiki <br style="clear both;"><div style="width: 33em; max-width: 90%; margin: 1em auto 7px auto; border-top: 1px solid silver; text-align: center; font-size: smaller; line-height: 1.3; padding: 0 5px; "> [[Kumpulan Carito Rakyat|Daftar isi]]&nbsp;&middot; Carito Rakyat dari: [[Carito Rakyat Batak Toba|Batak]], [[Carito Rakyat Betawi|Betawi]], [[Carito Rakyat Gorontalo|Gorontalo]], [[Carito Rakyat Jambi|Jambi]], [[Carito Rakyat Jawa|Jawa]], [[Carito Rakyat Lampung|Lampung]], [[Carito Rakyat Minangkabau|Minangkabau]], [[Carito Rakyat Melayu|Melayu]], [[Carito Rakyat Nias|Nias]], [[Carito Rakyat Palembang|Palembang]], [[Carito Rakyat Sunda|Sunda]], </div><noinclude> [[Kategori:Templat]] </noinclude> te53l2dq6rulf1ne31if0aws9esa81o 9614 9607 2026-05-20T05:10:17Z Erik Baas 39 9614 wikitext text/x-wiki <br style="clear both;"><div style="width: 33em; max-width: 90%; margin: 1em auto 7px auto; border-top: 1px solid silver; text-align: center; font-size: smaller; line-height: 1.3; padding: 0 5px; "> [[Kumpulan Carito Rakyat|Daftar isi]]&nbsp;&middot; Carito Rakyat dari: [[Carito Rakyat Batak Toba|Batak]], [[Carito Rakyat Betawi|Betawi]], [[Carito Rakyat Gorontalo|Gorontalo]], [[Carito Rakyat Jambi|Jambi]], [[Carito Rakyat Jawa|Jawa]], [[Carito Rakyat Lampung|Lampung]], [[Carito Rakyat Minangkabau|Minangkabau]], [[Carito Rakyat Melayu|Melayu]], [[Carito Rakyat Nias|Nias]], [[Carito Rakyat Palembang|Palembang]], [[Carito Rakyat Sunda|Sunda]] </div><noinclude> [[Kategori:Templat]] </noinclude> pmb1n55kdi3p7wk0ysslpoxn7mhudsw 9615 9614 2026-05-20T07:04:27Z Zhilal Darma 23 9615 wikitext text/x-wiki <br style="clear both;"><div style="width: 33em; max-width: 90%; margin: 1em auto 7px auto; border-top: 1px solid silver; text-align: center; font-size: smaller; line-height: 1.3; padding: 0 5px; "> [[Kumpulan Carito Rakyat|Daftar isi]]&nbsp;&middot; Carito Rakyat dari: [[Carito Rakyat Batak Toba|Batak]], [[Carito Rakyat Betawi|Batawi]], [[Carito Rakyat Gorontalo|Gorontalo]], [[Carito Rakyat Jambi|Jambi]], [[Carito Rakyat Jawa|Jawa]], [[Carito Rakyat Lampung|Lampuang]], [[Carito Rakyat Minangkabau|Minangkabau]], [[Carito Rakyat Melayu|Melayu]], [[Carito Rakyat Nias|Nieh]], [[Carito Rakyat Palembang|Palembang]], [[Carito Rakyat Sunda|Sunda]] </div><noinclude> [[Kategori:Templat]] </noinclude> fvstvuws9pv9rdv1sgpej6t6o1g2fls Carito Rakyat Batak Toba 0 2158 9611 2026-05-20T03:14:00Z Zhilal Darma 23 ←Mambuek laman baisi "Kumpulan carito rakyat dari Suku Batak Toba *[[Asal-Usul Danau Toba]]" 9611 wikitext text/x-wiki Kumpulan carito rakyat dari Suku Batak Toba *[[Asal-Usul Danau Toba]] bokxea005hqrcm5cw53rcr2os3l4p2b 9612 9611 2026-05-20T03:16:05Z Zhilal Darma 23 added [[Category:Carito Rakyat]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 9612 wikitext text/x-wiki Kumpulan carito rakyat dari Suku Batak Toba *[[Asal-Usul Danau Toba]] [[Kategori:Carito Rakyat]] rz4e5tgsns70bbqhndpzboeqw9rwz0z 9613 9612 2026-05-20T03:16:42Z Zhilal Darma 23 9613 wikitext text/x-wiki Kumpulan carito rakyat dari Suku Batak Toba *[[Asal-Usul Danau Toba]] {{Carito Rakyat}} [[Kategori:Carito Rakyat]] hh331wg8ouy0ncivx42fiz7pvs7xdzq