Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk Панко Брашнаров 0 3102 5560646 5443643 2026-05-17T00:41:43Z Dandarmkd 31127 5560646 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Панко Брашнаров | портрет=Panko brasnarov.jpg | px = | опис= | наставка= | роден-дата= 9 август 1883 | роден-место={{роден во|Велес}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1951|07|13|1883|08|09}} | починал-место=[[Голи Оток]], [[СР Хрватска|НР Хрватска]], [[ФНРЈ]] |националност = [[НР Македонија|Македонец]]-[[Југославија|Југословен]] |народност = [[Македонци|Македонец]] }} '''Панко Брашнаров''' (познат и како '''Панко Брашнар'''; [[9 август]] [[1883]] (нов стил)<ref>Перо Коробар „Панко Брашнар“, 1992, 10 стр.</ref> - [[13 јули]] [[1951]]) — [[НР Македонија|македонски]] комунист, член на првиот Централен комитет на [[ВМРО (Обединета)]] и потпретседател на [[Президиум на АСНОМ|Президиумот на АСНОМ]]. Поради поддршка на [[Информбиро|Резолуцијата на Информбирото]] е уапсен и испратен на [[Голи Оток]], каде набрзо умира како најстариот затвореник по основа на Информбирото кој починал во затвор.<ref>[http://www.goli-otok.hr/index.php?task=informbureau&act=ik Pregled broja "informbirovaca" koji su u zatvorima izgubili život po godinama rođenja]</ref> == Рани години == Панко Брашнаров е роден во [[Велес]]. Образованието го започнува во родниот град во месната Егзархиска прогимназиja.<ref>Во свидетелство за завршено трикласно бугарско училиште бр. 291 од 16 мај 1901 година стои: Панко Брашнаров, родом од гр. Велес, на возраст од 19 години.</ref> По завршувањето на прогимназијата, во [[1900]] година школувањето го продолжува во Машкото педагошко училиште во [[Скопје]].<ref>Во свидетелството на Панко Брашнаров за завршено трикласно педагошко училиште од 23 јуни 1902 година.</ref> Учителствувањето го започнува во кумановските села каде почнува да ги шири првите револуционерни идеи. По [[Младотурската револуција]] зачленува во [[Народната федеративна партија]]. Учителствува до почетокот на [[Балканските војни]] како егзархиски учител. Уште пред Балканските војни учествува во работата на Социјалистичката организација во Велес која е дел од Македонско-одринската социјалдемократска група на членовите на Бугарската работничка социјалдемократска партија. Соработува во органот на [[Васил Главинов]], „Класно сознание“. По војните во [[1914]] година пребегал во Бугарија. Завршил Виши педагошки курс на Егзархијата во Пловдив во [[1915]] година.<ref>Во свидетелство за завршен Виши педагошки курс во Пловдив издадено 24 јуни 1915 година стои: Панко Брашнаров роден 27 јули 1883 во Велес, околија Велешка (Македонија), а во свидетелство издадено од Светиот Синод на бугарската црква Nо. 5827 од 27 август 1915 година стои Панко Брашнаров од гр. Велес-Македонија.</ref> За време на [[Првата светска војна]] станал воjник во [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија]] на бугарската војска и бил испратен на фронтот кај [[Дојран]].<ref>[http://www.utrinski.mk/?ItemID=7F2CF4EC78A55941A56E5F53A1885D0D Виктор Цветаноски, „Во војните ВМРО целосно се стави во служба на Софија“, Утрински весник, 27.07.2007.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Меѓу двете светски војни == [[Податотека:Panko brasnarov 3.jpg|thumb|лево|170px|Панко Брашнаров]] По Првата светска војна, во [[1919]] година Брашнаров се враќа во Вардарска Македонија. Србите му нудат да работи како учител, но тој одбива. Работел како воденичар, градинар и крчмар. Станува член на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Во текот на 1920-тите учествува на повеќе конференции и конгреси на [[КПЈ]]. Така, во [[1920]] г. е избран за делегат од велешката партиска организација на Вуковарскиот конгрес; во [[1922]] г. учествува на Првата земска конференција на КПЈ во [[Виена]]; во [[1924]] г. е делегат на Третата земска конференција на КПЈ во [[Белград]]; во [[1926]] г. учествува на Третиот конгрес на КПЈ во Виена. На основачкиот конгрес на [[ВМРО (Обединета)]] во октомври [[1925]] година е избран за член на нејзиниот прв централен комитет. Во август [[1926]] година е уапсен и во април [[1927]] година е осуден на две-годишна робија. Од затвор излегува во февруари [[1928]] година. Кон крајот на мај [[1929]] година, на пат за конгресот на ВМРО (Обединета) во [[Берлин]], е уапсен на југословенско-австриската граница. По настанатата голема провала на ВМРО (Обединета) во Вардарска Македонија на [[5 јули]] [[1929]] година, Брашнаров е спроведен назад во [[Велес]]. На судењето во јуни [[1930]] година тој е осуден на пет години робија и доживотно губење на граѓанските права. Затворен е во затворот во [[Сремска Митровица]]. По излегувањето од робија, политички се повлекува. == Втора светска војна == [[Податотека:Panko brasnarov 2.jpg|thumb|десно|200px|Панко Брашнаров како македонски партизан]] По окупацијата на Македонија од страна на Бугарија во текот на [[Втората светска војна]], Брашнаров бил член на [[Бугарски централен акционен комитет|Бугарскиот централен акционен комитет]], а потоа повторно станува бугарски учител (бидејќи администрацијата била бугарска). Од [[1943]] година се поврзува со [[партизан]]ите. Во мај [[1944]] година преминува на слободна територија и станува член на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]]. Како најстар делегат го отвора [[АСНОМ#Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. На него е избран за потпретседател на [[Президиумот на АСНОМ]]. На [[6 август]] е избран за повереник за информации во Президиумот на АСНОМ. {{Главна|Говор на Панко Брашнаров на АСНОМ}} {{quotation|Другарки и другари народни претставители, Во овој момент, во ова историско место [[Прохор Пчински (манастир)|„Св. Отец Прохор Пчињски“]] и на овој историски ден - ИЛИНДЕН -, кога објавуваме да е отворено [[АСНОМ|Првото антифашистичко собрание на народното ослободуење на Македонија]], душата ми е преполнета со радост и пред премрежните очи гледам како се раздвижиле сите реки од [[Пчиња (река)|Пчиња]] и [[Вардар]] до [[Места]] и [[Бистрица (Егејска Македонија)|Бистрица]], заплускујат е целата македонска земја, сакајќи да измијат од македонскиот народ десетвековниот ропски срам од пропаста на [[Самоилово царство|Самуиловата држава]], за да се роди денеска нова, светла и слободна македонска држава. Во овој момент, земјата на нашите покојници - многубројни народни герои, паднали и посејали коските си по цела Македонија, им станује по лека и они во мир веќе го гледат изгревот на нашата слобода, гледат идеалната дружба на старите Илинденци - на [[Гоце Делчев]] и денешните Илинденци - младата македонска војска, и поставените темели за остварението на идеалот на две поколенија, на две епохи - слободна, обединета Македонија... |Од говорот на Панко Брашнаров на отворањето на Првото заседание на [[АСНОМ]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://star.dnevnik.com.mk/default.aspx?pbroj=2521&stID=37401|title = Говорот на Панко Брашнаров на отворањето на Првото заседание на АСНОМ|publisher = Дневник}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} По ослободувањето на Македонија, на [[26 ноември]], во ослободеното [[Скопје]], на Првата конференција на [[Народен Фронт на Македонија|Народноослободителниот фронт на Македонија]] е избран за негов потпретседател. Реизбран е во Президиумот на АСНОМ на Второто заседание на АСНОМ во декември 1944 и на Третото заседание во април 1945 година. == Информбирото и Голи Оток == По објавувањето на Резолуцијата на [[Информбиро]]то против раководството на КПЈ во јуни [[1948]] година, Брашнаров недвосмислено застанува на страната на [[СССР]] и [[Сталин]] во спорот. На [[1 октомври]] 1948 година, заедно со [[Павел Шатев]], до ЦК на [[КПСС|Советската комунистичка партија]] упатува доверливо писмо во кое се тврди дека: {{цитат|„Прашањето за обединување на македонскиот народ уште од самиот почеток се поткопа поради неговото неправилно поставување од страна на ЦК на КПЈ во смисла обединета Македонија да се присоедини кон ФНРЈ, без да се води сметка за посебните, специфични услови, ниту за братските соседни земји... Таа парола, тоа становиште за обединување на македонскиот народ во рамките на ФНРЈ имаше смисла во 1943/44 година, кога македонскиот народ беше поставен пред алтернативата или да остане како јужно-србијанец, т.е. да биде оставен на српска асимилација, односно фактички да биде уништен од една страна. Од друга, постоечкиот чисто фашистички режим во Бугарија, фактички веќе окупирана од Германците, наспроти напорите, спротивставувањето и борбите на прогресивните елементи и сили во државата на чело со БРП(к), не дозволи тие да излезат на површината, да се пројават посилно и поотворено, за да можеше да се постави конкретно и поинаку целосното ослободување и обединување на македонскиот народ. Но, сега кога во Бугарија на чело стои БРП(к) која во ништо не заостанува зад КПЈ, нема смисла да се натпреваруваме за заземање или заграбување земји, што припаѓаат на самиот македонски народ, а не на ЦК на ЈКП.“<ref>{{нмс|title=Ју-Комунистите сакаат да ја зграпчат Македонија|url=http://www.dnevnik.mk/default-mk.asp?ItemID=8F48C1E06F38BD419B7871A16E725D5A|work=[[Дневник (дневен весник)|Дневник]]|author=Предраг Димитриевски|publisher=МПМ Македонија|date=30 септември 2011|accessdate=15 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]</ref>}} Брашнаров е уапсен на [[11 декември]] [[1950]] година и на [[29 јуни]] [[1951]] е осуден на „општествено полезна работа во траење од 24 месеци.“ Во првите денови од јули е испратен во логорот на [[Голи Оток]], каде што набрзо, на [[13 јули]], умира. 60 години не се знаеше каде се погребани неговите посмртни останки. Во септември [[2011]] година, новинарска екипа на емисијата КОД, составена од новинарите Владимир Тевчев и Александар Кукулев и снимателот Данчо Стефков успеа да го пронајде гробот на Панко Брашнаров. Закопан е на градските гробишта Мирогој во [[Загреб]]. Неговите посмртни остатоци доживеале две есхумации. Во 1953, две години по неговата смрт на Голи оток, тој е погребан на загребските гробишта. Во 1971 година е есхумиран во заедничка гробница, во близина на првото гробно место, а во почетокот на осумдесеттите, неговите коски, заедно со коските на уште неколкумина негови современици се преместени на необележана гробна парцела, на крајот на гробиштата. По објавувањето на телевизиската сторија на [[Канал 5 Телевизија]], државата најави враќање на посмртните остатоци на Панко Брашнаров во Македонија. == Литература за Брашнаров == * „Панко Брашнаров - живот и дело“ (зборник на трудови), 1992. * Перо Коробар „Панко Брашнар“, 1992 и 2004. * Вера Весковиќ - Вангели „Досие Брашнаров“, 2003. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://star.dnevnik.com.mk/default.aspx?pbroj=2521&stID=37401 Говорот на Панко Брашнаров на отворањето на Првото заседание на АСНОМ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Дневник“ * [http://star.vest.com.mk/default.asp?id=75321&idg=4&idb=1114&rubrika=Revija „Херојот Панко Брашнаров издивна на студентски раце на Голи Оток“, Јован Поповски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304112615/http://star.vest.com.mk/default.asp?id=75321&idg=4&idb=1114&rubrika=Revija |date=2016-03-04 }}, „Вест“ * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=2098&stID=70188&pR=24 „Брашнаров почина на голиот камен, гробот не му се знае“], „Утрински Весник“ * [http://veles.gov.mk/veles3/index.php/velesguide/-mainmenu-56#22 Биографија на Брашнаров]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Општина Велес {{Дејци на ВМРО (Обединета)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Брашнаров, Панко}} [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Дејци на ВМРО (Обединета)]] [[Категорија:Затвореници на Голи Оток]] [[Категорија:Репресирани поради Резолуцијата на Информбирото]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] [[Категорија:Родени во 1883 година]] [[Категорија:Починати во 1951 година]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Матуранти од Скопското педагошко училиште]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Хрватска]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] 3a2aguoz0rxqfp2xze94h9w3359znmg Разговор со корисник:Bjankuloski06 3 6824 5560634 5552208 2026-05-16T22:53:28Z Eurohunter 21347 /* Македонски */ ново заглавие 5560634 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) 6zx5i1gwsxu8bap5l0wuvafnfgotz5h 5560635 5560634 2026-05-16T22:55:05Z Bjankuloski06 332 /* Македонски */ Одговор 5560635 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) f2ge6nkyyaev47siodk7wcxlirfz3tt Буково 0 10384 5560566 5552418 2026-05-16T18:08:51Z Ehrlich91 24281 5560566 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Буково (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Буково | слика = Воздушен поглед на Буково.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Буково | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 1.125 | година = 2021 | поштенски број = 7000 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 720 | lat_dir=N | lat_deg=40 | lat_min=59 | lat_sec=40 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=19 | lon_sec=59 | слава = | мрежно место = | карта = Буково во Општина Битола.svg }} '''Буково''' — село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. Во непосредна близина на селото се наоѓа археолошкото наоѓалиште на античкиот град [[Хераклеја Линкестис]], основан од [[Филип II Македонски]].<ref name=":1"/> Во Буково се снимени сцени на серијата ''[[Сенки над Балканот]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/bitolsko-bukovo-seloto-so-najubavite-gradski-kuki/|title=Битолско-Буково ,селото со најубавите градски куќи - Зелена Берза|date=2020-10-19|language=mk-MK|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Потекло и значење на името == Името на селото се поврзува со придавското именување на дрвото [[бука]] со значење „буково место или место со буки“. Како друга варијанта се споменува дека доаѓа од бук и суфиксот -ови со значење место во река каде што се разбива водата на камења.<ref name="речник">{{Наведена книга|title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга |publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=81}}</ref> Селото го добило името по буковата шума со која била целосно завиткано.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=153|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-03-27|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=153|url-status=bot: unknown}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на дел од Буково.jpg|мини|300п|лево|Поглед на дел од селото]] [[Податотека:Традиционална куќа во Буково.jpg|мини|300п|десно|Традиционална куќа во Буково]] Селото се наоѓа во јужниот дел на територијата на [[Општина Битола]], припаѓајќи на групата потпелистерски села на планината [[Баба (планина)|Баба]], сместено на нејзините источни огранки. Буково се наоѓа на оддалеченост од околу пет километри од градот [[Битола]], со што припаѓа на неговата рурбална зона.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=27 март 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=44}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 720 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2333|регионалниот пат 2333]] и води преку битолската населба [[Буковски Ливади]]. Буково изобилува со бистра планинска вода. Низ него течат две реки, Стара Река и Киндарка, има 3 селски чешми и извори на сите страни.<ref name=":1"/> Селото се наоѓа во непосредна близина на Битола, на допирот на планинското земјиште, погодно за обработување, на исток и падините на Баба Планина, погодни за сточарство и шумарство, на запад. Секој дел од атарот има извор, а дел од нив се именувани како: Сина Вода, Царев Кладенец, Баџоа Млака и други.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=219-221|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Мулојца, Јанојца, Падиње, Краварско, Честур, Кутлишан, Свињар, Гулејца, Шафкулец, Сува Ливада, Под Лозја, Падарник, Брца, Равниште, Смолевско, Стар Забел, Средно Брдо, Магарешки Ливади, Манастирски Забел, Марково Кале, Шабаница и Неолица.<ref name=":0" /> Селото има 17 маала, чии имиња ги носат имињата на поглавните или постарите родови: Јосифовско, Ѓоревско, Балтановско Маало и други. Маалата не се оддалечени многу едно од друго.<ref name=":0" /> <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Чешми низ селото"> Податотека:Чешма во Буково 2.jpg| Податотека:Чешма во Буково 3.jpg| Податотека:Чешма во Буково.jpg| </gallery> == Историја == [[Податотека:Bukovo-Bitolsko.jpg|мини|300п|десно|Историска фотографија од селото (1918 г.)]] [[Податотека:Boukovo Pesants.jpg|мини|300п|десно|Жители од Буково во [[Народни носии од Горни Села|народни носии]], почеток на XX век]] Се верува дека селото е постаро од Битола, па затоа во него има староседелци и постари доселеници кои не знаат од каде се доселени. Буковскиот атар во минатото бил многу простран и се протегал сѐ до житниот пазар во Битола. На местото на битолските касарни, буковчани имале ниви со [[коноп]]. Подоцна, селскиот атар бил намален.<ref name=":0" /> Како легенда се пренесува дека првите семејства биле населени од изгореното село Неољани (многу одамна), што се наоѓало во близина од околу еден километар западно од сегашното Буково кај Стар Забел и Неолица,<ref>„Буково“ - монографија. Буково, април 1981, стр. 5</ref> покрај реката Киндирка, што се создава од прочуените извори на Дванаесетте Кладенци. Постојат остатоци и од стара црква, за која не постојат податоци. Се претпоставува дека Горното Десно Маало на Буково било населувано и од жители, од старото, многу одамна иселено село Магарево, од кое и денес можат да се забележат распаднати ѕидишта. Таа месност сега е под ливади и се вика Магарешки Ливади, а се наоѓа покрај Стара Река, што извира во буковско-ореовските планини, на околу 1,5 километри над сегашното [[Орехово]], кое исто така е населено од жителите на [[Магарево]]. Ова дотолку повеќе е за верување оти [[Орехово]] во ништо не се разликува од Буково, ни по говорни особини, ни по обичаи, ниту по било што друго. Има верзија што е, исто така за верување, дека сегашното Буково посебно неготово Долно Маало било населено од старото иселено село викано Селиште, што се наоѓа десно од Стара Река, непосредно до сегашната црква „Пречиста“. И тука сега можат да се сретнат остатоци од ѕидишта. За населувањето на долните маала на селото Буково можат да се сретнат остатоци од ѕидишта. Држи место и претпоставката дека Буково било населувано и од избегани жители од античкиот град [[Хераклеја]] по неговиот земјотрес, по кое и територијата од тој град станала сопственост на селото Буково. При крајот на VI век животот во Хераклеја згаснува со доаѓањето на Словените и се создава едно мешање на народите и населување на просторите околу Буково, заради што во подоцнежниот период жителите на Буково стануваат големи земјопоседници, вклучувајќи ја и самата Хераклеја и голем дел од [[Пелагонија]], градот [[Битола]] и шумскиот простор над Буково. Првите пишани историски документи во кои се споменува Буково се турските сиџили од 26 јуни 1607 година, во кој се споменува земањето заем на жител - железар од селото.<ref>„Буково“ - монографија. Буково, април 1981, стр. 8</ref> Во еден пишан документ, Буково се споменуван во периодот 1650 и 1750 година.<ref name=":0" /> Буково е познато и големо битолско село, во кое цело време живеело македонско население. Поради близината на битола и под влијание на школите и црквата, до завршувањето на отоманската власт во селото често мештаните се изјаснувале како Грци. Меѓу битолските Грци и Власи имало и погрчени или власизирани словенски родови доселени од Буково.<ref name=":0" /> Македонскиот просветител [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] во својот напис „Манастир (Битоља)“ објавен во „[[Цариградски весник]]“ на 8 јануари 1855 година споменува дека градот Битола кој е најдревниот град во [[Македонија]] Пелагониска после Христа од словенските цареви го добил името '''Манастир и Буково''', а не Битола кое е непознато име во историските извори.<ref name="ReferenceB">Хаџи Константинов, Јордан - Џинот. ''Избрани страници'' - приредил Блаже Конески - Скопје, Мисла, 1987&nbsp;г. стр. 61</ref> Голема е веројатноста Јордан Хаџи-Константинов-Џинот да ја извел оваа претпоставка поради непосредната близина и поставеноста на остатоците од древниот град [[Хераклеја Линкестис]] токму помеѓу градот [[Битола]] и селото Буково. Понатаму во написот за селото Буково стои дека тоа се наоѓа на ½ час од градот Манастир ([[Битола]]) и во него е прекрасниот манастир со храмот на Успение на пресвета Богородица соѕидан од царот Стефан Силни (Душан).<ref name="ReferenceB"/> Сите манастирлии (битолчани), христијани и Турци, во летно време повеќе таму одат на прошетки и веселби. Во тој манастир имало повеќе до 20 товари стари ракописи, но во тоа време ни славјански свештеник не сакале, а камо ли славјанска книга да остане со нашите пергаменти. Во тоа врее во Буково постоело грчко пеење (богослужба) со еден свештеник родом Цинцарин (Влав).<ref name="ReferenceB"/> Во својот најсветол период Буково имало 5.000 жители, а училиштето над 600 ученици. Во [[Кралство Југославија|Кралска Југославија]], Буково било општина и било двапати посетено од југословенскиот цар [[Александар I Караѓорѓевиќ|Александар I]] како најуредно село во [[Југославија]]. Во првата половина на XX век и дел од втората поголемиот дел од населението заминува на печалба во [[Австралија]], [[САД]], [[Канада]] и европските земји. Во Буково исто така останала и чешмата која се наоѓа на средина од селото, која е подигната во чест на убиените во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Вкупно 5 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> За славното минато и материјалното богатство на жителите на Буково сведочи и архитектурата на некои од постарите куќи, која е градска и во барокен стил како куќите на Широк Сокак во [[Битола]]. Останатите куќи кои се изградени од делкан камен исто така се забележителни со својата импозантна големина од 2 и 3 катови. Главна селска црква е „[[Црква „Св. Димитриј“ - Буково|Св. Димитрија]]“, изградена во 1882 година на темели од стара црква, додека над селото се наоѓа познатиот буковски манастир „Св. Преображение“ или „Св. Сотир“, кој бил повторно изграден во {{римски|19}} век<ref name=":0" /> и се смета дека потекнува од {{римски|16}} век.<ref name=":1" /> <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Архитектурата низ селото"> Податотека:Староградска архитектура во Буково (3).jpg| Податотека:Староградска архитектура во Буково (2).jpg| Податотека:Староградска архитектура во Буково (1).jpg| Податотека:Куќа во Буково.jpg| Податотека:Куќи во Буково.jpg| </gallery> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 17,9&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 913,6 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 591,8 хектари, а на шумите 146,3 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во селото работеле фабрички погон и земјоделска задруга, а денес работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> Мештаните располагаат со пасишта на Баба Планина, на месностите Шабаница, Неолица и Марково Кале. Тие ги купиле од битолските Турци на крајот на {{римски|19}} век. За делот Неолица, буковчани биле во спор со соседното село [[Лавци (Битолско)|Лавци]].<ref name=":0" /> Од земјоделието најразвиено е градинарството. Поради изобилството од бистра вода и плодна почва, во ова село успева и се одгледува црвениот пипер надалеку познат под името '''буковец''', токму поради името на ова село. За квалитетот на црвениот буковски пипер како и за трговијата која се одвивала за него во Буково уште во XIX век сведочат и записите на странски (бугарски) дипломати и патописци. Буковецот е споменат и од македонскиот револуцонер [[Ѓорче Петров]] кој во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ од 1896 година, пишувајќи за земјоделството и плодородноста на котлината [[Пелагонија]] во делот за полиња во одделот орографија, запишал дека пипер се добива од издробени (мелени) пиперки во селото Буково, по кое што се нарекува „Буковски пипер“, кој насекаде е многу познат и е неопходна состојка на секоја трпеза.<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 161|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref> Одгледувањето на овој црвен пипер со тенка лушпа кој потоа се суши и ситно се меле како зачин е широко распространет и во околните блиски битолски села како Бистрица, Кравари, Лажец и други. Покрај одгледувањето на пиперки, во Буково се одгледуваат и други градинарски производи како домати, зелка, праз, кромид, грашок, спанаќ, марула, морков, краставици. Застапено е одгледувањето на жита, посебно пченица во рамничарскиот дел на атарот. Поради поволните услови на планинските падини и во дворовите е застапено и овоштарството од кое најмногу се одгледува јаболка, сливи, цреши, круши, ореви, лешници и костени. Од сточарството најразвиени се краварството и овчарството, а во помала мера и козарството. Многу застапено е и живинарството, преку одгледување на кокошки, петли, гуски и други домашни птици. Поради непосредната близина на индустриската зона на градот Битола како и новата слободна економска зона во Жабени, значаен дел на населението, особено жителите во населбите [[Буковски Ливади]] и Буковски Мост, работи во фабриките на „Кромберг и Шуберт“, „Кобил“, млекарниците Битола и Идеал Шипка, погоните во рамки на некогашните фабрики „Фринко“, „Пиварницата“, а дел од жителите се занимаваат и со градежништво во ГД „Пелагонија“, автопревоз или услужни дејности во други претпријатија во градот [[Битола]]. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1878 |1953|1962 |1961|1939 |1971|2792 |1981|2292 |1991|1350 |1994|1012 |2002|3494 |2021|1125 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Буково живееле 1.490 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 236.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Буково се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 227 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|12}}</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Буково имало 2.400 [[Македонци]], патријаршисти.<ref name=":3">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 166 – 167.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Буково е големо село, коешто во 1961 година броело 1.939 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 1.012 жители, од кои 1.000 жители биле Македонци и осум жители Турци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 селото брои 3.494 жители, од кои 3.456 [[Македонци]], 14 [[Македонски Турци|Турци]], 11 [[Македонски Албанци|Албанци]], 6 [[Македонски Срби|Срби]], 1 [[Македонски Власи|Влав]] и 6 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=27 март 2026}}</ref> Таа година претставувало најголемо село во [[Општина Битола|општината]] и пошироко во [[Битолско]]. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.125 жители, од кои 1.023 [[Македонци]], 18 [[Македонски Албанци|Албанци]], 22 [[Македонски Турци|Турци]], 4 [[Македонски Срби|Срби]], 4 останати и 54 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Катастарски, населбата [[Буковски Ливади]] е издвоена од селото и сега припаѓа на градското подрачје на [[Битола]], со што и населението се брои во градот. {{Пописи|1.490|2.400|1.878|1.962|1.939|2.792|2.292|1.350|1.012|3.494|1.125}} === Родови === Буково е македонско православно село.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1951 година, родови во селото: * '''Староседелци:''' ''Брутови'' (7 к.), ''Лингурвовци'' (5 к.), ''Кушовци'' (5 к.), ''Калиновци'' (5 к.), ''Сејидови'' (4 к.), ''Кирковци'' (4 к.), ''Бојлевци'' (4 к.), ''Мафиљови'' (4 к.), ''Мандровци'' (3 к.), ''Босилковци'' (2 к.), ''Каракачови'' (2 к.), ''Канџевци'' (2 к.), ''Прчови'' (2 к.), ''Папазо'' (1 к.), ''Кушарија'' (1 к.), ''Пустарака'' (1 к.), ''Секуловци'' (1 к.) и ''Костови'' (1 к.). * '''Стари доселеници со непознато потекло:''' ''Огњановци'' (21 к.), ''Мачковци'' (16 к.), ''Вркљевци'' (8 к.), ''Јосифовци'' (4 к.), ''Бучкови'' (4 к.), ''Кочовци'' (4 к.), ''Трпчевци'' (4 к.), ''Зенговци'' (4 к.), ''Маневи'' (3 к.), ''Ноачевци'' (3 к.), ''Соклевци'' (3 к.), ''Попови'' (2 к.), ''Кунови'' (2 к.), ''Цилеви'' (2 к.), ''Мицеви'' (2 к.), ''Бегајци'' (2 к.), ''Лазаровци'' (1 к.), ''Крагујевци'' (1 к.), ''Цицковци'' (13 к.), ''Зипевци'' (7 к.), ''Сивкарови'' (5 к.), ''Кимеви'' (4 к.), ''Пачковци'' (4 к.), ''Мондови'' (4 к.), ''Недевци'' (3 к.), ''Дакови'' (3 к.), ''Рапешови'' (3 к.), ''Зинзови'' (3 к.), ''Станкови'' (2 к.), ''Фиџови'' (2 к.), ''Чорбеви'' (1 к.), ''Бабкини'' (1 к.), ''Балтовци'' (12 к.), ''Јаревци'' (11 к.), ''Поповци'' (10 к.), ''Ѓоревци'' (6 к.), ''Главевци'' (6 к.), ''Гамчевци'' (4 к.), ''Кабревци'' (4 к.), ''Бимбиловци'' (3 к.), ''Сељанковци'' (3 к.), ''Чукалевци'' (3 к.), ''Шикови'' (3 к.), ''Баџовци'' (3 к.), ''Фудла'' (2 к.), ''Мурџеви'' (2 к.), ''Штраклеви'' (2 к.), ''Чачови'' (2 к.), ''Долино'' (1 к.), ''Таушанови'' (1 к.), ''Војче'' (1 к.), ''Ушлино'' (1 к.), ''Василови'' (1 к.), ''Стареи'' (1 к.), ''Брајанови'' (1 к.), ''Пускуло'' (1 к.), ''Јарчеви'' (1 к.), ''Брешовци'' (6 к.), ''Ќипровци'' (6 к.), ''Ѓералови'' (3 к.), ''Маљанови'' (3 к.), ''Кашови'' (3 к.), ''Пуплиови'' (2 к.), ''Милевци'' (2 к.), ''Пачеви'' (2 к.), ''Мусови'' (2 к.), ''Танчевци'' (2 к.), ''Калчето'' (1 к.), ''Кушарија'' (1 к.), ''Тумачески'' (1 к.), ''Трифуновци'' (2 к.), ''Манговци'' (1 к.), ''Мандеви'' (1 к.), ''Карови'' (1 к.), ''Башови'' (1 к.), ''Попови'' (3 к.), ''Бешлија'' (1 к.) и ''Кучкарица'' (1 к.). * '''Доселеници со познато потекло:''' ''Србиновци'' (16 к.), доселени се од селото [[Брајчино]] во [[Преспа]] и ''Мрскови'' (1 к.), доселени се од соседното село [[Крстоар]]. Изгледа и нивното подалечно потекло е од [[Преспа]]. === Иселеништво === Се знае за следниве иселени родови (забележано во 1951 г.): еден род со 35 куќи живее во селото Ембор во Островската Област; ''Трифуновци'' (2 к.) живеат во [[Крстоар]], ''Кипровци'' (1 к.) живеат во [[Оптичари]]; ''Којовски'' (2 к.) и ''Ѓераловци'' (1 к.) живеат во [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]].<ref name=":0" /> Во првата половина на дваесеттиот век и дел од втората поголем дел од населението заминува на печалба пред сè во [[Австралија]], [[САД]], [[Канада]] и европските земји.<ref name=":1" /> Моментално во дијаспората има преку 2.000 жители од Буково, меѓу кои најбројни на едно место се иселениците од Буково во [[Рочестер (Њујорк)|Рочестер]] ([[Соединети Американски Држави|САД]]) каде има преку 800 буковци, кои имаат изградено и сопствена црква, па поради тоа градот популарно меѓу буковци се вика и „Буково Сити“.<ref name=":1" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Коле Канински“ - Буково|Подрачното основно училиште „Коле Канински“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Коле Канински“ - Битола]] (во минатото било централно осумгодишно училиште) * Поранешна здравствена амбуланта * Поранешна пошта * Задружен дом (во него се наоѓаат месната заедница и продавницата) <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Општествени установи низ селото"> Податотека:Задружен дом во Буково.jpg|Задружниот дом во селото Податотека:ОУ „Коле Канински“ - Буково.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Буково.jpg|Задружниот дом во селото </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Буково било чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната [[Општина Битола]]. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот од 1957 до 1965 година, селото најпрвин било дел од тогашната општина Бистрица, но подоцна било припоено кон Општина Битола. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото било во рамките на тогашната општина Бистрица. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната општина Буково, во која покрај селото Буково се наоѓале селата Бистрица, Злокуќани, Кравари, Крстоар и Орехово. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Буково, во која влегувале селата Буково и Орехово. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0069 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Буково.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Димитриј“]] [[Податотека:Црква „Св. Преображение“ - Буково 2.jpg|мини|300п|десно|Манастирската црква „Св. Преображение“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|25}}</ref> *[[Буковски Манастир (Буково)|Буковски Манастир]] — базилика од старохристијанско време; *[[Црквиште (Буково)|Црквиште]] — црква и некропола од средниот век; *[[Неолјани (Буково)|Неолјани]] — населба од средниот век; и *[[Кутлиште (Буково)|Кутлиште]] — населба од римско време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Димитриј“ - Буково|Црква „Св. Димитриј“]] — главната селска црква; * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Буково|Црква „Св. Атанасиј“]] — помала селска црква помеѓу селото и Буковски Ливади; * [[Црква „Св. Никола“ - Буково|Црква „Св. Никола“]] — една од двете гробишни цркви; * [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Буково|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] — една од двете гробишни цркви; * [[Црква „Св. Преображение“ - Буково|Црква „Св. Преображение“]] — главна манастирска црква на Буковскиот манастир „Св. Преображение“; * [[Црква „Вознесение Христово“ - Буково|Црква „Вознесение Христово“]] — главна манастирска црква во Буковскиот манастир „Вознесение Христово“;<ref>[http://www.vecer.com.mk/default-mk.asp?ItemID=6A8159C6781841439739CA6CD47A4637 ''Лековитите води го охрабруваат животот'']{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Буково|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — помала манастирска црква во Буковскиот манастир „Вознесение Христово“; * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Буково|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — помала манастирска црква во Буковскиот манастир „Вознесение Христово“; и * [[Црква „Св. Петка“ - Буково|Црква „Св. Петка“]] — помала селска црква во самото село. [[Црква „Св. Троица“ - Буковски Ливади|Црквата „Св. Троица“]] се наоѓа во приградската населба [[Буковски Ливади]], но таа е вон атарот на Буково, во границите на градот Битола. ;Манастири * [[Буковски манастир „Св. Преображение“]] — голем средновековен манастир над селото; и * [[Буковски манастир „Вознесение Христово“]] — помал манастир над селото, на патот за Орехово. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Недела“ - Буково|Параклис „Св. Недела“]] — параклис пред влезот во Буковскиот манастир „Св. Преображение“; **Во рамки на манастирот „Вознесение Христово“ се наоѓаат повеќе параклиси: „Св. Ана“, „Св. Атанасиј“, „Св. Јоаким, Меркуриј и Григориј“, „Св. Катерина“, „Св. Петар и Павле“ и „Св. Теодора“. ;Споменици * Спомен-плоча на селската чешма во чест на НОБ ;Реки<ref name="Реки во Македонија">{{РекиМак|страница=68}}</ref> * [[Стара Река (Бабина)|Стара Река]] — река низ селото; и * Киндарка — река низ селото. <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ во селото Буково (3).jpg|Црквата „Св. Атанасиј“ Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Буково 15.jpg|Црквата „Воведение на Пресвета Богородица“ Податотека:Црквите „Св. Ѓорѓи“ и „Вознесение Христово“ во Буково.jpg|Црквите „Св. Ѓорѓи“ и „Вознесение Христово“ Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Буково.jpg|Црквата „Св. Архангел Михаил“ Податотека:Црква „Св. Никола“ - Буково 4.jpg|Црквата „Св. Никола“ Податотека:Параклис „Св. Недела“ - Буково.jpg|Параклисот „Св. Недела“ </gallery> == Редовни настани == Буково е меѓу малкуте места во Македонија каде секоја година последната недела пред Велигден се слави празникот Лазара. За време на празникот младите девојки (а понекогаш и момчињата) од селото се облекуваат во богати традиционални селски носии и шетајќи од куќа до куќа пеат Лазараски песни, а по завршувањето на песната домаќинот им става по едно јајце во кошницата која ја носат или пари. Овој празник исто така се слави и во некои села во [[Костурско]]. == Личности == ;Родени во или по потекло од Буково * [[Илија Балтов]] (1877 - 1934) — македонски револуционер * [[Менка Дериева|Менка Алексо Дериева]] (1914-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Митра Димова|Митра Илиева Димова]] (1897-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Панде Јаревски]] (1922-) — илустратор и еден од основачите на македонската современа [[карикатура]] * Панде Коминовски - Пашата - (1945-2020) - познат македонски музичар, хармоникаш, пејач, композитор на народни песни * [[Александар Прчевски]] (1950 - 2013) — поранешен државен јавен обвинител <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Selo Bukovo panorama (Bitola).jpg|Панорама на селото Податотека:Автобуска постојка во Буково.jpg|Автобуска постојка Податотека:Игралиште во Буково.jpg|Игралиште во селото Податотека:Мост во Буково.jpg|Мост во селото Податотека:Парк во селото Буково.jpg|Парк во селото Податотека:Поглед во Буково.jpg|Поглед во селото Податотека:Поглед на куќи во Буково.jpg|Поглед на куќи во селото Податотека:Сретсело на Буково.jpg|Сретселото Податотека:Сретселото во Буково.jpg|Поглед во Буково Податотека:Стара Река низ Буково.jpg|Стара Река низ Буково Податотека:Улица во Буково.jpg|Улица низ селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Пелагонија]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Bukovo, Bitola|Буково}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Буково| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] 2fz9fvi284mohule2so6hm7h5y46vwd Орехово 0 10424 5560574 5381695 2026-05-16T18:39:28Z Ehrlich91 24281 5560574 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Орехово (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Орехово | слика = Воздушен поглед на Орехово.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Орехово | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 9 | година = 2021 | поштенски број = 7000 | повикувачки број = 047 | надморска височина = | lat_dir=N | lat_deg=40 | lat_min=58 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=19 | lon_sec=0 | слава = | мрежно место = | карта = Орехово во Општина Битола.svg }} '''Орехово''' (нарекувано и '''Горно Орехово''') — село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Горно Орехово, Битола.jpg|мини|300п|лево|Традиционални куќи во Орехово]] Името на селото потекнува од мноштвото [[ореви]] во околината.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-16|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|url-status=bot: unknown}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на територијата на [[Општина Битола]], сместено во југозападниот дел на [[Пелагонија|Битолското Поле]] и припаѓа на групата потпелистерски села на планината [[Баба (планина)|Баба]], сместено на нејзините источни огранки.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 мај 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=221-222}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 1.060 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено 11 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2333|регионалниот пат 2333]] и води преку битолската населба [[Буковски Ливади]] и селото [[Буково]]. Селото се наоѓа во т.н. ореовска долина, а целиот негов атар е пошумен со густа дабова, ореова и иглолисна шума. Куќите изградени во првата половина на {{римски|20}} век се од камен, двоспратни, со мали прозори и балкони.<ref name=":1"/> Селото се наоѓа во горниот дел на долината на Буковска Река. Во тој дел се наоѓаат три речни тераси и на врвот на втората тераса се наоѓа селото Орехово.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=214-215|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Магарево, Панички, Горна Тумба, Марково Кале или Кале, Урдеш, Ралчеец, Писата, Скрковска Река, Влашки Колиби, Турски Гроб, Сува Река, Ливади и Преслап.<ref name=":0" /> Во селото има маала кои носат имиња на родови. Тие се близу едно до друго и селото има збиен тип.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Ορέχοβο (1903).jpg|мини|300п|десно|Орехово во 1903 година]] Најстарото споменување на селото потекнува од првата половина на {{римски|17}} век. Над селото се наоѓа возвишението [[Кале (Орехово)|Марково Кале]], за кое селаните наведуваат дека порано таму се наоѓала утврдена населба. Од нејзе се познаваат остатоци на ѕидови. Недалеку се наоѓа месноста [[Маркова Стапалка (Орехово)|Маркова Стапалка]].<ref name=":0" /> Во соседното [[Буково]] постои предание дека Орехово не е многу старо село. Било основано на земја која припаѓала на Буково. Кон крајот на {{римски|18}} век, на местото на денешното село бил создаден [[чифлиг]] од некој Албанец доселен од Северна Албанија. На тој чифлиг работеле три христијански семејства. Од нив потекнуваат денешните родови Србиновци, Бубало и Туфте.<ref name=":0" /> Орехово најпрвин се наоѓало на десната страна од Буковска Река, на местото наречено Магарево кое било во осој. Поради тоа, неговите жители во првата половина на {{римски|19}} век се преместиле на денешното присојно место, кое се наоѓа на левиот брег од реката. На селиштето Магарево денес се наоѓаат ниви и изворот Царев Кладенец.<ref name=":0" /> Во селото во 1861 година била подигната [[Црква „Св. Петка“ - Орехово|црквата „Св. Петка“]].<ref name=":0" /> Од Битола преку Буково и Орехово водел стариот пат преку [[Злокуќани (Битолско)|Злокуќани]] до [[Љубојно]] во [[Преспа]]. По овој пат често доаѓале албански ограбувачи од запад, поради што Орехово често пати било напаѓано.<ref name=":0" /> Во близината на селото на 3 мај 1942 година бил разбиен [[Битолски партизански одред „Пелистер“|првиот битолски партизански одред „Пелистер“]]. На тоа место е поставена спомен-плоча, а во селото се наоѓа и споменик. Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Pelister-oreovo.jpg|Споменик за Битолскиот партизански одред „Пелистер“ во селото Ореово (2014 г.) Податотека:Спомен плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“.jpg|Спомен-плоча на местото каде е разбиен одредот Податотека:Споменик на НОБ во Орехово.jpg|Споменик за Битолскиот партизански одред „Пелистер“ во селото Ореово (2025 г.) </gallery> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 20,5&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.189 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 385 хектари, а на шумите 334 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|316 |1953|310 |1961|279 |1971|261 |1981|286 |1991|55 |1994|39 |2002|23 |2021|9 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Орехово живееле 260 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 237.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Орехово се води како чисто македонско село во [[Леринска Каза|Леринската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 9 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|26}}</ref> Истовремено ''Бугарско Ореово'' се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] со 31 куќа.<ref>Бидејќи ова издание е верен превод на оригиналот, уредникот се извинува што македонскиот народ таму е напишан како „бугарски“.</ref><ref>{{Битолски Вилает|11}}</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Буково имало 240 [[Македонци]], патријаршисти.<ref name=":3">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 169.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало, доведено во фаза на раселување. Така, во 1961 година Орехово броело 279 жители, а во 1994 година бројот се намалил на само 39 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 селото брои 23 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 мај 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 9 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|260|240|316|310|279|261|286|55|39|23|9}} === Родови === Орехово е македонско село. Родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Србиновци (12 куќи), Бубало (3 куќи) и Туфте (1 куќа)'', Нивните предци живееле во месноста Магарево, по патот за накај [[Буково]]; * '''Доселеници од непознато место:''' ''Амиџовци (5 куќи), Димковци (3 куќи), Анаќијевци (5 куќи), Ѓулевци (4 куќи), Јаневци (6 куќи), Мажевци (5 куќи), Ѓирковци (4 куќи), Пановци (4 куќи), Јанкуловци (4 куќи), Трпевци (2 куќи) и Чедевци (1 куќа)'', родовите ''Амиџовци и Димковци'' потекнувале од ист предок, и родовите ''Анаќијевци и Ѓулевци'' потекнувале од ист предок. == Општествени установи == == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0128 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на старата зграда на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 29 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Петка“ - Орехово|Црква „Св. Петка“]] — главната селска црква изградена во [[1861]] година; ;Археолошки наоѓалишта *[[Кале (Орехово)|Кале]] — населба од доцноантичко време;<ref name="Коцо">[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Маркова Стапалка (Орехово)|Маркова Стапалка]] — наоѓалиште од непознат тип и период;<ref name="Јован">[[Јован Ф. Трифуновски]], (1998) ''Битољско - Прилепска котлина, Антропогеогрофско проучавање. Београд, САНУ'' ISBN 8670252678</ref> == Редовни настани == == Личности == [[Податотека:Teodora Stefanova.jpg|десно|мини|Теодора Стефанова, 7 март 1909 г.<ref>[http://www.ascsa.net/id/archives/image/0281 The American School of Classical Studies (ASCSA)]</ref>]] * [[Теодора Стефанова]] — гркоманска андартка, четничка на [[Георгиос Диконимос]]; == Култура и спорт == == Иселеништво == Постари иселеници од селото до 1951 година имало во [[Северна Америка]] и во [[Австралија]].<ref name=":1" /> Иселеништвото продолжило и потоа и иселеници има во [[Битола]], [[прекуокеанските земји]] и во [[Европа|европските земји]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|title=Мој Роден Крај|last=Bojchevski|first=Design by Angela Hristovska, Developed by Dijana Manchevska and Jovan|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2021-07-17|archive-date=2022-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101103724/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * https://www.youtube.com/watch?v=DaQPKQLGV5c * https://www.youtube.com/watch?v=_nIvcjVlBac {{Општина Битола}} [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Орехово| ]] egfhnc3zk030visye4dywyjy9ce6vye 5560579 5560574 2026-05-16T18:59:00Z Ehrlich91 24281 5560579 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Орехово (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Орехово | слика = Воздушен поглед на Орехово.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Орехово | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 9 | година = 2021 | поштенски број = 7000 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 1.060 | lat_dir=N | lat_deg=40 | lat_min=58 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=19 | lon_sec=0 | слава = [[Свети Пантелејмон]] | мрежно место = | карта = Орехово во Општина Битола.svg }} '''Орехово''' (нарекувано и '''Горно Орехово''') — село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Горно Орехово, Битола.jpg|мини|300п|лево|Традиционални куќи во Орехово]] Името на селото потекнува од мноштвото [[ореви]] во околината.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-16|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|url-status=bot: unknown}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на територијата на [[Општина Битола]], сместено во југозападниот дел на [[Пелагонија|Битолското Поле]] и припаѓа на групата потпелистерски села на планината [[Баба (планина)|Баба]], сместено на нејзините источни огранки.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 мај 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=221-222}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 1.060 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено 11 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2333|регионалниот пат 2333]] и води преку битолската населба [[Буковски Ливади]] и селото [[Буково]]. Селото се наоѓа во т.н. ореовска долина, а целиот негов атар е пошумен со густа дабова, ореова и иглолисна шума. Куќите изградени во првата половина на {{римски|20}} век се од камен, двоспратни, со мали прозори и балкони.<ref name=":1"/> Селото се наоѓа во горниот дел на долината на Буковска Река. Во тој дел се наоѓаат три речни тераси и на врвот на втората тераса се наоѓа селото Орехово.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=214-215|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Магарево, Панички, Горна Тумба, Марково Кале или Кале, Урдеш, Ралчеец, Писата, Скрковска Река, Влашки Колиби, Турски Гроб, Сува Река, Ливади и Преслап.<ref name=":0" /> Во селото има маала кои носат имиња на родови. Тие се близу едно до друго и селото има збиен тип.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Ορέχοβο (1903).jpg|мини|300п|десно|Орехово во 1903 година]] Најстарото споменување на селото потекнува од првата половина на {{римски|17}} век. Над селото се наоѓа возвишението [[Кале (Орехово)|Марково Кале]], за кое селаните наведуваат дека порано таму се наоѓала утврдена населба. Од нејзе се познаваат остатоци на ѕидови. Недалеку се наоѓа месноста [[Маркова Стапалка (Орехово)|Маркова Стапалка]].<ref name=":0" /> Во соседното [[Буково]] постои предание дека Орехово не е многу старо село. Било основано на земја која припаѓала на Буково. Кон крајот на {{римски|18}} век, на местото на денешното село бил создаден [[чифлиг]] од некој Албанец доселен од Северна Албанија. На тој чифлиг работеле три христијански семејства. Од нив потекнуваат денешните родови Србиновци, Бубало и Туфте.<ref name=":0" /> Орехово најпрвин се наоѓало на десната страна од Буковска Река, на местото наречено Магарево кое било во осој. Поради тоа, неговите жители во првата половина на {{римски|19}} век се преместиле на денешното присојно место, кое се наоѓа на левиот брег од реката. На селиштето Магарево денес се наоѓаат ниви и изворот Царев Кладенец.<ref name=":0" /> Во селото во 1861 година била подигната [[Црква „Св. Петка“ - Орехово|црквата „Св. Петка“]].<ref name=":0" /> Од Битола преку Буково и Орехово водел стариот пат преку [[Злокуќани (Битолско)|Злокуќани]] до [[Љубојно]] во [[Преспа]]. По овој пат често доаѓале албански ограбувачи од запад, поради што Орехово често пати било напаѓано.<ref name=":0" /> Во близината на селото на 3 мај 1942 година бил разбиен [[Битолски партизански одред „Пелистер“|првиот битолски партизански одред „Пелистер“]]. На тоа место е поставена спомен-плоча, а во селото се наоѓа и споменик. Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> <gallery mode="packed" heights="170px"> Податотека:Pelister-oreovo.jpg|Споменик за Битолскиот партизански одред „Пелистер“ во селото Ореово (2014 г.) Податотека:Спомен плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“.jpg|Спомен-плоча на местото каде е разбиен одредот Податотека:Споменик на НОБ во Орехово.jpg|Споменик за Битолскиот партизански одред „Пелистер“ во селото Ореово (2025 г.) </gallery> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 20,5&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.189 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 385 хектари, а на шумите 334 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|316 |1953|310 |1961|279 |1971|261 |1981|286 |1991|55 |1994|39 |2002|23 |2021|9 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Орехово живееле 260 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 237.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Орехово се води како чисто македонско село во [[Леринска Каза|Леринската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 9 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|26}}</ref> Истовремено ''Бугарско Ореово'' се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] со 31 куќа.<ref>Бидејќи ова издание е верен превод на оригиналот, уредникот се извинува што македонскиот народ таму е напишан како „бугарски“.</ref><ref>{{Битолски Вилает|11}}</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Буково имало 240 [[Македонци]], патријаршисти.<ref name=":3">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 169.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало, доведено во фаза на раселување. Така, во 1961 година Орехово броело 279 жители, а во 1994 година бројот се намалил на само 39 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 селото брои 23 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 мај 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 9 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|260|240|316|310|279|261|286|55|39|23|9}} === Родови === Орехово е македонско православно село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1951 година, родови во селото: * '''Староседелци:''' ''Србиновци'' (12 к.), ''Бубало'' (3 к.) и ''Туфте'' (1 к.). Нивните предци живееле во месноста Магарево, по патот за накај [[Буково]]. Во родот Туфте на почетокот на {{римски|19}} живеел предокот Цветко, кој бил убиен од Албанците од околните села; * '''Доселеници од непознато место:''' ''Амиџовци'' (5 к.), ''Димковци'' (3 к.), ''Анаќијевци'' (5 к.), ''Ѓулевци'' (4 к.), ''Јаневци'' (6 к.), ''Мажевци'' (5 к.), ''Ѓирковци'' (4 к.), ''Пановци'' (4 к.), ''Јанкуловци'' (4 к.), ''Трпевци'' (2 к.) и ''Чедевци'' (1 к.)''. Родовите ''Амиџовци'' и ''Димковци'' потекнувале од ист предок, како и родовите ''Анаќијевци'' и ''Ѓулевци''. == Иселеништво == Се знае за следниве иселеници: ''Карафиловци'' (5 к.), живеат во [[Дихово]], ''Пановци'' (2 к.), живеат во [[Оптичари]], ''Каракотевци'' (1 к.), живеат во [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]], ''Маркоски'' (1 к.) и ''Неделкоски'' (1 к.), живеат во [[Кравари]]. Од денешниот род ''Чадевци'', едно семејство живее во Австралија, а од родот Туфте едно семејство заминало во Северна Америка. Иселувањето продолжило и понатаму.<ref name=":0" /> Поголем број од населението (над 200 лица) се иселило во [[Битола]], прекуокеанските земји и Европа.<ref name=":1" /> == Општествени установи == [[Податотека:Поранешно училиште во Орехово.jpg|мини|300п|десно|Поранешно основно училиште во селото]] [[Податотека:Традиционални куќи во Орехово.jpg|мини|300п|десно|Куќи во селото]] * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Орехово било чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната [[Општина Битола]]. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот од 1957 до 1965 година, селото најпрвин било дел од тогашната општина Бистрица, но подоцна било припоено кон Општина Битола. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото било во рамките на тогашната општина Бистрица. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Буково, во која покрај селото Буково се наоѓале селата Бистрица, Злокуќани, Кравари, Крстоар и Орехово. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Буково, во која влегувале селата Буково и Орехово. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0128 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на старата зграда на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 29 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|38}}</ref><ref name=":0" /> * [[Кале (Орехово)|Кале или Марково Кале]] — утврдена населба од доцноантичкото време; и * [[Маркова Стапалка (Орехово)|Маркова Стапалка]] — наоѓалиште од непознат тип и период. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Орехово|Црква „Св. Петка“]] — главна селска црква изградена во 1861 година. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Илија“ - Орехово|Параклис „Св. Илија“]] — мал параклис на пат кон селото. ;Споменици * Споменик на НОБ во селото; и * Спомен-плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":1" /><ref name=":0" /> * [[Свети Пантелејмон]] — селска слава; и * [[Петковден]] — црковна слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Орехово * [[Теодора Стефанова]] — гркоманска андартка, четничка на [[Георгиос Диконимос]]. <!--== Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Пелагонија]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Orehovo, Bitola|Орехово}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Орехово| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] cc7k30vjcafic9g58u9rlk4a5fogxun 5560582 5560579 2026-05-16T19:04:35Z Ehrlich91 24281 /* Личности */ 5560582 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Орехово (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Орехово | слика = Воздушен поглед на Орехово.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Орехово | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 9 | година = 2021 | поштенски број = 7000 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 1.060 | lat_dir=N | lat_deg=40 | lat_min=58 | lat_sec=59 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=19 | lon_sec=0 | слава = [[Свети Пантелејмон]] | мрежно место = | карта = Орехово во Општина Битола.svg }} '''Орехово''' (нарекувано и '''Горно Орехово''') — село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Битола]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Горно Орехово, Битола.jpg|мини|300п|лево|Традиционални куќи во Орехово]] Името на селото потекнува од мноштвото [[ореви]] во околината.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-16|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154|url-status=bot: unknown}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на територијата на [[Општина Битола]], сместено во југозападниот дел на [[Пелагонија|Битолското Поле]] и припаѓа на групата потпелистерски села на планината [[Баба (планина)|Баба]], сместено на нејзините источни огранки.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 мај 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=221-222}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 1.060 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено 11 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2333|регионалниот пат 2333]] и води преку битолската населба [[Буковски Ливади]] и селото [[Буково]]. Селото се наоѓа во т.н. ореовска долина, а целиот негов атар е пошумен со густа дабова, ореова и иглолисна шума. Куќите изградени во првата половина на {{римски|20}} век се од камен, двоспратни, со мали прозори и балкони.<ref name=":1"/> Селото се наоѓа во горниот дел на долината на Буковска Река. Во тој дел се наоѓаат три речни тераси и на врвот на втората тераса се наоѓа селото Орехово.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=214-215|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Магарево, Панички, Горна Тумба, Марково Кале или Кале, Урдеш, Ралчеец, Писата, Скрковска Река, Влашки Колиби, Турски Гроб, Сува Река, Ливади и Преслап.<ref name=":0" /> Во селото има маала кои носат имиња на родови. Тие се близу едно до друго и селото има збиен тип.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Ορέχοβο (1903).jpg|мини|300п|десно|Орехово во 1903 година]] Најстарото споменување на селото потекнува од првата половина на {{римски|17}} век. Над селото се наоѓа возвишението [[Кале (Орехово)|Марково Кале]], за кое селаните наведуваат дека порано таму се наоѓала утврдена населба. Од нејзе се познаваат остатоци на ѕидови. Недалеку се наоѓа месноста [[Маркова Стапалка (Орехово)|Маркова Стапалка]].<ref name=":0" /> Во соседното [[Буково]] постои предание дека Орехово не е многу старо село. Било основано на земја која припаѓала на Буково. Кон крајот на {{римски|18}} век, на местото на денешното село бил создаден [[чифлиг]] од некој Албанец доселен од Северна Албанија. На тој чифлиг работеле три христијански семејства. Од нив потекнуваат денешните родови Србиновци, Бубало и Туфте.<ref name=":0" /> Орехово најпрвин се наоѓало на десната страна од Буковска Река, на местото наречено Магарево кое било во осој. Поради тоа, неговите жители во првата половина на {{римски|19}} век се преместиле на денешното присојно место, кое се наоѓа на левиот брег од реката. На селиштето Магарево денес се наоѓаат ниви и изворот Царев Кладенец.<ref name=":0" /> Во селото во 1861 година била подигната [[Црква „Св. Петка“ - Орехово|црквата „Св. Петка“]].<ref name=":0" /> Од Битола преку Буково и Орехово водел стариот пат преку [[Злокуќани (Битолско)|Злокуќани]] до [[Љубојно]] во [[Преспа]]. По овој пат често доаѓале албански ограбувачи од запад, поради што Орехово често пати било напаѓано.<ref name=":0" /> Во близината на селото на 3 мај 1942 година бил разбиен [[Битолски партизански одред „Пелистер“|првиот битолски партизански одред „Пелистер“]]. На тоа место е поставена спомен-плоча, а во селото се наоѓа и споменик. Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> <gallery mode="packed" heights="170px"> Податотека:Pelister-oreovo.jpg|Споменик за Битолскиот партизански одред „Пелистер“ во селото Ореово (2014 г.) Податотека:Спомен плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“.jpg|Спомен-плоча на местото каде е разбиен одредот Податотека:Споменик на НОБ во Орехово.jpg|Споменик за Битолскиот партизански одред „Пелистер“ во селото Ореово (2025 г.) </gallery> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 20,5&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.189 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 385 хектари, а на шумите 334 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|316 |1953|310 |1961|279 |1971|261 |1981|286 |1991|55 |1994|39 |2002|23 |2021|9 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Орехово живееле 260 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 237.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Орехово се води како чисто македонско село во [[Леринска Каза|Леринската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 9 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|26}}</ref> Истовремено ''Бугарско Ореово'' се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] со 31 куќа.<ref>Бидејќи ова издание е верен превод на оригиналот, уредникот се извинува што македонскиот народ таму е напишан како „бугарски“.</ref><ref>{{Битолски Вилает|11}}</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Буково имало 240 [[Македонци]], патријаршисти.<ref name=":3">Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 169.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е мало, доведено во фаза на раселување. Така, во 1961 година Орехово броело 279 жители, а во 1994 година бројот се намалил на само 39 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 селото брои 23 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 мај 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 9 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|260|240|316|310|279|261|286|55|39|23|9}} === Родови === Орехово е македонско православно село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1951 година, родови во селото: * '''Староседелци:''' ''Србиновци'' (12 к.), ''Бубало'' (3 к.) и ''Туфте'' (1 к.). Нивните предци живееле во месноста Магарево, по патот за накај [[Буково]]. Во родот Туфте на почетокот на {{римски|19}} живеел предокот Цветко, кој бил убиен од Албанците од околните села; * '''Доселеници од непознато место:''' ''Амиџовци'' (5 к.), ''Димковци'' (3 к.), ''Анаќијевци'' (5 к.), ''Ѓулевци'' (4 к.), ''Јаневци'' (6 к.), ''Мажевци'' (5 к.), ''Ѓирковци'' (4 к.), ''Пановци'' (4 к.), ''Јанкуловци'' (4 к.), ''Трпевци'' (2 к.) и ''Чедевци'' (1 к.)''. Родовите ''Амиџовци'' и ''Димковци'' потекнувале од ист предок, како и родовите ''Анаќијевци'' и ''Ѓулевци''. == Иселеништво == Се знае за следниве иселеници: ''Карафиловци'' (5 к.), живеат во [[Дихово]], ''Пановци'' (2 к.), живеат во [[Оптичари]], ''Каракотевци'' (1 к.), живеат во [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]], ''Маркоски'' (1 к.) и ''Неделкоски'' (1 к.), живеат во [[Кравари]]. Од денешниот род ''Чадевци'', едно семејство живее во Австралија, а од родот Туфте едно семејство заминало во Северна Америка. Иселувањето продолжило и понатаму.<ref name=":0" /> Поголем број од населението (над 200 лица) се иселило во [[Битола]], прекуокеанските земји и Европа.<ref name=":1" /> == Општествени установи == [[Податотека:Поранешно училиште во Орехово.jpg|мини|300п|десно|Поранешно основно училиште во селото]] [[Податотека:Традиционални куќи во Орехово.jpg|мини|300п|десно|Куќи во селото]] * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Орехово било чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната [[Општина Битола]]. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот од 1957 до 1965 година, селото најпрвин било дел од тогашната општина Бистрица, но подоцна било припоено кон Општина Битола. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото било во рамките на тогашната општина Бистрица. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Буково, во која покрај селото Буково се наоѓале селата Бистрица, Злокуќани, Кравари, Крстоар и Орехово. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Буково, во која влегувале селата Буково и Орехово. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0128 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на старата зграда на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/1IeUbxK7-cViuPg3NOdxilENRG7f76dnQ/view?usp=sharing|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 октомври 2021}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 29 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|38}}</ref><ref name=":0" /> * [[Кале (Орехово)|Кале или Марково Кале]] — утврдена населба од доцноантичкото време; и * [[Маркова Стапалка (Орехово)|Маркова Стапалка]] — наоѓалиште од непознат тип и период. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Орехово|Црква „Св. Петка“]] — главна селска црква изградена во 1861 година. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Илија“ - Орехово|Параклис „Св. Илија“]] — мал параклис на пат кон селото. ;Споменици * Споменик на НОБ во селото; и * Спомен-плоча на местото каде што е разбиен Битолскиот партизански одред „Пелистер“. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":1" /><ref name=":0" /> * [[Свети Пантелејмон]] — селска слава; и * [[Петковден]] — црковна слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Орехово * [[Теодора Стефанова]] — гркоманска андартка, четничка на [[Георгиос Диконимос]]; и * [[Тоде Кабровски]] (р. 1945) — македонски просветен и културно-национален деец во Австралија. ;Починати во Орехово * [[Јоска Јорданоски]] (1921-1942) — македонски комунист и партизан; и * [[Ордан Михајлоски-Оцка]] (1921-1942) — македонски виолинист и партизан. <!--== Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Пелагонија]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Orehovo, Bitola|Орехово}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Орехово| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] asjly8fgsi0em6wa0ybzdu6gg24pn4o Долно Орехово 0 11445 5560586 5164791 2026-05-16T19:12:28Z Ehrlich91 24281 5560586 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Орехово (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Долно Орехово | слика = Поглед на Долно Орехово 2.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Новаци}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | население = 28 | година = 2002 | поштенски број = 7211 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 812 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=3 | lat_sec=51 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=33 | lon_sec=42 | слава = [[Тодорица]] | мрежно место = | карта = Долно Орехово во Општина Новаци.svg }} '''Долно Орехово''' (понекогаш само '''Орехово''' или '''Ореово''') — село во [[Општина Новаци]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == Името на селото е добиено по [[Орев|ореовите]] стебла, кои биле најзабележливи во околината. Поради тие стебла, мештаните од соседните стебла го именувале селото.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=111|title=Мој Роден Крај|last=|first=|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2021-11-19|archive-date=2021-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201030349/https://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=111|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Пат низ Долно Орехово.jpg|мини|300п|лево|Улица низ селото]] Селото се наоѓа во источниот дел на [[Пелагонија|Битолското Поле]], сместено во северниот дел на територијата на [[Општина Новаци]], недалеку од десната страна на [[Регионален пат 1311|регионалниот пат 1311]], кој води за [[Мариово|Битолско Мариово]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=19 ноември 2021|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=107}}</ref> Селото е ридско, на надморска височина од 720 метри, бидејќи лежи на југозападните огранки на [[Селечка Планина]]. Од градот [[Битола]] е оддалечено 22 километри.<ref name="енциклопедија" /> Од општинското средиште [[Новаци]] е оддалечено 12 километри.<ref name=":1" /> Долно Орехово е потпланинско село, сместено на 2 километри од селото [[Суводол (Битолско)|Суводол]]. Селото поседува мали обработливи површини, додека поголемиот дел од атарот се карпести планински пасишта. Во селото имало 5-6 бунари, како и мал кладенец. Во близина на селото извирал изворот Прогон.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina: antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|last2=Јован Ф.|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Кале, Цуцулка, Смеч, Орли Камен, Преслоп, Калуѓер, Корита, Пештера, Страње, Димоа Ливада, Музги, Параловски Рид, Гребен и Шуплевец.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, поделено на две маала: Горно и Долно Маало.<ref name=":0" /> == Историја == Во месноста Шуплевец била откриена праисториска населба, каде биле вршени и заштитни ископувања од страна на [[Народен музеј - Битола|битолскиот музеј]]. Месноста [[Кале (Долно Орехово)|Кале]] или Градиште се наоѓа над селото и таму се наоѓаат остатоци на ѕидови, а мештаните велат дека таму била тврдината на крал Тољо. Тој бил крал пред да дојдат Турците. На Калето се наоѓаат и остатоци на други старини.<ref name=":0" /> Во пишаните извори, селото за првпат се јавува во {{римски|17}} век (по 1650 г.). Најпрвин, селото било чисто христијанско словенско, но кон средината на {{римски|19}} век мештаните повикале муслимански [[Албанци|Арбанаси]] да им го чуваат селото. Потоа, тие Арбанаси ја зазеле земјата од христијаните и тука се населиле со семејствата. До 1912 година, нивниот број пораснал на 16 куќи. Се претпоставува и дека Арбанасите дошле тука бидејќи можеле да го контролираат патот за [[Мариово]].<ref name=":0" /> За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] поради големата блискост на Кота 1050, каде бил фронтот, селото било иселено и мештаните биле пренесени во селата [[Живојно]] и [[Бач]], како и во Кавадаречко. По две години се вратиле назад, но селото било уништено. Голем број куќи и други објекти биле гранатирани и разурнати, а голем дел од стоката, предметите и општото богатство било разграбано од грчките андарти.<ref name=":1" /> По 1918 година, поголемиот дел од албанското население се иселил од селото и заминал во [[Битола]] или во [[Турција]]. Во селото останале само три семејства, кои биле сиромашни.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот е голем и зафаќа простор од 20,5&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.189,4 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 385,6 хектари, а на шумите отпаѓаат 344,3 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на отоманскиот период, македонското население не поседувала своја земја и тие работеле како ортаци во [[Чифлиг|чифлиците]] на битолските бегови.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|264 |1953|285 |1961|325 |1971|260 |1981|227 |1991|70 |1994|71 |2002|45 |2021|28 }} [[Податотека:Motiv od sajak od Dolno Oreovo.jpg|мини|300п|десно|Мотив од пазувје на ален шајак од народната македонска носија од Долно Орехово]] Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Долно Орехово живееле 250 жители, од кои 160 [[Македонци]] и 90 [[Турци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.237]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во Долно Орехово имало 240 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":3">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 166-167.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]] и 50 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Долно Орехово се иселило грото од неговото население. Така, во 1961 година селото броело 325 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 71 жител, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Долно Орехово живееле 45 жители, од кои 39 [[Македонци]], 5 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 1 [[Македонски Турци|Турчин]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=13 ноември 2011}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 28 жители, од кои 20 [[Македонци]] и 8 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|250|240|264|285|325|260|227|70|71|45|28}} === Родови === Долно Орехово е македонско-албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1953 година родови во селото се: * '''Македонски родови:''' **'''Староседелци:''' ''Таневци'' (6 к.), ''Шијаковци'' (2 к.) и ''Куртевци'' (4 к.), најстарите родови во селото, за кои се претпоставува дека се староседелци; **'''Доселеници:''' ''Тракашановци'' (2 к.), огранок на Таневци; ''Србиновци'' (3 к.), дошле на крајот на {{римски|19}} век од мариовското село [[Ченгел (село)|Чегра]], кое повеќе не постои, откако било запалено, а се наоѓало над денешното село [[Полог (село)|Полог]]; ''Капкаровци'' (2 к.), дошле кон крајот на {{римски|19}} век од мариовското село [[Гнилеш]]; ''Трајковци'' (3 к.), дошле од селото [[Велесело]]; ''Славевци'' (2 к.), дошле од мариовското село [[Ивени]]; ''Крчевци'' (1 к.), доселени се од [[Градешница]]; ''Кокевци'' (1 к.), дошле исто така од селото Чегра; ''Стојковиќи'' (2 к.), потекнуваат домазет кој дошол од [[Скочивир]]; ''Николовци'' (2 к.), дошле од мариовското село [[Брник]] и ''Цветкови'' (1 к.), исто така дошле од Брник. * '''Албански родови:''' ''Мемедови'' (3 к.) и ''Салијеви'' (1 к.), куќите им се во Горно Маало; ''Небијови'' (1 к.), куќата им е во Долно Маало. Потеклото на сите родови е од [[Колоња]] во Јужна Албанија. === Иселеништво === Се знае за следниве иселени македонски родови: ''Мијовци'' (2 к.) и ''Трајковци'' (1 к.), иселени во [[Гнеотино]], односно [[Биљаник]]. По Балканските војни и Првата светска војна иселени се албанските родови ''Алилевци'', ''Алимови'', ''Зековци'', ''Усковци'' и ''Шабанови'' во Битола и во Турција.<ref name=":0" /> Бројот на иселеници од селото е над 200 жители. Најголем дел од населението е иселено во градовите [[Битола]] и [[Скопје]], но и во прекуокеанските земји и во [[Европа]].<ref name=":1" /> <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Долно Орехово било село во [[Битолска каза|Битолската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Новаци]], која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел на некогашната [[Општина Новаци]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Новаци. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Новаци, во која покрај селото Долно Орехово, се наоѓале и селата Балдовенци, Биљаник, Врањевци, Гнеотино, Горно Агларци, Грумази, Добромири, Долно Агларци, Мегленци, Новаци, Ново Село, Паралево, Рибарци, Суводол и Тепавци. Селото било дел од некогашната општина Суводол во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Врањевци, Мегленци, Паралово, Грумази, Орехово и Суводол. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0168 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на објект на општината. Во ова избирачко место се опфатени и селата: [[Врањевци]], [[Грумази]] и [[Паралово]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 66 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 57 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk/mayr/t6/51|title=Локални избори 2021|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202105827/https://rezultati.sec.mk/mk/mayr/t6/51|archive-date=2021-12-02|dead-url=|accessdate=13 ноември 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|30}}</ref> * [[Ќерамидница (Долно Орехово)|Ќерамидница]] — населба од доцноантичко време; * [[Прогон (Долно Орехово)|Прогон]] — населба од доцноантичко време; и * [[Кале (Долно Орехово)|Кале]] — градиште и некропола од доцноантичко време и средниот век. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Теодор Тирон“ - Долно Орехово|Црква „Св. Теодор Стратилат“]] — главната селска црква; * [[Црква „Св. Никола“ - Долно Орехово|Црква „Св. Никола“]] — помала селска црква; и * [[Црква „Св. Филип“ - Долно Орехово|Црква „Св. Филип“]] — манастирска црква. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Константин и Елена“ - Долно Орехово|Параклис „Св. Константин и Елена“]] — параклис во селото. ;Манастири * [[Ореховски манастир]] — понов манастир во селото ;Џамии До [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], во селото постоела џамија, која се наоѓало во Долно Маало.<ref name=":0" /> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Долно Орехово 5.jpg|Главната селска црква „Св. Теодор Стратилат“ Податотека:Долноореховски манастир.jpg|Поглед на манастирот Податотека:Црква „Св. Филип“ - Долно Орехово.jpg|Манастирската црква „Св. Филип“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":1" /> * Тодорица — главна селска слава <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Долно Орехово == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Поглед на Долно Орехово.jpg|Поглед на селото од браната на [[Суводолско Езеро|Суводолското Езеро]] Податотека:Панорама на Долно Орехово.jpg|Панорамски поглед на селото Податотека:Куќи во Долно Орехово.jpg|Куќи во селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Пелагонија]] * [[Општина Новаци]] * [[Битола]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dolno Orehovo}} {{Општина Новаци}} [[Категорија:Долно Орехово| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Новаци]] i2fbug3hzczrje7klxpfo9fapftpr0y Полог (село) 0 11455 5560591 5181584 2026-05-16T19:37:16Z Ehrlich91 24281 /* Културни и природни знаменитости */ 5560591 wikitext text/x-wiki :''За други значења видете на [[Полог (појаснување)|појаснителната страница]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Полог | регион= | општина=[[Општина Новаци|Новаци]] | население=0 | поштенски број= | надморска височина=928 | географска широчина=41° 4' 50" сев. ш. | географска должина=21° 36' 56" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=4 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=36 | lon_sec=56 | мрежно место= | карта = Полог во Општина Новаци.svg }} '''Полог''' — село во [[Општина Новаци]], во околината на градот [[Битола]]. == Географија и местоположба == Селото е сместено на падините на [[Селечка Планина]], источно од [[Битола]]. == Историја == Во XIX век селото било дел од Битолската каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во почетокот на XX век селото е запалено од грчки [[андарти]].<ref>Узер, Тахсин. Тахсин беj ја објаснува Македонија, Скопје 2013, с. 214.</ref> == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|100 |1953|114 |1961|117 |1971|56 |1981|8 |1991|3 |1994|2 |2002|0 |2021|0 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Полог живееле 160 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":04">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.237]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во Полог имало 128 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":0">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 168-169.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Полог се води како чисто македонско село во Битолската каза на Битолскиот санџак со 17 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|16}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 100 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е раселено и според пописот од 2002 година во селото нема жители.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Истото било потврдено и на пописот од 2021 година. {{Пописи|160|128|100|114|117|56|8|3|2|0|0}} == Општествени установи == == Самоуправа и политика == == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Вознесение Христово“ - Полог|Црква „Вознесение Христово“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Илија“ - Полог|Црква „Св. Илија“]] — нова селска црква. == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво == == Белешки == {{Reflist}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Новаци}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Новаци]] [[Категорија:Полог (село)| ]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] 8rqy2noi11bexw9ukutjxeqkdk04w0u Тамара Тодевска 0 18679 5560644 5462686 2026-05-17T00:22:55Z Bojan9Spasovski 91316 5560644 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox musical artist |name = ''Тамара Тодевска'' |native_name = |native_name_lang = |image = Tamara_Todevska_01.jpg |caption = Тамара Тодевска во 2024 |image_size = |background = соло пејачка |birth_name = Тамара Тодевска |alias = |birth_date = {{роден на и возраст|1985|6|1|df=yes}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |origin = [[Република Македонија]] |instrument = |genre = [[поп-музика]] |occupation = пејачка |years_active = 2003 - денес |label = |аlbums = 2 |website = [http://www.tamaratodevska.tk Официјално мрежно место] }} '''Тамара Тодевска''' (родена на {{Родена на|1|јуни|1985}} во {{Родена во|Скопје}}) — [[Република Македонија|македонска]] [[Поп-музика|поп]] [[пејач]]ка. == Животопис == Тамара Тодевска е родена во [[Музика|музичко]] [[семејство]]. Сестра е на пејачката [[Тијана Дапчевиќ]]. Мажена е со кошаркарот [[Александар Димитровски]] и заедно имаат две деца.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://a1on.mk/magazin/foto-se-omazhi-tamara-todevska/|title=ФОТО: Се омажи Тамара Tодевска|date=2015-06-29|work=А1он|language=en-US|accessdate=2020-11-01|archive-date=2022-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705184434/https://a1on.mk/magazin/foto-se-omazhi-tamara-todevska/|url-status=dead}}</ref> === Почетоци и првите хитови === Во 1991 година, за првпат на само шест години, таа настапила на престижниот фестивал „Mакфест“, заедно со тогаш познатите пеjачки и сестри Маријана и [[Росана Тодоровска|Росана]]. После долго време, во 1997 година, заедно со сестра и Тијана го земаат второто место на Скопскиот фестивал со песната „''Луда игра''“. Во 2001 година, Тамара ја започнала својата самостојна кариера со синглот „''Дали знам''“, дело на [[Роберт Билбилов]] поддржан од тогaш познатиот бенд Мак Џинс. Со истата настапува на фестивалот Сунчане Скале во [[Херцег Нови]] во 2002 година и го освоила третото место. По „''Дали знам''“ во 2002 година, следел уште еден сингл „''Месечар''“. Истата година ги собрала сите награди како дебитант на годината. Заедно со нејзината мајка Бранка, на Охрид фест, ја освоиле третата награда со песната „''Кога би можел''“. Во 2003 година на Макфест, се претставила со „''Немирна''“ која следната година добила награда за најслушана песна помеѓу двата фестивала. Таа снимила дует со [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] групата 187, песна со контраверзен наслов „''Секс''“. Истата година на Будва Фест, Тодевска настапила со „''1003''“, песна дело на Роберт Билбилов и се пласирала високо. === „''Сино''“ и меѓународен успех === Во април 2005 година го издава својот прв албум „''Сино''" со 12 нови песни, на [[Александар Масевски]]. Синглот „''Сино''“ се издвојувал во тој момент од сите тогашни песни во етерот и наредната година „''Сино''" бил прогласен за албум на годината. Прв настап на [[Евровизија]], имала во [[Евровизија 2004|2004]] кога е придружен вокал на [[Тоше Проески]] во [[Евровизија 2008|2008]] година е нејзиниот втор настап на Евровизија како главен изведувач, третиот настап на Евровизија го има во [[Евровизија 2014|2014]] како една од придружните вокали на нејзината сестра [[Тијана Дапчевиќ]]. По завршувањето на договорот на Masivvesky music, заедно со Врчак ја добиле првата награда на Макфест за песната „''Седмо небо''" во 2006 година. Соработката со Врчак продолжила со „''Лоша девојка'' на „Будва Фест", која била слушана во [[Србија]], [[Црна Гора]] и [[Македонија]]. Во 2007 година, повторно со песна на Александар Масевски, „''Кажи кој си ти''“. Тамара го земала второто место на Скопскиот фестивал за песна на Евровизија. === Евровизија и турнеја во Австралија === Во 2008 година заедно со Адријан Гаџа и Врчак победуваат на националниот избор за песна на Евровизија и со „Во име на љубовта" ја претставуваат Македонија во Белград-Србија. „Во име на љубовта" се снима на 6 верзии (македонски, српски, албански, турски, руски и англиски) и за сите е снимен видео спот режисиран од [[Дејан Милиќевиќ]]. По кратката турнеја низ Австралија, Тамара се враќа со нова песна на „Будванскиот фестивал", „Дајем ти све" дело на Калиопи, за истата е снимена и македонска верзија „Ти давам се". Следува „Радискиот Фестивал" во Белград "Усне ко крв" исто така дело на Калиопи и Дарко Димитров, Во 2009 година на „Будва фест" Тамара настапува со песната ''Шарена песма'' и го освојува петтото место. Во 2011 сними дуетска песна со Влатко Илиевски „Гушни ме", и „Не ме замарај" трио со Тони Зен и Слаткар, двете колаборации се претставени и со видео записи. Кон крајот на ноември излегува новиот сингл на Тамара насловен ''Нејќеш да сум сама.'' === ''Нејќеш да сум сама'' и нови успеси === Во 2012 покрај новиот концерт на настапување со познати диџеи од Македонија (Зоки-Бејбе и Маци). Тамара е актуелна со новиот сингл ''Нејќеш да сум сама'' дело на Бертан Аслани и Тони Зен. Спотот за истоимената нумера е во режија на Мерт Аслани и БMA Продукција и Симплисити, продуценската куќа на Тамара во период од 2011 до почеток на 2012 година. Од септември 2012, Тамара потпишува договор со продуценската куќа Горила Продукција, Тамара најавува настап на „Макфест" со синглот ''Готово е'' дело на Роберт Билбилов, текст на [[Игор Џамбазов]]. Во 2013, Тамара учествува на „Скопски Фестивал 2013“ со песната ''Tешко без тебе'' дело на Роберт Билбилов и Тамара, додека аранжманот е на Роберт, а текстот е дело на маестро Игор Џамбазов и си заминува од фестивалот со освоено второ место. === ''Тажна љубов, среќна песна'' и ''Пејачка на годината'' === Во почетокот на 2014 година, поточно во февруари, Тамара е наградена за „Пејачка на годината“ на престижната манифестација „Златна Бубамара на популарноста“. Во истиот месец, на 24 февруари се појавува видео спотот за песната ''Tешко без тебе''. Овој видео запис го изработи „Горила Филм“, во продукција на „Македонска Радио и Телевизија“, под режисерската палка на Мерт Аслани, како директор на фотографија се потпишува Драган Паковски - Пако, додека за видео монтажата беше задолжен Милан Туциновски. Во видео записот Тамара носи творби на Ивана Кнез, додека за нејзината шминка се погрижи мејкап артистот Арменд Рамадани. Благој Веселинов совршено го одработи својот глумечки дел за комплетно заокружување на целата приказна. Во јуни истата година на „Макфест“, Тамара го зазема второто место со песната „Тажна љубов, среќна песна“. Песната веднаш станува мега хит и се наредува до најголемите хитови на пејачката а многу луѓе ја определуваат како најголем хит во кариерата на Тамара. Композицијата е дело на Роберт Билбилов (музика и аранжман) а текстот е дело на Игор Џамбазов. Во ноември Тамара учествува на „Скопски Фестивал 2015“ со песната „Брод што тоне“ и повторно го зазема второто место. Кон крајот на годината излегува видео запис за песната „Брод што тоне“ којашто е по музика на Роберт Билбилов, а текстот е авторско дело на самиот Роберт и [[Ксенија Николова]]. Додека видео записот е дело на „Горила Филм“, режија и монтажа е дело на Горан Костадинов а директор на фотографија е Александар Крстевски. Исто така околу новогодишните празници излегува дуетната песна, заедно со видео запис, на Тамара и Даниел Кајмакоски насловена „За миг“. Тамара е наградена за мега хитот „Тажна љубов, среќна песна“ на „МАРС 2014“ а Игор Џамбазов добива награда за текстот на самата песна. Оваа песна беше наградена и за „Хит на годината“ на „[[Златна бубамара на популарноста|Златна Бубамара на популарноста]]“ во февруари 2015 година. Со овие награди Тамара испрати една од најуспешните години во нејзината кариера. === 2015: брак и нов албум „Еден ден“ === 2015 година е успешна година за самата Тамара не само на професионален а и на емоционален план, односно таа станува сопруга. На први јули 2015 година Тамара го промовира пилотниот сингл на нејзиниот долгоочекуван втор албум насловен „[[Еден ден (албум)|Еден ден]]“. Синглот е со наслов „[https://www.youtube.com/watch?v=Nno9ff60pSI Совршен крај]“ и излегува заедно со видео запис. Во спотот игра докажаната глумица од МНТ, Катерина Шехтанска и штотуку дипломираниот глумец од ФДУ, Тони Денковски. Tекстот на песната не кореспондира со содржината на приказната. Од текстот на песната е искористен лајтмотивот за несреќната љубов. Спотот раскажува за една интригантна љубов, што е огромен товар врз постигнатото и создаденото во животот на една жена. Спотот е во реализација на „''Горила филмс''“, преку новиот закон за субвенционирани композиции. Музиката е дело на Тамара Тодевска и Нино Васков, аранжманот е дело на Нино Васков, додека текстот е на Владимир Крстевски – Франц. Две недели подоцна, на 15 јули излегува долгоочекуваниот албум на Тамара по цели 11 години. Албумот содржи 13 композииции, меѓу кои 5 нови ''[https://www.youtube.com/watch?v=mrcoY32BDIM „Врвот е дно“], „[https://www.youtube.com/watch?v=6sncFVLJ4lQ Фрази љубовни]“'' со [[DNK|ДНК]], ''„[https://www.youtube.com/watch?v=jD8f5_EtE2Q Промена]“'' со Тони Зен, ''„[https://www.youtube.com/watch?v=g4gxkr13Thw Трофеј]“, „[https://www.youtube.com/watch?v=OyLSy-n9qPE Баш на тебе“]'', [https://www.youtube.com/watch?v=chHEc439ON8 пијано верзија на ''„Тажна љубов, среќна песна“''], неодамна претставената ''„Совршен крај“'' и веќе добро познатите ''„Готово е“, „[https://www.youtube.com/watch?v=lPdA7o12u68 Брод што тоне]“, „Тажна љубов, среќна песна“, „Тешко без тебе“, „За миг“'' со Даниел Кајмакоски и ''„Залудно е“''. На албумот работеа еминентни музички имиња како што се Роберт Билбилов, Лазар Цветкоски, Магдалена Цветкоска – Ена, Нино Васков, Игор Џамбазов, Владимир Крстевски – Франц, Живоин Глишиќ, Тони Зен, Ксенија Николова и Панчо. Албумот е во издание на „Горила продукција“, која последните четири години се грижи за сите ангажмани на Тамара Тодевска. Промоцијата на албумот се одржа во ресторанот „''Атланта''“, а на промоцијата покрај авторите Роберт, Лазар, Магдалена, Нино, присуствуваа и најблиските соработници и пријатели на Тамара како Арменд Рамадани, Дејан Манасков и Влатко Илиевски. Ова беа зборовите на самата пејачка по повод промоцијата на албумот: <blockquote>''Луѓе, јас сум многу среќна што конечно го промовирам мојот втор албум. Долго време го подготвувавме и навистина сум горда на она што го сработивме. Мене лично многу ми се допаѓа и сметам дека немаме ниту една утка на него, а тоа е најважно.''</blockquote>Со овој албум Тамара го најавува својот голем солистички концерт кој би требало да се случи кон крајот на годината. На 7 октомври 2015 излегува видеото за песната „Фрази љубовни". Комичното видео е повторно дело на продукцијата Gorilla Films, режија, снимано и уредено од страна на Горан Костадинов и Владимир Ивановски – Дади. На 25 ноември 2015 излегува видеото за песната „Баш на тебе“ а два дена подоцна на 27 ноември, Тамара го одржа својот прв солистички концерт во арената „Борис Трајковски“. Покрај Даниел Кајмакоски, Врчак, Игор Џамбазов, [[DNK|ДНК]] и Влатко Илиевски, на сцената до Тамара застана и нејзиниот татко, како и саканата сестра Тијана, со која ги изведоа и хитовите “Rolling on the river“ на Тина Тарнер, “Uptown funk“, „Lady Marmalade“, но и нашата балада „Признавам“ на Маријана и Росана. Во ноември 2015, на радискиот фестивал МАРС, песната „Фрази љубовни“ е наградена за апсолутен хит на годината. === 2016 === На 18. февруари, за време на „Златна Бубамара на популарноста“ Тамара е ѕвездата на вечерта со освоени три награди. Албумот „Еден ден“ е награден за албум на годината, а останатите две награди се за концерт и пејачка на годината. На оваа церемонија Тамара ја изведе песната ''Врвот е дно'' во живо. === 2019 === На 8 март 2019, таа ја претстави својата песна "Proud" (мак. горд) со која настави на Изборот за песна на Евровизија кој се одржа во Тел Авив, Израел и го освои 7мото место од вкупниот број на гласови, а 1вото место според бодовите од жири комисиите на земјите учеснички. '''Дискографија''' * '''''„Сино“- 2005 година''''' # Сино - 4:12 # Дали знам - 3:14 # А што ако - 2:53 # [https://www.youtube.com/watch?v=eoGp8ueYvcI Немирна] - 3:34 # Најверни пријатели - 4:34 # Немирни илузии - 3:54 # Солза врела - 4:00 # Кога би можела - 4:58 # [https://www.youtube.com/watch?v=hPhnTKBxwQM Седмо небо (дует со Врчак)] - 3:36 # [https://www.youtube.com/watch?v=ko4b1NsOGtc Лоша девојка (дует со Врчак)] - 3:24 # Немирни илузии (remix) - 3:54 # Шетај - 3:54 # Sex - 3:43 # [https://www.youtube.com/watch?v=ICsTo7MXgE0 1003] - 3:13 * '''''„[[Еден ден (албум)|Еден ден“]] - 2015 година''''' # [https://www.youtube.com/watch?v=mrcoY32BDIM Врвот е дно] # [https://www.youtube.com/watch?v=Nno9ff60pSI Совршен крај] # [https://www.youtube.com/watch?v=8j79Bi4gfBo Залудно е] # [https://www.youtube.com/watch?v=8x4-gdMuVLg Тажна љубов, среќна песна] # [https://www.youtube.com/watch?v=jD8f5_EtE2Q Промена] (колаборација со Тони Зен) # [https://www.youtube.com/watch?v=DKoSVG5orx0 Готово е] # [https://www.youtube.com/watch?v=3Jq5-aAFPNo За миг (дует со Даниел Кајмакоски)] # [https://www.youtube.com/watch?v=6sncFVLJ4lQ Фрази љубовни (колаборација со DNK)] # [https://www.youtube.com/watch?v=sT0-vapMTDU Tешко без тебе] # [https://www.youtube.com/watch?v=g4gxkr13Thw Трофеј] # [https://www.youtube.com/watch?v=OyLSy-n9qPE Баш на тебе] # [https://www.youtube.com/watch?v=lPdA7o12u68 Брод што тоне] # [https://www.youtube.com/watch?v=chHEc439ON8 Тажна љубов, среќна песна (пијано верзија)] === Спотови === {| class="wikitable sortable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Дали знам'' || 2002 || |- | ''Кога би можел'' || 2002 || |- | ''1003'' || 2003 || |- |'' Секс'' || 2004 || |- | ''Љуби, љуби'' || 2005 || |- | ''Љубовна приказна'' || 2005 || |- | ''Смешно, зар не'' || 2007 || Tomato Production |- | ''Во име на љубовта'' || 2008 || Дејан Миличевиќ |- | ''Шила'' || 2010 || Community Pictures |- | ''Гушни ме'' || 2011 || |- | ''Не ме замарај'' || 2011 || Simplicity Production |- | ''Нејќеш да сум сама'' || 2011 || BMA Production |- | ''Залудно е ''|| 2013 || Владимир Дади Ивановски,Нена Зафировска |- | ''Само сакам да'' || 2013 || Владимир Дади Ивановски |- | ''Тешко без тебе'' || 2014 ||Мерт Аслани,Иван Георгиевски |- | ''Брод што тоне'' || 2014 || Gorilla Films |- | ''Фрази љубовни'' || 2015 || Горан Костадинов,Владимир Дади Ивановски |- | ''Баш на тебе''|| 2015 || Горан Костадинов |- | ''Довидување таго''|| 2018 || Чедо Поповски |- | ''Proud''|| 2019 || Чедо Поповски |- | ''Слобода''|| 2020 || Зоран Зонде Стојановски |- | ''Порок''|| 2021 || Billy D. |- | ''Нијагара''|| 2023 || Огнен Шапковски |- | ''Торнадо''|| 2023 || Лавинија Софрониевска-Лошков |- | ''Его''|| 2024 || |- | ''Никој како ти''|| 2024 || |- | ''Патишта''|| 2025|| Владислав Гавриловски |- | ''Лавиринт''|| 2025 || Зоран Зонде Стојановски |} == Синглови == * 2002 "Дали знам" * 2002 "Кога би можела (feat Бранка Тодевска -. Охрид Фест) * 2003 "1003" (Сунчане скале) * 2004 "Секс" * 2004 "Сино" * 2004 "Молчи,молчи" (ФТ Ronin.) - кавер верзија на песната Нина Спирова - Кирилицо испеана (2009) * 2005 "Најверни пријатели" * 2005 темата "Љуби, љуби" (дует со [[Алтуна Сејдиу Туна|Туна]]) * 2005 "Шетај“ * 2005 "А, што доколку е“ * 2005 "„Љубовна приказна“ (дует со Угро) * 2006 [https://www.youtube.com/watch?v=ko4b1NsOGtc "Лоша девојка" (дует со Врчак)] * 2006 [https://www.youtube.com/watch?v=hPhnTKBxwQM "Седмо небо“ (дует со Врчак)] * 2007 "Кажи кој си ти“ * 2007 "Луда" (feat. ДНК, Врчак) * 2007 "За Македонија" (feat Тони Зен -. Македонија Навива) * 2007 "Смешно, зар не“ * 2008 "[https://www.youtube.com/watch?v=RVgTFnGiEUU Во име на љубовта] / Let me love you / Tebe volim / Yoksun / Vo imja ljobovi / Dashuri Mistike" (feat. Врчак и Адријан Гаџа) * 2008 "Со маки сум се родила" * 2008 "Sve dajem ti" (Budva Fest) * 2009 "Usne ko krv" (Srpski radio festival) * 2009 "Una Magia Pandev" (feat. Тони Зен) * 2009 "Sharena Pesma" (Budva Fest) * 2010 „Шила“ * 2011 „Гушни ме“ (дует со Влатко Илиевски) * 2011 „Не ме замарај“ (трио со Слаткар и Тони Зен) * 2011 [https://www.youtube.com/watch?v=6gk9JYzSOuY „Нејќеш да сум сама’’] * 2012 [https://www.youtube.com/watch?v=hRnFxvVedwY „Можеш ли“] * 2012 [https://www.youtube.com/watch?v=6tBdUKcFOA4 „Само сакам да“] {| class="wikitable" !Cover version - songs !1003 |- |Кавери на песни на Тамара | ==== [https://www.youtube.com/watch?v=KG2iE0iGU7Q Райна - Хиляди жени] ==== (Бугарија) |} == Надворешни врски == * [http://www.tamaratodevska.tk Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190926170225/http://www.tamaratodevska.tk/ |date=2019-09-26 }} * [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=11105 Дискографија на Тамара Тодевска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160510032904/http://muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=11105 |date=2016-05-10 }} евидентиран од [http://www.muzichkiregistar.com ВБУ Музички Регистар]. == Наводи == {{наводи}} {{Македонија на Евровизија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тодевска, Тамара}} [[Категорија:Македонски поп-пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] qy8g1euhtpfr7q78tyhdcfnbcundl33 Википедија:Селска чешма 4 20515 5560530 5559704 2026-05-16T14:04:06Z MediaWiki message delivery 47896 /* Wiki Loves Eurovision 2026 */ ново заглавие 5560530 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста.<ref>Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава.</ref> Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] <sup>[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]</sup></font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> qqsatwqksevr1oyu4fqx4ha1ftz9h97 Спомен-куќа на Васил Главинов 0 20941 5560642 5371967 2026-05-16T23:48:05Z Dandarmkd 31127 5560642 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда|name=Спомен-куќа на Васил Главинов|image=Veles, 02 House of Vasil Glavinov.JPG|caption=Куќата во 2014 година|status=Отворен|architectural_style=|location_city=[[Велес]]|location_country=[[Македонија]]|address=ул. „9 ноември“ бр. 28|completion_date=XIX век|classification=[[Културно наследство на Македонија во Општина Велес|Културно наследство во Општина Велес]]}} '''Спомен-куќа на Васил Глвинов''' — спомен-куќа на [[Васил Главинов]], познат во [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] како првиот пропагатор на социјализмот во [[Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8/sioMAAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80+%D0%BD%D0%B0+%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D1%82+%D0%B2%D0%BE+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80+%D0%BD%D0%B0+%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D1%82+%D0%B2%D0%BE+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Балканските социјалисти и македонското прашање, од 90-тите години на XIX век до создавењето на третата интернационала|last=Ивановски|first=Орде|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1970|pages=19}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Za_makedonskoto_pra%C5%A1anje/4LYzAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=За македонското прашање|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Мисла|year=1990|isbn=9788615001636|pages=435|author-link=Данчо Зографски}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA/5dctAQAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB+%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Историја на македонскиот народ|last=Стојановски|first=Александар|publisher=Институт за национална историја|year=2003|pages=167}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%B5_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B5%D0%B2_1871_1971/FbUhAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Даме Груев 1871-1971. Генијален револуционер, идеолог и организатор на македноскиот народ|last=Константинов|first=Душко|publisher=Друштво за проучување на Илинденските настани "2. август 1903"|year=1971|pages=52-53|author-link=Душан Константинов}}</ref> Денес куќата е [[музеј]] посветен на неговиот живот и дело. [[Куќа]]та се смета за еден од најубавите белези на старатa [[Велес|велешка]] [[архитектура]]. На првиот кат од куќата се наоѓа [[чардак]]от кој од левата страна продолжува во гостинска одаја. Од десната страна на чардакот има две други простории. Гостинската одаја има врата со правилна форма. [[Прозорец|Прозорците]] се со хоризонтални и вертикални пречки, а завршуваат во [[барок]]на [[форма]]. На вториот кат се наоѓа чардак со неправилна форма. == Податоци == === Потекло === [[Податотека:Спомен плочата на куќата на Васил Главинов.jpg|260x260px|мини|Спомен плочата и портата на куќата]]Архитектурата и градителството во [[Велес]] се застапени долги години наназад, меѓу кои најзначајна е карактеристичната велешка и староградска архитектура која има оставено најголем впечаток од периодот на [[Македонска преродба|македонската преродба]], односно од средината на [[19 век|XIX]] и почетокот на [[20 век|XX век]]. Густо населениот град кој се развивал на двата рида околу брегот на [[Вардар|реката Вардар]] се одликувал со стилски воедначени куќи со свои специфични архитектонски и градителски белези. Како град на културата, во него живееле познати културни дејци чии куќи денес сведочат за архитектонските трагови и историјата на градот. Едни од поубавите куќи кои денес се градски обележја со назив на спомен куќи се [[Спомен-куќа на Кочо Рацин|куќата на Кочо Рацин]], [[Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот|куќата на Јордан Хаџи Константинов Џинот]] и меѓу нив позната е и куќата на Васил Главинов.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://marh.mk/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D1%83%D1%9C%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-%D0%BA/|title=Спомен куќа на Васил Главинов – Велес / крај на 19 век|last=Крстевска|first=Моника|date=12 октомври 2016|work=Македонска архитектура}}</ref> Куќата на Васил Главинов била изградена покрај крајот на XIX век или во почетокот на XX век за време на македонската преродба. Во [[1968|1968 година]] била откупена од македонската власт. Во [[1969|1969 година]] во чест на неговата четириесетгодишна смрт, куќата ја прогласиле како [[музеј]] посветена кон неговиот живот и творски дејства. Во [[1972|1972 година]] поради штетата од [[пожар]], го затвориле музејот. После неколку години во [[1979|1979 година]] била целосно обновена и повторно отворена. Во [[2009|2009 година]] куќата паднала под склоп на [[Народен музеј (Велес)|велешкиот музеј]].<ref>{{Наведени вести|url=http://a1on.mk/wordpress/archives/300847|title=Oдбележани 145 години од раѓањето и 85 години од смртта на Васил Главинов|last=А1|date=19 март 2014|work=А1on.mk|access-date=2025-05-11|archive-date=2015-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217211911/http://a1on.mk/wordpress/archives/300847|url-status=dead}}</ref> === Местоположба === Спомен-куќата на Васил Главинов во [[Велес]] е изградена на левата страна од брегот на [[Вардар|реката Вардар]]. Сместена во ул. „[[Ослободување на Велес|9 ноември]]“ бр. 28 во непосредна близина на спомен-куќите на Јордан Хаџи Константинов Џинот и на Касапови, во месноста [[Долни Дуќани|Долни]] [[Долни Дуќани|Дуќани]] во стариот дел на градот. === Изложба === Денес во просториите на куќата се поставени фотографии од животот и делото на Васил Главинов, како и предмети поврзани со него. Преку многубројни, документа, уводни текстови и легенди, дадени се најважните момента од социјалистичката и пропагаторска дејност на Васил Главинов, со посебно нагласување и на поважните момента од социјалистичко-работничкото движење во [[Македонија]]. Материјалот е групиран во 13 теми, за секоја тема има текст што давало резиме на изложениот материјал. Во самиот почеток се изложени фотографии од Васил Главинов, од неговиот мајчин град за време на [[XIX век]], како и одделни но поважни цитати. После тоа е прикажана слика од учителот на Главинов — [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот|Јордан Хаџи Константинов Џинот]]. Заедно со портретот на Џинот содржи биографски податоци за двајцата револуционери.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2021/10/IST-1969.2.47-J.-A.-Izlozba-za-Vasil-Glavinov-vo-Titov-Veles.pdf|title=Изложба за Басил Главинов во Титов Велес|last=А.|first=Ј.|publisher=ЗИРМ|year=1969|pages=248-249}}</ref> Подоцна се прикажани слики од првото читалиште на Главинов формирано во [[1894|1894 година]] во Велес со 60 членови.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B0%D1%80%D0%B8/nDgBAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%221894%E2%80%9E+%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22&dq=%221894%E2%80%9E+%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22&printsec=frontcover|title=Мемоари|last=[[Димитар Влахов|Влахов, Димитар]]|publisher=Заедница за издавачка дејност при НИП "Нова Македонија"|year=1970|pages=161}}</ref> Во врска со овие чекори се изведени фотографии од писмото на Главинов до Бакалов во [[1895|1895 година]], известувајќи го за формирањето на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група.]] Потоа прикажани се слики од работилницата на Васил Главинов сместена во [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булеварот „Марија Луиза“, Софија]]. Заедно со тоа се слики од весниците издадени од групата како „Револуција“ и „[[Политичка слобода]]“ и важни цитати од весниците. Блиску до весниците прикажано е програмата и манифестото на Македонската социјалистичка група. До тоа прикажано е слика на црвено знаме со написот „''Ослободувањето на Македонија е дело на самите Македонци''“ во една страна и написот „[[Македонија на Македонците|''Македонија на Македонците'']]“ во другата страна. Главниот дизајнер на знамето била Роза Попова, прв пат било веено знамето за време на [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првомајските прослави во Софија, 1898 година]].<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во Македонското револуционерно движење (1893-1912)|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[УКИМ]]|year=2020|pages=55-56}}</ref><ref name=":2" /> После тоа се специјални прогласи од Главинов за првомајските прослави во [[1896]] и [[1897|1897 година]] заедно со некои од неговите социјалистички брошури. Содржи портрети од иницијаторите на социјалистичкиот конгрес одржавен во [[1900|1900 година]] во [[Крушево]] — [[Никола Карев]], [[Веле Марков]], [[Никола Русински]], Лазар Главинов заедно со мислите на [[Димо Хаџи Димов]] и заклучоците од конресот. Слики од [[Илинденското востание]] и формирањето на [[Крушевската Република]] заедно со [[Крушевски манифест|Крушевското манифесто]]. После тоа се прикажани слики од социјалистичките штрајкови меѓу [[1900]] и [[1907|1907 година]] заедно со истакнати претставници од [[Младотурската револуција]]. Слики од основачкиот конгрес на Солунската социјал-демократска организација и на Скопската социјал-демократска организација заедно со портрети од основачите — М. Цоков, И. Плавев, Д. Цекиќ и С. Дивлев.<ref name=":2" /> Партиски книшки заедно со насловната страница на првиот број на весникот „[[Социјалистичка Зора]]“ се исто така прикажани, заедно со портрет од уредникот на весникот Петре Георгиев, фотографии од првомајските манифестации во [[Скопје]]. Потоа се прикажани документи за иницијатива на формирање едиствена социјал-демократска организација која била формирана во суштина во 1910 година со конгресот во Солун, прикажан е список на претставниците во конгресот но само еден има портрет — социјалистот [[Алексо Мартулков]]. Последната тема во изложбата е слики и податоци за првата балканска социјалдемокраска конференција одржана во [[Белград]] со слики од претставниците од Македонија. Говорот на Д. Цоков при конференцијата и нејзината резолуција. Изложбата завршува со портрети од Васил Главинов и текст за неговата важност во [[Историја на македонскиот народ|македонската историја]], особено во раното социјалистичко движење.<ref name=":2" /> === Архитектура === {{Triple image|center|Основа на подрумот на спомен-куќата на Васил Главинов.jpg|250|Основа на приземје на спомен-куќата на Васил Главинов.jpg|250|Основа на први кат на спомен-куќата на Васил Главинов.jpg|250|Основа на подрумот|Основа на приземјето|Основа на први катот}} Куќата се наоѓа на аголот од две улици и е дел од старото градско тикво на [[Велес]]. Во куќата се пристапува од долната улица преку дрвена двокрилна порта потигната на две скали во малиот двор. Во дворот има чешма и тоалет, и преку него се пристапува во потонот.<ref name=":1" /> Куќата се состои од подрум, приземје и кат групирани во неправилна форма прилагодена спонтано да го одсликува градското јадро и начинот на градителската концепција, согласно стрмниот терен, густата и ситна структура и форма на парцелата. Преку неколку еднокраки скали се пристапува до приземјето кое се состои од две одаи и работилница и отворен трем во една неправилна форма присопособена на соседите и парцелата. Преку тремот низ дрвени скали се качува на катот кој се состои од еден убав чардак насочен кон погледите на реката и другиот брег од градот, а преку него се пристапува до кујната, и две одаи. Овде се наоѓа и најрепрезентативната одаја во куќата која освен со големи прозорски отвори се карактеризира и со голем балкон или чардак.<ref name=":1" /> Чардаците постепено по катовите се испуштаат од габаритот на куќата и се насочуваат кон улицата и околината. Структурата на овие еркерно испуштени простори го дава вистинскиот дух по кој се карактеризираат овие типологии на куќи.<ref name=":1" /> Градени со примена на локалните градежни материјали во комбинирани системи на камени ѕидови и лесна дрвена конструкција, потонот е изграден од камен, а приземјето и катот од бондручна конструкција чија бела фасада доминира со убаво обликуваните прозорци и нивните дрвени опшиви. Покривот е изведен од дрвена конструкција и покриен со ќерамиди. Преку специфичноста и значењето на историското наследство на традиционалната велешка куќа, оваа куќа на Васил Главинов е прогласена за културен споменик и спомен-музеј за животот и делото на Главинов.<ref name=":1" /> == Надворешни врски == {{Ризница-врска|House of Vasil Glavinov (Veles)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=DuhD7aPrbW4 Видео документарец за животот и делото на Васил Главинов] == Наводи == <references /> {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Македонска култура]] [[Категорија:Спомен-куќи во Македонија|Васил Главинов]] [[Категорија:Згради и градби во Велес]] [[Категорија:Култура на Велес]] [[Категорија:Знаменитости во Велес]] [[Категорија:Македонска староградска архитектура|Васил Главинов]] t0nvnv2dlrbxxalq7id5poxwcrkx7mh Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот 0 20942 5560641 4729027 2026-05-16T23:47:03Z Dandarmkd 31127 5560641 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија Зграда|name=Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот|image=Veles, 01 House of Vasil Glavinov.JPG|caption=Куќата во 2014 година|status=Отворен|architectural_style=|location_city=[[Велес]]|location_country=[[Македонија]]|address=|completion_date=XIX век|classification=[[Културно наследство на Македонија во Општина Велес|Културно наследство во Општина Велес]]}} '''Спомен куќата''' на еден од најзначајните македонски [[Просветителство|просветители]] и [[Преродбеник|преродбеници]] [[Јордан Хаџи Константинов - Џинот]] е изградена на левата страна на [[река]]та [[Вардар]], во [[Велес|велешкиот]] [[сокак]]. Куќата се одликува со специфична [[стaроградска архитектура]] во која доминираат ѕидови од кршен камен, жолта фасада, дрвени столбови и [[Дрво|дрвена]] ограда со тобозани. Чардакот е динамичен, на три нивоа и во квадратна форма се надвиснува над високиот камен. Поради специфичната [[стaроградска архитектура]] и [[Историја|историското]] значење на куќата на еден од најголемите преродбеници, [[Министерство за култура|Министерството за култура]] и Заводот за заштита на спомениците на културата оваа куќа ја прогласија за [[споменик на култура]]та. Општина [[Велес]] тековно работи на реставрација на куќата која ќе биде претворена во спомен музеј посветен на животот и делото на Јордан Хаџи Константинов-Џинот. {{Мак-никулец}} [[Категорија:Спомен-куќи во Македонија|Јордан Хаџи-Костантинов Џинот]] [[Категорија:Згради и градби во Велес]] [[Категорија:Култура на Велес]] [[Категорија:Македонска староградска архитектура|Јордан Хаџи-Константинов Џинот]] ss63qdazhuuh9yd9o62429vjew8pec7 СУГС „Браќа Миладиновци“ - Скопје 0 32155 5560516 5400173 2026-05-16T13:35:44Z Dandarmkd 31127 5560516 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика= |име=СУГС „Браќа Миладиновци“ |место=[[Скопје]] |општина=[[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]] |настава на =македонски |адреса=Ул. „Бранко Заревски“ бр. 110 |актуелен директор=Константин Василевски |веб=www.brakamiladinovci.mk |факс=+389 2 2794 967|телефон=02 2791 044<br>02 2794 967|настава на2=албански|основање={{start date and age|1964}}}} '''СУГС „Браќа Миладиновци“''' (целосно име''': Средно училиште на Град Скопје „Браќа Миладиновци“''') — средно училиште во [[Драчево (населба)|Драчево]], [[Општина Кисела Вода]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Основање и развој == Училиштето е основано како Гимназија „Браќа Миладиновци” од Собранието на Општина Драчево на XIV-та заедничка седница на Општинскиот собор и Соборот на Работните заедници одржан на 01.06.1964 година. Дејноста на Гимназијата е верифицирана со акт бр. 11-139/1 од Секретарјатот за образование и наука- Скопје. Наставата во училиштето започна на 01.10.1964 година со 85 ученици распоредени во 3 паралелки. Потребите од средно образование во населбата Драчево доведе до постојано зголемување на бројот на ученици , а со тоа се зголеми и бројот на професорите и техничкиот персонал. Од учебната 1982/83 година во средното образование на СРМ се воведоа нови наставни планови и програми , односно започна реализацијата на концептот за средно насочено образование. Денес училиштето е верифицирано како Државно училиште за средно образование „Браќа Миладиновци” во кое се изучувани следните образовни профили: == Гимназиско образование == == Земјоделско-ветеринарна струка == техничар за фармерско производство - техничар за хортикултура - лозарско – винарски техничар - ветеринарен техничар СУГС „Браќа Миладиновци“ брои вкупно 975 ученици распоредени во 35 паралелки. Од нив 14 паралелки припаѓаат на гимназиското образование,а 10 паралелки припааѓаат на ветеринарните техничари. Техничарите за фармерско производство се распоредени во седум паралелки. Три паралелки припаѓаат на техничарите за холтикултура, а од учебната 2005/06 за првпат во една паралелка ќе се запишат и лозаро-винарски техничари. == Учество на натпревари == ==Освоени награди== == Познати личности кои учеле во ова училиште == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://brakamiladinovcikkv.schools.edu.mk Прво службено мрежно место на училиштето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100517081519/http://brakamiladinovcikkv.schools.edu.mk/ |date=2010-05-17 }} * [http://sugsbrakjamiladinovci.page.tl/ Второ службено мрежно место на училиштето] * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ службено мрежно место на Министерството за образование и наука] [[Категорија:Средни училишта во Општина Кисела Вода|Браќа Миладиновци]] [[Категорија:Училишта посветени на Браќа Миладиновци|Драчево]] [[Категорија:Појавено во 1964 година во Македонија]] 4eddlsardr1dqca2kmxurpsioh3y01y 5560517 5560516 2026-05-16T13:38:46Z Dandarmkd 31127 /* Основање и развој */ 5560517 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика= |име=СУГС „Браќа Миладиновци“ |место=[[Скопје]] |општина=[[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]] |настава на =македонски |адреса=Ул. „Бранко Заревски“ бр. 110 |актуелен директор=Константин Василевски |веб=www.brakamiladinovci.mk |факс=+389 2 2794 967|телефон=02 2791 044<br>02 2794 967|настава на2=албански|основање={{start date and age|1964}}}} '''СУГС „Браќа Миладиновци“''' (целосно име''': Средно училиште на Град Скопје „Браќа Миладиновци“''') — средно училиште во [[Драчево (населба)|Драчево]], [[Општина Кисела Вода]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Основање и развој == Училиштето е основано како Гимназија „Браќа Миладиновци” од Собранието на [[Општина Драчево]] на XIV-та заедничка седница на Општинскиот собор и Соборот на Работните заедници одржан на 01.06.1964 година. Дејноста на Гимназијата е верифицирана со акт бр. 11-139/1 од Секретарјатот за образование и наука- Скопје. Наставата во училиштето започна на 01.10.1964 година со 85 ученици распоредени во 3 паралелки. Потребите од средно образование во населбата Драчево доведе до постојано зголемување на бројот на ученици , а со тоа се зголеми и бројот на професорите и техничкиот персонал. Од учебната 1982/83 година во средното образование на СРМ се воведоа нови наставни планови и програми, односно започнало остварувањето на концептот за средно насочено образование. Потоа, името на установата било Државно училиште за средно образование „Браќа Миладиновци“. Денес училиштето е верифицирано како Средно училиште на Град Скопје „Браќа Миладиновци“ во кое се изучувани следните образовни профили: == Гимназиско образование == == Земјоделско-ветеринарна струка == техничар за фармерско производство - техничар за хортикултура - лозарско – винарски техничар - ветеринарен техничар СУГС „Браќа Миладиновци“ брои вкупно 975 ученици распоредени во 35 паралелки. Од нив 14 паралелки припаѓаат на гимназиското образование,а 10 паралелки припааѓаат на ветеринарните техничари. Техничарите за фармерско производство се распоредени во седум паралелки. Три паралелки припаѓаат на техничарите за холтикултура, а од учебната 2005/06 за првпат во една паралелка ќе се запишат и лозаро-винарски техничари. == Учество на натпревари == ==Освоени награди== == Познати личности кои учеле во ова училиште == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://brakamiladinovcikkv.schools.edu.mk Прво службено мрежно место на училиштето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100517081519/http://brakamiladinovcikkv.schools.edu.mk/ |date=2010-05-17 }} * [http://sugsbrakjamiladinovci.page.tl/ Второ службено мрежно место на училиштето] * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ службено мрежно место на Министерството за образование и наука] [[Категорија:Средни училишта во Општина Кисела Вода|Браќа Миладиновци]] [[Категорија:Училишта посветени на Браќа Миладиновци|Драчево]] [[Категорија:Појавено во 1964 година во Македонија]] 5nx8bk8wypto063xajvsfdm0d6a6i5r СОЗШУ „Ѓорче Петров“ - Кавадарци 0 32165 5560625 5503131 2026-05-16T21:44:06Z Dandarmkd 31127 5560625 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика=СОЗШУ „Ѓорче Петров“ (1).jpg |име=СОЗШУ „Ѓорче Петров“ |наречено_по=[[Ѓорче Петров]] |место=[[Кавадарци]] |општина=[[Општина Кавадарци|Кавадарци]] |основање={{start date and age|1956}} |настава на =македонски |адреса=ул. Шишка бр.23 |актуелен директор=[[Ратка Росомански]] |веб=www.sozsugjp.edu.mk }} '''СОЗШУ„Ѓорче Петров“''' — средно училиште во [[Кавадарци]], [[Општина Кавадарци]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Основање и развој == [[File:GjorcePetrov.jpg|мини|120п|Бистата на патронот [[Ѓорче Петров]] во училиштето.]] Претходница на ова училиште било основано во 1945-46 година кога била создадена една шумарска паралелка во рамките на [[СГГУГС „Здравко Цветковски“ - Скопје|Дрвното Техничко училиште “Здравко Цветковски”]] од [[Скопје]]. На 16 јули 1956 година, преку решението број 14982 на титовелешката околија,<ref name="лк">{{наведени вести |title=Лична карта |url=https://www.sozsugjp.edu.mk/index.php/za-nas/40-licna-karta |accessdate=17 декември 2020 |publisher=sozsugjp.edu.mk |date= |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317212619/https://www.sozsugjp.edu.mk/index.php/za-nas/40-licna-karta |url-status=dead }}</ref> средното земјоделско-шумарско училиште било основано со двете насоки – општа шумарска (две паралелки) и лозаро-винарска (една паралелка). Од 1965 до 1984 година училиштето се поделило и се обликувале две училишта, шумарски училиштен центар и лозаро-винарски училиштен центар, кои во учебната 1983-84 година повторно биле споени. Од работата на училишниот центар од 1965 година добиени се и оформени следните производни објекти за обавување на практична настава:<ref name="лк" /> Декоративен расадник; Оранжерија; Ботаничка градина; Работилница; Ниско стеблеста шума – “Љубаш”; Наставно-научна шума – “Михајлово”; Полигон за обука на шумарски работници, а по интеграцијата во учебната 1983-84 година изградена е нова зграда на училишниот центар од 2000 м2, работилница за дрво-преработувачка струка, машинаска работилница, обновени се оранжериите, преуреден е училишниот двор, асвалтирани се спортските игралишта, патеките и училишниот двор и започната е изградбата на објектот за теренска настава во месноста Михајлово. Во 1987 година, училиштето било проширувано.<ref name="лк" /> Од 1992 година училиштето го носи називот СОЗШУЦ “Ѓорче Петров”. Училиштето како воспитно-образовна и стручна установа континуирано постигнува забележителни резултати во образованието, воспитанието и стручното оспособување на кадрите. Училиштето го посетуваат 716 ученика расподелени во 24 паралелки во четири наставни години, а во него работат 50 наставници, и се школуваат кадри од 4-ти и 5-ти степен стручна подготовка. Училиштето поседува и библиотека со книжен фонд од над 13 000 книги. Во училиштето се школуваат ученици од сите краишта на државата. == Учество на натпревари == Во месец мај 2010 година на „Државната смотра на млади техничари“ одржана во Гостивар, во приватното средно училиште Јахја Кемал, ученикот Попов Митко од III-3 клас, освоил трета награда на државно ниво, во дисциплината [[информатика]] - примена на [[Програмска опрема|софтвер]]. Ментор на ученикот бил професорот по информатика Тодоров Ѓоко. ==Освоени награди== == Познати личности кои учеле во ова училиште == *[[Љупчо Бубо Каров]] - К15 продукција *[[Ѓоко Танески]] - пејач, претставник на Евросонг од Македонија *[[Горан Самарџиев]] - кошаркар *Колев - ракометар *Ацо Трендафилов - професор на Шумарски факултет ==Познати личности кои предавале во ова училиште== == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://gjorcepetrovka.schools.edu.mk Мрежно место на училиштето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090414102828/http://gjorcepetrovka.schools.edu.mk/ |date=2009-04-14 }} * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука] {{DEFAULTSORT:Ѓорче Петров, Кавадарци}} [[Категорија:Средни училишта во Кавадарци|Ѓорче Петров]] [[Категорија:Појавено во 1956 година во Македонија]] [[Категорија:Училишта посветени на Ѓорче Петров|Кавадарци]] 6877xdw8wkxxv7xkx0pkp313k55lvog Гимназија „Добри Даскалов“ - Кавадарци 0 32176 5560624 5397522 2026-05-16T21:30:40Z Dandarmkd 31127 5560624 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} {{Инфокутија Средно училиште |слика = Logo Gimnazija Dobri Daskalov.png |опис = Лого на гимназијата |име=Гимназија „Добри Даскалов“ |место=[[Кавадарци]] |општина=[[Општина Кавадарци|Кавадарци]] |настава на = македонски |адреса= |актуелен директор=Зоран Милевски |веб=www.dobridaskalov.edu.mk }} '''„Добри Даскалов“''' — средно училиште во [[Кавадарци]], [[Општина Кавадарци]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Мисија и цел == Во време на брз технолошки развој, глобализација, информатичка револуција и реформи во образовнието, се трудиме, подготвени да го дочекаме, прифаќајќи ги промените и новонастанатите услови како предизвик, борејќи се за својата позиција и афирмација со постигнување на нови применливи знаења, квалитет, иновативност и искористување на сите внатрешни потенцијали на училиштето. Знаењето е едно од ретките нешта што можат да се даваат и да се примаат безгранично. Мисијата на сите наставници е несебично да го делат знаењето на сите ученици што сакаат да го усвојат и да го примат. Наша цел е да ги мотивираме учениците како да учат, со креативни методи и техники коишто постојано ги усовршуваме, со најновите средства на информатичката технологија, што постојано ги обновуваме. Знаењето го создаваме, го пренесуваме и го имплементираме кај сите наши ученици. ==Основање и развој== [[File:Старата зграда на Гимназијата.png|thumb|Старата зграда на Гимназијата, денешно ОУ “Страшо Пинџур“]] Гимназиското образование во Кавадарци датира уште од 1897 година, кога Бугарската егзархија отвора нижа гимназија застапена во два класа-први и втори. Во учебната 1907/08 година, гимназијата станува трикласна и како таква работи до 1913 година, кога е укината со влегувањето на српската окупаторска власт во Вардарскиот дел на Македонија. Со започнувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] биле направени обиди за повторно воспостваување на гимназиското образование, преку испраќање на барање од Општинскиот одбор на Кавадарци до Министерот за просвета и црковни прашања во Белград, но поради тешките воени услови, барањето не е прифатено. По воспоставувањето на бугарската власт во текот на [[Првата светска војна]], поточно од декември 1915 година, во учебната 1916/17 и 1917/18 година, продолжила со работа порано формираната прогимназија. По завршувањето на Првата светска војна и повторното воспоставување на српската окупаторска власт, во октомври 1919 година, со дозвола на српскита политичка и школска власт во [[Кавадарци]], отворенае е трикласна гимназија која работи сè до 1929 година, кога со шестојануарската диктатура се затворени скоро сите гимназии во [[Вардарска Македонија]]. Во периодот од 1929 до 1938 година работи Граѓанска школа, а во 1938 година наместо граѓанска школа отворена е нижа гимназија која работи сè до капитулацијата на Југославија. Во текот на Втората светска војна, бугарската окупаторка власт отвора гимназија која работи сè до ослободувањето на градот. Гимназијата во овој период претставува јадро на раволуционерните идеи, носител е на сите акции во градот и претставува значајна база за пополнување на партизанските единици со нови борци.По завршувањето на НОВ, највисокиот државен орган, [[АСНОМ]], донесува одлука за отворање на повеќе гимназии и технички училишта , меѓу кои е и нашата Гимназија. Отпочнува со работа на 5 февруари 1945 година, во старата зграда (денес ОУ „Страшо Пинџур“) под името Јосип Броз Тито. Работи како полна Народна гимназија со застапеност од I до VIII клас, а наставата се изведува на мајчин македонски јазик (стандарден). [[File:Novata zgrada.png|thumb|Новата зграда на Гимназијата, 1956 година]] На полугодието од учебната 1955/56 година, поточно на 1 февруари 1956 година, Гимназијата се вселува во новата зграда која не е целосно доградена. Новиот дел како анекс кон зградата, е дограден дури во периодот од 1974 до 1976 година, со што гимназијата се здобива со кабинети и лаборатории по повеќе наставни предмети, библиотека, читална, свечена сала, фискултурна сала со потребните соблекувални и кабинет за наставниците.Во 1956 година, со новата реформа во образованието, одлучено е да се намали гимназиското во корист на стручното образование. За таа цел, во рамките на Гимназијата се отвора Економско училиште, а веќе во учебната 1956/57 година во прва година се запишуваат само економски паралелки. Во состав на Гимназијата и економското училиште, работи и лозарско-шумарско училиште, кое после неколку години се издвојува како самостојно средно училиште. Овие реформи траат до 1960 година, кога повторно е воведено гимназиското образование, а во состав на Гимназијата се и економските паралелки. Застапени се две насоки, општествено-јазичната и природно математичка. Гимназиското образование се одвива сè до 1982 година, кога наполно е укинато поради новите реформи во средното образованието, каде што му се дава предност на средното насочено образование. Па така, од учебната 1982/83 година нашата Гимназија се преструктуира во Училиште за средно образование и има четири струки: математичко-информатичка, биотехнолошка, правна и биротехничка. Овој концепт се применува сè до учебната 1989/1990 година. Во учебната 1991/92 година со повторното воведување на гимназиското образование е дозволено културолошката и математичко-информатичката струка да се преструктуираат во гимназиски насоки, а Училиштето за средно образование си го враќа името Гимназија. Се упишуваат по 6 паралелки: 2 општа гимназија, 2 природноматематичка гимназија и 2 правна струка. Од основањето, во 1945 година па сè до 1994 година, Гимназијата го носи името „ Јосип Броз Тито“. Во 1994 година, по предлог на Републичката комисија при Министерството за образование и физичка култура е одлучено Гимназијата да го носи името на познатиот војвода од Тивешијата од илинденскиот период- [[Добри Даскалов]]. ==Гимназијата денес== [[File:Renoviranje.jpg|thumb|Новиот изглед на Гимназијата]] Наставата во училиштето се одвива во една зграда на два спрата каде се изведува и теоретска и практична настава. Истата, се одржува во две смени, претпладневна и попладневна смена. Училиштето има вкупно 16 училници опремени со компјутер за секое дете, интернет, кабинети по информатика, биологија, хемија, физика и ликовна уметност, опремени со компјутери и основни наставни нагледни средства. Има кино-сала опремена со компјутер, двд, тв, лцд проектор, пијанино и балетска сала што се користат за разни презентации, предавања, работилници, состаноци, културно-уметнички манифестации и сл. Гимназијата поседува и библиотека, која располага со книжен фонд од околу 10.000 наслови на литература за ученици и наставници. Во библиотеката има и компјутери со вклучен интернет. [[File:GimnazijaDobriDaskalov.jpg|thumb|Фудбалското игралиште и задната страна на училиштето.]] Заради потполна безбедност на учениците и наставниците, училиштето е целосно опремено со видео надзор. Располага и со современа техника, како голем лцд, тв и двд поставени во холот на училиштето, потоа лцд проектори и сл. каде се прикажуваат проекти, презентации, соопштенија, видео реклами. Гимназијата располага и со голема спортска сала опремена со сите потребни реквизити и справи за реализирање на сите видови на спорт. Постојат и две соблекувални за учениците, машка и женска, комплетно опремени со тоалет и туш кабини. Има и повеќе спортски терени: игралишта за ракомет, кошарка, фудбал, тенис, мини игралиште за фудбал со вештачка трева. Поседува и уреден училиштен двор кој постојано се доуредува и оплеменува за негов поубав изглед. Има и посебни канцеларии за административниот дел: директор, секретар, наставници, педагог, психолог, актив по странски јазици, актив по македонски јазик и литература, актив по природни науки, актив по општествени науки кои се опремени со компјутери, печатачи, интернет и стручна литература. ===Професионален развој на наставникот, соработничкиот и другиот персонал=== Во последните неколку години во нашето училиште континуирано се реализираат повеќе обуки за професионално усовршување на наставниот и стручниот кадар. Ќе споменеме дел од нив, како на пример: „Примена на информатичката технологија во наставата“; „Активни методи во наставата“; „Унапредување на оценувањето во училиштата“; „Планирање и оценување во тек со современите трендови во образованието“; „Нова улога на наставникот - квалитетна настава“; „Електронско тестирање и оценување“; обуки за вешто и безбедно користење на интернет; обуки за користење на новиот софтвер за компјутери Edubuntu; и многу други. Поголем дел од наставниците се оспособени за користење на компјутери, а дел од нив познаваат странски јазици и се подготвени се за промени, за тимско работење, комуникација и сл. Постојано учествуваат и посетуваат семинари и презентации каде ги следат новите текови на воспитно-образовниот процес. Не изостанува и самоиницијативното учење на наставниците од разни извори (интернет, стручна литература, размена на искуства) и сл. Гимназијата „Добри Даскалов“, Кавадарци е средно општинско училиште со долга и богата традиција. Во текот на својата историја училиштето има стекнато препознатливи белези на стручност, успешност, професионалност, одговорност и просперитет. Од учебната 2012/13 година Гимназијата “Добри Даскалов“ Кавадарци активно учествува во проектот [[Википедија:Во вашето училиште|Википедија во вашето училиште]], каде група ученици од нашето училиште под менторство на своите професори учествуваат во создавање на нови и уредување на веќе постоечките станици на Википедија на македонски јазик преку училишниот проект [[Википедија:КАДД]]. ==Наставни програми== При Гимназијата “Добри Даскалов“ Кавадарци има две наставни програми: Наставна програма за гимназиско образование и Наставна програма за средно стручно образование. ===Гимназиско образование=== Наставната прграма за гимназиско образование во Гимназијата “Добри Даскалов“ Кавадарци се спроведува во пет класа, во секоја од четирите години на школувањето. Наставниот план е структуиран од 3 организациско-содржински компоненти: * Задолжителни предмети * Изборни предмети * Проектни активности Во прва година ученикот ги изучува задолжителните предмети според наставниот план за прва година. Задолжителните предмети опфаќаат содржини од современото општо образование. Во оваа година не постојат изборни предмети. Тоа значи дека прва година е иста и заедничка за сите ученици во гимназиското образование. Во втора година ученикот ги изучува задолжителните предмети според наставниот план за втора година и еден изборен предмет кој ученикот го избира од списокот на изборни предмети според своите желби, интереси и способности: * [[Информатичка технологија]] * Класични јазици(старогрчки или латински) * [[Елементарна алгебра]] и геометрија * Говорење и пишување * [[Етика]] Во трета година ученикот ги изучува задолжителните предмети според наставниот план за трета година и изборните предмети од изборното подрачје за кое ученикот се определил. Има вкупно пет изборни подрачја од кои може да избира ученикот: Природно-математичко подрачје,комбинација А (ПМ-А) * Линеарна алгебра и аналитичка геометрија * [[Алгебра]] Природно-математичко подрачје,комбинација Б (ПМ-Б) * [[Програмски јазици]] * [[Географија]] * [[Латински јазик]] Општествено-хуманистичко подрачје,комбинација А (ОХ-А) * Вовед во правото * [[Социологија]] * [[Латински јазик]] Општествено-хуманистичко подрачје,комбинација Б (ОХ-Б) * [[Социологија]] * [[Педагогија]] * [[Етика]] Јазично-уметничко подрачје, комбинација А(ЈУ-А) * Трет странски јазик (француски, германски) * Класични јазици (латински) * [[Педагогија]] И во четврта година ученикот ги изучува задолжителните предметиспоред наставниот план за четврта година и изборните предмети од изборното подрачје кое веќе го избрал во трета година. Изборни подрачја и предмети: Природно-математичко подрачје,комбинација А (ПМ-А) * [[Физика]] * [[Програмски јазици]] * [[Математичка анализа]] Природно-математичко подрачје,комбинација Б (ПМ-Б) * [[Физика]] * [[Хемија]] * [[Биологија]] Општествено-хуманистичко подрачје,комбинација А (ОХ-А) * [[Економија]] * [[Менаџмент]] * [[Логика]] * [[Историја]] [[Општествено-хуманистичко подрачје]], комбинација Б (ОХ-Б) * [[Социологија]] * [[Филозофија]] * [[Историја]] * [[Психологија]] [[Јазично-уметничко подрачје]], комбинација А (ЈУ-А) * Трет странски јазик (француски, германски) * [[Класични јазици]] (латински) * [[Психологија]] * [[Компаративна книжевност]] Проектните активности се посебно подрачје во Наставниот план, чијаштофункција е задоволување на поединечните интереси и желби на ученицитево одделни области. Тие се специфични и се разликуваат од наставните предметипоради што се реализираат во рамките на годишниот фонд на часови (со по 70часа) од I до IV година, по слободен избор на ученикот ===Средно стручно образование=== Наставната прграма за средно стручно образование во Гимназијата “Добри Даскалов“ Кавадарци се спроведува во два класа, во секоја од четирите години на школувањето, изразена преку два стручни профила: * [[Економски техничар]] * [[Правен Техничар]] ==Учество на натпревари и освоени награди во учебната 2011/12== {| class="wikitable" |- ! Име на ученикот !! Наставен предмет/Област !! Ниво на натпревар !! Освоенанаграда |- | Ѓорѓи Шемов|| Биологија || Интернационална олимпијадаСАД || Бронзен медал |- | Никола Богески|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Онче Мешков|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Митко Митревски|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Ангела Андонова|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Трајанка Мицковска|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Никола Тасев|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Трајче Мајсторов|| Театарска претстава „Коштана“|| Меѓународен натпревар Банско|| II место |- | Благица Ѓорѓиева|| Театарска претстава „Коштана|| Меѓународен натпревар Банско || Диплома за најдобар глумец |- | Рајне Илиевска|| Македонски јазик|| Републички|| II место |- | Љупчо Петров|| Математика|| Државен|| II место |- | Андријана Таева|| Француски јазик|| Државен|| III место |- | Надица Атанасовска|| Биологија || Национален„Млади репортери“ || II место |- | Македонка Керова|| Географија|| државен натпревар на млади истражувачи|| II место |- | Маријана Јаневска|| Географија|| Државен|| III место |- | Љупчо Петров|| Астрономија|| Државен|| II место |- | Љупчо Петров|| Физика|| Светски,Естонија || Пофалница |- | Владимир Петров|| Информатика|| Државен|| II место |- | Ристе Наумов|| Карате|| Државен|| I место |- | Рајне Наумова|| Карате|| Државен|| III место |- | Неда Волчева|| Крос(трка на 1200 метри)|| Меѓународен,Сандански || III место |- | Ивона Крстева|| Пинг-Понг|| Државен|| III место |- | Фиданка Василева|| Скок во височина|| Гимназијада|| III место |- | Анастасија Еленова|| Фрлање ѓуле|| Гимназијада|| I место |- | Валентина Лазарова|| Трчање на 800 метри|| Гимназијада|| II место |- | Елица Бошева|| Скок во височина|| Гимназијада|| II место |} ==Галерија== <gallery> Gimnazija5.jpg|Училница Gimnazija6.jpg|Училишна библиотека Gimnazija7.jpg|Холот на Гимназијата Gimnazija10.jpg|Дел од презентацијата Мојата идна професија Gimnazija11.jpg|Театарска претстава Во ритамот на љубовта Gimnazija12.jpg|Подготовка за училишна изложба Gimnazija13.jpg|Спортска сала при Гимназијата Гимназија14.jpg|Чествување на патрониот празник </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dobridaskalov.edu.mk Официјално мрежно место на училиштето] * [http://www.dobridaskalov.edu.mk/moodle Систем за е-учење на училиштето] * [http://www.bro.gov.mk/ Биро за развој на образованието] * [http://www.csoo.edu.mk/ Центар за стручно образование и обука] * [http://www.dic.edu.mk/ Државен испитен центар] * [http://www.mon.gov.mk/ Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука] {{DEFAULTSORT:Добри Даскалов, Кавадарци}} [[Категорија:Средни училишта во Кавадарци]] [[Категорија:Појавено во 1945 година во Македонија]] c6n6pmikf0i049r75793elx16kx9hrj СМУГС „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје 0 32179 5560507 5346228 2026-05-16T13:25:31Z Dandarmkd 31127 5560507 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште |име=СМУГС „Д-р Панче Караѓозов“ |општина=[[Општина Центар|Центар]] |место=[[Скопје]] |адреса=бул. „Мајка Тереза“ |основање={{start date and age|1972}} |актуелен директор=Маја Салиу |настава на=македонски |настава на2=албански |веб=www.medpk.edu.mk |е-пошта=dsmupancekaragjozov@yahoo.com |телефон=+389 (416) 109-9222|факс=+389 (416) 109-9222}} '''СМУГС „Д-р Панче Караѓозов“''' (целосно име: '''Средно медицинско училиште на Град Скопје „Д-р Панче Караѓозов“''') — средно училиште во [[Скопје]], [[Општина Центар]]. Училиштето претставува една од најстарите образовни установи во областа на [[медицина]]та во [[Македонија]]. Училиштето има свој ученички дом кој располага со сместивост од 107 легла, распределени во 25 соби. Во Ученичкиот дом има училници, просторија за дружби, канцеларии, кујна со помошна просторија, трпезарија, магацини, перална со пегларница и бањи кои севкупно даваат површина од 1,800 м<sup>2</sup>. == Местоположба == Местоположбата на училиштето е во непосредна близина на повеќе здравствени установи е од драгоцено значење за успешно и квалитетно одвивање на практичната настава, феријална пракса и соработка. Тука се вбројуваат: комплексот клинички установи при Државната болница (Клиники и Институти при [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот]], [[Стоматолошки факултет - Скопје|Стоматолошкиот]] и [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевтскиот факултет]]), Градска општа болница - Ургентен центар, Здравствен дом, Републички и Градски Завод за здравствена заштита, аптеки, приватни здравствени организации и др. == Историја == Историјата на училиштето датира од учебната 1931/32 година, кога започнало неговото основање во рамките на Хигиенскиот завод. Првичната настава била изведувана во тврда градба која датира уште од 1931 година, која денес претставува дел од ученичкиот дом. Во 1934 година, била изградена првата училишна зграда, исто така дел од ученичкиот дом. Во учебната 1945/46 година, училиштето ја започнала својата образовна дејност на [[македонски јазик]], првично како Училиште за медицински сестри и негувателки, во просториите на сегашниот ученички дом. Во следните години, наставните програми се проширувале, па во учебната 1947/48 година, биле образувани Училиштето за помошници аптекари и фармацевтски тех­ни­­чари, Санитарното училиште и Училиштето за забари, со што била зголемена разновидноста на медицинските струки што се изучувани. Значајна реформа била спроведена во учебната 1972/73 година, кога сите овие образовни установи се обединиле во единствена образовна установа – Медицински училиштен центар „Д-р Панче Караѓозов“, под раководство на д-р Михаил Еленчевски. Со цел да бидат обезбедени оптимални услови за работа и настава, била изградена нова, современа училишна зграда, која било пуштена во употреба на 13 ноември 1973 година, при што старата зграда добила функција на ученички дом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.medpk.edu.mk/page/koi-sme-nie/|title=Кои сме ние - SECONDARY MEDICAL SCHOOL D-R PANCHE KARAGJOZOV|work=www.medpk.edu.mk|accessdate=2025-02-14}}</ref> == Образовни профили == Во училиштето нуди 5 образовни профили од медицинската струка<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.medpk.edu.mk/page/tim/#|title=Тим - SECONDARY MEDICAL SCHOOL D-R PANCHE KARAGJOZOV|work=www.medpk.edu.mk|accessdate=2025-02-14}}</ref>, при што за секој профил е потребен минимум од 70 поени за упис. Овие профили вклучуваат различни специјализации во областа на медицината, кои се дизајнирани да обезбедат основна теоретска и практична обука за студентите а тие се: * Забен техничар * Медицинска сестра/брат * Фармацевтски лабораториски техничар * Физиотеравпетски техничар * Медицински лабораториски техничар == Наставен кадар == Во македонските паралелки има 86 професори од кои 74 се жени а 12 се мажи. Додека во албанските паралелки имаат 56 професори од кои 32 се жени а 24 се мажи. Вкупно има 142 професори од кои 106 се жени и 36 се мажи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.medpk.edu.mk/page/tim/|title=Тим - SECONDARY MEDICAL SCHOOL D-R PANCHE KARAGJOZOV|work=www.medpk.edu.mk|accessdate=2025-02-14}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{Матична}} [[Категорија:Средни училишта во Општина Центар]] [[Категорија:Бруталистичка архитектура во Македонија]] [[Категорија:Медицински училишта]] [[Категорија:Појавено во 1972 година во Македонија]] caauf3ge40tz6susx3agpvdu1dfhov4 Гимнастика 0 60909 5560661 5339844 2026-05-17T07:14:00Z Cicihwahyuni6 109519 /* */ 5560661 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gym combination.JPG|мини|десно|250п|исправено|Разни гимнастички дисциплини]] '''Гимнастика''' — [[спорт]] во кој се изведуваат физички вежби за кои е потребна комбинација на физичка сила, брзина и кондиција. Во современата гимнастика се изведуваат вежби на [[разбој]], [[греда]], [[партер]], [[коњ со рачки]] и без рачки ([[прескок]]), [[кругови]] и [[вратило (гимнастика)|вратило]]. Гимнастиката се развивала врз основа на вежби кои се изведувале во античко време, како јавнување и симнување од коњ и циркуски вештини. Раководниот орган на гимастиката во [[Македонија]] е [[Федерација на гимнастички спортови на Македонија|Федерацијата на гимнастички спортови]] (ФГСМ). == Потекло на поимот == Зборот гимнастика потекнува од [[грчки]]от збор ''γυμναστική''(''гимнастике'') што значи „фонд на физички вежби“<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2322976 Gymnastikos, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus]</ref>, од ''γυμνάσια'' (''гимназија'') што значи „вежба“<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2322961 Gymnasia, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus]</ref> и ''γυμνός'' (''гимнос'') што значи „гол"<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2322998 Gymnos, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus]</ref>, бидејќи физичките вежби се изведувале со голо тело. == Историја == === Стар век === Гимнастиката за првпат се појавила во [[Египет]], но тогаш се сметало дека тоа биле само акробации. Во [[2 милениум п.н.е.]] на островот [[Крит]], како дел од [[Минојска култура|минојската култура]] многу мажи и жени почнале да скокаат преку [[бик]]ови. Ваквата опасна вежба се состоела во скок кон бикот кој е во фаќање, држење и испуштање од неговите рогови по што следувале акробации во воздух. Во [[Римска држава|римската држава]] гимнастиката исто така била популарна како и во [[Стара Грција]], а таа главно се практикувала во подготвувањето на војската. Со укинувањето на Античките олимписки игри во [[393]] година од страна на римскиот цар [[Теодосиј Велики]], гимнастиката како и останатите спортови останала заборавена со векови.<ref name=Goodbody>{{наведена книга |last=Goodbody |first=John |title=The Illustrated History of Gymnastics |publisher=Stanley Paul & Co. |location=London |date=1982 |isbn=0091433509}}</ref> === Современа гимнастика === Во [[1774]], [[Прусија|Прусот]] [[Јохан Бернард Базедов]] вовел неколку телесни вежби во рамките на наставата во училиштето во [[Саксонија]] во коешто работел. Од тој момент започнува осовременувањето на гимнастиката. Во германските држави спортот брзо се развивал. Започнале да се создаваат и првите помагала, а пионери во тоа биле [[Шведска|Швеѓанецот]] [[Јохан Фридрих Гуц Мут]] (1759-1839) и [[Фридрих Лудвиг Јан]] (1778-1852). Јан создал и неколку техники од кои произлегле и денешните вежби (вратило, разбој, греда, скокови). Швеѓанецот [[Пер Хенрик Линг]] воведува и вежби со кругови, стапови и топчиња каде што се важни ритамот и координацијата. Во [[Европа]], првиот клуб е отворен во [[Берлин]] во [[1881]] година, а во [[САД]], овој спорт бил актуелизиран пред [[Граѓанска војна во САД|граѓанската војна]] од страна на [[Дадли Ален Сарџент]] кој бил учител по гимнастика на неколку американски универзитети. Но, сепак слободно може да се каже дека во САД гимнастиката била пренесена од емигрантите од Европа. Во современата гимнастика исклучени се способностите трчање, [[пливање]] и [[подигање тегови]] кои биле дел од гимнастиката во античко време. === Првите натпреварувања === Се смета дека првиот гимнастички натпревар на помагала се одржал во [[1877]] година во [[Австроунгарија]] (поточно во Чехословачка). Во [[1888]] е создаден и [[Меѓународна гимнастичка федерација|Меѓународната гимнастичка федерација]] (ФИГ). Седиштето на овој сојуз е во [[Швајцарија]], а во него членуваат повеќе од 150 земји. Со неговото создавање започнале да се осмислуваат гимнастичките дисциплини и помагалата кои се потребни за нив. === Гимнастиката како олимписки спорт === [[Податотека:London 1908 Gymnastics women.jpg|thumb|right|150px|Настап на женскиот гимнастичка екипа на [[Велика Британија]] на [[Летни олимписки игри - 1908|Летните олимписки игри - 1908]] во [[Лондон]].]] {{Главна|Гимнастика на Летните олимписки игри}} Гимнастиката била планирана и се реализирала како спорт од олимписката програма на првите современи [[Летни олимписки игри]] [[Летни олимписки игри - 1896|1896]] година во [[Атина]]. Оттогаш, па до денес, гимнастиката редовно е вклучена во олимписката програма. Мажите настапувале уште од првите современи олимписки игри, а жените тоа го сториле дури на [[Летни олимписки игри - 1928|Летните олимписки игри - 1928]] одржани во [[Амстердам]]. === Натпреварите во гимнастика во XX век и денес === На почетокот на минатиот век, во [[1903]] одржано е Првото светско првенство во гимнастика во [[Антверпен]]. Првото европско првенство се одржало во [[1955]] во [[Франкфурт]]. Како и на олимписките игри, така и на овие големи натпреварувања на почетокот учествувале само мажите. Жените на светските првенства за првпат настапиле на првенството одржано во [[1934]] во [[Будимпешта]], а на европските, на првенството одржано во [[1957]] година во Атина. == Форми == === Спортска гимнастика === Во спортската гимнастика постојат натпреварувања во машка и женска конкуренција. Мажите се натпреваруваат во шест дисциплини: подлога (партер), кругови (алки), вратило, машки разбој, коњ со рачки и прескок; додека жените се натпреваруваат во четири дисциплини: партер, греда, двовисински разбој и прескок.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 36.</ref> ==== Женски дисциплини ==== [[Податотека:Daniele Hypólito 16072007.jpg|thumb|right|150px|[[Даниеле Хиполито]] на Панамериканските игри во 2007 година]] * ''[[Прескок]]'': Во прескок, гимнастичарките трчаат 25m (околу 82 стапки) до прескочниот коњ или отскочна табла од која држејќи се со рацете изведуваат вежба во воздух префрлајќи се од другата страна на помагалото. Егзибицијата во воздух може да вклучува едно или две повеќекратни салта или култови, или пак може да биде само вртење на воздух. При доскокот многу е важно гимнастичарката стабилно да застане со две нозе, бидејќи во спротивно тоа се казнува од страна на судиите. :Во 2001 година, старото помагало „коњ“ било заменето со ново, отскочна табла која е поцврста, постабилна и со поголема површина (1m со 1m) и овозможува поголема стабилност и сигурност при изведувањето на прескокот. Со оваа промена на помагалото, гимнастичарите се обидуваат да изведат посложени и потешки вежби.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 40.</ref> * ''[[Двовисински разбој]]'': Во дисциплината двовисински разбој, гимнастичарките изведуваат вежби на две хоризонтални прачки со различна висина (165&nbsp;см и 245&nbsp;см), а растојанието помеѓу нив кое може да биде различно (најмногу до 180&nbsp;см). Гимнастичарките на прачките се нишаат, кружат, поместуваат, се движат под и над прачката и скокаат од една на друга, а настапот завршува со скок и приземјување на двете нозе.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 53.</ref> Гимнастичарките често се качуваат на прачките користејќи помошна штица. * ''[[Греда]]'': На оваа справа, во рок од 60 до 80 секунди, гимнастичарките изведуваат разни скокови со едната или со двете нозе, движења, ваги, доскоци, вртења за 360 или 180 степени и акробации. Според [[Меѓународна гимнастичка федерација|Меѓународната гимнастичка федерација]], гредата треба да биде долга 500&nbsp;см, широка 10&nbsp;см и поставена на висина од 125&nbsp;см. Гредата е обложена со мек материјал. За настап на гредата е потребна рамнотежа, флексибилност и сила.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fedintgym.com/rules/docs/03-apparatus/appnorms0701-e.pdf |title=Apparatus Norms |publisher=International Gymnastics Federation |format=pdf |date=2006-01-01 |pages=63 |accessdate=2007-03-27 |archive-date=2008-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625041741/http://www.fedintgym.com/rules/docs/03-apparatus/appnorms0701-e.pdf }}</ref><ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 48.</ref> * ''[[Партер]]'': Оваа дисциплина се состои од вежби на партер во форма на квадрат со димензии 12m со 12m во рок од 70 до 90 секунди кои гимнастичарките ги изведуваат со придружба на [[музика]]. ==== Машки дисциплини ==== [[Податотека:Gymnastics brokenchopstick.jpg|thumb|right|150px|Момче настапува на [[коњ со рачки]]]] * ''[[Партер]]'': Како и гимнастичарките така и гимнастичарите во оваа дисциплина изведуваат вежби на партер во форма на квадрат со димензии 12 m х 12 m, но во пократок рок од 60 до 70 секунди. Исто така, тие настапуваат и без придружба на музика. Правилата велат дека гимнастичарот при својата вежба на партер смее само еднаш да биде во аголот на квадратот. * ''[[Коњ со рачки]]'': Оваа дисциплина е една од најтешките во гимнастиката. Таа се изведува на помагалото коњ со рачки кое е долго 163&nbsp;см и е поставено на висина од 110&nbsp;см. Гимнастичарот со двете раце се држи за рачките или на самото помагало и изведува кружни движења и движења со своите нозе. Вежбата завршува со акробација во воздух и доскок кој треба да биде стабилен со двете нозе. Оваа дисциплина најверојатно настанала со цел да се проверат способностите на идните коњаници. За оваа дисциплина потребна е сила, брзина, издржливост и добра подготвеност. * ''[[Кругови]]'': Круговите се помагала поставени на висина од 250&nbsp;см, а се со должина од 325&nbsp;см, односно се заврзани на висина од 575&nbsp;см од подот. Растојанието помеѓу круговите е 50&nbsp;см.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 45.</ref> На нив гимнастичарите, држејќи се со двете раце изведуваат различни вежби со движење на своите нозе и превртувања. За дофат на високопоставените кругови, гимнастичарите се подигнуваат од друго лице. За време на вежбата, круговите не смеат да се нишаат, што бара голема сила и издржливост. Вежбата на овие помагала завршува со доскок. * ''[[Прескок]]'': Гимнастичарите го изведуваат прескокот со помош на коњ без рачки или отскочна плоча до којашто стигнуваат со трчање на растојанието долго 25m. Држејќи се со рацете за помагалото, гимнастичарите со скок, во воздух изведуваат вежба која содржи повеќекратни салта или пак само вртење. Вежбата завршува со доскок од другата страна на помагалото којшто треба да биде стабилен. Многу е важна и поставеноста на рацете и рамената, како и целосната рамнотежа на телото од што всушност и зависи квалитетот на изведените акробации. * ''Машки разбој'': Разбојот е машка гимнастичка справа на која се изведуваат статички и динамички елементи. Вежбите на оваа страна се зиведуваат со силата на мускулите на рацете и на рамениот појас. Статичките елементи се изведуваат со задржување на телото во одредена положба, додека динамичките елементи се состојат од кревање на телото од пониска во повисока положба и обратно. Дисциплината разбој содржи вежби кои главно се состојат од скокови во воздух, кружења, поместувања и движења под и над две паралелно поставени прачки на утврдена висина од 175&nbsp;см при што должината на прачките изнесува 250&nbsp;см, а растојението меѓу нив се движи од 47 до 52&nbsp;см.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 46-47.</ref> * ''[[Вратило]]'': Ова е најспектакуларната од шесте машки дисциплини. Се изведува на пречка во форма на шипка со должина од 240&nbsp;см и поставена на висина од 255&nbsp;см. За да се фатат на неа, гимнастичарите се помогнат со кревање од друго лице, слично како и во дисциплината кругови. На пречката, тие изведуваат различни вежби: нишање, поместувања, вртења, скокови, салта, префати со рацете и др. Притоа, вежбата завршува со акробатски скок од справата. За време на изведувањето на вежбата, вратилото се држи со целата дланка, а не само со прстите при што рацете се поставени на вратилото во широчина на рамената.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 41-42.</ref> [[Податотека:FabianHambuechen-WM07.jpg|мини|десно|120п|Изведување вежба на вратило]] === Ритмичка гимнастика === [[Податотека:Rhythmic gymnasts posing.jpg|мини|десно|Ритмичка гимнастика]] Ритмичката гимнастика е гимнастичка форма којашто е официјално признаена од ФИГ во 1961 година и којашто во последно време стана многу популарна. Во неа настапуваат само жени (во поединечна и во групна конкуренција), но постои и ритмичка гимнастика во машка конкуренција со потекло од [[Јапонија]]. Изведбата е на поголема површина од партерот, а гимнастичарките со придружба на музика која може да има вокали, но не и зборови. Во оваа дисциплина се користат разни реквизити, како: хулахопи, ленти, топки, обрачи и јажиња. Изведбата е поединечна или групна, а настапот се оценува од судиите со максимални 20 бода. Настапот во ритмичката гимнастика вклучува елементи од класичниот [[балет]], танци и други игри кои се изведуваат со особена елеганција.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 55.</ref> === Скокови на трамбулина === Скоковите на трамбулина се нова гимнастичка дисциплина која првото светско првенство го има доживеано во [[1964]] година, а од неодамна е и дел од олимпиоската програма. Скоковите се изведуваат во 4 видови на натпревари: поединечни, синхронизирани, мини двојни и моќни превртувања; но само поединечните скокови се дел од олимписката програма. Во поединечните скокови на трамбулина, гимнастичарот изведува 10 последователни скокови без пауза со кои би добил висина за да може да започне со изведбата на вежбата. Настапот се оценува со максимални 10 бода, а можни се и се доделуваат додатни бодови во зависност од квалитетот на изведбата. Синхронизираните скокови се изведуваат слично со тоа што и двајцата натпреварувачи треба да имаат синхронизирани движења, како би добиле подобри оцени. Во мини двојните скокови, скоковите се изведуваат на помала трамбулина со загревање. Се извршуваат две движења, а оцените се доделуваат на сличен начин како и кај поединечните скокови. Во моќно превртување, гимнастичарите изведуваат моќни скокови, превртувања и движења на свиткана подлога. Оценувањето е слично како кај поединечните скокови. === Корективна гимнастика === Корективната гимнастика содржи повеќе вежби кои ги изведуваат лица на сите возрасти со цел да ги отстранат деформитетите на своето тело. Повеќе луѓе вежбаат заедно во групи од 6, па и над 150 луѓе. Вежбите се изведуваат синхронизирано и се категоризирани. Групите може да бидат составени од лица од ист пол, но најчесто се мешани. Најголем настан е [[Светската гимнаестрада]] која за првпат се одржала во [[1939]] година и се одржува на секои 4 години. === Аеробичка гимнастика === Аеробичка гимнастика (порано позната како Спортска аеробика) е вид на гимнастика во кој групи од повеќе од 6 лица изведуваат вежби за чијашто изведба е потребна сила, флексибилност и издржливост и се менуваат на секои 60 до 90 секунди. === Акробатска гимнастика === Акробатска гимнастика, или акроспорт, е вид гимнастика во кој се натпреваруваат мажи и жени во парови од по двајца, тројца или четворица при што изведуваат вежби со главата, рацете и нозете на своите партнери. Може да се избере и сопствена музика, но лириката е забранета. Натпреварувачите се натпреваруваат во А и B категорија, а потоа во нивоата 1, 2, 3, 4 и 5; од 3, 4 и 5 две рутини се постигнати, баланс и темпо. Акробатиката е дел од спортската гимнастика која ја сочинуваат разни гимнастички елементи кои се изведуваат со контролирани и убаво обликувани движења. Притоа, гимнастичката вежба е составена од елементи со различна тежина, меѓусебно поврзани со одреден ритам и динамика. Вежбите се изведуваат на посебна подлога (гимнастички душеци) чии димензии изнесуваат 12 х 12 метри, со дополнителна заштита од еден метар. Меѓу основните гимнастички елементи во акробатиката спаѓаат: стоење на раце, мост, премет во страна (т.н. „ѕвезда“) и ритмички потскокнувања.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 36-38.</ref> === Екипна гимнастика === Екипната гимнастика потекнува од Скандинавија и овој вид на гимнастика бил на некои големи настани повеќе од 20 години.{{Fact|date=November 2007}} Екипите се составени од 6 до 12 членови, мажи или жени или мешано. Настапуваат во три дисциплини: партер, трампета и превртување. Во натпреварите на трампета и во превртување настапуваат шест членови од екипата. Тие ги покажуваат своите способности еден по друг многу брзо. За најдобар се оценува последниот потег. На партер се настапува со придружба на музика. * ''[[Партер]]'': Настапуваат сите членови на екипата. Станува збор за мешавина од танцување, флексибилност и вештини. Потребна е категоризација во вештините, а судиите обрнуваат внимание на промените во острината. Потребно е да има барем два брана со тело, едно вртење, два баланси и неколку останати гимнастички акробации. Изведбата е придружувана со музика. * ''[[Трампета]]'': Во оваа дисциплина се користи трампета. Има две компоненти прескок и самата трампета. Постојат вкупно три дела, а само еден треба да биде прескок. Останатите делови треба да го содржат истиот потег од сите гимнастичари. Така е најчесто во првиот дел. И тука изведбата е со придружба на музика. * ''[[Превртување]]'': И тука има три дела. Едниот вклучува предни серии изведувани од сите 6 гимнастичари. Останатиот дел исто така треба да содржи елементи кои сите гимнастичари ги изведуваат, а секоја серија мора да има најмалку три различни акробации. == Оценување според ФИГ == === Правилник === ФИГ има свој правилник за оценување чијашто основна цел е објективност во вреднувањето на вежбите, но исто така и сигурност во препознавањето на најдобриот натпреварувач, како и насочување на тренерите и гимнастичарите во создавањето на вежбите. Судиите формираат комисија која се состои од претседател, членови на А комисија (2), членови на В комисија (6), додатни судии и помошници (линиски судии на партер, мерач на време, администратор, оперативец за пресметка и др. што зависи од натпреварувањето, а да биде според правилникот на ФИГ). За сите судии постои процедура како се избираат, но откако ќе бидат именувани остануваат во тој состав до крајот на натпреварувањето. Големината на комисијата може да биде различна на натпреварувања од различен карактер. Во таков случај се применува правилото на дозволена разлика на средна вредност. На натпреварувањата со помалку од 4 судии, членови на В комисија, разликата помеѓу средните оцени не смее да биде поголема од: {| |>0,00 – 0,40 (0,10) |- |>0,40 – 0,60 (0,20) |- |>0,60 – 1,00 (0,30) |- |>1,00 – 1,50 (0,40) |- |>1,50 – 2,00 (0,50) |- |>2,00 (0,60) |} === Задачи за судиите на помагала === Задачи на претседателот: * ја координира и надгледува работата на сите членови на комисијата од судии на помагала; * посредува помеѓу комисијата за помагала и претседателот на натпреварувањето; * се грижи за ефикасноста на натпреварувањето на помагалото за кое е надлежен, вклучувајќи го и времето за загревање; * дава знак за почеток на натпреварувањето кое мора да започне најдоцна 30 секунди по дадениот знак; * го потврдува крајот на изведената вежба; * активно и објективно дава почетна оцена за вежбата на помагалото за кое е надлежен на начин како и комисиите А и В; * ги потврдува сите оцени, како и конечната; * се грижи натпреварувачот да добие објективна оцена ( да е во согласност со правилникот и со одобрување на претседателот на натпреварувањето којшто може да казни и некои необјективни судии); * Посредува помеѓу двата члена на комисијата А во одредувањето на оцената доколку тие не можат да се сложат; * одредува казни и одземање на бодови доколку натпреварувачот направи грешка (излезе од партер или направи дисциплински прекршок) во согласност со правилникот; * го применува правилникот во поглед на почитувањето и конзистентноста на судиите. Од двата члена на комисијата А, еден е технички асистент именуван од ФИГ. Неговите задачи се: * му помага на претседателот на комисијата за помагала и е координатор на комисијата А; * го известува претседателот за посебни вредности и останати одземања од почетната оцена; * дава почетна оцена и го известува претседателот дека членовите на комисијата А не можат да се согласат околу нејзиното одредување; * на крајот од натпреварувањето поднесува извештај до претседателот во врска со евентуални проблеми; * во рок од 2 месеца по натпреварувањето на еден службеник на ФИГ му го поднесува извештајот од претседателот на комисијата за помагала со содржина од сите вежби кои ги судел. И двата члена на комисијата А работат независно, но може да се договараат. Нивни задачи се: * оценување на содржината на вежбите и вреднување на сите елементи согласно одредбите; * за правилно да ја извршат својата задачи, мораат точно да ја забележат содржината на вежбата. Членовите на комисијата В своите мислења ги донесуваат независно од другите судии. Секоја оцена се изнесува 10 [[секунда|секунди]] по завршувањето на вежбата и тоа така што другите судии не би ја забележале оцената. Членовите на комисијата В ги оценуваат сите елементи на изведената вежба и одредуваат намалување на оцената поради техничките и естетски грешки. Линиските судии мораат да го известат претседателот на комисијата за помагала доколку воочат некој прекршок, а за истото треба да поднесат и писмен [[извештај]]. === Оценување на вежбите === За сите помагала одредени се две посебни комисии (А и В). Комисијата А го проценува квалитетот, тежината на вежбата, посебните вредности и дава додатни бодови. Исто така, таа ја одредува и почетната оцена на вежбата, започнувајќи од 0,00 бода. Комисијата В пак ја оценува изведбата на вежбата (техниката и поставеноста на телото). Оценувањето од страна на судиите започнува со оценката 10,00 од која се одбиваат бодови поради направените грешки кои можат да бидат изразени во десетинки или стотинки (пр.0,1 или 0,01). Највисоката и најниската оцена се одбиваат, а од останатите оцени се пресметува [[аритметичка средина]]. Конечната оцена е збир на оцените на комисиите Аи В. Судијата ја вреднува техниката и разновидноста на елементите на вежбата. Секое помагало има 5 елементи означени со I, II, III, IV и V. Секој натпреварувач во својата изведба мора да внесе најмалку по еден од секој елемент што комисијата А го наградува со 0,50 бода. Доколку елементот недостасува, истата комисија тоа го казнува со одземање на бодови. Оваа комисија натпреварувачите ги наградува со додатни бодови за изведба на тешки вежби без големи грешки. Еден елемент во една вежба не смее да се повторува освен ако вежбата не е прекината надвор од контрола на натпреварувачот. Ако натпреварувачот падне од помагалото може да избере дали ќе ја понови вежбата или не. Елементот не смее да се повторува со цел да се оневозможи зголемување на тежината на вежбата и додатни бодови од еден ист изведен елемент. Ова правило се применува и на поврзани елементи (освен коњ со рачки и кругови). Комисијата В ги оценува техничките и естетските грешки кои може да бидат мали, средни и големи. Вредноста на одбивањето на бодови е секогаш ист во зависност од карактерот на грешката, а независно од тежината на вежбата: {| |мала грешка – 0,10 |- |средна грешка – 0,30 |- |голема грешка – 0,50 |- |пад од помагало – 0,80 |} == Тренинг == Гимнастичарите со спортот гимнастика започнуваат да се занимаваат уште како деца. Тоа е така поради држењето на ‘рбетот кај децата кој има пресудна улога во понатамошниот развој на телото. Гимнастичарите мора да бидат лесни, не многу високи, физички цврсти, брзи, силни и добро кондиционо подготвени. Врвните резултати во гимнастиката не се постигнуваат подеднакво кај мажите и кај жените. Гимнастичарите своите најдобри резултати може да ги постигнат како и кај повеќето физички спортови, за разлика од гимнастичарките кај кои врвната форма трае сè до 25-тата година, а подоцна опаѓа. Во развојот и напредокот на еден гимнастичар исто така голема улога игра и тренерот кој мора да биде стручен и кадарен. Тренингот на еден гимнастичар е долг, исцрпувачки и за да се совлада техниката потребен е многу поголем вложен труд за разлика од кај некои други спортови. == Опрема == Гимнастичарите се облечени во тренерки и маичка без ракави, а носат и чорапи и имаат обуено патики, но може и да настапат боси. Гимнастичарките пак се облечени во трико и тие носат чорапи и имаат обуено патики без кои можат да настапат и тие. == Поврзано == * [[Фискултура]] * [[Атлетика]] * [[Олимписки посртови]] * [[Федерација на гимнастички спортови на Македонија]] == Наводи == {{Reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.fgsrm.com/ Федерација на гимнастички спортови на Македонија (ГФСМ)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160116160750/http://fgsrm.com/ |date=2016-01-16 }} * [http://www.martinvidic.com/martinvidic_en_2006/flash_mavi/gymnastics.htm Гимнастика] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070329013356/http://www.martinvidic.com/martinvidic_en_2006/flash_mavi/gymnastics.htm |date=2007-03-29 }} — список на техники и слободни комични анимации за гимнастика на партер. * [http://www.fig-gymnastics.com Меѓународна гимнастичка федерација (ФИГ)] * [http://www.ueg-gymnastics.com. Европска гимнастичка унија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120121191858/http://www.ueg-gymnastics.com/ |date=2012-01-21 }} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Гимнастика| ]] [[Категорија:Спортови]] [[Категорија:Олимписки спортови]] [[Категорија:Фискултура]] [[Категорија:Поединечни спортови]] 7o8ljy9kwo0wbcqrl682n7gidurv2qp Машка ракометна репрезентација на Македонија 0 66820 5560524 5508863 2026-05-16T13:53:37Z TheGreatMKD 32993 ажурирање на составот 5560524 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Ракометна репрезентација | Name = Македонија| Badge =| Badge_size = 100px | Nickname = Црвено-жолти| Association = [[Ракометна федерација на Македонија]] (РФМ) | Coach = [[Кирил Лазаров]] | Most caps = [[Стевче Алушевски]] (245)| Most goals = [[Кирил Лазаров]] (1717)| |pattern_la1=_yellowborder|pattern_b1=|pattern_ra1=_yellowborder| leftarm1=ff0000|body1=ff0000|rightarm1=ff0000|shorts1=ff0000|socks1=ff0000| pattern_la2=_redborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_redborder| leftarm2=FFFF00|body2=FFFF00|rightarm2=FFFF00|shorts2=FFFF00|socks2=FFFFFF| World cup apps = 8| World cup first = 1999| World cup best = 9. место ([[Светско првенство во ракомет за мажи 2015|2015]])| Regional name = [[Европско првенство во ракомет за мажи|Европско првенство]] | Regional cup apps = 7| Regional cup first = [[Европско првенство во ракомет за мажи 1998|1998]]| Regional cup best = 5. место ([[Европско првенство во ракомет за мажи 2012|2012]])| }} {{MedalTableTop}} {{MedalOlympic}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 1972|Минхен 1972]] | [[Ракомет на Летните олимписки игри 1972|Состав]] }} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 1984|Лос Анџелес 1984]] | [[Ракомет на Летните олимписки игри 1984|Состав]] }} {{MedalBronze | [[Летни олимписки игри 1988|Сеул 1988]] | [[Ракомет на Летните олимписки игри 1988|Состав]] }} {{MedalCompetition|[[Светско првенство во ракомет за мажи|Светско првенство]]}} {{MedalBronze | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1970|Франција 1970]] | Состав}} {{MedalBronze | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1974|Источна Германија 1974]] | Состав}} {{MedalSilver | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1982|Западна Германија 1982]] | Состав}} {{MedalGold | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1986|Швајцарија 1986]] | Состав}} {{MedalCompetition|[[Средоземни игри]]}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1967|Тунис 1967]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1975|Алжир 1975]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1979|Сплит 1979]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1983|Казабланка 1983]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1991|Атина 1991]] | Состав}} {{MedalBottom}} [[Податотека:Rakometarite kaj Riker, 2011.jpg|thumb|220px|Македонската ракометна репрезентација на прием во Американската амбасада во Скопје, 2011]] '''Машка ракометната репрезентација на Македонија''' — сениорска репрезентација што ја претставува [[Македонија]] на меѓународните [[ракомет]]ни натпреварувања во машка конкуренција. Репрезентацијата е раководена од [[Ракометна федерација на Македонија|Ракометната федерација на Македонија]] (РФМ). == Историја == {{Главна|Машка ракометна репрезентација на Југославија}} До [[1991]] година, кога се стекнала со независност, [[Македонија]] играла во рамките на [[СФРЈ]]. Машката ракометна репрезентација го одиграла својот прв натпревар на [[15 декември]] [[1993]] година, против репрезентацијата на [[Романија]], во рамките на Купот на [[Карпати]]те.<ref>''ТЕА Модерна'', број 689, година XIV, среда, 18 декември 2013, стр. 8.</ref> == Меѓународни учества == Македонската машка ракометна репрезентација има учествувано на повеќе големи меѓународни натпреварувања. === Европски првенства === ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 1998]]==== {{Главна|Европско првенство во ракомет за мажи 1998}} Европското првенство во [[Италија]], во [[1998]] година, бил првото европско првенство на кој настапила репрезентацијата на [[Македонија]]. На ова првенство, Македонија играла во групата „Б“ и завршила на последното место, со само 1 освоен бод. На конечната табела на првенството, Македонија завршила на последното, 12 место. ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 2012]]==== {{Главна|Европско првенство во ракомет за мажи 2012}} Европското првенство во [[Србија]], во [[2012]] година, е второто европско првенство на кој Македонија зела учество. Во првата рунда од првенството, Македонија играла во групата „Б“, каде завршила на второто место, со една победа и еден нерешен резултат. Во следната рунда од првенството, Македонија играла во првата комбинирана група, каде завршила на третото место и со тоа разигрувала со [[Словенија]] во борбата за петтото место. Македонија ја поразила селекција на [[Словенија]], обезбедила место во квалификацискиот турнир за [[Летни олимписки игри 2012|Олимписките игри во Лондон]] и бараж за [[Светско првенство во ракомет за мажи 2013|Светското првенство во 2013 г]]. На квалификациите за Олимписките игри во [[Лондон]], Македонија играла на квалификацискиот турнир во [[Шведска]], против домаќинот Шведска, [[Бразил]] и [[Унгарија]], но не успеала да се пласира на Олимпијадата. Сепак, таа успеала да се квалификува за Светското првенство во ракомет, одиграно во [[Шпанија]], во [[2013]] година. ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 2014]]==== {{Главна|Европско првенство во ракомет за мажи 2014}} Македонија се пласирала на Европското првенство во [[Данска]] како второпласирана во квалификациската рунда. На Европското првество, Македонија ги започнала своите натпревари во првата „А“ група, каде разигрувала со репрезентациите на Данска, [[Чешка]] и [[Австрија]]. По звршувањето на прелиминарната рунда, Македонија имала пораз од Данска, нерешен резултат со Чешка и победа над Австрија. Со тоа, Македонија продолжила во следната главна фаза, каде во новата група пренесла 2 бода и се пласирала на третото место, веднаш зад Шпанија и Данска. На крајот од првенството, Македонија го зазела 10 место. ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 2016]]==== Македонија играла во шестата квалификациска група за [[Европското првенство во ракомет за мажи 2016|Европското првенство во ракомет 2016]], заедно со [[Франција]], [[Чешка]] и [[Швајцарија]]. Македонија ги започнала квалификациите на [[26 октомври]] [[2014]] година, кога во Скопје ја победила репрезентацијата на Швајцарија, со резултат 27-20. Најефикасен стрелец бил [[Кире Лазаров]], со постигнати 13 гола.<ref>„Обрван: Се надевам дека ќе бидеме втората репрезентација што ќе ја победи Чешка дома“, ''Дневник'', година XVIII, број 5605, петок, 31 октомври 2014, стр. 22-23.</ref> Неколку дена подоцна, на [[2 ноември]] [[2014]] година, во [[Злин]], репрезентацијата на Македонија ѝ гостувала на Чешката репрезентација. Наспроти големата предност што [[Чеси]]те ја имале на полувремето, натпреварот завршил нерешено 27-27 (11-18), благодарение на голманот [[Борко Ристовски]], кој имал 24 одбрани. Инаку, најефикасен стрелец во репрезентацијата на Македонија бил Кире лазаров, со 10 гола.<ref>„Ристовски одбрани бод за Македонија“, ''Дневник'', година XVIII, број 5607, понеделник, 3 ноември 2014, стр. 22-23.</ref><ref>„Бодот со Чешка е роденденски дар за Ристовски“, ''Дневник'', година XVIII, број 5607, вторник, 4 ноември 2014, стр. 23.</ref> <br /> Непосредно пред почетокот на Европското првенство, во [[декември]] [[2015]] година, од репрезентацијата биле исклучени голманот [[Даниел Дупјачанец]] и [[Мартин Велковски]], кои претходно за првпат биле повикани во репрезентацијата. Во групната фаза од првенството, Македонија играла заедно со репрезентациите на [[Ракометна репрезентација на Полска|Полска]], [[Ракометна репрезентација на Франција|Франција]] и [[Ракометна репрезентација на Србија|Србија]].<ref>„Обрван: Го поддржувам Брестовац за отстранувањето на Дупјачанец и Велковски“, ''Дневник'', година XIX, број 5952, вторник, 29 декември 2015, стр. 23.</ref> === Светски првенства === * [[Светско првенство во ракомет за мажи 1999|1999]] {{EGY}} - ''18 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2009|2009]] {{ХРВ}} - ''11 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2013|2013]] {{ESP}} - ''14 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2015|2015]] {{QAT}} - ''9 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2017|2017]] {{FRA}} - ''15 место'' ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 1999]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 1999}} На светското првенство во [[Египет]] [[1999]], репрезентацијата на Македонија не успеала да ја мине групната фаза и на крајот завршила на 18. место.<ref name="XIX 2015">„Преку Тунис се стасува на Игрите во Рио“, ''Дневник'', година XIX, број 5668, петок, 16 јануари 2015, стр. 20-21.</ref> ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 2009]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 2009}} На светското првенство во [[Хрватска]] [[2009]], репрезентацијата на Македонија остварила голем успех и на крајот завршила на 11. место.<ref name="XIX 2015"/> ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 2013]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 2013}} На светското првенство во [[Шпанија]] [[2013]], репрезентацијата на Македонија ја минала групната фаза, но била елиминирана од Германија во осмина-финалето. Така, на крајот, Македонија го зазела 14. место на првенството.<ref name="XIX 2015"/> ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 2015]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 2015}} На светското првенство во [[Катар]] [[2015]], Македонија играла во групата „Б“, заедно со репрезентациите на [[Тунис]], [[Босна и Херцеговина]], [[Машка ракометна репрезентација на Хрватска|Хрватска]], [[Иран]] и [[Австрија]]. Репрезентацијата на Македонија била предводена од селекторот [[Ивица Обрван]].<ref name="XIX 2015"/> Во 4. коло од групата „Б“, Македонија изгубила од [[Машка ракометна репрезентација на Хрватска|Хрватска]], со резултат 26-29 (14-15), а најефикасен во македонската репрезентација бил [[Кире Лазаров]], со постигнати седум голови.<ref>„Обрван: Не успеавме да приредиме изненадување“, ''Дневник'', година XIX, број 5673, петок, 23 јануари 2015, стр. 25.</ref> == Тековен состав == Список на повикани играчи за [[Европско првенство во ракомет за мажи 2026|Европското првенство 2026]].<ref>{{Cite web |title=СЕЛЕКТОРОТ НА МАШКАТА СЕНИОРСКА РЕПРЕЗЕНТАЦИЈА ГО ОБЈАВИ СПИСОКОТ НА РАКОМЕТАРИ ЗА ПРЕТСТОЈНОТО ЕВРОПСКО ПРВЕНСТВО EHF EURO 2026 – Ракометна Федерација на Македонија |url=https://macedoniahandball.com.mk/selektorot-na-mashkata-seniorska-reprezentaczija-go-objavi-spisokot-na-rakometari-za-pretstojnoto-evropsko-prvenstvo-ehf-euro-2026/ |date=18 декември 2025|access-date=17 јануари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Team roster: North Macedonia|url=https://res.ehf.eu/doxtore/TLCEQLGQDD/kwen3CMMcN7iMDdQTQ_ZXGWvqsSSVTzr386Z44fAkc8|access-date=15 јануари 2026|website=ehf.eu}}</ref> Тренер: [[Кирил Лазаров]] {{Nat hs start}} {{Nat hs player|no=1|pos=ГО|name=[[Никола Митревски]]|age={{Birth date and age|1985|10|3|df=y}}|height=1.84 м|apps=134|goals=6|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=4|pos=ДБ|name=[[Мартин Велковски]]|age={{Birth date and age|1997|3|10|df=y}}|height=1.88 м|apps=37|goals=15|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=9|pos=СБ|name=[[Игор Ѓорѓиев]]|age={{Birth date and age|2000|6|2|df=y}}|height=1.87 м|apps=19|goals=32|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=10|pos=СБ|name=[[Марко Митев]]|age={{Birth date and age|2003|2|23|df=y}}|height=1.83 м|apps=15|goals=33|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=12|pos=ГО|name=[[Мартин Томовски]]|age={{Birth date and age|1997|7|10|df=y}}|height=1.94 м|apps=41|goals=5|club=[[РК Лудвигсбург|Лудвигсбург]]|clubnat=GER}} {{Nat hs player|no=16|pos=ГО|name=[[Иван Галевски]]|age={{Birth date and age|2004|7|5|df=y}}|height=1.95 м|apps=13|goals=0|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=17|pos=П|name=[[Никола Маркоски]]|age={{Birth date and age|1990|5|22|df=y}}|height=1.97 м|apps=73|goals=26|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=18|pos=СБ|name=[[Филип Кузмановски]]|age={{Birth date and age|1996|7|7|df=y}}|height=1.98 м|apps=82|goals=280|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=19|pos=ДК|name=[[Ненад Костески]]|age={{Birth date and age|2001|3|4|df=y}}|height=1.88 м|apps=46|goals=97|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=22|pos=СБ|name=[[Дамјан Митев]]|age={{Birth date and age|2006|11|8|df=y}}|height=1.92 м|apps=8|goals=7|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=26|pos=ДК|name=[[Никола Костески]]|age={{Birth date and age|1992|8|22|df=y}}|height=1.87 м|apps=13|goals=12|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=31|pos=П|name=[[Самоил Ристевски]]|age={{Birth date and age|2006|5|22|df=y}}|height=1.99 м|apps=8|goals=5|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=32|pos=ЛК|name=[[Гоце Ојлески]]|age={{Birth date and age|1989|10|10|df=y}}|height=1.82 м|apps=45|goals=127|club=[[ГРК Охрид|Охрид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=33|pos=П|name=[[Жарко Пешевски]]|age={{Birth date and age|1991|4|11|df=y}}|height=1.95 м|apps=63|goals=90|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=38|pos=ЛБ|name=[[Иван Џонов]]|age={{Birth date and age|1997|7|15|df=y}}|height=1.91 м|apps=13|goals=17|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=42|pos=П|name=[[Марко Стојковиќ]]|age={{Birth date and age|2003|6|27|df=y}}|height=1.99 м|apps=13|goals=10|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=44|pos=П|name=[[Михаил Аларов]]|age={{Birth date and age|1997|11|21|df=y}}|height=1.95 м|apps=10|goals=5|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=55|pos=ЛК|name=[[Петар Атанасијевиќ]]|age={{Birth date and age|2003|7|9|df=y}}|height=1.92 м|apps=8|goals=6|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=77|pos=ДБ|name=[[Мартин Серафимов]]|age={{Birth date and age|2000|3|3|df=y}}|height=1.85 м|apps=39|goals=77|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=88|pos=СБ|name=[[Павле Атанасијевиќ]]|age={{Birth date and age|2003|7|9|df=y}}|height=1.95 м|apps=3|goals=10|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs end}} ==Поранешни истакнати играчи== *[[Стевче Алушевски]] *[[Петар Ангелов]] *[[Бранислав Ангеловски]] *[[Горан Андоновски]] *[[Ванчо Димовски]] *[[Горан Ѓоргоновски]] *[[Александар Јовиќ]] *[[Ацо Јоновски]] *[[Горан Кузманоски]] *[[Филип Лазаров]] *[[Лазо Мајнов]] *[[Гоце Макалоски]] *[[Пепи Манасков]] *[[Филип Миркуловски]] *[[Влатко Митков]] *[[Наумче Мојсовски]] *[[Зоран Петковски]] *[[Кире Поповски]] *[[Стојанче Стоилов]] *[[Радослав Стојановиќ]] *[[Владимир Темелков]] *[[Боро Чурлевски]] == Поврзано == * [[Ракометна федерација на Македонија]] * [[Ракометна женска репрезентација на Македонија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Republic of Macedonia national handball team}} * [http://macedoniahandball.com.mk/ Официјална страница на РФМ] {{Ракомет во Македонија}} {{Македонски репрезентации}} {{Европски машки ракометни репрезентации}} {{Navboxes |title = Состави на македонската репрезентација на големите натпреварувања |list = {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2012}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2013}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2014}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2015}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2016}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2017}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2018}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2019}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2020}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2021}} }} [[Категорија:Машка ракометна репрезентација на Македонија]] 6dngrwtz5u08oqj5yczpe9l0k5b8pyk 5560526 5560524 2026-05-16T13:54:51Z TheGreatMKD 32993 /* Тековен состав */ 5560526 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Ракометна репрезентација | Name = Македонија| Badge =| Badge_size = 100px | Nickname = Црвено-жолти| Association = [[Ракометна федерација на Македонија]] (РФМ) | Coach = [[Кирил Лазаров]] | Most caps = [[Стевче Алушевски]] (245)| Most goals = [[Кирил Лазаров]] (1717)| |pattern_la1=_yellowborder|pattern_b1=|pattern_ra1=_yellowborder| leftarm1=ff0000|body1=ff0000|rightarm1=ff0000|shorts1=ff0000|socks1=ff0000| pattern_la2=_redborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_redborder| leftarm2=FFFF00|body2=FFFF00|rightarm2=FFFF00|shorts2=FFFF00|socks2=FFFFFF| World cup apps = 8| World cup first = 1999| World cup best = 9. место ([[Светско првенство во ракомет за мажи 2015|2015]])| Regional name = [[Европско првенство во ракомет за мажи|Европско првенство]] | Regional cup apps = 7| Regional cup first = [[Европско првенство во ракомет за мажи 1998|1998]]| Regional cup best = 5. место ([[Европско првенство во ракомет за мажи 2012|2012]])| }} {{MedalTableTop}} {{MedalOlympic}} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 1972|Минхен 1972]] | [[Ракомет на Летните олимписки игри 1972|Состав]] }} {{MedalGold | [[Летни олимписки игри 1984|Лос Анџелес 1984]] | [[Ракомет на Летните олимписки игри 1984|Состав]] }} {{MedalBronze | [[Летни олимписки игри 1988|Сеул 1988]] | [[Ракомет на Летните олимписки игри 1988|Состав]] }} {{MedalCompetition|[[Светско првенство во ракомет за мажи|Светско првенство]]}} {{MedalBronze | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1970|Франција 1970]] | Состав}} {{MedalBronze | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1974|Источна Германија 1974]] | Состав}} {{MedalSilver | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1982|Западна Германија 1982]] | Состав}} {{MedalGold | [[Светско првенство во ракомет за мажи 1986|Швајцарија 1986]] | Состав}} {{MedalCompetition|[[Средоземни игри]]}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1967|Тунис 1967]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1975|Алжир 1975]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1979|Сплит 1979]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1983|Казабланка 1983]] | Состав}} {{MedalGold |[[Средоземни игри 1991|Атина 1991]] | Состав}} {{MedalBottom}} [[Податотека:Rakometarite kaj Riker, 2011.jpg|thumb|220px|Македонската ракометна репрезентација на прием во Американската амбасада во Скопје, 2011]] '''Машка ракометната репрезентација на Македонија''' — сениорска репрезентација што ја претставува [[Македонија]] на меѓународните [[ракомет]]ни натпреварувања во машка конкуренција. Репрезентацијата е раководена од [[Ракометна федерација на Македонија|Ракометната федерација на Македонија]] (РФМ). == Историја == {{Главна|Машка ракометна репрезентација на Југославија}} До [[1991]] година, кога се стекнала со независност, [[Македонија]] играла во рамките на [[СФРЈ]]. Машката ракометна репрезентација го одиграла својот прв натпревар на [[15 декември]] [[1993]] година, против репрезентацијата на [[Романија]], во рамките на Купот на [[Карпати]]те.<ref>''ТЕА Модерна'', број 689, година XIV, среда, 18 декември 2013, стр. 8.</ref> == Меѓународни учества == Македонската машка ракометна репрезентација има учествувано на повеќе големи меѓународни натпреварувања. === Европски првенства === ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 1998]]==== {{Главна|Европско првенство во ракомет за мажи 1998}} Европското првенство во [[Италија]], во [[1998]] година, бил првото европско првенство на кој настапила репрезентацијата на [[Македонија]]. На ова првенство, Македонија играла во групата „Б“ и завршила на последното место, со само 1 освоен бод. На конечната табела на првенството, Македонија завршила на последното, 12 место. ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 2012]]==== {{Главна|Европско првенство во ракомет за мажи 2012}} Европското првенство во [[Србија]], во [[2012]] година, е второто европско првенство на кој Македонија зела учество. Во првата рунда од првенството, Македонија играла во групата „Б“, каде завршила на второто место, со една победа и еден нерешен резултат. Во следната рунда од првенството, Македонија играла во првата комбинирана група, каде завршила на третото место и со тоа разигрувала со [[Словенија]] во борбата за петтото место. Македонија ја поразила селекција на [[Словенија]], обезбедила место во квалификацискиот турнир за [[Летни олимписки игри 2012|Олимписките игри во Лондон]] и бараж за [[Светско првенство во ракомет за мажи 2013|Светското првенство во 2013 г]]. На квалификациите за Олимписките игри во [[Лондон]], Македонија играла на квалификацискиот турнир во [[Шведска]], против домаќинот Шведска, [[Бразил]] и [[Унгарија]], но не успеала да се пласира на Олимпијадата. Сепак, таа успеала да се квалификува за Светското првенство во ракомет, одиграно во [[Шпанија]], во [[2013]] година. ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 2014]]==== {{Главна|Европско првенство во ракомет за мажи 2014}} Македонија се пласирала на Европското првенство во [[Данска]] како второпласирана во квалификациската рунда. На Европското првество, Македонија ги започнала своите натпревари во првата „А“ група, каде разигрувала со репрезентациите на Данска, [[Чешка]] и [[Австрија]]. По звршувањето на прелиминарната рунда, Македонија имала пораз од Данска, нерешен резултат со Чешка и победа над Австрија. Со тоа, Македонија продолжила во следната главна фаза, каде во новата група пренесла 2 бода и се пласирала на третото место, веднаш зад Шпанија и Данска. На крајот од првенството, Македонија го зазела 10 место. ====[[Европско првенство во ракомет за мажи 2016]]==== Македонија играла во шестата квалификациска група за [[Европското првенство во ракомет за мажи 2016|Европското првенство во ракомет 2016]], заедно со [[Франција]], [[Чешка]] и [[Швајцарија]]. Македонија ги започнала квалификациите на [[26 октомври]] [[2014]] година, кога во Скопје ја победила репрезентацијата на Швајцарија, со резултат 27-20. Најефикасен стрелец бил [[Кире Лазаров]], со постигнати 13 гола.<ref>„Обрван: Се надевам дека ќе бидеме втората репрезентација што ќе ја победи Чешка дома“, ''Дневник'', година XVIII, број 5605, петок, 31 октомври 2014, стр. 22-23.</ref> Неколку дена подоцна, на [[2 ноември]] [[2014]] година, во [[Злин]], репрезентацијата на Македонија ѝ гостувала на Чешката репрезентација. Наспроти големата предност што [[Чеси]]те ја имале на полувремето, натпреварот завршил нерешено 27-27 (11-18), благодарение на голманот [[Борко Ристовски]], кој имал 24 одбрани. Инаку, најефикасен стрелец во репрезентацијата на Македонија бил Кире лазаров, со 10 гола.<ref>„Ристовски одбрани бод за Македонија“, ''Дневник'', година XVIII, број 5607, понеделник, 3 ноември 2014, стр. 22-23.</ref><ref>„Бодот со Чешка е роденденски дар за Ристовски“, ''Дневник'', година XVIII, број 5607, вторник, 4 ноември 2014, стр. 23.</ref> <br /> Непосредно пред почетокот на Европското првенство, во [[декември]] [[2015]] година, од репрезентацијата биле исклучени голманот [[Даниел Дупјачанец]] и [[Мартин Велковски]], кои претходно за првпат биле повикани во репрезентацијата. Во групната фаза од првенството, Македонија играла заедно со репрезентациите на [[Ракометна репрезентација на Полска|Полска]], [[Ракометна репрезентација на Франција|Франција]] и [[Ракометна репрезентација на Србија|Србија]].<ref>„Обрван: Го поддржувам Брестовац за отстранувањето на Дупјачанец и Велковски“, ''Дневник'', година XIX, број 5952, вторник, 29 декември 2015, стр. 23.</ref> === Светски првенства === * [[Светско првенство во ракомет за мажи 1999|1999]] {{EGY}} - ''18 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2009|2009]] {{ХРВ}} - ''11 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2013|2013]] {{ESP}} - ''14 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2015|2015]] {{QAT}} - ''9 место'' * [[Светско првенство во ракомет за мажи 2017|2017]] {{FRA}} - ''15 место'' ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 1999]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 1999}} На светското првенство во [[Египет]] [[1999]], репрезентацијата на Македонија не успеала да ја мине групната фаза и на крајот завршила на 18. место.<ref name="XIX 2015">„Преку Тунис се стасува на Игрите во Рио“, ''Дневник'', година XIX, број 5668, петок, 16 јануари 2015, стр. 20-21.</ref> ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 2009]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 2009}} На светското првенство во [[Хрватска]] [[2009]], репрезентацијата на Македонија остварила голем успех и на крајот завршила на 11. место.<ref name="XIX 2015"/> ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 2013]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 2013}} На светското првенство во [[Шпанија]] [[2013]], репрезентацијата на Македонија ја минала групната фаза, но била елиминирана од Германија во осмина-финалето. Така, на крајот, Македонија го зазела 14. место на првенството.<ref name="XIX 2015"/> ====[[Светско првенство во ракомет за мажи 2015]]==== {{Главна|Светско првенство во ракомет за мажи 2015}} На светското првенство во [[Катар]] [[2015]], Македонија играла во групата „Б“, заедно со репрезентациите на [[Тунис]], [[Босна и Херцеговина]], [[Машка ракометна репрезентација на Хрватска|Хрватска]], [[Иран]] и [[Австрија]]. Репрезентацијата на Македонија била предводена од селекторот [[Ивица Обрван]].<ref name="XIX 2015"/> Во 4. коло од групата „Б“, Македонија изгубила од [[Машка ракометна репрезентација на Хрватска|Хрватска]], со резултат 26-29 (14-15), а најефикасен во македонската репрезентација бил [[Кире Лазаров]], со постигнати седум голови.<ref>„Обрван: Не успеавме да приредиме изненадување“, ''Дневник'', година XIX, број 5673, петок, 23 јануари 2015, стр. 25.</ref> == Тековен состав == Список на повикани играчи за [[Европско првенство во ракомет за мажи 2026|Европското првенство 2026]].<ref>{{Cite web |title=СЕЛЕКТОРОТ НА МАШКАТА СЕНИОРСКА РЕПРЕЗЕНТАЦИЈА ГО ОБЈАВИ СПИСОКОТ НА РАКОМЕТАРИ ЗА ПРЕТСТОЈНОТО ЕВРОПСКО ПРВЕНСТВО EHF EURO 2026 – Ракометна Федерација на Македонија |url=https://macedoniahandball.com.mk/selektorot-na-mashkata-seniorska-reprezentaczija-go-objavi-spisokot-na-rakometari-za-pretstojnoto-evropsko-prvenstvo-ehf-euro-2026/ |date=18 декември 2025|access-date=17 јануари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Team roster: North Macedonia|url=https://res.ehf.eu/doxtore/TLCEQLGQDD/kwen3CMMcN7iMDdQTQ_ZXGWvqsSSVTzr386Z44fAkc8|access-date=15 јануари 2026|website=ehf.eu}}</ref> Тренер: [[Кирил Лазаров]] {{Nat hs start}} {{Nat hs player|no=1|pos=ГО|name=[[Никола Митревски]]|age={{Birth date and age|1985|10|3|df=y}}|height=1.84 м|apps=134|goals=6|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=4|pos=ДБ|name=[[Мартин Велковски]]|age={{Birth date and age|1997|3|10|df=y}}|height=1.88 м|apps=37|goals=15|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=9|pos=СБ|name=[[Игор Ѓоргиев]]|age={{Birth date and age|2000|6|2|df=y}}|height=1.87 м|apps=19|goals=32|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=10|pos=СБ|name=[[Марко Митев]]|age={{Birth date and age|2003|2|23|df=y}}|height=1.83 м|apps=15|goals=33|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=12|pos=ГО|name=[[Мартин Томовски]]|age={{Birth date and age|1997|7|10|df=y}}|height=1.94 м|apps=41|goals=5|club=[[РК Лудвигсбург|Лудвигсбург]]|clubnat=GER}} {{Nat hs player|no=16|pos=ГО|name=[[Иван Галевски]]|age={{Birth date and age|2004|7|5|df=y}}|height=1.95 м|apps=13|goals=0|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=17|pos=П|name=[[Никола Маркоски]]|age={{Birth date and age|1990|5|22|df=y}}|height=1.97 м|apps=73|goals=26|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=18|pos=СБ|name=[[Филип Кузмановски]]|age={{Birth date and age|1996|7|7|df=y}}|height=1.98 м|apps=82|goals=280|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=19|pos=ДК|name=[[Ненад Костески]]|age={{Birth date and age|2001|3|4|df=y}}|height=1.88 м|apps=46|goals=97|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=22|pos=СБ|name=[[Дамјан Митев]]|age={{Birth date and age|2006|11|8|df=y}}|height=1.92 м|apps=8|goals=7|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=26|pos=ДК|name=[[Никола Костески]]|age={{Birth date and age|1992|8|22|df=y}}|height=1.87 м|apps=13|goals=12|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=31|pos=П|name=[[Самоил Ристевски]]|age={{Birth date and age|2006|5|22|df=y}}|height=1.99 м|apps=8|goals=5|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=32|pos=ЛК|name=[[Гоце Ојлески]]|age={{Birth date and age|1989|10|10|df=y}}|height=1.82 м|apps=45|goals=127|club=[[ГРК Охрид|Охрид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=33|pos=П|name=[[Жарко Пешевски]]|age={{Birth date and age|1991|4|11|df=y}}|height=1.95 м|apps=63|goals=90|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=38|pos=ЛБ|name=[[Иван Џонов]]|age={{Birth date and age|1997|7|15|df=y}}|height=1.91 м|apps=13|goals=17|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=42|pos=П|name=[[Марко Стојковиќ]]|age={{Birth date and age|2003|6|27|df=y}}|height=1.99 м|apps=13|goals=10|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=44|pos=П|name=[[Михаил Аларов]]|age={{Birth date and age|1997|11|21|df=y}}|height=1.95 м|apps=10|goals=5|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=55|pos=ЛК|name=[[Петар Атанасијевиќ]]|age={{Birth date and age|2003|7|9|df=y}}|height=1.92 м|apps=8|goals=6|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=77|pos=ДБ|name=[[Мартин Серафимов]]|age={{Birth date and age|2000|3|3|df=y}}|height=1.85 м|apps=39|goals=77|club=[[РК Алкалоид|Алкалоид]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs player|no=88|pos=СБ|name=[[Павле Атанасијевиќ]]|age={{Birth date and age|2003|7|9|df=y}}|height=1.95 м|apps=3|goals=10|club=[[РК Еурофарм Пелистер|Еурофарм Пелистер]]|clubnat=MKD}} {{Nat hs end}} ==Поранешни истакнати играчи== *[[Стевче Алушевски]] *[[Петар Ангелов]] *[[Бранислав Ангеловски]] *[[Горан Андоновски]] *[[Ванчо Димовски]] *[[Горан Ѓоргоновски]] *[[Александар Јовиќ]] *[[Ацо Јоновски]] *[[Горан Кузманоски]] *[[Филип Лазаров]] *[[Лазо Мајнов]] *[[Гоце Макалоски]] *[[Пепи Манасков]] *[[Филип Миркуловски]] *[[Влатко Митков]] *[[Наумче Мојсовски]] *[[Зоран Петковски]] *[[Кире Поповски]] *[[Стојанче Стоилов]] *[[Радослав Стојановиќ]] *[[Владимир Темелков]] *[[Боро Чурлевски]] == Поврзано == * [[Ракометна федерација на Македонија]] * [[Ракометна женска репрезентација на Македонија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Republic of Macedonia national handball team}} * [http://macedoniahandball.com.mk/ Официјална страница на РФМ] {{Ракомет во Македонија}} {{Македонски репрезентации}} {{Европски машки ракометни репрезентации}} {{Navboxes |title = Состави на македонската репрезентација на големите натпреварувања |list = {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2012}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2013}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2014}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2015}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2016}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2017}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2018}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2019}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2020}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2021}} }} [[Категорија:Машка ракометна репрезентација на Македонија]] m5jxet5m7fc8f8y4y6m5c8a1dytaxm9 Агруми 0 115707 5560666 5131696 2026-05-17T09:00:46Z Bjankuloski06 332 5560666 wikitext text/x-wiki {{таксономија |name = Агруми |image = Agrumes (région Corse) Cl J Weber (23307445979).jpg |image_width = 200px |image_caption = Разни видови агруми од регионот на Корзика |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_ordo = |ordo = [[Sapindales]] |familia = [[Rutaceae]] |subfamilia = [[Aurantioideae]] |genus = [[Цитрус]] |species = '''Цитрус''' |binomial = |binomial_authority = [[Карл Лине|L.]] | subdivision_ranks = [[Видови]] и [[Хибрид (биологија)|хибриди]] | subdivision = Important species:<br /> ''Citrus maxima'' – [[Помело]]<br /> ''Citrus medica'' – [[Лимон]]<br /> ''Citrus micrantha'' – [[Папеда]]<br /> ''Citrus reticulata'' – [[Mandarin orange]] ---- Important hybrids:<br /> ''Citrus × aurantiifolia'' – [[Key lime]]<br /> ''Citrus × aurantium'' – [[Горчлив портокал]]<br /> ''Citrus × latifolia'' – [[Персиска лимета]]<br /> ''Citrus × limon'' – [[Lemon]]<br /> ''Citrus × limonia'' – [[Rangpur (fruit)|Rangpur]]<br /> ''Citrus × paradisi'' – [[Грејпфрут]]<br /> ''Citrus × sinensis'' – [[Портокал]]<br /> ''Citrus × tangerina'' – [[Танжерин]]<br /> Поврзано [[#Список на агруми|долу]] за други видови и хибриди. |synonyms = ''Eremocitrus''<br /> ''Microcitrus''<br /> види текст |}} [[Податотека:Citrus_fruits.jpg|мини|Фотографија на парчиња пресечени агруми ]] '''Агруми''' — општ назив за [[јужно овошје|јужното овошје]] со киселкав вкус и својствен мирис, како што се [[лимон]]от, [[грејпфрут]]от и сл.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.makedonski.info/show/%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8/%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%20%D0%BC%D0%BD|title=агруми (само мн.){{!}} Дигитален речник на македонскиот јазик|work=www.makedonski.info|language=en|accessdate=2018-01-04}}</ref> Агрумите се [[овошје]] и [[растенија]] од родот ''[[цитрус]]'' (вклучително ''Eremocitrus и Microcitrus''). Зборот ''агруми'' кој се однесува на повеќе видови цитрусни растенија не е термин во [[таксономијата на култивирани растенија]], туку е изведен збор кој е релативно нов во јазикот. Најновото истражување покажува дека агрумите водат потекло од [[Австралија]], [[Нова Каледонија]] и [[Нова Гвинеја]].<ref>{{Наведено списание|last1=Liu|first1=Y.|last2=Heying|first2=E.|last3=Tanumihardjo|first3=S.|year=2012|title=History, Global Distribution, and Nutritional Importance of Citrus Fruits|url=|journal=Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety|volume=11|issue=|page=6|doi=10.1111/j.1541-4337.2012.00201.x}}</ref> Некои истражувачи веруваат дека потеклото им е во [[Југоисточна Азија]], на границата со Североисточна Индија, [[Бурма]] (Мјанмар) и провинцијата Јунан во [[Народна Република Кина|Кина]],<ref>{{Наведено списание|last1=Gmitter|first1=Frederick|last2=Hu|first2=Xulan|year=1990|title=The possible role of Yunnan, China, in the origin of contemporary ''Citrus'' species (Rutaceae)|url=http://www.springerlink.com/content/vp0u360m6471488t|journal=Economic Botany|volume=44|issue=2|pages=267–277|doi=10.1007/bf02860491}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>United Nations Conference on Trade and Development. Market Information in the Commodities Area: Citrus fruits {{Наведена мрежна страница|url=http://www.unctad.org/infocomm/anglais/orange/characteristics.htm|title=Архивиран примерок|accessdate=2010-09-24|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101005084855/http://www.unctad.org/infocomm/anglais/orange/characteristics.htm|archivedate=2010-10-05|df=}}</ref><ref>{{Наведено списание|last1=Scora|first1=Rainer W.|year=1975|title=On the history and origin of citrus|journal=Bulletin of the Torrey Botanical Club|volume=102|issue=6|pages=369–375|jstor=2484763|doi=10.2307/2484763}}</ref> и дека во овој регион се појавиле некои комерцијални видови како [[портокал]]и, [[Мандарина|мандарини]] и [[лимон]]и. Цитрусите денес се одгледуваат на се' поголема површина низ светот уште од античко време. Со терминот агруми се опишува овошјето и овошките кои денес се одгледуваат најмногу во светот<ref>[//fr.wikipedia.org/wiki/Fruit_(alimentation_humaine) Fruit (alimentation humaine)]</ref> и чија особеност е силната разновидност и хибридност. Некои од видовите се: [[бергамот]], цедрат, [[лимон]], комбава и австралиски лимон, кумкат, [[Лимета|л<nowiki/>имета]], сладок лимон, [[мандарина]] и хибриди (клементина, [[танжерина]], танжело, тангор...), [[Портокал|сладок портокал]] и [[горчлив портокал]], [[грејпфрут]], [[помело]], папеда (јузу, кабозу, судачи). ==Назив == Терминот ''цитрус'' се среќава во латински текстови откако бил употребен од страна на [[Карл Лине]], но истиот останува ограничен на речникот на [[Ботаника|ботаничарите]], градинарството или фармацијата. Во 1811 година, [[Џорџо Галезио]] - италијански помологист напишал ''"Трактат за цитрусот"'' каде предложил латинскиот збор ''цитрус'' да биде заменет со италијанскиот збор ''агруми (''[[Италијански јазик|италијански]]: ''agrume)'' <ref>{{Ouvrage|langue=ru|titre=Vocabolario, grammatica, et orthographia de la language volgare d'Alberto Acharisio da Cento, con ispositioni di molti luoghi di Dante, del Petrarca, et del Boccaccio|date=1543-01-01|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=XjFgYeksDeEC|consulté le=2016-08-27}}</ref> кој потекнува од [[Латински јазик|латинскиот]] ''acrumen'' (супстанција со кисел вкус), и зборот agrum<ref>{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=Antoine|nom1=Oudin|nom2=Farnese|titre=Recherches italiennes et françoises, ou Dictionnaire, contenant outre les mots ordinaires, vne quantité de prouerbes & de phrases, pour l'intelligence de l'vne & l'autre langue ... Par Antoine Oudin, ..: 2 :Seconde partie des recherches italiennes et françoises, contenant les mots françois expliquez par l'Italien|éditeur=chez Antoine de Sommaville, au Palais, en la Salle des Merciers, à l'Escu de France|date=1655-01-01|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=lxf0_6Gzo04C|consulté le=2016-08-27}}</ref> "кисело овошје"). Неговиот предлог нема да се препорачува<ref>{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=Ange de|nom1=Saint-Priest|titre=Encyclopédie du dix-neuvième siècle: répertoire universel des sciences, des lettres et des arts avec la biographie de tous les hommes célèbres|éditeur=Impr. Beaulé, Lacour, Renoud et Maulde|date=1847-01-01|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=d6HKSZYiAHEC|consulté le=2016-08-27}}</ref> па зборот ''цитрус'' се користел во литературата сè до 1920-те. о 1917, [[Андре Гијомен]] го објавил делото "Култивирани и диви цитруси", [[Пјер Гите Вокелен]] го објавил делото "Културата на цитрусите", книги кои никогаш не го употребиле зборот "агруми". Десет години подоцна, [[Дезире Боа]], во 1928 година, напишал за родот ''цитрус'' дека тој "најчесто во трговијата се однесува на агруми" и во неговото дело тој збор е постојано присутен. Агруми како збор стои во речникот на [[Француска академија|Француската академија]] во септември 1939 година <ref>{{Ouvrage|langue=fr|titre=Revue des ëtudes historiques|date=1940-01-01|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=fqYVAQAAIAAJ|consulté le=2016-08-27}}</ref>. Во 1942 година, во Франција, бил создаден ''Институтот за овошје и колонијални агруми.'' Подоцна во книгите за одгледување на цитрусите секаде се појавувал зборот ''агруми.'' [[Алан Реј]] напишал ''"овој збор стана честа појава, по зголемената комерцијализација на портокалите и лимоните во региони каде не се произведуваат"'' <ref>{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=Alain|nom1=Rey|titre=Dictionnaire Historique de la langue française|éditeur=NATHAN|date=2011-10-25|isbn=9782321000136|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=Pi8wQTpjJ34C|consulté le=2016-08-27}}</ref>. Денес зборот ''агруми'' честопати се заменува со зборот цитруси <ref>{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=International Plant Genetic Resources Institute|nom1=Staff|titre=Agrumes (Citrus Spp.)|éditeur=Bioversity International|date=1999-12-01|isbn=9789290434337|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=n5EcEcg9mbMC|consulté le=2016-08-27}}</ref> Честопати се употребуваат и двата. Во македонскиот јазик, зборот агруми постои во речникот, изразен секогаш во множина и се однесува на големо множество тропски овошки<ref name=":2" />. Зборот ''цитрус'' останува во општа употреба за опис на растенијата во биологија, ботаниката, земјоделието. == Историја == Агрумите потекнуваат од Југоисточна Азија (Кина, северноисточниот дел на [[Индија]], Малезија, Австралија). Од оваа зона потоа се прошириле во Источна Индија, Малајскиот архипелаг, на Југот на Кина. Тие се родени во суптропските и тропските региони на [[Азија]] и [[Малајски Архипелаг|Малајскиот архипелаг]], и најпрво биле припитомени во овие области. Некои видови агруми биле постојат во Средоземниот басен со векови.<ref name=":0" /> Во средоземните земји растат портокалови, мандарински и лимонски дрва поради климатските услови што им овозможуваат да постигнат високо ниво на квалитет на плодот, дури и подобро отколку во регионите од коишто дошле.<ref name=":0" /> [[Палинологија|<nowiki/>]][[Старогрчки јазик|<nowiki/>]]Веројатно од "патувањето по Еритрејското Море" (трговски пат кој го поврзувал [[Историја на Египет|стариот Египет]] со [[Индија]]), агрумите веќе одгледувани во јужна [[Азија]] пристигнале на [[Средоземно Море|Средоземното Море]]. [[Цедрат]]от (''Citrus medica'') бил првиот вид познат во [[Европа]] (300 години п.н.е. според Вебер, 1967 година, донесен од [[Месопотамија]] од страна на војските на [[Александар Македонски]]). [[Лимон]]от (''В. limon'') им бил познат на [[Римско Царство|Римјаните]] во 1 век на нашата ера. [[Горчлив портокал|Горчливиот портокал]] (''В. aurantium'') и [[портокал|портокал<nowiki/>от]] (''В. sinensis'') бил воведен во средоземниот басен помеѓу 10-12 век.  Агрономите на [[Римско Царство|Стариот Рим]] се повикувале на култивирањето агруми надвор од границите на нивната империја.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Duarte, A.; Fernandes, J.; Bernardes, J.; Miguel, G.|first=|date=2016|title=Citrus as a Component of the Mediterranean Diet|url=https://www.researchgate.net/publication/311911612_Citrus_as_a_Component_of_the_Mediterranean_Diet|journal=Journal of Spatial and Organizational Dynamics|volume=4|pages=289–304|via=}}</ref> Кралот Луј XIV од Франција портокалите ги чувал во оранжерии.<ref name="Lance. 1996">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/34116821|title=Citrus : complete guide to selecting & growing more than 100 varieties for California, Arizona, Texas, the Gulf Coast and Florida|last=Lance.|first=Walheim|date=1996|publisher=Ironwood Press|isbn=0962823643|location=Tucson, Ariz.|oclc=34116821}}</ref> На Запад, Арапите го одгледувале во [[Ел-Андалус|Шпанија]] околу 10 век. [[Мандарина|Мандарините]] (''В. reticulata'') пристигнале во 19 век<ref>Devenir pâtissier, Éditions Sotal. ISBN 2 - 9512852 - 2 - 1.</ref>.„Домашните“ портокалите на Флорида всушност потекнуваат од шпанските [[конквистадор]]и.<ref>[http://fcit.usf.edu/florida/docs/f/fruit.htm University of South Florida: Fruit] Contrary to general belief, the orange tree is not indigenous to Florida but was introduced into the state from Valencia by the Spanish colonists.</ref><ref>[http://www.tytyga.com/History-of-the-Citrus-and-Citrus-Tree-Growing-in-America-a/381.htm History of the Citrus and Citrus Tree Growing in America] Many of these wild orange groves were seen by the early American explorer, William Bartram, according to his book, Travels, in 1773, while traveling down the Saint John’s River in Florida. Bartram mistakenly thought these orange trees were native to Florida; however, they were established centuries earlier by the Spanish explorers.</ref>[[Палинологија|<nowiki/>]][[Старогрчки јазик|<nowiki/>]] Некои честопати се повикуваат на [[Старогрчка митологија|старогрчката митологија]] и агрумите ги нарекуваат '''''хеспериди''''', поради еден од подвизите на [[Херакле|Херкулес]]<span> </span>: берењето „златни јаболка“ од градината на [[Хеспериди]]те, чувана од страна на титанот [[Атлас (митологија)|Атлас]]. Во однос на „златните јаболка“ се сметало дека тие всушност биле портокали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wiki30.com/wa?s=Apples_and_Oranges|title=Apples And Oranges|work=www.wiki30.com|accessdate=2018-01-04}}{{Мртва_врска|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ова толкување во [[ренесанса]]та е [[анахронизам]] бидејќи ниедна [[Семе|семка]] ниту [[Палинологија|фосилен полен]] на цитрусни овошја никогаш не бил пронајден на наоѓалиштата од [[Архајски период|постарите антички времиња]]. Освен тоа, на [[Старогрчки јазик|старогрчки]] зборот ''χρυσόμηλον'' (златното јаболко) според Бејли означува [[дуња]] (извор<span> </span>: Bailly) а не цитрусно овошје. Агрумите отсекогаш биле ценети поради нивните декоративни квалитети, нивните мириси, нивните медицински доблести, нивните вкусови. Во текот на историјата тие станале овошје кое најмногу се одгледува во светот поради две причини и во две етапи<span> </span>: совладување на техниките на шеќер и дестилација од страна на [[Андалусија|Андалусиските Арапи]] во [[Среден век|Средниот Век]] (кандирани агруми, вода од портокалов цвет) со што се овозможило ширење на Запад и систематизација на употребата на [[Витамин Ц|витаминот Ц]] во [[Соединети Американски Држави|САД]] во текот на [[1920-ти|1920-тите години]], пошто овие овошја станале ценети и масовно се прошириле во [[Нов Свет|Новиот Свет]]. [[Податотека:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Girl_Holding_Lemons_(1899).jpg|мини|<center>''Девојка носи лимони''</center>(слика на Вилијам Бугеро - 19 век)]] ==Биологија == Кожата на плодот е кора, составена од два концентрични слоја. Површинскиот слој е груба рапава површина со светла боја, честопати жолто-портокалова под дејство на [[флавоноид]]и<nowiki/>те, се именува [[флаведо]]. Внатрешниот слој е бел и сунѓерест, и се нарекува албедо. Пулпата на овошјето е составена од сочни резанки кои содржат [[Семе|семки]]. Таа е богата со [[витамин Ц]]. Овие се неклиматски плодови треба да бидат собрани на дозревање. Тие се отпорни на транспорт и складирање. Ако плодот прилично лесно да се разликува на мапата за [[Готвење|кулинарски цели]], разграничувањето на ботаничките видови, напротив, е сложено, бидејќи различните видови лесно стануваат [[Хибридизација (хемија)|хибриди]] и тешко е да се определат. Самиот род [[Цитрус]] најпосле содржи не повеќе од единаесет видови. Биологијата и генетиката на ова овошје се изучува во [[Центар Сан Џилиано на Корзика|Центарот Сан Џилиано]] на [[Корзика]] каде од 1957 година се сместени ''Националниот институт за земјоделско истражување''  и ''Центарот за меѓународна соработка за земјоделски развој'' ''на Франција''. Тука се наоѓа една од петте најзначајни колекции на агруми (цитруси) во светот, со повеќе од 5 000 растенија, дрвја или грмушки и 1100 сорти на агруми на површина од 13 хектари<ref>{{ouvrage|auteur=Nicole Tonelli, François Gallouin|titre=Des fruits et des graines comestibles du monde entier|éditeur=Lavoisier|date=2013|passage=48}}.</ref>. ==Одгледување и транспорт на агрумите == [[Податотека:Bergamotto 3.jpg|мини|Бергамот]] Агрумите се најпроизведуваните овошја во светот (80 милиони тони во 1995-96). Вкупната површина засадена со агруми се проценува на над 3 милиони хектари<ref>Rouse. 1988</ref>. Главните производители се [[Бразил]] (15 милиони тони), [[Соединети Американски Држави|САД]] (9 милиони тони) и [[Народна Република Кина|Кина]] (4 милиони тони). Во [[Европа]], агруми се одгледуваат во средоземните земји. [[Италија]] има историска традиција во одгледување на ваквите растенија ([[бергамот]] од [[Калабрија]], [[лимончело од Соренто]], декоративни агруми во [[Фиренца|фирентинските]] градини итн). Дистрибуција на производство по видови<span> </span>: * [[портокал]] 71 % * [[лимон]]и и лимети 13 % * [[Мандарина|мандарини]], клементини, танжерини 10 % * грејпфрут и помело 6 % [[Податотека:Agrumes Orangers CL J Weber04 (23592931741).jpg|мини|Портокалово дрво]] === Фитосанитарни барања === За да се заштитат областите на производство цитрусни растенија, се преземаат мерки за да се ограничи ризикот од воведувањето на посериозни болести, како што се [[Хуанглонгбинг]] (болеста на жолтиот змеј) [[лимонска гангрена]], или разни други инфекции со растителни вируси. [[Ѓубриво|Ѓубрењето]] на агрумите значително влијае врз производството и врз квалитативните одлики. Количините на ѓубривата се различни за секое дрво  и исто така се разликуваат од регион на регион. Поради тоа пред ѓубрењето, би било добро да се изврши анализа на почвата и на лисијата.Општо правило при ѓубрење на агрумите е, релативното дозирањето со [[азот]] во мали количини во комбинација со [[калиум]] во големи количини, кои даваат подобри квалитативни одлики. Посебно значење за прехранување на агрумите имаат, [[магнезиум]]от, како и микрохранливите елементи, [[цинк]], [[железо]] и маганиум, кои имаат влијание толку врз производството, колку и врз квалитетот на плодовите. Потребните микрохранливи елементи треба да се додаваат заедно со основното ѓубрење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.agroefodia.com/agrumi.html|title=АГРОЕФОДИА - МОЌТА НА ЗЕМЈОДЕЛЕЦОТ - AGROEFODIA - THE POWER OF THE FARMER|work=www.agroefodia.com|language=en|accessdate=2018-01-04|archive-date=2018-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180330095547/http://www.agroefodia.com/agrumi.html|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Consorzio del Mandarino (Palerme) (7048380129).jpg|мини|Подготовка за транспорт на мандарини од [[Палермо]], Италија]] ===Транспорт === Движењето на агрумите на [[Европа|европската територија]] мора да се направи со растителни пасоши а увоз на растенија од еден на друг [[континент]] е целосно забрането. Дури и во [[Соединети Американски Држави|САД,]] постојат ограничувања на движењето на цитрусите помеѓу некои држави. Агрумите, често се транспортираат на долги растојанија по морски патишта во бродови или контејнери. Интересна техника да се задржи и да ги истакне вкусот на агрумите е да се мешаат [[Јаболко|јаболка]] и агруми при транспорт со строга температура помеѓу 5 и <span title="42,8 °F ou 279,2 K">6</span> <abbr class="abbr" title="degré Celsius">°C</abbr>. Така лимоните и портокалите во [[Флорида]] се третираат со јаболка на <span title="41,2 °F ou 278,3 K">5.1</span> <abbr class="abbr" title="degré Celsius">°C</abbr>, а оние на Уругвај до <span title="43 °F ou 279,3 K">6,1</span> <abbr class="abbr" title="degré Celsius">°C</abbr> за развивјат посебен вкус. Во принцип, се внимава температурите внимателно да се прилагодат и да ги контролира текот на транспортот да се спречи развој на специфични бактериски паразити. === Земји увознички === [[Белгија]], која не е производител на агруми е најголемиот увозник на агруми во Европа. Во [[Антверпен|Антверп]]<nowiki/>ен, на најголемото пристаниште за овошје во светот, во 2007/2008 пристигнале 3.2 милиони тони на агруми. Во Европа, по бројот на увезени агруми следат градовите [[Ротердам]] (1.8 Мт), [[Хамбург]] (од редот на 1 Мт), [[Марсеј]] (0,6 Мт), [[Данкирк]] (0,3 Мт), [[Пор Вендр]] во близина на [[Перпињан]] (0.2 Мт), [[Дјеп]] (0.1 Мт), [[Авр|Ле Авр]] (0.1 Мт) == Примена == Агрумите имаат нутритивни и здравствени придобивки.<ref name=":02" /> Тие всушност можат да ви помогнат и да излечат некои болести и, пред сè, тие се од суштинско значење во избалансирана и вкусна исхрана.<ref name=":02" /> Иако главно служат за јадење и наоѓаат широка примена во кулинарството, тие често се користат и во производството на [[парфем]]и, каде што формираат семејство на ''хеспериди'', кои особено се користени во колонските води.Цитрусовите плодови се богати со [[флавоноид]]и од кои се извлекуваат пречистени микронизирани флавоноидни фракции, кои треба да ги одложат компликациите на венската инсуфициенција преку зголемување на венскиот тон (отпорност на крвните садови) и [[лимфна дренажа]]. Тие се предложени за намалување на воспалувања, за зачувување на микро-циркулација и заздравување на чиреви по нозете. Внесувањето на цитрус е поврзано со 10% намалување на ракот на дојката.<ref>{{Наведено списание|last=Song|first=Jung-Kook|last2=Bae|first2=Jong-Myon|date=2013-03-01|title=Citrus fruit intake and breast cancer risk: a quantitative systematic review|journal=Journal of Breast Cancer|volume=16|issue=1|pages=72–76|doi=10.4048/jbc.2013.16.1.72|issn=1738-6756|pmc=3625773|pmid=23593085}}</ref> Агрумите историски се користеле бидејќи содржат витамин Ц<ref name=":1" /> што го спречува [[скорбут]]от кој е предизвикан од недостаток наовој витамини може да се спречи со 10 милиграми [[витамин Ц]] на ден. [[Пектин]]от е структурен [[Хетерополисахариди|хетерополисахарид]] содржан во примарните клеточни ѕидови на растенијата. Лиметите и лимоните, како и портокалите и грејпфрутите имаат високо ниво на пектин.<ref>{{наведени вести|first=Laura|last=Morgan|date=15 March 2011|title=What Fruits & Vegetables Contain Pectin?|publisher=Demand Media|url=http://www.livestrong.com/article/403204-what-fruits-vegetables-contain-pectin/|accessdate=2011-07-22}}</ref> Кората на агрумите се користи и во козметички цели, како прочистувач на кожата. Агрумите можат да го намалат ризикот на рак на желудникот<ref name="pmid24011243">{{Наведено списание|vauthors=González CA, Sala N, Rokkas T|title=Gastric cancer: epidemiologic aspects|journal=Helicobacter|year=2013|volume=18|issue=Supplement 1|pages=34–38|pmid=24011243|doi=10.1111/hel.12082}}</ref> а поволно делуваат и при камења во бубрезите.<ref>{{наведени вести|first=Jackie|last=Carr|date=22 April 2010|title=Five Ways to Prevent Kidney Stones|publisher=UC San Diego|url=http://health.ucsd.edu/news/2010/4-22-kidney-stones.htm|accessdate=2010-12-03|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101120091049/http://health.ucsd.edu/news/2010/4-22-kidney-stones.htm|archivedate=20 November 2010|df=}}</ref> [[Грејпфрут]]от е уште еден овошен сок кој може да се користи за намалување на крвниот притисок бидејќи се меша со метаболизмот на блокаторите на калциумовите канали<ref>{{Наведено списание|year=2005|title=Grapefruit and Medication|url=|journal=Total Health|volume=27|issue=2|pages=39–39}}</ref> == Литература == * (<abbr>it</abbr>) Francesco Calabrese, , L'Epos, 2004, 211 <abbr>p.</abbr><small>(<nowiki>ISBN 9788883022593</nowiki>)</small>. * Jean-Paul Collaert, «  », ''Hommes et plantes'', <abbr>n<sup>o</sup></abbr> 91,‎ octobre-ноември-décembre 2014. == Наводи == {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * (француски) Измена на агрумите * (француски) Исхрана - придобивките од агруми [[Категорија:Агруми]] s7bdzzcz35qs6cmjdvsdynofldwhu9y Народен музеј - Битола 0 199348 5560603 5545035 2026-05-16T20:08:34Z Big ooga booga mf 109948 Додадени се 2 слики, а надворешните врски се обновени со поновите верзии од истите веб-страници 5560603 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=април 2026}} [[Податотека:Bitola Museum.jpg|мини|НУ Завод и Музеј - Битола (преден поглед)]] '''Народен музеј - Битола''' — [[музеј]] во [[Центар (Битола)|центарот]] на [[Битола]], сместен во некогашното [[Битолско воено училиште]], основано во [[1847]] година. == Историјат == Со одлука на [[Владата на Република Македонија]] за утврдување на мрежата на национални установи од областа на културата (Службен весник на РМ број: 84/2003), Заводот за заштита на спомениците на културата, музеј и галерија Битола доби статус на национална установа од областа на културата и се преименува во Завод за заштита на спомениците на културата и музеј [[Битола]], односно Завод и музеј Битола.[[Податотека:Archaeological Museum of Bitola, Republic of Macedonia (7456902690).jpg|мини|десно|Античка статуа на божица во музејот]]Денес, Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј Битола, е национална установа од областа на културата чија основна дејност е заштита, систематизација, научна обработка и презентација на културното наследство во [[Општина Битола]]. [[Податотека:Museum of Bitola city.JPG|мини|Преден поглед кон главниот објект на музејската установа]] Својата дејност, програма, цели и задачи, институцијата ги остварува преку секторите за музејска дејност, заштитна дејност и секторот за заеднички служби. Во установата се вработени 48 лица од кои 31 лице е со висока стручна подготовка. == Објекти == Заводот и музеј Битола во вршењето на својата дејност ги користи следните објекти: * Стара касарна * Античко наоѓалиште [[Хераклеја Линкестис]] * Уметничка галерија [[Јени џамија (Битола)]] * Спомен-куќа на [[Гоце Делчев]] * Спомен-куќа на [[Стив Наумов]] * Магазата на ул. „27 март” Во музејот можат да се видат многу поучни работи, како на пример статуи од познати борци (Гоце Делчев, Питу Гули итн.), праисторијата на луѓето и др. == Надворешни врски == {{рв|Institute and Museum (Bitola)}} * [https://muzejbitola.mk/ Официјална страница на музејот] * [https://bitola.info/bitola-museum/ Музеј Битола] — страница на туристичкиот портал на Битола {{Битола}} {{Coord|41|1|25|N|21|20|8|E|region:MK|display=title}} [[Категорија:Музеи во Битола]] [[Категорија:Знаменитости во Битола]] [[Категорија:Музеи во Македонија]] 2fibb2isdf109ikmkiwk6dhxdilu4v5 Национален дворец на културата (Софија) 0 747210 5560668 5559796 2026-05-17T09:14:23Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:20140615_Sofia_089.jpg|20140615_Sofia_089.jpg]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Krd|Krd]] поради: [[:c:Commons:Deletion requests/File:20140615 Sofia 089.jpg|]]. 5560668 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = Национален дворец на културата |image = |caption = Поглед кон НДК |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Софија]] |location_country = [[Бугарија]] |architect = Александар Баров |client = |engineer = |construction_start_date =1978 |date_demolished = |cost = |structural_system = |Served as = |owner = |style = [[Брутализам]] |size = |completion_date=1981}} '''Националниот дворец на културата''' или скратено '''НДК''' е повеќенаменска зграда која се наоѓа во [[Софија]], [[Бугарија]]. Објектот главно се користи за култрни манифестации. Зградата е завршена во 1981 година како дел од честувањето на 1300 годишнината од создадувањето на бугарската држава. Во врска со изградбата на зградата бил изграден и булеварот Бугарија - еден од клучните булевари во градот, што проминав покрај Дворецот. До падот на комунизмот во Бугарија во [[1990]] година, објектот се викал ''Народен дворец на културата - Људмила Живкова'' по името на ќерката на тогашниот претседател на земјата [[Тодор Живков]]. Во текот на [[2005]] година, дворецот бил избран за најдобриот конгресен центар во светот<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ndk.bg/staticpages.php?par=awards |title=архивски примерок |accessdate=2011-01-30 |archive-date=2010-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225033448/http://www.ndk.bg/staticpages.php?par=awards |url-status=dead }}</ref>. Неговата најголема сала, "Сала 1" има 3.380 седишта. Објектот се наоѓа на 123.000 км2, и се состои од 8 спрата заедно со три подземни. Годишно салата е посетувана од страна на околу 1.500.000 луѓе. == Наводи == {{наводи}} {{Бугарија-никулец}} == Галерија == [[Податотека:National Palace of Culture (23997858848).jpg|лево|мини]] [[Категорија:Архитектурата во 1981 година]] [[Категорија:Згради и градби во Софија]] [[Категорија:Култура на Софија]] [[Категорија:Знаменитости во Софија]] [[Категорија:Економија на Софија]] g8gk4zugmhi3swv64wr627jky3tthd8 Бохињско Езеро 0 765167 5560520 5409024 2026-05-16T13:44:05Z Carsten Steger 96141 Aerial image of Lake Bohinj inserted. 5560520 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | lake_name = Бохињско Езеро | image_lake = Aerial image of Lake Bohinj (view from the south).jpg | caption_lake = | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Општина Бохињ]], [[Национален парк Триглав]] | coords = {{coord|46|16|N|13|48|E|type:waterbody_region:SI_source:slwiki|display=inline,title}} | type = [[Глацијално езеро]] | inflow = Савица | outflow = [[Сава Бохињка]] | catchment = 107 | basin_countries = Словенија | length = 4.350 | width = 1 | area = 3.3 | depth = 30 | max-depth = 45 | volume = 99,700,000 | residence_time = 0.3 to 0.5 години<ref name=alplakes/> | shore = | elevation = 526 | islands = | cities = | frozen = | reference = <ref name=alplakes>Lake Bohinj in {{PDF|1=[http://www.irealp.it/media/progetti_europei_e_regionali/alplakes/Survey_between_and_water.pdf#page=43 Alpine lakes. Survey between land and water]|2=52.1&nbsp;MB}}, стр. 43</ref> }} '''Бохињско Езеро''' ({{langx|sl|Bohinjsko jezero}}, {{langx|de|Wocheiner See}}) ― [[глацијално езеро]] кое е најголемо трајно [[езеро]] во [[Словенија]] со површина од 318 [[хектар]]и.<ref name="ARSO2001-13">{{cite book |url=http://www.sycp.si/Portals/0/Files/filebroker.aspx@id=6237.pdf |page=13 |chapter=Characteristics of Biological and Landscape Diversity in Slovenia |title=Biological and Landscape Diversity in Slovenia: An Overview |publisher=Environmental Agency of the Republic of Slovenia, Ministry of the Environment and Spatial Planning |year=2001 |editor=Hlad, Branka |editor2=Skoberne, Peter |isbn=961-6324-17-9 |place=Љубљана |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121125091811/http://www.sycp.si/Portals/0/Files/filebroker.aspx%40id%3D6237.pdf |archive-date=25 ноември 2012 }}</ref>{{#tag:ref|[[Церкничко Езеро|Церкничкото Езеро]], кое е повремено езеро, е поголемо од Бохињското Езеро за време на сезоната на поплави, но изчезнува целосно за време на сушните сезони.|group=notes}} Се наоѓа во [[бохињ]]ската долина на [[Јулиски Алпи|Јулиските Алпи]], во северозападниот регион [[Горењска]] и дел од [[Национален парк Триглав|Националниот парк Триглав]]. ==Географија== [[Податотека:Bohinjsko jezero s peči.jpg|мини|лево|270п|Езерото.]] Бохињското Езеро е долго 4,2 км и е 1 км на неговата максимална ширина.<ref>Royal Geographical Society (1856) "Wocheiner-See" ''A Gazetteer of the World: or, Dictionary of geographical knowledge, compiled from the most recent authorities, and forming a complete body of modern geography -- physical, political, statistical, historical, and ethnographical'' A. Fullarton, Edinburgh, Scotland, [https://books.google.com/books?id=KroNAAAAQAAJ&pg=PA529 p. 529], [http://www.worldcat.org/wcpa/oclc/20348227 OCLC 20348227]; note that Lake Bohinj was formerly known in English by its German name ''Wocheiner See'', or sometimes ''Lake Wochein''.</ref> Тоа е [[глацијално езеро]] со брана [[морена]]. Најголемиот од [[Поток|потоците]] што се влеваат во езерото, Савица („мала Сава“),<ref>Baedeker, Karl (1879) "Terglou: The Valley of the Wocheiner Save" ''The Eastern Alps: Including the Bavarian Highlands, the Tyrol, Salzkammergut, Styria, and Carinthia'' (4th ed.) Dulau and Co., London, [https://archive.org/details/easternalpsincl00baedgoog/page/n473 стр. 353], {{OCLC|4018143}}</ref> се полни од Црно Езеро ([[словенечки]]: Črno jezero), најниското езеро во [[Долина на Триглавските Езера|Долината на Триглавските Езера]]. Излевањето на источниот крај е потокот Језерница кој се спојува со Мостница за да ја образува[[Сава Бохињка]], која пак станува поголема [[Сава]] река на вливот во [[Сава Долинка]]. Како што веќе откри [[Белтазар Аке]] во 18 век, многу повеќе [[вода]] го напуштила Бохињското Езеро отколку што влегува во него, што се објаснува со подземните извори на вода. Чистите води се [[живеалиште]] на [[речна пастрмка]], ''[[Lota lota]]'', [[Клен (риба)|клен]], [[пиор]] и ''[[Salvelinus alpinus]]'', осум [[Род (биологија)|рода]] на [[мекотели]], како и од бројни видови [[алги]]. Тоа е популарно одредиште за патници за [[пливање]] и други [[водени спортови]]. На брегот е поставена статуа на легендарната [[дивокоза]] наречена [[Златорог]], чија приказна била овековечена од поетот [[Рудолф Баумбах]]. ==Забелешки== {{Reflist|group=notes}} == Поврзано == *[[Список на езера во Словенија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Lake Bohinj}} * [http://www.bohinj.si/index.php?catID=31412 Бохињското Езеро на семрежна камера] * [https://web.archive.org/web/20110713183319/http://www.landscapes-hd-wallpapers.com/bohinj_slovenia.php Фотографии од Бохињското Езеро со резолуција 1920x1080] {{нормативна контрола}} [[Категорија:Езера во Горењска]] [[Категорија:Езерна на Јулиските Алпи]] [[Категорија:Савски слив]] [[Категорија:Општина Бохињ]] [[Категорија:Блатии во Словенија]] 22npvj9stdmggkbbp9s2399evvor8u1 Рокселана 0 889734 5560597 5560385 2026-05-16T19:48:52Z Gurther 105215 5560597 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | consort = yes | name = Хурем Султана | image = Khourrem.jpg | caption = | succession = [[Хасеки султан]]а на [[Османлиската Империја]]<br />{{small|(Главна сопруга)}} | reign = мај 1534 – 15 април 1558 | predecessor = ''Позицијата е воспоставена'' | successor = [[Нурбану Султан]] | birth_date = {{circa|1505/1507}} | birth_name = ''Александра'' или ''Анастасија Лисовска'' | birth_place = [[Рохатин]], [[Рутенија]], [[Круна на Кралството Полска|Кралство Полска]] (денешна [[Украина]]) | death_date = 15 април 1558 (возр. 50–53) | death_place = [[Топкапи-сарај]], [[Константинопол]], [[Османлиска Империја]] (денешен [[Истанбул]], [[Турција]]) | burial_place = [[Сулејманова џамија]], Истанбул | full name = {{langx|tr|Hürrem Sultan}} <br> {{langx|ota|خرم سلطان}} | spouse = {{marriage|[[Сулејман Величествениот|Сулејман I]]|May 1534}}<ref name="Peirce 2017">{{Harvnb|Peirce|2017|pages=114}}</ref> | issue = {{plainlist| * [[Шехзаде Мехмед (син на Сулејман I)|Мехмед]] * [[Михримах султан|Михримах]] * [[Селим II]] * [[Шехзаде Абдула (син на Сулејман I)|Абдула]] * [[Шехзаде Бајазит (син на Сулејман I)|Бајазид]] * [[Шехзаде Џихангир (син на Сулејман I)|Џихангир]] }} | father = | mother = | signature = Seal of Hürrem Sultan.svg | signature_type = [[Печат]] | religion = [[Сунитски ислам]] (конверзија)<br/>[[Православно христијанство]] (по раѓање) | dynasty = [[Отоманска династија|Отоманска]] (преку бракот) }} '''Хасеки Хурем Султана''' ({{langx|ota|خرم سلطان}}, родена во [[1506]] - починала на {{починал на|17|април|1558}} во [[Топкапи-сарај]], {{починал во|Цариград}}), позната како '''Александра Лисовска''' или '''Рокселана''', била сопруга на османлискиот султан [[Сулејман I]] и мајка на османлискиот султан [[Селим II]]<ref>[https://web.archive.org/web/20060615093437/http://www.4dw.net/royalark/Turkey/turkey4.htm The Imperial House of Osman] GENEALOGY</ref>. == Рани години == Александра Лисовска е родена во периодот од 1500 до 1506 година. Според податоци од [[17 век]] нејзиниот татко бил украински православен свештеник. Таа е родена во градот Рохатин во тогашното Полско Кралство, а денеска во Украина. Во текот на 1520-тите години таа била заробена од страна на Кримските Татари и одведена во кримскиот град Кафа, за да по некое време биде однесена во Цариград односно во харемот на [[Сулејман I]]. [[Паргали Ибрахим-паша]] (1493-1536) му ја понудил Рокселана на својот пријател од детството султанот Сулејман. Таа влегла во харемот кој броел околу 300 девојки. Во историографијата таа е опишана со црвена коса, многу интелигентна и весела. За неа венецијанците кажувале дека била доста млада но не и убава. == Во харемот како омилена== Таа бргу по пристигањето во [[Османлиски харем|харемот]] на палaтата [[Топкапи-сарај]] го привлекла вниманието на нејзиниот господар, како и завидливоста на најзините противници. Постојат многу легенди за тоа како Рокселана го привлекла вниманието. Една од нив раскажува дека во денот кога на султанот му претставиле многу поубави и поскапи од неа робинки, таа се судрила намерно со една танчерка, започнала да се смее и да пее некоја песна. Затоа евнуците чекале знак од султанот - дали да ја подготват одајата за девојката или во спротивно да биде обесена. Султанот сепак бил заинтригиран и зачуден од необично однесување уште истата вечер Рокселана добила подарок марамче, знак дека господарот ќе ја очекува во неговата соба. Подоцна Рокселана го замолила на султанот да ја посетува библиотеката. Султанот бил шокиран но и разрешил. Кога по некое време тој се вратил од поход, Рокселана веќе владеела со неколку јазици. Еден ден, омилената на султан Сулејман, [[Махидевран султан]] (уште позната како Ѓулбахар), ја натепала Рокселана речиси до смрт. Вознемирен поради оваа немила случка, султанот ја протерал Махидевран и нејзиниот син, наследникот на престолот, [[Шехзаде Мустафа]] во градот [[Маниса]] кој обично бил управен град на престолонаследникот. По ова Рокселана станала омилена на султанот, односно ''хасеки''. Години подоцна, по голем број нејзини интриги во палатата, Султан Сулејман наредил да го убијат [[Шехзаде Мустафа]], плашејќи се од бунт, со ова Махидевран султан го изгубила местото во харемот и се преселила во [[Бурса]], препуштајќи и го на Хурем централното место. [[File:Anton Hickel - Roxelane und der Sultan.jpg|thumb|left|Хурем Султана и Султан Сулејман. Легендарната љубов меѓу двајцата инспирирала голем број Елропски уметници да создаваат дела, како оваа слика на Германецот [[Антон Хикел]] (1780)]] По доаѓањето во харемот, Рокселана како и сите харемски робинки започнале да добиваат лекции за турскиот јазик и исламот. Таа учела да пишува и многу бргу започнала со составување на љубовни писма, со шиење и плетење, пеење, танцување. Убавите робинки кои имале шанса да станат султански конкубини биле учени и на еротски вештини. Од сите нив, дваесет биле одредувани како султански собарки кои имале обврска да го облекуваат на султанот, да го бањат и да го снабдуваат со јадење. Тие од овде можеле да станат и негови миленици или икбал. Во случај да останат трудни или да родат деца од својот господар, тие биле прогласувани за конкубини. На Рокселана не и било тешко да го привлече вниманието на Сулејман. Нејзината харизма го привлекувала секој во харемот, поради кое го добила името Хурем кое во превод значи ''насмеана''. Таа бргу по пристигањето во [[Османлиски харем|харемот]] во палaтата [[Топкапи-сарај]] станала султанов сопатник во креветот. Бидејќи не служила само за сексуално задоволување и како мајка на можните машки наследници, таа се покажала и како добар оратор и искрен пријател. Сулејман бил воодушевен од подарокот на [[Ибрахим Паргали-паша]]. Со Рокселана можел да пишува песни или да води политички дискусии. Рокселана со ова била во можност да му даде добри совети и имала разбирање за неговиот страв кој единствено на неа можел да ги кажува. Сулејман со доаѓањето на Рокселана ја запоставил [[Махидевран султан]] (уште позната како Ѓулбахар, во превод ''пролетно цвеќе'') со која имал четири деца и само едно останало живо и тоа [[Шехзаде Мустафа]]. Во [[1522]] година Рокселана го родила принцот [[Шехзаде Мехмед]]. Така започнале и првите конфликти со останатите сопруги на Сулејман околу идниот престолонаследник. Претходно во времето на [[Мехмед II]] главно поради спречување на граѓанска војна издал закон според кој новиот султан можел да ги убие неговите браќа или полубраќа за ред во империјата. Во [[1523]] година Рокселана повторно родила син кој имал проблем со нозете па не можел да претендра за престолот. Во 1526 година се родило третото нивно дете [[Михримах султан]], која подоцна била омажена за [[Рустем-паша]], големиот везир од албанско или српско потекло. Во тоа време Рокселана играла сè поголема улога во животот на султанот. Сулејман и покрај првенецот син Мустафа, повеќе ја сакал Рокселана. Тој го занемарил и својот пријател Ибрахим-паша, кој во 1523 година го поставил за голем везир за [[Румелија]] и кој подоцна бил оженет со неговата сестра [[Хатиџе султан]]. Во 1526 година Сулејман го поставил за главен заповедник на својата војска во походот против Унгарија. == Во харемот како сопруга== Од тој момент Рокселана станала една од најсилните жени во харемот. Таа настојувала да ги исполни сите желби на Сулејман. Тој бил спремен да се ожени со неа и да ја прогласи за султанија, нешто што никогаш претходно не се било случило од настанувањето на империјата. Така свадбата се случила во 1530 година. Според англичанинот Сер Џорџ Јанг: {{quote|Оваа недела во градот се случи еден сосема извонреден настан кој досега не се случил во животот на султаните. Големиот господар Сулејман на една робинка од Русија, некоја Рокселана ја направил царица и имаше голема слава. Церемонијата се одржи во дворецот и веселбата ги надмина сите досегашни од истиот ранг. Големите улици беа осветлени и имаше многу музика, а гоздбата беше за сите луѓе. Куќите беа украсени со цвеќиња а насекаде беа поставени лулки каде луѓето седеа и уживаа на своето големо задоволство. Во стариот хиподром беше подигната голема трибина чии места за царицата и нејзините дами беа заградени со златна ограда. Овде царицата и нејзините дами присуствуваа на еден раскошен турнир на кој учествуваа христијански и муслимански јавачи, а имаше и големи акробации и маѓионичари и една претстава на диви ѕверови и жирафа чиј врат скоро го достигнуваше само небото... Луѓето многу зборуваат за свадбата и никој не може да каже што всушност претставува таа }} Венецијанскиот амбасадор во Коинстантинопол запишал: {{quote|Тој (Сулејман) толку многу ја обожава и толку многу е одан што сите негови оданици се чудат и зборуваат како таа него го маѓепсала. Тие ја нарекуваат зијади или вештерка. Поради ова таа и нејзините деца се многу омразени во дворот и во војската, но никој не смее ништо да каже против нив бидејќи тој ја сака. Јас лично сум слушнал само лошо за неа и нејзините деца, додека за првородениот (Мустафа) и неговата мајка (Махидевран) се зборува само добро}} Рокселана не успеала да ја придобие љубовта на народот и покрај тоа што изградила пет џамии, една медреса, една јавна кујна за сиромашни и една болница. Во 1531 година се родил Селим кој најмногу личел на својата мајка, а по една година и убавиот Бајазит. == Влијание == Рокселана исто така има големо влијание во владеењето со државата, особено во [[меѓународната политика]] и [[дипломатијата]]. Во тоа време се негувале особено мирни односи со [[Полска]], кои довеле до создавање на ''Полско-Османлиски Сојуз''. Влијанието на Рокселана кај Сулејман пораснало многу со текот на годините. Сулејман поради своите походи (13 на број) бил надвор од својата палата, па заљубениот брачен пар своите контакти ги одржувал преку љубовни писма. Во едно од нив таа му напишала: {{quote|Мој султане, колку бескрајна е болката од разделбата. Спаси ме мене, несреќната, и не ги баби своите прекрасни писма. Нека душата ми добие барем капка радост од твоите посланија. Додека те нема твојот слуга и син Мехмед и твојата робинка и ќерка Михримах плачат тагувајќи за тебе. Нивните солзи ќе ме полудат.}} Сулејман пак во едно писмо и напишал: {{quote|Моја драга божице, моја чудна убавино. господарка на моето срце, сопатница на моите желби, моја единствена, ти си ми помила од сите убавици на светот.}} Кога еден од најголемите пријатели на Сулејман од детството, Паргали Ибрахим-паша започнал да добива огромна моќ во дворот, преку големи интриги Рокселана успеала да го убеди на Сулејман да го погуби во 1536 година. Паргали еднаш во едно писмо напишал {{quote|Да, вистина е дека владеам со ова големо царство... Кога и да посакам можам од еден коњаник да направам паша. Што и да посакам на некому да ќе се додели, а ако не сум согласен тоа ќе му се одземе. Одлуката за војна и мир, употребата на паричните средства - сè е во мои раце. Самиот султан не е подобро обучен од мене. Своето полномоштво ми го дава мене... }} Се смета дека Паргали бил погубен поради големото влијание во империјата. Сулејман започнал да се плаши и за неговиот престол па поради ова бил погубен. По смртта на Ибрахим-паша, на Сулејман како доверлив човек му останала само Рокселана. Во 1541 година брачниот пар започнал да живее заедно. Во еден пожар бил уништен поголемиот дел од [[Ески-сарај]] односно харемската палата. Рокселана го наговорила на Сулејман да не ја обнови таа палата туку нејзината одаја да ја изгради во негова близина на што Сулејман одговорил позитивно. Во тоа време Сулејман се разболел од [[костобол]], а за неговата нега се грижела единствено Роскелана. Во 1543 година починал Шехзаде Мехмед, најстариот син на брачниот пар, кој во меѓувреме станал доволно популарен кај народот и во војската за да го наследи престолот. Тој починал на 21 година, а зад себе ја оставил својата двегодишна ќерка. По смртта на Мехмед, кај Рокселана избувнал стариот страв дека Мустафа може да ги погуби нејзините синови доколку еден ден според традицијата стане султан. Со сопругот на нејзината прва ќерка Михримах, Рустем-паша, кој во 1544 година бил голем везир започнала да ја задушува потенцијалната опасност за нејзините синови. Колку од ова е точно денеска не е познато, но се знае дека во 1553 година Мустафа бил убиен поради организирање на бунт против султанот. Заедно со Мустафа бил убиен и неговиот 11-годишен син. Убиствата на Ибрахим-паша и Мустафа според многумина се сметало дека се дело на Рокселана, и покрај тоа што нема никакви докази. Во 1553 година починал Џихангир кој не можел да го преболи убиството на својот полубрат. Така на Рокселана и останале уште Михримах, 22 годишниот пијаница Селим и 21 годишниот амбициозен Бајазит кој според својот карактер личел на својот татко. Во последните години од својот живот Рокселана постојано се обидувала да го смири соперништвото меѓу нејзините два сина. Бидејќи починала во 1558 година, таа не доживеала да го види конфликтот меѓу Бајазит и нејзиниот сопруг Сулејман против кој бил организиран бунт. Побуната не успеала и Бајазит заедно со своите четири синови биле погубени. Единствено дете кое никогаш не го разочарало султанот била неговата ќерка Михримах. По смртта на Сулејман во животот на Сулејман не се нашла друга жена. Тој наредил да биде погребен до неа, во [[Сулејманова џамија|Сулејмановата џамија]] во [[Истанбул]]. [[Податотека:Mausoleum of Roxelana 02.jpg|thumb|200px|Турбето на Хурем Султан во Сулејмановата џамија во Истанбул]] == Во културата== Хасеки Хурем Султана, или Рокселана, како што е почесто ословувана во [[Европа]], е широко позната, како во модерна [[Турција]], така и на [[Западот]], поради тоа што е предмет и инспирација на многу [[уметнички]] дела. Сликите, музичките композиции (вклужувајќи ја [[Симфонијата бр.63]] на [[Јозеф Хајдн]]), опера, балет, драми и неколку романи се дела на првенствено [[украински]] уметници, но има и такви од [[Англија]], [[Франција]], [[Германија]] и други европски земји. Во [[2007]], мулсиманите од [[Мариупол]], приморски украински град, дури отвораат и џамија во нејзина чест.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.risu.org.ua/eng/news/article;18370/ |title=Religious Information Service of Ukraine |accessdate=2012-01-12 |archive-date=2012-12-22 |archive-url=https://archive.today/20121222210031/http://www.risu.org.ua/eng/news/article;18370/ |url-status=dead }}</ref> == Покровителство == Рокселана изградила голем број на градби и бил покровител на голем број на настани. Таа изградила касарни за јаничарите и им ги зголемила платите. Таа исто така наредила во европскиот квартал на градот да се изгради нови магазини за вино, по кое парите во султанската каса дополнително се зголемиле. По ова следувало реконструкција на бреговите од Галата. По овие работи, Рокселана имала доволно пари за да започне со изградба на џамии, минариња, медреси и бесплатни кујни. == Наводи == {{наводи}} {{Ризница-врска|Roxelana}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Валиде султан]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Отоманци од 16 век]] [[Категорија:Отомански Украинци]] [[Категорија:Отомански Полјаци]] 8fd6m41b1o830oolzmxzgfa6cj7c6rr Фудбалски куп на Италија 0 999202 5560521 5543065 2026-05-16T13:46:53Z Carshalton 30527 /* Досегашни победници */ 5560521 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија фудбалска лига | име = Куп на Италија | лого = [[Податотека:Coppa Italia - Logo 2019.svg|130px]] | pixels = 150 | земја = {{знамеикона|Италија}} [[Италија]] | основана = 1922 | клубови = 78 | шампиони = {{Fb team Bologna}} (3. титула) | нај_титули = {{Fb team Juventus}} <br /> (15 титули) | сезона = [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024–2025]] | мрежно место = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup Куп на Италија] | трофеј = [[Податотека:Coccarda Coppa Italia.svg|60px]] | моментална = [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025]] }} '''Фудбалскиот куп на Италија''' (или познат по тамошното име '''Coppa Italia''') е национален куп во [[фудбал]] на [[Италија]]. Првпат натпреварувањето било одржано во [[1922]], но друго вакво натпреварување не било одржано сè до [[1936]], од кога се играло редовно до [[1943]] година. Потоа натпреварувањето продолжило во [[1958]] година и оттогаш сè до денес се игра секоја сезона. Најуспешен клуб е [[ФК Јувентус|Јувентус]] со 15 титули. Покрај тоа, тие одиграле најмногу финалиња од сите клубови, 22, потоа следи [[ФК Рома|Рома]] со 17 финалиња. [[ФК Торино|Торино]] е клубот кој има најмногу загубени финалиња (8). Победникот во Купот на Италија добива место во европските турнири, поточно во [[Лига Европа|Лигата на Европа]]. Клубот кој ќе ја освои ''Копа Италија'' 10 пати, ќе биде награден со сребрена ѕвездичка, слично како и во првенството, каде што екипата која ќе го освои ''Скудетото'' 10 пати - добива златна ѕвезда. Со титулата во 2015, екипата на Јувентус, станала првата која освоила сребрена ѕвезда во италијанскиот фудбал, додека на екипата на Рома ѝ недостасува уште еден наслов до ѕвездата, бидејќи моментално имаат 9 титули. Ова натпреварување е познато и по подпросечната посетеност, затоа што повеќето екипи не играат со своите најдобри играчи во поголемиот дел од турнирот. Додека во [[Серија А]], клубовите имаат и до 50.000 навивачи на натпревар, во купот едвај се собираат околу 30.000. Најмногу гледачи има во завршницата на турнирот, кога екипите се борат за влез во Европа, поточно во [[Лига Европа|Лигата на Европа]]. ==Формат== Натпреварувањето е нокаут турнир каде секоја победа ве води коло напред. Самиот жреб се објавува на почетокот уште пред да биде одигран ниту еден натпревар. Освен во полуфиналето каде се играат и реванш натпревари секое друго коло има само еден натпревар. Ако екипите одиграат нерешено се играат продолженија, а ако и во нив не се добие победник, се изведуваат пенали. Всушност турнирот е составен од две фази, каде во секоја има по четири рунди. Турнирот започнува во август и во првата рунда учествуваат екипите од пониските лиги. Најдобрите осум клубови од [[Серија А]] од претходната сезона се приклучуваат во осминафиналето, а останатите 12 во третото коло. Финалето се игра по завршувањето на првенствата. {| class="wikitable" ! Фаза !! Рунда !! Клубови<br />останати !! Клубови<br />вклучени !! Победници од<br />претходната рунда !! Ново влезени<br />во оваа рунда !! Лигите од кој влегуваат клубовите во оваа рунда |- | rowspan="4"| Прва фаза || Прва рунда ||align="center"| 78 ||align="center"| 36 ||align="center"| нема ||align="center"| 36 || Екипи од [[Лега Про]] и [[Серија Д]] |- | Втора рунда ||align="center"| 60 ||align="center"| 40 ||align="center"| 18 ||align="center"| 22 || [[Серија Б]] |- | Трета рунда ||align="center"| 40 ||align="center"| 32 ||align="center"| 20 ||align="center"| 12 || Послабо рангираните екипи од [[Серија А]] од претходната сезона |- | Четврта рунда ||align="center"| 24 ||align="center"| 16 ||align="center"| 16 ||align="center"| нема || никој |- | rowspan="4"| Втора фаза || Осминафинале ||align="center"| 16 ||align="center"| 16 ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 || Виско рангираните екипи од [[Серија А]] |- | Четвртфинале ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 ||align="center"| нема || никој |- | Полуфинале ||align="center"| 4 ||align="center"| 4 ||align="center"| 4 ||align="center"| нема || никој |- | Финале ||align="center"| 2 ||align="center"| 2 ||align="center"| 2 ||align="center"| нема || никој |} ==Досегашни победници== {| class="toccolours" style="border: #008000 solid 1px; background: #FFFFFF; font-size: 88%; width: 940px" |+ style="background:#008000; color:#FFFFFF; font-size: 120%" | '''Куп на Италија''' | {{MultiCol}} *[[1922 Coppa Italia|1922]]{{0|–00}} – [[ФК Вадо|Вадо]] (1) *[[1935–36 Coppa Italia|1935–36]] – {{Fb team Torino}} (1) *[[1936–37 Coppa Italia|1936–37]] – {{Fb team Genoa}} (1) *[[1937–38 Coppa Italia|1937–38]] – {{Fb team Juventus}} (1) *[[1938–39 Coppa Italia|1938–39]] – {{Fb team Inter}} (1) *[[1939–40 Coppa Italia|1939–40]] – {{Fb team Fiorentina}} (1) *[[1940–41 Coppa Italia|1940–41]] – {{Fb team Venezia}} (1) *[[1941–42 Coppa Italia|1941–42]] – {{Fb team Juventus}} (2) *[[1942–43 Coppa Italia|1942–43]] – {{Fb team Torino}} (2) *[[1958 Coppa Italia|1958]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; – {{Fb team Lazio}} (1) *[[1958–59 Coppa Italia|1958–59]] – {{Fb team Juventus}} (3) *[[1959–60 Coppa Italia|1959–60]] – {{Fb team Juventus}} (4) *[[1960–61 Coppa Italia|1960–61]] – {{Fb team Fiorentina}} (2) *[[1961–62 Coppa Italia|1961–62]] – {{Fb team Napoli}} (1) *[[1962–63 Coppa Italia|1962–63]] – {{Fb team Atalanta}} (1) *[[1963–64 Coppa Italia|1963–64]] – {{Fb team Roma}} (1) *[[1964–65 Coppa Italia|1964–65]] – {{Fb team Juventus}} (5) *[[1965–66 Coppa Italia|1965–66]] – {{Fb team Fiorentina}} (3) *[[1966–67 Coppa Italia|1966–67]] – {{Fb team Milan}} (1) *[[1967–68 Coppa Italia|1967–68]] – {{Fb team Torino}} (3) {{ColBreak}} *[[1968–69 Coppa Italia|1968–69]] – {{Fb team Roma}} (2) *[[1969–70 Coppa Italia|1969–70]] – {{Fb team Bologna}} (1) *[[1970–71 Coppa Italia|1970–71]] – {{Fb team Torino}} (4) *[[1971–72 Coppa Italia|1971–72]] – {{Fb team Milan}} (2) *[[1972–73 Coppa Italia|1972–73]] – {{Fb team Milan}} (3) *[[1973–74 Coppa Italia|1973–74]] – {{Fb team Bologna}} (2) *[[1974–75 Coppa Italia|1974–75]] – {{Fb team Fiorentina}} (4) *[[1975–76 Coppa Italia|1975–76]] – {{Fb team Napoli}} (2) *[[1976–77 Coppa Italia|1976–77]] – {{Fb team Milan}} (4) *[[1977–78 Coppa Italia|1977–78]] – {{Fb team Inter}} (2) *[[1978–79 Coppa Italia|1978–79]] – {{Fb team Juventus}} (6) *[[1979–80 Coppa Italia|1979–80]] – {{Fb team Roma}} (3) *[[1980–81 Coppa Italia|1980–81]] – {{Fb team Roma}} (4) *[[1981–82 Coppa Italia|1981–82]] – {{Fb team Inter}} (3) *[[1982–83 Coppa Italia|1982–83]] – {{Fb team Juventus}} (7) *[[1983–84 Coppa Italia|1983–84]] – {{Fb team Roma}} (5) *[[1984–85 Coppa Italia|1984–85]] – {{Fb team Sampdoria}} (1) *[[1985–86 Coppa Italia|1985–86]] – {{Fb team Roma}} (6) *[[1986–87 Coppa Italia|1986–87]] – {{Fb team Napoli}} (3) *[[1987–88 Coppa Italia|1987–88]] – {{Fb team Sampdoria}} (2) {{ColBreak}} *[[1988–89 Coppa Italia|1988–89]] – {{Fb team Sampdoria}} (3) *[[1989–90 Coppa Italia|1989–90]] – {{Fb team Juventus}} (8) *[[1990–91 Coppa Italia|1990–91]] – {{Fb team Roma}} (7) *[[1991–92 Coppa Italia|1991–92]] – {{Fb team Parma}} (1) *[[1992–93 Coppa Italia|1992–93]] – {{Fb team Torino}} (5) *[[1993–94 Coppa Italia|1993–94]] – {{Fb team Sampdoria}} (4) *[[1994–95 Coppa Italia|1994–95]] – {{Fb team Juventus}} (9) *[[1995–96 Coppa Italia|1995–96]] – {{Fb team Fiorentina}} (5) *[[1996–97 Coppa Italia|1996–97]] – {{Fb team Vicenza}} (1) *[[1997–98 Coppa Italia|1997–98]] – {{Fb team Lazio}} (2) *[[1998–99 Coppa Italia|1998–99]] – {{Fb team Parma}} (2) *[[1999–2000 Coppa Italia|1999–00]] – {{Fb team Lazio}} (3) *[[2000–01 Coppa Italia|2000–01]] – {{Fb team Fiorentina}} (6) *[[2001–02 Coppa Italia|2001–02]] – {{Fb team Parma}} (3) *[[2002–03 Coppa Italia|2002–03]] – {{Fb team Milan}} (5) *[[2003–04 Coppa Italia|2003–04]] – {{Fb team Lazio}} (4) *[[2004–05 Coppa Italia|2004–05]] – {{Fb team Inter}} (4) *[[2005–06 Coppa Italia|2005–06]] – {{Fb team Inter}} (5) *[[2006–07 Coppa Italia|2006–07]] – {{Fb team Roma}} (8) *[[2007–08 Coppa Italia|2007–08]] – {{Fb team Roma}} (9) {{ColBreak}} *[[Фудбалски куп на Италија 2008–2009|2008–09]] – {{Fb team Lazio}} (5) *[[Фудбалски куп на Италија 2009–2010|2009–10]] – {{Fb team Inter}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2010–2011|2010–11]] – {{Fb team Inter}} (7) *[[Фудбалски куп на Италија 2011–2012|2011–12]] – {{Fb team Napoli}} (4) *[[Фудбалски куп на Италија 2012–2013|2012–13]] – {{Fb team Lazio}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2013–2014|2013–14]] – {{Fb team Napoli}} (5) *[[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014–15]] – {{Fb team Juventus}} (10) {{Сребрена Ѕвездичка}} *[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015–16]] – {{Fb team Juventus}} (11) *[[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016–17]] – {{Fb team Juventus}} (12) *[[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017–18]] – {{Fb team Juventus}} (13) *[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|2018–19]] – {{Fb team Lazio}} (7) *[[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|2019–20]] – {{Fb team Napoli}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020–21]] – {{Fb team Juventus}} (14) *[[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|2021–22]] – {{Fb team Inter}} (8) *[[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|2022–23]] – {{Fb team Inter}} (9) *[[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|2023–24]] – {{Fb team Juventus}} (15) *[[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024–25]] – {{Fb team Bologna}} (3) *[[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|2025–26]] – {{Fb team Inter}} (10) {{Сребрена Ѕвездичка}} {{EndMultiCol}} |} == Најмногу титули == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Клуб !! Број на титули |- |align="left"|{{Fb team Juventus}}||15 |- |align="left"|{{Fb team Roma}}||9 |- |align="left"|{{Fb team Lazio}}||7 |- |align="left"|{{Fb team Inter}}||7 |- |align="left"|{{Fb team Fiorentina}}||6 |- |align="left"|{{Fb team Napoli}}||6 |- |align="left"|{{Fb team Torino}}||5 |- |align="left"|{{Fb team Milan}}||5 |- |align="left"|{{Fb team Sampdoria}}||4 |- |align="left"|{{Fb team Parma}}||3 |- |align="left"|{{Fb team Bologna}}||2 |- |align="left"|[[ФК Вадо|Вадо]]||1 |- |align="left"|{{Fb team Genoa}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Venezia}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Atalanta}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Vicenza}}||1 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Фудбалски куп на Италија}} * [http://www.figc.it/ Официјална страна на фудбалскиот сојуз на Италија] * [http://www.sofascore.com/standings/football/italy/coppa-italia/35 Coppa Italia, sofascore.com] * [http://www.rsssf.com/tablesi/italcuphist.html Italy - List of Cup Finals, rsssf.com] {{Фудбал во Италија}} [[Категорија:Фудбалот во Италија]] [[Категорија:Серија А| ]] jxdzb81jkvnq9c7wtgjcv5f3ryd1p7w 5560522 5560521 2026-05-16T13:48:05Z Carshalton 30527 5560522 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија фудбалска лига | име = Куп на Италија | лого = [[Податотека:Coppa Italia - Logo 2019.svg|130px]] | pixels = 150 | земја = {{знамеикона|Италија}} [[Италија]] | основана = 1922 | клубови = 78 | шампиони = {{Fb team Inter}} (10. титула) | нај_титули = {{Fb team Juventus}} <br /> (15 титули) | сезона = [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024–2025]] | мрежно место = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup Куп на Италија] | трофеј = [[Податотека:Coccarda Coppa Italia.svg|60px]] | моментална = [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025]] }} '''Фудбалскиот куп на Италија''' (или познат по тамошното име '''Coppa Italia''') е национален куп во [[фудбал]] на [[Италија]]. Првпат натпреварувањето било одржано во [[1922]], но друго вакво натпреварување не било одржано сè до [[1936]], од кога се играло редовно до [[1943]] година. Потоа натпреварувањето продолжило во [[1958]] година и оттогаш сè до денес се игра секоја сезона. Најуспешен клуб е [[ФК Јувентус|Јувентус]] со 15 титули. Покрај тоа, тие одиграле најмногу финалиња од сите клубови, 22, потоа следи [[ФК Рома|Рома]] со 17 финалиња. [[ФК Торино|Торино]] е клубот кој има најмногу загубени финалиња (8). Победникот во Купот на Италија добива место во европските турнири, поточно во [[Лига Европа|Лигата на Европа]]. Клубот кој ќе ја освои ''Копа Италија'' 10 пати, ќе биде награден со сребрена ѕвездичка, слично како и во првенството, каде што екипата која ќе го освои ''Скудетото'' 10 пати - добива златна ѕвезда. Со титулата во 2015, екипата на Јувентус, станала првата која освоила сребрена ѕвезда во италијанскиот фудбал, додека на екипата на Рома ѝ недостасува уште еден наслов до ѕвездата, бидејќи моментално имаат 9 титули. Ова натпреварување е познато и по подпросечната посетеност, затоа што повеќето екипи не играат со своите најдобри играчи во поголемиот дел од турнирот. Додека во [[Серија А]], клубовите имаат и до 50.000 навивачи на натпревар, во купот едвај се собираат околу 30.000. Најмногу гледачи има во завршницата на турнирот, кога екипите се борат за влез во Европа, поточно во [[Лига Европа|Лигата на Европа]]. ==Формат== Натпреварувањето е нокаут турнир каде секоја победа ве води коло напред. Самиот жреб се објавува на почетокот уште пред да биде одигран ниту еден натпревар. Освен во полуфиналето каде се играат и реванш натпревари секое друго коло има само еден натпревар. Ако екипите одиграат нерешено се играат продолженија, а ако и во нив не се добие победник, се изведуваат пенали. Всушност турнирот е составен од две фази, каде во секоја има по четири рунди. Турнирот започнува во август и во првата рунда учествуваат екипите од пониските лиги. Најдобрите осум клубови од [[Серија А]] од претходната сезона се приклучуваат во осминафиналето, а останатите 12 во третото коло. Финалето се игра по завршувањето на првенствата. {| class="wikitable" ! Фаза !! Рунда !! Клубови<br />останати !! Клубови<br />вклучени !! Победници од<br />претходната рунда !! Ново влезени<br />во оваа рунда !! Лигите од кој влегуваат клубовите во оваа рунда |- | rowspan="4"| Прва фаза || Прва рунда ||align="center"| 78 ||align="center"| 36 ||align="center"| нема ||align="center"| 36 || Екипи од [[Лега Про]] и [[Серија Д]] |- | Втора рунда ||align="center"| 60 ||align="center"| 40 ||align="center"| 18 ||align="center"| 22 || [[Серија Б]] |- | Трета рунда ||align="center"| 40 ||align="center"| 32 ||align="center"| 20 ||align="center"| 12 || Послабо рангираните екипи од [[Серија А]] од претходната сезона |- | Четврта рунда ||align="center"| 24 ||align="center"| 16 ||align="center"| 16 ||align="center"| нема || никој |- | rowspan="4"| Втора фаза || Осминафинале ||align="center"| 16 ||align="center"| 16 ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 || Виско рангираните екипи од [[Серија А]] |- | Четвртфинале ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 ||align="center"| нема || никој |- | Полуфинале ||align="center"| 4 ||align="center"| 4 ||align="center"| 4 ||align="center"| нема || никој |- | Финале ||align="center"| 2 ||align="center"| 2 ||align="center"| 2 ||align="center"| нема || никој |} ==Досегашни победници== {| class="toccolours" style="border: #008000 solid 1px; background: #FFFFFF; font-size: 88%; width: 940px" |+ style="background:#008000; color:#FFFFFF; font-size: 120%" | '''Куп на Италија''' | {{MultiCol}} *[[1922 Coppa Italia|1922]]{{0|–00}} – [[ФК Вадо|Вадо]] (1) *[[1935–36 Coppa Italia|1935–36]] – {{Fb team Torino}} (1) *[[1936–37 Coppa Italia|1936–37]] – {{Fb team Genoa}} (1) *[[1937–38 Coppa Italia|1937–38]] – {{Fb team Juventus}} (1) *[[1938–39 Coppa Italia|1938–39]] – {{Fb team Inter}} (1) *[[1939–40 Coppa Italia|1939–40]] – {{Fb team Fiorentina}} (1) *[[1940–41 Coppa Italia|1940–41]] – {{Fb team Venezia}} (1) *[[1941–42 Coppa Italia|1941–42]] – {{Fb team Juventus}} (2) *[[1942–43 Coppa Italia|1942–43]] – {{Fb team Torino}} (2) *[[1958 Coppa Italia|1958]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; – {{Fb team Lazio}} (1) *[[1958–59 Coppa Italia|1958–59]] – {{Fb team Juventus}} (3) *[[1959–60 Coppa Italia|1959–60]] – {{Fb team Juventus}} (4) *[[1960–61 Coppa Italia|1960–61]] – {{Fb team Fiorentina}} (2) *[[1961–62 Coppa Italia|1961–62]] – {{Fb team Napoli}} (1) *[[1962–63 Coppa Italia|1962–63]] – {{Fb team Atalanta}} (1) *[[1963–64 Coppa Italia|1963–64]] – {{Fb team Roma}} (1) *[[1964–65 Coppa Italia|1964–65]] – {{Fb team Juventus}} (5) *[[1965–66 Coppa Italia|1965–66]] – {{Fb team Fiorentina}} (3) *[[1966–67 Coppa Italia|1966–67]] – {{Fb team Milan}} (1) *[[1967–68 Coppa Italia|1967–68]] – {{Fb team Torino}} (3) {{ColBreak}} *[[1968–69 Coppa Italia|1968–69]] – {{Fb team Roma}} (2) *[[1969–70 Coppa Italia|1969–70]] – {{Fb team Bologna}} (1) *[[1970–71 Coppa Italia|1970–71]] – {{Fb team Torino}} (4) *[[1971–72 Coppa Italia|1971–72]] – {{Fb team Milan}} (2) *[[1972–73 Coppa Italia|1972–73]] – {{Fb team Milan}} (3) *[[1973–74 Coppa Italia|1973–74]] – {{Fb team Bologna}} (2) *[[1974–75 Coppa Italia|1974–75]] – {{Fb team Fiorentina}} (4) *[[1975–76 Coppa Italia|1975–76]] – {{Fb team Napoli}} (2) *[[1976–77 Coppa Italia|1976–77]] – {{Fb team Milan}} (4) *[[1977–78 Coppa Italia|1977–78]] – {{Fb team Inter}} (2) *[[1978–79 Coppa Italia|1978–79]] – {{Fb team Juventus}} (6) *[[1979–80 Coppa Italia|1979–80]] – {{Fb team Roma}} (3) *[[1980–81 Coppa Italia|1980–81]] – {{Fb team Roma}} (4) *[[1981–82 Coppa Italia|1981–82]] – {{Fb team Inter}} (3) *[[1982–83 Coppa Italia|1982–83]] – {{Fb team Juventus}} (7) *[[1983–84 Coppa Italia|1983–84]] – {{Fb team Roma}} (5) *[[1984–85 Coppa Italia|1984–85]] – {{Fb team Sampdoria}} (1) *[[1985–86 Coppa Italia|1985–86]] – {{Fb team Roma}} (6) *[[1986–87 Coppa Italia|1986–87]] – {{Fb team Napoli}} (3) *[[1987–88 Coppa Italia|1987–88]] – {{Fb team Sampdoria}} (2) {{ColBreak}} *[[1988–89 Coppa Italia|1988–89]] – {{Fb team Sampdoria}} (3) *[[1989–90 Coppa Italia|1989–90]] – {{Fb team Juventus}} (8) *[[1990–91 Coppa Italia|1990–91]] – {{Fb team Roma}} (7) *[[1991–92 Coppa Italia|1991–92]] – {{Fb team Parma}} (1) *[[1992–93 Coppa Italia|1992–93]] – {{Fb team Torino}} (5) *[[1993–94 Coppa Italia|1993–94]] – {{Fb team Sampdoria}} (4) *[[1994–95 Coppa Italia|1994–95]] – {{Fb team Juventus}} (9) *[[1995–96 Coppa Italia|1995–96]] – {{Fb team Fiorentina}} (5) *[[1996–97 Coppa Italia|1996–97]] – {{Fb team Vicenza}} (1) *[[1997–98 Coppa Italia|1997–98]] – {{Fb team Lazio}} (2) *[[1998–99 Coppa Italia|1998–99]] – {{Fb team Parma}} (2) *[[1999–2000 Coppa Italia|1999–00]] – {{Fb team Lazio}} (3) *[[2000–01 Coppa Italia|2000–01]] – {{Fb team Fiorentina}} (6) *[[2001–02 Coppa Italia|2001–02]] – {{Fb team Parma}} (3) *[[2002–03 Coppa Italia|2002–03]] – {{Fb team Milan}} (5) *[[2003–04 Coppa Italia|2003–04]] – {{Fb team Lazio}} (4) *[[2004–05 Coppa Italia|2004–05]] – {{Fb team Inter}} (4) *[[2005–06 Coppa Italia|2005–06]] – {{Fb team Inter}} (5) *[[2006–07 Coppa Italia|2006–07]] – {{Fb team Roma}} (8) *[[2007–08 Coppa Italia|2007–08]] – {{Fb team Roma}} (9) {{ColBreak}} *[[Фудбалски куп на Италија 2008–2009|2008–09]] – {{Fb team Lazio}} (5) *[[Фудбалски куп на Италија 2009–2010|2009–10]] – {{Fb team Inter}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2010–2011|2010–11]] – {{Fb team Inter}} (7) *[[Фудбалски куп на Италија 2011–2012|2011–12]] – {{Fb team Napoli}} (4) *[[Фудбалски куп на Италија 2012–2013|2012–13]] – {{Fb team Lazio}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2013–2014|2013–14]] – {{Fb team Napoli}} (5) *[[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014–15]] – {{Fb team Juventus}} (10) {{Сребрена Ѕвездичка}} *[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015–16]] – {{Fb team Juventus}} (11) *[[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016–17]] – {{Fb team Juventus}} (12) *[[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017–18]] – {{Fb team Juventus}} (13) *[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|2018–19]] – {{Fb team Lazio}} (7) *[[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|2019–20]] – {{Fb team Napoli}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020–21]] – {{Fb team Juventus}} (14) *[[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|2021–22]] – {{Fb team Inter}} (8) *[[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|2022–23]] – {{Fb team Inter}} (9) *[[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|2023–24]] – {{Fb team Juventus}} (15) *[[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024–25]] – {{Fb team Bologna}} (3) *[[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|2025–26]] – {{Fb team Inter}} (10) {{Сребрена Ѕвездичка}} {{EndMultiCol}} |} == Најмногу титули == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Клуб !! Број на титули |- |align="left"|{{Fb team Juventus}}||15 |- |align="left"|{{Fb team Roma}}||9 |- |align="left"|{{Fb team Lazio}}||7 |- |align="left"|{{Fb team Inter}}||7 |- |align="left"|{{Fb team Fiorentina}}||6 |- |align="left"|{{Fb team Napoli}}||6 |- |align="left"|{{Fb team Torino}}||5 |- |align="left"|{{Fb team Milan}}||5 |- |align="left"|{{Fb team Sampdoria}}||4 |- |align="left"|{{Fb team Parma}}||3 |- |align="left"|{{Fb team Bologna}}||2 |- |align="left"|[[ФК Вадо|Вадо]]||1 |- |align="left"|{{Fb team Genoa}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Venezia}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Atalanta}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Vicenza}}||1 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Фудбалски куп на Италија}} * [http://www.figc.it/ Официјална страна на фудбалскиот сојуз на Италија] * [http://www.sofascore.com/standings/football/italy/coppa-italia/35 Coppa Italia, sofascore.com] * [http://www.rsssf.com/tablesi/italcuphist.html Italy - List of Cup Finals, rsssf.com] {{Фудбал во Италија}} [[Категорија:Фудбалот во Италија]] [[Категорија:Серија А| ]] hgt69wmo2s9a2cabh0uxisavbfh6k0v 5560523 5560522 2026-05-16T13:48:21Z Carshalton 30527 5560523 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија фудбалска лига | име = Куп на Италија | лого = [[Податотека:Coppa Italia - Logo 2019.svg|130px]] | pixels = 150 | земја = {{знамеикона|Италија}} [[Италија]] | основана = 1922 | клубови = 78 | шампиони = {{Fb team Inter}} (10. титула) | нај_титули = {{Fb team Juventus}} <br /> (15 титули) | сезона = [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|2025–2026]] | мрежно место = [http://www.legaseriea.it/it/tim-cup Куп на Италија] | трофеј = [[Податотека:Coccarda Coppa Italia.svg|60px]] | моментална = [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025]] }} '''Фудбалскиот куп на Италија''' (или познат по тамошното име '''Coppa Italia''') е национален куп во [[фудбал]] на [[Италија]]. Првпат натпреварувањето било одржано во [[1922]], но друго вакво натпреварување не било одржано сè до [[1936]], од кога се играло редовно до [[1943]] година. Потоа натпреварувањето продолжило во [[1958]] година и оттогаш сè до денес се игра секоја сезона. Најуспешен клуб е [[ФК Јувентус|Јувентус]] со 15 титули. Покрај тоа, тие одиграле најмногу финалиња од сите клубови, 22, потоа следи [[ФК Рома|Рома]] со 17 финалиња. [[ФК Торино|Торино]] е клубот кој има најмногу загубени финалиња (8). Победникот во Купот на Италија добива место во европските турнири, поточно во [[Лига Европа|Лигата на Европа]]. Клубот кој ќе ја освои ''Копа Италија'' 10 пати, ќе биде награден со сребрена ѕвездичка, слично како и во првенството, каде што екипата која ќе го освои ''Скудетото'' 10 пати - добива златна ѕвезда. Со титулата во 2015, екипата на Јувентус, станала првата која освоила сребрена ѕвезда во италијанскиот фудбал, додека на екипата на Рома ѝ недостасува уште еден наслов до ѕвездата, бидејќи моментално имаат 9 титули. Ова натпреварување е познато и по подпросечната посетеност, затоа што повеќето екипи не играат со своите најдобри играчи во поголемиот дел од турнирот. Додека во [[Серија А]], клубовите имаат и до 50.000 навивачи на натпревар, во купот едвај се собираат околу 30.000. Најмногу гледачи има во завршницата на турнирот, кога екипите се борат за влез во Европа, поточно во [[Лига Европа|Лигата на Европа]]. ==Формат== Натпреварувањето е нокаут турнир каде секоја победа ве води коло напред. Самиот жреб се објавува на почетокот уште пред да биде одигран ниту еден натпревар. Освен во полуфиналето каде се играат и реванш натпревари секое друго коло има само еден натпревар. Ако екипите одиграат нерешено се играат продолженија, а ако и во нив не се добие победник, се изведуваат пенали. Всушност турнирот е составен од две фази, каде во секоја има по четири рунди. Турнирот започнува во август и во првата рунда учествуваат екипите од пониските лиги. Најдобрите осум клубови од [[Серија А]] од претходната сезона се приклучуваат во осминафиналето, а останатите 12 во третото коло. Финалето се игра по завршувањето на првенствата. {| class="wikitable" ! Фаза !! Рунда !! Клубови<br />останати !! Клубови<br />вклучени !! Победници од<br />претходната рунда !! Ново влезени<br />во оваа рунда !! Лигите од кој влегуваат клубовите во оваа рунда |- | rowspan="4"| Прва фаза || Прва рунда ||align="center"| 78 ||align="center"| 36 ||align="center"| нема ||align="center"| 36 || Екипи од [[Лега Про]] и [[Серија Д]] |- | Втора рунда ||align="center"| 60 ||align="center"| 40 ||align="center"| 18 ||align="center"| 22 || [[Серија Б]] |- | Трета рунда ||align="center"| 40 ||align="center"| 32 ||align="center"| 20 ||align="center"| 12 || Послабо рангираните екипи од [[Серија А]] од претходната сезона |- | Четврта рунда ||align="center"| 24 ||align="center"| 16 ||align="center"| 16 ||align="center"| нема || никој |- | rowspan="4"| Втора фаза || Осминафинале ||align="center"| 16 ||align="center"| 16 ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 || Виско рангираните екипи од [[Серија А]] |- | Четвртфинале ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 ||align="center"| 8 ||align="center"| нема || никој |- | Полуфинале ||align="center"| 4 ||align="center"| 4 ||align="center"| 4 ||align="center"| нема || никој |- | Финале ||align="center"| 2 ||align="center"| 2 ||align="center"| 2 ||align="center"| нема || никој |} ==Досегашни победници== {| class="toccolours" style="border: #008000 solid 1px; background: #FFFFFF; font-size: 88%; width: 940px" |+ style="background:#008000; color:#FFFFFF; font-size: 120%" | '''Куп на Италија''' | {{MultiCol}} *[[1922 Coppa Italia|1922]]{{0|–00}} – [[ФК Вадо|Вадо]] (1) *[[1935–36 Coppa Italia|1935–36]] – {{Fb team Torino}} (1) *[[1936–37 Coppa Italia|1936–37]] – {{Fb team Genoa}} (1) *[[1937–38 Coppa Italia|1937–38]] – {{Fb team Juventus}} (1) *[[1938–39 Coppa Italia|1938–39]] – {{Fb team Inter}} (1) *[[1939–40 Coppa Italia|1939–40]] – {{Fb team Fiorentina}} (1) *[[1940–41 Coppa Italia|1940–41]] – {{Fb team Venezia}} (1) *[[1941–42 Coppa Italia|1941–42]] – {{Fb team Juventus}} (2) *[[1942–43 Coppa Italia|1942–43]] – {{Fb team Torino}} (2) *[[1958 Coppa Italia|1958]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; – {{Fb team Lazio}} (1) *[[1958–59 Coppa Italia|1958–59]] – {{Fb team Juventus}} (3) *[[1959–60 Coppa Italia|1959–60]] – {{Fb team Juventus}} (4) *[[1960–61 Coppa Italia|1960–61]] – {{Fb team Fiorentina}} (2) *[[1961–62 Coppa Italia|1961–62]] – {{Fb team Napoli}} (1) *[[1962–63 Coppa Italia|1962–63]] – {{Fb team Atalanta}} (1) *[[1963–64 Coppa Italia|1963–64]] – {{Fb team Roma}} (1) *[[1964–65 Coppa Italia|1964–65]] – {{Fb team Juventus}} (5) *[[1965–66 Coppa Italia|1965–66]] – {{Fb team Fiorentina}} (3) *[[1966–67 Coppa Italia|1966–67]] – {{Fb team Milan}} (1) *[[1967–68 Coppa Italia|1967–68]] – {{Fb team Torino}} (3) {{ColBreak}} *[[1968–69 Coppa Italia|1968–69]] – {{Fb team Roma}} (2) *[[1969–70 Coppa Italia|1969–70]] – {{Fb team Bologna}} (1) *[[1970–71 Coppa Italia|1970–71]] – {{Fb team Torino}} (4) *[[1971–72 Coppa Italia|1971–72]] – {{Fb team Milan}} (2) *[[1972–73 Coppa Italia|1972–73]] – {{Fb team Milan}} (3) *[[1973–74 Coppa Italia|1973–74]] – {{Fb team Bologna}} (2) *[[1974–75 Coppa Italia|1974–75]] – {{Fb team Fiorentina}} (4) *[[1975–76 Coppa Italia|1975–76]] – {{Fb team Napoli}} (2) *[[1976–77 Coppa Italia|1976–77]] – {{Fb team Milan}} (4) *[[1977–78 Coppa Italia|1977–78]] – {{Fb team Inter}} (2) *[[1978–79 Coppa Italia|1978–79]] – {{Fb team Juventus}} (6) *[[1979–80 Coppa Italia|1979–80]] – {{Fb team Roma}} (3) *[[1980–81 Coppa Italia|1980–81]] – {{Fb team Roma}} (4) *[[1981–82 Coppa Italia|1981–82]] – {{Fb team Inter}} (3) *[[1982–83 Coppa Italia|1982–83]] – {{Fb team Juventus}} (7) *[[1983–84 Coppa Italia|1983–84]] – {{Fb team Roma}} (5) *[[1984–85 Coppa Italia|1984–85]] – {{Fb team Sampdoria}} (1) *[[1985–86 Coppa Italia|1985–86]] – {{Fb team Roma}} (6) *[[1986–87 Coppa Italia|1986–87]] – {{Fb team Napoli}} (3) *[[1987–88 Coppa Italia|1987–88]] – {{Fb team Sampdoria}} (2) {{ColBreak}} *[[1988–89 Coppa Italia|1988–89]] – {{Fb team Sampdoria}} (3) *[[1989–90 Coppa Italia|1989–90]] – {{Fb team Juventus}} (8) *[[1990–91 Coppa Italia|1990–91]] – {{Fb team Roma}} (7) *[[1991–92 Coppa Italia|1991–92]] – {{Fb team Parma}} (1) *[[1992–93 Coppa Italia|1992–93]] – {{Fb team Torino}} (5) *[[1993–94 Coppa Italia|1993–94]] – {{Fb team Sampdoria}} (4) *[[1994–95 Coppa Italia|1994–95]] – {{Fb team Juventus}} (9) *[[1995–96 Coppa Italia|1995–96]] – {{Fb team Fiorentina}} (5) *[[1996–97 Coppa Italia|1996–97]] – {{Fb team Vicenza}} (1) *[[1997–98 Coppa Italia|1997–98]] – {{Fb team Lazio}} (2) *[[1998–99 Coppa Italia|1998–99]] – {{Fb team Parma}} (2) *[[1999–2000 Coppa Italia|1999–00]] – {{Fb team Lazio}} (3) *[[2000–01 Coppa Italia|2000–01]] – {{Fb team Fiorentina}} (6) *[[2001–02 Coppa Italia|2001–02]] – {{Fb team Parma}} (3) *[[2002–03 Coppa Italia|2002–03]] – {{Fb team Milan}} (5) *[[2003–04 Coppa Italia|2003–04]] – {{Fb team Lazio}} (4) *[[2004–05 Coppa Italia|2004–05]] – {{Fb team Inter}} (4) *[[2005–06 Coppa Italia|2005–06]] – {{Fb team Inter}} (5) *[[2006–07 Coppa Italia|2006–07]] – {{Fb team Roma}} (8) *[[2007–08 Coppa Italia|2007–08]] – {{Fb team Roma}} (9) {{ColBreak}} *[[Фудбалски куп на Италија 2008–2009|2008–09]] – {{Fb team Lazio}} (5) *[[Фудбалски куп на Италија 2009–2010|2009–10]] – {{Fb team Inter}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2010–2011|2010–11]] – {{Fb team Inter}} (7) *[[Фудбалски куп на Италија 2011–2012|2011–12]] – {{Fb team Napoli}} (4) *[[Фудбалски куп на Италија 2012–2013|2012–13]] – {{Fb team Lazio}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2013–2014|2013–14]] – {{Fb team Napoli}} (5) *[[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014–15]] – {{Fb team Juventus}} (10) {{Сребрена Ѕвездичка}} *[[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015–16]] – {{Fb team Juventus}} (11) *[[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016–17]] – {{Fb team Juventus}} (12) *[[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017–18]] – {{Fb team Juventus}} (13) *[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|2018–19]] – {{Fb team Lazio}} (7) *[[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|2019–20]] – {{Fb team Napoli}} (6) *[[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020–21]] – {{Fb team Juventus}} (14) *[[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|2021–22]] – {{Fb team Inter}} (8) *[[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|2022–23]] – {{Fb team Inter}} (9) *[[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|2023–24]] – {{Fb team Juventus}} (15) *[[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|2024–25]] – {{Fb team Bologna}} (3) *[[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|2025–26]] – {{Fb team Inter}} (10) {{Сребрена Ѕвездичка}} {{EndMultiCol}} |} == Најмногу титули == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Клуб !! Број на титули |- |align="left"|{{Fb team Juventus}}||15 |- |align="left"|{{Fb team Roma}}||9 |- |align="left"|{{Fb team Lazio}}||7 |- |align="left"|{{Fb team Inter}}||7 |- |align="left"|{{Fb team Fiorentina}}||6 |- |align="left"|{{Fb team Napoli}}||6 |- |align="left"|{{Fb team Torino}}||5 |- |align="left"|{{Fb team Milan}}||5 |- |align="left"|{{Fb team Sampdoria}}||4 |- |align="left"|{{Fb team Parma}}||3 |- |align="left"|{{Fb team Bologna}}||2 |- |align="left"|[[ФК Вадо|Вадо]]||1 |- |align="left"|{{Fb team Genoa}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Venezia}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Atalanta}}||1 |- |align="left"|{{Fb team Vicenza}}||1 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Фудбалски куп на Италија}} * [http://www.figc.it/ Официјална страна на фудбалскиот сојуз на Италија] * [http://www.sofascore.com/standings/football/italy/coppa-italia/35 Coppa Italia, sofascore.com] * [http://www.rsssf.com/tablesi/italcuphist.html Italy - List of Cup Finals, rsssf.com] {{Фудбал во Италија}} [[Категорија:Фудбалот во Италија]] [[Категорија:Серија А| ]] k85869pt9o6jjztop1nx8wcgoo15f7w Игор Јанев 0 1050829 5560538 5542967 2026-05-16T14:17:08Z ~2026-29475-21 133196 /* Трудови */ American Journal of Planetary and Space Science 5560538 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име= Игор Јанев |портрет= Makedonska opozicija Igor Janev.jpg |px = 250px |опис=Игор Јанев |роден-дата= {{роден на|||1964}} |роден-место= {{роден во|Белград|}}, [[СР Србија]], [[СФРЈ]] |починал-дата= |починал-место= |занимање = [[професор]] }} '''Игор Јанев''' (роден во [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по меѓународно право.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.makdenes.org/content/article/1956873.html|title= Игор Јанев, професор по меѓународно право |publisher=http://www.makdenes.org/|accessdate=2012-10-08}}</ref> == Животопис == Игор Јанев е роден [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]. Докторирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет во Скопје]] во [[1994]] година, а пост-докторски студии завршил во [[САД]] ([[Вашингтон]] (School of Foreign Service<ref>Види E. A. W. School of Foreign Service, Georgetown University [https://sfs.georgetown.edu/]</ref>), [[Шарлотсвил]] (Department of Politics - Government & Foreign Affairs<ref>Види [https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210829121138/https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements |date=2021-08-29 }}</ref>) и Медфорд - Харвард(The Fletcher School of Law and Diplomacy<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fletcher_School_at_Tufts_University]</ref>)) во дисциплините на меѓународната политика и меѓународното право. Член е на неколку престижни меѓународни здруженија за мегународно право и меѓународни односи, мегу кои се [[ASIL]] и [[ACUNS]]. Игор Јанев е и член на [[Њујоршка академија на науките|Њујоршката академија на науките]] (NYAS). Од 2000 година Игор Јанев бил вработен во Институтот за политички науки во Белград, а во [[2010]] година ја добива и највисокота научна титула Научен советник (во ранг на редовен професор на Универзитетот во Белград). == Спор за името со Грција== Во македонските историски движења познато е дека Игор Јанев бил Специјален советник на [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министерот за надворешни работи]] во [[2002]] година. Во научните анализи од [[1998]] година за легалитетот при приемот на Македонија во [[ООН]] открил кршење на Повелбата на Обеднинетите нации. Овој исклучителен научен придонес бил објавен во списанието со највисок научен рејтинг во правните науки ''American Journal of International Law''. Ставовите на Игор Јанев ги презентирал и македонскиот претседател [[Ѓорге Иванов]] на 67-то [[Генерално собрание на ООН|Генерално собрание на ОН]] во [[2012]] година, кога го искажал ставот дека при приемот на Македонија во ООН Република Македонија била условена со два дополнителни услови надвор од пропишаните според Поевелбата на ОН<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8|title=Иванов бара достоинствено именување на Македонија|date=27 септември 2012|publisher=Утрински весник|accessdate=2012-10-08}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според Јанев таквите услови, посебни за македонскиот прием, се противни на Поевелбата на ОН (на член 4 од овој основен документ), според Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда (од [[Хаг]]) од [[1948]] година, во кој е искажан ставот дека за специфични услови надвор од општите пропишани во член 4, во време лимитирани, не смее да се гласа во ОН, ниту таквите услови можаат да бидат поставувани на кандидатот за прием. Ова Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда од 1948 година беше прифатено и од Генералното собрание на ООН истата 1948, како толкување на член 4 на Повелбата. По откривањето на кршење на Повелбата на ОН при приемот на Република Македонија со нелеганите дополнителни услови, Игор Јанев предложил стратегија за решавање на проблемот со името во ООН, која имала два модалитета. Првиот модалитет подразбира дека уставното име се воспоставува со политичкиот приод преку Резолуција на Генералното собрание на ОН (ГСОН), каде поаѓајќи од Советодавното мислење на Мегународниот суд од 1948, и од фактот дека Република Македонија ја поминала постапката во Советот на безбедност на ОН со искажан став дека општите услови за прием се исполнети, треба да побара продолжување на македонското членство во ОН под уставното име Република Македонија. Имено, прифакајки ги ставовите на Мегународниот суд од 1948, со простото мнозинство од присутните и кои гласаат во ГСОН (според модел од 1948.), Јанев покажа дека Македонија може да го продолжи членскиот статус во ОН под уставното име Република Македонија (заменувајки ја референцата односно деноминацијата "the former Yugoslav Republic of Macedonia "). Вториот модел е правната варијанта во која Јанев предлага еден мегу чекор, а тој е поставување прашање од ГСОН до Мегународниот суд за правда, слично како 1947, за тоа дали се специфични услови за прием на Македонија во ОН дополнителни во однос на пропишаните во Повелбата. По добивање на Советодавното мислење на Мегународниот суд дека условите се дополнителни односно дека референцата "the former Yugoslav Republic of Macedonia ", и преговорите за името се нелегани, при прифакањето на таквото мислње од Генералното Собрание на ОН би било воведено во ОН и правото на Република Македонија да го користи своето уставно име (односно со резолуцијатата на ГСОН членството би било продолжено со уставното име Република Македонија). Ставовите на Игор Јанев биле прифатени во научната периодика во светските научни списанија. Покрај ''American Journal of International Law (AJIL)'' ставовите на Јанев биле објавени и во ''Review of International Affairs, Political Review'' и во друѓи мегународни списанија. Во поново време Јанев застапува теза дека Преспанската спогодба е етноциден акт<ref>За врска меѓу [[етноцид]] или/и [[културоцид]] и Преспанската спогодба види во серија колумни од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%D1%85%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B2%D1%80%D0%B7-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d0%b2%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bc%d0%b5%d1%93%d1%83-%d0%b4%d1%80%d0%b6%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%be/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%84-%d0%b4-%d1%80-%d0%b8%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2-%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%b8-%d1%81/].</ref> кои не е правно валиден и поради фактот што "Втората страна" во овој договор нема валиден правен идентитет(во Спогодбата во врска со идентитетот само се уптаува на Резолуцијата 47/225 на ООН те. Бројот на апликацијата за прием во ООН, без уставното име), па отааму и самиот договор не е валиден правен акт (со што Јанев сугерира унилатерлно дипломатско раскинување на ваков невалиден акт преку дипломатската нота за раскинување на договорот).<ref>Види за валидноста на спогосбата статијата во ''Нова Македонија'' "Преспанскиот договор е правно невалиден" [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%81%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80-%d0%b5-%d0%bf%d1%80%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be-%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d0%b8/]</ref><ref>Види повеќе во ''Security Dialogues'' (2018) ''THE PRESPA AGREEMENT BETWEEN MACEDONIA AND GREECE AND POSSIBLE FURTHER ACTION(S) RELATED TO VALIDITY OF THE TREATY'' (посебно пр. види дел "Conclusions")[http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/sd/SD%2012.1%20(2021)/SD%2012.1%2004%20JANEV,%20I.%20-%20THE%20PRESPA%20AGREEMENT%20BETWEEN%20MACEDONIA%20AND%20GREECE%20AND%20POSSIBLE%20FURTHER%20ACTION(S)%20RELATED%20TO%20VALIDITY%20OF%20THE%20TREATY.pdf]</ref><ref> За раскинливоста на Преспанскиот договор види и во написи од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5-%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d0%be%d1%98%d0%b0%d1%82-%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b8-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%b8/][https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%b7%d0%be%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b4-%d0%bd%d0%b8%d0%b2%d0%b8%d1%86%d0%b8-%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%be%d0%b1%d0%b2%d1%80%d0%b7%d1%83%d0%b2/][https://www.novamakedonija.com.mk/mislenja/kolumni/%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0-%d0%b5%d0%b4%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%be-%d0%b4%d0%b0-%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%b5-%d0%bf/]</ref> == Трудови == Игор Јанев објавил над 160 научни трудови пред сè во мегународни списаниЈа надвор од Македонија, како и 18 книги и монографии од областите на меѓународната политика, надворешената политика и на меѓународното право и организации. Меѓу другото, Игор Јанев е и основач на Релационистичко-дијалектичка теорија во општата Онтологија (Филозофија). Основното филозофско прашање на постоењето е идентификувано како: Откаде сè што постои? Јанев доби соодветно решение на ова филозофско прашање со преформулацијата во форма: Откаде сè што постои, во однос на Ништо? Со негација на овој парадокс, поставувајки прашање Во који услови вакво прашање е нелогично?, Јанев покажа дека еден од двата аспекта е нужно невозоможен односно дека полот означен како Ништо е невозможен. Решението е најдено во нужната релација мегу Ништо и (спротивно на тоа) Нешто, кои се во системска врска. Како што заклучил Јанев, од ова произлегува дека основната релација е пофундаментална од елементите односно половите на која било релација. Ова филозофска концепција е и основа на новата релационистичка теорија на меѓународните односи, која ја застапуава Игор Јанев.<ref>[http://www.ipsbgd.edu.rs/ Реч директора] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120901173740/http://www.ipsbgd.edu.rs/ |date=2012-09-01 }}, Институт за политичке студије.</ref> Релационистичката методологија на Јанев се применува во повеќе дисиплини од општата филозофија и социологија до методологијата на природните науки.<ref>Види пр. General Philosophy of Relationism and Its Application to the Political Theory of State and Society and Implications on Natural Sciences [http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201103134707/http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf |date=2020-11-03 }}</ref><ref>Janev I. The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> == Книги == * Сарадња Југославије са Унеском, Факултет политичких наука, Београд, 1991. * Економските организации на Обединетите нации, Правен факултет, Скопје, 1994. * Право и политика на специјализованите организации на Обединетите нации, Александрија, Скопје, 1996. * Теорија међународних односа и спољне политике, Плато, Београд, 1998. * Међународни односи и спољна политика, Институт за политичке студије, Београд, 2002. * Уједињене нације и међународне финансијске и економске организације, ИПС, Београд, 2004. * Културна дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2004. * Теорија међународне политике и дипломатије, Институт за политичке студије, 2006. * Уставно право и полтички систем Европске уније, Институт за политичке студије, 2007, ISBN 978-86-7419-144-6 * Међународне организације и интеграције, Институт за политичке студије, 2008, ISBN 978-86-7419-151-4 * Светска организација за интелектуалну својину, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-188-0 * Статутарно уређење међународних организација, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-191-0 * Међународни финансиски организации, Александрија, Скопје, 2008, ISBN 978-9989-705-03-8 * Косово после проглашења независности, ИМПП, 2008, ISBN 978-86-7067-110-2 * Односи Југославије са Унеском, Институт за политичке студије, 2010, ISBN 978-86-7419-209-2 * Међународно право и међународни односи, Институт за политичке студије, Београд, 2012, ISBN 978-86-7419-244-3 * Дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2013, ISBN 978-86-7419-261-0 * Вовед во дипломатија, АГМ, 2015, ISBN 978-86-86363-64-0 * Современа Теорија за Држава и Право, АГМ, Белград. 2017. ISBN 978-86-86363-90-9 * Теорија за држава и право, Čigoja-Štampa. Белград: 2020. ISBN 978-86-531-0551-8.<ref>{{нмс| title=Teorija drzave i prava| url=https://www.amazon.com/Teorija-drzave-prava-Igor-Janev/dp/B084VN9JH9 | work= | publisher=Knjizara | date= | accessdate=20 ноември 2021}}</ref> * Историја на политичките теории, АГМ, Белград, 2021. ISBN 978-86-6048-022-6<ref>{{нмс| title=Istorija političkih teorija | url=https://www.knjizara.com/Istorija-politickih-teorija-Igor-Janev-160464 | work= | publisher=Cigoja| date= | accessdate=23 јуни 2021}}</ref> * Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity: An Act of Ethno – Genocidal Termination of the National Identity, Lambert Academic Publishing. 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{нмс | title=Prespa Agreement and its Effects on Macedonian Right to National Identity: An act of ethno – genocidal termination of the national identity | url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | work= | publisher=Lambert Academic Publishing | date= | accessdate=20 ноември 2021 | archive-date=2021-11-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | url-status=dead }}</ref> * The Prespa Agreement as Cultural Genocide of the Macedonian National Identity, AГM. Белград. 2023. {{ISBN| 978-86-6048-040-0}} * Меѓународни политички односи - Светска политика, AГM. Белград. 2025. ISBN 978-86-6048-063-9. == Надворешни врски== * Igor Janev, AJIL, Vol.93, no. 1, January 1999 * http://www.vecer.com.mk/?ItemID=BB052CE4C04E5848B1578F476B1E3AC2 {{Семарх|url=https://archive.today/20130111201614/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=BB052CE4C04E5848B1578F476B1E3AC2 |date=2013-01-11 }} * http://macedoniaonline.eu/content/view/21668/45/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921055534/http://macedoniaonline.eu/content/view/21668/45 |date=2013-09-21 }} * http://www.vecer.com.mk/?ItemID=B89F5C2DE0CE4A44B91FC71DC1ED906C {{Семарх|url=https://archive.today/20130111220636/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=B89F5C2DE0CE4A44B91FC71DC1ED906C |date=2013-01-11 }} * http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1121178585&id=9&prilog=0&setIzdanie=22420 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921155336/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1121178585&id=9&prilog=0&setIzdanie=22420 |date=2013-09-21 }} * http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.mkd.mk/54357/makedonija/se-ceka-na-potpisot-na-ivanov-rezolucija-janev-on/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220123040231/http://www.mkd.mk/54357/makedonija/se-ceka-na-potpisot-na-ivanov-rezolucija-janev-on/ |date=2022-01-23 }} * http://www.makedonskosonce.com/broevis/2008/sonce748.pdf/12_15_janev.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227055521/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2008/sonce748.pdf/12_15_janev.pdf |date=2013-12-27 }} * http://www.maknews.com/html/articles/janev/un_admission_of_macedonia.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121006091543/http://maknews.com/html/articles/janev/un_admission_of_macedonia.pdf |date=2012-10-06 }} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанев, Игор}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски политиколози]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Носители на титулата „Македонски сенатор“]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] eir1ipsrdttemczd2717zj3xh8ybrae 5560599 5560538 2026-05-16T19:50:04Z Gurther 105215 5560599 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Инфокутија за личност |име= Игор Јанев |портрет= Makedonska opozicija Igor Janev.jpg |px = 250px |опис=Игор Јанев |роден-дата= {{роден на|||1964}} |роден-место= {{роден во|Белград|}}, [[СР Србија]], [[СФРЈ]] |починал-дата= |починал-место= |занимање = [[професор]] }} '''Игор Јанев''' (роден во [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по меѓународно право.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.makdenes.org/content/article/1956873.html|title= Игор Јанев, професор по меѓународно право |publisher=http://www.makdenes.org/|accessdate=2012-10-08}}</ref> == Животопис == Игор Јанев е роден [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]. Докторирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет во Скопје]] во [[1994]] година, а пост-докторски студии завршил во [[САД]] ([[Вашингтон]] (School of Foreign Service<ref>Види E. A. W. School of Foreign Service, Georgetown University [https://sfs.georgetown.edu/]</ref>), [[Шарлотсвил]] (Department of Politics - Government & Foreign Affairs<ref>Види [https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210829121138/https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements |date=2021-08-29 }}</ref>) и Медфорд - Харвард(The Fletcher School of Law and Diplomacy<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fletcher_School_at_Tufts_University]</ref>)) во дисциплините на меѓународната политика и меѓународното право. Член е на неколку престижни меѓународни здруженија за мегународно право и меѓународни односи, мегу кои се [[ASIL]] и [[ACUNS]]. Игор Јанев е и член на [[Њујоршка академија на науките|Њујоршката академија на науките]] (NYAS). Од 2000 година Игор Јанев бил вработен во Институтот за политички науки во Белград, а во [[2010]] година ја добива и највисокота научна титула Научен советник (во ранг на редовен професор на Универзитетот во Белград). == Спор за името со Грција== Во македонските историски движења познато е дека Игор Јанев бил Специјален советник на [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министерот за надворешни работи]] во [[2002]] година. Во научните анализи од [[1998]] година за легалитетот при приемот на Македонија во [[ООН]] открил кршење на Повелбата на Обеднинетите нации. Овој исклучителен научен придонес бил објавен во списанието со највисок научен рејтинг во правните науки ''American Journal of International Law''. Ставовите на Игор Јанев ги презентирал и македонскиот претседател [[Ѓорге Иванов]] на 67-то [[Генерално собрание на ООН|Генерално собрание на ОН]] во [[2012]] година, кога го искажал ставот дека при приемот на Македонија во ООН Република Македонија била условена со два дополнителни услови надвор од пропишаните според Поевелбата на ОН<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8|title=Иванов бара достоинствено именување на Македонија|date=27 септември 2012|publisher=Утрински весник|accessdate=2012-10-08}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според Јанев таквите услови, посебни за македонскиот прием, се противни на Поевелбата на ОН (на член 4 од овој основен документ), според Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда (од [[Хаг]]) од [[1948]] година, во кој е искажан ставот дека за специфични услови надвор од општите пропишани во член 4, во време лимитирани, не смее да се гласа во ОН, ниту таквите услови можаат да бидат поставувани на кандидатот за прием. Ова Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда од 1948 година беше прифатено и од Генералното собрание на ООН истата 1948, како толкување на член 4 на Повелбата. По откривањето на кршење на Повелбата на ОН при приемот на Република Македонија со нелеганите дополнителни услови, Игор Јанев предложил стратегија за решавање на проблемот со името во ООН, која имала два модалитета. Првиот модалитет подразбира дека уставното име се воспоставува со политичкиот приод преку Резолуција на Генералното собрание на ОН (ГСОН), каде поаѓајќи од Советодавното мислење на Мегународниот суд од 1948, и од фактот дека Република Македонија ја поминала постапката во Советот на безбедност на ОН со искажан став дека општите услови за прием се исполнети, треба да побара продолжување на македонското членство во ОН под уставното име Република Македонија. Имено, прифакајки ги ставовите на Мегународниот суд од 1948, со простото мнозинство од присутните и кои гласаат во ГСОН (според модел од 1948.), Јанев покажа дека Македонија може да го продолжи членскиот статус во ОН под уставното име Република Македонија (заменувајки ја референцата односно деноминацијата "the former Yugoslav Republic of Macedonia "). Вториот модел е правната варијанта во која Јанев предлага еден мегу чекор, а тој е поставување прашање од ГСОН до Мегународниот суд за правда, слично како 1947, за тоа дали се специфични услови за прием на Македонија во ОН дополнителни во однос на пропишаните во Повелбата. По добивање на Советодавното мислење на Мегународниот суд дека условите се дополнителни односно дека референцата "the former Yugoslav Republic of Macedonia ", и преговорите за името се нелегани, при прифакањето на таквото мислње од Генералното Собрание на ОН би било воведено во ОН и правото на Република Македонија да го користи своето уставно име (односно со резолуцијатата на ГСОН членството би било продолжено со уставното име Република Македонија). Ставовите на Игор Јанев биле прифатени во научната периодика во светските научни списанија. Покрај ''American Journal of International Law (AJIL)'' ставовите на Јанев биле објавени и во ''Review of International Affairs, Political Review'' и во друѓи мегународни списанија. Во поново време Јанев застапува теза дека Преспанската спогодба е етноциден акт<ref>За врска меѓу [[етноцид]] или/и [[културоцид]] и Преспанската спогодба види во серија колумни од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%D1%85%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B2%D1%80%D0%B7-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d0%b2%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bc%d0%b5%d1%93%d1%83-%d0%b4%d1%80%d0%b6%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%be/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%84-%d0%b4-%d1%80-%d0%b8%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2-%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%b8-%d1%81/].</ref> кои не е правно валиден и поради фактот што "Втората страна" во овој договор нема валиден правен идентитет(во Спогодбата во врска со идентитетот само се уптаува на Резолуцијата 47/225 на ООН те. Бројот на апликацијата за прием во ООН, без уставното име), па отааму и самиот договор не е валиден правен акт (со што Јанев сугерира унилатерлно дипломатско раскинување на ваков невалиден акт преку дипломатската нота за раскинување на договорот).<ref>Види за валидноста на спогосбата статијата во ''Нова Македонија'' "Преспанскиот договор е правно невалиден" [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%81%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80-%d0%b5-%d0%bf%d1%80%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be-%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d0%b8/]</ref><ref>Види повеќе во ''Security Dialogues'' (2018) ''THE PRESPA AGREEMENT BETWEEN MACEDONIA AND GREECE AND POSSIBLE FURTHER ACTION(S) RELATED TO VALIDITY OF THE TREATY'' (посебно пр. види дел "Conclusions")[http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/sd/SD%2012.1%20(2021)/SD%2012.1%2004%20JANEV,%20I.%20-%20THE%20PRESPA%20AGREEMENT%20BETWEEN%20MACEDONIA%20AND%20GREECE%20AND%20POSSIBLE%20FURTHER%20ACTION(S)%20RELATED%20TO%20VALIDITY%20OF%20THE%20TREATY.pdf]</ref><ref> За раскинливоста на Преспанскиот договор види и во написи од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5-%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d0%be%d1%98%d0%b0%d1%82-%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b8-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%b8/][https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%b7%d0%be%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b4-%d0%bd%d0%b8%d0%b2%d0%b8%d1%86%d0%b8-%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%be%d0%b1%d0%b2%d1%80%d0%b7%d1%83%d0%b2/][https://www.novamakedonija.com.mk/mislenja/kolumni/%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0-%d0%b5%d0%b4%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%be-%d0%b4%d0%b0-%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%b5-%d0%bf/]</ref> == Трудови == Игор Јанев објавил над 160 научни трудови пред сè во мегународни списаниЈа надвор од Македонија, како и 18 книги и монографии од областите на меѓународната политика, надворешената политика и на меѓународното право и организации. Меѓу другото, Игор Јанев е и основач на Релационистичко-дијалектичка теорија во општата Онтологија (Филозофија). Основното филозофско прашање на постоењето е идентификувано како: Откаде сè што постои? Јанев доби соодветно решение на ова филозофско прашање со преформулацијата во форма: Откаде сè што постои, во однос на Ништо? Со негација на овој парадокс, поставувајки прашање Во који услови вакво прашање е нелогично?, Јанев покажа дека еден од двата аспекта е нужно невозоможен односно дека полот означен како Ништо е невозможен. Решението е најдено во нужната релација мегу Ништо и (спротивно на тоа) Нешто, кои се во системска врска. Како што заклучил Јанев, од ова произлегува дека основната релација е пофундаментална од елементите односно половите на која било релација. Ова филозофска концепција е и основа на новата релационистичка теорија на меѓународните односи, која ја застапуава Игор Јанев.<ref>[http://www.ipsbgd.edu.rs/ Реч директора] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120901173740/http://www.ipsbgd.edu.rs/ |date=2012-09-01 }}, Институт за политичке студије.</ref> Релационистичката методологија на Јанев се применува во повеќе дисиплини од општата филозофија и социологија до методологијата на природните науки.<ref>Види пр. General Philosophy of Relationism and Its Application to the Political Theory of State and Society and Implications on Natural Sciences [http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201103134707/http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf |date=2020-11-03 }}</ref><ref>Janev I. The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> == Книги == * Сарадња Југославије са Унеском, Факултет политичких наука, Београд, 1991. * Економските организации на Обединетите нации, Правен факултет, Скопје, 1994. * Право и политика на специјализованите организации на Обединетите нации, Александрија, Скопје, 1996. * Теорија међународних односа и спољне политике, Плато, Београд, 1998. * Међународни односи и спољна политика, Институт за политичке студије, Београд, 2002. * Уједињене нације и међународне финансијске и економске организације, ИПС, Београд, 2004. * Културна дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2004. * Теорија међународне политике и дипломатије, Институт за политичке студије, 2006. * Уставно право и полтички систем Европске уније, Институт за политичке студије, 2007, ISBN 978-86-7419-144-6 * Међународне организације и интеграције, Институт за политичке студије, 2008, ISBN 978-86-7419-151-4 * Светска организација за интелектуалну својину, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-188-0 * Статутарно уређење међународних организација, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-191-0 * Међународни финансиски организации, Александрија, Скопје, 2008, ISBN 978-9989-705-03-8 * Косово после проглашења независности, ИМПП, 2008, ISBN 978-86-7067-110-2 * Односи Југославије са Унеском, Институт за политичке студије, 2010, ISBN 978-86-7419-209-2 * Међународно право и међународни односи, Институт за политичке студије, Београд, 2012, ISBN 978-86-7419-244-3 * Дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2013, ISBN 978-86-7419-261-0 * Вовед во дипломатија, АГМ, 2015, ISBN 978-86-86363-64-0 * Современа Теорија за Држава и Право, АГМ, Белград. 2017. ISBN 978-86-86363-90-9 * Теорија за држава и право, Čigoja-Štampa. Белград: 2020. ISBN 978-86-531-0551-8.<ref>{{нмс| title=Teorija drzave i prava| url=https://www.amazon.com/Teorija-drzave-prava-Igor-Janev/dp/B084VN9JH9 | work= | publisher=Knjizara | date= | accessdate=20 ноември 2021}}</ref> * Историја на политичките теории, АГМ, Белград, 2021. ISBN 978-86-6048-022-6<ref>{{нмс| title=Istorija političkih teorija | url=https://www.knjizara.com/Istorija-politickih-teorija-Igor-Janev-160464 | work= | publisher=Cigoja| date= | accessdate=23 јуни 2021}}</ref> * Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity: An Act of Ethno – Genocidal Termination of the National Identity, Lambert Academic Publishing. 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{нмс | title=Prespa Agreement and its Effects on Macedonian Right to National Identity: An act of ethno – genocidal termination of the national identity | url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | work= | publisher=Lambert Academic Publishing | date= | accessdate=20 ноември 2021 | archive-date=2021-11-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | url-status=dead }}</ref> * The Prespa Agreement as Cultural Genocide of the Macedonian National Identity, AГM. Белград. 2023. {{ISBN| 978-86-6048-040-0}} * Меѓународни политички односи - Светска политика, AГM. Белград. 2025. ISBN 978-86-6048-063-9. == Надворешни врски== * Igor Janev, AJIL, Vol.93, no. 1, January 1999 * http://www.vecer.com.mk/?ItemID=BB052CE4C04E5848B1578F476B1E3AC2 {{Семарх|url=https://archive.today/20130111201614/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=BB052CE4C04E5848B1578F476B1E3AC2 |date=2013-01-11 }} * http://macedoniaonline.eu/content/view/21668/45/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921055534/http://macedoniaonline.eu/content/view/21668/45 |date=2013-09-21 }} * http://www.vecer.com.mk/?ItemID=B89F5C2DE0CE4A44B91FC71DC1ED906C {{Семарх|url=https://archive.today/20130111220636/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=B89F5C2DE0CE4A44B91FC71DC1ED906C |date=2013-01-11 }} * http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1121178585&id=9&prilog=0&setIzdanie=22420 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921155336/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1121178585&id=9&prilog=0&setIzdanie=22420 |date=2013-09-21 }} * http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.mkd.mk/54357/makedonija/se-ceka-na-potpisot-na-ivanov-rezolucija-janev-on/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220123040231/http://www.mkd.mk/54357/makedonija/se-ceka-na-potpisot-na-ivanov-rezolucija-janev-on/ |date=2022-01-23 }} * http://www.makedonskosonce.com/broevis/2008/sonce748.pdf/12_15_janev.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227055521/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2008/sonce748.pdf/12_15_janev.pdf |date=2013-12-27 }} * http://www.maknews.com/html/articles/janev/un_admission_of_macedonia.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121006091543/http://maknews.com/html/articles/janev/un_admission_of_macedonia.pdf |date=2012-10-06 }} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанев, Игор}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски политиколози]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Носители на титулата „Македонски сенатор“]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] dt0fdltlcp78vyv3qwny4gltjx65198 5560600 5560599 2026-05-16T19:50:45Z Gurther 105215 /* Надворешни врски */ 5560600 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Инфокутија за личност |име= Игор Јанев |портрет= Makedonska opozicija Igor Janev.jpg |px = 250px |опис=Игор Јанев |роден-дата= {{роден на|||1964}} |роден-место= {{роден во|Белград|}}, [[СР Србија]], [[СФРЈ]] |починал-дата= |починал-место= |занимање = [[професор]] }} '''Игор Јанев''' (роден во [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по меѓународно право.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.makdenes.org/content/article/1956873.html|title= Игор Јанев, професор по меѓународно право |publisher=http://www.makdenes.org/|accessdate=2012-10-08}}</ref> == Животопис == Игор Јанев е роден [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]. Докторирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет во Скопје]] во [[1994]] година, а пост-докторски студии завршил во [[САД]] ([[Вашингтон]] (School of Foreign Service<ref>Види E. A. W. School of Foreign Service, Georgetown University [https://sfs.georgetown.edu/]</ref>), [[Шарлотсвил]] (Department of Politics - Government & Foreign Affairs<ref>Види [https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210829121138/https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements |date=2021-08-29 }}</ref>) и Медфорд - Харвард(The Fletcher School of Law and Diplomacy<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fletcher_School_at_Tufts_University]</ref>)) во дисциплините на меѓународната политика и меѓународното право. Член е на неколку престижни меѓународни здруженија за мегународно право и меѓународни односи, мегу кои се [[ASIL]] и [[ACUNS]]. Игор Јанев е и член на [[Њујоршка академија на науките|Њујоршката академија на науките]] (NYAS). Од 2000 година Игор Јанев бил вработен во Институтот за политички науки во Белград, а во [[2010]] година ја добива и највисокота научна титула Научен советник (во ранг на редовен професор на Универзитетот во Белград). == Спор за името со Грција== Во македонските историски движења познато е дека Игор Јанев бил Специјален советник на [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министерот за надворешни работи]] во [[2002]] година. Во научните анализи од [[1998]] година за легалитетот при приемот на Македонија во [[ООН]] открил кршење на Повелбата на Обеднинетите нации. Овој исклучителен научен придонес бил објавен во списанието со највисок научен рејтинг во правните науки ''American Journal of International Law''. Ставовите на Игор Јанев ги презентирал и македонскиот претседател [[Ѓорге Иванов]] на 67-то [[Генерално собрание на ООН|Генерално собрание на ОН]] во [[2012]] година, кога го искажал ставот дека при приемот на Македонија во ООН Република Македонија била условена со два дополнителни услови надвор од пропишаните според Поевелбата на ОН<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8|title=Иванов бара достоинствено именување на Македонија|date=27 септември 2012|publisher=Утрински весник|accessdate=2012-10-08}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според Јанев таквите услови, посебни за македонскиот прием, се противни на Поевелбата на ОН (на член 4 од овој основен документ), според Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда (од [[Хаг]]) од [[1948]] година, во кој е искажан ставот дека за специфични услови надвор од општите пропишани во член 4, во време лимитирани, не смее да се гласа во ОН, ниту таквите услови можаат да бидат поставувани на кандидатот за прием. Ова Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда од 1948 година беше прифатено и од Генералното собрание на ООН истата 1948, како толкување на член 4 на Повелбата. По откривањето на кршење на Повелбата на ОН при приемот на Република Македонија со нелеганите дополнителни услови, Игор Јанев предложил стратегија за решавање на проблемот со името во ООН, која имала два модалитета. Првиот модалитет подразбира дека уставното име се воспоставува со политичкиот приод преку Резолуција на Генералното собрание на ОН (ГСОН), каде поаѓајќи од Советодавното мислење на Мегународниот суд од 1948, и од фактот дека Република Македонија ја поминала постапката во Советот на безбедност на ОН со искажан став дека општите услови за прием се исполнети, треба да побара продолжување на македонското членство во ОН под уставното име Република Македонија. Имено, прифакајки ги ставовите на Мегународниот суд од 1948, со простото мнозинство од присутните и кои гласаат во ГСОН (според модел од 1948.), Јанев покажа дека Македонија може да го продолжи членскиот статус во ОН под уставното име Република Македонија (заменувајки ја референцата односно деноминацијата "the former Yugoslav Republic of Macedonia "). Вториот модел е правната варијанта во која Јанев предлага еден мегу чекор, а тој е поставување прашање од ГСОН до Мегународниот суд за правда, слично како 1947, за тоа дали се специфични услови за прием на Македонија во ОН дополнителни во однос на пропишаните во Повелбата. По добивање на Советодавното мислење на Мегународниот суд дека условите се дополнителни односно дека референцата "the former Yugoslav Republic of Macedonia ", и преговорите за името се нелегани, при прифакањето на таквото мислње од Генералното Собрание на ОН би било воведено во ОН и правото на Република Македонија да го користи своето уставно име (односно со резолуцијатата на ГСОН членството би било продолжено со уставното име Република Македонија). Ставовите на Игор Јанев биле прифатени во научната периодика во светските научни списанија. Покрај ''American Journal of International Law (AJIL)'' ставовите на Јанев биле објавени и во ''Review of International Affairs, Political Review'' и во друѓи мегународни списанија. Во поново време Јанев застапува теза дека Преспанската спогодба е етноциден акт<ref>За врска меѓу [[етноцид]] или/и [[културоцид]] и Преспанската спогодба види во серија колумни од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%D1%85%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B2%D1%80%D0%B7-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d0%b2%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bc%d0%b5%d1%93%d1%83-%d0%b4%d1%80%d0%b6%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%be/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%84-%d0%b4-%d1%80-%d0%b8%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2-%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%b8-%d1%81/].</ref> кои не е правно валиден и поради фактот што "Втората страна" во овој договор нема валиден правен идентитет(во Спогодбата во врска со идентитетот само се уптаува на Резолуцијата 47/225 на ООН те. Бројот на апликацијата за прием во ООН, без уставното име), па отааму и самиот договор не е валиден правен акт (со што Јанев сугерира унилатерлно дипломатско раскинување на ваков невалиден акт преку дипломатската нота за раскинување на договорот).<ref>Види за валидноста на спогосбата статијата во ''Нова Македонија'' "Преспанскиот договор е правно невалиден" [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%81%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80-%d0%b5-%d0%bf%d1%80%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be-%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d0%b8/]</ref><ref>Види повеќе во ''Security Dialogues'' (2018) ''THE PRESPA AGREEMENT BETWEEN MACEDONIA AND GREECE AND POSSIBLE FURTHER ACTION(S) RELATED TO VALIDITY OF THE TREATY'' (посебно пр. види дел "Conclusions")[http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/sd/SD%2012.1%20(2021)/SD%2012.1%2004%20JANEV,%20I.%20-%20THE%20PRESPA%20AGREEMENT%20BETWEEN%20MACEDONIA%20AND%20GREECE%20AND%20POSSIBLE%20FURTHER%20ACTION(S)%20RELATED%20TO%20VALIDITY%20OF%20THE%20TREATY.pdf]</ref><ref> За раскинливоста на Преспанскиот договор види и во написи од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5-%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d0%be%d1%98%d0%b0%d1%82-%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b8-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%b8/][https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%b7%d0%be%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b4-%d0%bd%d0%b8%d0%b2%d0%b8%d1%86%d0%b8-%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%be%d0%b1%d0%b2%d1%80%d0%b7%d1%83%d0%b2/][https://www.novamakedonija.com.mk/mislenja/kolumni/%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0-%d0%b5%d0%b4%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%be-%d0%b4%d0%b0-%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%b5-%d0%bf/]</ref> == Трудови == Игор Јанев објавил над 160 научни трудови пред сè во мегународни списаниЈа надвор од Македонија, како и 18 книги и монографии од областите на меѓународната политика, надворешената политика и на меѓународното право и организации. Меѓу другото, Игор Јанев е и основач на Релационистичко-дијалектичка теорија во општата Онтологија (Филозофија). Основното филозофско прашање на постоењето е идентификувано како: Откаде сè што постои? Јанев доби соодветно решение на ова филозофско прашање со преформулацијата во форма: Откаде сè што постои, во однос на Ништо? Со негација на овој парадокс, поставувајки прашање Во који услови вакво прашање е нелогично?, Јанев покажа дека еден од двата аспекта е нужно невозоможен односно дека полот означен како Ништо е невозможен. Решението е најдено во нужната релација мегу Ништо и (спротивно на тоа) Нешто, кои се во системска врска. Како што заклучил Јанев, од ова произлегува дека основната релација е пофундаментална од елементите односно половите на која било релација. Ова филозофска концепција е и основа на новата релационистичка теорија на меѓународните односи, која ја застапуава Игор Јанев.<ref>[http://www.ipsbgd.edu.rs/ Реч директора] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120901173740/http://www.ipsbgd.edu.rs/ |date=2012-09-01 }}, Институт за политичке студије.</ref> Релационистичката методологија на Јанев се применува во повеќе дисиплини од општата филозофија и социологија до методологијата на природните науки.<ref>Види пр. General Philosophy of Relationism and Its Application to the Political Theory of State and Society and Implications on Natural Sciences [http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201103134707/http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf |date=2020-11-03 }}</ref><ref>Janev I. The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> == Книги == * Сарадња Југославије са Унеском, Факултет политичких наука, Београд, 1991. * Економските организации на Обединетите нации, Правен факултет, Скопје, 1994. * Право и политика на специјализованите организации на Обединетите нации, Александрија, Скопје, 1996. * Теорија међународних односа и спољне политике, Плато, Београд, 1998. * Међународни односи и спољна политика, Институт за политичке студије, Београд, 2002. * Уједињене нације и међународне финансијске и економске организације, ИПС, Београд, 2004. * Културна дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2004. * Теорија међународне политике и дипломатије, Институт за политичке студије, 2006. * Уставно право и полтички систем Европске уније, Институт за политичке студије, 2007, ISBN 978-86-7419-144-6 * Међународне организације и интеграције, Институт за политичке студије, 2008, ISBN 978-86-7419-151-4 * Светска организација за интелектуалну својину, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-188-0 * Статутарно уређење међународних организација, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-191-0 * Међународни финансиски организации, Александрија, Скопје, 2008, ISBN 978-9989-705-03-8 * Косово после проглашења независности, ИМПП, 2008, ISBN 978-86-7067-110-2 * Односи Југославије са Унеском, Институт за политичке студије, 2010, ISBN 978-86-7419-209-2 * Међународно право и међународни односи, Институт за политичке студије, Београд, 2012, ISBN 978-86-7419-244-3 * Дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2013, ISBN 978-86-7419-261-0 * Вовед во дипломатија, АГМ, 2015, ISBN 978-86-86363-64-0 * Современа Теорија за Држава и Право, АГМ, Белград. 2017. ISBN 978-86-86363-90-9 * Теорија за држава и право, Čigoja-Štampa. Белград: 2020. ISBN 978-86-531-0551-8.<ref>{{нмс| title=Teorija drzave i prava| url=https://www.amazon.com/Teorija-drzave-prava-Igor-Janev/dp/B084VN9JH9 | work= | publisher=Knjizara | date= | accessdate=20 ноември 2021}}</ref> * Историја на политичките теории, АГМ, Белград, 2021. ISBN 978-86-6048-022-6<ref>{{нмс| title=Istorija političkih teorija | url=https://www.knjizara.com/Istorija-politickih-teorija-Igor-Janev-160464 | work= | publisher=Cigoja| date= | accessdate=23 јуни 2021}}</ref> * Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity: An Act of Ethno – Genocidal Termination of the National Identity, Lambert Academic Publishing. 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{нмс | title=Prespa Agreement and its Effects on Macedonian Right to National Identity: An act of ethno – genocidal termination of the national identity | url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | work= | publisher=Lambert Academic Publishing | date= | accessdate=20 ноември 2021 | archive-date=2021-11-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | url-status=dead }}</ref> * The Prespa Agreement as Cultural Genocide of the Macedonian National Identity, AГM. Белград. 2023. {{ISBN| 978-86-6048-040-0}} * Меѓународни политички односи - Светска политика, AГM. Белград. 2025. ISBN 978-86-6048-063-9. == Надворешни врски== {{Викификација|заглавие}} * Igor Janev, AJIL, Vol.93, no. 1, January 1999 * http://www.vecer.com.mk/?ItemID=BB052CE4C04E5848B1578F476B1E3AC2 {{Семарх|url=https://archive.today/20130111201614/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=BB052CE4C04E5848B1578F476B1E3AC2 |date=2013-01-11 }} * http://macedoniaonline.eu/content/view/21668/45/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921055534/http://macedoniaonline.eu/content/view/21668/45 |date=2013-09-21 }} * http://www.vecer.com.mk/?ItemID=B89F5C2DE0CE4A44B91FC71DC1ED906C {{Семарх|url=https://archive.today/20130111220636/http://www.vecer.com.mk/?ItemID=B89F5C2DE0CE4A44B91FC71DC1ED906C |date=2013-01-11 }} * http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1121178585&id=9&prilog=0&setIzdanie=22420 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921155336/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1121178585&id=9&prilog=0&setIzdanie=22420 |date=2013-09-21 }} * http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.mkd.mk/54357/makedonija/se-ceka-na-potpisot-na-ivanov-rezolucija-janev-on/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220123040231/http://www.mkd.mk/54357/makedonija/se-ceka-na-potpisot-na-ivanov-rezolucija-janev-on/ |date=2022-01-23 }} * http://www.makedonskosonce.com/broevis/2008/sonce748.pdf/12_15_janev.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227055521/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2008/sonce748.pdf/12_15_janev.pdf |date=2013-12-27 }} * http://www.maknews.com/html/articles/janev/un_admission_of_macedonia.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121006091543/http://maknews.com/html/articles/janev/un_admission_of_macedonia.pdf |date=2012-10-06 }} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанев, Игор}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски политиколози]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Носители на титулата „Македонски сенатор“]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] 0lqlm0orwjvoplq4xuddxx99n3xdsjt 5560631 5560600 2026-05-16T22:22:32Z ~2026-29609-32 133215 /* Надворешни врски */ 5560631 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Инфокутија за личност |име= Игор Јанев |портрет= Makedonska opozicija Igor Janev.jpg |px = 250px |опис=Игор Јанев |роден-дата= {{роден на|||1964}} |роден-место= {{роден во|Белград|}}, [[СР Србија]], [[СФРЈ]] |починал-дата= |починал-место= |занимање = [[професор]] }} '''Игор Јанев''' (роден во [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по меѓународно право.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.makdenes.org/content/article/1956873.html|title= Игор Јанев, професор по меѓународно право |publisher=http://www.makdenes.org/|accessdate=2012-10-08}}</ref> == Животопис == Игор Јанев е роден [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]. Докторирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет во Скопје]] во [[1994]] година, а пост-докторски студии завршил во [[САД]] ([[Вашингтон]] (School of Foreign Service<ref>Види E. A. W. School of Foreign Service, Georgetown University [https://sfs.georgetown.edu/]</ref>), [[Шарлотсвил]] (Department of Politics - Government & Foreign Affairs<ref>Види [https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210829121138/https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements |date=2021-08-29 }}</ref>) и Медфорд - Харвард(The Fletcher School of Law and Diplomacy<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fletcher_School_at_Tufts_University]</ref>)) во дисциплините на меѓународната политика и меѓународното право. Член е на неколку престижни меѓународни здруженија за мегународно право и меѓународни односи, мегу кои се [[ASIL]] и [[ACUNS]]. Игор Јанев е и член на [[Њујоршка академија на науките|Њујоршката академија на науките]] (NYAS). Од 2000 година Игор Јанев бил вработен во Институтот за политички науки во Белград, а во [[2010]] година ја добива и највисокота научна титула Научен советник (во ранг на редовен професор на Универзитетот во Белград). == Спор за името со Грција== Во македонските историски движења познато е дека Игор Јанев бил Специјален советник на [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министерот за надворешни работи]] во [[2002]] година. Во научните анализи од [[1998]] година за легалитетот при приемот на Македонија во [[ООН]] открил кршење на Повелбата на Обеднинетите нации. Овој исклучителен научен придонес бил објавен во списанието со највисок научен рејтинг во правните науки ''American Journal of International Law''. Ставовите на Игор Јанев ги презентирал и македонскиот претседател [[Ѓорге Иванов]] на 67-то [[Генерално собрание на ООН|Генерално собрание на ОН]] во [[2012]] година, кога го искажал ставот дека при приемот на Македонија во ООН Република Македонија била условена со два дополнителни услови надвор од пропишаните според Поевелбата на ОН<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8|title=Иванов бара достоинствено именување на Македонија|date=27 септември 2012|publisher=Утрински весник|accessdate=2012-10-08}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според Јанев таквите услови, посебни за македонскиот прием, се противни на Поевелбата на ОН (на член 4 од овој основен документ), според Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда (од [[Хаг]]) од [[1948]] година, во кој е искажан ставот дека за специфични услови надвор од општите пропишани во член 4, во време лимитирани, не смее да се гласа во ОН, ниту таквите услови можаат да бидат поставувани на кандидатот за прием. Ова Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда од 1948 година беше прифатено и од Генералното собрание на ООН истата 1948, како толкување на член 4 на Повелбата. По откривањето на кршење на Повелбата на ОН при приемот на Република Македонија со нелеганите дополнителни услови, Игор Јанев предложил стратегија за решавање на проблемот со името во ООН, која имала два модалитета. Првиот модалитет подразбира дека уставното име се воспоставува со политичкиот приод преку Резолуција на Генералното собрание на ОН (ГСОН), каде поаѓајќи од Советодавното мислење на Мегународниот суд од 1948, и од фактот дека Република Македонија ја поминала постапката во Советот на безбедност на ОН со искажан став дека општите услови за прием се исполнети, треба да побара продолжување на македонското членство во ОН под уставното име Република Македонија. Имено, прифакајки ги ставовите на Мегународниот суд од 1948, со простото мнозинство од присутните и кои гласаат во ГСОН (според модел од 1948.), Јанев покажа дека Македонија може да го продолжи членскиот статус во ОН под уставното име Република Македонија (заменувајки ја референцата односно деноминацијата "the former Yugoslav Republic of Macedonia "). Вториот модел е правната варијанта во која Јанев предлага еден мегу чекор, а тој е поставување прашање од ГСОН до Мегународниот суд за правда, слично како 1947, за тоа дали се специфични услови за прием на Македонија во ОН дополнителни во однос на пропишаните во Повелбата. По добивање на Советодавното мислење на Мегународниот суд дека условите се дополнителни односно дека референцата "the former Yugoslav Republic of Macedonia ", и преговорите за името се нелегани, при прифакањето на таквото мислње од Генералното Собрание на ОН би било воведено во ОН и правото на Република Македонија да го користи своето уставно име (односно со резолуцијатата на ГСОН членството би било продолжено со уставното име Република Македонија). Ставовите на Игор Јанев биле прифатени во научната периодика во светските научни списанија. Покрај ''American Journal of International Law (AJIL)'' ставовите на Јанев биле објавени и во ''Review of International Affairs, Political Review'' и во друѓи мегународни списанија. Во поново време Јанев застапува теза дека Преспанската спогодба е етноциден акт<ref>За врска меѓу [[етноцид]] или/и [[културоцид]] и Преспанската спогодба види во серија колумни од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%D1%85%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B2%D1%80%D0%B7-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d0%b2%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bc%d0%b5%d1%93%d1%83-%d0%b4%d1%80%d0%b6%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%be/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%84-%d0%b4-%d1%80-%d0%b8%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2-%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%b8-%d1%81/].</ref> кои не е правно валиден и поради фактот што "Втората страна" во овој договор нема валиден правен идентитет(во Спогодбата во врска со идентитетот само се уптаува на Резолуцијата 47/225 на ООН те. Бројот на апликацијата за прием во ООН, без уставното име), па отааму и самиот договор не е валиден правен акт (со што Јанев сугерира унилатерлно дипломатско раскинување на ваков невалиден акт преку дипломатската нота за раскинување на договорот).<ref>Види за валидноста на спогосбата статијата во ''Нова Македонија'' "Преспанскиот договор е правно невалиден" [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%81%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80-%d0%b5-%d0%bf%d1%80%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be-%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d0%b8/]</ref><ref>Види повеќе во ''Security Dialogues'' (2018) ''THE PRESPA AGREEMENT BETWEEN MACEDONIA AND GREECE AND POSSIBLE FURTHER ACTION(S) RELATED TO VALIDITY OF THE TREATY'' (посебно пр. види дел "Conclusions")[http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/sd/SD%2012.1%20(2021)/SD%2012.1%2004%20JANEV,%20I.%20-%20THE%20PRESPA%20AGREEMENT%20BETWEEN%20MACEDONIA%20AND%20GREECE%20AND%20POSSIBLE%20FURTHER%20ACTION(S)%20RELATED%20TO%20VALIDITY%20OF%20THE%20TREATY.pdf]</ref><ref> За раскинливоста на Преспанскиот договор види и во написи од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5-%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d0%be%d1%98%d0%b0%d1%82-%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b8-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%b8/][https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%b7%d0%be%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b4-%d0%bd%d0%b8%d0%b2%d0%b8%d1%86%d0%b8-%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%be%d0%b1%d0%b2%d1%80%d0%b7%d1%83%d0%b2/][https://www.novamakedonija.com.mk/mislenja/kolumni/%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0-%d0%b5%d0%b4%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%be-%d0%b4%d0%b0-%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%b5-%d0%bf/]</ref> == Трудови == Игор Јанев објавил над 160 научни трудови пред сè во мегународни списаниЈа надвор од Македонија, како и 18 книги и монографии од областите на меѓународната политика, надворешената политика и на меѓународното право и организации. Меѓу другото, Игор Јанев е и основач на Релационистичко-дијалектичка теорија во општата Онтологија (Филозофија). Основното филозофско прашање на постоењето е идентификувано како: Откаде сè што постои? Јанев доби соодветно решение на ова филозофско прашање со преформулацијата во форма: Откаде сè што постои, во однос на Ништо? Со негација на овој парадокс, поставувајки прашање Во који услови вакво прашање е нелогично?, Јанев покажа дека еден од двата аспекта е нужно невозоможен односно дека полот означен како Ништо е невозможен. Решението е најдено во нужната релација мегу Ништо и (спротивно на тоа) Нешто, кои се во системска врска. Како што заклучил Јанев, од ова произлегува дека основната релација е пофундаментална од елементите односно половите на која било релација. Ова филозофска концепција е и основа на новата релационистичка теорија на меѓународните односи, која ја застапуава Игор Јанев.<ref>[http://www.ipsbgd.edu.rs/ Реч директора] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120901173740/http://www.ipsbgd.edu.rs/ |date=2012-09-01 }}, Институт за политичке студије.</ref> Релационистичката методологија на Јанев се применува во повеќе дисиплини од општата филозофија и социологија до методологијата на природните науки.<ref>Види пр. General Philosophy of Relationism and Its Application to the Political Theory of State and Society and Implications on Natural Sciences [http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201103134707/http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf |date=2020-11-03 }}</ref><ref>Janev I. The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> == Книги == * Сарадња Југославије са Унеском, Факултет политичких наука, Београд, 1991. * Економските организации на Обединетите нации, Правен факултет, Скопје, 1994. * Право и политика на специјализованите организации на Обединетите нации, Александрија, Скопје, 1996. * Теорија међународних односа и спољне политике, Плато, Београд, 1998. * Међународни односи и спољна политика, Институт за политичке студије, Београд, 2002. * Уједињене нације и међународне финансијске и економске организације, ИПС, Београд, 2004. * Културна дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2004. * Теорија међународне политике и дипломатије, Институт за политичке студије, 2006. * Уставно право и полтички систем Европске уније, Институт за политичке студије, 2007, ISBN 978-86-7419-144-6 * Међународне организације и интеграције, Институт за политичке студије, 2008, ISBN 978-86-7419-151-4 * Светска организација за интелектуалну својину, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-188-0 * Статутарно уређење међународних организација, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-191-0 * Међународни финансиски организации, Александрија, Скопје, 2008, ISBN 978-9989-705-03-8 * Косово после проглашења независности, ИМПП, 2008, ISBN 978-86-7067-110-2 * Односи Југославије са Унеском, Институт за политичке студије, 2010, ISBN 978-86-7419-209-2 * Међународно право и међународни односи, Институт за политичке студије, Београд, 2012, ISBN 978-86-7419-244-3 * Дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2013, ISBN 978-86-7419-261-0 * Вовед во дипломатија, АГМ, 2015, ISBN 978-86-86363-64-0 * Современа Теорија за Држава и Право, АГМ, Белград. 2017. ISBN 978-86-86363-90-9 * Теорија за држава и право, Čigoja-Štampa. Белград: 2020. ISBN 978-86-531-0551-8.<ref>{{нмс| title=Teorija drzave i prava| url=https://www.amazon.com/Teorija-drzave-prava-Igor-Janev/dp/B084VN9JH9 | work= | publisher=Knjizara | date= | accessdate=20 ноември 2021}}</ref> * Историја на политичките теории, АГМ, Белград, 2021. ISBN 978-86-6048-022-6<ref>{{нмс| title=Istorija političkih teorija | url=https://www.knjizara.com/Istorija-politickih-teorija-Igor-Janev-160464 | work= | publisher=Cigoja| date= | accessdate=23 јуни 2021}}</ref> * Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity: An Act of Ethno – Genocidal Termination of the National Identity, Lambert Academic Publishing. 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{нмс | title=Prespa Agreement and its Effects on Macedonian Right to National Identity: An act of ethno – genocidal termination of the national identity | url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | work= | publisher=Lambert Academic Publishing | date= | accessdate=20 ноември 2021 | archive-date=2021-11-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | url-status=dead }}</ref> * The Prespa Agreement as Cultural Genocide of the Macedonian National Identity, AГM. Белград. 2023. {{ISBN| 978-86-6048-040-0}} * Меѓународни политички односи - Светска политика, AГM. Белград. 2025. ISBN 978-86-6048-063-9. == Надворешни врски== {{Викификација|заглавие}} * Igor Janev, AJIL, Vol.93, no. 1, January 1999 == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанев, Игор}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски политиколози]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Носители на титулата „Македонски сенатор“]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] rhwbhzmn0ui4ltp1nh3155hnd2700jb 5560665 5560631 2026-05-17T08:30:36Z Gurther 105215 /* Надворешни врски */ 5560665 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Инфокутија за личност |име= Игор Јанев |портрет= Makedonska opozicija Igor Janev.jpg |px = 250px |опис=Игор Јанев |роден-дата= {{роден на|||1964}} |роден-место= {{роден во|Белград|}}, [[СР Србија]], [[СФРЈ]] |починал-дата= |починал-место= |занимање = [[професор]] }} '''Игор Јанев''' (роден во [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по меѓународно право.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.makdenes.org/content/article/1956873.html|title= Игор Јанев, професор по меѓународно право |publisher=http://www.makdenes.org/|accessdate=2012-10-08}}</ref> == Животопис == Игор Јанев е роден [[1964]] година во {{роден во|Белград}}, [[Србија]]. Докторирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет во Скопје]] во [[1994]] година, а пост-докторски студии завршил во [[САД]] ([[Вашингтон]] (School of Foreign Service<ref>Види E. A. W. School of Foreign Service, Georgetown University [https://sfs.georgetown.edu/]</ref>), [[Шарлотсвил]] (Department of Politics - Government & Foreign Affairs<ref>Види [https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210829121138/https://politics.virginia.edu/government-foreign-affairs-major-requirements |date=2021-08-29 }}</ref>) и Медфорд - Харвард(The Fletcher School of Law and Diplomacy<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fletcher_School_at_Tufts_University]</ref>)) во дисциплините на меѓународната политика и меѓународното право. Член е на неколку престижни меѓународни здруженија за мегународно право и меѓународни односи, мегу кои се [[ASIL]] и [[ACUNS]]. Игор Јанев е и член на [[Њујоршка академија на науките|Њујоршката академија на науките]] (NYAS). Од 2000 година Игор Јанев бил вработен во Институтот за политички науки во Белград, а во [[2010]] година ја добива и највисокота научна титула Научен советник (во ранг на редовен професор на Универзитетот во Белград). == Спор за името со Грција== Во македонските историски движења познато е дека Игор Јанев бил Специјален советник на [[Министер за надворешни работи на Македонија|Министерот за надворешни работи]] во [[2002]] година. Во научните анализи од [[1998]] година за легалитетот при приемот на Македонија во [[ООН]] открил кршење на Повелбата на Обеднинетите нации. Овој исклучителен научен придонес бил објавен во списанието со највисок научен рејтинг во правните науки ''American Journal of International Law''. Ставовите на Игор Јанев ги презентирал и македонскиот претседател [[Ѓорге Иванов]] на 67-то [[Генерално собрание на ООН|Генерално собрание на ОН]] во [[2012]] година, кога го искажал ставот дека при приемот на Македонија во ООН Република Македонија била условена со два дополнителни услови надвор од пропишаните според Поевелбата на ОН<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=60F3FC3C3D358A4CB0218B0D38E2C3F8|title=Иванов бара достоинствено именување на Македонија|date=27 септември 2012|publisher=Утрински весник|accessdate=2012-10-08}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според Јанев таквите услови, посебни за македонскиот прием, се противни на Поевелбата на ОН (на член 4 од овој основен документ), според Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда (од [[Хаг]]) од [[1948]] година, во кој е искажан ставот дека за специфични услови надвор од општите пропишани во член 4, во време лимитирани, не смее да се гласа во ОН, ниту таквите услови можаат да бидат поставувани на кандидатот за прием. Ова Советодавното мислење на Мегународниот суд на правда од 1948 година беше прифатено и од Генералното собрание на ООН истата 1948, како толкување на член 4 на Повелбата. По откривањето на кршење на Повелбата на ОН при приемот на Република Македонија со нелеганите дополнителни услови, Игор Јанев предложил стратегија за решавање на проблемот со името во ООН, која имала два модалитета. Првиот модалитет подразбира дека уставното име се воспоставува со политичкиот приод преку Резолуција на Генералното собрание на ОН (ГСОН), каде поаѓајќи од Советодавното мислење на Мегународниот суд од 1948, и од фактот дека Република Македонија ја поминала постапката во Советот на безбедност на ОН со искажан став дека општите услови за прием се исполнети, треба да побара продолжување на македонското членство во ОН под уставното име Република Македонија. Имено, прифакајки ги ставовите на Мегународниот суд од 1948, со простото мнозинство од присутните и кои гласаат во ГСОН (според модел од 1948.), Јанев покажа дека Македонија може да го продолжи членскиот статус во ОН под уставното име Република Македонија (заменувајки ја референцата односно деноминацијата "the former Yugoslav Republic of Macedonia "). Вториот модел е правната варијанта во која Јанев предлага еден мегу чекор, а тој е поставување прашање од ГСОН до Мегународниот суд за правда, слично како 1947, за тоа дали се специфични услови за прием на Македонија во ОН дополнителни во однос на пропишаните во Повелбата. По добивање на Советодавното мислење на Мегународниот суд дека условите се дополнителни односно дека референцата "the former Yugoslav Republic of Macedonia ", и преговорите за името се нелегани, при прифакањето на таквото мислње од Генералното Собрание на ОН би било воведено во ОН и правото на Република Македонија да го користи своето уставно име (односно со резолуцијатата на ГСОН членството би било продолжено со уставното име Република Македонија). Ставовите на Игор Јанев биле прифатени во научната периодика во светските научни списанија. Покрај ''American Journal of International Law (AJIL)'' ставовите на Јанев биле објавени и во ''Review of International Affairs, Political Review'' и во друѓи мегународни списанија. Во поново време Јанев застапува теза дека Преспанската спогодба е етноциден акт<ref>За врска меѓу [[етноцид]] или/и [[културоцид]] и Преспанската спогодба види во серија колумни од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%D1%85%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B2%D1%80%D0%B7-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d0%b2%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bc%d0%b5%d1%93%d1%83-%d0%b4%d1%80%d0%b6%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%be/], [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%84-%d0%b4-%d1%80-%d0%b8%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2-%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%b8-%d1%81/].</ref> кои не е правно валиден и поради фактот што "Втората страна" во овој договор нема валиден правен идентитет(во Спогодбата во врска со идентитетот само се уптаува на Резолуцијата 47/225 на ООН те. Бројот на апликацијата за прием во ООН, без уставното име), па отааму и самиот договор не е валиден правен акт (со што Јанев сугерира унилатерлно дипломатско раскинување на ваков невалиден акт преку дипломатската нота за раскинување на договорот).<ref>Види за валидноста на спогосбата статијата во ''Нова Македонија'' "Преспанскиот договор е правно невалиден" [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%81%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80-%d0%b5-%d0%bf%d1%80%d0%b0%d0%b2%d0%bd%d0%be-%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d0%b8/]</ref><ref>Види повеќе во ''Security Dialogues'' (2018) ''THE PRESPA AGREEMENT BETWEEN MACEDONIA AND GREECE AND POSSIBLE FURTHER ACTION(S) RELATED TO VALIDITY OF THE TREATY'' (посебно пр. види дел "Conclusions")[http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/sd/SD%2012.1%20(2021)/SD%2012.1%2004%20JANEV,%20I.%20-%20THE%20PRESPA%20AGREEMENT%20BETWEEN%20MACEDONIA%20AND%20GREECE%20AND%20POSSIBLE%20FURTHER%20ACTION(S)%20RELATED%20TO%20VALIDITY%20OF%20THE%20TREATY.pdf]</ref><ref> За раскинливоста на Преспанскиот договор види и во написи од Јанев во ''Нова Македонија'' [https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%bd%d0%b5-%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d0%be%d1%98%d0%b0%d1%82-%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%bb%d0%b8%d0%b2%d0%b8-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%b8/][https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d0%b7%d0%be%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b3%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%80%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b4-%d0%bd%d0%b8%d0%b2%d0%b8%d1%86%d0%b8-%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%be%d0%b1%d0%b2%d1%80%d0%b7%d1%83%d0%b2/][https://www.novamakedonija.com.mk/mislenja/kolumni/%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0-%d0%b5%d0%b4%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%be-%d0%b4%d0%b0-%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%bd%d0%b5-%d0%bf/]</ref> == Трудови == Игор Јанев објавил над 160 научни трудови пред сè во мегународни списаниЈа надвор од Македонија, како и 18 книги и монографии од областите на меѓународната политика, надворешената политика и на меѓународното право и организации. Меѓу другото, Игор Јанев е и основач на Релационистичко-дијалектичка теорија во општата Онтологија (Филозофија). Основното филозофско прашање на постоењето е идентификувано како: Откаде сè што постои? Јанев доби соодветно решение на ова филозофско прашање со преформулацијата во форма: Откаде сè што постои, во однос на Ништо? Со негација на овој парадокс, поставувајки прашање Во који услови вакво прашање е нелогично?, Јанев покажа дека еден од двата аспекта е нужно невозоможен односно дека полот означен како Ништо е невозможен. Решението е најдено во нужната релација мегу Ништо и (спротивно на тоа) Нешто, кои се во системска врска. Како што заклучил Јанев, од ова произлегува дека основната релација е пофундаментална од елементите односно половите на која било релација. Ова филозофска концепција е и основа на новата релационистичка теорија на меѓународните односи, која ја застапуава Игор Јанев.<ref>[http://www.ipsbgd.edu.rs/ Реч директора] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120901173740/http://www.ipsbgd.edu.rs/ |date=2012-09-01 }}, Институт за политичке студије.</ref> Релационистичката методологија на Јанев се применува во повеќе дисиплини од општата филозофија и социологија до методологијата на природните науки.<ref>Види пр. General Philosophy of Relationism and Its Application to the Political Theory of State and Society and Implications on Natural Sciences [http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201103134707/http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/5f3f7bd20116c.pdf |date=2020-11-03 }}</ref><ref>Janev I. The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> == Книги == * Сарадња Југославије са Унеском, Факултет политичких наука, Београд, 1991. * Економските организации на Обединетите нации, Правен факултет, Скопје, 1994. * Право и политика на специјализованите организации на Обединетите нации, Александрија, Скопје, 1996. * Теорија међународних односа и спољне политике, Плато, Београд, 1998. * Међународни односи и спољна политика, Институт за политичке студије, Београд, 2002. * Уједињене нације и међународне финансијске и економске организације, ИПС, Београд, 2004. * Културна дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2004. * Теорија међународне политике и дипломатије, Институт за политичке студије, 2006. * Уставно право и полтички систем Европске уније, Институт за политичке студије, 2007, ISBN 978-86-7419-144-6 * Међународне организације и интеграције, Институт за политичке студије, 2008, ISBN 978-86-7419-151-4 * Светска организација за интелектуалну својину, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-188-0 * Статутарно уређење међународних организација, Институт за политичке студије, 2009, ISBN 978-86-7419-191-0 * Међународни финансиски организации, Александрија, Скопје, 2008, ISBN 978-9989-705-03-8 * Косово после проглашења независности, ИМПП, 2008, ISBN 978-86-7067-110-2 * Односи Југославије са Унеском, Институт за политичке студије, 2010, ISBN 978-86-7419-209-2 * Међународно право и међународни односи, Институт за политичке студије, Београд, 2012, ISBN 978-86-7419-244-3 * Дипломатија, Институт за политичке студије, Београд, 2013, ISBN 978-86-7419-261-0 * Вовед во дипломатија, АГМ, 2015, ISBN 978-86-86363-64-0 * Современа Теорија за Држава и Право, АГМ, Белград. 2017. ISBN 978-86-86363-90-9 * Теорија за држава и право, Čigoja-Štampa. Белград: 2020. ISBN 978-86-531-0551-8.<ref>{{нмс| title=Teorija drzave i prava| url=https://www.amazon.com/Teorija-drzave-prava-Igor-Janev/dp/B084VN9JH9 | work= | publisher=Knjizara | date= | accessdate=20 ноември 2021}}</ref> * Историја на политичките теории, АГМ, Белград, 2021. ISBN 978-86-6048-022-6<ref>{{нмс| title=Istorija političkih teorija | url=https://www.knjizara.com/Istorija-politickih-teorija-Igor-Janev-160464 | work= | publisher=Cigoja| date= | accessdate=23 јуни 2021}}</ref> * Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity: An Act of Ethno – Genocidal Termination of the National Identity, Lambert Academic Publishing. 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{нмс | title=Prespa Agreement and its Effects on Macedonian Right to National Identity: An act of ethno – genocidal termination of the national identity | url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | work= | publisher=Lambert Academic Publishing | date= | accessdate=20 ноември 2021 | archive-date=2021-11-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: | url-status=dead }}</ref> * The Prespa Agreement as Cultural Genocide of the Macedonian National Identity, AГM. Белград. 2023. {{ISBN| 978-86-6048-040-0}} * Меѓународни политички односи - Светска политика, AГM. Белград. 2025. ISBN 978-86-6048-063-9. == Надворешни врски== * Igor Janev, AJIL, Vol.93, no. 1, January 1999 == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанев, Игор}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски политиколози]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Носители на титулата „Македонски сенатор“]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] oj2mdi0ixksggev2m3juncw7kqqy7dk Црква „Св. Константин и Елена“ - Скопје 0 1056237 5560547 5455601 2026-05-16T15:02:32Z Maconan 96515 5560547 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име=Свети Константин и Елена |слика=СК Skopje (Скопје) (33319357263).jpg |големина на слика= |опис=Поглед кон црквата |епархија=Скопска |намесништво=Северноскопско |парохија= |место=Центар (населба во Скопје){{!}}Центар |општина=Центар |држава=Македонија |патрон=[[Константин Велики]] и [[Света Елена (мајка на Константин)|Света Елена]] |изградба=[[1903]] - [[1919]] <small>(прва)</small>, [[2012]] <small>(втора)</small> |осветување=<small>[[1926]] (прво)</small>, [[2012]] <small>(второ)</small>, |живопис= |ктитор= |зограф= |водство= |мрежно место= |архитектонски тип= |архитектонски стил= |површина= }} '''Свети Константин и Елена''' — [[МПЦ|македонска православна]] црква во [[Центар (населба во Скопје)|центарот]] на [[Скопје]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> ==Старата црква== [[Податотека:Sv. Konstantin i Elena od Skopje stara.jpg|thumb|left|200px|Поглед на старата црква]] [[Податотека:Crkvata Sv. Konstantin i Elena.jpg|мини|лево|Црквата Св. Константин и Елена по земјотресот во Скопје од 1963 година]] Првобитниот храм бил граден пред и по [[Првата светска војна]], а бил осветен во [[1926]] година. Во [[Скопски земјотрес, 1963|земјотресот во 1963]] година црквата имала оштетувања кои не биле сериозни за да биде урната, но на почетокот на [[1970]]<sup>тите</sup> години храмот бил миниран за да се изгради [[Градскиот трговски центар]].<ref name="ReferenceA">Анела Петрова, „Ќе создаваат музика во три октави во празниците и неделите“, ''Дневник'', година XIX, број 5862, петок, 11 септември, стр. 20.</ref> [[Нестор Алексиев]] го изработил еднокрилниот, одмерено расчленет и обликуван иконостас, висок неколку метри, а широк околу 10 метри. Денес делови од овој иконостас се наоѓаат во [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Јурумлери|црквата „Св. Петар и Павле“]] во [[Јурумлери]], и во [[Црква „Св. Никола“ - Куманово|„Св. Никола“]] во [[Куманово]]. ==Новата црква== Првобитно, возобновување било замислено црквата да се гради на неколку [[Метар|метри]] од старите темели, односно на самиот плоштад „Македонија“ во [[Скопје]]. Но, по бурните реакции и несогласувања на [[муслимани]]те и [[атеисти]]те, локацијата била преместена непосредно до [[Дом на АРМ - Скопје|Домот на АРМ]] и недалеку од автентичното место на скопскиот плоштад. Осветувањето на темелите било извршено на [[11 ноември]] [[2012]] година лично од [[поглаварот на МПЦ]] [[г.г. Стефан]], во сослужение со митрополитот брегалнички Иларион и свештеници од [[Скопската епархија]]. На настанот присуствувале премиерот [[Никола Груевски]], министри од [[Влада на Македонија|Македонската влада]] и градоначалниците на Скопје.<ref>{{наведени вести|url=http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=78F6C0E96C9BAF4AADE824E5BE6954D6|title=Камен-темелник за обнова на црквата „Св. Константин и Елена“|last=|first=|date=11 ноември 2012|work=|accessdate=2012-11-11|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Дневник|language=македонски}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <br /> Идејното решение и основниот проект на црквата било изработено од [[Архитектура|архитектите]] Искра и Лековска и Владимир Лековски од студиото „Лелелеле“ од Скопје, додека изградбата на [[Црква (градба)|црквата]] ја вршела фирмата „Бетон“. Црквата е во форма на [[крст]] и има една централна и четири помали куполи, како и четири апсиди и една олтарна [[апсида]]. Камен-темелникот бил поставен на [[11 ноември]] [[2012]] година, а инвеститор на изградбата била [[МПЦ]] која за таа цел ја основала Фондацијата „Свети цар Константин“. За да собере [[пари]] за изградба на црквата, фондацијата одржала три донаторски конференции. За потребите на црквата биле изработени 12 камбани, направени во фабриката „Грасмаер“ од [[Инсбрук]], од кои, најголемата [[камбана]] е со тежина од 8,3 [[тон]]и, а втората и третата камбана тежат 3,5 и 2,3 тони. Пластичната декорација и [[Икона|иконите]] на камбаните се дело на Дарко и Елена Дуковски. На најголемата камбана стои натписот: „Во слава на пресветата и единосушна тројца, отецот и синот и светиот дух и во чест на светите рамноапостолни цар Константин и царица Елена, се излеа ова ѕвоно во летото на Христа 2014“, додека на второто по големина ѕвоно стои натписот: „Боже чувај ја татковината наша света македонска и нашиот благоверен народ“.<ref name="ReferenceA"/> Новата црква, чија изградба траела 13 години, била осветена на 28 септември 2025 година од страна на [[Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан]].<ref>[https://fokus.mk/so-izgradbata-na-ovoj-hram-se-nadminavme-sebesi-poracha-g-g-stefan-na-osvetuvaneto-na-tsrkvata-sveti-konstantin-i-elena-vo-skopje/ Со изградбата на овој храм се надминавме себеси – порача г.г. Стефан на осветувањето на црквата „Свети Константин и Елена“ во Скопје] Фокус; 28 септември 2025</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ризница-врска|Sts. Constantine and Helena Church (Skopje)‎}} {{Цркви во Општина Центар}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Константин Скопје}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Константин и Елена во Македонија|Скопје]] [[Категорија:Цркви во Скопје]] gl2nwj7sqj56e5x3d0cuje35wk9lxmf IC 455 0 1073095 5560632 5006422 2026-05-16T22:43:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560632 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Паун (соѕвездие)|Паун]] |податотека =IC 455 PanS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=20 ч 29 м 32 с |деклинација=-56° 44' 36" |положбен агол=70 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=14,6 |привиден сјај Ч=15,3 |површински сјај=13,8 |привидни димензии=1,1' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[17 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки=ESO 186-53 }} '''IC 455''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Паун (соѕвездие)|Паун]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 455 се споменува и како ESO 186-53. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 455 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 455 има привидни димензии од 1,1' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 20 ч 29 м 32 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -56° 44' 36".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 70°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 455 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 64802. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Паун (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC455 Прегледувач на длабокото небо — IC 455]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC455 Поправени информации за IC 455] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20455 IC 455] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20455 IC 455] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241225155112/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20455 |date=2024-12-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Паун (соѕвездие)]] 4o8uroequpqee7ovpeq0j7o3xsavzcg IC 460 0 1073099 5560633 4884222 2026-05-16T22:51:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560633 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Октант (соѕвездие)|Октант]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=20 ч 41 м 6,3 с |деклинација=-76° 26' 59" |положбен агол=142 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBR |привиден сјај В=14,7 |привиден сјај Ч=15,5 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=0,9' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[22 септември]] [[1900]] |алтернативни ознаки=ESO 47-5 }} '''IC 460''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Октант (соѕвездие)|Октант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 460 се споменува и како ESO 47-5. == Откривање == Објектот е откриен на [[22 септември]] [[1900]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 460 е од видот SBR.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 460 има привидни димензии од 0,9' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 20 ч 41 м 6,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -76° 26' 59".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 142°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 460 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 65186. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Октант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, "Morphological Catalog of Galaxies", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC460 Прегледувач на длабокото небо — IC 460]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC460 Поправени информации за IC 460] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20460 IC 460] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20460 IC 460] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241224225634/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20460 |date=2024-12-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Октант (соѕвездие)]] 9p6o3osx8vbljskstwkmivwjmbc60k9 IC 464 0 1073103 5560636 5055015 2026-05-16T22:58:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560636 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Индијанец (соѕвездие)|Индијанец]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=20 ч 43 м 41,7 с |деклинација=-57° 1' 48" |положбен агол=22 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1,5' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ројал Харвуд Фрост]] |датум на откривање=[[17 мај]] [[1904]] |алтернативни ознаки=ESO 187-10 |слика=NGC 2340 legacy dr9.jpg}} '''IC 464''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Индијанец (соѕвездие)|Индијанец]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 464 се споменува и како ESO 187-10. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 мај]] [[1904]] година од страна на [[Ројал Харвуд Фрост]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 464 е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 464 има привидни димензии од 1,5' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 20 ч 43 м 41,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -57° 1' 48".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 22°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 464 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 65261. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Индијанец (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, "Morphological Catalog of Galaxies", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC464 Прегледувач на длабокото небо — IC 464]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC464 Поправени информации за IC 464]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20464 IC 464] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20464 IC 464] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211203132039/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20464 |date=2021-12-03 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Индијанец (соѕвездие)]] gunrjdbwh82wqtuhs4tele2lnmw0ra7 IC 484 0 1073122 5560640 4884657 2026-05-16T23:28:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560640 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Паун (соѕвездие)|Паун]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=21 ч 21 м 55,9 с |деклинација=-65° 50' 9" |положбен агол=0 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,3' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[22 август]] [[1900]] |алтернативни ознаки=ESO 107-25, IRAS 21177-6602 |слика=IC484 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 484''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Паун (соѕвездие)|Паун]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 484 се споменува и како ESO 107-25, IRAS 21177-6602. == Откривање == Објектот е откриен на [[22 август]] [[1900]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 484 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 484 има привидни димензии од 1,3' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 21 ч 21 м 55,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -65° 50' 9".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 484 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 66636. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Паун (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, "Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC484 Прегледувач на длабокото небо — IC 484]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC484 Поправени информации за IC 484] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20484 IC 484] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20484 IC 484] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220725202059/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20484 |date=2022-07-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Паун (соѕвездие)]] 5p13n8nhejecmo0xengjwm6napmkg2t IC 514 0 1073231 5560643 4884775 2026-05-17T00:14:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560643 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = IC514 - SDSS DR14.jpg |соѕвездие=[[Жерав (соѕвездие)|Жерав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=22 ч 19 м 32,9 с |деклинација=-37° 32' 3"" |положбен агол=155 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=13,9 |привиден сјај Ч=14,7 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=1,5' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање= [[1899]] |алтернативни ознаки=ESO 344-20, MCG -6-49-2, IRAS 22166-3747 }} '''IC 514''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Жерав (соѕвездие)|Жерав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 514 се споменува и како ESO 344-20, MCG -6-49-2, IRAS 22166-3747. == Откривање == Објектот е откриен во [[1899]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 514 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 514 има привидни димензии од 1,5' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 22 ч 19 м 32,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -37° 32' 3"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 155°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 514 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 68574. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Жерав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC514 Прегледувач на длабокото небо — IC 514]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC514 Поправени информации за IC 514] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20514 IC 514] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20514 IC 514]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Жерав (соѕвездие)]] ij4wuebkwypugbl9xzw6adnk0kbwp75 IC 535 0 1073252 5560647 4884810 2026-05-17T00:47:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560647 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = IC535 - SDSS DR14.jpg |соѕвездие=[[Индијанец (соѕвездие)|Индијанец]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=22 ч 58 м 13,6 с |деклинација=-69° 3' 6"" |положбен агол=146 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Делајл Стјуарт]] |датум на откривање=[[21 август]] [[1900]] |алтернативни ознаки=ESO 76-32, IRAS 22548-6919 }} '''IC 535''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Индијанец (соѕвездие)|Индијанец]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 535 се споменува и како ESO 76-32, IRAS 22548-6919. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 август]] [[1900]] година од страна на [[Делајл Стјуарт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 535 е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 535 има привидни димензии од 1,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 22 ч 58 м 13,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -69° 3' 6"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 146°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 535 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 70137. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Индијанец (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Zwicky, F., E. Herzog, and P. Wild, ""Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies"", Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC535 Прегледувач на длабокото небо — IC 535]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC535 Поправени информации за IC 535] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20535 IC 535] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20535 IC 535]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Индијанец (соѕвездие)]] puy4imohnc5fbotb6lds3mr9fbfnzdk IC 537 0 1073254 5560650 4884815 2026-05-17T00:52:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560650 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Жерав (соѕвездие)|Жерав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=22 ч 57 м 10,4 с |деклинација=-36° 27' 45"" |положбен агол=40 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=10 |привиден сјај Ч=11 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=5,2' x 1,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[10 јуни]] [[1896]] |алтернативни ознаки=IC 1459, ESO 406-30, MCG -6-50-16, AM 2254-364, IRAS 22544-3643 }} '''IC 537''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Жерав (соѕвездие)|Жерав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 537 се споменува и како IC 1459, ESO 406-30, MCG -6-50-16, AM 2254-364, IRAS 22544-3643. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 јуни]] [[1896]] година од страна на [[Луис Свифт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 537 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 537 има привидни димензии од 5,2' х 1,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 22 ч 57 м 10,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -36° 27' 45"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 40°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 537 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 70090. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Жерав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, ""Morphological Catalog of Galaxies"", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC537 Прегледувач на длабокото небо — IC 537]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC537 Поправени информации за IC 537] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20537 IC 537] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20537 IC 537]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Жерав (соѕвездие)]] lvq8r3n1tc87bjk1xs4lbn2euejqmwy IC 609 0 1073320 5560655 4884950 2026-05-17T02:32:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560655 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = IC609 - SDSS DR14.jpg |опис = Галаксијата IC 609 |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 7 м 27 с |деклинација=-1° 25' 47"" |положбен агол=170 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=14,7 |привиден сјај Ч=15,7 |површински сјај=11,7 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Труман Хенри Сафорд]] |датум на откривање=[[22 октомври]] [[1867]] |алтернативни ознаки=CGCG 387-39, NPM1G -01.0074 }} '''IC 609''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 609 се споменува и како CGCG 387-39, NPM1G -01.0074. == Откривање == Објектот е откриен на [[22 октомври]] [[1867]] година од страна на [[Труман Хенри Сафорд]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 609 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 609 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 7 м 27 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -1° 25' 47"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 609 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8100. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC609 Прегледувач на длабокото небо — IC 609]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC609 Поправени информации за IC 609] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20609 IC 609] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20609 IC 609]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Арпови објекти]] gcn8rt8tsc17484bpp1ksrinyi6kz4e IC 610 0 1073321 5560656 4884958 2026-05-17T02:37:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560656 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=2 ч 9 м 30,8 с |деклинација=-6° 58' 8"" |положбен агол=138 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=14,2 |привиден сјај Ч=15,2 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[26 јануари]] [[1892]] |алтернативни ознаки=MCG -1-6-53, KUG 0207-072 |слика=IC611 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 610''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 610 се споменува и како MCG -1-6-53, KUG 0207-072. == Откривање == Објектот е откриен на [[26 јануари]] [[1892]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 610 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 610 има привидни димензии од 1' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 2 ч 9 м 30,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -6° 58' 8"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 138°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на IC 610 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 8238. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC610 Прегледувач на длабокото небо — IC 610]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC610 Поправени информации за IC 610] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20610 IC 610] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20610 IC 610]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] bd6lfr5oaogy60s4rhf0bhi1befi7nn IC 632 0 1073342 5560657 4884994 2026-05-17T03:07:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560657 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 11 м 2,5 с |деклинација=-13° 6' 33"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Стефан Жавел]] |датум на откривање=[[13 октомври]] [[1891]] |алтернативни ознаки=NPM1G -13.0125 |слика=IC632 - SDSS DR14.jpg}} '''IC 632''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 632 се споменува и како NPM1G -13.0125. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 октомври]] [[1891]] година од страна на [[Стефан Жавел]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 632 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за IC {{{n}}}</ref> IC 632 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 11 м 2,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -13° 6' 33"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 632 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 942795. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC632 Прегледувач на длабокото небо — IC 632]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC632 Поправени информации за IC 632] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20632 IC 632] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20632 IC 632] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220713113057/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20632 |date=2022-07-13 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] 2mclmnd2vm44hk2rbttfa93euvxrvao IC 635 0 1073345 5560658 4884997 2026-05-17T03:13:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560658 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = IC635 - SDSS DR14.jpg |соѕвездие=[[Персеј (соѕвездие)|Персеј]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 29 м 33,5 с |деклинација=+41° 51' 21"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=*3 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[27 октомври]] [[1888]] |алтернативни ознаки= }} '''IC 635''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Персеј (соѕвездие)|Персеј]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 октомври]] [[1888]] година од страна на [[Луис Свифт]]. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], IC 635 е од видот *3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 29 м 33,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +41° 51' 21"".<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC+{{{n}}} IC {{{n}}}], ''[[SIMBAD]]'', [[Центар за астрономски податоци во Стразбур]]</ref> == Други поделби == Проучување на IC 635 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на IC објекти (1-500)]]; * [[Индекс-каталог]]; * [[Персеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Nilson P.N., Uppsala Ceneral Catalogue of Galaxies. Uppsala: Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543) (Catalog) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=IC635 Прегледувач на длабокото небо — IC 635]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?IC635 Поправени информации за IC 635] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?IC%20635 IC 635] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=IC%20635 IC 635]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Персеј (соѕвездие)]] 0vyqqtnf9mhr97q5gf7oeyoahzpewyu Црква „Вознесение Христово“ - Раштак 0 1125104 5560614 4772866 2026-05-16T20:53:01Z Dandarmkd 31127 Раштак не е во Скопје, туку си е посебно населено место. Раштак е само во Скопско. 5560614 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име=Свети Спас (Вознесение Христово) |слика= Внатрешноста на Св. Спас (Раштак).jpg |големина на слика=250 px |опис= Внатрешноста на црквата |епархија=Скопска |намесништво=Северноскопско |парохија= |место=Раштак |општина=Гази Баба |координати = {{coord|42|05|07.5|N|21|29|20.8|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |држава=Македонија |патрон=[[Исус Христос]] |изградба=1861 |осветување= |живопис=1972 |ктитор= |зограф=Вангел со браќата Никола и Константин |водство= |мрежно место= |архитектонски тип= |архитектонски стил= |површина= }} [[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ (Св. Спас).jpg|алт=Црквата „Вознесение Христово“ (Св. Спас)|мини|248x248пкс|Црквата „Вознесение Христово“ (Св. Спас) во Раштак.]] '''Возбесение Христово''' или '''Свети Спас''' — [[МПЦ-ОА|македонски православен храм]] во скопското село [[Раштак]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> На местото на денешната црква, претходно постоел стара верска црковна градба. Постоечката мала и разурната црква била обновена 1861 година од месното население. Иконостасот бил довршен 1866 година, а во 1928 година била поставена и камбанаријата. Во обновената црква посебно внимание привлекува иконостасот со ликот на светата маченица Злата Магленска со народна носија од ова село. Во црквата се наоѓала и една стара црковна книга печатена во Венеција во 1537 година, која од 1992 година се чува во Народната библиотека во Скопје. Црквата е заштитена од Националниот информативен систем за културното наследство на Република Македонија како Значајно културно наследство. ==Опис== {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = horizontal | width = 250 |image1 = Царски двери - Св. Спас (Раштак) 01.jpg|caption1 = Царски двери на иконостасот во црквата<br> |image2 = Иконостас и царски двери - Св. Спас (Раштак).jpg| caption2 = Глетка од иконостасот<br> }}<!-- End stack of images, article text starts below --> Црквата е обновена во [[1861]] година. Тоа е гробишна црква сместена во центарот на селото Раштак. На исток од црквата, во црковниот двор има новоизградена трпезарија со сите помошни простории. Јужно од црквата е изградена камбанарија, зад која што се сместени селските гробишта. Храмот во основа е еднокорабна црква со галерија на западната страна и е засведен со полуобличест свод. На исток се развива полукружна апсида украсена со три плитки ниши на фасадата. Природното осветлување во објектот е решено преку прозорци, поставени во горната зона и тоа: со два прозорци од север,четири прозорци од југ и два на исток од кои едниот е тесен процеп во апсидата. Подот во објектот е под нивото на надворешниот терен и во наосот е покриен со керамички плочки, додека пак во апсидата е зачуван автентичниот под од камени плочи. Подот во галеријата , исто така, е автентичен и е од дрвени даски. Во храмот се влегува преку два влеза и тоа од запад и југ над кои се наоѓаат полукружни ниши. Во нишата над западниот влез е насликана сцената Вознесение Христово, а во јужната Архангелот Михаил. Објектот е изѕидан од камен, но опусот не е видлив заради долгогодишното премачкување на фасадите со вар. На фасадите како второстепена пластика се венците од бигор, а интересно е да се спомене дека отворите за вратите и прозорците се украсени со клесан камен кој е исто така премачкан со вар. Според зачуваниот ктиторски натпис кој се наоѓа на јужниот ѕид, западно од влезот, сликарските работи во храмот ги извеле зографот Вангел со браќата Никола и Константин, а се завршени во септември 1872 година, во време кога Скопската црковна општина барала протерување на митрополит Паисиј, поради што неговото име е избришано набрзо по сликањето на ансамблот. ==Фрескоживопис== [[Податотека:Света Злата Мегленска во црквата „Вознесение Христово“ (Св. Спас).jpg|алт=Фреска на Света Злата Мегленска|мини|Фреска на Света Злата Мегленска во црквата „Вознесение Христово“ (Св. Спас) во с. Раштак, Скопје.]] Ѕидното сликарство во црквата во целост е зачувано што овозможува следење на тематската и иконографската концепција на програмата. Во темето на сводот, почнувајќи од исток кон запад, се насликани Света Троица, Исус Христос Седржител и Јован Претеча. Под нив, на јужниот и северниот ѕид, насликани се допојасните фигури на пророците во медалјоните. На јужниот ѕид се: Мојсеј, Исаија, Илија, Елисеј, Давид, Еремија, Езекил, Варух, Осиј, Данил, Амос и Јоил. На северниот ѕид се: Авдиј, Софониј, Јона, Михеј, Наум, Авакум, Агеј, Соломон, Захариј, Малахиј, Захариј помладиот и Гедеон. Под фризот на медалјоните се протега циклус на одбраните сцени од Големите празници кој е проширен со вметнување на сцени од Страдањата Христови. На источниот ѕид се Благовести, а на јужниот ѕид, во апсидата, се насликани сцените Воскрсението на Лазар и Цвети, потоа следат, во наосот, Договорот на Јуда со Евреите, Миење на нозете, Тајната вечера, Молитвата на Маслинова Гора, Предавството на Јуда и Христос пред Пилат. Сцените продолжуваат на северниот ѕид во наосот со Каењето и бесењето на Јуда, Пилат си ги мие рацете, Камшикувањето на Христос, Приковување на крст, Распетието Христово , Оплакувањето на Христос, Слегувањето во Ад и Воскрсението на Христос во апсидата. Под циклусот на сцените од Големите празници и Страдањата Христови, насликана е декорација со флорални мотиви. Под неа, на јужниот ѕид во наосот се насликани стоечките фигури на Св.Нестор, Св.Меркуриј и композицијата Вознесението на Христос, а на северниот сцената Раѓањето на Христос, Св. Мина Египетски и Св. Прокопиј. Во прозорскиот отвор, западно и јужно, се насликани Св. Викентиј и Св. Виктор. Во наосот, на јужниот ѕид во долната зона, се стоечките фигури на светителите: Св. Димитрија, до иконостасот, Св. Трифун и Зосим и Марија. Во владичкиот престол кој е поставен до јужниот ѕид насликан е Исус Христос. На западниот ѕид, јужно од влезот, се Св. Сава Српски, Св. Симеон Столпник и Св. Онуфриј, а северно од влезот, е Св. Игнатиј меѓу лавовите. На северниот ѕид се Св. Харалампиј, Св. Марена, насликана на косиот дел од скалите кои водат до галеријата, Св. Евстатиј, Св.Теодор Тирон, Св. Кузман и Дамјан, Св. Георгија Јанински, сцената Сонот на Варух и Св. Георгија Победоносец. Во апсидата, на северниот ѕид во првата зона е Визијата на Св. Петар Александриски, а во втората Отсекување на главата на Св. Јован Претеча. На источниот ѕид, во нишата на проскомидијата, е насликан Мртвиот Христос (Имаго Пиетатис). На тесниот простор меѓу нишата на проскомидијата и апсидната ниша е насликан ангел. Во нишата на ѓаконикот е насликан Св. Стефан Архиѓаконот. На просторот меѓу олтарната апсида и ѓаконикот претставен е ангел. Во втора зона на источниот ѕид, северно од конхата на апсидата, е Жртвата Аврамова, а јужно цар Константин и царица Елена, а на јужниот ѕид ѓакон Кирил. Во горниот дел од конхата на апсидата е допојасната фигура на Богородица Ширшаја небеса, со допојасниот лик на малиот Исус. Во долната зона е вообичаената претстава Поклонувањето на архијереите на Христос-Агнец. Од левата страна се поклонуваат Св. Василиј Велики и Св. Јован Златоуст, а од десната Св. Григориј Богослов и Св. Кирил Александриски. Во архиерејската служба учествуваат и Св. Спиридон, насликан на источниот ѕид во проскомидијата, Св. Никола, насликан јужно од нишата на ѓаконикот и Св. Атанасиј, на јужниот ѕид. На галеријата, на јужниот ѕид во долната зона се насликани стоечките фигури на Св. Теодора и Св. Злата Мегленска, а на северниот неидентификувана светителка, веројатно Варвара, Св. Катарина, Св. Недела и Св. Петка. На целата површина на западниот ѕид е насликан Страшниот суд. Во црквата се наоѓа дрвен иконостас, карактеристичен за XIX век. Иконостасот е двокатен, со северен премин во олтарот, престолни икони и царски двери со надвратник во долната зона, архитрава, Сеисис - Чин во втората зона и голем крст со сликано Распетие. Иконостасот е сликан, а резба со позлата има на царските двери и на големиот крст. Кај сликаните партии од иконостасот, застапени се флорални мотиви (рози). На иконостасот се наоѓаат шест престолни икони на кои се претставени, почнувајќи од лево на десно: Вознесение на Св. Илија, Св. Архангел Михаил (северна врата) Богородица со Христос, Исус Христос Седржител, Св. Јован Претеча и Вознесение Христово. Меѓу иконите се поставени дрвени тордирани столпчиња, кои завршуват со мали капители. На сликаниот дел од царските двери е прикажано Благовештението, со архангел Гаврил на лево и Богородица на десно крило. Под Гаврил, во долниот дел, се насликани Св. Григориј Богослов и Св. Василиј Велики, а под Богородица Св. Јован Златоуст и Св. Григориј Богослов. На парапетните плочи се претставени старозаветните сцени: Каин го убива Авел, Гревот на Адам и Ева, Создаването на Адам и Ева, Протерување на Адам и Ева од рајот и Плачот на Адам и Ева. Парапетните плочи се одвоени со резбарени столпчиња, кои завршуваат со капители. Над престолните икони, царските двери и северната врата формирани се арки, меѓу кои се наоѓаат дрвени орли со раширени крилја. Арките се лачно изработени и порабени со едноставен полукружен преплет. Централниот дел на четирите арки има решеткаста кружна перфорација. Над арките се наоѓа профилирана архитрава, насликана со флорална орнаментика. Над архитравата се наоѓа Деисис со апостолите. На средината од чинот е насликан Исус Христос меѓу Богородица и Јован. Од обете страни на Деисисот се наоѓаат по пет апостоли. Од страната на Богородица се насликани Марко, Симон, Павле, Јован Богослов и Тома, а од Јовановата се Петар, Вартоломеј, Андреја, Лука и Матеј. Апостолите се насликани во правоаголни полиња, издвоени со тордирани столпчиња кои завршуват со мали капители. Иконостасот завршува со голем крст поставен врз две ламји. Во средината на крстот е претставено Распетие Христово со симболите на евангелистите сместени во трилисни завршетоци на краците на крстот. Над крстот има еден гулаб. Придружните икони на Богородица и св. Јован не се на крстот, туку се поставени слободно пред иконостасот. На иконостасот во поново време, лево и десно од големиот крст, се поставени два мали крста и два серафима. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-врска|Church of the Ascension of Jesus (Raštak)}} {{КНМ-Гази Баба}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спас}} [[Категорија:Раштак]] [[Категорија:Храмови посветени на Вознесението Христово во Македонија|Раштак]] kptdl3uqog8k2uhozxjiz2q1tvqdxjh Вис (остров) 0 1152810 5560660 5420122 2026-05-17T06:22:17Z Carsten Steger 96141 Aerial image of Vis inserted. 5560660 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = Вис | image name = Aerial image of Vis (view from the southwest).jpg | image caption = | image size = 250px | locator map = Croatia - Vis.PNG | native name = | native name link = | nickname = | location = [[Јадранско Море]] | coordinates = {{coord|43|02|N|16|09|E|display=inline,title}} | archipelago = | total islands = | major islands = | area_km2 = 89.72 | highest mount = [[Планина Хум|Хум]] | elevation_m = 587 | country = Хрватска | country admin divisions title = [[Жупании во Хрватска|Жупанија]] | country admin divisions = [[Сплитско-далматинска жупанија|Сплитско-далматинска]] | country admin divisions title 1 = | country admin divisions 1 = | country admin divisions title 2 = | country admin divisions 2 = | country capital city = | country largest city = [[Вис (град)|Вис]] | country largest city population = 1,920 | country leader title = | country leader name = | population = 3,460 | population as of = 2011 | density_km2 = | ethnic groups = | additional info = }} [[Податотека:Croatia - Vis.PNG|мини|265x265пкс|Местоположба на островот Вис во Јадранско Море]] [[Податотека:Vis.JPG|мини|284x284пкс|Градот Вис]] '''Вис''' ({{langx|grc|Ἴσσα}}; [[Латински јазик|латински]]: ''Issa'', {{langx|it|Lissa}}) е мал [[хрватски]] остров во [[Јадранското Море]]. Тој е најодалечен населен остров од хрватското крајбрежје, и е одвоен од копното 45 километри. Површината на островот изнесува 89,72 км<sup>2</sup>. До островот има редовна бродска линија од [[Сплит]] два до четири пати дневно, а во летниот период има линија и до [[Анкона]] во [[Италија]]. Вкупната должина на брегот на Вис изнесува 84,9 км. Околу островот има повеќе мали острови, островчиња и гребени ([[Бишево]], [[Будиковац]], [[Брусник (остров)|Брусник]], [[Јабука (остров)|Јабука]], [[Равник]], [[Светац (остров)|Светац]] и др.). Највисока точка на островот е [[Планина Хум|Хум]] која се наоѓа на 587 m [[надморска височина]]. Двете најголеми населени места на островот се [[Вис (град)|градот Вис]], на источната страна (според кој островот го добил името), и [[Комижа]], на западниот брег. == Клима == Островот има [[средоземна клима]], но бидејќи е далеку од копното и е осамен на морската широчина, тој е изложен многу повеќе на јаки ветрови отколку другите острови во Јадранското Море. == Население == [[Податотека:Komiza, Island of Vis, Croatia.JPG|мини|286x286пкс|Комижа, Вис]] Бројот на населението, според последниот попис од 2001 година, изнесувал 3637 жители. Најголем број на жителите (околу 94%) се изјасниле дека се [[Хрвати]]. За време на [[Австроунгарија|австроунгарската власт]], во 1900 година, на островот живееле 10.000 жители. Поголеми населби се [[Вис (град)|Вис]], кој има 1776 жители, и Комижа, која има 1532 жители. Другите населби се наоѓаат повеќе во внатрешноста, долж стариот пат Вис- Комижа: [[Подсеље]], [[Подшпиље]], [[Подстражје]], [[Подхумље]] и [[Жена Глава]]. На југоистчниот дел од островот се следните населби: [[Милна]], [[Бргујац]] и [[Рукавац]]. == Сообраќај == Вис е поврзан со копното, во летен период, со мал [[хидроавион]] од типот DHC-6 Twin Otter, кој поаѓа од Сплит, а авиопревозникот е ''European Coastal Airlines''. Со Сплит постои и редовна морска линија со траект и катмаран. Вис има асфалтирана патна мрежа, а единствено местото Оклучна, во северозападниот дел на островот, не е поврзано со асфалтен пат со другите места на островот. == Историја == Островот Вис бил населен од најстаро време. Во [[антика]]та го населувале [[Стара Грција|Старите Грци]] и [[Римско Царство|Римјани]] и од тој период потекнува и името на островот. Во [[Ран среден век|раниот среден век]], Вис бил во склоп на старохрватската држава. После тоа бил под власт на [[Млетачка република|Млетачката република]], за време на чие владеење бил нападнат од Каталонците, кои биле во служба на неаполскиот крал, и кои островот потполно го разрушиле и ограбиле. За одбрана биле изградени утврдувања во местата Кут и Лука, од кои подоцна никнал современиот град Вис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tz-vis.hr/Default.aspx?sifraStranica=107|title=Kratka povijest Visa|work=www.tz-vis.hr|accessdate=2018-12-21|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403195048/http://www.tz-vis.hr/Default.aspx?sifraStranica=107|url-status=dead}}</ref> Во времето на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]], Вис бил под француска управа, дури едно време на власт биле и Англичаните, а тогаш за првпат во Хрватска се играло [[крикет]]. По падот на Наполеон и на Млетачката република, на Вис дошле [[Австроунгарија|Австроунгарците]]. Вис тогаш станал дел од царската покраина [[Далмација]], а кога Австроунгарија се поделила, Вис им припаднал на Австријците. Во 1866 година, во близина на Вис се одвивала т.н. ''[[Вишка битка]]'', помеѓу [[Кралство Италија|кралството Италија]] и [[Хабсбуршката монархија]], во која Австроунгарците победиле и со тоа било сопрено ширењето на Италија на Вис и цела Далмација. === Вис во 20 век === По распаѓањето на Австроунгарија, Вис бил окупиран од Италијанците (1918 - 1921 година), а потоа влегол во состав на [[Кралството СХС]]. Според [[Лондонски договор (1915)|Лондонскиот договор (1915 година)]] островот им бил ветен на Италијанците. Италијанската војска се повлекла од островот, бидејќи според неофицијални извори [[Анте Трумбиќ]], застапникот на Вис, успеал во преговорите Вис да го размени за островот [[Ластово]]. За време на Кралството СХС (потоа Југославија) се правеле обиди од страна на власта во [[Белград]], со разни начини на убедување, да се покрсти населението во [[православие]], што на крај завршило со неуспех.<ref>{{Наведено списание|last=Mladineo|first=Goran|date=2008|title=Primjer vjerskog pragmatizma: prijelaz viških težaka na pravoslavnu vjeru izmeðu dva svjetska rata|url=|journal=RADOVI – Zavod za hrvatsku povijest|volume=40|pages=}}</ref> Во [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Италијанците го окупирале Вис во 1941 година и почнале да спроведуваат политика на италијанизација на населението. После капитулацијата на Италија, во 1943 година, власта ја презеле [[партизан]]ите, а [[Јосип Броз - Тито|Јосип Броз Тито]] се засолнил на островот, по [[Десант на Дрвар|десантот на Дрвар]], во јуни 1944 година. Сѐ до ослободување на [[Белград]], Вис бил седиште на партизанската власт и сојузничките воени сили. На [[24 јуни]] 1944 година, била одржажна седница на НКОЈ, Врховниот штаб и [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]], а како единствена точка е разгледувано [[Македонско прашање|македонското национално прашање]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=|last2=д-р Стојан Киселиновски и др.|first2=|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=105}}</ref> Во социјалистичка [[Југославија]], островот бил затворен за странци поради својата стратешка положба сѐ до 1989 година. На островот тогаш постоеле околу 30 разни војни објекти. Островот бил напуштен од [[Југословенска народна армија|ЈНА]] на 30 мај 1992 година, шест месеци по меѓународното признавање на [[Хрватска]]. == Стопанство == Во [[19 век]] и првата половина на [[XX век]] бил развиен риболовот и индустријата за конзервирање риби (пред Втората светска војна на Комижа имало седум такви фабрики). Во внатрешноста било развиено [[лозарство]]то, а во 1910 година една третина од обработливата земја била под лозови насади. Виното од Вис било извезувано главно во [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]]. == Занимливости == Од природните убавини се издвојуваат Зелената пештера на Равник и Краличина пештера на Вис и Модрата пештера која се наоѓа на соседниот остров Бишево, а од историските знаменитости, интересна е Титовата пештера, и реновираниот споменик на загинатите морнари во Битката кај Вис. По распадот на Австроунгарија во 1918 година, Вис требале да го земат Италијанците, но со знаењето и умешноста на Анте Трумбиќ, хрватскиот политичар и некогашен австроунгарски застапник за Вис, овој остров сепак влегол во состав на Кралството Југославија како дел од Хрватска. На островот се наоѓаат убави заливи, како што е на пример [[Стинива]]. == Флора и фауна == * ''[[Campanula teutana]]'' * ''[[Limonium subanfractum]]'' * ''[[Valantia muralis]]'' * ''[[Adiantum capillus-veneris]]'' * ''[[Brassica incana]]'' == Наводи == <references /> == Надворшни врски == * [https://vis-central.com/ Вис централ] * [http://www.otokvis.info/ Информации за островот Вис] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211220042236/http://otokvis.info/ |date=2021-12-20 }} * [http://www.info-vis.net/ Информации за Вис] {{Острови во Хрватска}} [[Категорија:Острови во Јадранското Море]] [[Категорија:Острови во Хрватска]] lemujunr5prjefy34a8s7wl29r0eu0y Категорија:Четврти во Скопје 14 1152958 5560611 3469759 2026-05-16T20:46:00Z Dandarmkd 31127 Дупликат категорија 5560611 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Категорија:Населби и маала во Скопје]] 2qfewrpq97hwo4zguc0ipwo4efwq4pf Кукуречанска парохија 0 1154336 5560548 4705740 2026-05-16T15:22:27Z Ehrlich91 24281 5560548 wikitext text/x-wiki '''Кукуречанска парохија''' (позната и како '''Шеснаесетта приградска парохија''') — православна парохија на [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква - Охридска архиепископија]], дел од [[Битолско архијерејско намесништво|Битолското архијерејско намесништво]] на [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониската епархија]]. Нејзиното седиште е во црквата [[Црква „Св. Никола“ - Кукуречани|„Св. Никола“]] во битолското село [[Кукуречани]]. Парохиски свештеник е протоереј Борис Тошевски (сост. 2016). Парохијата ја сочинуваат [[Братин Дол]], [[Дихово]], [[Кукуречани]], [[Магарево]], [[Нижеполе]], [[Раштани (Битолско)|Раштани]], [[Ротино]] и [[Трново (Битолско)|Трново]]. == Цркви == Ова е список на црквите во парохијата.<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Можно е списокот да е нецелосен. {| class="wikitable" |- ! име ! населено место ! изградена ! слика |- |[[Црква „Св. Никола“ - Кукуречани|Црква „Св. Никола“]]<br>(парохиска црква) |[[Кукуречани]] |1872 | |- |[[Црква „Вознесение Христово“ - Братин Дол|Црква „Вознесение Христово“]] |[[Братин Дол]] |1925/26 |[[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Братин Дол.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Димитриј“ - Дихово|Црква „Св. Димитриј“]] |[[Дихово]] | |[[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Дихово.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Недела“ - Дихово|Црква „Св. Недела“]] |Дихово | |[[Податотека:Црква Света Недела.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Атанасиј“ - Дихово|Црква „Св. Атанасиј“]] |Дихово | |[[Податотека:Црква Св. Атанасиј - Дихово.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Димитриј“ - Магарево|Црква „Св. Димитриј“]] |[[Магарево]] |1834 |[[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Магарево.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Магарево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] |Магарево |1871 |[[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Магарево 12.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Атанасиј“ - Нижеполе|Црква „Св. Атанасиј“]] |[[Нижеполе]] |{{римски|19}} век | |- |[[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)|Црква „Св. Петка“]] |Нижеполе |1838 |[[Податотека:Црква „Света Петка“ - Нижеполе 02.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска)|Црква „Св. Петка“]] |Нижеполе |1900 |[[Податотека:Нижеполски манастир „Св. Петка“.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе|Црква „Св. Јован Златоус“]] |Нижеполе |2006 |[[Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Никола“ - Раштани|Црква „Св. Никола“]] |[[Раштани (Битолско)|Раштани]] |1877 |[[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Илија“ - Ротино|Црква „Св. Илија“]] |[[Ротино]] | |[[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Ротино 7.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Горни“]] |Ротино | |[[Податотека:Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино 8.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Долни“]] |Ротино |1870 |[[Податотека:Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино 15.jpg|200п]] |- |[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Трново|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] |[[Трново (Битолско)|Трново]] |1837 |[[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Трново 8.jpg|70п]] |- |} == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Kukurečani Parish}} {{coord|41|5|40.3|N|21|19|19.2|E|display=title|type:landmark_region:MK}} [[Категорија:Кукуречанска парохија| ]] [[Категорија:Битолско архијерејско намесништво]] [[Категорија:Парохии на МПЦ]] iwsnewsjny5kojmfoqnfdluzfa5c4k7 5560549 5560548 2026-05-16T15:22:42Z Ehrlich91 24281 5560549 wikitext text/x-wiki '''Кукуречанска парохија''' (позната и како '''Шеснаесетта приградска парохија''') — православна парохија на [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква - Охридска архиепископија]], дел од [[Битолско архијерејско намесништво|Битолското архијерејско намесништво]] на [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониската епархија]]. Нејзиното седиште е во црквата [[Црква „Св. Никола“ - Кукуречани|„Св. Никола“]] во битолското село [[Кукуречани]]. Парохиски свештеник е протоереј Борис Тошевски (сост. 2016). Парохијата ја сочинуваат [[Братин Дол]], [[Дихово]], [[Кукуречани]], [[Магарево]], [[Нижеполе]], [[Раштани (Битолско)|Раштани]], [[Ротино]] и [[Трново (Битолско)|Трново]]. == Цркви == Ова е список на црквите во парохијата.<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Можно е списокот да е нецелосен. {| class="wikitable" |- ! име ! населено место ! изградена ! слика |- |[[Црква „Св. Никола“ - Кукуречани|Црква „Св. Никола“]]<br>(парохиска црква) |[[Кукуречани]] |1872 | |- |[[Црква „Вознесение Христово“ - Братин Дол|Црква „Вознесение Христово“]] |[[Братин Дол]] |1925/26 |[[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Братин Дол.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Димитриј“ - Дихово|Црква „Св. Димитриј“]] |[[Дихово]] | |[[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Дихово.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Недела“ - Дихово|Црква „Св. Недела“]] |Дихово | |[[Податотека:Црква Света Недела.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Атанасиј“ - Дихово|Црква „Св. Атанасиј“]] |Дихово | |[[Податотека:Црква Св. Атанасиј - Дихово.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Димитриј“ - Магарево|Црква „Св. Димитриј“]] |[[Магарево]] |1834 |[[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Магарево.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Магарево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] |Магарево |1871 |[[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Магарево 12.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Атанасиј“ - Нижеполе|Црква „Св. Атанасиј“]] |[[Нижеполе]] |{{римски|19}} век | |- |[[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)|Црква „Св. Петка“]] |Нижеполе |1838 |[[Податотека:Црква „Света Петка“ - Нижеполе 02.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска)|Црква „Св. Петка“]] |Нижеполе |1900 |[[Податотека:Нижеполски манастир „Св. Петка“.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе|Црква „Св. Јован Златоус“]] |Нижеполе |2006 |[[Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Никола“ - Раштани|Црква „Св. Никола“]] |[[Раштани (Битолско)|Раштани]] |1877 |[[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Илија“ - Ротино|Црква „Св. Илија“]] |[[Ротино]] | |[[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Ротино 7.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Горни“]] |Ротино | |[[Податотека:Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино 8.jpg|200п]] |- |[[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Долни“]] |Ротино |1870 |[[Податотека:Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино 15.jpg|200п]] |- |[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Трново|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] |[[Трново (Битолско)|Трново]] |1837 |[[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Трново 8.jpg|200п]] |- |} == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Kukurečani Parish}} {{coord|41|5|40.3|N|21|19|19.2|E|display=title|type:landmark_region:MK}} [[Категорија:Кукуречанска парохија| ]] [[Категорија:Битолско архијерејско намесништво]] [[Категорија:Парохии на МПЦ]] sn0ux7qmukmo9c2j519kz2kh6nglkdm Спомен-костурница (Велес) 0 1155432 5560648 5417226 2026-05-17T00:50:19Z Dandarmkd 31127 5560648 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект | building_name = Спомен костурница- Велес | infobox_width = | image = Споменик Костурница - Велес 05.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = | map_type = | map_size = | map_caption = | location = [[Велес]], [[Македонија]], | geo = 41° 72′ 33″ N, 21° 78′ 27″ E | latitude = | longitude = | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | functional_status = | heritage_designation = | architecture = | architect = [[Саво Суготин]] | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = 1976 | year_completed = 1979 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = [[армиран бетон]] | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} Спомен-костурниците претставуваат [[монументални објекти]] со симболична содржина како посебен вид на капели (гробници). Во нив се приложени мошти на борците кои биле жртви на одредени воени дејства. По својата структура ги обединуваат формалните и обликовните искуства на црковното градителство збогатено со естетски и просторни квалитети. Овие грандиозни силуети се во корелација со современата, ликовна и монументална [[архитектур]]а и [[уметност]]. Во Македонија започнуваат со изградба во периодот меѓу двете светски војни, но особено својата афирмација ќе ја доживеат по завршување на Втората светска војна. == Општи податоци == Импозантниот и монументален споменик – Спомен костурницата во [[Велес]], датира како вечно почивалиште на стотина велешки борци кои загинале во [[НОВ]]. Идејата за формата претставува афионов цвет кој расцветува и означува раѓање на нешто ново (од друга страна е присутна и асоцијацијата на распукан шлем – симбол на победениот фашизам) Автори на ова грандиозно, архитектонско дело биле [[Саво Суготин]] (инженер архитект) и [[Љубомир Денковиќ]] (академски вајар) од Нови Сад. Објектот бил пуштен во употреба на 11ти Октомври 1979 од Генерал Коста Ники кој во тоа време бил претседател на “Здружение на борци на Југославија”. Централно во ентериерот е поставена скулптура на расцветано дрво – симбол на слободата, а под неа се наоѓа криптата на борците. Скулптурата претставува дрво на животот и со самото будење и цутење на дрвото се симболизира раѓање на нов живот. По должината на ѕидовите лежи најголемиот мозаичен комплекс во [[Македонија]] од околу 220м2. Внатрешното ликовно обликување е дело на академскиот сликар од Скопје, [[Петар Мазев]], кој преку композиција од пет делови на мозаици ја претставил историјата на македонскиот народ, започнувајки од перидот на Османлиите, па сè до 90-тите години на XX век. Мозаикот е изведен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, а симболите и формите се визуелизираат преку употребата на мноштво од бои. == Галерија == <gallery> Image:Споменик Костурница - Велес 07.jpg|West side Image:Споменик Костурница - Велес 02.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 08.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 01.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 04.jpg Image:Veles Memorial Ossuary 024.JPG </gallery> == Извор == Статија на МАРХ-Македонска архитектура [http://marh.mk/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-1976/] Wikipedia Comons [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Veles_Memorial_Ossuary] == Наводи == Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 2 (ентериер)[http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-1-%D0%B5/] Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 1 (екстериер) [http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-2-%D0%B5/] {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Велес]] [[Категорија:Споменици во Велес]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Велес]] [[Категорија:Знаменитости во Велес]] [[Категорија:Македонската архитектура во 1979 година]] npjd0ou5yzft87f2u683nkddq85lod4 5560649 5560648 2026-05-17T00:50:45Z Dandarmkd 31127 5560649 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект | building_name = Спомен костурница- Велес | infobox_width = | image = Споменик Костурница - Велес 05.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = | map_type = | map_size = | map_caption = | location = [[Велес]], [[Македонија]], | geo = 41° 72′ 33″ N, 21° 78′ 27″ E | latitude = | longitude = | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | functional_status = | heritage_designation = | architecture = | architect = [[Саво Суготин]] | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = 1976 | year_completed = 1979 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = [[армиран бетон]] | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} Спомен-костурниците претставуваат [[монументални објекти]] со симболична содржина како посебен вид на капели (гробници). Во нив се приложени мошти на борците кои биле жртви на одредени воени дејства. По својата структура ги обединуваат формалните и обликовните искуства на црковното градителство збогатено со естетски и просторни квалитети. Овие грандиозни силуети се во корелација со современата, ликовна и монументална [[архитектур]]а и [[уметност]]. Во Македонија започнуваат со изградба во периодот меѓу двете светски војни, но особено својата афирмација ќе ја доживеат по завршување на Втората светска војна. == Општи податоци == Импозантниот и монументален споменик – Спомен костурницата во [[Велес]], датира како вечно почивалиште на стотина велешки борци кои загинале во [[НОВ]]. Идејата за формата претставува афионов цвет кој расцветува и означува раѓање на нешто ново (од друга страна е присутна и асоцијацијата на распукан шлем – симбол на победениот фашизам) Автори на ова грандиозно, архитектонско дело биле [[Саво Суготин]] (инженер архитект) и [[Љубомир Денковиќ]] (академски вајар) од Нови Сад. Објектот бил пуштен во употреба на 11ти Октомври 1979 од Генерал Коста Ники кој во тоа време бил претседател на “Здружение на борци на Југославија”. Централно во ентериерот е поставена скулптура на расцветано дрво – симбол на слободата, а под неа се наоѓа криптата на борците. Скулптурата претставува дрво на животот и со самото будење и цутење на дрвото се симболизира раѓање на нов живот. По должината на ѕидовите лежи најголемиот мозаичен комплекс во [[Македонија]] од околу 220м2. Внатрешното ликовно обликување е дело на академскиот сликар од Скопје, [[Петар Мазев]], кој преку композиција од пет делови на мозаици ја претставил историјата на македонскиот народ, започнувајки од перидот на Османлиите, па сè до 90-тите години на XX век. Мозаикот е изведен од природен и вештачки камен од венецијанска паста, а симболите и формите се визуелизираат преку употребата на мноштво од бои. == Галерија == <gallery> Image:Споменик Костурница - Велес 07.jpg|West side Image:Споменик Костурница - Велес 02.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 08.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 01.jpg Image:Споменик Костурница - Велес 04.jpg Image:Veles Memorial Ossuary 024.JPG </gallery> == Извор == Статија на МАРХ-Македонска архитектура [http://marh.mk/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81-1976/] Wikipedia Comons [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Veles_Memorial_Ossuary] == Наводи == Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 2 (ентериер)[http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-1-%D0%B5/] Статија на МАРХ-Македонска архитектура - Велешката костурница / фотогалерија 1 (екстериер) [http://marh.mk/%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-2-%D0%B5/] {{КНМ-Велес}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Велес]] [[Категорија:Споменици во Велес]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Велес]] [[Категорија:Македонската архитектура во 1979 година]] 0ykoypuku4jj55v1vzf0xjij6irupxd Алшар - допри го сонцето 0 1157519 5560621 4848499 2026-05-16T21:11:15Z Dandarmkd 31127 5560621 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Велосипедска трка | name = Алшар - допри го сонцето | current_event = | image = | date = втор викенд во јуни | region = областа околу рудникот [[Алшар]] на планините [[Кожуф]] и Козјак во тиквешко [[Мариово]] | localnames = | nickname = | discipline = [[Велосипедизам|планински велосипедизам]], [[планинарење]] | competition = | type = дводневен (викенд) фестивал | organiser = Здружение „Тиквешки точакџии“ | director = Живко Гурев, Бојан Маринковиќ, Лазар Трајков, Иван Боев, Марјан Хаџимустафов, Ласко Јованов, Диме Хаџи Николов, Тони Стефанов | first = 2016 | number = 1 (2016) | final = | firstwinner = | mostwins = | mostrecent = }} '''Алшар - допри го сонцето''' — дводневен (викенд) фестивал на отворено во областа околу рудникот [[Алшар]] на планините [[Кожуф]] и [[Козјак (Мариово)|Козјак]] во тиквешко [[Мариово]], јужна [[Македонија]]. Во 2016 година, се одржало првото издание на фестивалот кој вклучува повеќе спортско-рекреативни и културно-забавни активности како што се две велосипедски тури за планински велосипедизам, две [[планинарење|планинарски]] тури, забавна програма и доделување награди. Кампот на фестивалот и негова средишна точка е селото [[Мрежичко]], каде учесниците спијат во своите шатори, од каде што и започнуваат сите спортски активности, предвидени за секое издание на фестивалот. ==Организација== Фестивалот е организиран од страна на Здружението за велосипедизам „Тиквешки точакџии“ од [[Кавадарци]], а поддржан е од многу покровители и спонзори, како и од страна на локалната власт од [[Општина Кавадарци]]. Меѓу бројните покровители и поддржувачи на фестивалот се: „Кожуфчанка“, "Слога", "Инсиг Осигурување", „Витаминка“, „Алкалоид“, превозниците „Сам-вел“ и „Екстра-бус“, ,кавадаречките претпријатија „Хидро-Бошава“, Месарница „Камес“, „Бадев“, ресторан „Ексклузив“, „Вел-Ком Трејд“, „Мак-каб“, „Балкан Турист“, „Гала“, „Инел“, и техничка поддршка од "Екстрим Сервис-Илија Стамаџиев", МВР-Кавадарци, Гранична Полиција-Југ, Брза Помош-Кавадарци, Противпожарна единица-Кавадарци и др. Покрај поддршката во организирањето од покровителите се обезбедени ручек, неограничени количества на освежителни пијалаци и вредни подароци за учесниците. ==Патеки и активности== [[File:АлШар 2016 - старт.jpg|thumb|300п|лево|Стартот на велосипедските тури и спортските активности (2016 г.)]] Спортските активности на фестивалот „АлШар - допри го сонцето“ вклучуваат две велосипедски и две планинарски тури чија заедничка почетна и завршна точка е регионалниот пат на влезот во село [[Мрежичко]]. ; Голема велосипедска тура Големата велосипедска тура е во должина од 52 километри. Започнува на регионалниот асфалтен пат на влезот на село [[Мрежичко]], непосредно до фабриката за минерална вода „Кожувчанка“. Заедно со малата тура продолжува по регионалниот асфалтен пат кој води кон селото и рудникот [[Р’жаново]] и селата [[Мајден]] и [[Рожден]]. Се одвојува на крстосницата за Мајден и Рожден од каде што по асфалтен пат се искачува до селото [[Рожден]] од каде што започнува земјениот - оф-роуд дел низ многу убави предели со природни реткости. Од селото Рожден продолжува по шумски пат да вози низ зимзелената борова прашумата со многу стари столетни борови и ретки видови растенија, каде пристигнува до малото село Арничко. Продолжува да се искачува по падините на планината Козјак која е огранок на [[Кожуф]] и минувајќи ја месноста Мешник достигнува до највисоката точка на турата - превојот Трибор, висок 1470 метри [[надморска височина]], преку кој води пат до селото [[Витолиште]] во прилепскиот дел на [[Мариово]]. Од превојот Трибор започнува долг спуст кон месноста Круша каде се изминуваат 36 километри. Од месноста Круша, патеката слегува од планинската падина и навлегува во долината крај левиот брег на реката Блашница стигнувајќи до рудникот [[Алшар]] каде се поклопува со трасата на малата велосипедска тура и преку селото [[Мајден]] излегува на асфалтниот регионален пат од каде се враќа назад до кампот во село [[Мрежичко]]. ; Мала велосипедска тура Малата велосипедска тура е во должина од 28 километри. Започнува на регионалниот асфалтен пат на влезот на селото [[Мрежичко]] и заедно со големата тура продолжува по него сè до крстосницата и раздвојувањето на патиштата за селата [[Мајден]] и [[Рожден]]. Продолжува по земјен пат со благ наклон и искачување кон селото [[Мајден]] каде стигнува до рудникот [[Алшар]] од каде што по кратка нагорнина прави мал круг и се враќа по истата траса возејќи по регионалниот пат назад до кампот во [[Мрежичко]]. [[File:Камп-во-Мрежичко.jpg|thumb|300п|десно|Кампот во село Мрежичко]] ; Голема планинарска тура Големата планинарска тура е во должина од 15 километри и во организација на планинарското спортски друштво „Орле“ од [[Кавадарци]]. Започнува од стартот и минувајќи крај фабричките погони на „Кожувчанка“ во целост се движи по западната падина на планината [[Кожуф]] низ шумовит предел со прекрасна природа. Оди кружно по падината над рудникот за никел [[Р’жаново]], и достигнува над селото [[Мрежичко]], покрај изворите на Изворска на местото наречено [[Васов Град]], од каде што се враќа назад во кампот на фестивалот. ; Мала планинарска тура Малата планинарска тура е во должина од 6 километри. Како и големата планинарска тура и таа во целост се движи на падината на Кожуф во придружба на водичи од ПСД „Орле“ од Кавадарци. Започнува и во почетниот дел се движи заедно по истата траса со големата планинарска тура, а потоа се одвојува и скршнува кон југозапад (десно) достигнувајќи врв на карпест гребен - срт од кој се нуди прекрасна глетка кон целата долина и клисура на реката Блашница со селата Мрежичко, Мајден, Рожден и Р’жаново, поминувајќи покрај "Римските бањи" Се враќа назад во кампот по истата траса. ==Изданија== ; 2016 година На првото одржано издание во 2016 година неофицијално имало преку 1000 учесници со почетни пакети, а посетители имало многу повеќе, што се забележувало во неколку километри долгата колона со паркирани возила на влезот на селото Мрежичко, каде се одржуваше централната манифестација<ref name="Нова Македонија">{{наведена мрежна страница|url=http://www.novamakedonija.com.mk/DetalNewsInstant.asp?vestInstant=59822|title=Илјада велосипедисти од цела Македонија на „Алшар 2016“|date=13 јуни 2016|publisher=Нова Македонија|language=македонски|accessdate=14 јуни 2016|archive-date=2016-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160616164305/http://www.novamakedonija.com.mk/DetalNewsInstant.asp?vestInstant=59822|url-status=dead}}</ref>. Во кампот биле подигнати околу 250 шатори во кои биле сместени учесниците<ref name="Нова Македонија" />. За сите учесници бил обезбеден бесплатен пијалак во неограничени количини, ручек и добра забава со диџеи, рок група "Епидемија" и проекција на кавадаречката народна приказна „Ѓаволот од Мајден“, а била организирана и игра со повеќе вредни подароци меѓу кои и доделување на велосипед како главен подарок. Особено привлечно за многу учесници на настанот била привлечната приказна за рудникот Алшар, бидејќи многумина од нив се искачиле на едно од достапните окна на Алшар<ref name="Нова Македонија" />. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Велосипедски настани]] [[Категорија:Велосипедизмот во Македонија]] [[Категорија:Општина Кавадарци]] b7q8zrxfntfbm0kpfsnfv4gqmp7uhbc Аеродром Каратманово 0 1160258 5560638 5219375 2026-05-16T23:02:43Z Dandarmkd 31127 5560638 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | name = Аеродром Каратманово | nativename-r = Аеродром Велес | IATA = / | ICAO = / | type = стопански | owner-oper = | city-served = | location = [[Каратманово]], [[Македонија]] | elevation-f = 900 | elevation-m = 274 | coordinates = {{Coord|41|45|34|N|21|50|28|E|type:airport_region:MK}} | r1-number = 34/16 | r1-length-f = 980 | r1-length-m = 299 | r1-surface = [[Бетон|бетон]] }} '''Аеродромот Каратманово''' — аеродром за авиони на стопанското воздухопловство кој се наоѓа кај с. [[Каратманово]], [[Општина Лозово]], а недалеку од градот [[Велес]]. Врши услуги за [[земјоделство]]то и [[шумарство]]то. [[Категорија:Сообраќајот во Македонија]] [[Категорија:Згради и градби во Општина Лозово]] [[Категорија:Аеродроми во Македонија|Каратманово]] [[Категорија:Каратманово]] gp86h67nkt91lw061biwnxn6anzdjfo Буковиќ (планина) 0 1183787 5560595 5399708 2026-05-16T19:45:23Z ~2026-29455-43 133209 5560595 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Буковиќ (појаснување)}} {{Инфокутија Планина | name = Буковиќ | other_name = Буковик | photo = Буковиќ (Тепе) 11.jpg | photo_size = | photo_caption = Поглед на планинското било | elevation_m = 1.528 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | range = [[Сува Гора]] | area = 79 км<sup>2</sup> | map_caption = Местоположба на Буковиќ во Македонија | parent_peak = [[Тепе]] | label = Буковиќ | label_position = right | listing = | map = Македонија | lat = 41.6372 | long = 20.9361 | location = {{MKD}} | coordinates = {{Coord|41|38|14|N|20|56|10|E|type:mountain_region:MK|display=title}} | region_type = Регион | region = [[Горно Кичево]], [[Западна Македонија]] | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = }} '''Буковиќ''' — средновисока планина во областа [[Горно Кичево]] во [[западна Македонија]]. ==Местоположба и одлики== [[File:Буковиќ (Тепе) 01.jpg|thumb|mini|left|Главното планинско било на Буковиќ со врвот Тепе]] Сместена е меѓу [[Полошка Котлина|Полошката Котлина]] на север, [[Кичевска Котлина|Кичевската Котлина]] на југ, планината [[Бистра (планина)|Бистра]] на запад и масивот на [[Добра Вода]] односно [[Челоица]] на исток. Планината е мала по површина, со {{км2|79}}, и понекогаш се смета за дел од масивот на [[Сува Гора]].<ref name="Геодив">{{ГеодивГеонас|глава= Буковиќ |страница= 117-118}}</ref>. Во средишниот дел, Буковиќ има поголем број [[карст]]ни [[суводолица|суводолици]] и [[вртач]]и. Главното [[било]] се протега во правец северозапад-југоисток, во должина од околу 10&nbsp;км. Највисок врв е [[Тепе]], со 1.528&nbsp;м, а други повисоки врвови се Буковиќ (1.518&nbsp;м), Чингирли Рид (1.441&nbsp;м) и Колари (1.425&nbsp;м). Источниот дел на планината се смета за посебен дел, и се нарекува Корито. Во орографските описи на книгата [[Материјали по изучувањето на Македонија]] од македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] е даден поопширен опис за Буковиќ при што е запишано дека таму каде што [[Шар Планина]] свртува кон југозапад, започнува и ниската и гола планина Влаиница, којашто се протега на исток, а како нејзино продолжение е Буковик, висока планина којашто во југоисточен правец се спушта близу до [[Кичево]]<ref name="Ѓорче Петров 1">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 18|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>. Во југоисточниот крај на Влаиница, имено, таму каде што таа се среќава со северниот крај на [[Бистра (планина)|Бистра]] (тоа е кај изворот на Зајашка Река), започнува Буковик, којшто свртува на југоисток и завршува на 1,5 часа над Кичево<ref name="Ѓорче Петров 2">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 44|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>. Буковик е на половина повисок од Влаиница. Билото му е остро. Низ неговата средина има преслап по којшто минува патот [[Гостивар]] - [[Кичево]]<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Северната падина на Буковик е доста налегната. Неговите падини од југ го оградуваат Гостиварското Поле и достигнуваат до самиот [[Гостивар]]. По средината таа падина е длабоко пресечена од реката Лакавица. Целата северна страна на Буковик е покриена со дрвја, најмногу букови, од коишто и го добил своето име<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Планината е населена со [[Албанци|Арнаути]], поради што е опасен и страшен за патување<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Јужната падина на Буковик од кај Кичевско е помалку налегната. Таа е сосема гола, каменеста и безводна<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Како што од северната страна Буковиќ има бодар, дури страшен изглед, од јужната страна од кај Кичевско тој има мрачен и непријатен изглед<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Тој служи како вододелница меѓу [[Вардар]] преку неговата притока Лакавица и Велика ([[Треска]]) преку нејзината притока Зајашка Река<ref name="Ѓорче Петров 2" />. == Геологија == Геолошки, подината на Буковиќ е составена од [[палеозоик|палеозојски]] [[шкрилец|шкрилци]], а врз нив [[мермер|смермерени]] [[тријас]]ки [[варовник|варовници]] со дебелина 200 до 300&nbsp;м. Поради овие одлики, Буковиќ низ времето доживеал силно скарстување и денес ги има сите карстни облици, вклучувајќи [[шкрапа|шкрапи]], вртачи, [[увала|ували]], [[карстно поле|карстни полиња]], скрастени долови, пештери и [[пропаст]]и. == Знаменитости == На планината се издвојуваат две природни знаменитости: * Запод — карстно поле * [[Убавица (пештера)|Убавица]] (Ѓоновица) — една од најдолгите и забележителните пештери во земјата, заштитена како споменик на природата<ref>''Студија за геодиверзитетот'', стр. 172</ref> ==Галерија== <center> <gallery mode="packed" heights="120px"> File:Буковиќ (Тепе) 02.jpg|Поглед на главното тревнато планинско било со врвот Тепе File:Буковиќ (Тепе) 03.jpg|Поглед на врвот Тепе од југ File:Буковиќ (Тепе) 09.jpg|Поглед на врвот Тепе од север File:Буковиќ (Тепе) 10.jpg|Поглед на главното планинско било од запад File:Буковиќ (Тепе) 05.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 06.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 07.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 12.jpg|Поглед на главното планинско било File:Буковиќ (Тепе) 08.jpg|Натрупани камења како ознака на врвот Тепе </gallery> </center> == Поврзано == * [[Сува Гора]] * [[Добра Вода]] * [[Ѓоновичко Кале]] * [[Буковик (вулканска купа)|Буковик]] — вулканска купа кај Влаина == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Македонија]] [[Категорија:Општина Кичево]] swi94mlmdayif3u5fwzsm97ta3t88je 5560601 5560595 2026-05-16T19:51:43Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-29455-43|~2026-29455-43]]) и ја поврати преработката 5399708 на SrpskiAnonimac 5560601 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Буковиќ (појаснување)}} {{Инфокутија Планина | name = Буковиќ | other_name = Буковик | photo = Буковиќ (Тепе) 11.jpg | photo_size = | photo_caption = Поглед на планинското било | elevation_m = 1.528 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | range = [[Сува Гора]] | area = 79 км<sup>2</sup> | map_caption = Местоположба на Буковиќ во Македонија | parent_peak = [[Тепе]] | label = Буковиќ | label_position = right | listing = | map = Македонија | lat = 41.6372 | long = 20.9361 | location = {{MKD}} | coordinates = {{Coord|41|38|14|N|20|56|10|E|type:mountain_region:MK|display=title}} | region_type = Регион | region = [[Горно Кичево]], [[Западна Македонија]] | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = }} '''Буковиќ''' или '''Буковик''' — средновисока планина во областа [[Горно Кичево]] во [[западна Македонија]]. ==Местоположба и одлики== [[File:Буковиќ (Тепе) 01.jpg|thumb|mini|left|Главното планинско било на Буковиќ со врвот Тепе]] Сместена е меѓу [[Полошка Котлина|Полошката Котлина]] на север, [[Кичевска Котлина|Кичевската Котлина]] на југ, планината [[Бистра (планина)|Бистра]] на запад и масивот на [[Добра Вода]] односно [[Челоица]] на исток. Планината е мала по површина, со {{км2|79}}, и понекогаш се смета за дел од масивот на [[Сува Гора]].<ref name="Геодив">{{ГеодивГеонас|глава= Буковиќ |страница= 117-118}}</ref>. Во средишниот дел, Буковиќ има поголем број [[карст]]ни [[суводолица|суводолици]] и [[вртач]]и. Главното [[било]] се протега во правец северозапад-југоисток, во должина од околу 10&nbsp;км. Највисок врв е [[Тепе]], со 1.528&nbsp;м, а други повисоки врвови се Буковиќ (1.518&nbsp;м), Чингирли Рид (1.441&nbsp;м) и Колари (1.425&nbsp;м). Источниот дел на планината се смета за посебен дел, и се нарекува Корито. Во орографските описи на книгата [[Материјали по изучувањето на Македонија]] од македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] е даден поопширен опис за Буковиќ при што е запишано дека таму каде што [[Шар Планина]] свртува кон југозапад, започнува и ниската и гола планина Влаиница, којашто се протега на исток, а како нејзино продолжение е Буковик, висока планина којашто во југоисточен правец се спушта близу до [[Кичево]]<ref name="Ѓорче Петров 1">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 18|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>. Во југоисточниот крај на Влаиница, имено, таму каде што таа се среќава со северниот крај на [[Бистра (планина)|Бистра]] (тоа е кај изворот на Зајашка Река), започнува Буковик, којшто свртува на југоисток и завршува на 1,5 часа над Кичево<ref name="Ѓорче Петров 2">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 44|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>. Буковик е на половина повисок од Влаиница. Билото му е остро. Низ неговата средина има преслап по којшто минува патот [[Гостивар]] - [[Кичево]]<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Северната падина на Буковик е доста налегната. Неговите падини од југ го оградуваат Гостиварското Поле и достигнуваат до самиот [[Гостивар]]. По средината таа падина е длабоко пресечена од реката Лакавица. Целата северна страна на Буковик е покриена со дрвја, најмногу букови, од коишто и го добил своето име<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Планината е населена со [[Албанци|Арнаути]], поради што е опасен и страшен за патување<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Јужната падина на Буковик од кај Кичевско е помалку налегната. Таа е сосема гола, каменеста и безводна<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Како што од северната страна Буковиќ има бодар, дури страшен изглед, од јужната страна од кај Кичевско тој има мрачен и непријатен изглед<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Тој служи како вододелница меѓу [[Вардар]] преку неговата притока Лакавица и Велика ([[Треска]]) преку нејзината притока Зајашка Река<ref name="Ѓорче Петров 2" />. == Геологија == Геолошки, подината на Буковиќ е составена од [[палеозоик|палеозојски]] [[шкрилец|шкрилци]], а врз нив [[мермер|смермерени]] [[тријас]]ки [[варовник|варовници]] со дебелина 200 до 300&nbsp;м. Поради овие одлики, Буковиќ низ времето доживеал силно скарстување и денес ги има сите карстни облици, вклучувајќи [[шкрапа|шкрапи]], вртачи, [[увала|ували]], [[карстно поле|карстни полиња]], скрастени долови, пештери и [[пропаст]]и. == Знаменитости == На планината се издвојуваат две природни знаменитости: * Запод — карстно поле * [[Убавица (пештера)|Убавица]] (Ѓоновица) — една од најдолгите и забележителните пештери во земјата, заштитена како споменик на природата<ref>''Студија за геодиверзитетот'', стр. 172</ref> ==Галерија== <center> <gallery mode="packed" heights="120px"> File:Буковиќ (Тепе) 02.jpg|Поглед на главното тревнато планинско било со врвот Тепе File:Буковиќ (Тепе) 03.jpg|Поглед на врвот Тепе од југ File:Буковиќ (Тепе) 09.jpg|Поглед на врвот Тепе од север File:Буковиќ (Тепе) 10.jpg|Поглед на главното планинско било од запад File:Буковиќ (Тепе) 05.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 06.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 07.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 12.jpg|Поглед на главното планинско било File:Буковиќ (Тепе) 08.jpg|Натрупани камења како ознака на врвот Тепе </gallery> </center> == Поврзано == * [[Сува Гора]] * [[Добра Вода]] * [[Ѓоновичко Кале]] * [[Буковик (вулканска купа)|Буковик]] — вулканска купа кај Влаина == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Македонија]] [[Категорија:Општина Кичево]] 2wn103394qtj466hmyvdesccfcw9w28 IMindQ 0 1196490 5560727 5350657 2026-05-17T11:45:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560727 wikitext text/x-wiki '''iMindQ''' (се чита: ''АјМајндКју'') — [[Софтвер|софтверска апликација]] за создавање мисловни мапи и генерирање идеи развиена од компанијата [[Seavus]]. Апликацијата може да се користи за запишување идеи, организирање состаноци, задачи и проекти, справување со поголем обем на информации и сето тоа со користење на [[мисловни мапи]]. == Преглед == Апликацијата iMindQ им овозможува на корисниците да го разјаснат и стимулираат визуелното размислување<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://makfax.com.mk/zanimlivosti/hitech/imindq-korisna-aplikacija-nameneta-za-zgolemuvanje-na-produktivnost-i-kreativnost/ |title=iMindQ Корисна апликација наменета за зголемување на продуктивност и креативност |access-date=April 26, 2018 |archive-date=2023-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123110542/https://makfax.com.mk/zanimlivosti/hitech/imindq-korisna-aplikacija-nameneta-za-zgolemuvanje-na-produktivnost-i-kreativnost/ |url-status=dead }}</ref> преку создавање на интуитивни [[мисловни мапи]]. Ја поттикнува креативноста, продуктивноста и помнењето, оттука може да се користи како алатка за решавање проблеми на визуелен начин. Распространетата употреба на техниката на создавање мисловни мапи за генерирање идеи и концептуализација наоѓа особена примена во бизнис и образовниот сектор<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zenitprilep.com.mk/arhiva/9035-mislovna-mapa-za-polesno-uchenje.html |title=Мисловна Мапа за Полесно Учење |date=8 November 2015 |access-date=26 April 2018 |language=mk |trans-title=Mind Map for Easy Learning |archive-date=2019-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001045934/http://www.zenitprilep.com.mk/arhiva/9035-mislovna-mapa-za-polesno-uchenje.html |url-status=dead }}</ref>, каде корисниците можат визуелно да претстават најразлични процеси или да визуелизираат разни теми и поими. Оваа техника помага за делотворно организирање на активности, задачи, состаноци, настани, како и за интуитивно запишување на забелешки, создавање на план на активности и полесно меморизирање на одредени теми. Покрај тоа што се користи за наведените работи, апликацијата го овозможува нивното презентирање на иновативен и уникатен начин. Исто така го олеснува планирањето на проекти<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pmtips.net/blog-new/6-steps-to-create-a-project-plan-from-your-mind-map |title=6 Steps to Create a Project Plan From Your Mind Map |access-date=26 April 2018 |archive-date=2018-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520005420/http://pmtips.net/blog-new/6-steps-to-create-a-project-plan-from-your-mind-map |url-status=dead }}</ref>, процесот на генерирање идеи, тимската соработка и комуникација и размената на информации помеѓу соработниците. Поради едноставниот начин на создавање на мапи оваа алатка може да ја користи секој, без разлика на возраста и занимањето. Процесот на создавање на мисловна мапа е следниов: се тргнува од еден централен наслов кој се разгранува на поднаслови, истовремено користејќи принцип на логичка поврзаност, со цел подробно да се разработи главната тема. Со iMindQ корисниците можат да создаваат таканаречени складишта на знаење, при што алатката дозволува вметнување не само на текст, туку и на графици, фотографии, врски до документи или мрежни места, забелешки каде што може детално да се опише одреден поднаслов, корелации, граници, коментари, разни облици, бои и други елементи. == Особености == iMindQ има флексибилен простор за создавање и одредување приоритет на идеи; опции за планирање на проект (гант-чарт и [[Work Breakdown Structure]] дијаграм); панел за пребарување; опција за интерактивните мапи да се зачуваат во HTML формат и презентирање на содржината со еден клик. ===Главни одлики на iMindQ:=== '''Поддржани прикази''' – во iMindQ информациите може да се прикажат на 3 различни начини: * Приказ на мапа * Приказ на гант-чарт * Општ приказ Во секој од нив корисниците можат да создаваат различни мисловни мапи во зависност од нивните потреби: * Приказ на мисловна мапа * Приказ на WBS дијаграм * Приказ на органска мисловна мапа * Слободна мапа '''Презентација''' - iMindQ има вграден модул за презентација на сите видови мапи: WBS, органска мапа и мисловна мапа. '''Филтрирање''' – корисниците можат да ја употребуваат напредната опција за филтрирање која ги филтрира насловите според следниве категории: * Информации за задачата * Стил на наслов * Слики и икони '''Печатење''' – Апликацијата поддржува печатење на активниот приказ, вклучуваќи и опции за преглед и прилагодување. '''Напредно пребарување''' – iMindQ има вградена моќна пребарувачка функција којашто овозможува пребарување на текст и фрази во самата мапа. Резултатите од пребарувањето се презентираат во дијалог-рамка во самата апликација со што корисниците брзо ја лоцираат посакуваната информација. '''Пребарување на интернет''' – поддржува пребарување на интернет во самата апликација како и можност за поставување на Прокси. '''Најди и замени – Пребарување низ мапата и замена на зборови и фрази. '''Зумирање''' – Приближување и оддалечување на работната површина прикажана на екранот. '''Јазици''' – Апликацијата е достапна на следниве јазици: * Англиски * Шпански * Германски * Француски * Португалски ==Историја== {| class="wikitable" |- ! Верзија !! Датум на издавање |- | iMindQ v8.0 || 4 април 2016 |- | iMindQ v7.0 || 20 јули 2015 |- | iMindQ v6.2 || 19 март 2015 |- | iMindQ v6.1 || 24 декември 2014 |- | iMindQ v6.0 || 9 октомври 2014 |- | iMindQ v5.0 || 23 февруари 2014 |- | iMindQ v4.2 || 27 мај 2013 |- | iMindQ v4.1 || 22 ноември 2012 |- | iMindQ v4.0 || 20 септември 2012 |- | iMindQ v3.5 || 12 август 2012 |- | iMindQ v3.3 || 19 февруари 2012 |- | iMindQ v3.0 || 13 јуни 2011 |- | iMindQ v2.5 || 10 март 2011 |- | MindQ v2.4 || 29 ноември 2010 |- | MindQ v2.3 || 27 август 2010 |- | MindQ v2.2 || 14 јуни 2010 |- | DropMind v2.0 || 1 април 2010 |- | DropMind v1.1 || 6 август 2009 |} ==Формат на податотеки== Форматот на датoтеките на iMindQ е [[.dmmx]] и е карактеристичен за софтверот. Покрај стандардниот формат на податотеки iMindQ работи и со следниве формати: * .dmmw – формат за групирање на повеќе мапи на една податотека * .dmms – формат за визуелно форматирање на стиловите на мапи * .dmmt – формат на податотека за шаблон мапи * .xmind – формат карактеристичен за [[Xmind]] * .mm – формат карактеристичен за [[FreeMind]] * .mmap, .xmmap – формати карактеристични за [[MindJet]] ==Увоз на податотеки== * Microsoft Project 2007/2010/2013 * Microsoft Outlook 2007/2010 * Microsoft Word 2007/2010/2013 * [[Microsoft PowerPoint]] * OPML File * HTML Map ==Извоз на податотеки== * Image (SVG, PNG, JPG) * [[Rich Text Format]] * Portable Document Format (PDF) * Hypertext Mark-up Language (HTML) * [[Microsoft Excel]] (CSV) * Microsoft Project document * Microsoft Outlook * [[Microsoft Word]] * [[Microsoft Project]] ==Поддржани платформи== iMindQ може да се користи на Windows и Mac оперативни системи. Покрај [[Windows]] ([[Windows 8]], [[Windows 7]], and [[Windows vista]]) и [[Mac]] (Mac OS 10.10, 10.9, and 10.8), iMindQ функционира и на [[iOS]] и [[Android]]. Со верзијата v август 0, iMindQ вклучува и онлајн апликација за создавање мисловни мапи. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Програмска опрема]] rpzll5citued3zmdbshpjzgytwa46cb Категорија:Појавено во 1972 година во Македонија 14 1196816 5560509 3721888 2026-05-16T13:26:05Z Dandarmkd 31127 5560509 wikitext text/x-wiki {{појземја|197|2|Македонија}} [[Категорија:Појавено во 1972 година во Југославија|Македонија]] jtceyidawxv7lhv36rx9cihi3emcpnz Категорија:Појавено во 1956 година во Македонија 14 1196839 5560626 3721911 2026-05-16T21:44:35Z Dandarmkd 31127 5560626 wikitext text/x-wiki {{појземја|195|6|Македонија}} [[Категорија:Појавено во 1956 година во Југославија|Македонија]] t9me0vyb4x6no1bt8xvyzm9evjmppv1 Категорија:Појавено во 1946 година во Македонија 14 1196851 5560654 3721932 2026-05-17T01:06:15Z Dandarmkd 31127 5560654 wikitext text/x-wiki {{појземја|194|6|Македонија}} [[Категорија:Појавено во 1946 година во Југославија|Македонија]] lnv5time1p7jvsoc1n02c7ardp8zaqb Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска) 0 1207260 5560467 5157912 2026-05-16T12:08:16Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе]] на [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 5157912 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Света Петка“ - Нижеполе 02.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|42|N|21|14|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка Римска|Света Петка]] |изградба = |завршено = 1838 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Петка''' (позната и како Св. Параскева) — главната [[Црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то [[Села во Македонија|село]] [[Нижеполе]], во месноста Гргули (на 10 минути оддалеченост од средиштето на селото) и потекнува од {{римски|19}} век. Изградбата започнала во 1838 година, а на влезот на црквата е означена годината 1838, кога била завршена. Во внатрешноста на црквата има извор на, за која се вели, света лековита вода == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> ЦркваНежилово.jpg Податотека:Црква Св. Петка - чешма.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 06.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 11.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 08.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 01.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 12.jpg Податотека:Црква Св. Петка - влез.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 04.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 07.jpg Податотека:Јавор во црквата Св. Петка во Нижеполе1.jpg </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Church (Nižepole)}} *[http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=151 Црквата на Mojrodenkraj.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230713135525/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=151 |date=2023-07-13 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Нижеполе}} [[Категорија:Нижеполе]] [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Нижеполе]] oui2pdr3hce0ezpojs8zvtg97plp9sm 5560476 5560467 2026-05-16T12:32:19Z Ehrlich91 24281 5560476 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Света Петка“ - Нижеполе 02.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|42|N|21|14|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка Римска|Света Петка]] |изградба = 1835 |завршено = 1838 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Црква „Св. Петка“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата е гробишен храм, сместен во средишниот дел на селото. Спроти патот и спроти црквата се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> До црквата води асфалтен пат.<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url=https://monitoring.icomos.org.mk/churches/149/view|title=Св. Димитриј|work=monitoring.icomos.org.mk|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Историја == Црквата потекнува од {{римски|19}} век.<ref name=":0"/> Градењето на црквата било извршено во периодот 1835-1838, додека камбанаријата била подигната во 1888 година. Sвоното било излиено во [[Јанина]] во 1895 година.<ref name="МПКН"/> == Архитектура == Големината на црквата јасно ја покажува некогашната големина на селото и стопанската моќ на населението.<ref name=":0"/> Основата на црквата е трикорабна и има галерии (припрати) на три страни, запад, север и југ.<ref name="МПКН"/> Градбата на црквата е во задоволителна состојба, иако се соочува со подземна влага на ободните ѕидови на тремовите (на западен и северен трем).<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Црквата е живописана кон крајот на {{римски|19}} и почетокот на {{римски|20}} век. Живописот е во многу лоша состојба.<ref name="МПКН"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> ЦркваНежилово.jpg Податотека:Црква Св. Петка - чешма.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 06.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 11.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 08.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 01.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 12.jpg Податотека:Црква Св. Петка - влез.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 04.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 07.jpg Податотека:Јавор во црквата Св. Петка во Нижеполе1.jpg </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Church (Nižepole)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/149/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Нижеполе]] 42gxn2kncwk6h8z5rbdt15u29vt6o69 5560477 5560476 2026-05-16T12:32:43Z Ehrlich91 24281 5560477 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Црква „Св. Петка“ - Нижеполе}} {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Света Петка“ - Нижеполе 02.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|42|N|21|14|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка Римска|Света Петка]] |изградба = 1835 |завршено = 1838 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Црква „Св. Петка“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата е гробишен храм, сместен во средишниот дел на селото. Спроти патот и спроти црквата се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> До црквата води асфалтен пат.<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url=https://monitoring.icomos.org.mk/churches/149/view|title=Св. Димитриј|work=monitoring.icomos.org.mk|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Историја == Црквата потекнува од {{римски|19}} век.<ref name=":0"/> Градењето на црквата било извршено во периодот 1835-1838, додека камбанаријата била подигната во 1888 година. Sвоното било излиено во [[Јанина]] во 1895 година.<ref name="МПКН"/> == Архитектура == Големината на црквата јасно ја покажува некогашната големина на селото и стопанската моќ на населението.<ref name=":0"/> Основата на црквата е трикорабна и има галерии (припрати) на три страни, запад, север и југ.<ref name="МПКН"/> Градбата на црквата е во задоволителна состојба, иако се соочува со подземна влага на ободните ѕидови на тремовите (на западен и северен трем).<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Црквата е живописана кон крајот на {{римски|19}} и почетокот на {{римски|20}} век. Живописот е во многу лоша состојба.<ref name="МПКН"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> ЦркваНежилово.jpg Податотека:Црква Св. Петка - чешма.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 06.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 11.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 08.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 01.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 12.jpg Податотека:Црква Св. Петка - влез.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 04.jpg Црква „Света Петка“ - Нижеполе 07.jpg Податотека:Јавор во црквата Св. Петка во Нижеполе1.jpg </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Church (Nižepole)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/149/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Нижеполе]] 5y53l2t1gzhgcrhauuzf4o631bpz44t Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска) 1 1207942 5560469 3778551 2026-05-16T12:08:16Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе]] на [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 3778551 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Фридрих фон Хајек 0 1234711 5560613 5560305 2026-05-16T20:47:23Z ГП 23995 /* Ставовите за социјализмот */ дополнување 5560613 wikitext text/x-wiki [[Image:Friedrich Hayek portrait.jpg|thumb|right|Фридрих фон Хајек]] '''Фридрих фон Хајек''' ([[германски]]: ''Friedrich von Hayek''; [[Виена]], [[Фрајбург]], 8 мај 1899 — 23 март 1992) — австриско-британски [[политички филозоф]] и [[економист]], добитник на [[Нобелова награда за економија|Нобеловата награда за економија]] во 1974 година. ==Животопис== Фридрих фон Хајек е роден на 8 мај 1899 година во Виена. Татко му бил [[доктор по медицина]] и професор по [[ботаника]] на Универзитетот во Виена, дедо му по таткова страна предавал [[зоологија]] на истиот универзитет, додека дедо му по мајчина страна бил професор по јавно право на Универзитетот во Инсбрук. На 16-годишна возраст, Фридрих фон Хајек се запишал на Универзитетот во Виена, каде се стекнал со докторат по право (во 1921 год.) и по политички науки (во 1923 год. според едни, а во 1925 год. според други извори). Тој посебно се интересирла за [[економија|економијата]] и за [[психологија|психологијата]] и во младоста се колебал за која област да се определи. Предавања по економија слушал кај професорите [[Фридрих фон Визер]] и [[Ојген фон Бем-Бавер]], а посебно се интересирал за теоријата на вредноста и за Визеровата теорија на импутација. исто така, го посетувал и курсот по [[филозофија]], а големо влијание врз него извршил [[Ернст Мах]]. Исто така, тој го посетувал и семинарот на [[Фридрих фон Мизес]] кој, исто така, извршил големо влијание врз него. Во текот на 1923-1924 бил на студиско усовршување во [[Соединети Американски Држави|САД]] каде, по препорака на [[Јозеф Шумпетер]], бил примен на истражувачка работа на Универзитетот во Њујорк. Во меѓувреме, тој слушал предавања и кај [[Весли Мичел]] на [[Универзитет Колумбија|Универзитетот Колумбија]] при што се спријателил со група познати институционалисти, како и со [[Џон Бејтс Кларк|Џон Б. Кларк]]. Во САД, фон Хајек се заинтересирал за монетарните проблеми и за цикличните флуктуации, а почнал да работи на нова докторска теза за монетарната стабилност, но не ја завршил. Во мај 1924 година се вратил во Виена, каде ги објавил своите први статии. Во 1926 година се оженил со Хела Фритш. Во 1927 година, фон Хајек и фон Мизес го основале Австрискиот институт за економски истражувања при што, со поддршка на фон Мизес, за директор бил избран фон Хајек кој на тоа место останал до 1931 година. Во 1928 година престојувал во [[Лондон]], каде се запознал со [[Џон Мејнард Кејнс|Џон Мајнард Кејнс]]. Во 1929 година, фон Хајек хабилитирал по што започнал да предава на Виенскиот универзитет.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 11-13.</ref> Во почетокот на 1931 година, на покана од [[Лајонел Робинс]], фон Хајек дошол во [[Лондон]] за да одржи четири предавања на [[Лондонска школа за економија|Лондонската школа за економија]] (''London School of Economics'') од областа на [[Монетарна теорија|монетарната теорија]]. Врз основа на предавањата, тој станал гостин-[[професор]] во есенскиот семестар, а една година подоцна добил професорско место на катедрата по [[Економија|економска]] наука и [[статистика]], како првиот странец кој станал професор на таа школа. Таму, тој останал 18 години (до 1950 год.), а во 1938 година добил британско државјанство.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 13-14.</ref> На 1 март 1933 година, тој го одржал своето предавање по повод стекнувањето на професорското звање во кое го критикувал [[Социјализам|социјализмот]], поради што предавањето не било добро прифатено од англиската интелигенција.<ref>Bruce Caldwell, „Introduction“, во: F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 3-5.</ref> Една недела по започнувањето на [[Вторта светска војна]], Хајек испратил писмо до генералниот директор на британското министерство за [[информации]] нудејќи ги своите услуги во пропагандната кампања насочена кон земјите од германското говорно подрачје. Тој дури и посочил конкретни мерки, но министерството ги одбило неговите услуги и не бил ангажиран од британската влада, за разлика од сите негови колеги кои добиле различни служби во државната администрација. Така, тој ја поминал војната извршувајќи ја професорската работа на Лондонската школа за економија.<ref>Bruce Caldwell, „Introduction“, во: F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 9-10.</ref> Во април 1945 година, Хајек заминал на петнеделна турнеја во САД, каде одржал голем број предавања. Притоа, на неговиот прв настап во [[Њујорк (град)|Њујорк]] присуствувале 3 000 слушатели, а предавањето било пренесувано на [[радио]]. За време на престојот во САД, Хајек се запознал со стопанственикот Харолд Лахноу (''Harold Luhnow'') кој бил заинтересиран за студија посветена на конкуренцијата. Иако договорениот проект никогаш не се реализирал, тој придонел за создавање на „[[Чикашка економска школа|Чикашката економска школа]]“ (''Chicago School of Economics'') и на друштвото ''Mont Pèlerin'' во 1947 година. Во друштвото „Мон Пелерин“ биле собрани повеќе мислители, приврзаници на либералните идеи и критичари на државната интервенција, како: [[Милтон Фридман]], [[Морис Але]], [[Френк Најт]], Лудвиг фон Мизес итн. Хајек бил претседател на друштвото од 1947 до 1960 година, а потоа бил доживотен почесен претседател. Во 1949 година, тој се преселил во САД. Во тоа време, тој се развел од сопругата и се оженил за Хелен Битерлих. Пролетта 1950 година, тој предавал на Универзитетот на Арканзас, а во октомври истата година се вработил на [[Универзитет во Чикаго|Универзитетот во Чикаго]], како дел од Комитетот за општествена мисла. На овој универзитет работел до 1962 година, кога преминал на Универзитетот во [[Фрајбург]], каде останал до пензионирањето во 1968 година. Притоа, во 1964 година добил почесен докторат од Универзитетот во Токио. По пензионирањето, фон Хајек работел како хонорарен професор на Универзитетот во Салцбург, каде останал девет години (1969-1977), а на 78-годишна возраст ја напуштил академската работа. Во 1974 година ја добил [[Нобелова награда за економија|Нобеловата награда за економија]], а во 1976 година добил почесен докторат од Универзитетот во Салцбург. Во 1977 година се вратил во Фрајбург, каде починал на 23 март 1992 година.<ref>Bruce Caldwell, „Introduction“, во: F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 19-21.</ref> <ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 14-16.</ref> Синот на Хајек, Лоренс (''Laurence Hayek'') студирал на ''Kings College'' при [[Универзитет во Кембриџ|Универзитетот во Кембриџ]]. Тој починал во својот дом, од [[срцев удар]], на 15 јули 2004 година.<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 268.</ref> ==Творештво== Хајек студирал на [[Универзитет во Виена|Универзитетот во Виена]], а на почетокот од кариерата бил припадник на [[Австриска економска школа|Австриската економска школа]]. Всушност, уште пред да ја започне академската кариера, во 1920 година го напишал трудот „Придонеси кон теоријата на развојот и знаењето“ кој го објавил дури 30 години подоцна со наслов „Сетилниот ред — изувучање на основите на теоретската психологија“. Посоцна, во 1924 година, по враќањето од студискиот престој во САД, тој ги објавил своите први статии од областа на економијата. Во 1929 година, откако хабилитирал, започнал да предава на Виенскиот универзитет и тоа го претставува почетокот на неговата академска кариера. Подоцна, неговиот хабилитационен труд бил објавен најпрвин во Виена, а во 1933 година бил преведен на [[англиски јазик]] со наслов „Монетарната теорија и трговскиот циклус“ (''Monetary theory and trade cycle''). Во него, тој ги критикува немонетраниет теории на [[Бизнис циклус|деловните циклуси]] и ја развива тезата дека причините за деловните циклуси лежат во монетарните интервенции кои предизвикуваат искривување на релативните цени. <ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 12-15.</ref> Во 1931 година, во [[Лондон]], Хајек ја објавил книгата „[[Цените и производството]]“ (''Prices and Production'') која настанала од неговите четири предавања на Лондонската школа за економија. Исто така, во август истата година, тој го објавил првиот дел од својата рецензија на книгата на [[Џон Мајнард Кејнз]], „[[Трактат за парите]]“ (''A Treatise on Money''), со што предизвикал голема дискусија во академската јавност, а неколку месеци подоцна Кејнз одговорил на критиката. Притоа, целата академска 1931-1932 година била исполнета со остра дебата меѓу Хајек, од една страна, и Кејнз и [[Пјеро Срафа]], од друга страна. Во 1933 година, Хајек го објавил трудот „Трендот на економското мислење“ (''The trend of economic thinking'') во кој го разгледувал прашањето на изгубената доверба на јавноста во [[економист]]ите за време на [[Големата депресија]]. Според него, тоа било последица на влијанието на постарите економисти, кои критикувајќи го теоретскиот пристап во [[Општествени науки|општествените науки]] го поткопале кредибилитетот на економското резонирање, воопшто. Како последица на тоа бил отворен патот кон утописки решенија за економската криза (на пример, социјалистичкото [[планирање]]) кои сериозната економска наука би ги отфрлила како неостварливи.<ref>Bruce Caldwell, „Introduction“, во: F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 3-4.</ref> Во април 1938 година, Хајек ја објавил статијата „[[Слободата и економскиот систем]]“ (''Freedom and the Economic System''), која следната година прераснала во памфлет. Во неа, тој за првпат ја изнесол идејата за врската меѓу [[Нацизам|нацизмот]] и [[Социјализам|социјализмот]] и за невозможноста на социјалистичкото планирање. Идеите изнесени во статијата и памфлетот подоцна биле целосно разработени во книгата „[[Патот кон кметството]]“. Потоа, во 1935 година ја објавил книгата „[[Колективистичко економско планирање|Колективистичко економско планирање: Критички студии за можноста за социјализам]]“ (''Collectivist Economic Planning: Critical Studies on the Possibility of Socialism'') кој содржи преводи на туѓу трудови со воведна и завршна статија на Хајек. Во 1940 година, Хајек објавил уште една книга со критика на социјализмот, „[[Социјализмот и војната]]“ (''Socialism and War''). Во меѓувреме, тој работел на неговото главно дело од областа на економската теорија „[[Чистата теорија на капиталот]]“ (''The Pure Theory of Capital''), објавено во 1941 година. Во текот на 1939-1940, Хајек бил ангажиран на проектот „Злоупотреба на разумот“ (''Abuse of Reason'') од кој произлегле неколку статии, а кој требало да резултира во голема историска книга чиј прв дел би се викал ''Hubris'' а вториот дел - ''Nemesis''. Сепак, кон крајот на 1940 година, врз основа на вториот дел од планираната книга, тој започнал да го пишува своето најпознато дело, „[[Патот кон кметството]]“ (''The Road to Serfdom''), објавено во 1944 година.<ref>Bruce Caldwell, „Introduction“, во: F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 6-11.</ref> За своето творештво, Хајек добил повеќе признанија, меѓу кои најзначајни се Нобеловата награда за економија (1974) и Претседателскиот орден на слободата (1991).<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007.</ref> ==Економските, политичките и филозофските идеи на фон Хајек== Развојот на економското творештво на фон Хајек се одвивал по следнава линија: на почетокот на кариерата ги изучувал прашањата од областа на монетарната теорија и теоријата на деловните циклуси, а потоа породолжил со изучување на бројни методолошки и неекономски прашања, критиката на [[Социјализам|социјализмот]] и теоријата на општествениот и економскиот поредок.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 17.</ref> ===Методолошките ставови=== Во методологијата на фон Хајек централно место имаат индивидуализмот, субјективизмот и знаењето. Притоа, неговиот методолошки пристап може да се смести меѓу [[Рационализам|рационализмот]] и субјективизмот. Методолошкиот индивидуализам, кој го застапува фон Хајек, го применувал неговиот учител фон Мизес. Според фон Хајек, индивидуализмот претставува теорија за општеството, обид да се согледаат силите кои го одредуваат општествениот живот на човекот, и тоа преку разбирање на дејствувањето на поединците насочено кон другите луѓе и водено од нивните очекувања, а од друга страна, тоа е збир на политички максими...“ Тој разликува вистински и картезијански (рационалистички) индивидуализам при што се определува за вистинскиот индивидуализам според кој луѓето, ако останат слободни, ќе постигнат повеќе од она што може да го проектира или предвиди човечкиот ум. Што се однесува до субјективизмот, фон Хајек смета дека повеќето од човечките акции не се објективни факти и затоа не можат да се се дефинираат со методите на природните науки. Според него, знаењето и верувањата на одделни луѓе се различни, а често и во меѓусебен судир, така што конкретното знаење кое води кон акција никогаш не постои како кохеретна група факти. Општеството е изградено од идеи и поими и општествените појави можеме да ги разбереме само ако се одразуваат во мислењето на луѓето. Бидејќи секој поединец располага со сопствено знаење и информации, нивното спојување се постигнува со интеграција, т.е. со комуникација меѓу поединците во даден миг и со текот на времето низ акумулираното знаење. Според Хајек, човековата акција не е чисто рефлексивна или чисто рационална, туку таа треба да се води според определени правила (закони, обичаи, традиција), така што општествените институции се одговор на проблемот на ограниченоста на поединечното знаење. Најпосле, значајно место во методологијата на фон Хајек има и знаењето (науката). Тој смета дека методите на природните науки не можат механички да се применат во економијата. Оттука, тој го критикува сциентизмот како пристрасен метод кој само прави неред во општествените дисциплини, а тоа доаѓа оттаму што во општествените науки не постојат објективни факти, зашто тие се занимаваат со начинот на однесувањето на луѓето кон околината. Токму затоа, фон Хајек користи интердисциплинарен пристап во проучувањето на опшествените и економските појави, применувајќи ги сознанијата од правото, економијата, [[психологија|психологијата]], [[Политичка филозофија|политичката филозофија]] итн.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 27-36.</ref> ===Слободата и либерализмот=== Хајек разликува две традиции во теоријата на [[слобода|слободата]]: англиската, која е искуствена и која се потпира врз традицијата и спонтаните институции, а другата е француската, која е рационалистичка и која е насочена кон некоја неиспробана, замислена утопија. За првата традиција тој го употребува името либерален конституционализам, а другата ја нарекува конструктивистички рационализам. Овие две концепции тој ги смета за спротивни, зашто првата поаѓа од спонтаноста и отсуството на принуда, а втората верува дека слободата може да се оствари само остварување на некоја апсолутна колективна цел. Тој пишува за слободата во повеќе дела, а најмногу во „Уставот на слободата“. Тој ја смета слободата за основен услов за напредок на општеството, а неа ја дефинира како отсуство на принуда. Притоа, тој разликува и објаснува повеќе поеединечни поими на слобода кои не можат да се изедначат со општиот поим на слободата, како: индивидуална слобода, политичка слобода, слобода и право, слобода и ропство, слобода и одговорност итн. Понатаму, тој смета дека правдата (правичноста) е еден од основните критериуми за оцена на системите при што таа опфаќа две димензии: прво, човекот има неприкосновена лична сфера во која никој не смее да се меша и второ, во таа сфера поединецот има цлеосна автономија во одлучувањето. Според него, правдата се операционализира низ апстрактни и општи правила кои се одликуваат со следниве својства: тие се универзални во примената, се применуваат еднакво на сите луѓе, не навлегуваат во личната сфера на автономното одлучување, ја усклучуваат можноста за навлегување во личната сфера на другите луѓе, имаат временска универзалност, присилбата е ограничена само на спроведувањето на правилата и тие органски произлегуваат од човековата практика. Во тој поглед, фон Хајек ја сфаќа еднаквоста само како еднаква примена на правилата кон сите луѓе, односно како еднаквост пред законот. Исто така, тој е против владеењето на мнозинството кое не смее да има неограничена власт, а тоа се однесува и на законодавната власт која не треба да има неограничени овластувања, туку тие треба да бидат ограничени со некои основни, најопшти правила. Со ваквите погледи, фон Хајек претставува еден од најголемите современи теоретичари на [[Либерализам|либерализмот]], залагајќи се за слободен, саморегулиран пазар, за владеење на правото и за уставно ограничување на владата. Тој ги критикува трендовите кон колективизам, кои зедоа замав по Втората светска војна, под влијание на [[Џон Мејнард Кејнс|Кејнзовото]] учење, на [[Франклин Д. Рузвелт|Рузвелтовата]] програма „[[Њу дил|Њу Дил]]“, како и на подемот на [[Фашизам|фашизмот]] и на [[Комунизам|комунизмот]]. Тој бил остар критичар на државната интервенција во економијата и на политиката на „државата на благосостојбата“, а економската слобода, заснована врз приватната сопственост и слободниот пазар, ги смета за основа на политичката слобода. Поради ваквите погледи, тој бил прогласен за конзервативец, иако тој самиот се нарекувал либерал.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 37-56.</ref> ===Спонтаниот општествен и економски поредок=== Хајек го дефинира [[општество|општеството]] како множество од луѓе чие дејствување е меѓусебно усогласено, а односиет меѓу луѓето го формираат општетсвениот поредок, кој може да постои дури и кога не е свесно создаден. Во зависност од начинот на настанувањето, тој разликува два типа поредок: [[организација]] и спонтан (полицентричен) поредок. Првиот поредок се темели на организирање на одделните делови во општеството според однапред замислен план, а овој тип постои на ниво на [[семејство|семејството]], [[претпријатие|претпријатието]] итн. За него, фон Хајек користи и други имиња, како: конструкција, вештачки поредок итн. Спонтаниот поредок не настанува свесно, туку тој е резултат на односите меѓу луѓето и него го нарекува со различни имиња, како: самосоздавачки, ендоген поредок, космос итн. Тој смета дека во општествената еволуција решавачки фактор е селекцијата на успешните институции при што оние институции кои во практиката се покажале како подобри (поуспешни) од другите, сами по себе се наметнуваат како владеачки општествени институции, без никаква свесна намера на поединците. Според него, слободниот пазар, механизмот на [[Цена (економија)|цените]] и слободата се столбови на спонтаниот општествен поредок. Исто така, и правилата настануваат спонтано, преку приспособување кон изменетите услови, без никаков свесен план и без однапред позната форма. Според него, на двата типа на општествен поредок им одговара различен правен поредок при што првиот го нарекува „тесис“, а спонтаниот правен поредок го нарекува „номос“. Слично, на двата поредока им одговара различен тип на управување: „телеократија“ за организираниот и „номократија“ за спонтаниот поредок. Спонтаниот пореодк настанува кога реакциите на луѓето стануваат слични и кога ќе се потчинат на определени правила. Притоа, спонтаниот поредок наликува на она што се нарекува организам во биологијата. Се разбира, и во спонтаниот поредок постои организација, зашто е потребна координација на активностите на луѓето, а за тоа се потребни општи, апстрактни правила.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 57-71.</ref> Хајек е творец на концепцијата за спонтаниот економски поредок кој го нарекува „каталаксија“ или „каталактика“, а неговите основни одлики се: [[пазар|пазари]] кои настанале стихијно и слободна размена меѓу поединците. Пазариет обезбедуваат економска ефикасност и на поединците им служат како извор на [[информации]]. Исто така, пазарот е инструмент за координирање на активностите на поединците. Првиот фактор кој придонел за развој на спонтаниот економски поредок е приватната сопственост, а подоцна се појавиле и доброволниет здруженија (организациите, претпријатијата). Голема улога во развојот на спонтаниот економски поредок одиграле и [[трговија|трговијата]] и [[конкуренција|конкуренцијата]]. Тој смета дека пазарот претставува механизам за создавање, собирање и ширење на информациите, а сето тоа се остварува низ механизмот на цените. Според него, пазарот е основна институција на современото општество и на [[цивилизација|цивилизацијата]], а вистинската улога на пазарот не е економизирањето со ретките ресурси, туку откривањето и пренесувањето на информациите за сложената структура на преференциите и ресурсите во општеството. Бидејќи знаењето е распределено на многу поединци, цените обезбедуваат координација меѓу нивните акции. Во продолжение, тој ја нагласува и улогата на конкуренцијата како механизам за откривање на информациите за најдобрите (ефикасните) постапки на производството. Тој ја смета конкуренцијата за најдобриот метод за приспособување на поединечните акции без присила од власта. Од друга страна, конкуренцијата може да постои само во слободно, отворено и децентрализирано општество. Меѓутоа, тој смета дека и на пазарот и конкуренцијата им е потребна државата чија улога се состои во обезбедувањето правна рамка. Инаку, тој се противи на државното планирање во економијата кое го смета за средство за диригирана (командна) економија и облик на присила.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 72-94.</ref> ===Економската рамнотежа и деловните циклуси=== Кон крајот на 1930-тите, Хајек го напуштил познатиот концепт на [[Леон Валрас|Валрас]] и [[Вилфредо Парето|Парето]] за рамнотежата и во статијата „Економијата и знаењето“ (1937) го претставил својто концепт, познат како формална анализа на рамнотежата или чиста логика на изборот на емпириските пропозиции. Според него, концептот на рамнотежата има ендо значење ако се примени на однесувањето на еден поединец, но кога се применува на интеракциите на голем број поединци, рамнотежата има сосема пинаков карактер. Во првиот случај, поединецот делува според однапред замислен план, но во вториот случај, за плановите да бидат остварливи, потребно е да се засноваат врз очекувањата за ист збир на надворешни настани. Дадените факти (податоци) при чистата логика на изборот му се познати на поединецот, но тоа не е така кога се зборува за рамнотежата во општеството. Тука, тој прави разлика меѓу објективните и субјективните факти, а за да постои рамнотежа овие две групи треба да кореспондираат. Но, ако очекувањата на поединците не се совпаѓаат, тогаш не може да се изведе оцена за рамнотежата врз основа на објективните факти. Според него, концептот на рамнотежата значи дека предвидувањата на поединците се точни во една одредена смисла. Тенденцијата кон рамнотежа значи дека знаењето и намерите на поединците стануваат поусогласени, а оттука, тенденцијата кон рамнотежа е емпириска пропозиција, но сè уште не ни се познати условите под кои се претпоставува таа тенденција и процесот на промена на поединечното знаење.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 95-99.</ref> Почетоците на Хајековата теорија на деловните циклуси датираат во 1925 година, кога со својата монетарна теорија им се спротивставува на немонетарните теории, тврдејќи дека претераното одобрување кредити води кон економски кризи. Неговата теорија за деловните циклуси се потпира на неговата монетарна теорија. Во тој поглед, тој ја напушта [[Квантитативна теорија на парите|квантитативната теорија]] зашто таа ги занемарува релативните цени. Тој се интересира за влијанието на париет врз структурата на [[производство|производството]], а не врз неговата големина или врз општото ниво на цените. Неговата теорија за деловниет циклуси е смеса на австриската теорија на парите, цените и [[капитал|капиталот]] и може да се опише на следниов начин: растот на парите предизвикува намалување на [[каматна стапка|каматните стапки]] под рамнотежното ниво, а тоа ги стимулира [[инвестиции|инвестициите]], односно доаѓа до преместување од производство на потрошни добра кон производство на капитални добра; тоа, пак, предизвикува промена на релатинвите цени (поскапуваат цените на капиталните добра, а се намалуваат цените на потрошните добра) и тоа ја менува структурата на производството; во продолжение, релативните цени го менуваат однесувањето на потрошувачите и производителите и низ тој процес се воспоставува рамнотежата. Хајек им посветува големо внимание на пазарните сигнали кои предизвикуваат неусогласеност на поединечните планови, а тоа е извор на деловните циклуси. <ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 99-105.</ref> Во однос на [[монетарна политика|монетарната политика]], фон Хајек се согласува дека парите не можат да се препуштат на слободниот пазар, туку во оваа област е потребна интервенција од државата. Меѓутоа, тој ја нагласува опасноста од државното мешање во оваа област кое може да предизвика [[инфлација]]. Тој ги нагласува штетните последици на инфлацијата, особено врз [[штедење|штедењето]] и смета дека, гледано ан долг рок, инфлацијата е поштетна од [[дефлација|дефлацијата]], зашто политички и психолошки е потешко да се спречи инфлацијата. Затоа, тој се залага за правила во водењето на монетарната политика и за независна монетарна власт, ослободена од притисокот на политичарите. Најпосле, тој смета дека и монетарните институции се резултат на спонтаниот напредок, но смета дека тие се најмалку развиените општествени институции, а за главниот виновник за тоа е државниот [[монопол]] во контролата на [[Понуда на пари|понудата на парите]].<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 105-109.</ref> ===Улогата на државата=== Хајек бил голем критичар на тенденциите кон колективизација во современото општество, докажувајќи дека зголемената државна интервенција не може да се одржи на долг рок. Според него, државното мешање во економијата предизвикува опасност од деструкција на пазарот поради нарушувањето на неговата улога во ширењето на информациите. Имено, пазарот, преку механизмот на цените, обезбедува проток на информации и координација на активностите на поединците, а спротивно на тоа, државното мешање ја нарушува оваа функција на пазарот, со што се намалува способноста на економијата за приспособување кон променетите околности. Освен тоа, тој тврди дека државната интервенција води до уште поголема улога на државата, а тоа нема граници. На тој начин, на долг рок, пазарната економија може постепено да се претвори во планска економија, што води до [[тоталитаризам]]. Исто така, фон Хајек е автор на тезата дека државата ги зголемува своите ингеренции за да го компензира својот неуспех. Тој тврди дека зголемената државна интервенција и нарушувањето на пазарот предизвикуваат намалување на богатството. Сепак, тој не ја негира потполно потребата од државна интервенција, тврдејќи дека државата треба да обезбеди општи (уставни) правила за однесувањето на луѓето. Исто така, тој ја дозволува можноста за државна интервенција во јавните услуги (снабдување со вода, одржување на патиштата, здравствените услуги итн.). Меѓутоа, тој бил голем критичар на државата на благосостојбата, тврдејќи дека таа ги задушува слободата на поединецот, владеењето на правото и развојот на демократијата. Најпосле, тој се произнесува и за идејата за меѓудржавен федерализам кој ги отстранува пречкиет за слободно движење на луѓето, производите и капиталот, овозможува заедничко владеење на правото и обезбедува мир меѓу државите. Меѓутоа, тој укажува на опасностите од меѓудржавниот федерализам, кои произлегуваат од намалувањето на овластувањето на одделните држави наспроти зголемувањето на овластувањето на федералната власт. Во секој случај, фон Хајек смета дека економскиот либерализам не треба да заврши во рамките на една држава, туку треба да се шири во меѓународни размери.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 111-123.</ref> ===Ставовите за социјализмот=== Како приврзаник на либерализмот, фон Хајек бил голем критичар на [[Социјализам|социјализмот]], а неговите ставови се надоврзуваат на оние на фон Мизес. Уште во 1922 година, за време на расправата за калкулацијата во социјализмот, фон Хајек и фон Мизес истапиле со ставот дека во социјализмот не е можна реална калкулација на цената, а со тоа социјализмот не може да обезбеди ефикасна алокација на ресурсите бидејќи планските цени не даваат информации за употребата на производните ресурси. Подоцна, во 1940-тите, фон Хајек повторно ја брани тезата дека социјализмот никогаш не може да обезбеди оптимална алокација на ресурсите без слободен пазар и конкуренција. Исто така, тој го разгледувал односот меѓу социјализмот, демократијата и слободата и тврди дека совијализмот ја ограничува личната слобода и нема ништо заедничко со [[демократија|демократијата]]. Според него, командната економија е својствена за социјализмот, а тоа има и политички последици, водејќи кон тоталитарно општество. Тој смета дека социјализмот е инфериорен во споредба со пазарната економија и дека не е одржлив на долг рок. На 80-годишна возраст, фон Хајек имал намера да организира дебата за иднината на социјализмот за која било предвидено да се одржи во [[Париз]] во 1978 година и неа ја замислувал како дефинитивна пресметка со социјализмот. Сепак, дебатата не се одржала, а тој планирал да ја брани темата за социјализмот како грешка во општетсвениот развој. Во делото „Фатална вообразеност (Грешките на социјализмот)“, тој тврди дека главната заблуда на социјализмот е вербата дека може свесно да се насочува општествениот развој. Тој зборува за социјализам во потесна и во поширока смисла на зборот: првиот поим се однесува на „пролетерскиот социјализам“, односно на колективната сопственост и колективното управување со производството, додека во поширока смисла социјализмот ги опфаќа сите облици на државна контрола на производните ресурси. Неговата критика на социјализмот се темели врз критиката на рационализмот (конструктивизмот) кој, според него, дава погрешно толкување на институциите и на општеството. Тој истакнува дека социјализмот не функционира онака како што е замислен, туку има безброј грешки поради кои неизбежно ќе пропадне. Уште повеќе, следејќи ја еволуцијата на социјалистичката идеја, тој укажува на сличноста меѓу комунизмот и [[Фашизам|фашизмот]] како тоталитарни [[Идеологија|идеологии]], а социјализмот го смета само за носталгија за архаичното општество и за [[племе|племенската]] солидарност.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 125-140.</ref> ===Примената на науката во општеството=== Најголемиот дел од погледите на фон Хајек за науката се содржани во делата „Контрареволуција на науката“ и „Индивидуализмот и економскиот поредок“. Тој ја критикува механичката примена на методите на природните науки во изучувањето на општествените појави, а таквиот пристап го нарекува „сциентистички пристап“. Бидејќи економијата и другите општествени науки настојуваат да ги објаснат непланираните резултати од акциите на многу луѓе, а поради тоа фактите (податоците) во општествените науки имаат субјективен карактер, фон Хајек смета дека за овие науки е карактеристичен субјективниот пристап. Според него, одделни луѓе имаат конкретно знаење за некои работи кои можат да се употребат за остварување на одредени цели, но тоа знаење никогаш не постои како интегрирана целина, туку тоа е неконзистентно, а често постојат и спротивни мислења меѓу луѓето. Како една одлика на сциентистичкиот пристап тој го смета и „методолошкиот колективизам“, односно тенденцијата целините (економијата, капитализмот, класата, индустријата итн.) да се третираат како дефинитивно дадени објекти чии закони можеме да ги откриеме набљудувајќи ги како целина. Како натамошна одлика на сциентистичкиот пристап го смета и „историзмот“. Во доменот на методологијата, фон Хајек инсистира на разликата меѓу знаењата во егзактните и во општествените науки. На пример, за пазарот имаме само општи информации така што фактите не можат да се мерат и да се потврдат со квантитативни докази, а оттука, не може да се согледаат последиците од дејството на пазарните сили. Поради тоа, во економијата и во општеството не се релевантни смао факторите што можат да се мерат.Тој смета дека постојат два вида знаење: научно знаење, т.е. знаење за општите правила и знаење за специфичните околности во просторот и во времето. Второто знаење го имаат поединците, кои се во предност при носењето на одлуките зашто располагаат со единствени информации. Оттука, знаењето на општеството е дисперзирано и не постои еден ум кој може да го собере и насочува целокупното знаење. Поради тоа, најдобриот начин на користење на расположливото знаење е одлучувањето да им се препушти на поединците кај кои е концентирано поединечното знаење. Тој смета дека дисперзијата на знаењето е исто толку важно како и поделбата на трудот, односно дисперзијата на занењето претставува централен проблем на економијата а не алокацијата на ресурсите.<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 141-149.</ref> ==Библиографија== Творештвото на фон Хајек е богато и се состои од 18 книги, 15 брошури, 142 статии во списанија и повеќе предговори на книги. Неговата дејност се протега на повеќе области, како: политичка филозофија, право, економија, психологија итн. Неговите најважни дела се:<ref>Методија Стојков, ''Фридрих фон Хајек''. Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Економски факултет, Скопје 2025, стр. 16-17.</ref> * „Монетарната теорија и трговскиот циклус“ (1929) * „Цените и производството“ (1931) * „Профитот, каматата и инвестициите“ (1939) * „Чиста теорија на капиталот“ (1941) * „Пат кон кметството“ (1944) * „Индивидуализмот и економијата“ (1948) * „Контрареволуција на науката“ (1955) * „Устав на слободата“ (1960) * „Изучувања за филозофијата, политиката и економијата“ (1967) * „Правото, законодавството и слободата“ (1971-1979) * „Сетилниот ред — изучување на основите на теориската психологија“ (1976) * „Денационализација на парите“ (1978) * „Фатална вообразеност — грешките на социјализмот“ (1978) == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Австриски економисти]] [[Категорија:Британски економисти]] [[Категорија:Австриски политички филозофи]] [[Категорија:Британски политички филозофи]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за економија]] [[Категорија:Родени во 1899 година]] [[Категорија:Починати во 1992 година]] [[Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)]] [[Категорија:Носители на Претседателскиот медал на слободата]] [[Категорија:Носители на Орденот на Почесните придружници]] [[Категорија:Британски нобеловци]] [[Категорија:Австриски нобеловци]] [[Категорија:Австроунгарски нобеловци]] 2tj7rzvt38weknye5nfryecziai9vjg Панче Караѓозов 0 1247614 5560503 5199338 2026-05-16T13:23:01Z Dandarmkd 31127 5560503 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Панче Караѓозов | портрет = | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|18|март|1903}} | роден-место = {{роден во|Штип}}, [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | починал-дата ={{починал на|28|јануари|1971}} | починал-место = {{починал во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | починал-причина = | националност = [[СР Македонија|Македонец]]-[[Југославија|Југословен]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = хирург | занимање = | сопружник = Иванка | татко = Александар | мајка = Катерина | родители = | роднини = | деца =Катерина<br>Александар }} '''Панче Караѓозов''' (роден на {{роден на|18|март|1903}} година во {{роден во|Штип}} - починал на {{починал на|28|јануари|1971}} година во {{починал во|Скопје}}) — [[СР Македонија|македонски]] хирург и [[универзитет]]ски [[професор]], еден од најистакнатите стручњаци од областа на хирургијата, и е сметан за основоположник на хирургијата во [[Македонија]].<ref name="МакЕнц">{{МакЕнц|670|Караѓозов|I}}</ref> ==Животопис== ===Рани години=== Панче Караѓозов е роден на {{роден на|18|март|1903}} година во {{роден во|Штип}}, како најмал од петте браќа и една сестра, во земјоделско-трговско семејство, од татко Александар и мајка Катерина Караѓозови. Уште како мал се истакнувал со својата бистроумност и желба за учење. Како еден од најдобрите ученици на Штипската гимназија, го продолжил своето образование на познатите универзитети во [[Грац]] и [[Виена]]. По дипломирањето, во јули [[1929]] година, продолжил да работи и обавува задолжителен лекарски стаж во повеќе познати клиники во [[Виена]], и тоа: за внатрешни болести, за кожни и венерични болести и шест месеци на Одделението за хирургија во болницата „''Sophien Spital''“. Bo декември [[1929]] година започнал да работи како волонтер во Универзитетската хируршка клиника во [[Ерланген]], [[Германија]] во познатата Шинденова хируршка школа, следните осум и пол месеци. Таму посебно се истакнувал во ставањето [[анестезија]] со т.н. ''Дрегеров апарат''. Потоа, во текот на воениот рок, служел 10 месеци во Скопската воена болница, до крајот на август [[1931]] година кога положил испит за резервни санитетски офецери. ===Период до Втората светска војна=== На [[1 октомври]] [[1931]] година, Караѓозов официјално започнал специјализација по [[хирургија]] во [[Белград]] кај познатиот српски хирург, [[Миливое Костиќ]], управник на Хируршката клинка и Шеф на катедра по хирургија, основач на неврохирургијата на балканските простори. Специјалистичкиот испит по општа хирургија, Караѓозов го положил во [[1936]] година<ref>{{наведен нестручен часопис |last1=Донев |first1=Дончо |last2=Дечовски |first2=Стојан |date= 2014 |title= За првите доајени на Медицинскиот факултето во Скопје - Панче Караѓозов, професор и основоположник на македонската хирургија |url= |magazine= Vox medici |location=Скопје |publisher= Лекарска комора на Македонија |access-date= }}</ref> и продолжил да работи на Клиниката за хирургија во [[Белград]] околу една година. Во 1935 година како млад лекар ја основал службата за трансфузиологија и пренесувајќи ги искуствата од неговата едукација од [[Грац]] и [[Белград]] ја вовел методата на директна трансфузија од универзален дарител заедно со д-р Јован Пановски, од универзален дарител со крвна група „0“, со употреба на ''Цанков шприц'', со директно прелевање на болниот повеќе мали порции од 20 мл. крв<ref>{{наведено списание |last1=Дечовски |first1=Н. |last2=Донев |first2=Д. |last3=Дечовски |first3=С. |date=2014 |title=Проф. д-р Панче Караѓозов - пионер на македонската хирургија |url= |journal= Улогата на штипско Ново Село во македонската историја - Зборник на трудови}}</ref>. Во ноември [[1937]] година, кога се вратил во [[Скопје]], и се вработил во Одделението за хирургија во тогашната Бановинска, подоцна Земска (Државна) болница во Скопје. Со тогашниот шеф, д-р Никола Гукниќ, работел на организација и унапредување на хируршкото одделение и дејност. Во 1939 година бил испратен на 4-месечна работа во Битолската болница во која формирал Одделение за хирургија, а по војната истото го сторил и во градот [[Штип]]. Во текот на 1940-те години и по формирањето на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]] во Скопје во [[1947]] година Караѓозов станал најпрвин началник на Одделението за хирургија а подоцна и заменик директор на Клиниката за хирургија. По избувнувањето на војната во [[1941]] година бил мобилизиран како хирург во Дивизиската болница во [[Шабац]]. По неколку месеци се вратил во [[Скопје]], како началник на Одделението за хирургија во Земската болница од 1 јули 1941 г. Во август [[1944]] година се придружил на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]] и бил коптиран за член на Народноослободителниот одбор во [[Штип]]. Потоа, во [[Брегалничко-струмички корпус|Брегалничко-струмичкиот корпус]] ја извршувал должноста главен хирург и организирал привремена воена болница во слободната територија во [[Пехчево]]. ===Период по Втората светска војна=== [[Податотека:Панче Караѓозов.jpg|мини|десно|Д-р Панче Караѓозов (лево), Иванка Јовева - медицинска сестра инструментарка и Стефан Стефановски - хируршки помошник, непосредно по ослободувањето]] По ослободувањето на [[Македонија]] бил демобилизиран и повторно го презел раководењето на Хируршкото одделение во Земската болница во Скопје. Брачната двојка Караѓозови, заедно со првата медицинска сестра, штипјанката [[Славјанка Влахчева]], по војната, во периодот од 1945/46 година, биле организатори на првото училиште за медицински сестри и техничари во [[Скопје]] во кое своето формално образование во повоениот период го добиле многу генерации медицински сестри и техничари. Подоцна ова училиште го добило името [[СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје|„Д-р Панче Караѓозов“]]. При формирањето на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]] - [[Скопје]], во март [[1947]] година бил именуван за доцент на Катедрата по хирургија и заменик директор на Клиниката за хирургија и бил еден од првите 19 наставници на факултетот. Во [[1952]] година организирал и успешно раководел со самостоен Трауматолошки центар во Клиничката болница во Скопје, со 45 кревети. Во [[1993]] година, кога била дадена во употреба новата зграда на хируршките клиники при МФ-Скопје, формиран бил посебен Ургентен центар кој го носи името „''Проф. д-р Панче Караѓозов''" Со формирањето на првата факултетска наставна база по хирургија, Караѓозов како наставник-доцент продолжил со образовната активност за првите генерации студенти по медицина и првите специјализанти по хирургија во слободна Македонија. Тој, исто така, работел и на стручното образование и дооспособување на постојните и нови клинички кадри (медицински сестри и техничари, болничари и др.). Во 1950 г. остварил шестмесечен престој во Универзитетската клиника во [[Стокхолм]], [[Шведска]], од областа на нев-ротрауматологијата и неврохирургијата, а потоа повеќе пократки престои во [[Копенхаген]], [[Цирих]] и [[Минхен]]. Повеќегодишното интензивно темпо на работа негативно се одразило на неговото здравје, физичка и психичка исцрпеност. Во првата половина на [[1954]] г. сериозно се разболел од исхемична болест на срцето, а тоа барало подолго лекување и закрепнување. По прекин од близу една година повторно се вратил на работа, на раководната позиција - заменик директор на Клиниката за хирургија. Во [[1960]] г. бил избран во вонреден професор, а во [[1967]] г. за редовен професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]]. По повеќегодишно тешко исхемично заболување на срцето, починал во Скопје, на {{починал на|28|јануари|1971}} година, во 68-та година од животот. ==Признанија и награди== Ценејќи ја севкупната професионална и општествена дејност на проф. д-р Панче Караѓозов, Републичката комисија за доделување награди во знак на признание и благодарност на народот, во 1969 година му ја доделил „''Октомвриската награда за животно дело''“. Караѓозов е добитник на ''Орден на трудот II- степен'' и ''Орден за заслуги за народ со сребрен венец''. Добитник е и на Спомен-плакета од Собранието на град Скопје за 20-годишен несебичен труд. == Наводи == {{наводи}} ==Литература== * Ѓеоргиев К. Проф. д-р Панче Караѓозов (1903-1971). Македонски медицински преглед, декември 1971;26(3-4):213-17. * Дечовски Н, Донев Д, Дечовски С. Професор Панче Караѓозов - пионер на македонската хирургија. Прв научен собир на Штипското научно друштво: „Улогата на Штипско Ново Село во македонската историја". Штип, 17 октомври 2014. Зборник натрудови: 145-51. * Donev D, Polenakovic М. Contributions of the doctors from Macedonia to the establishment and initial development of the FM-Skopje, R. Macedonia. Prilozi-Contributions, MASA 2012; 33(2): 239-77. Available at: http://www.manu.edu.mk/prilozi/2012_2/20d.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200727095930/http://www.manu.edu.mk/prilozi/2012_2/20d.pdf |date=2020-07-27 }} * Драгојевиќ Б, Чакмаков, рецензеиги. Реферат за избор вонреден професор по предметот хирургија (Панче Караѓозов) на МФ-Скопје. Билтен на Универзитетот во Скопје бр. 28, април 1960: 5-11. * Институт за трансфузиона медицина на Р Македонија, Историјат: Крводарувањето во Македонија низ годините наназад. Достапно на: http://www.itm.org.mk/mk/MS_26.html {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150512012404/http://www.itm.org.mk/mk/MS_26.html |date=2015-05-12 }} * Лазаревски М, Никодијевиќ Б, Велков К, Чапароски Р, Главаш Е. Развој на институциите во рамките на МФ-Скопје. Во: Лазаревски М, уредник. Медицинскиот факултет во Скопје 1947-1987. МФ-Скопје, 1987:183-345. * Серафимов К. Хирургија на жолчното ќесе и екстрахепаталните жолчоводи. КУЛТУРА а.д. Скопје, 2003: стр. 294 * Тофоски Ј, уредник. 60 Години Македонско лекар- ско друшгво 1945-2005. МЛД, Скопје, 2008: 378. * Чакмаков А, Арсов Д, Милетиќ Д, рецензенти. Реферат за избор редовен професор по предметот хирургија (Панче Караѓозов) на МФ-Скопје. Билтен на Универзитетот во Скопјебр. 105, мај 1967: 12-21. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Караѓозов, Панче }} [[Категорија:Македонски хирурзи]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски хирурзи]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Професори на Медицинскиот факултет - Скопје]] 1viiwduyqyujmo1x1okxbjrquf5mxi3 Галена 0 1248196 5560580 5560192 2026-05-16T18:59:40Z Gurther 105215 5560580 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name =Галена |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Галена Вичева Генчева |alias = |birth_date = {{роден на|21|мај|1985}} |birth_place ={{роден во|Смјадово}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2003 –сѐ уште |instrument = вокал |Албуми_ = 6 |Музички_видеа =97 |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]], [[Криско]], [[Галин (пејач)|Галин]], [[Борис Дали]], [[Цветелина Јанева]], [[Андреа]], [[Емилија]], [[Деси Слава]],[[Азис]] |website = }} '''Галена''' уметничко име на '''Галена Вичева Генчева''' (р. {{роден во|Смјадово}} на {{роден на|21|мај|1984}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]].<ref>{{cite web |title=Galena biography |url=https://www.last.fm/music/Galena/+wiki |website=Last.fm |accessdate=9 јуни 2020 |language=en}}</ref> == Дискографија == === Албуми === * Галена (2006) * След 12 (2008) * Официјално забранет (2010) * Аз (2011) * Кой (2015) * XX (2024) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Можеш ли'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Само миг'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Дъждовно реге'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Екстаз'' || 2005 || Николај Нанков |- | ''Чупката'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Душата ми крещи'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Намерих те'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Вземи си дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Утешителна награда'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Нищо общо'' || 2008 || Станислав Христов-Стенли |- | ''Сама'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Страст на кристали'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''След 12'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''100 пъти'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Знам диагнозата'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дяволът ме кара'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Много сладко'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Нещастница'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мой'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''За последно'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лоша ли съм'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''На две големи'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Тихо ми пази'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Блясък на кристали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Запали'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За пари'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аларма'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''С кое право'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хайде, откажи ме'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти го дам ли'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Dj-ят ме издаде – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Неудобни въпроси'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Създай игра'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''След раздялата'' || 2011 || Георги Манов |- | ''Ще се проваля'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Искам да останем будни'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Знам как'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мразя да те обичам'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тоя става'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не пред хората'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Спри ме'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Много ми отиваш'' || 2012 || Георги Манов |- | ''Пак ли'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси,Георги Марков |- | ''Бутилка'' || 2013 || Николај Скерлев |- | ''Истински щастлива'' || 2013 || Костадин Крстев – Коко |- | ''Vatreno, vatreno'' || 2013 || Андреј Илич |- | ''Дай ми'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Кой'' || 2013 || Георги Манов |- | ''Хавана Тропикана'' || 2014 || Георги Манов |- | ''Body language'' || 2014 || Иван Бончев,Николај Нанков |- | ''Боже прости'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Пантера'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''В твоите очи'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Te quiero'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Стара каравана'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Една жена'' || 2015 || Георги Манов |- | ''Коледа'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Да ти олекне'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Пей, сърце'' || 2016 || Георги Манов |- | ''#МамаУраган'' || 2016 || Николај Нанков |- | ''Moro mou (Бебето ми)'' || 2017 || Георги Манов |- | ''#TheBo$$'' || 2017 || Bashmotion,Добромир Кирјаков |- | ''Изневериш ли ми'' || 2017 || Николај Нанков |- | ''#JustShow/#ПростоШоу'' || 2017 || Валери Милев |- | ''#GiveMeLove/#ДайМиЛюбов'' || 2018 || Георги Манов |- | ''Маракеш'' || 2018 || Николај Нанков,Добромир Кирјаков |- | ''Феноменален'' || 2018 || Алексеј Фигуров |- | ''Сърце'' || 2019 || Julie Gomez |- | ''Добре ли си'' || 2019 || Георги Манов |- | ''Паника'' || 2019 || Salih Sali |- | ''Ламборгини'' || 2019 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''100 живота'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Красиви лъжи'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Кавала кючек'' || 2020 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Къде беше ти'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Скандал'' || 2021 || Виктор Антонов — Rikk |- | ''Ти не си за мен'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Тръпката'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''А+Г=ВНЛ'' || 2021 || Георги Марков, Георги Манов |- | ''Еуфорија'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Welcome to Bulgaria'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Честит рожден ден'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Не си ме давай'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Името ти'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Горчиво'' || 2023 || Валери Милев |- | ''Abracadabra'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''По,по,по'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Жалко'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Докторе'' || 2024 || Жоро Пеев |- | ''Зиг-заг'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Играй'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Неговата жена'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Ток по тялото'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Запалката'' || 2024 || Salih Sali, Rodrigo Diaz |- | ''Убий ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Delta force'' || 2024 || Валери Милев |- | ''Хубавица'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Живот мой'' || 2024 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''22:22'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''My birthday'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''4:44'' || 2025|| Stressko |- | ''Все по живота'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''За награда'' || 2025|| Виктор Антонов – Rikk |- | '' Хващаме бас'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |- | ''TBA'' || 2026|| Виктор Антонов – Rikk |} === Фолклорни спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Ранена птица'' || 2013 || – || Радослав Георгиев |- | ''Лале ли си, зюмбюл ли си'' || 2015 || – || Николај Скерлев |} === Тв верзии === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Албум !! Режисер |- | ''Лъжец'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Ангел по лице, дявол по сърце'' || 2004 || Галена 2006 || |- | ''Как не те е срам'' || 2005 || Галена 2006 || |- | ''Харесвам те'' || 2006 || Галена 2006 || |- | ''Само за ден'' || 2007 || След 12 || |- | ''Всяка нощ'' || 2007 || След 12 || |- | ''Утешителна награда – remix'' || 2008 || След 12 || |- | ''Неплатена сметка'' || 2008 || Официално забранен || |- | ''Черен списък'' || 2009 || Официално забранен || |- | ''Опасен за жени'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не се опитвай'' || 2010 || Официално забранен || |- | ''Не ставам втора'' || 2013 || – || |- | ''Завиждайте'' || 2013 || – || |- | ''Точно никога'' || 2014 || – || Интернет верзија |- | ''Криво ще ми е'' || 2014 || – || |- | ''Мина ми'' || 2017 || – || |- | ''Да си тук/Къде беше ти (acoustic version)'' || 2021 || – || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мъко моя – remix'' || 2024 ||XX || Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}}{{Бугарија-био-никулец}} [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] cpo43bi596w0dhjy5bfj3p9uqqm420w Категорија:Злокуќани (Скопско) 14 1248743 5560612 5217152 2026-05-16T20:47:11Z Dandarmkd 31127 5560612 wikitext text/x-wiki {{Катпов|Злокуќани (населба во Скопје)}} {{рв|Zlokuḱani}} [[Категорија:Општина Карпош]] [[Категорија:Населби и маала во Скопје]] atg5gn4yguk4hx7b9ugs7xudu9i56gz Универзитет Американ Колеџ Скопје 0 1261226 5560610 4503515 2026-05-16T20:43:37Z Dandarmkd 31127 5560610 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Универзитет|name=Универзитет Американ Колеџ Скопје|image=|motto=American Style. American Way. American College.|established={{start date and age|2005}}|type=приватен|rector=[[Марјан Бојаџиев]]|city=[[Скопје]]|country=[[Македонија]]|students=564 {{small|(2018–19)}}<ref name="enrollment201819">{{cite web |title=Запишани студенти на високите стручни школи и факултетите во Република Северна Македонија во академската 2018/2019 година |url=http://www.stat.gov.mk/pdf/2019/2.1.19.27_mk.pdf |website=stat.gov.mk |publisher=Државен завод за статистика |access-date=30 ноември 2019 |format=PDF}}</ref>|undergrad=|postgrad=|faculty=101|campus=4.000 м<sup>2</sup>|nickname=UACS|website={{URL|http://www.uacs.edu.mk}}}} '''Универзитет Американ Колеџ Скопје''' (скр. '''UACS''') — приватен [[универзитет]] основан во 2005 година. Седиштето е во [[Скопје]], [[Македонија]]. Просториите на UACS опфаќаат 4.000 м2. == Факултети == * Факултет за бизнис администрација * Факултет за политички науки * Факултет за правни науки * Факултет за компјутерски науки и информатичка технологија * Факултет за архитектура и дизајн * Факултет за странски јазици == Библиотека == Библиотеката на UACS има 1500 наслови или 6500 книги. Од 2008 година, библиотеката на УАКС започнала со издаваштво. Првата книга што е издадена е ''Основи на статистика'' од Евица Делова, а после тоа библиотеката на УАКС продолжила со издавање на други книги: ''Макроекономија'' од Томе Неновски, ''Децентрализација на власта во Република Македонија'' од Зоран Шапуриќ, ''Кон универзиите од третата генерација'' од Ханс Визема, ''Животна средина и одржлив развој'' од Зоран Шапуриќ и други. Покрај овие книги, библиотеката има објавено голем број скрипти (23) и осум книги во електронска форма, според правилата утврдени од домашната библиотека (НУБ) во Македонија, кои исто така се содржани во Правилата за објавување на UACS. == Студентски совет == Студентскиот совет помага да се споделат идеите, интересите и грижите на студентите со професорите и ректорот. Исто така им помага на студентите да соберат средства за училишни проекти. == Користена литература == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.uacs.edu.mk}} [[Категорија:Појавено во 2005 година во Македонија]] [[Категорија:Универзитети во Скопје|Американ колеџ]] [[Категорија:Приватни универзитети во Македонија|Американ колеџ]] b9686wr60jmxvbupvs00mzlv6jenff1 Основен суд Велес 0 1273589 5560639 4597637 2026-05-16T23:07:30Z Dandarmkd 31127 5560639 wikitext text/x-wiki '''Основен суд Велес''' — суд со [[Основни судови со основна надлежност во Македонија|основна надлежност]] сместен во градот [[Велес]] и го опфаќа подрачјето на општините [[Општина Велес|Велес]], [[Општина Градско|Градско]] и [[Општина Чашка|Чашка]].<ref>{{нмс|url= https://www.aa.mk/WBStorage/Files/Zakon_sudovite.pdf|title=Закон за судовите|work=[[Министерство за правда на Македонија]]|publisher=Службен весник на Република Македонија|accessdate=11 октомври 2016}}</ref> Воедно, овој суд има и [[Основни судови со проширена надлежност во Македонија|проширена надлежност]] за подрачјето на судот во Велес, а до 2020 година бил надлежен и за судовите во [[Основен суд Гевгелија|Гевгелија]], [[Основен суд Кавадарци|Кавадарци]] и [[Основен суд Неготино|Неготино]]. Судот во Велес ја извршува судската власт во прв степен во рамките на гореспоменатите општини. Основниот суд во Велес одлучува за сите дела во прв степен по кривични дела и прекршоци извршени на подрачјето на општините. == Историја == Основниот суд во Велес, како и останатите судови во Македонија, бил основан со Повелбата на Президиумот на АСНОМ за устројство на првите судови во Македонија на 31 март 1945 година. Судот во Велес започнал со работа во 1945 година како Околиски суд за Титоввелешката околија. Како таков работел до 1963 година, кога бил преименуван во Општински суд Велес, а во 1995 година бил повторно преименуван во Основен суд Велес. == Внатрешна организација == Основниот суд во Велес е поделен на пет одделенија: приемно, граѓанско, прекршочно, кривично и извршно одделение. == Поврзано == * [[Основни судови со основна надлежност во Македонија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Официјална|http://www.osveles.mk/}} {{Coord|41|1|54|N|21|19|58|E|type:landmark_region:MK|display=title}} [[Категорија:Судови во Македонија]] [[Категорија:Згради и градби во Велес]] [[Категорија:Појавено во 1945 година во Македонија]] 9nurrs0qrchizvga76krecv16bub2yb Далновод 0 1285264 5560546 5235232 2026-05-16T15:01:47Z Novoklimov 133195 5560546 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Опора ЛЭП 150 кВ.jpg|десно|мини|349x349пкс| [[Столб|Далноводни столбови]] наменети за носење и затегнување на далноводи.]] [[Податотека:Sample_cross-section_of_high_tension_power_(pylon)_line.jpg|десно|мини|195x195пкс| Пример на алучелен спроводник кој покажува во средината пакет од 7 [[Челик|челични]] жици опкружени со 4 кружни слоеви [[алуминиум]]ски спроводници.]] '''Далновод'''<ref>{{ДРМЈ|далновод}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|далновод}}</ref> — енергетски надземен вод (слободен вод, воздушен вод) [[Наизменична струја|на наизменична]] или [[еднонасочна струја]] со висок [[Напон|електричен напон]] кој се користи за пренос на [[електрична енергија]], на големи [[Моќ (физика)|моќности]], или на голема оддалеченост, или и двете. [[Електрична енергија|Електричната енергија се]] пренесува со неизолирани спроводници кои поради опасност од висок напон за околината се поставени високо над земјата. Како спроводнички материјали најчесто се користи [[алуминиум]] или алуминиумски [[Легура|легури.]] [[Електроспроводник|Електричните спроводници]] се прават во форма на јаже со усукување на поединечни жици, а најчестиот дизајн е комбинирано јаже усучено од два различни материјали, од кои едниот (алуминиум) служи за спроведување струја, а другиот ([[челик]]) ги презема механичките [[напрегање|напрегања]] (т.н. алучелен спроводник) . За напони повисоки од 300 k[[V]], се составуваат спроводници на поединечни фази од две, три или повеќе јажиња на меѓусебно растојание од 30 до 60 [[Метар|сантиметри]] (снопови спроводници), со цел да се избегне штетна празнење (корона) на спроводниците. Носачи на спроводниците се далноводни [[столб]]ови наменети за носење и затегнување, кои најчесто се изработуваат како решеткасти [[конструкција|конструкции]] од аголен профилиран [[Поцинкување|поцинкуван]] челик. Меѓу столбот и спроводникот се поставуваат висечки [[Електричен изолатор|електрични изолатори]] составени од низа изолаторски делови изработени од [[Порцелан|електропорцелан]], калено [[стакло]] или синтетички материјали механички зајакнати со стаклени влакна.<ref>'''dalekovod''', "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2017.</ref> [[Електрична енергија|Електричната енергија]] со далноводите се пренесува од големите [[Електрана|електрани]] до [[трансформатор]]ските станици за намалување на [[Напон|електричниот напон]] во граничните подрачја на концентрирана потрошувачка на електрична енергија (градови, големи индустриски постројки и така натаму). [[Електрична моќност|Електричните моќности]] што се пренесуваат со поедини далноводи изнесуваат од неколку десетици до неколку илјади [[Ват|MW]], во зависност од висината на напонот. Преносни напони се сметаат за меѓуфазните напони, и тоа од 50 [[Волт|kV]] до денес највисоките наизменични напони од 1200 kV и највисоките еднонасочни напони од 1500 kV (помеѓу половите). Во [[Хрватска|Македонија]] се користат номинални напони за наизменичен пренос од 110 kV, и 400 kV, а вкупната должина на далноводната мрежа изнесува 2200 км.[https://www.mepso.com.mk/index.php/mk/doma/za-nas] Денес, должината на поединечните далноводи достигнува неколку илјади [[Метар|километри]]. == Систем за заземјување на далноводите == Систем за заземјување на далекуводот е заштитен систем кој се состои од заземјувачи закопани во земја, понекогаш и од доземниот спроводник. Целта на заземјувањето е да се заштитат луѓето кои се наоѓаат во близина на столбовите кога ќе дојде до спој на земја на спроводникот на далноводот (пробој на телото на електричниот изолатор или прескок низ воздухот долж изолаторот), но и да се зголеми доверливоста со ограничување на повратните прескоци при [[Молња|удар на гром]] во столб или во заштитното јаже. === Заштитно јаже === Заштитното јаже е спроводник кој се поставува над [[Електроспроводник|електричните спроводници]] и директно се поврзува со столбовите, а неговата задача е да спречи директни [[Молња|удари на гром]] во електричните спроводници. Линијата е опремена и со додатоци, кои главно се состојат од разни помали делови за електрично и механичко поврзување на поединечни делови на далноводот, за заштита на изолаторите од [[Електричен лак|електрични лакови]] и за придушување на механичките вибрации на спроводниците предизвикани од протокот на [[воздух]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Електротехника]] [[Категорија:Пренос на струја]] [[Категорија:Неологизми]] ivunt8sykjgzwlplp2fiuktjh01l70w Црква „Св. Атанасиј“ - Нижеполе 0 1286250 5560518 5157874 2026-05-16T13:40:45Z Ehrlich91 24281 5560518 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Атанасиј |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|1|34.8|N|21|14|28.4|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Атанасиј Александриски]] |изградба = XIX век |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= преродбенички }} '''Црква „Св. Атанасиј“''' — селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа северно од селото, под врвот [[Пелистер]],<ref name="Мој Роден Крај">{{нмс| url= http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=151| title= Нижеполе| access-date= 17 јуни 2016| publisher= Мој Роден Крај| archive-date= 2016-06-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20160622202651/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=151| url-status= dead}}</ref> оддалечена на 45 минути пешачење. == Историја == Изградена е во [[XIX век]]. Има мал конак и простор за одмор, а таму има и чешма. Црквата била обновена во 1940-тите години. Кај нејзе селаните се собираат на 1 мај.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Архитектура == === Икони и иконостас === Зачуван е оригиналниот [[иконостас]]. == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Нижеполе]] dfdmwee0j8nfteh3uelj4cjf5o5u5jn Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 0 1286562 5560662 5272269 2026-05-17T07:26:32Z Ehrlich91 24281 5560662 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Ѓорѓи |слика = Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Ресенско |парохија = Прва ресенска |координати = {{coord|41|5|39|N|21|11|25.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Рамна |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Свети Ѓорѓи]] |изградба = XIX век |завршено = |осветување = |живопис = 1861 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Свети Ѓорѓи“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Рамна]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата е сместена во малото Горно Маало на селото, каде некогаш се наоѓало старото село. До нејзе води тесен земјен пат од денешното село.<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/220/view|title=Св. Ѓорѓи |work=monitoring.icomos.org.mk |accessdate=2026-05-17}}</ref> == Историја == Црквата била изградена во 1861 година.<ref name="МПКН"/> == Архитектура == Претставува [[кораб (архитектура)|трикорабен]] храм со затворени припрати (тремови) на две страни (запад и југ).<ref name="МПКН"/> Состојбата на градбата на црквата е многу лоша, при што се забележува отклонување на фасадни ѕидови и прокиснување.<ref name="МПКН"/> На црквата била извршена одредена реконструкција во 2005 година кога биле изведени тремови за прв пат и бил променет покривот.<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Црквата е [[живопис]]ана во 1861 година,<ref>{{наведено списание| last = Митревски | first =Никола | authorlink = | coauthors = | year =2011 | month = | title =Претставите на сесловенските првоучители Св. Кирил и Св. Методиј во живописот од XIX век во Пелагонија, Мариово и Демирхисарско | journal = Патримониум.мк | volume = 4 | issue = 9 | pages = 292 | doi = | id = | url =http://www.kalamus.com.mk/pdf_spisanija/patrimonium_4/24_1%20=%20016_4%20Spisanie%202011%20Nikola.pdf | format = | accessdate = }}</ref> иако во нејзе продолжило да се работи и кон крајот на {{римски|19}} век.<ref name="МПКН"/> Живописот се наоѓа во многу лоша состојба, присутни се оштетувања од пукнатини и протекувања, соли и потребно е да се изврши конзервација и реставрација во пократок временски период.<ref name="МПКН"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Куќи и црквата „Св. Ѓорѓи“ во Рамна.jpg|Воздушен поглед на куќите и црквата во Горно Маало Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 10.jpg|Припратата (запад) Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 11.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 12.jpg|Ниша над главниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 13.jpg|Ниша до главниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 14.jpg|Година испишана на ѕид (некоја поправка) Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 15.jpg|Икона на Света Катерина во припратата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 16.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 3.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 4.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 5.jpg|Ниша над споредниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 6.jpg|Sвоното Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 7.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 8.jpg|Трпезаријата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 9.jpg|Припратата (југ) </gallery> == Поврзано == * [[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Рамна]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. George's Church (Ramna)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/220/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓорѓи, Рамна}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Ѓорѓи во Македонија|Рамна]] qhofhz6cr9vugavtax7jpjd63nszta2 5560663 5560662 2026-05-17T07:26:42Z Ehrlich91 24281 /* Галерија */ 5560663 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Ѓорѓи |слика = Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Ресенско |парохија = Прва ресенска |координати = {{coord|41|5|39|N|21|11|25.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Рамна |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Свети Ѓорѓи]] |изградба = XIX век |завршено = |осветување = |живопис = 1861 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Свети Ѓорѓи“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Рамна]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата е сместена во малото Горно Маало на селото, каде некогаш се наоѓало старото село. До нејзе води тесен земјен пат од денешното село.<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/220/view|title=Св. Ѓорѓи |work=monitoring.icomos.org.mk |accessdate=2026-05-17}}</ref> == Историја == Црквата била изградена во 1861 година.<ref name="МПКН"/> == Архитектура == Претставува [[кораб (архитектура)|трикорабен]] храм со затворени припрати (тремови) на две страни (запад и југ).<ref name="МПКН"/> Состојбата на градбата на црквата е многу лоша, при што се забележува отклонување на фасадни ѕидови и прокиснување.<ref name="МПКН"/> На црквата била извршена одредена реконструкција во 2005 година кога биле изведени тремови за прв пат и бил променет покривот.<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Црквата е [[живопис]]ана во 1861 година,<ref>{{наведено списание| last = Митревски | first =Никола | authorlink = | coauthors = | year =2011 | month = | title =Претставите на сесловенските првоучители Св. Кирил и Св. Методиј во живописот од XIX век во Пелагонија, Мариово и Демирхисарско | journal = Патримониум.мк | volume = 4 | issue = 9 | pages = 292 | doi = | id = | url =http://www.kalamus.com.mk/pdf_spisanija/patrimonium_4/24_1%20=%20016_4%20Spisanie%202011%20Nikola.pdf | format = | accessdate = }}</ref> иако во нејзе продолжило да се работи и кон крајот на {{римски|19}} век.<ref name="МПКН"/> Живописот се наоѓа во многу лоша состојба, присутни се оштетувања од пукнатини и протекувања, соли и потребно е да се изврши конзервација и реставрација во пократок временски период.<ref name="МПКН"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Куќи и црквата „Св. Ѓорѓи“ во Рамна.jpg|Воздушен поглед на куќите и црквата во Горно Маало Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 10.jpg|Припратата (запад) Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 11.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 12.jpg|Ниша над главниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 13.jpg|Ниша до главниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 14.jpg|Година испишана на ѕид (некоја поправка) Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 15.jpg|Икона на Света Катерина во припратата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 16.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 2.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 3.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 4.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 5.jpg|Ниша над споредниот влез Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 6.jpg|Sвоното Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 7.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 8.jpg|Трпезаријата Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 9.jpg|Припратата (југ) </gallery> == Поврзано == * [[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Прва ресенска парохија]] * [[Рамна]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. George's Church (Ramna)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/220/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓорѓи, Рамна}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Ѓорѓи во Македонија|Рамна]] nv09004bpybmgvg3c4zuvh51syqtd72 Црква „Св. Петка“ - Орехово 0 1287123 5560557 5151252 2026-05-16T17:16:55Z Ehrlich91 24281 5560557 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Св. Петка“ - Орехово.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Буковска |координати = {{coord|41|58|58.9|N|21|18|42.1|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Орехово |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = 1861 |осветување = |живопис = 1861 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Света Петка''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Орехово]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во средишниот дел на селото, а селските гробишта се наоѓаат околу црквата.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=215|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата е изградена во 1861 година, како што може да се прочита на ктиторскиот натпис.<ref name="Палигора 157">{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |year=2013 |location=Скопje |pages=157 }}</ref> Храмот е обновен по [[Прва светска војна|Првата светска војна]] со средства на ореовци иселени во странство. Во 1926 година била изградена [[камбанарија]]та северозападно од црквата. Храмот повторно е обновен во 2000 година.<ref name="Мој Роден Крај">{{нмс | url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154 | title= Горно Орехово | access-date= 29 јули 2018 | publisher= Мој роден крај | archive-date= 2022-01-01 | archive-url= https://web.archive.org/web/20220101103724/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154 | url-status= dead }}</ref> == Архитектура == Храмот претставува [[трикорабна]] градба<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/150/view|title=Св. Петка|work=monitoring.icomos.org.mk |accessdate=2026-05-16}}</ref> со седумстрана [[апсида]] на исток и приграден [[трем]] од север. Влезот во [[наос]]от е од северната страна, а од истата страна има и влез во [[припрата]]та. Од јужната страна има врата низ која верниците оделе на гробиштата. Внатрешноста на црквата е поделена на три [[кораб (архитектура)|кораба]] со два реда од по пет столба.<ref name="Палигора 36"/> Состојбата на градбата е задоволителна, иако видливи се оштетувања на малтерисаните и живописаните површини, како и присуство на влага во долните зони од внатрешна страна на ѕидовите.<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Целата внатрешност на наосот е насликана со добар [[живопис]]. Над северниот влез од внатрешната страна има долг зографски натпис на кој се споменува [[Константин Зограф]] од [[населичко]]то село [[Селица]] и годината 1861. Овие негови [[фреска|фрески]] се меѓу најдобрите во Битолско и пошироката околина од средината на XIX век. Богатата програма е исполнета врз ѕидовите со големо внимание и врз основа на добри [[богословие|богословски]] познавања. Во првото подрачје се одделни светци претставени во полн раст или допојасно. Во погорните подрачја се сцените од [[Стар завет|Стариот]] и [[Нов завет|Новиот завет]], животот, чудата и страданијата на [[Исус Христос]] и фрески вдахновени од [[Акатист|Богородичниот Акатист]].<ref name="Палигора 36">{{наведена книга |title= Студија за поврзување и промоција на манастирскиот туризам на Баба Планина |last= Палигора |first= Ристо |year= декември 2011 |publisher= Центар за развој на Пелагонискиот плански регион |location= Битола |pages= 36 |url= http://www.resen.gov.mk/content/%D0%A1%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%20%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0.pdf |access-date= 2022-01-01 |archive-date= 2013-12-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131228073625/http://www.resen.gov.mk/content/%D0%A1%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%20%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0.pdf |url-status= dead }}</ref> Живописот се наоѓа во исклучително лоша состојба и се забележани големи продлабочувања на малтерот со сликаниот слој во сите делови, посебно во олтарниот простор на одредена висина од околу 190 до 200 центиметри од подот. Потребна е итна санација.<ref name="МПКН"/> === Икони и иконостас === Во храмот, освен иконите од средината на XIX век, има и мала но вредна збирка [[икона|икони]] од втората четвртина на [[XVII век]]. Исклучително вредни се и [[царски двери|царските двери]]. На нивното северно крило има црковнословенски натпис кој точно ги датира во 1642 година. Ова крило подоцна е пренесено во црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Св. Димитриј]]“ во Битола. Во 2011 година, во западниот дел на [[иконостас]]от [[Ристо Палигора]] го открил и јужното крило.<ref name="Палигора 157"/> Ова јужно крило се чува во црквата.<ref name="Палигора 158">{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |year=2013 |location=Скопje |pages=158 }}</ref> Натписот гласи: {{цитатник|Помені Г[оспод]и ереіа попу Петк[о] и настоінико, и Ангел и в[с]е сесабору ΖΡΗ<ref name="Палигора 158"/>}} Иконите од XVII век и [[царски двери|царските двери]] веројатно се дело на мајстори од [[Линотопска школа|Линотопската школа]].<ref>{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |year=2013 |location=Скопje |pages=163 - 164 }}</ref> <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Внатрешноста"> Податотека:Royal Doors in Saint Petka Church in Gorno Orehovo 1642.jpg|Царските двери од 1642&nbsp;г. Податотека:Κτητορική επιγραφή στην Αγία Παρασκευή Ορεχόβου.jpg|Ктиторскиот натпис Податотека:Saint Mary with Christ Icon from Saint Petka Church in Gorno Orehovo, 1644.jpg|Икона на Богородица со Христос, 1644&nbsp;г. Податотека:Royal Doors in Saint Petka Church in Gorno Orehovo 1642 Detail.jpg|Детаљ од царските двери </gallery> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Гробишта во Орехово.jpg|Гробиштата околу црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 10.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 11.jpg|Влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 12.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 13.jpg|Помошен објект Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 14.jpg|Натписна плоча на камбанаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 2.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 3.jpg|Фрески над влезот Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 4.jpg|Припратата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 5.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 6.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 7.jpg|Помошна просторија Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 8.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 9.jpg|Западната страна </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Буковска парохија]] * [[Орехово]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Church (Orehovo)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/150/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Орехово}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Орехово]] [[Категорија:Дела на Линотопската школа]] iu3kche8u91zyvwtejea6y0qwi6ljqy 5560577 5560557 2026-05-16T18:53:35Z Ehrlich91 24281 5560577 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Св. Петка“ - Орехово.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Буковска |координати = {{coord|41|58|58.9|N|21|18|42.1|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Орехово |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = 1861 |осветување = |живопис = 1861 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Света Петка''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Орехово]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа во средишниот дел на селото, а селските гробишта се наоѓаат околу црквата.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=215|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата е изградена во 1861 година, како што може да се прочита на ктиторскиот натпис.<ref name="Палигора 157">{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |year=2013 |location=Скопje |pages=157 }}</ref> Храмот е обновен по [[Прва светска војна|Првата светска војна]] со средства на ореовци иселени во странство. Во 1926 година била изградена [[камбанарија]]та северозападно од црквата. Храмот повторно е обновен во 2000 година со донации од страна на иселеници.<ref name="Мој Роден Крај">{{нмс | url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154 | title= Горно Орехово | access-date= 29 јули 2018 | publisher= Мој роден крај | archive-date= 2022-01-01 | archive-url= https://web.archive.org/web/20220101103724/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=154 | url-status= dead }}</ref> == Архитектура == Храмот претставува [[трикорабна]] градба<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/150/view|title=Св. Петка|work=monitoring.icomos.org.mk |accessdate=2026-05-16}}</ref> со седумстрана [[апсида]] на исток и приграден [[трем]] од север. Влезот во [[наос]]от е од северната страна, а од истата страна има и влез во [[припрата]]та. Од јужната страна има врата низ која верниците оделе на гробиштата. Внатрешноста на црквата е поделена на три [[кораб (архитектура)|кораба]] со два реда од по пет столба.<ref name="Палигора 36"/> Состојбата на градбата е задоволителна, иако видливи се оштетувања на малтерисаните и живописаните површини, како и присуство на влага во долните зони од внатрешна страна на ѕидовите.<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Целата внатрешност на наосот е насликана со добар [[живопис]]. Над северниот влез од внатрешната страна има долг зографски натпис на кој се споменува [[Константин Зограф]] од [[населичко]]то село [[Селица]] и годината 1861. Овие негови [[фреска|фрески]] се меѓу најдобрите во Битолско и пошироката околина од средината на XIX век. Богатата програма е исполнета врз ѕидовите со големо внимание и врз основа на добри [[богословие|богословски]] познавања. Во првото подрачје се одделни светци претставени во полн раст или допојасно. Во погорните подрачја се сцените од [[Стар завет|Стариот]] и [[Нов завет|Новиот завет]], животот, чудата и страданијата на [[Исус Христос]] и фрески вдахновени од [[Акатист|Богородичниот Акатист]].<ref name="Палигора 36">{{наведена книга |title= Студија за поврзување и промоција на манастирскиот туризам на Баба Планина |last= Палигора |first= Ристо |year= декември 2011 |publisher= Центар за развој на Пелагонискиот плански регион |location= Битола |pages= 36 |url= http://www.resen.gov.mk/content/%D0%A1%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%20%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0.pdf |access-date= 2022-01-01 |archive-date= 2013-12-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131228073625/http://www.resen.gov.mk/content/%D0%A1%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%20%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0.pdf |url-status= dead }}</ref> Живописот се наоѓа во исклучително лоша состојба и се забележани големи продлабочувања на малтерот со сликаниот слој во сите делови, посебно во олтарниот простор на одредена висина од околу 190 до 200 центиметри од подот. Потребна е итна санација.<ref name="МПКН"/> === Икони и иконостас === Во храмот, освен иконите од средината на XIX век, има и мала но вредна збирка [[икона|икони]] од втората четвртина на [[XVII век]]. Исклучително вредни се и [[царски двери|царските двери]]. На нивното северно крило има црковнословенски натпис кој точно ги датира во 1642 година. Ова крило подоцна е пренесено во црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Св. Димитриј]]“ во Битола. Во 2011 година, во западниот дел на [[иконостас]]от [[Ристо Палигора]] го открил и јужното крило.<ref name="Палигора 157"/> Ова јужно крило се чува во црквата.<ref name="Палигора 158">{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |year=2013 |location=Скопje |pages=158 }}</ref> Натписот гласи: {{цитатник|Помені Г[оспод]и ереіа попу Петк[о] и настоінико, и Ангел и в[с]е сесабору ΖΡΗ<ref name="Палигора 158"/>}} Иконите од XVII век и [[царски двери|царските двери]] веројатно се дело на мајстори од [[Линотопска школа|Линотопската школа]].<ref>{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |year=2013 |location=Скопje |pages=163 - 164 }}</ref> <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Внатрешноста"> Податотека:Royal Doors in Saint Petka Church in Gorno Orehovo 1642.jpg|Царските двери од 1642&nbsp;г. Податотека:Κτητορική επιγραφή στην Αγία Παρασκευή Ορεχόβου.jpg|Ктиторскиот натпис Податотека:Saint Mary with Christ Icon from Saint Petka Church in Gorno Orehovo, 1644.jpg|Икона на Богородица со Христос, 1644&nbsp;г. Податотека:Royal Doors in Saint Petka Church in Gorno Orehovo 1642 Detail.jpg|Детаљ од царските двери </gallery> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Гробишта во Орехово.jpg|Гробиштата околу црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 10.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 11.jpg|Влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 12.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 13.jpg|Помошен објект Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 14.jpg|Натписна плоча на камбанаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 2.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 3.jpg|Фрески над влезот Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 4.jpg|Припратата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 5.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 6.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 7.jpg|Помошна просторија Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 8.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Петка“ - Орехово 9.jpg|Западната страна </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Буковска парохија]] * [[Орехово]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Church (Orehovo)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/150/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Орехово}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Орехово]] [[Категорија:Дела на Линотопската школа]] hibwagecw3u4r4wf5t8ubh9uolswnpa Седефче 0 1300227 5560674 5559202 2026-05-17T09:20:16Z Bjankuloski06 332 5560674 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Седефче |image = Die Weinraute, lat. Ruta graveolens, Pflanze mit den gelben Blüten.jpg |image_caption = Расцветано седефче |taxon = Ruta graveolens |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |range_map = Ruta graveolens distribution.svg |range_map_caption = }} '''Седефче''', поточно '''обично седефче''' ({{науч|Ruta graveolens}}) — вид од родот [[седефче (род)|седефче]] (''Ruta'') што се одгледува како украсно растение и [[билка]]. Ендемичен е на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Сега се одгледува низ целиот свет во градините, особено поради неговите синкави лисја, а понекогаш и поради неговата толеранција на условите на топла и сува [[почва]]. Се [[Хортикултура|одгледува]] и како лековита билка, како зачини, а во помала мера и како средство против инсекти == Етимологија == Специфичниот епитет ''graveolens'' се однесува на листовите со силен мирис.<ref name="Douglas">J. D. Douglas and Merrill C. Tenney {{Google books|8Tq7UcPMwacC|Zondervan Illustrated Bible Dictionary}}</ref> == Употреба == === Традиционална употреба === Во древниот римски свет, натуралистите [[Диоскорид|Педаниј Диоскорид]] и [[Плиниј Постариот]] препорачале седефче да се комбинира со отровната грмушка олеандер за да се пие како противотров за каснување од отровни змии.<ref>{{Наведена книга|title=Natural History Book|last=Pliny the Elder|page=Book 24, 90}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=De Materia Medica|last=Pedanius Dioscorides|page=Book V, 42}}</ref> [[Податотека:Tacuin_Rue35.jpg|лево|мини|206x206пкс| Илустрација во Tacuinum Sanitatis]] ''Tacuinum Sanitatis'', средновековен прирачник за благосостојба, ги наведува овие својства:<blockquote> * ''Природа:'' Топло и суво во трет степен. * ''Оптимално:'' Она што се одгледува во близина на смоква. * ''Корисност:'' го заострува видот и ги отстранува надуеноста. * ''Опасности:'' ја зголемува спермата и ја намалува желбата за коитус. * ''Неутрализација на опасностите:'' со храна која ја размножува спермата. </blockquote>Рафинираното масло од седефче е [[еменагог]]<ref name="drugs.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/rue.html|title=Rue|publisher=[[drugs.com]]}}</ref> и било наведено од римскиот историчар [[Плиниј Постариот]] и гинекологот Соран како моќен поттикнувач на абортус.<ref>{{Наведено списание|last=Nelson|first=Sarah E.|date=2009|title=Persephone's Seeds: Abortifacients and Contraceptives in Ancient Greek Medicine and Their Recent Scientific Appraisal|journal=Pharmacy in History|volume=51|issue=2|pages=57–69|jstor=41112420|pmid=20853553}}</ref> [[Податотека:Banner_of_Saxony_(1^1).svg|десно|мини|180x180пкс| „Круна на седефче“ или кранчелин на хералдичкото знаме на Саксонија]] === Кулинарска употреба === [[Податотека:Gardenology.org-IMG_2800_rbgs11jan.jpg|мини|Зеленило]] [[Податотека:Ruta_graveolens_MHNT.BOT.2005.0.973.jpg|мини|Капсула и семе]] [[Податотека:Ruta_in_Coffee_in_Ethiopia.jpg|мини|Рута „Тена Адам“ во Кафе во Етиопија]] Седефче има кулинарска употреба, но бидејќи е горчливо и кај некои луѓе предизвикува непријатност во желудникот, па треба да се користи умерено. Денес е во голема мера непознат за пошироката јавност и повеќето готвачи, и недостапен во продавниците за храна во повеќето земји.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/Ruta_gra.html|title=Rue (Ruta graveolens L.)}}</ref> Тоа е компонента на берберот, карактеристичната етиопска мешавина на зачини, и како таква се среќава во етиопската кујна. Исто така во [[Етиопија]], свежото седефче се потопува во кафе пред да се испие. Има различни други кулинарски намени: * Се користел интензивно во античката блискоисточна и римска кујна (според Ибн Сајар ал-Варак и [[Апициј]]). * Се користи како традиционален вкус во Грција и другите средоземни земји.<ref name="Douglas"/> * Во [[Истра]] (регион што ги опфаќа Хрватска и [[Словенија]]), и во Северна Италија, се користи за да се даде посебен вкус на грапа/ракијата и најчесто во шишето може да се најде мала гранка од растението. Ова се нарекува ''грапа ала рута''. * Семето може да се користи за каша. * Горчливиот лист може да се додаде во јајца, сирење, риба или да се меша со сливи и вино за да се добие сос од месо. * Во Италија во Фриули Венеција-Џулија, младите гранки на растението се потопуваат во тесто, се пржат во масло и се консумираат со сол или шеќер. Тие се користат и сами за ароматизирање на одреден вид омлет.<ref>{{Наведено списание|last=Ghirardini|first=Maria|last2=Carli|first2=Marco|last3=Del Vecchio|first3=Nicola|last4=Rovati|first4=Ariele|last5=Cova|first5=Ottavia|last6=Valigi|first6=Francesco|last7=Agnetti|first7=Gaia|last8=MacConi|first8=Martina|last9=Adamo|first9=Daniela|displayauthors=9|year=2007|title=The importance of a taste. A comparative study on wild food plant consumption in twenty-one local communities in Italy|journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine|volume=3|pages=22|doi=10.1186/1746-4269-3-22|pmc=1877798|pmid=17480214}}</ref> * Се користи во [[Пиво|пивата]] од [[Стар Свет|Стариот свет]] како ароматична состојка.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historybeerbrewi00horn|title=A History of Beer and Brewing|last=Spencer Hornsey|first=Ian|date=December 2003|publisher=Royal Society of Chemistry|isbn=978-0-854-04630-0|page=[https://archive.org/details/historybeerbrewi00horn/page/n120 103]|chapter=Chapter 3|url-access=limited}}</ref> === Друго === Седефче се одгледува и како украсно растение, и како ниска жива ограда. На повеќето мачки не им се допаѓа мирисот и затоа може да се користи како пречка за нив. Гасениците на некои подвидови на пеперутката ''[[Ластовичкина опашка|Papilio machaon]]'' се хранат со седефче, како и со други растенија. Гасениците на ''[[Papilio xuthus]]'' исто така лесно се хранат со него.<ref>{{Наведена книга|title=Ecology and Conservation of Butterflies|last=Dempster|first=J.P.|publisher=Chapman & Hall|year=1995|isbn=0412569701|editor-last=Pullin, Andrew S.|edition=1|location=London|pages=137–149|chapter=The ecology and conservation of ''Papilio machaon'' in Britain}}</ref> Во Јужна Индија, седефче се препорачува за домашни градини за да ги одврати змиите (сепак ефикасноста е непозната). Седефче е исто така честа состојка во вештерството.  Во средниот век ова растение било симбол на препознавање меѓу вештерките.  Католичката црква, исто така користела гранка за да ги попрска своите следбеници со света вода: во тоа време таа била позната како „билката на благодатта“. Хасидските Евреи, исто така биле поучени дека седефче треба да се става во амајлии за да се заштитат од епидемии и чуми.<ref>This was taught by Rabbi [[Isaac of Komarno]] in his comments to ''Sefer Adam Yashar'' in the name of Rabbi [[Isaac Luria]]</ref> Други Хасидими се потпираат на делата на познатиот багдадиски кабалист Јаков Хаим Софер кој го спомнува растението „руда“ ({{Јаз|he|רודה}}) како ефикасно и против црна магија и против „зло око“. Во северозападната погранична провинција Пакистан и во Авганистан сè уште е дел од секојдневниот живот. Во песната ''Ruta'' (Spelanai) се однесуваат на добредојде и палење семиња за лошите жени. Таму традиционално се користи како средство за заштита од инсекти и за чистење на просториите.  [[Податотека:Effet_de_la_rue_officinale.jpg|лево|мини|180x180пкс| Дејство на обичното седефче на кожата во сончево време]] == Токсичност == Екстрактите од седефче се мутагени и хепатотоксични.<ref name="drugs.com"/> Големи дози може да предизвикаат силна болка во желудникот, повраќање, системски компликации и смрт.<ref name="drugs.com" /> Изложеноста на ова растение, или хербални препарати добиени од него, може да предизвика тежок фитофотодерматитис, што резултира со плускавци слични на изгореници на кожата.<ref>{{Наведено списание|last=Arias-Santiago|first=SA|last2=Fernández-Pugnaire|first2=MA|last3=Almazán-Fernández|first3=FM|last4=Serrano-Falcón|first4=C|last5=Serrano-Ortega|first5=S|year=2009|title=Phytophotodermatitis due to Ruta graveolens prescribed for fibromyalgia|journal=Rheumatology (Oxford, England)|volume=48|issue=11|pages=1401|doi=10.1093/rheumatology/kep234|pmid=19671699}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Furniss|first=D|last2=Adams|first2=T|year=2007|title=Herb of grace: An unusual cause of phytophotodermatitis mimicking burn injury|journal=Journal of Burn Care & Research|volume=28|issue=5|pages=767–769|doi=10.1097/BCR.0B013E318148CB82|pmid=17667834}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Eickhorst|first=K|last2=Deleo|first2=V|last3=Csaposs|first3=J|year=2007|title=Rue the herb: Ruta graveolens–associated phytophototoxicity|journal=Dermatitis|volume=18|issue=1|pages=52–55|doi=10.2310/6620.2007.06033|pmid=17303046}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wessner|first=D|last2=Hofmann|first2=H|last3=Ring|first3=J|year=1999|title=Phytophotodermatitis due to Ruta graveolens applied as protection against evil spells|journal=Contact Dermatitis|volume=41|issue=4|page=232|doi=10.1111/j.1600-0536.1999.tb06145.x|pmid=10515113}}</ref> == Хемија == [[Податотека:RutaGraveolensEssentialOil.png|мини|''R. graveolens'' есенцијално масло во проѕирно стаклено шишенце]] Серија фураноакридони и два акридонски алкалоиди (арборинин и евоксантин) се изолирани од ''R. graveolens''. Содржи и [[кумарин]]и и лимоноиди. Клеточните култури произведуваат кумарини умбелиферон, скополетин, псорален, ксантотоксин, изопимпинелин, рутамарин и рутакултин и алкалоидите скимианин, кокусагинин, 6-метоксидиктамнин и едулинин.<ref>{{Наведено списание|last=Steck|first=Warren|last2=Bailey|first2=B.K.|last3=Shyluk|first3=J.P.|last4=Gamborg|first4=O.L.|year=1971|title=Coumarins and alkaloids from cell cultures of Ruta graveolens|journal=Phytochemistry|volume=10|pages=191–194|doi=10.1016/S0031-9422(00)90269-3}}</ref> Етил ацетатниот екстракт од листовите на ''R. graveolens'' дава два фуранокумарини, еден хинолин алкалоид и четири хинолонски алкалоиди.<ref>{{Наведено списание|last=Oliva|first=Anna|last2=Meepagala|first2=Kumudini M.|last3=Wedge|first3=David E.|last4=Harries|first4=Dewayne|last5=Hale|first5=Amber L.|last6=Aliotta|first6=Giovanni|last7=Duke|first7=Stephen O.|year=2003|title=Natural Fungicides from ''Ruta graveolens'' L. Leaves, Including a New Quinolone Alkaloid|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=51|issue=4|pages=890–896|doi=10.1021/jf0259361|pmid=12568545}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zobel|first=Alicja M.|last2=Brown|first2=Stewart A.|year=1988|title=Determination of Furanocoumarins on the Leaf Surface of Ruta graveolens with an Improved Extraction Technique|journal=Journal of Natural Products|volume=51|issue=5|pages=941–946|doi=10.1021/np50059a021|pmid=21401190}}</ref> Екстрактите од хлороформ од коренот, стеблото и листот ја покажуваат изолацијата на фуранокумарин халепенси.<ref>{{Наведено списание|last=Kong|first=Y.|last2=Lau|first2=C.|last3=Wat|first3=K.|last4=Ng|first4=K.|last5=But|first5=P.|last6=Cheng|first6=K.|last7=Waterman|first7=P.|year=2007|title=Antifertility Principle of Ruta graveolens|journal=Planta Medica|volume=55|issue=2|pages=176–8|doi=10.1055/s-2006-961917|pmid=2748734}}</ref> Етеричното масло од ''R. graveolens'' содржи две главни состојки, ундекан-2-он (46,8%) и нонан-2-он (18,8%). == Симболизам == Седефче е добро познат по своето симболично значење на жалење, а понекогаш се нарекува „билка на благодатта“ во литературните дела. Во митологијата,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=p4AXAQAAMAAJ&q=rue+unaffected+by+basilisk&pg=PA41|title=American Notes and Queries|last=Walsh|first=William Shepard|last2=Garrison|first2=William H.|date=5 January 1888|publisher=Westminster Publishing Company|last3=Harris|first3=Samuel R.}}</ref> [[базилиск]], чиј здив може да предизвика овенување на растенијата и пукање на камењата, немал никакво влијание врз ова растение. Ласиците кои биле каснати од базилиск се повлекувале и јаделе седефче за да се соземат и да се вратат да се борат. === Во Библијата === Седефче се споменува во Библијата, Лука 11:42:<blockquote>„Но, тешко вам, [[фарисеи]]! Зашто вие давате десеток од нане, седефче и секакви тревки“.</blockquote> === Во Литванија === Седефче се смета за национална билка на Литванија и таа е најчесто споменуваната билка во литванските народни песни, како атрибут на младите девојки, поврзана со невиноста и моминството. Во традиционалните литвански свадби било вообичаено само девиците да носат седефче на нивната свадба, симбол за да ја покажат нивната чистота. === Во Украина === Исто така, седефче е истакнато во украинскиот фолклор, песни и култура. Во украинската народна песна „Ои поли рута, рута“, девојката жали што ја изгубила невиноста, прекорувајќи го љубовникот што „ја скршила зелената леска“.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.pisni.org.ua/songs/548242.html|title=Oi u poli ruta, ruta (O, rue, rue in the field)|last=Ukrainian folk songs}} (Ukrainian)</ref> „Червона Рута“ е песна напишана од Володимир Ивасиук, популарен украински поет и композитор. Поп-пејачката [[Софија Ротару]] ја изведе песната во 1971 година. === Во еврејската култура === „''Уна Матица де Руда''“ е традиционална [[Сефарди|сефардска]] свадбена песна. === Во англиската литература === Тоа е едно од цвеќињата што ги има лудата Офелија во ''[[Хамлет]]'' на [[Вилијам Шекспир]] (IV.5): : „Има [[Морач|анасон]] за вас и колумбини: : има несреќа за тебе; и еве неколку за мене: : можеме да го наречеме трева благодат во недела: : О, мора да ја носите својата седефче со [[каденција (хералдика)|каденција]]. Го засадил градинарот во ''Ричард II'' за да го одбележи местото каде што кралицата плачела кога слушнала вест за фаќањето на Ричард (III.4.104–105): : „Еве ја падна солза, овде на ова место : Ќе поставам брег на седефче, кисела билка на благодатта“. Тоа го дава и рустикараната Пердита на нејзиниот преправен кралски свекор по повод стрижењето овци (Зимска приказна, IV.4): : „За вас има рузмарин и рузмарин; овие чуваат : Изгледа и уживајте цела зима“. Мајкл го користи во ''Изгубениот рај'' на Милтон за да му даде на Адам јасен вид (11.414): : „Потоа прочисти со седефче и тага : Визуелниот нерв, бидејќи имаше многу да види“. Седефче го користи Гуливер во „[[Гуливеровите патувања|Патувањата на Гуливер]]“ (од Џонатан Свифт) кога се вратил во Англија откако живеел меѓу „Хуихнхнмс“. Гуливер повеќе не може да го издржи мирисот на англиските луѓе, па си става седефче или тутун во носот за да го спречи мирисот.<blockquote>„Конечно бев доволно храбар да шетам по улицата во неговото друштво (на Дон Педро), но добро го чував носот со седефче, или понекогаш со тутун“.</blockquote> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons|Ruta graveolens}} * [http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/Ruta_gra.html Страна седефче (Ruta graveolens L.) од страниците] за зачини на Гернот Кацер {{Taxonbar|from=Q25062}} [[Категорија:Национални симболи на Литванија]] [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] rpbszxzn9ehz1giaing624egavkgrv5 Есенски мразовец 0 1300249 5560491 5559017 2026-05-16T12:51:32Z P.Nedelkovski 47736 5560491 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Есенски мразовец |image = Illustration_Colchicum_autumnale0.jpg |genus = Colchicum |species = autumnale |authority = [[Карл Линеј|L.]]<ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/page/358360#page/353/mode/1up Linnaeus, Carl von. 1753. Species Plantarum 1: 341, ''Colchicum autumnale'']</ref> |synonyms = {{расклопен список |title = | *''Colchicum commune'' <small>Neck.</small> *''Bulbocodium antumnale'' <small>(L.) Lapeyr.</small> *''Colchicum vernale'' <small>Hoffm.</small> *''Colchicum vernum'' <small>(Reichard) Georgi</small> *''Colchicum polyanthon'' <small>Ker Gawl.</small> *''Colchicum praecox'' <small>Spenn.</small> *''Colchicum crociflorum'' <small>Sims</small> *''Colchicum orientale'' <small>Friv. ex Kunth</small> *''Colchicum autumnale'' var. ''viridiflorum'' <small>Opiz</small> *''Colchicum pannonicum'' <small>Griseb. & Schenk</small> *''Colchicum transsilvanicum'' <small>Schur</small> *''Colchicum turcicum'' subsp. ''pannonicum'' <small>(Griseb. & Schenk) Nyman</small> *''Colchicum bulgaricum'' <small>Velen.</small> *''Colchicum borisii'' <small>Stef.</small> *''Colchicum vranjanum'' <small>Adamovic ex Stef.</small> *''Colchicum doerfleri'' var. ''orientale'' <small>Kitanov</small> *''Colchicum drenowskii'' <small>Degen & Rech.f. ex Kitan.</small> *''Colchicum rhodopaeum'' <small>Kov.</small> }} |synonyms_ref = <ref name="Kew"/> }} '''Есенски мразовец''' ({{науч|Colchicum autumnale}}) — токсично есенско [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое наликувало на вистинските [[Качунки]], но бил член на фамилијата на растенијата Colchicaceae, за разлика од вистинските качунки, кои припаѓале на фамилијата [[Перуники]]. Името „голи дами“ било затоа што цвеќињата излегувале од земјата долго пред да се појавувале лисјата.<ref>Gajic. 1977. Glasnik prirodnaučkog museja u Beogradu, Serija B, Bioloake nauke Nauke 32: 8. ''Colchicum autumnale''</ref> И покрај народното име „ливадски шафран“, ова растение не било извор на шафран, кој се добивал од шафранската качунка – и тоа растение, исто така, понекогаш се нарекувало „есенска качунка“. Видот се одгледувало како украсно во умерените области, и покрај неговата токсичност. Сортата „Ненси Линдзи“ ја добило наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/116976/i-Colchicum-autumnale-i-Nancy-Lindsay/Details|title=RHS Plantfinder - Colchicum autumnale 'Nancy Lindsay'|accessdate=12 January 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=22|accessdate=24 January 2018}}</ref> == Опис == Ова [[Зелјесто растение|тревно]] [[повеќегодишно растение]] имало лисја до {{Convert|25|cm|in}} долго. Цветовите биле осамени, {{Convert|4|-|7|cm|in}} преку, со шест тепали и шест [[Прашник|стомаци]] со портокалови прашници и три бели стилови.<ref name="Blamey">{{Наведена книга|title=Wild flowers of Britain and Ireland: The Complete Guide to the British and Irish Flora.|last=Blamey|first=M.|last2=Fitter|first2=R.|last3=Fitter|first3=A|publisher=A & C Black|year=2003|isbn=978-1408179505|location=London}}</ref> {{Rp|324}}За време на оплодувањето, јајниците се наоѓале под земја.<ref name="Webb">Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press. {{ISBN|978-185918-4783}}</ref> == Распространетост == Есенскиот мразовец бил единствениот е од неговото семејство домороден во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Ирска (остров)|Ирска]],<ref name="Webb"/><ref>Clive Stace, ''New Flora of the British Isles'' 3rd edition 1991, p 855</ref> со забележителни популации под раководство на окружните диви животни трустови. Се јавувал и низ континентална Европа од [[Португалија]] до [[Украина]], а наводно бил натурализиран во [[Шведска]], [[европска Русија]] и [[Нов Зеланд]].<ref name="Kew">{{Наведена мрежна страница |url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=302771 |title=Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Colchicum autumnale'' |accessdate=2022-05-07 |archive-date=2016-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124020515/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=302771 |url-status=dead }}</ref> == Фармацевтска употреба == Светилките на есенскиот мразовец [[Грутчеста луковица|содржеле]] [[колхицин]], корисен лек со тесен терапевтски индекс. Колхицинот бил одобрен во многу земји за третман на [[гихт]] и [[Семејна средоземна треска|фамилијарна средоземна треска]], но имал низок терапевтски индекс. Колхицинот исто така се користел во одгледувањето на растенија за производство на [[Полиплоидија|полиплоидни]] соеви. == Токсичност == Растенијата ''Colchicum'' биле смртоносни отровни поради нивната содржина на колхицин и биле погрешно помешани од фуражните со [[Мечкин лук|рамсоните]], на кои тие нејасно личеле.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.24ur.com/novice/crna-kronika/zaradi-strupenega-podleska-naj-bi-umrla-bolnica-se-ena-oseba-v-kriticnem-stanju.html|title=Podlesek usoden za dve osebi|date=April 6, 2018|work=24ur.com|access-date=April 6, 2018}}</ref> Симптомите на труење со колхицин биле слични на оние на [[арсен]]от и не бил познат [[противотров]]. Ова растение (и самиот колхицин) претставувал особена закана за [[Мали мачки|мачките]]. Лисјата и плодовите на ливадскиот шафран содржеле највисоко ниво на токсини, но сите делови на растението се сметале за отровни.<ref>{{Наведени вести|url=https://wagwalking.com/cat/condition/meadow-saffron-poisoning-1|title=Meadow Saffron Poisoning in Cats|work=wagwalking.com|access-date=April 24, 2018}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Colchicum autumnale 01.JPG|Цвеќиња опкружени со други растенија Податотека:Colchicum autumnale Luc Viatour.jpg|Две цвеќиња Податотека:Colchicum autumnale 050505.jpg |Капсули со семиња Податотека:Semen Colchici by Danny S. - 001.JPG|Семиња Податотека:Colchicum autumnale 2.JPG|По дождот Податотека:Colchicum autumnale at the U.S. Botanic Gardens - Sarah Stierch.jpg|Детали од цветот во [[United States Botanic Gardens|ботаничката градина на САД]] Податотека:Colchicum autumnale ENBLA02.jpeg|''Colchicum autumnale'' [[Limana]], (Валморел), Италија Податотека:Colchiques dans les prés.jpg|''Colchicum autumnale'' во една ливада [[Лотербур|Лаутербург]] (Алзас), Франција Податотека:Colchicum autumnale00.jpg|''Colchicum autumnale'' од [[Auguste Faguet|Огист Фаге]] Податотека:Meadow saffron plate no 6 bv73c1191 bk128b698 crop.jpeg|Colchicum или ливадски шафран, од ''Книгата за здравјето'', 1898 година, од Хенри Мунсон Лајман </gallery> ==Поврзано== *[[Македонски мразовец]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Colchicum autumnale}} * {{EOL}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Мразовец]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] buc4i8hvc2i6sli7zhhv9jtyjak1kzp Корисник:YfvJA9m6LkruMn2B/1 2 1300885 5560617 5557818 2026-05-16T20:59:05Z ListeriaBot 65467 Wikidata list updated [V2] 5560617 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q384 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . FILTER NOT EXISTS { ?wfr schema:about ?item . ?wfr schema:isPartOf <https://mk.wikipedia.org/>.} OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks } limit 1000|sort=label|columns=number:#,label:Article,description,p569,p570,p18,item,?linkcount:site links|thumb=100|links=red}} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! датум на раѓање ! датум на смрт ! слика ! item ! site links |- | style='text-align:right'| 1 | [[Erna Y]] | | data-sort-value="1926" | 1926-11-24 | | [[Податотека:Erna Antunes Lohrer.jpg|center|100px]] | [[:d:Q10273995|Q10273995]] | 1 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Kaća Samardžić-Šerban-Finci]] | | data-sort-value="1919" | 1919-10-18 | | | [[:d:Q63677641|Q63677641]] | 1 |- | style='text-align:right'| 3 | [[La Toya Lopez]] | | data-sort-value="1981" | 1981-05-24 | | | [[:d:Q12794540|Q12794540]] | 2 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Muazzez Arçay]] | | data-sort-value="1907" | 1907-02-06 | data-sort-value="1982" | 1982-08-24 | | [[:d:Q47501616|Q47501616]] | 1 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Naciye Suman]] | османско-турска фотографка | data-sort-value="1881" | 1881-04-23 | data-sort-value="1973" | 1973-07-23 | | [[:d:Q17471925|Q17471925]] | 14 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Vigjilenca Abazi]] | | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q111570362|Q111570362]] | 2 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Аида Ислам]] | | data-sort-value="1966" | 1966 | | | [[:d:Q133626433|Q133626433]] | 0 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Александра Јуруковска]] | | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[:d:Q112541750|Q112541750]] | 0 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Ана Ацеска]] | | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[:d:Q130799080|Q130799080]] | 0 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Анастасија Пејковска]] | | data-sort-value="1995" | 1995 | | | [[:d:Q136866799|Q136866799]] | 0 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Ангела Прилепчанска]] | | data-sort-value="2004" | 2004-02-11 | | | [[:d:Q56395866|Q56395866]] | 0 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Андријана Цветковиќ]] | македонска режисерка, амбасадор | data-sort-value="1981" | 1981-04-05 | | [[Податотека:Ambassador Cvetkovik.jpg|center|100px]] | [[:d:Q55085022|Q55085022]] | 2 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Бериша Зия]] | | data-sort-value="1932" | 1932-09-13 | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[:d:Q12273165|Q12273165]] | 1 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Беса Адеми]] | македонска судијка | data-sort-value="1964" | 1964-01-23 | | | [[:d:Q98687800|Q98687800]] | 2 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Билге Емин]] | турска писателка | data-sort-value="1976" | 1976-08-15 | | [[Податотека:Bilgeemin.jpg|center|100px]] | [[:d:Q97388051|Q97388051]] | 3 |- | style='text-align:right'| 16 | [[Билјана Ангеловска]] | македонски поет | data-sort-value="1962" | 1962 | data-sort-value="2007" | 2007 | | [[:d:Q113669532|Q113669532]] | 0 |- | style='text-align:right'| 17 | [[Билјана Графвалнер-Брезовска]] | | data-sort-value="1971" | 1971-02-02 | | | [[:d:Q23059376|Q23059376]] | 1 |- | style='text-align:right'| 18 | [[Билјана Унковска]] | | data-sort-value="1952" | 1952-05-04 | | | [[:d:Q65920505|Q65920505]] | 0 |- | style='text-align:right'| 19 | [[Билјана Филиповска]] | | data-sort-value="1949" | 1949 | | | [[:d:Q106729577|Q106729577]] | 1 |- | style='text-align:right'| 20 | [[Борја Јерман Блажиќ]] | словенска информатичарка | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Податотека:Borka Jerman Blažič.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4945579|Q4945579]] | 3 |- | style='text-align:right'| 21 | [[Бојана Барлтроп]] | | data-sort-value="1949" | 1949 | | | [[:d:Q47035469|Q47035469]] | 1 |- | style='text-align:right'| 22 | [[Валентина Миронска-Христовска]] | | data-sort-value="1963" | 1963 | | | [[:d:Q112482310|Q112482310]] | 0 |- | style='text-align:right'| 23 | [[Вана Урошевиќ]] | | data-sort-value="1961" | 1961 | | | [[:d:Q139031128|Q139031128]] | 0 |- | style='text-align:right'| 24 | [[Велика Стојкова]] | | data-sort-value="1973" | 1973 | | | [[:d:Q138999205|Q138999205]] | 0 |- | style='text-align:right'| 25 | [[Вера Венедикова]] | | data-sort-value="1916" | 1916-07-27 | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[:d:Q66386579|Q66386579]] | 1 |- | style='text-align:right'| 26 | [[Вера Недкова]] | бугарска сликарка | data-sort-value="1906" | 1906-11-16 | data-sort-value="1996" | 1996-07-07 | | [[:d:Q12275097|Q12275097]] | 6 |- | style='text-align:right'| 27 | [[Вера Јаниќијевиќ]] | | data-sort-value="1931" | 1931-07-17 | data-sort-value="2014" | 2014-01-07 | [[Податотека:VeraJanicijevic.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20437242|Q20437242]] | 2 |- | style='text-align:right'| 28 | [[Верица Ковачевска]] | | data-sort-value="1982" | 1982-12-07 | | | [[:d:Q115556480|Q115556480]] | 0 |- | style='text-align:right'| 29 | [[Весна Мирчева]] | | data-sort-value="1975" | 1975-11-03 | | | [[:d:Q133743649|Q133743649]] | 0 |- | style='text-align:right'| 30 | [[Весна Целакоска-Јорданова]] | | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q112509249|Q112509249]] | 0 |- | style='text-align:right'| 31 | [[Вида Јоциќ]] | српска вајарка | data-sort-value="1921" | 1921-06-24 | data-sort-value="2002" | 2002-01-10 | [[Податотека:Stevan Kragujevic, Vida Jocic, 1958.JPG|center|100px]] | [[:d:Q12749732|Q12749732]] | 5 |- | style='text-align:right'| 32 | [[Виолета Мартиновска]] | | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q112388331|Q112388331]] | 0 |- | style='text-align:right'| 33 | [[Владанка Авировиќ]] | | data-sort-value="1954" | 1954-01-22 | | | [[:d:Q47513822|Q47513822]] | 2 |- | style='text-align:right'| 34 | [[Вјолца Мехмети-Нуредини]] | | data-sort-value="1978" | 1978-02-06 | | | [[:d:Q107044046|Q107044046]] | 3 |- | style='text-align:right'| 35 | [[Гена Велева]] | | data-sort-value="1902" | 1902 | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Податотека:Gena Veleva.jpg|center|100px]] | [[:d:Q12276183|Q12276183]] | 1 |- | style='text-align:right'| 36 | [[Данијела Митиќ-Копања]] | | data-sort-value="1972" | 1972-11-07 | | | [[:d:Q137940549|Q137940549]] | 0 |- | style='text-align:right'| 37 | [[Димитрина Михајлова]] | | data-sort-value="1942" | 1942-10-06 | | | [[:d:Q108816572|Q108816572]] | 1 |- | style='text-align:right'| 38 | [[Дијана Тоска]] | | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Податотека:Dijana (10).jpg|center|100px]] | [[:d:Q25570380|Q25570380]] | 2 |- | style='text-align:right'| 39 | [[Доника Гервала Шварц]] | косовска политичарка | data-sort-value="1971" | 1971-10-16 | | [[Податотека:Kosovo Donika Gervalla Schwarz in Wien am 21. Februar 2024 - Donika Gërvalla-Schwarz in 2024 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q106119866|Q106119866]] | 13 |- | style='text-align:right'| 40 | [[Екатерина Симидчиева]] | | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1899" | 1899-08-24 | [[Податотека:S Gulabchev Makite Ekaterina Simidchieva-03.jpg|center|100px]] | [[:d:Q12279586|Q12279586]] | 2 |- | style='text-align:right'| 41 | [[Елена Гюркович]] | | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2004" | 2004-08-05 | | [[:d:Q12279680|Q12279680]] | 1 |- | style='text-align:right'| 42 | [[Елена Михајлова]] | | data-sort-value="1892" | 1892 | No/unknown value | | [[:d:Q107426847|Q107426847]] | 1 |- | style='text-align:right'| 43 | [[Елеонора Петрова Митевска]] | | data-sort-value="1952" | 1952-08-12 | | | [[:d:Q65498050|Q65498050]] | 0 |- | style='text-align:right'| 44 | [[Елизабета Дуковска]] | | data-sort-value="1961" | 1961 | | | [[:d:Q118400324|Q118400324]] | 1 |- | style='text-align:right'| 45 | [[Елизабета Ѓоревска]] | српска глумица | data-sort-value="1961" | 1961-01-11 | | [[Податотека:Еlizabeta Đorevska (2005).jpg|center|100px]] | [[:d:Q16082740|Q16082740]] | 5 |- | style='text-align:right'| 46 | [[Елизабета Јонуз]] | германска писателка | data-sort-value="1964" | 1964 | | | [[:d:Q23059657|Q23059657]] | 2 |- | style='text-align:right'| 47 | [[Емилија Илиевска]] | | data-sort-value="1962" | 1962-10-28 | | | [[:d:Q98710475|Q98710475]] | 1 |- | style='text-align:right'| 48 | [[Ермира Мехмети]] | политичарка | data-sort-value="1979" | 1979-10-06 | | [[Податотека:Ermira Mehmeti (born 1979) in the video 'ARGUMENT - 08.03.2016'.png|center|100px]] | [[:d:Q13038677|Q13038677]] | 3 |- | style='text-align:right'| 49 | [[Жанина Мирчевска]] | македонска писателка | data-sort-value="1967" | 1967-10-20 | | | [[:d:Q18643152|Q18643152]] | 2 |- | style='text-align:right'| 50 | [[Зана Рамадани]] | германска политичарка и активистка | data-sort-value="1984" | 1984-01-10 | | | [[:d:Q16191094|Q16191094]] | 12 |- | style='text-align:right'| 51 | [[Зорица Арсиќ Мандариќ]] | | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Податотека:Zorica Arsic Mandaric.jpg|center|100px]] | [[:d:Q65200614|Q65200614]] | 1 |- | style='text-align:right'| 52 | [[Зорица Николовска]] | | data-sort-value="1964" | 1964 | | | [[:d:Q95193815|Q95193815]] | 0 |- | style='text-align:right'| 53 | [[Ивана Гакидова]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1995" | 1995-02-27 | | | [[:d:Q85981516|Q85981516]] | 2 |- | style='text-align:right'| 54 | [[Ивана Тасев]] | | data-sort-value="1973" | 1973 | | | [[:d:Q133605569|Q133605569]] | 0 |- | style='text-align:right'| 55 | [[Иванка Василевска]] | | data-sort-value="1981" | 1981-04-23 | | | [[:d:Q106648865|Q106648865]] | 1 |- | style='text-align:right'| 56 | [[Иванка Петровиќ]] | | data-sort-value="1939" | 1939-06-14 | data-sort-value="2026" | 2026-01-21 | | [[:d:Q12633285|Q12633285]] | 1 |- | style='text-align:right'| 57 | [[Ирена Арсиќ]] | | data-sort-value="1959" | 1959-09-07 | | | [[:d:Q16084643|Q16084643]] | 2 |- | style='text-align:right'| 58 | [[Искра Стефанова]] | | data-sort-value="1983" | 1983 | | | [[:d:Q137446956|Q137446956]] | 0 |- | style='text-align:right'| 59 | [[Йела Кършич]] | | data-sort-value="1915" | 1915-12-21 | data-sort-value="2005" | 2005-01-02 | | [[:d:Q85990788|Q85990788]] | 2 |- | style='text-align:right'| 60 | [[Калина Ванска]] | | | | | [[:d:Q102129140|Q102129140]] | 0 |- | style='text-align:right'| 61 | [[Кара Трифун]] | | No/unknown value | No/unknown value | | [[:d:Q19971987|Q19971987]] | 1 |- | style='text-align:right'| 62 | [[Катерина Венедикова]] | | data-sort-value="1942" | 1942-11-20 | | | [[:d:Q70927153|Q70927153]] | 1 |- | style='text-align:right'| 63 | [[Корнелија Утевска Глигоровска]] | | data-sort-value="1973" | 1973-12-28 | | | [[:d:Q81803621|Q81803621]] | 1 |- | style='text-align:right'| 64 | [[Костадинка Велковска]] | хрватска глумица | data-sort-value="1948" | 1948-06-03 | data-sort-value="2024" | 2024-03-10 | | [[:d:Q11116976|Q11116976]] | 4 |- | style='text-align:right'| 65 | [[Кристина Вициска]] | | data-sort-value="1985" | 1985 | | | [[:d:Q132948343|Q132948343]] | 0 |- | style='text-align:right'| 66 | [[Лаура Павловиќ]] | српска оперска пејачка | | | [[Податотека:Trubadur, Opera SNP, 2008-2009, Svitlana Dekar, Laura Pavlović, ženski Hor opere SNP, foto M. Pozlović.jpg|center|100px]] | [[:d:Q6499302|Q6499302]] | 4 |- | style='text-align:right'| 67 | [[Лидија Кумбараџи-Богоевиќ]] | | data-sort-value="1929" | 1929 | | | [[:d:Q139028350|Q139028350]] | 0 |- | style='text-align:right'| 68 | [[Лили Стојановска]] | | data-sort-value="1952" | 1952-05-29 | | | [[:d:Q60441203|Q60441203]] | 0 |- | style='text-align:right'| 69 | [[Лиляна Албанска]] | | data-sort-value="1917" | 1917-11-11<br/>1917 | data-sort-value="2002" | 2002-05-27<br/>2002 | | [[:d:Q12284898|Q12284898]] | 1 |- | style='text-align:right'| 70 | [[Лина Пејовска]] | македонска пејачка | data-sort-value="2002" | 2002-06-22 | | | [[:d:Q83733089|Q83733089]] | 1 |- | style='text-align:right'| 71 | [[Линдита Алиу - Тахири]] | македонска новинарка | data-sort-value="1962" | 1962 | | | [[:d:Q13041633|Q13041633]] | 2 |- | style='text-align:right'| 72 | [[Марика Матеска]] | | data-sort-value="1958" | 1958-12-07 | | | [[:d:Q98772542|Q98772542]] | 1 |- | style='text-align:right'| 73 | [[Марија Ангелова]] | | data-sort-value="1980" | 1980-08-27 | | | [[:d:Q106861553|Q106861553]] | 1 |- | style='text-align:right'| 74 | [[Марија Гиревска]] | | data-sort-value="1980" | 1980 | | | [[:d:Q133687967|Q133687967]] | 0 |- | style='text-align:right'| 75 | [[Марија Грбиќ]] | | data-sort-value="1948" | 1948-02-06 | data-sort-value="2022" | 2022-07-12 | | [[:d:Q124937343|Q124937343]] | 0 |- | style='text-align:right'| 76 | [[Марија Николовски]] | | data-sort-value="1985" | 1985 | | | [[:d:Q133379740|Q133379740]] | 0 |- | style='text-align:right'| 77 | [[Марија Петровиќ]] | македонска одбојкарка | data-sort-value="1987" | 1987-04-15 | | | [[:d:Q15262810|Q15262810]] | 2 |- | style='text-align:right'| 78 | [[Марија Петрушевска]] | | data-sort-value="1986" | 1986-01-14 | | | [[:d:Q106651932|Q106651932]] | 1 |- | style='text-align:right'| 79 | [[Марија Поцева Пискацев]] | | data-sort-value="1982" | 1982 | | | [[:d:Q136856803|Q136856803]] | 0 |- | style='text-align:right'| 80 | [[Матеа Николиќ]] | | data-sort-value="2002" | 2002-08-01 | | | [[:d:Q119555659|Q119555659]] | 1 |- | style='text-align:right'| 81 | [[Матилда Ивковиќ]] | | data-sort-value="1936" | 1936-01-18 | | | [[:d:Q63676573|Q63676573]] | 1 |- | style='text-align:right'| 82 | [[Маја Бојаџиевска]] | македонска писателка | data-sort-value="1962" | 1962 | | | [[:d:Q12286337|Q12286337]] | 1 |- | style='text-align:right'| 83 | [[Маја Бојаџиевска]] | | data-sort-value="1963" | 1963 | | | [[:d:Q139036832|Q139036832]] | 0 |- | style='text-align:right'| 84 | [[Мерита Колчи-Коџаџику]] | македонска политичарка | data-sort-value="1958" | 1958-05-01 | | | [[:d:Q106645339|Q106645339]] | 3 |- | style='text-align:right'| 85 | [[Мирјана Вукиќевиќ-Карабин]] | | data-sort-value="1933" | 1933-11-25 | data-sort-value="2020" | 2020-10-02 | | [[:d:Q102226130|Q102226130]] | 1 |- | style='text-align:right'| 86 | [[Мирјана Димовска Чоловиќ]] | | data-sort-value="1950" | 1950 | | | [[:d:Q139037134|Q139037134]] | 0 |- | style='text-align:right'| 87 | [[Мирјана Радевска-Стефкова]] | | data-sort-value="1960" | 1960-08-23 | | | [[:d:Q98687626|Q98687626]] | 1 |- | style='text-align:right'| 88 | [[Мирјана Холст]] | | data-sort-value="1983" | 1983 | | | [[:d:Q136860263|Q136860263]] | 0 |- | style='text-align:right'| 89 | [[Мојца Седеу]] | македонски перкусионист | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q1943115|Q1943115]] | 1 |- | style='text-align:right'| 90 | [[Нада Макеларска]] | македонска пејачка | data-sort-value="1946" | 1946 | | | [[:d:Q125470907|Q125470907]] | 1 |- | style='text-align:right'| 91 | [[Нада Пани]] | босанска глумица | data-sort-value="1920" | 1920 | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[:d:Q13089727|Q13089727]] | 4 |- | style='text-align:right'| 92 | [[Наталија Андријевска]] | | data-sort-value="1968" | 1968 | | | [[:d:Q112451568|Q112451568]] | 0 |- | style='text-align:right'| 93 | [[Наташа Андонова]] | | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q12287789|Q12287789]] | 1 |- | style='text-align:right'| 94 | [[Наташа Неделкова]] | | data-sort-value="1993" | 1993 | | | [[:d:Q131145217|Q131145217]] | 0 |- | style='text-align:right'| 95 | [[Наташа Сарџоска]] | | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[:d:Q133412270|Q133412270]] | 0 |- | style='text-align:right'| 96 | [[Невенка Стаменковска-Стојковски]] | македонска политичарка | data-sort-value="1983" | 1983-08-21 | | | [[:d:Q122188076|Q122188076]] | 0 |- | style='text-align:right'| 97 | [[Неда Здравева]] | | data-sort-value="1976" | 1976-11-10 | | | [[:d:Q110064732|Q110064732]] | 1 |- | style='text-align:right'| 98 | [[Нермина Кукиќ]] | | data-sort-value="1971" | 1971-09-27 | | | [[:d:Q1978034|Q1978034]] | 1 |- | style='text-align:right'| 99 | [[Никица Корубин]] | македонска политичарка | data-sort-value="1976" | 1976-05-22 | | | [[:d:Q31207202|Q31207202]] | 2 |- | style='text-align:right'| 100 | [[Нина Билјановска]] | | | | | [[:d:Q130793888|Q130793888]] | 0 |- | style='text-align:right'| 101 | [[Олга Најденовска]] | | data-sort-value="1963" | 1963-07-05 | | | [[:d:Q107012804|Q107012804]] | 1 |- | style='text-align:right'| 102 | [[Ратка Димитрова]] | | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2020" | 2020-08-30 | | [[:d:Q106858332|Q106858332]] | 1 |- | style='text-align:right'| 103 | [[Ремзије Хисар]] | турски академик и хемичарка | data-sort-value="1902" | 1902 | data-sort-value="1992" | 1992-06-13 | | [[:d:Q5364158|Q5364158]] | 13 |- | style='text-align:right'| 104 | [[Роска Бадева]] | | data-sort-value="1948" | 1948 | | | [[:d:Q112517052|Q112517052]] | 0 |- | style='text-align:right'| 105 | [[Санела Шкријељ]] | македонска политичарка | data-sort-value="1981" | 1981-04-22 | | | [[:d:Q121700783|Q121700783]] | 0 |- | style='text-align:right'| 106 | [[Сара Сандева]] | чешка глумица | data-sort-value="1997" | 1997-06-25 | | [[Податотека:Sara Sandeva (cropped).png|center|100px]] | [[:d:Q28836223|Q28836223]] | 3 |- | style='text-align:right'| 107 | [[Сашка Богевска-Капуано]] | | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[:d:Q113829756|Q113829756]] | 0 |- | style='text-align:right'| 108 | [[Светлана Карапетрова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1965" | 1965-03-31 | | | [[:d:Q30306429|Q30306429]] | 2 |- | style='text-align:right'| 109 | [[Светлана Поровиќ Михајловиќ]] | српска писателка | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | | [[:d:Q20435384|Q20435384]] | 2 |- | style='text-align:right'| 110 | [[Светлана Јакимовска]] | | data-sort-value="1956" | 1956-06-08 | | | [[:d:Q106869246|Q106869246]] | 1 |- | style='text-align:right'| 111 | [[Сема Али Ерол]] | | data-sort-value="1980" | 1980 | | | [[:d:Q133627398|Q133627398]] | 0 |- | style='text-align:right'| 112 | [[Симона Браун Живковска]] | | data-sort-value="1994" | 1994-06-24 | | | [[:d:Q104416100|Q104416100]] | 0 |- | style='text-align:right'| 113 | [[Симона Николовска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1991" | 1991-02-23 | | | [[:d:Q96315060|Q96315060]] | 0 |- | style='text-align:right'| 114 | [[Славица Бабамова]] | | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Податотека:Slavica Babamova 2024 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q113813072|Q113813072]] | 1 |- | style='text-align:right'| 115 | [[Славица Грковска-Лошкова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1970" | 1970-07-27 | | [[Податотека:Slavica Grkovska official portrait 2022.jpg|center|100px]] | [[:d:Q110628915|Q110628915]] | 1 |- | style='text-align:right'| 116 | [[Славица Јаневска]] | | data-sort-value="1989" | 1989 | | | [[:d:Q139277746|Q139277746]] | 0 |- | style='text-align:right'| 117 | [[Слаѓана Вујошевиќ]] | | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q116994436|Q116994436]] | 0 |- | style='text-align:right'| 118 | [[Снежана Филипова]] | | data-sort-value="1965" | 1965 | | | [[:d:Q112507543|Q112507543]] | 0 |- | style='text-align:right'| 119 | [[Соња Королиов]] | македонски славист | data-sort-value="1973" | 1973 | | | [[:d:Q105492531|Q105492531]] | 1 |- | style='text-align:right'| 120 | [[Станче Ракиќ]] | | data-sort-value="1957" | 1957-04-27 | | | [[:d:Q12759638|Q12759638]] | 2 |- | style='text-align:right'| 121 | [[Султана Марковска]] | македонска и бугарска пијанистка | data-sort-value="1946" | 1946-03-22 | | | [[:d:Q105501173|Q105501173]] | 1 |- | style='text-align:right'| 122 | [[Татјана Васиќ-Бозаџиева]] | | data-sort-value="1973" | 1973-07-27 | | | [[:d:Q118399069|Q118399069]] | 1 |- | style='text-align:right'| 123 | [[Татјана Филиповска]] | | data-sort-value="1965" | 1965 | | | [[:d:Q133636603|Q133636603]] | 0 |- | style='text-align:right'| 124 | [[Тина Абдула]] | | data-sort-value="1997" | 1997-09-20 | | | [[:d:Q64514195|Q64514195]] | 4 |- | style='text-align:right'| 125 | [[Тина Трпкоска]] | македонска глумица | data-sort-value="1988" | 1988-05-20 | | | [[:d:Q79475836|Q79475836]] | 0 |- | style='text-align:right'| 126 | [[Фросина Стојковска]] | македонска писателка | data-sort-value="1986" | 1986 | | | [[:d:Q106258742|Q106258742]] | 1 |- | style='text-align:right'| 127 | [[Хелен Волф]] | американски уредник и издавач | data-sort-value="1906" | 1906-07-27 | data-sort-value="1994" | 1994-03-28 | | [[:d:Q42529600|Q42529600]] | 2 |- | style='text-align:right'| 128 | [[Христина Ивановска]] | македонска уметница | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q107421816|Q107421816]] | 0 |- | style='text-align:right'| 129 | [[Христина Татиќ]] | | data-sort-value="1916" | 1916-11-26 | data-sort-value="2003" | 2003-02-26 | | [[:d:Q63677037|Q63677037]] | 1 |- | style='text-align:right'| 130 | [[Јагода Цветичанин]] | | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Податотека:Jagoda-Cveticanin.jpg|center|100px]] | [[:d:Q12957668|Q12957668]] | 2 |- | style='text-align:right'| 131 | [[Јадранка Поцкова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1960" | 1960-03-20 | | | [[:d:Q106649126|Q106649126]] | 1 |- | style='text-align:right'| 132 | [[Јана Манева-Чупоска]] | | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q116142427|Q116142427]] | 0 |- | style='text-align:right'| 133 | [[Јасмина Кувенџиска]] | | | | | [[:d:Q131866493|Q131866493]] | 0 |- | style='text-align:right'| 134 | [[Јасна Кочијашевиќ]] | | data-sort-value="1951" | 1951 | | | [[:d:Q31184933|Q31184933]] | 1 |- | style='text-align:right'| 135 | [[Јованка Стојановска-Друговац]] | | data-sort-value="1958" | 1958 | | | [[:d:Q112359994|Q112359994]] | 0 |- | style='text-align:right'| 136 | [[Љиљана Богоева Седлар]] | | data-sort-value="1948" | 1948-03-05 | data-sort-value="2020" | 2020-01-24 | [[Податотека:Ljiljana Bogoeva Sedlar u kabinetu 01.tif|center|100px]] | [[:d:Q115697275|Q115697275]] | 1 |- | style='text-align:right'| 137 | [[Љубица Аџовиќ]] | југословенска глумица | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2006" | 2006-05-23 | | [[:d:Q12747908|Q12747908]] | 5 |} {{Wikidata list end}} r70vxmrkgfrma1r97lju2mxyh0qaadr Л’Аквила 0 1318230 5560493 5428524 2026-05-16T13:00:41Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:SMariaCollemaggio.jpg]] со [[File:L'Aquila_-_basilica_di_Santa_Maria_di_Collemaggio_-_facciata_-_14.jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 5560493 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Л’Аквила | native_name = | official_name = Општина Л’Аквила | image_skyline = L'Aquila Piazza del Duomo 2007 by-RaBoe.jpg | image_caption = Главниот плоштад во Л’Аквила | image_shield = Coat of Arms of L'Aquila, Italy.svg | image_map = | coordinates = {{coord|42|21|N|13|24|E|region:IT-AQ_type:city(72948)|display=inline}} | pushpin_label_position = | region = [[Абруцо]] | province = [[Л’Аквила(округ)|Л’Аквила]] | mayor = [[Пјерлуиџи Бионди]] | mayor_party =[[Brothers of Italy|FdI]] | elevation_footnotes = | elevation_m = 714 | area_footnotes = | area_total_km2 = 473.91 | population_footnotes =<ref>Population data from [[Национален статистички институт на Италија|Istat]]</ref> | population_as_of = декември 31, 2013 | population_total = 70967 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Аквилани |telephone=|postalcode=|istat=| saint = св. Максим Еквитиј, св. Петар Целестин, св. Бернардин Сиенски | day = 10 јуни | website = {{official website|http://www.comune.laquila.it}} | footnotes = | imagesize = | image_alt = |image_flag=Flag_of_L%27Aquila.svg| shield_alt = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Italy#Abruzzo#Europe | pushpin_map_alt = | coordinates_footnotes = | twin1 = | twin1_country = | postal_code = 67100 | area_code = 0862 }} '''Л’Аквила''' ({{langx|it|L'Aquila}}) — град во средна [[Италија]], главен град на регионот [[Абруцо]] и главен град на истоимената област. Сепак, тоа не е најголемиот град и економски најзначајниот бидејќи тука е крајбрежниот [[Пескара]]. Аквила е познат како највисокиот голем град во централна Италија. == Потекло на името == ''Л’Аквила'' на италијански значи „орел“. == Географија == [[Податотека:L'Aquila_centro.JPG|десно|мини|270x270пкс| Историското јадро на Л’Аквила]] [[Податотека:L'Aquila_Piazza_del_Duomo_2007_by-RaBoe.jpg|десно|мини|270x270пкс| Плоштадот на катедралата]] [[Податотека:L'aquila04.jpg|десно|мини|270x270пкс| Централна улица во Л'Аквил]] Л’Аквила се наоѓа во централна [[Италија]]. Градот е 120 километри североисточно од главниот град [[Рим]] и 200 километри западно од [[Пескара]]. '''Релјеф''': Л’Аквила се развила на многу високо земјиште во централните [[Апенини]] . Висината на градот е околу 710–720 м надморска височина. Градот е опкружен со највисоките врвови на [[Апенини]]те, а на околу 15 километри источно од градот се наоѓа [[Гран Сасо]] (2.912 м надморска височина), највисокиот врв на [[Апенински Полуостров|Апенинскиот полуостров]]. '''Клима''': Климата во Л’Аквила е [[Умереноконтинентална клима|умерено континентална]] поради значителната надморска височина. Соодветно на тоа, климата е многу поостра отколку во околните градови, кои се блиску до морето и на помала надморска височина. Снегот во градот е редовен зимски феномен, кој е многу редок во централна Италија. {{Weather box |width=auto |metric first=yes |single line=yes |location= Stazione Meteo L'Aquila {{coord|42|22|N|13|21|E}} |Jan high C= 6.4 |Feb high C= 8.5 |Mar high C= 12.3 |Apr high C= 16.3 |May high C= 20.9 |Jun high C= 25.3 |Jul high C= 29.0 |Aug high C= 29.1 |Sep high C= 24.7 |Oct high C= 18.4 |Nov high C= 12.2 |Dec high C= 7.4 <!--Mean daily temperature--> |Jan mean C= 2.3 |Feb mean C= 3.8 |Mar mean C= 7.0 |Apr mean C= 10.7 |May mean C= 14.9 |Jun mean C= 18.7 |Jul mean C= 21.6 |Aug mean C= 21.6 |Sep mean C= 18.1 |Oct mean C= 12.8 |Nov mean C= 7.8 |Dec mean C= 3.7 <!--Average low temperatures--> |Jan low C= -1.8 |Feb low C= -1.0 |Mar low C= 1.7 |Apr low C= 5.0 |May low C= 8.8 |Jun low C= 12.2 |Jul low C= 14.2 |Aug low C= 14.1 |Sep low C= 11.4 |Oct low C= 7.2 |Nov low C= 3.3 |Dec low C= -0.1 <!--Rainfall--> |Jan rain mm= 66.1 |Feb rain mm= 64.5 |Mar rain mm= 51.2 |Apr rain mm= 56.6 |May rain mm= 51.0 |Jun rain mm= 46.1 |Jul rain mm= 34.7 |Aug rain mm= 37.7 |Sep rain mm= 52.8 |Oct rain mm= 66.3 |Nov rain mm= 91.3 |Dec rain mm= 83.7 <!--Snowfall--> <!--IMPORTANT: use mm or cm but NOT both!--> |Jan snow cm= 27 |Feb snow cm= 19.8 |Mar snow cm= 7.2 |Apr snow cm= 0 |May snow cm= 0 |Jun snow cm= 0 |Jul snow cm= 0 |Aug snow cm= 0 |Sep snow cm= 0 |Oct snow cm= 0 |Nov snow cm= 0 |Dec snow cm= 13.8 <!--Average number of rainy days--> |unit rain days= <!--If entering the average number of days, then the unit requirement should be used, because this varies between countries. E.g. 0.2&nbsp;cm, 0.2 mm.--> |Jan rain days= 8 |Feb rain days= 8 |Mar rain days= 8 |Apr rain days= 9 |May rain days= 8 |Jun rain days= 6 |Jul rain days= 5 |Aug rain days= 5 |Sep rain days= 6 |Oct rain days= 8 |Nov rain days= 10 |Dec rain days= 10 <!--Average number of snowy days--> |unit snow days= <!--If entering the average number of days, then the unit requirement should be used, because this varies between countries. E.g. 0.2&nbsp;cm, 0.2 mm.--> |Jan snow days= 3 |Feb snow days= 2.2 |Mar snow days= 1 |Apr snow days= 0 |May snow days= 0 |Jun snow days= 0 |Jul snow days= 0 |Aug snow days= 0 |Sep snow days= 0 |Oct snow days= 0 |Nov snow days= 0 |Dec snow days= 1.6 |source 1=<ref name="CETEMPS">{{Cite web |url=http://cetemps.aquila.infn.it/tempaq/MR/articoliMR/climalaquila.html |title=Il clima dell'Aquila |publisher=CETEMPS |access-date=September 26, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121022356/http://cetemps.aquila.infn.it/tempaq/MR/articoliMR/climalaquila.html |archive-date=November 21, 2011 |df=mdy-all }}</ref> |date=October 2011}}<!--Infobox ends--> '''Води''' : Л’Аквила поради високата надморска височина градот нема големи водотеци, но низ градот течат неколку мали потоци. == Историја == Населба на ова место првпат се појавила во [[13 век]]. Владетелите на [[Кралство на двете Сицилии|Кралството на двете Сицилии]] изградиле населба опкружена со масивни ѕидини во обид да обезбедат власт во овие краишта на своето кралство. Градот, како утврдено и безбедно место, набрзо станал важен политички центар на Кралството Двете Сицилии. Л’Аквила била припоена во [[1860|1860 година]] кон новооснованата [[Италија]]. Веднаш станала главен град на провинцијата Абруцо и Молизе, подоцна само на [[Абруцо]]. Низ историјата, градот често бил потресен од земјотреси. Па во [[2009|2009 година]] бил тешко уништен од земјотрес со јачина од 6,3 степени [[Рихтерова скала|според Рихтеровата скала]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7984867.stm „Снажан земљотрес у Италији”]. BBC. 26. 4. 2009.</ref> == Популација == Според резултатите од пописот на населението во 2013 година, во општината живееле 70 967 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dati.istat.it/Index.aspx|title=Statistiche I.Stat|last=|first=|date=28 декември 2012|work=|publisher=ISTAT|accessdate=|coauthors=}}</ref> {| class="wikitable" |+ ![[1931]] ![[1936]] ![[1951]] ![[1961]] ![[1971]] ![[1981]] ![[1991]] ![[2001]] ![[2011]] ![[2013]] |- |51 174 |51 160 |54 633 |56 019 |60 131 |63 678 |66 813 |68 503 |66 964 |70 967 |} Во [[2008]] година Л’Аквила имала околу 73.000 жители, 1,5 пати повеќе отколку на почетокот на [[20 век]]. Денес, во градот има и голем број доселеници. == Градови партнери == * {{Знамеикона|Либан}} [[Баалбек]] * {{Знамеикона|Романија}} [[Бистрица (Романија)|Бистрица]] * {{Знамеикона|Италија}} [[Берналда]] * {{Знамеикона|Италија}} [[Сиена]] * {{Знамеикона|Италија}} [[Фоџа]] * {{Знамеикона|Италија}} [[Сант Анџело д'Алифе]] * {{Знамеикона|Шпанија}} [[Куенка]] * {{Знамеикона|Австралија}} [[Хобарт]] * {{Знамеикона|Германија}} [[Ротвајл]] * {{Знамеикона|Полска}} [[Зјелона гора]] * {{Знамеикона|Англија}} [[Јорк]] == Галерија == <gallery> Податотека:L'Aquila -Cathedral- 2007 by-RaBoe 06.jpg|Катедралата во Л’Аквила Податотека:L'Aquila - basilica di Santa Maria di Collemaggio - facciata - 14.jpg|Црква св. Марија ди Колемаџо Податотека:L'Aquila, Forte Spagnolo 2007 by-RaBoe-5.jpg|Градскиот замок , денес народен музеј Податотека:L'Aquila 2007 -Teatro comunale- by-RaBoe 047.jpg|Градскиот театар </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Л’Аквила (покраина)]] [[Категорија:Градови во Абруцо]] [[Категорија:Населени места основани во 13 век]] 2ib6cukf12pyn8cums37gnbchsdmztl I pazzi per progetto 0 1322908 5560730 5096959 2026-05-17T11:54:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5560730 wikitext text/x-wiki {{Infobox opera|name={{Lang|it|I pazzi per progetto}}|type=фарса|composer=[[Гаетано Доницети]]|image=Gaetano Donizetti 1.jpg|image_upright=0.8|caption=Доницети околу 1835 г.|librettist=Доменико Гилардони|language=италијански|based_on=|premiere_date={{start date|1830|02|06|df=y}}|premiere_location=Театар Сан Карло, Неапол}} '''Луди по дизајн''' ({{Јаз|it|I pazzi per progetto}}) била фарса во еден чин од [[Гаетано Доницети]] со либрето на Доменико Џилардони. Првата изведба се одржала во театарот Сан Карло на 6 февруари 1830 година, и била проследена со нејзината втора презентација на 7 февруари во театарот дел Фондо.<ref name="BLK">Black 1982, pp. 24—25: Black deals specifically with the error and details performances at both houses in 1830 and 1831.</ref> На настапот во Неапол во 1830 година, некои големи пејачи од тоа време како Бокабадати и Лујџи Лаблаш го извеле на хуманитарен настан, но и покрај исклучителната актерска екипа, публиката била навистина многу скудна. Била изведена уште неколку пати во Неапол и Палермо до 1845 година,<ref name="BLK"/> и потоа заборавена до 1977 година. == Историја на изведба == Во 1977 година, како дел од фестивалот Опера Барга, била претставена нова ревизија, уредена од маестро Бруно Ригачи од Фиренца и користејќи ја оригиналната партитура што била зачувана во Конзерваториумот С. Пјетро а Мајела во Неапол. Бил неверојатен успех кај јавноста и кај критичарите. == Улоги == * Дарлемонт, директор на душевна болница, вујко на Норина - бас * Норина, сопруга на Блинвал - [[сопран]] * Блинвал, полковник - бас-баритон * Кристина, млада девојка, вљубена во Блинвал - мецосопран * Венанцио, скржав старец, чувар на Кристина - бас * Евстахио, трубач на полкот на Блинвал - баритон * Френк, слуга на Дарлемонт - бас-баритон == Синопсис == : Место: Болница за луди во Париз : Време: почеток на 19 век Директорот на болницата, Дарлемонт имал внука Норина, мажена за Блинвал, полковник на змејовите. Оддалеченоста на мажот од неговата сакана сопруга поради воени причини и меѓусебната љубомора биле причина за низа акции кога двајцата повторно да се сретнат. Со оглед на тоа што средбата се одвивала во болницата со која раководел вујкото на Норина, двајцата наизменично се претставувале како луди за да ги дознаат вистинските чувства еден на друг, предизвикувајќи избезумен рингишпил на измами и недоразбирања. На сето ова се додал еден многу гласен и премногу искрен слуга, (Френк), дезертер трубач кој се преправал дека е доктор (Еустас), убава млада девојка (Кристина), поранешна љубовница на полковникот, која се обидувала да избега од нејзиниот стар старател (Венанцио). Тој пак се обидува да ја натера да полуди за да може да и го земе миразот. Овие многу добро усогласени состојки резултирале со фарса со сите нејзини правила. На добро осмислениот крај, се враќал мирот и моралната обврска. == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Алит, Џон Стјуарт (1991), ''Доницети: во светлината на романтизмот и учењето на Јохан Симон Мајр'', Шафтсбери: Елемент Букс, Ltd (Велика Британија); Rockport, MA: Element, Inc. (САД) * Ешбрук, Вилијам (1982), ''Доницети и неговите опери'', Универзитетот во Кембриџ.{{ISBN|0-521-23526-X}} * Ешбрук, Вилијам (1998), „Доницети, Гаетано“ во Стенли Сејди (Уред.), ''Оперскиот речник на Њу Гроув'', кн. Еден. Лондон: Macmillan Publishers, Inc.{{ISBN|0-333-73432-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-333-73432-7|0-333-73432-7]]{{ISBN|1-56159-228-5}} * Ешбрук, Вилијам и Сара Хиберд (2001), во Холден, Аманда (Уред.), ''Водич за операта на новиот пингвин'', Њујорк: Пингвин Путнам.{{ISBN|0-14-029312-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-14-029312-4|0-14-029312-4]] . стр.&nbsp;224 – 247. * Блек, Џон (1982), ''Оперите на Доницети во Неапол, 1822-1848 година'' . Лондон: Друштвото Доницети. * Ловенберг, Алфред (1970). ''Анали на операта, 1597-1940 година'', второ издание. Роуман и Литлфилд * Озборн, Чарлс, (1994), ''Оперите на Бел Канто на Росини, Доницети и Белини'', Портланд, Орегон: Амадеус прес.{{ISBN|0-931340-71-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-931340-71-3|0-931340-71-3]] * Сејди, Стенли, (Уред.); Џон Тајрел (Извр. Ед.) (2004), ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'' . 2. издание. Лондон: Мекмилан.{{ISBN|978-0-19-517067-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-19-517067-2|978-0-19-517067-2]] (тврд повез).{{ISBN|0-19-517067-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-19-517067-9|0-19-517067-9]]{{OCLC|419285866}} (екнига). * Вајнсток, Херберт (1963), ''Доницети и светот на операта во Италија, Париз и Виена во првата половина на деветнаесеттиот век'', Њујорк: Пантеон книги. LCCN 63-13703 == Надворешни врски == * [http://www.donizettisociety.com/index.html Интернет-страница на Друштвото Доницети (Лондон).] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100105111938/http://donizettisociety.com/index.html |date=2010-01-05 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Италијански опери]] awlte7eabu8jadzjrpv8pskbbyapfl0 Предлошка:Хидрографија на Македонија 10 1322926 5560459 5363720 2026-05-16T12:02:55Z Ehrlich91 24281 5560459 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Хидрографија на Македонија | title = [[Хидрографија на Македонија]] | listclass = hlist | grоup1 = [[Список на реки во Македонија|Реки]] | list1 = {{Навкутија подгрупа | group1 = [[Егејско Море|Егејски<br/>слив]] | list1 = * [[Бабуна (река)|Бабуна]] * [[Блато (река)|Блато]] * [[Блаштица]] * [[Боишка Река]] * [[Бошава]] * [[Брегалница]] * [[Бутурица]] * [[Вардар]] * [[Градешка Река]] * [[Дворишка Река]] * [[Дошница]] * [[Драгор]] * [[Дуњска Река]] * [[Жаба (река)|Жаба]] * [[Журешница]] * [[Злетовска Река]] * [[Зрновска Река]] * [[Јелешка Река]] * [[Кадина Река]] * [[Каменичка Река]] * [[Коњарска Река (Мариово)|Коњарска Река]] * [[Кочанска Река]] * [[Крадешка Река]] * [[Крива Лакавица]] * [[Крива Река]] * [[Крушевичка Река]] * [[Лазечка Река]] * [[Лебница (река)|Лебница]] * [[Мала Река]] * [[Маркова Река]] * [[Оризарска Река]] * [[Осојница]] * [[Оча]] * [[Пена]] * [[Пчиња]] * [[Раец (река)|Раец]] * [[Ракита]] * [[Салаковска Река]] * [[Слатинска Река]] * [[Стара Река]] * [[Струмица (река)|Струмица]] * [[Тополка]] * [[Треска]] * [[Трновчица]] * [[Турија (река)|Турија]] * [[Цветовска Река]] * [[Црна Река]] * [[Чеплеска Река]] * [[Шемница]] | group2 = [[Јадранско Море|Јадрански<br/>слив]] | list2 = * [[Жерноица]] * [[Мавровска Река]] * [[Мала Река (притока на Радика)|Мала Река]] * [[Радика]] * [[Рибничка Река]] * [[Црн Дрим]] | group3 = [[Црно Море|Црноморски<br/>слив]] | list3 = * [[Биначка Морава]] ** [[Кључевска Река]] ** [[Слатинска Река (Биначка Морава)]] }} | grоup2 = [[Список на езера во Македонија|Езера]] | list2 = {{Навкутија подгрупа | group1 = Природни | list1 = * [[Боговинско Езеро|Боговинско]] * [[Дојранско Езеро|Дојранско]] * [[Караниколичко Езеро|Караниколичко]] * [[Локув]] * [[Моклишко Езеро|Моклишко]] * [[Острово (езеро)|Острово]] * [[Охридско Езеро|Охридско]] * [[Пелистерски Очи]] ** [[Големо Пелистерско Езеро|Големо]] и [[Мало Пелистерско Езеро|Мало Пелистерско]] * [[Подгоречко Езеро|Подгоречко]] * [[Преспанско Езеро|Преспанско]] * [[Црно Езеро (Шар Планина)|Црно]] | group2 = Вештачки | list2 = * [[Беровско Езеро|Беровско]] * [[Водоча (езеро)|Водоча]] * [[Глажња (езеро)|Глажња]] * [[Глобочица (езеро)|Глобочица]] * [[Гратче (езеро)|Гратче]] * [[Дебарско Езеро|Дебарско]] * [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] * [[Козјак (езеро)|Козјак]] * [[Липковско Езеро|Липковско]] * [[Мавровско Езеро|Мавровско]] * [[Мантово]] * [[Матка (езеро)|Матка]] * [[Младост (езеро)|Младост]] * [[Прилепско Езеро|Прилепско]] * [[Слатинско Езеро|Слатинско]] * [[Стрежевско Езеро|Стрежевско]] * [[Тиквешко Езеро|Тиквешко]] * [[Турија (езеро)|Турија]] }} | group3 = [[Мочуриште|Мочуришта]] | list3 = * [[Катлановско Блато]] * [[Кундинско Езеро]] * [[Моноспитовско Блато]] * [[Новоселски Вир 1]] * [[Новоселски Вир 2]] * [[Сини Вирој]] * [[Студенчишко Блато]] | group4 = [[Водопад]]и | list4 = * [[Бабунски Водопади|Бабунски]] * [[Беловишки Водопади|Беловишки]] * [[Габровски Водопади|Габровски]] * [[Гратчевски Водопад|Гратчевски]] * [[Дуфски Водопад|Дуфски]] * [[Ѓаволски Водопад|Ѓаволски]] * [[Ѓеневички Водопади|Ѓеневички]] * [[Камењански Водопади|Камењански]] * [[Капејнци]] * [[Колешински Водопад|Колешински]] * [[Корапски Водопад|Корапски]] * [[Кучковски Водопад|Кучковски]] * [[Момински Водопади|Момински]] * [[Пелистерски Водопад]] * [[Пехчевски Водопади|Пехчевски]] ([[Ж’тачки Водопад|Ж’тачки]] • [[Љутачки Водопад|Љутачки]] • [[Скокото (водопад)|Скокото]] • [[Спиковски Водопади|Спиковски]] • [[Црндолски Водопад|Црндолски]]) * [[Самовилски Водопади|Самовилски]] * [[Смоларски Водопад|Смоларски]] * [[Станечки Водопад|Станечки]] }}<noinclude> {{расклоп}} [[Категорија:Предлошки за Македонија|Хидрографија]] </noinclude> 31id7u3vjmh9gk2ny9zttjh5mpuo3i8 5560460 5560459 2026-05-16T12:03:13Z Ehrlich91 24281 5560460 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Хидрографија на Македонија | title = [[Хидрографија на Македонија]] | listclass = hlist | grоup1 = [[Список на реки во Македонија|Реки]] | list1 = {{Навкутија подгрупа | group1 = [[Егејско Море|Егејски<br/>слив]] | list1 = * [[Бабуна (река)|Бабуна]] * [[Блато (река)|Блато]] * [[Блаштица]] * [[Боишка Река]] * [[Бошава]] * [[Брегалница]] * [[Бутурица]] * [[Вардар]] * [[Градешка Река]] * [[Дворишка Река]] * [[Дошница]] * [[Драгор]] * [[Дуњска Река]] * [[Жаба (река)|Жаба]] * [[Журешница]] * [[Злетовска Река]] * [[Зрновска Река]] * [[Јелешка Река]] * [[Кадина Река]] * [[Каменичка Река]] * [[Коњарска Река (Мариово)|Коњарска Река]] * [[Кочанска Река]] * [[Крадешка Река]] * [[Крива Лакавица]] * [[Крива Река]] * [[Крушевичка Река]] * [[Лазечка Река]] * [[Лебница (река)|Лебница]] * [[Мала Река]] * [[Маркова Река]] * [[Оризарска Река]] * [[Осојница]] * [[Оча]] * [[Пена]] * [[Пчиња]] * [[Раец (река)|Раец]] * [[Ракита]] * [[Салаковска Река]] * [[Слатинска Река]] * [[Стара Река]] * [[Струмица (река)|Струмица]] * [[Тополка]] * [[Треска]] * [[Трновчица]] * [[Турија (река)|Турија]] * [[Цветовска Река]] * [[Црна Река]] * [[Чеплеска Река]] * [[Шемница]] | group2 = [[Јадранско Море|Јадрански<br/>слив]] | list2 = * [[Жерноица]] * [[Мавровска Река]] * [[Мала Река (притока на Радика)|Мала Река]] * [[Радика]] * [[Рибничка Река]] * [[Црн Дрим]] | group3 = [[Црно Море|Црноморски<br/>слив]] | list3 = * [[Биначка Морава]] ** [[Кључевска Река]] ** [[Слатинска Река (Биначка Морава)]] }} | grоup2 = [[Список на езера во Македонија|Езера]] | list2 = {{Навкутија подгрупа | group1 = Природни | list1 = * [[Боговинско Езеро|Боговинско]] * [[Дојранско Езеро|Дојранско]] * [[Караниколичко Езеро|Караниколичко]] * [[Локув]] * [[Моклишко Езеро|Моклишко]] * [[Острово (езеро)|Острово]] * [[Охридско Езеро|Охридско]] * [[Пелистерски Очи]] ** [[Големо Пелистерско Езеро|Големо]] и [[Мало Пелистерско Езеро|Мало Пелистерско]] * [[Подгоречко Езеро|Подгоречко]] * [[Преспанско Езеро|Преспанско]] * [[Црно Езеро (Шар Планина)|Црно]] | group2 = Вештачки | list2 = * [[Беровско Езеро|Беровско]] * [[Водоча (езеро)|Водоча]] * [[Глажња (езеро)|Глажња]] * [[Глобочица (езеро)|Глобочица]] * [[Гратче (езеро)|Гратче]] * [[Дебарско Езеро|Дебарско]] * [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] * [[Козјак (езеро)|Козјак]] * [[Липковско Езеро|Липковско]] * [[Мавровско Езеро|Мавровско]] * [[Мантово]] * [[Матка (езеро)|Матка]] * [[Младост (езеро)|Младост]] * [[Прилепско Езеро|Прилепско]] * [[Слатинско Езеро|Слатинско]] * [[Стрежевско Езеро|Стрежевско]] * [[Тиквешко Езеро|Тиквешко]] * [[Турија (езеро)|Турија]] }} | group3 = [[Мочуриште|Мочуришта]] | list3 = * [[Катлановско Блато]] * [[Кундинско Езеро]] * [[Моноспитовско Блато]] * [[Новоселски Вир 1]] * [[Новоселски Вир 2]] * [[Сини Вирој]] * [[Студенчишко Блато]] | group4 = [[Водопад]]и | list4 = * [[Бабунски Водопади|Бабунски]] * [[Беловишки Водопади|Беловишки]] * [[Габровски Водопади|Габровски]] * [[Гратчевски Водопад|Гратчевски]] * [[Дуфски Водопад|Дуфски]] * [[Ѓаволски Водопад|Ѓаволски]] * [[Ѓеневички Водопади|Ѓеневички]] * [[Камењански Водопади|Камењански]] * [[Капејнци]] * [[Колешински Водопад|Колешински]] * [[Корапски Водопад|Корапски]] * [[Кучковски Водопад|Кучковски]] * [[Момински Водопади|Момински]] * [[Пелистерски Водопад|Пелистерски]] * [[Пехчевски Водопади|Пехчевски]] ([[Ж’тачки Водопад|Ж’тачки]] • [[Љутачки Водопад|Љутачки]] • [[Скокото (водопад)|Скокото]] • [[Спиковски Водопади|Спиковски]] • [[Црндолски Водопад|Црндолски]]) * [[Самовилски Водопади|Самовилски]] * [[Смоларски Водопад|Смоларски]] * [[Станечки Водопад|Станечки]] }}<noinclude> {{расклоп}} [[Категорија:Предлошки за Македонија|Хидрографија]] </noinclude> 166db4ifc9tbeak7fpjg9vuci75lpgl Џамија (Нижеполе) 0 1325115 5560514 5147457 2026-05-16T13:30:38Z Ehrlich91 24281 5560514 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Џамија | name = Џамија | image = Џамија (Нижеполе) 09.jpg | caption = Поглед на џамијата | coordinates = {{Coord|41|00|42.32|N|21|14|38.58|E|type:landmark_region:MK|display=title}} | location = [[Нижеполе]] | year = | deity = | rite = [[сунизам|сунитски]] [[ислам]] | sect = | tradition = | cercle = | sector = | municipality = [[Општина Битола|Битола]] | country = [[Македонија]] | administration = | consecration_year = | organisational_status = | functional_status = да | heritage_designation = | ownership = | governing_body = | leadership = | bhattaraka = | patron = | website = | architect = | architecture_type = [[џамија]] | architecture_style = | founded_by = | creator = | funded_by = | general_contractor = | established = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | date_demolished = | facade_direction = | capacity = | length = | width = | width_nave = | interior_area = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = 1 | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | site_area = | temple_quantity = | monument_quantity = | shrine_quantity = | inscriptions = | materials = | elevation_m = | elevation_footnotes = | nrhp = | designated = | added = | refnum = | footnotes = }} '''Џамија''' — [[џамија]] во селото [[Нижеполе]], [[Општина Битола]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Џамијата се наоѓа во западниот раб на [[Нижеполе]]. == Историја == За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], џамијата била срушена.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100п"> Податотека:Џамија (Нижеполе) 01.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 02.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 03.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 04.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 05.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 06.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 07.jpg| Податотека:Џамија (Нижеполе) 08.jpg| </gallery> == Поврзано == * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mosque (Nižepole)}} *[http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=151 Џамијата на Mojrodenkraj.com.mk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230713135525/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=151 |date=2023-07-13 }} [[Категорија:Нижеполе]] [[Категорија:Џамии во Општина Битола]] [[Категорија:Џамии во Битолското муфтиство]] p8lbfsto8jmg0p0yuwy6vscd9ybymdb Скопски државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“ 0 1332584 5560616 5151262 2026-05-16T20:57:32Z Dandarmkd 31127 5560616 wikitext text/x-wiki '''Скопскиот државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“''' — универзитет во [[Скопје]], отворен [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|за време на бугарската окупација во Втората светска војна]], работејќи од 1943 до 1944 година. Бил вториот универзитет во [[Бугарија]], по [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“]], и дванаесеттата високообразовна установа во [[Царството Бугарија]]. == Историја == По воспоставувањето на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската окупациска власт]] на територијата на капитулиралото [[Кралство Југославија]], [[Министерство за образование и наука на Бугарија|Министерството за народна просвета на Бугарија]] презело низа мерки за организирање на просветниот и културен живот во окупираните територии. Со започнувањето на учебната 1941–1942 година, студенти од Македонија се стекнале со можноста да учат во [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]]. Приемот во универзитетот бил зголемен, а на повеќе студенти од Македонија им биле доделени стипендии.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 259 – 260 (№59 Изложение за просветно-културната дейност на Министерството на народното просвещение в Македония и другите новоосвободени земи – София, януари 1943 г.)</ref> Во 1942 година било решено да се создаде универзитет во Скопје. Согласно планот, универзитетот требало да започне со работа во учебната 1942–1943 година. Решението на Министерскиот совет за отворање на Универзитет во Скопје било објавено во „Државен весник“, број 4 од 6 јануари 1943 година, а приемот на студенти започнал есента истата година.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 262 – 264 (№59 Изложение за просветно-културната дейност на Министерството на народното просвещение в Македония и другите новоосвободени земи – София, януари 1943 г.)</ref> Скопскиот државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“ бил свечено отворен на 19 декември 1943 година. Меѓу гостите на отворањето биле бугарскиот кнез [[Кирил Преславски]], министерот за народна просвета проф. Борис Јоцов, прв ректор на Софискиот универзитет, акад. [[Александар Теодоров-Балан]] и претседателот на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] од Софија проф. Никола Стојанов.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 319 (№66 Спомени на проф. Никола Стоянов за откриването на Скопския университет на 19 декември 1943 г. – София, 1961 г.)</ref> За ректор на универзитетот бил избран професорот по филозофија од Софискиот универзитет Атанас Илиев. На универзитетот аплицирале 130 кандидати, при што 40% од прифатените биле од внатрешноста на Бугарија, а останатите од окупираните територии, меѓу кои 20 кандидати од Скопје. Голем дел од жителите на Скопје во тоа време биле евакуирани поради закана од воздушен напад. Поради таа причина ректорот Илиев предложил лекциите да започнат само со водосвет и краток говор, а свеченото отворање да се одложи за понатаму, кога состојбата во градот ќе биде нормализирана.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 338 – 339 (№73 Писмо от Атанас Илиев, ректор на Държавния университет в Скопие „Цар Борис III – Обединител“, до Борис Йоцов, министър на народното просвещение с молба за разрешаване на битови и учебно-организационни въпроси – Скопие, 13 ноември 1943 г.)</ref> За почеток бил отворен историско-филилошки факултет, којшто имал 8 катедри и три специјалности. Трите специалности биле: словенска филологија, историја и географија. Новоотворениот Скопски универзитет располагал со голема свечена сала, 21 аудиториуми 10 кабинети и други простории.<ref>Македония в спомените на Христо Вакарелски – Македонски Научен Институт, 27, февруари 2017 [http://www.mni.bg/2017/02/makedonia-v-spomenite-na-hristo.html I част].</ref><ref>Културно-просветната политика на България във Вардарска Македония, 1941 - 1944 г., Спас Ташев [http://macedonia.kroraina.com/st/st_2.html 2. Висше образование].</ref><ref>ЦДА–РБ, ф. 177 к, оп. 2, а.е. 1227, л. 1 – всъщност става дума за философски факултет, разкрит през 1920 г. като клон на Белградския университет, а впоследствие получил самостоятелен статут. В него са преподавани някои университетски специалности: философия, педагогика, история, география, етнография, математика, физика, химия, славянска, класическа, германска и романска филология. Преподавателският персонал се състоял от 23 професори, доценти, лектори и асистенти.</ref> Дотогаш во зградата на универзитетот се наоѓала трговската гимназија во Скопје.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 306 – 308 (№63 Доклад от Георги Веселинов – помощник-началник на Отделението за средно и висше образование, до министъра на народното просвещение Борис Йоцов за настаняване и обзавеждане на Скопския държавен университет – София, 3 април 1943 г.)</ref> Универзитетот бил затворен во септември 1944 година при заминувањето на бугарските окупациски власти. == Наводи == <references /> == Извори == * Гребенаров, А., Николова, Н., „Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, София, 2011, Държавна агенция „Архиви“ [[Категорија:Историја на Скопје]] [[Категорија:Универзитети во Скопје]] [[Категорија:Појавено во 1943 година во Македонија]] [[Категорија:Појавено во 1943 година во Бугарија]] [[Категорија:Престаноци во 1944 година во Македонија]] [[Категорија:Престаноци во 1944 година во Бугарија]] 1bai3o0pmdoxe55kv9rx7iobvbv1wl6 5560618 5560616 2026-05-16T21:01:51Z Dandarmkd 31127 5560618 wikitext text/x-wiki '''Скопскиот државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“''' — универзитет во [[Скопје]], отворен [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|за време на бугарската окупација во Втората светска војна]], работејќи од 1943 до 1944 година. Бил вториот универзитет во [[Бугарија]], по [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“]], и дванаесеттата високообразовна установа во [[Царството Бугарија]]. == Историја == По воспоставувањето на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската окупациска власт]] на територијата на капитулиралото [[Кралство Југославија]], [[Министерство за образование и наука на Бугарија|Министерството за народна просвета на Бугарија]] презело низа мерки за организирање на просветниот и културен живот во окупираните територии. Со започнувањето на учебната 1941–1942 година, студенти од Македонија се стекнале со можноста да учат во [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]]. Приемот во универзитетот бил зголемен, а на повеќе студенти од Македонија им биле доделени стипендии.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 259 – 260 (№59 Изложение за просветно-културната дейност на Министерството на народното просвещение в Македония и другите новоосвободени земи – София, януари 1943 г.)</ref> Во 1942 година било решено да се создаде универзитет во Скопје. Согласно планот, универзитетот требало да започне со работа во учебната 1942–1943 година. Решението на Министерскиот совет за отворање на Универзитет во Скопје било објавено во „Државен весник“, број 4 од 6 јануари 1943 година, а приемот на студенти започнал есента истата година.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 262 – 264 (№59 Изложение за просветно-културната дейност на Министерството на народното просвещение в Македония и другите новоосвободени земи – София, януари 1943 г.)</ref> Скопскиот државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“ бил свечено отворен на 19 декември 1943 година. Меѓу гостите на отворањето биле бугарскиот кнез [[Кирил Преславски]], министерот за народна просвета проф. Борис Јоцов, прв ректор на Софискиот универзитет, акад. [[Александар Теодоров-Балан]] и претседателот на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] од Софија проф. Никола Стојанов.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 319 (№66 Спомени на проф. Никола Стоянов за откриването на Скопския университет на 19 декември 1943 г. – София, 1961 г.)</ref> За ректор на универзитетот бил избран професорот по филозофија од Софискиот универзитет Атанас Илиев. На универзитетот аплицирале 130 кандидати, при што 40% од прифатените биле од внатрешноста на Бугарија, а останатите од окупираните територии, меѓу кои 20 кандидати од Скопје. Голем дел од жителите на Скопје во тоа време биле евакуирани поради закана од воздушен напад. Поради таа причина ректорот Илиев предложил лекциите да започнат само со водосвет и краток говор, а свеченото отворање да се одложи за понатаму, кога состојбата во градот ќе биде нормализирана.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 338 – 339 (№73 Писмо от Атанас Илиев, ректор на Държавния университет в Скопие „Цар Борис III – Обединител“, до Борис Йоцов, министър на народното просвещение с молба за разрешаване на битови и учебно-организационни въпроси – Скопие, 13 ноември 1943 г.)</ref> За почеток бил отворен историско-филилошки факултет, којшто имал 8 катедри и три специјалности. Трите специалности биле: словенска филологија, историја и географија. Новоотворениот Скопски универзитет располагал со голема свечена сала, 21 аудиториуми 10 кабинети и други простории.<ref>Македония в спомените на Христо Вакарелски – Македонски Научен Институт, 27, февруари 2017 [http://www.mni.bg/2017/02/makedonia-v-spomenite-na-hristo.html I част].</ref><ref>Културно-просветната политика на България във Вардарска Македония, 1941 - 1944 г., Спас Ташев [http://macedonia.kroraina.com/st/st_2.html 2. Висше образование].</ref><ref>ЦДА–РБ, ф. 177 к, оп. 2, а.е. 1227, л. 1 – всъщност става дума за философски факултет, разкрит през 1920 г. като клон на Белградския университет, а впоследствие получил самостоятелен статут. В него са преподавани някои университетски специалности: философия, педагогика, история, география, етнография, математика, физика, химия, славянска, класическа, германска и романска филология. Преподавателският персонал се състоял от 23 професори, доценти, лектори и асистенти.</ref> Дотогаш во зградата на универзитетот се наоѓала трговската гимназија во Скопје.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 306 – 308 (№63 Доклад от Георги Веселинов – помощник-началник на Отделението за средно и висше образование, до министъра на народното просвещение Борис Йоцов за настаняване и обзавеждане на Скопския държавен университет – София, 3 април 1943 г.)</ref> Универзитетот бил затворен во септември 1944 година при заминувањето на бугарските окупациски власти. == Наводи == <references /> == Извори == * Гребенаров, А., Николова, Н., „Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, София, 2011, Държавна агенция „Архиви“ [[Категорија:Историја на Скопје]] [[Категорија:Универзитети во Скопје]] [[Категорија:Поранешни универзитети и колеџи]] [[Категорија:Појавено во 1943 година во Македонија]] [[Категорија:Појавено во 1943 година во Бугарија]] [[Категорија:Престаноци во 1944 година во Македонија]] [[Категорија:Престаноци во 1944 година во Бугарија]] ia5bni7pg7tts8tcgmn6cwdtyrka1gv 5560620 5560618 2026-05-16T21:07:53Z Dandarmkd 31127 5560620 wikitext text/x-wiki '''Скопскиот државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“''' — поранешен [[универзитет]] во [[Скопје]], отворен [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|за време на бугарската окупација]] во [[Македонија во Втората светска војна|Втората светска војна]], работејќи од 1943 до 1944 година. Тој бил вториот универзитет во [[Царство Бугарија|Бугарија]], по [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“]], и дванаесеттата високообразовна установа во [[Царството Бугарија]]. == Историја == По воспоставувањето на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската окупациска власт]] на територијата на капитулираното [[Кралство Југославија]], [[Министерство за образование и наука на Бугарија|Министерството за народна просвета на Бугарија]] презело низа мерки за организирање на просветниот и културен живот во окупираните територии. Со започнувањето на учебната 1941–1942 година, студенти од Македонија се стекнале со можноста да учат во [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]]. Приемот во универзитетот бил зголемен, а на повеќе студенти од Македонија им биле доделени стипендии.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 259 – 260 (№59 Изложение за просветно-културната дейност на Министерството на народното просвещение в Македония и другите новоосвободени земи – София, януари 1943 г.)</ref> Во 1942 година било решено да се создаде универзитет во Скопје. Согласно планот, универзитетот требало да започне со работа во учебната 1942–1943 година. Решението на Министерскиот совет за отворање на Универзитет во Скопје било објавено во „Државен весник“, број 4 од 6 јануари 1943 година, а приемот на студенти започнал есента истата година.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 262 – 264 (№59 Изложение за просветно-културната дейност на Министерството на народното просвещение в Македония и другите новоосвободени земи – София, януари 1943 г.)</ref> Скопскиот државен универзитет „Цар Борис III – Обединител“ бил свечено отворен на 19 декември 1943 година. Меѓу гостите на отворањето биле бугарскиот кнез [[Кирил Преславски]], министерот за народна просвета проф. Борис Јоцов, прв ректор на Софискиот универзитет, акад. [[Александар Теодоров-Балан]] и претседателот на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] од Софија проф. Никола Стојанов.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 319 (№66 Спомени на проф. Никола Стоянов за откриването на Скопския университет на 19 декември 1943 г. – София, 1961 г.)</ref> За ректор на универзитетот бил избран професорот по филозофија од Софискиот универзитет Атанас Илиев. На универзитетот аплицирале 130 кандидати, при што 40% од прифатените биле од внатрешноста на Бугарија, а останатите од окупираните територии, меѓу кои 20 кандидати од Скопје. Голем дел од жителите на Скопје во тоа време биле евакуирани поради закана од воздушен напад. Поради таа причина ректорот Илиев предложил лекциите да започнат само со водосвет и краток говор, а свеченото отворање да се одложи за понатаму, кога состојбата во градот ќе биде нормализирана.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 338 – 339 (№73 Писмо от Атанас Илиев, ректор на Държавния университет в Скопие „Цар Борис III – Обединител“, до Борис Йоцов, министър на народното просвещение с молба за разрешаване на битови и учебно-организационни въпроси – Скопие, 13 ноември 1943 г.)</ref> За почеток бил отворен историско-филилошки факултет, којшто имал 8 катедри и три специјалности. Трите специалности биле: словенска филологија, историја и географија. Новоотворениот Скопски универзитет располагал со голема свечена сала, 21 аудиториуми 10 кабинети и други простории.<ref>Македония в спомените на Христо Вакарелски – Македонски Научен Институт, 27, февруари 2017 [http://www.mni.bg/2017/02/makedonia-v-spomenite-na-hristo.html I част].</ref><ref>Културно-просветната политика на България във Вардарска Македония, 1941 - 1944 г., Спас Ташев [http://macedonia.kroraina.com/st/st_2.html 2. Висше образование].</ref><ref>ЦДА–РБ, ф. 177 к, оп. 2, а.е. 1227, л. 1 – всъщност става дума за философски факултет, разкрит през 1920 г. като клон на Белградския университет, а впоследствие получил самостоятелен статут. В него са преподавани някои университетски специалности: философия, педагогика, история, география, етнография, математика, физика, химия, славянска, класическа, германска и романска филология. Преподавателският персонал се състоял от 23 професори, доценти, лектори и асистенти.</ref> Дотогаш во зградата на универзитетот се наоѓала трговската гимназија во Скопје.<ref>„Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, стр. 306 – 308 (№63 Доклад от Георги Веселинов – помощник-началник на Отделението за средно и висше образование, до министъра на народното просвещение Борис Йоцов за настаняване и обзавеждане на Скопския държавен университет – София, 3 април 1943 г.)</ref> Универзитетот бил затворен во септември 1944 година при заминувањето на бугарските окупациски власти. == Наводи == <references /> == Извори == * Гребенаров, А., Николова, Н., „Българското управление във Вардарска Македония (1941 – 1944)“, София, 2011, Държавна агенция „Архиви“ [[Категорија:Историја на Скопје]] [[Категорија:Универзитети во Скопје]] [[Категорија:Поранешни високообразовни установи]] [[Категорија:Појавено во 1943 година во Македонија]] [[Категорија:Појавено во 1943 година во Бугарија]] [[Категорија:Престаноци во 1944 година во Македонија]] [[Категорија:Престаноци во 1944 година во Бугарија]] 9nrmpzvjtu2xipe9e68pw5lw19o2nj3 MAPPA 0 1345304 5560678 5538224 2026-05-17T09:51:36Z Andrew012p 85224 5560678 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=MAPPA Co., Ltd.|image_caption=Седиштето во Сугинами, Токио|native_name=株式会社MAPPA|native_name_lang=ja|romanized_name=Kabushiki-gaisha MAPPA|logo=MAPPA Logo.svg|image=MAPPA studio.jpg|type=|foundation=14 јуни 2011 г.|founder=Масао Марујама|location_city=[[Токио]]|location_country=[[Јапонија]]|key_people={{small|'''MAPPA:'''}}<br/>Манабу Оцука (извршен директор)<br/>Масао Марујама (претседател на одборот)<br/>Хироја Хасегава (извршен потпретседател)<br/>{{small|'''MAPPA Сендај:'''}}<br/>Ватару Кавагое|products=планирање и производство на анимација|num_employees=408 (од април 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.mappa.co.jp/company|title= COMPANY|website= MAPPA|access-date= April 26, 2023|language=ja}}</ref>|industry=[[Аниме|јапонска анимација]]|predecessor=|net_income=|assets=|owner=|divisions=|subsid=|website={{URL|http://mappa.co.jp/}}}}'''MAPPA Co., Ltd.''' ({{langx|ja|株式会社MAPPA}}, [[Транскрипција (лингвистика)|се чита]]: ''МАПА'') — јапонско [[Анимација|анимациско]] студио создадено на 14 јуни 2011 г. од Масао Марујама, создавачот и поранешен продуцент на студиото [[Madhouse]].<ref>{{cite web|url=http://www.mappa.co.jp/about.html|title=About|work=www.mappa.co.jp|publisher=MAPPA|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622172732/http://mappa.co.jp/about.html|archive-date=2017-06-22|accessdate=2014-11-27|lang=ja|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-10-15/cowboy-bebop-helmer-shinichiro-watanabe-mappa-plan-new-tv-anime|title=Cowboy Bebop Helmer Shinichiro Watanabe, MAPPA Plan New TV Anime|date=2012-10-15|work=[[Anime News Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160913065624/https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-10-15/cowboy-bebop-helmer-shinichiro-watanabe-mappa-plan-new-tv-anime|archive-date=2016-09-13|accessdate=2014-11-27|deadlink=no}}</ref> MAPPA е [[акроним]] што значи Maruyama Animation Produce Project Association.<ref>{{cite web|url=http://www.otakon.com/guests.asp|title=Otakon 2014 Guests|publisher=[[Otakon]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141102183906/http://www.otakon.com/guests.asp|archivedate=2014-11-02|accessdate=2014-12-09}}</ref> Во април 2016 г., Марујама поднесол оставка од својата должност и основал ново студио, Studio M2.<ref>{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-06-11/otakon-hosts-masao-maruyama-hidenori-matsubara/.117316|title=Otakon Hosts Masao Maruyama, Hidenori Matsubara|publisher=Anime News Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20170611211800/https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-06-11/otakon-hosts-masao-maruyama-hidenori-matsubara/.117316|archive-date=2017-06-11|accessdate=2019-01-07|lang=en|deadlink=no}}</ref> Студиото има произведено многу [[аниме]], вклучувајќи г''и [[Terror in Resonance]]'', ''Yuri!!! on Ice'', ''In This Corner of the World'', ''Kakegurui'', ''Banana Fish'', ''Zombie Land Saga'', ''Dororo'' (во соработка со Tezuka Production), ''[[Дорохедоро]]'', ''The God of High School'', ''[[Магична битка]]'', ''Attack on Titan: The Final Season'', [[Сага за Винланд (манга)|''Сага за Винланд'']] (втора сезона), ''[[Верижниот Човек]]'' и ''[[Пеколен рај]]''. == Работа == === Историја === Студиото започнало на 14 јуни 2011 г. од Масао Марујама, кој работел во [[Madhouse]] кога имал 70 години.<ref>{{cite web|url=http://www.mappa.co.jp/about.html|title=About|work=www.mappa.co.jp|publisher=MAPPA|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622172732/http://mappa.co.jp/about.html|archive-date=June 22, 2017|access-date=November 27, 2014|url-status=dead}}</ref> Најпрво сакале да го снимат филмот на Сунао Катабучи наречен ''In This Corner of the World''. Бидејќи Madhouse имале проблеми со [[пари]], Марујама и Катабучи го направиле студиото MAPPA за да се обидат да го снимат филмот. Но биле потребни 5 години за да се заврши поради тешкотиите при собирањето на средства.<ref>{{Cite web|url=http://www.animeanime.biz/archives/15480/|title=アニメプロデューサー丸山正雄氏 MAPPA設立を語る|date=2012-09-22|publisher=アニメ!アニメ!ビズ|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119213444/https://www.animeanime.biz/archives/15480|archive-date=November 19, 2020|accessdate=2015-05-09|url-status=dead}}</ref><ref name="aa202007">{{Cite web|url=https://animeanime.jp/article/2020/07/01/54711.html|title=ドロヘドロ、ゾンビランドサガ…アニメスタジオ・MAPPA、ヒット作の裏にある"手のかかること"をやる精神【インタビュー】|date=2020-07-01|work=アニメ！アニメ！|accessdate=2020-07-26}}</ref> Во април 2016 г., Марујама престанал да биде извршен директор и станал претседател. Манабу Оцука, кој помогнал во започнувањето на студиото и претходно работел во студиото 4&nbsp;°C, станал извршен директор откако Марујама си заминал. === Спорност === Распоредот на студиото, работната средина и култура таму биле разгледани многу внимателно.<ref>{{Cite web|url=https://blog.sakugabooru.com/2017/09/19/whats-up-with-mappa/|title=WHAT'S UP WITH MAPPA?|author=Liborek|date=September 19, 2017|website=Sakugablog|access-date=February 14, 2022}}</ref> Искусниот уметник Хисаши Егучи рекол дека студиото не плаќало доволно.<ref>{{Cite web|url=https://blog.sakugabooru.com/2019/01/03/winter-2019-anime-preview/|title=WINTER 2019 ANIME PREVIEW|author=Cirugeda, Kevin|date=January 3, 2019|website=Sakugablog|access-date=February 14, 2022}}</ref> Друг уметник по име Мушијо, исто така, рекол дека не ги обучувале добро аниматорите и ги терале да работат премногу, што ги натерало да ја напуштат работата во студиото. Исто така, не им се допаднало што студиото работело на четири серии одеднаш. Кевин Циругеда од ''Sakugablog'' рекол дека овие проблеми дошле од студиото, кое пребрзо растело и било небрежно.<ref name="mappa titan">{{Cite web|url=https://blog.sakugabooru.com/2020/06/02/attack-on-titan-mappa-otp/|title=ATTACK ON TITAN THE FINAL SEASON AND STUDIO MAPPA: FATED TO END TOGETHER|author=Cirugeda, Kevin|date=June 2, 2020|access-date=February 14, 2022|website=Sakugablog}}</ref> Циругеда рекол и дека од 20 анимеа направени од MAPPA од 2015 до 2020 г., тие биле длабоко вклучени во правењето на четири од нив, а анимеата не поминале добро. MAPPA рекла дека не нудат неправедна плата, но аниматорот Ипеи Ичи рекол дека едно [[аниме]] на кое работеле за [[Netflix|Нетфликс]] предложило да се платат само 3.800 [[Јапонски јен|јени]] за секоја сцена, кога аниматорите навистина требале да добијат најмалку 15.000 јени.<ref name="oomine3">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2022-02-15/attack-on-titan-the-final-season-episode-director-goes-home-for-the-first-time-in-3-days/.182661|title=Attack on Titan The Final Season Episode Director Goes Home for the First Time in 3 Days|author=Loveridge, Lynzee|date=February 15, 2022|website=[[Anime News Network]]|access-date=February 16, 2022}}</ref><ref name="oomine3"/><ref name="oomine3"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * {{Official website|http://mappa.co.jp/}} (јапонски) * [http://mappa.co.jp/mappa_e/index.html За MAPPA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190531174029/http://www.mappa.co.jp/mappa_e/index.html |date=2019-05-31 }} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Јапонија]] [[Категорија:Аниме]] n0tyin6vlrnxtc9lxqjeg0m1wsw2bdg Madhouse 0 1347722 5560700 5534766 2026-05-17T10:51:12Z Andrew012p 85224 5560700 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Madhouse, Inc.|native_name=株式会社マッドハウス|native_name_lang=ja|romanized_name=|logo=Madhouse studio logo.svg|company_slogan=|type=кабушики гаиша|genre=|foundation=17 октомври 1972|founders={{plainlist | * Масао Марујама * [[Осаму Дезаки]] * [[Јошиаки Каваџири]] }}|hq_location_city={{знамеикона|Јапонија}} Хончо, Накано, Токио|hq_location_country=Јапонија|origins=|key_people=|area_served=|industry=анимациско студио и претпријатие за производство|products=|revenue=|operating_income=|net_income=|num_employees=70 (со исполнителите)|parent={{plainlist| *[[Nippon TV]] (95 %) *[[Sony Pictures Entertainment Japan]] (5 %)}}|subsid=Madbox Co., Ltd.|homepage=[https://www.madhouse.co.jp/ madhouse.co.jp]|footnotes=}}'''Madhouse, Inc.''' ({{langx|ja|株式会社マッドハウス}}, [[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Медхаус)'' — едно од најпознатите анимациски студија, основано во раните 1970-ти. Студиото создавало и учествувало во создавањето на филмови како ''Ace wo Nerae''! (1973), ''Ninja Scroll'', ''Vampire Hunter D: Bloodlust'', ''[[Паразит (манга)|Паразит]]'', ''[[Ванпанчмен]]'' (прва сезона), ''[[Триган]]'' и ''Di Gi Charat''. Познато е и по сериите ''[[Бејблејд]]'', ''[[Beck (манга)|BECK: Mongolian Chop Squad]]'', ''[[Тетратка на смртта]]'', ''[[Клејмор (манга)|Клејмор]]'', ''[[Црна лагуна]]'', ''Hajime no Ippo'' и ''Paranoia Agent''. Студиото тесно соработува со [[мангака]]та [[Наоки Урасава]]. Тоа произвело [[аниме]]а врз основа на три негови [[Манга|манги]]: ''Yawara!'', ''Master Keaton'' и ''[[Monster (манга)|Monster]]''. Madhouse направил и аниме врз основа на некои од делата на CLAMP: ''Tokyo Babylon'', две верзии на ''X'', ''Cardcaptor Sakura'', ''Chobits'' и ''Kobato''. Madhouse работел со Square Enix на OVA-та ''Last Order: Final Fantasy VII.'' == Историја == Студиото Madhouse е основано на 17 октомври 1972 г., по банкротот на Mushi Productions, компанијата на [[Осаму Тезука]], од аниматори од ова студио и учениците на Тезука: Масао Марујама, Осаму Дезаки, Ринтаро, Јошиаки Каваџири, Сугино Акио и други.<ref name="mad_hist">{{cite web|url=https://madhouse.co.jp/company/history.html|publisher=Madhouse Inc.|language=ja|script-title=ja:沿革|archive-url=https://web.archive.org/web/20140411222225/http://madhouse.co.jp/company/history.html|archive-date=2014-04-11|access-date=2014-04-14|url-status=dead}}</ref> До средината на 1990-тите, студиото било специјализирано за производство на OVA и анимирани играни филмови, но за разлика од другите студија од тоа време, како што се AIC и J.C.Staff, се потпирало на телевизиски и театарски изданија. Во март 1989 г., Madhouse добил награда на Јапонскиот фестивал за анимација за „придонес во развојот“.<ref name="ivanov">{{книга|isbn=5-901631-01-3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090122214027/http://www.hexer.ru/publish.shtml#book1|archivedate=2009-01-22|автор=[[Иванов, Борис Андреевич|Иванов Б. А.]]|часть=VII.2. Студия «Мэдхаус»|заглавие=Введение в японскую анимацию|ссылка=http://www.hexer.ru/publish.shtml#book1|издание=2-е изд|место=М.|издательство=Фонд развития кинематографии; РОФ «Эйзенштейновский центр исследований кинокультуры»|год=2002|том=|страницы=|страниц=336}}</ref> Подоцна, кога пазарот на OVA повеќе не бил доходен, студиото се свртило кон серии и телевизиски анимации наменети за кабелски и сателитски канали. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category|Madhouse (company)}} * {{Official website|https://www.madhouse.co.jp/}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Madhouse]] [[Категорија:Анимација]] d09xix58tp2c07ckwfl35pfjsgtkhi7 „Еден ќе мора да си оди“ (протест) 0 1348656 5560637 5525377 2026-05-16T23:01:10Z Dandarmkd 31127 5560637 wikitext text/x-wiki '''Протестот под мотото „Еден ќе мора да си оди“''',<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://arhiva.veles.gov.mk/veles3/index.php/arhiva-nastani1/37-home/topilnica/731-2012-02-13-13-32-39 |title=архивска копија |accessdate=2024-05-24 |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524153120/https://arhiva.veles.gov.mk/veles3/index.php/arhiva-nastani1/37-home/topilnica/731-2012-02-13-13-32-39 |url-status=dead }}</ref> бил во организација на Зелената коалиција,на 10-ти јуни 2008 година се одржал масовен мирен протест против рестартот на топилницата во [[Велес]], [[Македонија]]. == Опис == На протестот претходниот ден на 9-ти јуни, му претходел хепенинг во Младинскиот парк, во Велес каде велешките [[Музика|музичари]] и млади екологисти со дебати и музика испратиле апел за живот во чиста и здрава [http://животна%20средина животна средина]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Околу три илјади граѓани се собрале на Плоштадот [[Сар Маале]] да го изразат своето незадоволство и да кажат гласно „Не за рестартирање на Топилницата за олово и цинк „МКХ Злетово“. Почетокот на протестот го означил звукот на сирените. Од центарот на Велес симболично кон небото се вивнаа црни балони „Последното црнило во Велес“. Црните балони кои граѓаните ги испуштиле во воздухот ги замениле со зелени балони во своите раце. Со транспаренти и пароли илјадници граѓани мирно марширале чекорејќи пред багерот тие се упатиле до Топилницата каде запалиле свеќи во знак на надеж за живот во чиста и здрава животна средина. д-р Ненад Коциќ, тогашен претседател на ЕД „Вила Зора“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vilazora.org.mk/ |title=архивска копија |accessdate=2024-05-24 |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524153131/http://vilazora.org.mk/ |url-status=dead }}</ref> од протестот изјавилː: „Во Велес состојбата е навистина катастрофална и многу опасна. Многу е висок бројот на болни и починати од [[Рак на белите дробови|карцином на бели дробови]], од бубрежни заболувања, од заболувања на црн дроб и на болни од анемии. И мислам најалармантното, децата во моментот на раѓање во Велес имаат и денес три пати повеќе олово во крвта од дозволеното. На овој протест велешани чекорат зад еден багер. Ако треба ќе ги има сто и десет и ако треба ќе ја урнеме топилницата, порачувале тие. Собраните велешани ги поздравиле пораките на невладините организации- членки на Зелената Коалиција. Пред капијата на „Сликарот на мртвата природа“ како што ЕГ „Греен пауер“ како што го нарекле загадувачот Топлиницата, ниту обезбедувањето не ги спречило велешани да го изразат својот револт од најавениот рестарт на топилницата. Задно со своите велешани протестирал и градоначалникот Аце Коцевски порачувајќи до медиумите дека е задоволен од масовниот мирен протест преку кои жителите ја изразуваат својата одлучност никогаш повеќе да не се рестартира Топилницата. За медиумите тој изјавил : „Велешани уште еднаш покажаа дека имаат силно развиена еколошка свест. Верувам дека во оваа битка ќе одиме до крај и дека ќе успееме да го заштитиме Велес од рестарт на топилницата“. Покрај активистите од еколошките и невладините организации, млади луѓе, на овој протест имало и мајки и деца и роднини на деца со церебрална парализа и хронични заболувања, па дури и поранешни вработени во топилницата. Обезбедувањето не им дозволило да влезат во фабриката но тоа не ги спречило присутните уште еднаш гласно да го искажат своето мислење и да порачаат: „Топилница ќе мора да си оди! „ За да бидеме здрави ни требаат одлуки прави„ „Доста ни се мртвородени дечиња и со хронични заболувања“. Пред капијата на Топилница<ref>https://www.dw.com/mk/%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%83-%D1%81%D0%BE-%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0/a-3420066</ref> велешани запалиле свеќи за сите болни и мртвородени велешанчиња. Во тој период најзаинтересирана фирма за купување на Топилницата, била швајцарско-англиската фирма Минеко<ref name="build.mk">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.build.mk/forum/forum_posts.asp?TID=46&PID=11436 |title=архивска копија |accessdate=2024-05-24 |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524153119/http://www.build.mk/forum/forum_posts.asp?TID=46&PID=11436 |url-status=dead }}</ref> која купила 63,7 отсто од побарувањата на најголемите доверите на МХК. Нејзиниот претставник во Македонија,бил колумнистот Џејсон Мико.<ref name="build.mk"/> Екологистите како и Игор Смилев тогашен претседател на „Грин Пауер“ и граѓаните преку медиумите го замолиле политичкиот аналитичар Џејсон Мико да си оди од Велес и да продолжи да пишува колумни. Велес уште еднаш одлучно кажал не за Топилницата. Ние сакаме еколошки чист и здрав Велес. Кај јавноста останало прашањетоː „Ќе потоне ли повторно во чад и облаци градот на двата брега на [[Вардар]]“? == Галерија == <gallery> Податотека:Топилница влез.jpg|алт=МХК Злетово топилница за олово и цинк Велес|Натпис пред влезот во некогашната Топилница во Велес Податотека:5 Протест „Еден ќе мора да си оди“ пред Топилницата за олово и цинк во Велес.jpg|Пред Топилницата за олово и цинк во Велес Податотека:4 Протест „Еден ќе мора да си оди“ транспаренти со кои се искажува незадоволството.jpg|Транспаренти со кои се искажува незадоволството Податотека:6 протест во Велес во 2008.jpg|Протестен марш во Велес во 2008 против загадувањето Податотека:28 Постер за протесниот марш „Еден ке мора да си оди“.jpg|Постер за протесниот марш „Еден ќе мора да си оди“ Податотека:10 Играорците во протесниот марш 2008.jpg|Еколошки мировен протест Податотека:8 Протестен марш за чист воздух во Велес.jpg|Протестен марш против работењето на Топилницата во Велес Податотека:3 Обраќање на градоначалникот Аце Коцевски од протестот во Велес 2008 година.jpg|мини|Обраќање на градоначалникот Аце Коцевски од протестот во Велес 2008 година Податотека:1 Протестен марш на граѓаните во Велес против Топилница.jpg|мини|Протестен марш на граѓаните во Велес против Топилница Податотека:Граѓаните пред влезот во Топилница.jpg|мини|Граѓаните пред влезот во Топилница со транспаренти Податотека:Граѓаните на протест.jpg|мини|Граѓаните на протест против загадувањето од топилницата за олово и цинк Податотека:Извидниците против загадувањето од Топилница.jpg|мини|Извидниците против загадувањето од Топилница Податотека:Протестен марш граѓани со заштитни маски на лицето.jpg|мини|Протестен марш граѓани со заштитни маски на лицето Податотека:11Луѓе со маски на лицата на протестот.jpg|мини|Протест против загадувачот Топилницата од Велес Податотека:Протестен хепенинг на 9 јуни 2008.jpg|мини|Протестен хепенинг на 9 јуни 2008 Податотека:Стоп за Топилница.jpg|мини|Стоп за Топилница, со транспаренти пред фабриката Податотека:Топилница мора да си оди од нашиот град 1.jpg|мини|Анѓелче Гушев на протестите во 2008 Податотека:Топилница мора да си оди од нашиот град.jpg|мини|Топилница мора да си оди од нашиот град Анѓелче Гушев со извидниците од Велес </gallery> == Надворешни врски == [https://www.youtube.com/watch?v=6n5Ib4pjz1s Еден мора да си оди] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Култура на Велес]] [[Категорија:Климатски промени во Македонија]] mpj4672odmb3v44rohwfotp6kw9rlqg Велосипедска трка во Велес 0 1355945 5560651 5500518 2026-05-17T00:54:30Z Dandarmkd 31127 5560651 wikitext text/x-wiki '''Велосипедска трка во Велес'''<ref>https://veles.gov.mk/</ref> се реализирала на [[25 март (настани)|25 март]] 2007 година. === Опис === Покровител на велосипедската трка била [[Општина Велес]] а организацијата на велосипедската трка ја подржале Младински велосипедски клуб, Сојузот на спортови<ref>http://sportskopje.mk/classes/</ref> и Еколошкото Друштво "Вила Зора". Стартот бил пред Основниот Суд во Велес на паркинг просторот. На трката од присутните велосипедисти поголем број биле ученици. Движејќи се низ улиците на Велес за момент тие го запреле сообраќајниот метеж во градот и се упатиле кон целта во Младински парк – Велес. Екологистите и учесниците во велосипедската трка испратиле порака граѓаните почесто да го користат велосипедот како превозно средство, и да не се загадува дополнително животната средина во Велес.најрадосни на овој велосипедки настан биле најмладите учесници.Оваа велосипедска трка продолжила да се одржува до денес во Велес. === Галерија === <gallery> Велосипедската трка 2007 1.jpg|Велосипедската трка пред пред Основниот суд - Велес Велосипедската трка 2007 2.jpg|Велосипедската трка пред стартот Велосипедската трка 2007 3.jpg|Велосипедската трка низ градот Велосипедската трка 2007 4.jpg|Велосипедската трка Велосипедската трка 2007 Велес 5.jpg|Велосипедската трка во Младински парк Велес </gallery> == Надворешни врски == * https://arhiva.veles.gov.mk/veles3/index.php/arhiva-nastani1/23-home/-/376---q------2007q {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240919181251/https://arhiva.veles.gov.mk/veles3/index.php/arhiva-nastani1/23-home/-/376---q------2007q |date=2024-09-19 }} * https://arhiva.veles.gov.mk/veles3/index.php/arhiva-nastani1/23-home/-/383-tour-de-veles-2007 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240919181252/https://arhiva.veles.gov.mk/veles3/index.php/arhiva-nastani1/23-home/-/383-tour-de-veles-2007 |date=2024-09-19 }} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Спортот во Велес]] [[Категорија:Култура на Велес]] [[Категорија:Климатски промени во Македонија]] [[Категорија:Велосипедски трки]] 2mbcj915d90z7jdroaygsuv8nono02f Библиотека „Гоце Делчев“ — Велес 0 1358127 5560652 5289297 2026-05-17T00:58:28Z Dandarmkd 31127 5560652 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Библиотека|name=Локална библиотека „Гоце Делчев“- Велес|map=|country=Македонија|location=ул. Алексо Демниевски Бауман бр 11 Велес|director=Снежана Бошевска|website=http://bibliotekaveles.org.mk/}}'''Библиотеката „Гоце Делчев“''' — градска библиотека формирана во 1946 година во [[Велес]]. == Историјат == Со одлука на Народниот одбор на Општина Титов Велес во 1946 година библиотеката била назначена како посебен правен субјект, која постои до денес. Велес во минатото претсавувал лулка на културната преродба. Во далечната 1833 година во Велес била отворена првата библиотека во Македонија од [[Анѓелко Палашев]]- податок кој е забележан во книгата на Исидор Стојановиќ. Една година подоцна, во [[Солун]], дојранчанецот [[Теодосиј Синаитски]] ја отпечатил многу значајната книга „Служение јеврејског“.<ref>https://makedonskijazik.mk/2010/03/%D1%82%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%98-%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8.html</ref> Од 282 претплатника дури 145 биле од Велес и 3 од Башино Село. Библиотеката во Велес постоела и пред втората светска војна и располагала со книжевен фонд од 4- 5000 единици, за време на војната тој фонд бил речиси целосно уништен и неупотреблив. Во текот на своето повеќедецениско работење се смениле повеќе колективи и раководни лица и секој оставил белег на своето дејствување и работење во библиотеката. == Местоположба == Библиотеката по втората светска војна била сместена во близина на плоштад „[[Сар Маале]]“, библиотеката работела во просториите на порано познатата градска кафеана „Атина“ за во 2008 година истата била префрлена во зградата на поранешниот Пионерски дом.<ref>http://bibliotekaveles.org.mk/</ref> Интересен е податокот дека еден од директорите на библиотеката била и Рахилка Раца Фирфова која започнала универзалната децимална класификација во Велешката библиотека. Некогаш првата библиотека во Македонија, денес локалната библиотека „Гоце Делчев“ — Велес, веќе од 1978 година била сместена во центарот на градот, во простор поделен на два дела. Во едниот дел бил сместен библиотечниот фонд за возрасни и е поставена импровизирана читална, а во вториот дел се наоѓало одделението за деца. За своите читатели, библиотеката нудела и дневни весници и списанија. Денес библиотеката е сместена во просториите на поранешниот Пионерски дом. На првиот кат од објектот се наоѓа одделот за деца,на вториот кат се наоѓа одделот за возрасни и медиотеката. Во библиотеката имаː * Оддел за возрасни, * Оддел за деца * Роднокраен оддел Одделите работат според веб-апликацијата [[Cobiss|COBBIS]] користена во повеќе балкански држави. Медиатеката е место каде што членовите можат да ги користат уникатните изданија на библиотеката. Во медиатеката се сместени неколку катчиња на странска литература: англиско, француско и германско катче. Посебно место има [[Брајова азбука|Брајовото]] катче<ref>https://nssrm.org.mk/promocija-na-chetiri-brajovi-knigi-vo-vele/</ref> во кое има стотина наслови од македонски и странски автори, што ја вбројува библиотеката во малкуте библиотеки кои располагаат со литература<ref>https://duma.mk/kultura/kultura/24515-2018-02-09-08-52-13/</ref> од таков вид. == Книжен фонд == Локалната библиотека располага со голем библиотечен фонд од книги и публикции кои секоја година се зголемуваат. Библиотеката се грижи за набавка, обработка и одржување на библиотечниот фонд, негово користење и издавање. Покрај бисерите на македонската, европската и светската литература, таа располага и со мало роднокрајно одделение во кое се чуваат сите значајни досега објавени дела посветени на Велес низ историјата. На своите полици библиотеката има ретки изданија меѓу кои и првото издание “Македонски правопис“ од 1945 година. библиотеката располага и со литература на [[Англиски јазик|англиски]] и [[Француски јазик|француски јазик.]] Со цел матичната библиотека во Велес да се приближи до европските стандарди за библиотечно работење во Европа, тековно се работи на обезбедување на нов простор за вршење на библиотечната дејност, компјутеризација и создавање на основа на податоци за библиотечниот фонд. == Поврзано == * [[Македонка Јанчевска]] * [[Тихо Најдовски]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/channel/UCXdsfjj0t-dcdOPmv_Cjr1Q Јутјуб каналот на библиотеката „Гоце Делчев“ во Велес] * [https://veles.gov.mk/goce-delcev-lb/ Податоци од матичната страница на Општина Велес за] [https://www.youtube.com/channel/UCXdsfjj0t-dcdOPmv_Cjr1Q библиотеката „Гоце Делчев“ во Велес] * [http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8-%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D0%BE-%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD-%D0%B2%D0%B8%D0%B4-- Нови четири книги за лицата со оштетен вид] [[Категорија:Образованието во Велес]] [[Категорија:Библиотеки во Македонија|Гоце Делчев, Велес]] 3zgik9e5po8oukstmsc8uvrtw2a7lul 5560653 5560652 2026-05-17T01:05:36Z Dandarmkd 31127 5560653 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Библиотека|name=Локална библиотека „Гоце Делчев“- Велес|map=|country=Македонија|location=ул. Алексо Демниевски Бауман бр 11 Велес|director=Снежана Бошевска|website=http://bibliotekaveles.org.mk/}}'''Библиотеката „Гоце Делчев“''' — градска библиотека формирана во 1946 година во [[Велес]]. == Историјат == Со одлука на Народниот одбор на Општина Титов Велес во 1946 година библиотеката била назначена како посебен правен субјект, која постои до денес. Велес во минатото претсавувал лулка на културната преродба. Во далечната 1833 година во Велес била отворена првата библиотека во Македонија од [[Анѓелко Палашев]]- податок кој е забележан во книгата на Исидор Стојановиќ. Една година подоцна, во [[Солун]], дојранчанецот [[Теодосиј Синаитски]] ја отпечатил многу значајната книга „Служение јеврејског“.<ref>https://makedonskijazik.mk/2010/03/%D1%82%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%98-%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8.html</ref> Од 282 претплатника дури 145 биле од Велес и 3 од Башино Село. Библиотеката во Велес постоела и пред втората светска војна и располагала со книжевен фонд од 4- 5000 единици, за време на војната тој фонд бил речиси целосно уништен и неупотреблив. Во текот на своето повеќедецениско работење се смениле повеќе колективи и раководни лица и секој оставил белег на своето дејствување и работење во библиотеката. == Местоположба == Библиотеката по втората светска војна била сместена во близина на плоштад „[[Сар Маале]]“, библиотеката работела во просториите на порано познатата градска кафеана „Атина“ за во 2008 година истата била префрлена во зградата на поранешниот Пионерски дом.<ref>http://bibliotekaveles.org.mk/</ref> Интересен е податокот дека еден од директорите на библиотеката била и Рахилка Раца Фирфова која започнала универзалната децимална класификација во Велешката библиотека. Некогаш првата библиотека во Македонија, денес локалната библиотека „Гоце Делчев“ — Велес, веќе од 1978 година била сместена во центарот на градот, во простор поделен на два дела. Во едниот дел бил сместен библиотечниот фонд за возрасни и е поставена импровизирана читална, а во вториот дел се наоѓало одделението за деца. За своите читатели, библиотеката нудела и дневни весници и списанија. Денес библиотеката е сместена во просториите на поранешниот Пионерски дом. На првиот кат од објектот се наоѓа одделот за деца,на вториот кат се наоѓа одделот за возрасни и медиотеката. Во библиотеката имаː * Оддел за возрасни, * Оддел за деца * Роднокраен оддел Одделите работат според веб-апликацијата [[Cobiss|COBBIS]] користена во повеќе балкански држави. Медиатеката е место каде што членовите можат да ги користат уникатните изданија на библиотеката. Во медиатеката се сместени неколку катчиња на странска литература: англиско, француско и германско катче. Посебно место има [[Брајова азбука|Брајовото]] катче<ref>https://nssrm.org.mk/promocija-na-chetiri-brajovi-knigi-vo-vele/</ref> во кое има стотина наслови од македонски и странски автори, што ја вбројува библиотеката во малкуте библиотеки кои располагаат со литература<ref>https://duma.mk/kultura/kultura/24515-2018-02-09-08-52-13/</ref> од таков вид. == Книжен фонд == Локалната библиотека располага со голем библиотечен фонд од книги и публикции кои секоја година се зголемуваат. Библиотеката се грижи за набавка, обработка и одржување на библиотечниот фонд, негово користење и издавање. Покрај бисерите на македонската, европската и светската литература, таа располага и со мало роднокрајно одделение во кое се чуваат сите значајни досега објавени дела посветени на Велес низ историјата. На своите полици библиотеката има ретки изданија меѓу кои и првото издание “Македонски правопис“ од 1945 година. библиотеката располага и со литература на [[Англиски јазик|англиски]] и [[Француски јазик|француски јазик.]] Со цел матичната библиотека во Велес да се приближи до европските стандарди за библиотечно работење во Европа, тековно се работи на обезбедување на нов простор за вршење на библиотечната дејност, компјутеризација и создавање на основа на податоци за библиотечниот фонд. == Поврзано == * [[Македонка Јанчевска]] * [[Тихо Најдовски]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.youtube.com/channel/UCXdsfjj0t-dcdOPmv_Cjr1Q Јутјуб каналот на библиотеката „Гоце Делчев“ во Велес] * [https://veles.gov.mk/goce-delcev-lb/ Податоци од матичната страница на Општина Велес за] [https://www.youtube.com/channel/UCXdsfjj0t-dcdOPmv_Cjr1Q библиотеката „Гоце Делчев“ во Велес] * [http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8-%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D0%BE-%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD-%D0%B2%D0%B8%D0%B4-- Нови четири книги за лицата со оштетен вид] [[Категорија:Образованието во Велес]] [[Категорија:Библиотеки во Македонија|Гоце Делчев, Велес]] [[Категорија:Појавено во 1946 година во Македонија]] 333qyzrbvx8lqfh9p52j892m2fbyni7 ReLIFE 0 1358387 5560706 5491623 2026-05-17T11:06:39Z Andrew012p 85224 5560706 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=ReLIFE|genre=секојдневие<br>романтика<br>[[комедија]]|publisher=NHN PlayArt (семрежно)<br>Earth Star Entertainment|published=12 октомври 2013 — 10 март 2018 (манга)<br>2 јули 2016 — 24 септември 2016 (аниме-серија)<br>15 април 2017 (филм)|image=ReLIFE volume 1.jpg|image_caption=Корицата на првиот том, лево е Чизуру Хиширо, десно е Арата Каизаки|author=Јајоисо}} {{Закосен наслов}}'''''ReLIFE''''' ([[Македонски јазик|македонски]]'': Повторен живот'', {{langx|ja|リライフ}}) — [[семрежен стрип]] на Јајоисо, како и [[аниме]]-серија и долгометражен [[игран филм]] заснован на него. [[Манга]]-поглавјата првично биле објавени од NHN Japan на страницата Comico од 12 октомври 2013 г. до 16 март 2018 г., а подоцна биле објавени во 15 тома [[танкобон]] од Earth Star Entertainment.<ref name="ann2">{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-15/japanese-comic-ranking-august-6-12/.135520|title=Japanese Comic Ranking, August 6–12|date=August 15, 2018|work=[[Anime News Network]]|access-date=August 27, 2018}}</ref><ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-02-13/relife-manga-final-volume-includes-new-epilogue-chapter/.156388|title=ReLIFE Manga's Final Volume Includes New Epilogue Chapter|date=31 August 2023}}</ref> Аниме-серијата била произведена од TMS Entertainment и првпат се прикажувала од 2 јули до 24 септември 2016 г.<ref name="ann">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2015-04-03/39th-annual-kodansha-manga-awards-nominees-announced/.86698|title=39th Annual Kodansha Manga Awards' Nominees Announced|date=2015-04-03|work=[[Anime News Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104001813/https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-04-03/39th-annual-kodansha-manga-awards-nominees-announced/.86698|archive-date=2019-01-04|accessdate=2015-04-08|deadlink=no}}</ref><ref name="comico">{{cite web|url=http://www.comico.jp/articleList.nhn?titleNo=2&page=8|title=ReLIFE|work=www.comico.jp|publisher=NHN PlayArt Corp.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200909081135/https://www.comico.jp/articleList.nhn?titleNo=2&page=8|archive-date=2020-09-09|accessdate=2015-04-08|deadlink=no}}</ref><ref name="bonus">{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-02-13/relife-manga-final-volume-includes-new-epilogue-chapter/.156388|title=ReLIFE Manga's Final Volume Includes New Epilogue Chapter|author=Rafael Antonio Pineda|date=2020-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305180940/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-02-13/relife-manga-final-volume-includes-new-epilogue-chapter/.156388|archive-date=2020-03-05|accessdate=2021-01-02|website=Anime News Network|lang=en|deadlink=no}}</ref> Во 2017 г., бил објавен долгометражен игран филм со Таиши Накагава во главната улога. == Содржина == Дваесет и седумгодишниот Арата Каизаки припаѓа на поколението NEET, нема стабилна работа и работи со скратено работно време во месна продавница. Неговиот досаден живот добива изненадувачки пресврт кога го запознава Рјо Јоаке, претставник од Истражувачката установа ReLife, кој му нуди шанса да учествува во необичен опит. Со едно апче, Арата за една година ќе се преобрази во себеси кога имал 17 години, со други зборови, ќе биде 10 години помлад. На крајот, друго апче ќе му ја врати вистинската возраст и ќе ги избрише сите спомени од опитот. Прифаќајќи ја понудата, Арата следното утро се буди како средношколец. Очекувајќи дека неговото „животно искуство“ ќе ги олесни работите, тој брзо е обземен од современата наставна програма и се бори да не изостави. За да ги усложни работите, на Рјо му е доделено да го следи во текот на целиот опит. Сега, Арата мора одново да се движи во средношколскиот [[живот]], да се соочи со предизвиците на младоста и да се труди да избегне повторување на грешките од минатото. == Ликови == '''Арата Каизаки''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''海崎 新太'') — главниот лик е невработен откако работел во истата фирма 3 месеци по завршување на факултет и дал отказ. На таа работа тој се обидел да застане во одбрана на една колешка, но тоа само го влошило нејзиното малтретирање и ја натерало на [[самоубиство]], што го трауматизирало Арата. Неговиот живот се менува кога Рјо Јоаке го поканува да учествува во проектот ReLIFE. За време на овој проект, тој зема апче што го враќа на изгледот на 17-годишно момче и му дава шанса уште еднаш да го доживее училишниот живот. Поради неговата вистинска возраст, тој се издвојува меѓу соучениците по својата зрелост, но бидејќи веќе заборавил голем дел од училишната програма, тој е принуден често да полага тестови. На крајот од приказната, тој се вработува во ReLIFE и почнува да излегува со Чизуру. '''Чизуру Хиширо''' (јап. ''日代 千鶴'') — соученичка на Каизаки, умна, но недружељубива. Таа секогаш завршува на врвот од својот клас, но излегува дека ѝ е крајно непријатно кога станува збор за заемодејство со другите. Подоцна во приказната се открива дека и таа е една од учесниците во проектот ReLIFE. На крајот од приказната, таа започнува да работи за ReLIFE и излегува со Арата. '''Рјо Јоаке''' (јап. ''夜明 了'') — надзорник на Арата од ReLIFE, човекот што му понуди да биде испитаник за проектот ReLIFE. Тој е на иста возраст како Арата и секогаш делува весело, што всушност бескрајно го дразни Каизаки. Како надзорник, тој секогаш оддалеку го набљудува Арата и пишува извештаи за неговиот секојдневен живот. Подоцна започнува врска со Ан. Неговото презиме доаѓа од станицата Јоаке. '''Рена Кариу''' (јап. ''狩生 玲奈'') — соученичка на главниот лик што седи до него. Таа се труди да биде најдобра во сѐ. '''Казуоми Ога''' (јап. ''大神 和臣'') — соученик на главниот лик, добар е во учење, но лош во [[спорт]]. Како што напредува приказната, тој ги сфаќа своите чувства кон Рена и тие стануваат пар. '''Ан Оноја''' (јап. ''小野屋 杏'') — уште еден „преместен ученик“ во средното училиште Аоба. Но таа е всушност помладата надзорничка на Рјо и онаа што го проучувала Арата за проектот ReLIFE. Како и Рјо, таа делува весело и го набљудува нивниот проект до степен на демнење, на дразнење на Арата. Подоцна, таа започнува врска со Рјо. Нејзиното презиме доаѓа од станицата Оноја. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.comico.jp/comic/23 Матична страница на мангата] * [https://relife-anime.com/ Матична страница на анимето] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2013 година]] [[Категорија:Манга од 2014 година]] ej87nmmce47v8lv3zh9cjm9aqpuqa33 Универзитет „Мајка Тереза“ - Скопје 0 1359577 5560609 5436359 2026-05-16T20:42:24Z Dandarmkd 31127 5560609 wikitext text/x-wiki {{Универзитет |name = Универзитет „Мајка Тереза“<br/>Universiteti Nënë Teresa |image = |established = [[2016]] |staff= |rector= проф. д-р [[Изет Зеќири]] |faculty= |city= [[Скопје]] |country= [[Република Македонија]] |campus= |students= 3.500 |type = [[државен универзитет|државен]] |affiliations= |website= https://unt.edu.mk/mk/ }} [[Податотека:Universiteti Nënë Tereza në Shkup 01.jpg|мини|Зградата на Универзитетот „Мајка Тереза“]] '''Универзитет „Мајка Тереза“ во Скопје''' ({{langx|sq|Universiteti Nënë Teresa në Shkup}}) — јавен [[универзитет]] со седиште во Скопје, Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ror.org/04wnz0192|title=Research Organization Registry (ROR) Search|work=ror.org|accessdate=2024-05-16}}</ref> Студиите во оваа институција се изведуваат на [[албански]] и на [[македонски јазик]]. Универзитетот е основан во 2016 година со мисија да создаде академски можности за студентите да се развиваат како поединци и професионалци. Преку своите пет факултети универзитетот нуди образование и за природни и општествени науки. Овие факултети покриваат различни дисциплини, вклучувајќи компјутерски науки, применето програмирање, итн.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazetaexpress.com/lajme/shpallet-konkurs-per-stafin-akademik-te-universitetit-nene-tereza-ne-shkup-241378/?archive=1|title=Shpallet konkurs për stafin akademik të Universitetit 'Nënë Tereza' në Shkup - Lajmet e fundit nga Kosova - GazetaExpress|date=2016-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20161210134104/http://www.gazetaexpress.com/lajme/shpallet-konkurs-per-stafin-akademik-te-universitetit-nene-tereza-ne-shkup-241378/?archive=1|archive-date=2016-12-10|accessdate=2024-05-16}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://unt.edu.mk/sq/2016/12/29/lorenc-antoni-do-te-quhet-kori-i-universitetit-nene-tereza/|title="Lorenc Antoni" do të quhet kori i Universitetit Nënë Tereza – Universiteti Nënë Tereza në Shkup|language=sq|accessdate=2024-05-16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007103329/https://unt.edu.mk/sq/2016/12/29/lorenc-antoni-do-te-quhet-kori-i-universitetit-nene-tereza/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://unt.edu.mk/en/2022/10/03/mtu-started-the-new-academic-year-with-700-new-students/|title=MTU STARTED THE NEW ACADEMIC YEAR WITH 700 NEW STUDENTS – Mother Teresa University|language=en-GB|accessdate=2024-05-16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007101830/https://unt.edu.mk/en/2022/10/03/mtu-started-the-new-academic-year-with-700-new-students/|url-status=dead}}</ref> И покрај тоа што е млад, универзитетот нараснал до 3.500 студенти и нуди разни програми.<ref>{{Cite web|url=https://unt.edu.mk/en/2022/10/03/mtu-started-the-new-academic-year-with-700-new-students/|title=MTU STARTED THE NEW ACADEMIC YEAR WITH 700 NEW STUDENTS – Mother Teresa University|language=en-GB|access-date=2024-05-16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007101830/https://unt.edu.mk/en/2022/10/03/mtu-started-the-new-academic-year-with-700-new-students/|url-status=dead}}</ref> Универзитетот го носи името на Света [[Мајка Тереза]], родена како Агнес Гонџе Бојаџиу во [[Скопје]]. Мајка Тереза била католичка [[калуѓерка]] која го посветила својот живот на помагање на сиромашните и болните. Таа го основала Мисионерите на милосрдието, верска заедница што обезбедува грижа за сиромашните, болните, сираците и оние што се пред умирачка ширум светот. За нејзината работа Мајка Тереза ја добила [[Нобелова награда за мир|Нобеловата награда за мир]] во 1979 година. == Факултети == * Факултет за информатика * Факултет за општествени науки * Факултет за технички науки * Факултет за технолошки науки * Градежен и Архитектонски факултет == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://unt.edu.mk/mk/ Официјално семрежно место на Универзитетот „Мајка Тереза“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241208151508/https://unt.edu.mk/mk/ |date=2024-12-08 }} [[Категорија:Универзитети во Скопје|Мајка Тереза]] [[Категорија:Појавено во 2016 година во Македонија]] [[Категорија:Образовни установи основани во 2016 година]] dt9wu9ddu3n7yl757r1j42pko2c6onj Список на литературни дела од Алексо Мартулков 0 1361052 5560564 5313657 2026-05-16T18:04:33Z Gurther 105215 /* Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание */ 5560564 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Alekso Martulkov.jpg|мини|276x276пкс|[[Алексо Мартулков]] во неговата последна книга „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“]] Ова е '''список на литературни дела напишани од [[Алексо Мартулков]]'''. Поради лошата архива, повеќето негови дела се целосно изгубени, додека за другите многу малку се знае за нивната содржина. Единственото дело на Мартулков што доживеало успех е неговата последна книга со наслов „[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија|''Моето учество во револуционерните борби на Македонија'']]“ објавена во [[1954|1954 година]] од [[Институт за национална историја|Институтот на национална историја]]. [[Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ|После втората светска војна Алексо Мартулков успешно се вратил во Македонија]] за да може да учествува во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|второто заседание на АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Li%C4%8Dnosti_od_Makedonija/g4kXAQAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%90%D0%A1%D0%9D%D0%9E%D0%9C%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%90%D0%A1%D0%9D%D0%9E%D0%9C%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Личности од Македонија|last=Петар Карајанов, Христо Андовски, Јован Павловски|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|pages=188}}</ref> После заседанието тој се преселил во [[Скопје]] и почнал да пишува повеќе статии, брошури и книги за неговото револуционерно учество. Некои од брошурите и статии ќе бидат повторно искористени во неговата последна книга која била уредена од [[Ѓорѓи Абаџиев]]. По 1954 година ќе се пензионира и ќе се откаже од пишувањето. == Статии == === Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание === {{Главна статија|Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание}} Статијата е објавена во стариот весник „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%98%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA_1903/dkTRAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+&printsec=frontcover|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Делото дава увид во тоа како тогашните македонски револуционери мислеле дека можеле да го решат сложеното [[македонско прашање]]. Според Мартулков, причината зошто постарите бунтови биле неуспешни како [[Македонско востание|Македонското востание]] и [[Разловечко востание|Разловечкото востание]] е поради тоа што главните организатори не верувале дека нивниот бунт соодветно ќе го решило македонското прашање, а друг фактор бил недостаток на комуникација.<ref>{{Мартулков|Поглавје=26|Цитат=''Но за да можеше да биде восприемена споменатава цел, тогаш се гледаше по наличните револуционерни сили, кои беа многу ограничени и не веруваа дека со својата непосредна борба ќе го разрешат македонското прашање''}}</ref><ref>{{Мартулков|Поглавје=26|Цитат=''Во почетокот нашите национал-револуционерни, дури и најпрогресивните за времето, беа многу скромни и си ја поставуваа целта извојувањето на чл. 23 од Берлинскиот договор, кој беше далеку од тоа да одговараше за конечното разрешување на македонскиот проблем и да е израз на интересите на македонскиот народ''}}</ref> Статијата навлегува подлабоко за тоа како движењето за автономија на Македонија и Одринско се развило во движење за [[независна Македонија]]. Тој истакнал како по неуспесите на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], тој и другите комунисти верувале дека единствен начин Македонија можела да се ослободи е без странска помош. === За Гоцета Делчев === {{Поврзано|Делчевологија}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|276x276пкс|Исечок од статијата во книгата „Гоце Делчев во спомените на современиците“ од [[Христо Андонов Полјански]] (1963)]] Статијата помогна да се унапреди [[Делчевологија|Делчевологијата]] во перспективата на [[Македонец|македонските]] [[Социјалист|социјалисти]] наместо дејци од [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Goce_Del%C4%8Dev_vo_spomenite_na_sovremenici/qygMAAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%93%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B0+%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%93%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B0+%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Според [[Христо Андонов Полјански]] во последното дело на Алексо Мартулков со насловот „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“ е додадена дел од статијата од уредникот [[Ѓорѓи Абаџиев]] во страна 60 на неговите спомени, според овој фрагмент, во статијата Мартулков за македонскиот народнен херој и апостол [[Гоце Делчев]] рекол следно: {{Quote|text=''Но во тоа време дојде во [[Велес]] [[Гоце Делчев|Делчев]] и раководството му кажува за нашава „опасна“ дејност и за пресудата над нас. Тој им рече: '''„Тие луѓе вршат една вистинска револуционерна работа, растурајќи [[социјализам|социјалистичка]] литература, за да можат социјалистички идеи да проникнат во нашите редови. Тие можат да изиграат преродбенска а не штетна улога, како што тврдите вие. Затоа и едно влакно ако падне од главата на „осудените“, ќе ве сметам одговорни вас сите“'''. По таков начин се осуетија намерите на раководството на [[ВМОРО]] во Велес.''|source=<ref>{{Мартулков|Поглавје=12}}</ref>|sign='''Алексо Мартулков, За Гоцета Делчев'''}} == Брошури == === Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него === {{Главна статија|Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него}} Во „''Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него''“ најмногу дискутира за судирите помеѓу [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и [[Врховизам|Врховистите]]. Други дискутирани теми се како [[Јане Сандански]] ги критикувал за време на [[Рилски конгрес|Рилскиот конрес]] и како групата се поделила поради нивното негативно влијание врз револуционерната организација организацијата. Брошурата е повеќе познато по тоа што е најстарото дело во новосоздадената [[Народна Република Македонија|социјалистичка Македонија]] кое дискутира за темата на [[Врховизам|Врховизмот]] и нејзините следбеници.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Vnatre%C5%A1nata_makedonska_revolucionerna_o/t6QMAAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2&dq=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2&printsec=frontcover|title=Vnatrešnata makedonska revolucionerna organizacija i neovrhovizmot, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=Култура|year=1983|pages=22}}</ref> === За положбата по Илинденското востание === Многу малку се знае за оваа брошура, датумот на издавање и издавачот е целосно непознат. Има минимална документација за нејзе од историчарот [[Ристо Поп Лазаров]] во својата книга „''Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на 19 и почетокот на 20 век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Gr%C4%8Dkata_politika_sprema_Makedonija_vo_v/IxsnAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%98%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%97%D0%B0+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%98%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на 19 и почетокот на 20 век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Некои исечоци од брошурата биле додадени во неговото последно дело од уредникот [[Ѓорѓи Абаџиев]], според Мартулков како резултат на [[Илинденското востание]] многу луѓе биле ранети низ цела Македонија. Привремено стапил во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] со намера да ги излечи ранетите револуционери.<ref>{{Мартулков|Поглавје=18}}</ref> == Спомени == === Спомени од втората половина на XIX век до 1912 === Не се знае многу за делото поради лошото архивирање. Наведен е во некои дела што потврдува дека постоел во одреден период, цитиран е во книгата „''Современост литература, уметност, општествени прашања''“ од здружението Републичка заедница на културата,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82/rRQIAQAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Современост, литература, уметност, општествени прашања|last=Републичка заедница на културата|publisher=Кн-во "Кочо Рацин"|year=1995|pages=177}}</ref> според д-р. Јусуф Хамза, кој исто така го користи делото како навод, спомените се наоѓаат во архивата на ОДБ ИНИ, [[Скопје]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%9C%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%82%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%A0%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83/gTPuMKq2nVkC?hl=mk&gbpv=1&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&pg=PA407&printsec=frontcover|title=Младотурската Револуција Во Османската Империја|last=Хамза|first=Јусуф|publisher=Logos-a|year=1995|isbn=9789989601217|pages=407}}</ref> Многу елементи од овие спомени завршиле во неговото последно дело „Моето учество во револуционерните борби на Македонија“.<ref>{{Мартулков|Поглавје=1}}</ref> === Моето учество во револуционерните борби на Македонија === {{Повеќе слики|direction=vertical|image1=Моето учество во револуционерните борби во Македонија.jpg|image2=Документ за донација на спомените на Мартулков.png|caption1=Корицата на книгата|caption2=Писмо за донација на делото во државната црногорска библиотека}}{{Quote|text=''Напишани со жив и увлекателен јазик, мемоарите на Алексо Мартулков не се само објект за историкот, но претставуваат интересно четиво и за поширок круг читатели.''|sign='''[[Ѓорѓи Абаџиев]]'''|source=<ref>{{Мартулков|Поглавје=0}}</ref>}}{{Викиизвор-врска|Моето учество во револуционерните борби на Македонија}}{{Главна статија|Моето учество во револуционерните борби на Македонија}}Најпознатото литературно дело на Алексо Мартулков, Книгата е шестиот дел по ред од поранешниот серијал „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]“. Првата книга била превод на спомените на [[Ѓорче Петров]] од [[Љубомир Милетиќ]], втората книга била превод на спомените на македонскиот револуционер [[Славејко Арсов]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98/BFLRAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8+%D0%B7%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0+%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8+%D0%B7%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0+%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Материјали за историјата на Македонија|last=Institut za nacionalna istorija|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1955|pages=1}}</ref> третата книга била превод на мемоарите на истакнатиот [[Пирински Македонци|македонски национален херој]] [[Јане Сандански]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BC/ocYPtI6RSjQC?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> четвртата книга била превод на писмата на македонскиот национален херој и апостол [[Гоце Делчев]] и петта книга била превод на спомените на [[Лука Ѓеров]] и [[Лазар Димитров (Дренок)|Лазар Димитров]]. Книгата е составена од 389 страници со 47 поглавја каде што Алексо Мартулков детално раскажува за неговите млади години, како со пропагирањето на македонскиот преродбеник [[Васил Главинов]] тој почнал да се ориентира кон социјализмот, неговото учество во [[Македонска револуционерна организација|македонската револуционерна организација]] и [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|нејзиниот следбеник]]. Како им помогнал на [[Илинденско востание|илинденците за време на нивното национално востание]] и за неговото учество во [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|судскиот процес во Бугарија против ВМРО Обединета.]] Книгата може да се подели во четири главни дела: младоста, приклучување и учествување во МРО, улогата во ВМРО Обединета и активистички дејства во Бугарија. Не се знае конкретно кога било напишано делото, во книгата „''За работничкото движење во Македонија до Балканската војна''“ издадена во 1950 година, историчарот [[Данчо Зографски]] истакнал како во архивите на Скопје имало необјавен ракопис од Алексо Мартулков.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%97%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B6%D0%B5/B2dTAAAAYAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=[[Данчо Зографски|Зографски, Данчо]]|publisher=Институт за национална историја на македонскиот народ|year=1950|pages=327}}</ref> Во 1952 година дел од неговите спомени биле објавени во списанието „''Материјали за македонската национал-револуциона историја''“ од [[Ѓорѓи Абаџиев]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Materijali_za_makedonskata_nacional_revo/7Eo8AAAAIAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22+%E2%80%9E%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E&dq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%22+%E2%80%9E%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%87%D0%B5%D0%B2%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Материјали за македонската национал-револуциона историја|last=Абаџиев|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1952|pages=1-5}}</ref> Кога била објавена книгата нејзината цена била 250 [[Југословенски динар|југословенски динари]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Die_Akten_aus_dem_Haus_Hof_und_Staatsarc/DqZvNHYgTCcC?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%E2%80%9E+%E2%80%9E%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Dokumenti od vienskata arhiva za Makedonija od 1879-1903|last=Томоски|first=Томо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1955}}</ref> Книгата доживеала голем успех и како резултат од тоа има примероци во странски државни библиотеки како библиотеките во [[Грција]], [[Бугарија]], [[Црна Гора]],<ref>[https://hip.eindigo.net/?pr=iiif.v.a&id=104913&tify={%22panX%22:0.527,%22panY%22:0.354,%22view%22:%22thumbnails%22,%22zoom%22:0.757} ''Моето учество во револуционерните борби на Македонија'']</ref> [[Данска]],<ref name=":0">''[https://search.worldcat.org/title/moeto-ucestvo-vo-revolucionernite-borbi-na-makedonija/oclc/27993631 Моето учество во револуционерните борби на Македонија / Moeto učestvo vo revolucionernite borbi na Makedonija]'' (WorldCat)</ref> [[Германија]],<ref name=":0" /> [[Франција]], [[Холандија]],<ref name=":0" /> [[Обединето Кралство]] и [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]],<ref name=":0" /> Денес книгата е пристапна во различни библиотеки во [[Прилеп]], [[Охрид]], [[Тетово]], [[Куманово]], [[Скопје]], [[Велес]], [[Струмица]], [[Струга]] итн.<ref>''[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/127750151 Моето учество во револуционерните борби на Македонија]'' (Cobiss)</ref> == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Алексо Мартулков]] gikjiw3opuldytvrovzt57vicjc3nq4 Корисник:Gurther/Песок 2 2 1361645 5560556 5560171 2026-05-16T16:51:13Z Gurther 105215 5560556 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} pyujbdgxa943g71vh1gjkw9xuyl4ifr 5560562 5560556 2026-05-16T17:43:43Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560562 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}}По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] после [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} on7q6rxcmcgmksv9ro37vwbtrscmjsh 5560563 5560562 2026-05-16T18:01:09Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560563 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}}По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] после [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35. Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]]. Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија посветен на [[Гоце Делчев]] и неговиот придонес во [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] насловена „''За Гоцета Делчев''“. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} 7ijcq5abubt0m52lj8dxmm9nzytzac8 5560565 5560563 2026-05-16T18:07:28Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560565 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}}По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] после [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35. Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]]. Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија посветен на [[Гоце Делчев]] и неговиот придонес во [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]]. Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]]. Според Мартулков, [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било најголемата грешка на организацијата. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} p1mxqheda8w8kw92fvvv4hefipiv9fj 5560571 5560565 2026-05-16T18:18:46Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560571 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] после [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35. Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]]. Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија посветен на [[Гоце Делчев]] и неговиот придонес во [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]]. Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]]. Според Мартулков, [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било најголемата грешка на организацијата. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} hawlt6s5b0qchjn9g7txvtojiu80gn8 5560701 5560571 2026-05-17T10:52:13Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560701 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35. Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]]. Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]]. Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]]. Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} 59715jwkm0822pbnm8nzpsge0fyb0qz 5560707 5560701 2026-05-17T11:07:52Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560707 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} 548wupcflx83wdnuiq7fbinref47mgl 5560711 5560707 2026-05-17T11:21:01Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560711 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. Во [[1954|1954 година]], [[Институтот за национална историја]] ја објавиле автобиографијата на Мартулков насловена „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Делото претставува првата оригинална мемоарска литература во [[Народна Република Македонија]]. Претходните дела биле на [[Љубомир Милетиќ]] преведени во [[македонски јазик]]. Неговата автобиографија го опфаќа периодот од [[1894|1894 година]] до [[1 септември]] [[1939|1939 година]]. Нема податоци кога Мартулков ја напишал книгата. [[Ѓорѓи Абаџиев]] објавил исечок од неговите спомени во [[1952|1952 година]]. Додека во [[1950|1950 година]], [[Данчо Зографски]] истакнал дека во [[Државниот архив на Македонија]] имало необјавен ракопис од Мартулков без датум. Според историчарот Јусуф Хамза, во скопските архиви имало необјавено дело на Мартулков насловено „''Спомени од втората половина на XIX век до 1912''“ кое најверојатно било припоено со неговиот мемоар при редактирање. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} 2d6dtpk9p41abpa4tj08qcgyyyw4zvq 5560712 5560711 2026-05-17T11:21:45Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560712 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. Во [[1954|1954 година]], [[Институтот за национална историја]] ја објавиле автобиографијата на Мартулков насловена „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Делото претставува првата оригинална мемоарска литература во [[Народна Република Македонија]]. Претходните дела биле на [[Љубомир Милетиќ]] преведени во [[македонски јазик]]. Неговата автобиографија го опфаќа периодот од [[1894|1894 година]] до [[1 септември]] [[1939|1939 година]]. Нема податоци кога Мартулков ја напишал книгата. [[Ѓорѓи Абаџиев]] објавил исечок од неговите спомени во [[1952|1952 година]]. Додека во [[1950|1950 година]], [[Данчо Зографски]] истакнал дека во [[Државниот архив на Македонија]] имало необјавен ракопис од Мартулков без датум. Според историчарот Јусуф Хамза, во скопските архиви имало необјавено дело на Мартулков насловено „''Спомени од втората половина на XIX век до 1912''“ кое најверојатно било припоено со неговиот мемоар при редакција. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} sjy2o0d12gi7c0cgh3ijcpvk2k71czs 5560717 5560712 2026-05-17T11:29:12Z Gurther 105215 /* Литературни дела */ 5560717 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. Во [[1954|1954 година]], [[Институтот за национална историја]] ја објавиле автобиографијата на Мартулков насловена „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Делото претставува првата оригинална мемоарска литература во [[Народна Република Македонија]]. Претходните дела биле на [[Љубомир Милетиќ]] преведени во [[македонски јазик]]. Неговата автобиографија го опфаќа периодот од [[1894|1894 година]] до [[1 септември]] [[1939|1939 година]]. Нема податоци кога Мартулков ја напишал книгата. [[Ѓорѓи Абаџиев]] објавил исечок од неговите спомени во [[1952|1952 година]]. Додека во [[1950|1950 година]], [[Данчо Зографски]] истакнал дека во [[Државниот архив на Македонија]] имало необјавен ракопис од Мартулков без датум. Според историчарот Јусуф Хамза, во скопските архиви имало необјавено дело на Мартулков насловено „''Спомени од втората половина на XIX век до 1912''“ кое најверојатно било припоено со неговиот мемоар при редакција. Во неговата книга, Мартулков го разгледува [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] во перспектива на [[Социјализам|македонските социјалисти]]. Претежно се занимава со социјалистичките дејства во [[Вардарска Македонија]] и [[Велес]]. Дискутира за неговиот активизам за правата на [[македонската емиграција во Бугарија]]. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} 9b81vesrph7l3lc771tdgcm6iokmft2 5560721 5560717 2026-05-17T11:33:09Z Gurther 105215 /* Библиографија */ 5560721 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип. После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници. Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. Во [[1954|1954 година]], [[Институтот за национална историја]] ја објавиле автобиографијата на Мартулков насловена „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Делото претставува првата оригинална мемоарска литература во [[Народна Република Македонија]]. Претходните дела биле на [[Љубомир Милетиќ]] преведени во [[македонски јазик]]. Неговата автобиографија го опфаќа периодот од [[1894|1894 година]] до [[1 септември]] [[1939|1939 година]]. Нема податоци кога Мартулков ја напишал книгата. [[Ѓорѓи Абаџиев]] објавил исечок од неговите спомени во [[1952|1952 година]]. Додека во [[1950|1950 година]], [[Данчо Зографски]] истакнал дека во [[Државниот архив на Македонија]] имало необјавен ракопис од Мартулков без датум. Според историчарот Јусуф Хамза, во скопските архиви имало необјавено дело на Мартулков насловено „''Спомени од втората половина на XIX век до 1912''“ кое најверојатно било припоено со неговиот мемоар при редакција. Во неговата книга, Мартулков го разгледува [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] во перспектива на [[Социјализам|македонските социјалисти]]. Претежно се занимава со социјалистичките дејства во [[Вардарска Македонија]] и [[Велес]]. Дискутира за неговиот активизам за правата на [[македонската емиграција во Бугарија]]. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/584725f3-c8ec-4d79-afdd-415c15b7a8e1|title=Вардарскиот дел од Македонија под српска власт (1912–1915)|last=Ѓоргиевска|first=Марија|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2019|location=[[Скопје]]}} 42t6tubze9oxapfxdyt1pd4xlsqgl1i 5560723 5560721 2026-05-17T11:36:31Z Gurther 105215 /* Библиографија */ 5560723 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder|name=Александар Мартулков|image=Alekso Martulkov.jpg|caption=Алексо Мартулков во [[1951|1951 г.]]|order2=Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]]|term_start2=20 август 1931|term_end2=12 април 1933|monarch2=[[Борис III]]|premier2=[[Александар Малинов]]</br>[[Никола Мушанов]]|order4=Пратеник во [[Влада на Македонија од 1945|Президиумот на Народното Собрание на Македонија]]|term_end4=26 јуни 1946|term_start4=15 април 1945|president4=[[Методија Андонов - Ченто]]|premier4=[[Лазар Колишевски]]|term_start5=1 јануари 1947|term_end5=1952|president5=[[Благоја Фотев]]|premier5=[[Лазар Колишевски]]|nickname=[[Ото фон Бизмарк|Бизмарк]]|birth_name=Александар Ончев Мартулков|birth_date=[[23 октомври]] [[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[19 декември]] [[1962]] {{мали|(возр. 84)}}|death_place=[[Софија]], [[Народна Република Бугарија|НР Бугарија]]|parents=[[Пано Мартулков]] и Сава Мартулкова|alma_mater=[[Скопско педагошко училиште]]|awards=|blank2=Дела|data2=''„[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]“'' <small>([[Список на литературни дела од Алексо Мартулков|други]])</small>|signature=Потпис на Мартулков.png|predecessor1=|successor1=}} '''Александар Мартулков''', роден '''Александар Ончев Мартулков''',<ref group=белешка>Во некои дела, наместо Ончев именуван е како Панов или Иванов.</ref> познат по псевдонимот '''Бизмарк'''<ref>{{Мирчев|237}}</ref> ([[Велес]], [[23 октомври]] [[1878]] — [[Софија]], [[19 декември]] [[1962]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на [[социјализмот]] во [[Македонија]]. Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. Во [[1894|1894 година]] се приклучил во [[Социјализам|социјалистичкото движење]] со поттик од [[Васил Главинов]]. Како член на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]], учествувал во [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Во [[1899|1899 година]] организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против педагошкото училиште]] и [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|агитаторска одисеја]]. Во [[1900|1900 година]] се приклучил во [[МРО]] и учествува во [[Илинденското востание]]. После востанието, соработувал со [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]] и [[Иван Наумов Аљабакот|Иван Аљабакот]]. Во [[1906|1906 година]] се пресели во [[Софија]] и станал дел од [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. После [[Младотурската револуција]], Мартулков станал дел од новата велешка власт. Испратен како делегат во првиот конгрес на Балканската комунистичка партија во [[Белград]], [[1910|1910 година]]. Во текот на [[Балканските војни]], учествувал во управувањето на [[Велешко]]. За време на [[Првата светска војна]], го основал [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]] каде префрлиле воени дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Го уапсиле во [[1915|1915 година]] но ослободен е откако почна [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|бугарската окупација на Македонија]]. Во [[1916|1916 година]] станал секретар на [[Општина Оморани]]. Во [[1918|1918 година]] го одбрале за чиновник во [[Космет]]. После војната се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] и учествувал во борбата меѓу [[македонската емиграција во Бугарија]]. Во [[1919|1919 година]] бил претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкиот благотворително братство]]. Во [[1925|1925 година]] се приклучил во [[ВМРО (Обединета)]]. Во [[1931|1931 година]] бил одбран за пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]], заедно со [[Христо Трајков]]. Во [[1932|1932 година]] почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме]]''“, [[1933|следната година]] доживеал неуспешен обид на атентат од [[Михајловисти|Михајловистите]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета)]]. Учествувал во [[Народноослободителната борба]]. Во текот на војната се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]] и подоцна во народното собрание на [[НР Македонија]]. Ја организирал [[Илинденска пензија|Илинденската пензија]] и подоцна доделување на [[Илинденска споменица|Илинденската споменица]]. Во [[1954|1954 година]] ги објавил неговите спомени насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Во [[1960-тите]], по наредба од [[Лазар Колишевски]], Мартулков целосно го изолирале од секојдневниот политички живот на Македонија. Разочаран со новите одлуки, Мартулков се преселил во Софија, каде починал. == Животопис == === Потекло и рани години (1894 – 1901) === {{Поврзано|Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|Штрајк против Скопското педагошко училиште|Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|Мартулкови}} Александар Мартулков е роден на [[23 октомври]] [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно работничко семејство.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Извори за ослободителната војна и револуција во Македонија 1941-1945: Документи на Комунистичката партија на Југославија и Комунистичката партија на Македонија 1941-1945|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1970|pages=474|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> Неговиот татко [[Пано Мартулков|Пано (Онче) Мартулков]] бил [[воденичар]] и деец на [[македонско национално движење|македонското национално движење]]. Поради тоа во [[1867|1867 година]] бил прогонет во [[Дијарбекир]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Български математици|last=Чобанов|first=Иван|publisher=Државно издателство „Народна просвета“|year=1987|pages=19}}</ref> Неговата мајка Сава Мартулкова била работник. Неговиот постар брат, [[Петар Мартулков]], учителствувал во [[Софија]] со [[Роса Мартулкова|неговата жена]]. Во [[есента]] [[1894|1894 година]] Мартулков се запознал со Васил Главинов, кој го [[Радикализам|радикализирал]] со брошурата „''Студенство и социјализам''“ од [[Никола Габровски]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=55}} Под наредба од [[Димитар Благоев]],<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/g_madolev_vasil_glavinov.pdf|title=Васил Главинов - пионер на социјалистическото движение в Македониа и Одринско|last=Мадолев|first=Георги|publisher=Исторически преглед|year=1968|pages=68}}</ref> Главинов основал група на социјалисти со седум члена, меѓу кои биле Мартулков, [[Ризо Ризов]] и [[Илија Плавев]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tirekovmirece.com/Novost/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2,-%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8|title=Главинов, жесток пропагатор на социјалистичките идеи|last=Печков|first=Петар|date=12 септември 2015|work=ТиРековМиРече}}</ref> Во [[1895|1895 година]] Мартулков се запишал во [[Гимназија „Кочо Рацин“ - Велес|Велешката прогимназија]]. Во [[1896|1896 година]] се приклучил [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. Таму се запознал со [[Атанас Раздолов]],<ref name=":12">{{Наведена книга|url=|title=Прилози за Илинден 1978, материјали од Научниот собир Местото на Илинденското востание и Крушевската република во борбата на македонскиот народ за национално и социјално ослободување, одржан на 3, 4 и 5 август 1978. г. во Крушево по повод 75-годишнината од Илинденското востание|last=Христов|first=Александар|publisher=Совет Десет дена Крушевска република|year=1979|pages=807}}</ref> [[Димитар Мирасчиев]], Андон Шулев и Стојан Попов.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/koga-makedoncite-za-prvpat-go-odbelezhaa-1-maj/|title=Кога Македонците за првпат го одбележаа 1 Мај|last=Станковиќ|first=Далибор|date=1 мај 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=56}} Во [[1896|1896 година]] МСГ обработиле знаме со геслото „''Ослободувањето на Македонија е дело на Македонците'' — ''[[Македонија на Македонците]]''“, за [[Празнување на ден на трудот во 1896 година (Софија)|првото празнување на ден на трудот во Бугарија]]. Поради нејзиниот [[Македонство|македонски карактер]] бил забранет но Мартулков тајно го однесол.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=82}} Во [[Борисова градина|Борисовата градина]] Андон Шулев одржал говор каде ги истакна главните цели на организацијата.{{Sfn|Андонов Полјански|1973|p=84}} После настанот Мартулков почнал да го шири [[Социјализам|социјализмот]] во неговата прогимназија. Во [[1898|1898 година]], се запишал во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]], таму продолжил со неговата агитација. Под влијание на [[Петар Манџуков]], организирал [[Штрајк против Скопското педагошко училиште|штрајк против училиштето]] во [[мај]] [[1899|1899 година]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=27}}</ref> После настанот бил прогонет од сите училишта под делокруг на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=30-31}}</ref> После живеел на [[Булевар „Марија Луиза“ (Софија)|булевар „Марија Луиза“]], [[Софија]] со Васил Главинов.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}} Во втората половина на 1899 година се вратил во Велес за да го снабди весникот „''[[Политичка слобода]]''“.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=39}}</ref> Со таа цел [[Агитаторска одисеја на Алексо Мартулков|патувал низ југоисточна Македонија]] каде го спречил влијанието на [[Врховисти|Врховистите]] и го зголеми влијанието на [[социјализмот]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=41-43}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ristogjorgjiev.com/2025/04/02/%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%81%D1%82-8/|title=Времеплов – Струмица низ историјата – Струмички учители од 1880 до 1913 година|last=Ѓорѓиев|first=Ристо|work=РистоЃорѓиев}}</ref> Ги употребил тајните патишта на [[Македонската револуционерна организација]] без нивно одобрување.{{Sfn|Станковиќ|2020|p=92}}<ref>{{Наведена книга|url=https://muzejbitola.mk/wp-content/uploads/2016/zbornik_2016_web/10_Branko_Gjorgiev.pdf|title=Тајната патна мрежа на Македонската револуционерна организација во Струмица и Струмичко|last=Ѓорѓиев|first=Бранко|publisher=Национална установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј|year=2016|location=[[Битола]]|pages=95}}</ref> На [[9 декември]] се вратил во Велес. За време на [[Велигден]], [[1900|1900 година]], Мартулков предводел група составена од [[Никола Русински]], Јордан Малезанов и [[Илија Раштанов]]. Тие го ограбиле [[Јован Весов]] за 160 [[Турска лира|турски лири]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македония и Тракия в борба за свобода: Краят на ХIХ - началото на ХХ в Нови док|last=Георгиев|first=Величко|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1995|isbn=9789548187244|location=[[Софија]]|pages=197}}</ref>{{Sfn|Станковиќ|2020|p=93}} После нападот, Русински се иселил во [[Куманово]] додека Мартулков прележал пет месеци казна во [[Куршумли ан]]. Јордан Малезанов избегал со парите во Софија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=55-57}}</ref> === Учество во Илинденско востание и Младотурската револуција (1901 – 1912) === [[Податотека:1909 years First Balkan Socialdemocrat conference Belgrade.png|мини|Делегати во Првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]], [[1910|1910 г.]]|313x313px]]Во [[1901|1901 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] под наредба од [[Македонска социјалистичка група|МСГ]].{{Sfn|Станковиќ|2020|p=95}} Како дел од [[Скопски револуционерен округ|Скопскиот револуционерен округ]], помогнал со организирање на [[Илинденското востание]] во [[Кумановско]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.1.08-Sazdovski-N.-Dejnosta-na-MRO-vo-kumanovsko-1895-1903.pdf|title=Дејноста на Македонската револуционерна организација во Кумановско (1895-1903)|last=Саздовски|first=Ненад|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=2022|location=[[Скопје]]|pages=144}}</ref> Ги обновил револуционерните мрежи со останатите региони. Собрал околу 650 [[Турска лира|турски лири]] од градските трговци, со нив купил 60 [[пушки]] и 20 [[Револвер|револвери]].<ref name=":5" /> За време на востанието, се обидол да се приклучи во четата на [[Никола Дечев]]. Но [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] го побарале во [[Софија]]. Мартулков бил против одлуката, но откако открил дека Никола Дечев со неговата чета биле ликвидирани во [[Луково (Кратовско)|Луково]] се сместил во Софија заедно со [[Никола Пушкаров]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79}}</ref> После востанието Пушкаров му дадол наредба да изврши терористички напад во [[Скопје]] со цел да го привлече вниманието на [[Западна Европа]]. Преку [[Врање]] влегол во [[Вардарска Македонија]] но околиските аскери го уапсиле во [[Челопек (Кумановско)|Челопек]]. Лежел три месеци во затвор. Откако бил ослободен, Кирил Стојанов го известил дека терористичкиот напад бил откажен поради [[Мирцштешки реформи|Мирцштешките реформи]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=79-82}}</ref> После востанието, влијанието на [[Странски пропаганди во Македонија|странските пропаганди во Македонија]] се зголемило. [[Јован Бабунски]] се сместил во градот додека во [[пролетта]] [[1904|1904 година]] [[Христо Татарчев]] го пратил [[Стефан Димитров]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=28}}{{Sfn|Аврамов|1929|p=40}} Поради тоа [[Борис Сарафов]], тогашен претседател на [[Врховниот македонски комитет]], го пратил [[Иван Наумов Аљабакот]]. Како претставник на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], [[Глигор Соколов|Глигор Соколовиќ]] со неговата чета го придружил Бабунски.{{Sfn|Аврамов|1929|p=54-56}}{{Sfn|Каровски|2013|p=91}} Мартулков се приклучил во четата на Аљабакот и учествувал во борбата против чифлигарот Етим Мустафа во [[Јасеново]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=648533|title=ВМОРО и надзора над стопанския живот в Македония и Одринско (до навечерието на Балканските войни)|last=Александрова|first=Елена|publisher=Историческо бъдеще|year=2017|pages=170}}</ref> Во [[1905|1905 година]] се вратил во [[Велес]]. Неколку месеци подоцна Мартулков се преселил во Софија. По патот се запознал со [[Даме Груев]] во [[Кнежје]].<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=129-132}}</ref> Во Софија страдал од [[туберкулоза]] и неговиот состанар [[Александар Антонов]] се самоубил. Во [[1906|1906 година]] се приклучил во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]], ги поддржи тесните социјалисти предводени од [[Димитар Благоев]]. Во [[1907|1907 година]] се запознал со [[Георги Димитров]] при штрајк на железничките работници.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=141-144}}</ref> Истата година Мартулков се обидол да се врати во Вардарска Македонија со четата на [[Крсто Б'лгаријата]] преку [[Ќустендил]], но по патот [[Врховизам|врховистичка]] чета ги поразиле.<ref name=":8">{{Наведена книга|url=http://www.makedonika.mk/ShareBook.aspx?id=10791|title=Пере Наумов Тошев|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Македонска литера|year=2013|isbn=978-9989-622-98-4|location=[[Скопје]]|pages=208-209|author-link=Михајло Миноски}}</ref> После [[Младотурската револуција]], Мартулков бил амнестиран и се вратил во Велес. Заедно со [[Радикална-реформска струја|прогресивната струја на ВМОРО]] учествувал во управувањето на Македонија. Во [[септември]] [[1908|1908 година]], заедно со [[Васил Главинов]], го основале просветното друштво „''Класно единство''“ со 20 членови.<ref>{{Наведена книга|url=|title=За работничкото движење во Македонија до Балканската војна|last=Зографски|first=Данчо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=219|author-link=Данчо Зографски}}</ref>{{Sfn|ПА II|2009|p=1240}} Истата година биле спроведени локални избори каде [[Ризо Ризов]] бил назначен за градоначалник на Велес а Мартулков за чиновник.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=186-187}}</ref> Во [[1909|1909 година]] Мартулков бил назначен за селски учител во [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]. Таму одржал говор каде ја критикувал [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и нејзиниот саботаж на [[Македонско национално движење|македонското национално движење]].{{Sfn|Аврамов|1929|p=171}} Истата година, околу [[Велигден]], [[Абдул Хамид II]] организирал контра државен удар во [[Истанбул]]. [[Младотурци|Младотурците]] побарале помош од [[Јане Сандански]] и неговата чета. Мартулков се приклучил во неговата чета.{{Sfn|Влахов|1947|p=113}} После борбата, [[Димитар Мирасчиев]] го пречекал во [[Солун]] каде се запознал со [[Димитар Влахов]]. Во [[1910|1910 година]] бил меѓу делегатите во првата балканска социјалнодемократска конференција во [[Белград]] заедно со [[Душан Цекиќ]]. За претседател на седницата бил назначен Васил Главинов. Меѓу [[1911]]-[[1912|1912 година]] военополитичките односи меѓу [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и [[Отоманското Царство]] се вложиле. Поради тоа Мартулков го известил Лазар Трајков, тогашниот градоначалник на градот, да го спремал Велес за војна.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=231-232, 234-235}}</ref> === Балканските војни и Првата светска војна (1912 – 1918) === {{Поврзано|Комитет на дезертери|Општина Оморани}}[[Податотека:Извештај за дезертскиот комитет на Мартулков.png|мини|233x233px|Извештај од министерството за надворешни работи на Србија за [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]], [[1914|1914 г.]]{{Sfn|Ѓоргиевска|2019|p=154}}]]Со почетокот на [[Првата балканска војна]], српската војска влегла во [[Велес]] на [[23 октомври]].{{Sfn|Малковски|2023|p=78}} Новата српска администрација, предводена од Давид Димитријевиќ, го назначиле Мартулков за градоначалник.{{Sfn|Малковски|2023|p=79-80}} Мартулков учествувал во средби со [[Црна рака (Србија)|Црна рака]] со генералите Поповиќ и Стаиќ.{{Sfn|Малковски|2023|p=82-84}} Во [[ноември]] поднесол отставка и се преселил во [[Штип]] каде се запознал со [[Ефрем Чучков]] и [[Ефтим Спространов]]. Петко Пенчев се обидол да формира бугарска општина во Велес но Мартулков се спротивставил со одлуката.{{Sfn|Малковски|2023|p=85-86}} Во [[1913|1913 година]], [[Димитрија Чуповски]] се вратил во Велес и организирал Општамакедонска конференција. Меѓу делегатите биле: [[Петар Поп Арсов]], Крум Зографов, [[Иван Поп Јорданов]] и Мартулков.{{Sfn|ПА II|2009|p=848}}{{Sfn|ПА II|2009|p=1079-1080}} Пратиле апел до [[Лондонски договор (1913)|Лондонската конференција]] за автономна Македонија во склоп на [[Отоманското Царство]]. За време на [[Втората балканска војна]], Мартулков помогнал со пандемијата на [[колера]] во Штип.{{Sfn|Ѓоргиевска|2019|p=111}} После војните се запишал во педагошки курс во [[Белград]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонија во војните 1912-1918, прилози од научниот собир одржан во МАНУ на 16 и 17 ноембри 1988 година|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[МАНУ]]|year=1991|location=[[Скопје]]|pages=347|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> Со почетокот на [[Првата светска војна]], Мартулков се вратил во [[Скопје]]. Таму заедно со [[Јордан Шурков]], [[Михаил Николов|Мишо Николов]] и [[Георги Богданов]] го основале [[Комитет на дезертери|Комитетот на дезертери]]. Главна цел на комитетот било да префрлат македонски дезертери од српската војска во [[Царството Бугарија]]. Во текот на [[1914|1914 година]], комитетот се проширил низ [[Источна Македонија]]. Главни центри биле отворени во [[Делчево]], [[Радовиш]], Штип и [[Пехчево]].{{Sfn|Малковски|2023|p=108}} Успешно префрлиле околу 2.500 војници.{{Sfn|Ѓоргиевска|2019|p=100}} Комитетот дејствувал сѐ до [[Божик|Божиќ]] [[1915|1915 година]], кога поголем дел од раководството биле уапсани.{{Sfn|Малковски|2023|p=110}} Неколку месеци подоцна Бугарија најавила војна против Србија и за кратко време ја [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|окупирале Вардарска Македонија]]. Поради тоа Шурков и Мартулков биле интернирани во [[Струга]] но подоцна се ослободени од бугарската администрација. Во [[1916|1916 година]],<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=307-310}}</ref> со поттик од Орце Андов, Мартулков се вработил како секретар на [[Општина Оморани]].<ref>{{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/23028|title=Зошто и како беа интернирани крушевските Власи за време на Првата светска војна?|last=Минов|first=Никола|publisher=[[УКИМ]]|year=2017|pages=133}}</ref> Следната година се сместил во [[Приштина]] каде работел како чиновник заедно со [[Ризо Ризов]] и [[Димитар Влахов]]. После поразот на [[Бугарска армија|Бугарската војска]] во [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]], државните чиновници на [[Косово и Метохија]] евакуира во [[Софија]]. Мартулков бил назначен за градоначалник на [[Урошевац]], но тој никогаш не ја прифатил функцијата. Заедно со [[Петар Ацев]] и [[Ѓорче Петров]] преку [[Гнилане]], [[Ниш]] и [[Пирот]] се преселиле во Бугарија.<ref>{{Harvnb|Мартулков|1954|p=327-337}}</ref> === Меѓувоен период (1918 – 1941) === {{Поврзано|Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Емигрантски комунистички сојуз|Македонско знаме (1932 - 1934)}}[[Податотека:Весник Ослободување.png|мини|321x321px|Исечок од [[Ослободување (1920 - 1923)|весникот „Ослободување“]], печатен орган на [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]].]][[Податотека:Гоцевата дружина во 1938 година.jpg|мини|317x317пкс|Собор на македонските Илинденци на [[4 мај]] [[1938|1938 година]], по повод 35-годишнината од [[Битка кај Баница|смртта на Делчев]]. Петте личности најнапред се (лево кон десно): Мартулков, [[Руша Делчева]], [[Туше Делииванов]], [[Михаил Чаков]] и [[Митко Зафировски]]. ]] Поради неговото учество во [[Илинденското востание]] во [[1918|1918 година]] го наградиле со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|бронзов орден „За заслуга“]].<ref>[https://wars.archives.bg/thumbnail_lists/image=/09_40_1_335_108_gr.jpg ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 335, л. 108]</ref> Во Бугарија се развило внатрешна борба меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Во [[1919|1919 година]], заедно со [[Христо Калајџиев]], Мартулков се приклучил во [[Емигрантски комунистички сојуз|Емигрантскиот комунистички сојуз]] — огранок на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинден и Илинденските традиции|last=Димовски-Цолев|first=Ѓорги|publisher=Развиток|year=1979|pages=158|author-link=Ѓорги Димовски-Цолев}}</ref> [[1920|Следната година]], Мартулков го претставил [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]] во Вториот велики собор на [[Сојуз на македонските емигрантски организации]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/649941d900ab5c4ba8730ee0?q|title=Братствата осѫждатъ отцѣпницитѣ|date=9 декември 1920|work=Македония}}</ref> Истата година, ЕКС ја отфрлиле доктрината за автономија на [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Одринско]] и го прифатиле ставот за основање на [[Независна Македонија|македонска држава]] како членка во идна [[Балканска федерација]].<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=345-348}}</ref> Во [[1922|1922 година]], Бугарската комунистичка партија го пратиле Мартулков во [[Пиринска Македонија]] за да остварил контакт меѓу македонските социјалисти и дејци од [[ВМРО (Автономисти)]], предводена од [[Тодор Александров]]. Во [[1924|1924 година]], со [[Мајски манифест|Мајскиот манифест]], односите меѓу БКП и ВМРО (Автономисти) се подобриле.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Македонското прашање во документите на Коминтерната, ч.1. 1923-1925 г.|last=Поповски|first=Владо|publisher=Гурга|year=1999|pages=256|author-link=Владо Поповски}}</ref> Според договорот Мартулков имал должност да се врати во поранешниот [[Скопски револуционерен округ]] но [[Александар Цанков]] им забранил. [[Убиство на Тодор Александров|Неколку месеци подоцна Александров бил ликвидиран]] и [[Иван Михајлов]] бил назначен за претседател на ВМРО (Автономисти).<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=363-368}}</ref> Истата година е основана [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Обединета)|ВМРО (Обединета)]] од [[Владимир Поп Томов]], [[Симеон Кавракиров]], [[Димитар Влахов]], [[Ризо Ризов]] и други.<ref>{{Наведени вести|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/simeon-kavrakirov-revolucionerot-koj-zagina-za-obedinuvanje-na-makedoncite/|title=Симеон Кавракиров, револуционерот кој загина за обединување на Македонците|last=НМ|date=14 јуни 2023|work=[[Нова Македонија]]}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=40}} Во [[1931|1931 година]] биле спроведени [[Парламентарни избори во Бугарија (1931)|парламентарни избори во Бугарија]] каде Мартулков и [[Христо Трајков]] биле изгласани за пратеници од [[Петричко]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Време за зреење, македонското национално прашање меѓу двете светски војни (1919-1930)|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=Култура|year=1977|pages=118|author-link=Иван Катарџиев}}</ref>{{Sfn|Влахов|1947|p=12}} Во новата влада на [[Никола Мушанов]], Мартулков и Трајков биле претставници од Работничката партија.<ref group=белешка>За да ги надминат тогашните забрани, [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]] го употребило името „''Работничка партија''“.</ref> Во Народното собрание Мартулков редовно барал решение за [[македонското прашање]]. Во [[1932|1932 година]] [[Михајловисти|михајловистите]] го киднапирале Кавракиров, како резултат на тоа Мартулков почнал со издавањето на весникот „''[[Македонско знаме (1932 - 1934)|Македонско знаме]]''“. Во весникот тој редовно го критикувал Михајлов, поради тоа на [[12 јануари]] [[1933|1933 година]] доживеал неуспешен обид на атентат од ВМРО (Автономисти).<ref>{{Наведена книга|url=|title=Одбрани дела во шест книги: Македонското национално движење|last=Зографски|first=Данчо|publisher=Наша книга|year=1986|pages=276|author-link=Данчо Зографски}}</ref> Според весникот „Класовна борба“ — михајловистите сакале да го убијат Мартулков поради неговите [[Македонство|промакедонски ставови]].<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/6703e1354e1782e2cca3da46?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Македонскитѣ убийства|last=|date=20 јануари 1933|work=Класовна борба}}</ref> После неуспехот на атентатот, на [[24 јануари]], михајловистите го ликвидирале Христо Трајков.<ref>{{harv|Мартулков|1954|p=377}}</ref> Поради атентатите, Мушанов најавил строги мерки против ВМРО (Автономисти). Следниот месец го уапсиле [[Петар Шанданов]]. Поради тоа михајловистите се повлекле од [[Софија]] и се сместиле во [[Пиринска Македонија]]. На [[13 април]] [[1933|1933 година]] Мартулков е отстранет од неговата функција како пратеник, веројатно поради неговите промакедонски ставови и критики спрема бугарската влада.<ref>{{Наведени вести|url=https://digital.libplovdiv.com/bg/view/64a7dc4d00ab5c4ba8737423?q%3Acontent=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&q%3Afts=content,mapped,meta&_x=content|title=Решение за отнемане мандата на народнитѣ представители отъ парламентарната група на Работническата партия в България|last=Министерство за правосудство|date=13 април 1933|work=Държавен вестник}}</ref> По државниот удар на Кимон Георгиев, ВМРО (Автономисти) била укината и го забраниле издавањето на весникот „''Македонско знаме''“, врз основа на [[Закон за заштита на државата на Царство Бугарија|законот на заштита на државата]]. На [[8 јули]] [[1936|1936 година]], бил [[Судски процес против ВМРО (Обединета)|спроведен значаен судски процес против дејци од централниот комитет на ВМРО (Обединета)]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=835406|title=Националноосвободителното движение на македонските българи (19 май 1934 - 1941 г.)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1996|pages=59}}</ref> За време на судскиот процес Мартулков јавно се декларирал како Македонец.<ref group=белешка>Во неговите спомени ({{harv|Мартулков|1954|p=380}}), за судскиот процес истакнал: ''„Бевме уапсани поголемиот дел од раководството на „Обединатата“. На судењето 1936 г. сите се изјавивме пред судот дека по народност сме Македонци.“'' Додека пак, според [[Бугарска историографија|Бугарската историографија]], Мартулков се декларирал како [[Бугарин]].</ref> Поради тоа бил казнет 5 години. Покрај тоа, [[1937|следната година]] бил амнестиран и му помогнал на [[Венко Марковски]] со издавањето на „''[[Огинот]]''“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=677174|title=Спомени за Павел Шатев|last=Марковска|first=Филимена|publisher=Македонски преглед|year=2007|pages=103}}</ref> === Втората светска војна и последни години (1941 – 1962) === {{Поврзано|Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Крсто Поле (логор)|Алексо Мартулков во второто заседание на АСНОМ}} [[Податотека:Appeal to the Macedonians in Bulgaria 1944.jpg|мини|339x339px|[[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|Апел до Македонците во Бугарија]], меѓу потписниците бил Мартулков.]] Мартулков бил против [[Бугарија во Втората светска војна|фашистичкиот режим на Бугарија]], поради тоа учествувал во [[Народноослободителната борба]]. На [[22 декември]] [[1941|1941 година]], заедно со [[Павел Шатев]], се обидол да се врати во [[Прилеп]] каде биле [[НОВМ|Македонските партизани]], но [[Бугарска војска|бугарската војска]] го уапсиле во [[Скеча]]. Таму го задржиле до [[24 март]] [[1942|1942 година]]. Според еден полициски извештај за Мартулков и Шатев: „...''ги организирале акциите кои [[Ден на востанието на Македонија|неодамна се спроведоа во градот]]''“.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=254}}{{Sfn|Тодоровски|2013|p=256}} Го вратиле Мартулков во [[Софија]]. Учествувал во [[Народноослободителна борба во Пиринска Македонија|Народноослободителното движење во Пиринска Македонија]] и бил во контакт со [[Никола Вапцаров]] и [[Антон Попов]] пред нивното стрелање. Во [[1943|1943 година]] бил уапсан поради неговото членство во [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. Заедно со [[Тодор Павлов]], [[Христо Калајџиев]] и [[Ангел Динев]] бил интерниран во [[Крсто Поле (логор)|логорот „Крсто Поле“]], [[Западна Тракија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/02/IST-1981.2.07.-Kartov-V.-Opshtestveno-politichkata-dejnost-na-Angel-Dinev-vo-internacija-i-koncentracionite-logori-na-fashistichka-Bugarija.pdf|title=Македонската патриотска дејност на Ангел Динев во интернација и концентрационите логори на Фашистичка Бугарија (1940-1944)|last=Картов|first=Владимир|publisher=Здружение на историчари на Македонија|year=1981|pages=70|author-link=Владимир Картов}}</ref> Останал во логорот сѐ до [[септември]] [[1944|1944 година]], кога [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]] организирале државен удар против влада на [[Александар Цанков]]. После државниот удар, [[Президиумот на АСНОМ]] ги пратиле [[Светозар Вукмановиќ]] и [[Лазар Колишевски]] во Софија каде се консултирале со [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]]. Како знак на поддршка, 29 потписници меѓу кои биле Мартулков, Шатев, Калајџиев, [[Туше Делииванов]] и [[Михаил Герџиков]] — [[Апел до Македонците во Бугарија (1944)|објавиле апел насочен кон македонскиот народ, Комунистичката партија на Југославија и АСНОМ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974|title=БКП и македонският въпрос след Втората световна война. Разпадане на бежанските организации|last=Гребенаров|first=Александар|publisher=Епохи|year=2013|pages=125}}</ref> За префрлување на македонските социјалисти од Софија во Македонија помогнала [[Илинденската организација]]. На [[26 октомври]] 1944 година, Мартулков се сместил во [[Горно Врановци]] каде [[27 октомври|следниот ден]] бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/5075009|title=АСНОМ, документи од Првото и Второто заседание на АСНОМ|last=Тодоровски|first=Миле|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|location=[[Скопје]]|pages=326-327}}</ref> По [[ослободувањето на Скопје]], Мартулков учествувал во [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија#Второ заседание на АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]]. За време на седницата, Мартулков побарал [[Густав Влахов]] да бил кооптиран за член на АСНОМ.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Документи, Том 1, Книга 6|last=Христов|first=Александар|publisher=[[Архив на Македонија]]|year=1984|pages=131-132}}</ref> По настаните во [[1951|1951 година]] Мартулков истакнал: „''Кога се вратив во 1945 година и го погледнав [[Скопје]] — за мене тоа беше нов град кој на незамислив начин толку брзо се надуе.“''<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19511021%7Cpage:3%7Cquery:%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2 Скопске слике и Контрасти] (1951) в. „''Борба''“, бр. 250</ref> После [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|ослободувањето на Македонија]], Мартулков бил кооптиран за член на [[Македонското собрание|Народното собрание на НР Македонија]]. Истовремено се приклучил во [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] и учествувал во културната автономија на [[Пиринска Македонија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760|title=Списък на членовете на Македонския научен институт (1923-1947)|last=Мичев|first=Добрин|publisher=Македонски преглед|year=1947|location=[[Софија]]|pages=178}}</ref> На [[2 јануари]] [[1945|1945 година]] повторно се вратил во Софија каде се консултирал со останатите претставници на македонската емиграција.<ref>{{Наведена книга|url=https://ini.ukim.mk/documents/103/Sluzba_za_drzavna_bezbednost.pdf|title=Документи за сојузната и за македонската служба за државна безбедност|last=Симоновски|first=Александар|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2021|location=[[Скопје]]|pages=35}}</ref> [[Февруари|Следниот месец]] морал да го води првиот слободен конгрес на македонската емиграција во Бугарија но поради неговото здравје Павел Шатев го заменил.{{Sfn|Тодоровски|2013|p=87}} Кон крајот на годината, [[Васил Ивановски]] лично се пожалил кај [[Георги Димитров]] дека Мартулков бил злонамерно изолиран и предвремено пензиониран.<ref>{{Наведена книга|url=https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478|title=Как се изгражда и утвърждава свободната Македонска република в Югославската федерация (1944-1948)|last=Ангелов|first=Веселин|publisher=Македонски преглед|year=1998|pages=68}}</ref> На [[17 февруари]] [[1946|1946 година]] Мартулков учествувал во основачката седница на [[Здружението на новинари на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://znm.org.mk/wp-content/uploads/2025/06/19.02.2025-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Новинарот ги брани принципите на слободата|last=Станковиќ|first=Далибор|date=19 февруари 2025|work=[[Нова Македонија]]}}</ref> По повод на 43-годишната од [[Битка кај Баница|смртта на Гоце Делчев]], Мартулков оддржал говор во Скопје кон 20.000 гости, меѓу кои бил сестрата на [[Гоце Делчев]].<ref>{{Наведена книга|url=http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ59(2006)/GZ59.17.%20%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0,%20%D0%94.%20-%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0,%20%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0%201944-1953.pdf|title=Политиката, идеалогијата и македонската историографија 1944-1953 г.|last=Петреска|first=Даниела|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2006|pages=203}}</ref> Следните месеци се приклучил во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотворното собрание]] и бил назначен за претседател на [[Илинденска пензија|Комисијата за Илинденска пензија]].<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/617912810/%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98-%D0%A1%D0%92%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%A8%D0%A2%D0%92%D0%90-1-1-%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9F%D0%88%D0%95-2016|title=Илинденски сведоштва|last=Дамјановска|first=Јасминка|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=2016|volume=1|p=10}}</ref> На [[8 октомври]] 1946 година помогнал со преносот на моштите на Гоце Делчев во [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|црквата „Свети Спас“]].<ref>[https://gd.archives.bg/items/show/765#?c=&m=&s=&cv=&xywh=49%2C698%2C1537%2C796 ЦДА, фонд КМФ 23-01, инв. № 830/146, лист 156-157]</ref> [[Податотека:Говор на Мартулков за обединувањето на Пирин со Македонија.pdf|мини|Говорот на Мартулков во [[Уставотворно собрание на Народна Република Македонија|Уставотвнорото собрание]] за обединување на [[Пиринска Македонија]] со [[НР Македонија]].]] На [[26 декември]] 1946 година, за време на седница во Уставотворното собрание, Мартулков протестирал пред останатите членови. Побарал [[Устав на НР Македонија (1946)|новиот македонски устав]] да ја припои Пиринска Македонија со НР Македонија. Во неговиот говор истакнал: „''Не знам каква територија имаат на ум нашите другари во Бугарија. Ако зборуваме за Пиринска Македонија, Вардарска Македонија и Егејска Македонија во нивните географски граници — тоа е територијата на македонскиот народ! Македонското прашање и прашањето за Македонија е дело само за македонскиот народ!''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Алексо Мартулков/Говор во Уставотворното собрание (1946)|329]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> За говорот, Шатев го известил Георги Димитров при неговиот престој во [[Белград]]. Откако открил, Димитров лично се пожалил кај [[Јосип Броз Тито]]. Поради тоа на [[10 јануари]] [[1947|1947 година]] Колишевски го забранил нејзиното објавување во весникот „''[[Нова Македонија]]''“.<ref>{{Наведена книга|title=Авнојска Југославија и Македонското национално прашање (1943-1946)|last=Миноски|first=Михајло|publisher=Менора|year=2000|isbn=9989632707|location=[[Скопје]]|pages=[[s:Извештај за забрана за објавување говорот на Мартулков во Уставотворното собрание|331-332]]|author-link=Михајло Миноски}}</ref> На [[5 јуни]] [[1950|1950 година]], за време на седмото редовно заседание на Народното собрание, Мартулков поднесол барање за [[Илинденска споменица|орден за залуги во Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/60150277|title=Илинденската споменица|last=Топузовски|first=Кочо|publisher=Панили|year=2023|isbn=9786082540795|location=[[Скопје]]|pages=67-68|author-link=Кочо Топузовски}}</ref> На [[20 јули]] [[1951|1951 година]], Мартулков бил награден со Илинденската споменица, број 438 како дел од [[Град Скопје|градскиот народноослободителен одбор Скопје]].<ref>ДАРМ, Ф. 159, К. 42</ref> Во [[1954|1954 година]], со помош од [[Ѓорѓи Абаџиев]], [[Институтот за национална историја]] ги објавиле спомените на Мартулков насловени „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Книгата е дел од серијалот „[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|''Материјали за македонската национал-револуционерна историја'']]“.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Турски документи за македонската историја|last=[[Институт за национална историја]]|publisher=Научен Институт за национална историја на македонскиот народ|pages=191}}</ref> За време на [[Информбирото и Македонија|периодот на Информбирото]], претставници на [[Македонство|промакедонската струја во Југославија]] постепено биле изолирани и подоцна отстранети од нивната политичка функција. Мартулков бил безволно пензиониран и сместен во Скопје. Во текот на [[1950-тите]] редовно патувал во [[Софија]]. Во [[1957|1957 година]] Мартулков бил на интервју со софиското списание „''Участие''“ за активностите на Богдан Баров во [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5/70TlAAAAMAAJ?hl=mk&gbpv=1&bsq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&dq=%E2%80%9E1957%E2%80%9E&printsec=frontcover|title=Участие|last=Периодично издание на писателите от Стара Загора.|publisher=ИПК „Ариел"|year=1996|location=[[Стара Загора]]|pages=50}}</ref> Незадоволен со режимот, во [[1959|1959 година]] се преселил во [[Народна Република Бугарија]] каде почнал да прими државна пензија.<ref>[https://www.strategy.bg/bg/pris/archive/legal-information/razporezdaniia/86533 №1890/1959]</ref> Ги поминал последните години изолиран во Софија каде починал на [[19 декември]] [[1962|1962 година]]. == Литературни дела == {{Поврзано|Список на литературни дела од Алексо Мартулков}} [[Податотека:За Гоцета Делчев од Мартулков.png|мини|320x320пкс|Исечок од статијата „''[[Список на литературни дела од Алексо Мартулков#За Гоцета Делчев|За Гоцета Делчев]]''“ во книгата „''Гоце Делчев во спомените на современиците''“ на [[Христо Андонов Полјански]].]] По [[Втората светска војна]], Мартулков се вратил во [[Вардарска Македонија]] каде се приклучил во [[Президиумот на АСНОМ]]. Во [[1945|1945 година]] се преселил во [[Скопје]] по [[Ослободување на Скопје|нејзиното ослободување]]. Меѓу [[1940-тите]] и [[1950-тите]] Мартулков напишал различни статии и брошури посветени на [[Социјализам|социјалистичкото движење]] во [[Македонија]]. Во [[1946|1946 година]] ја објавил статијата „''[[Развитокот на социјалистичката мисла пред Илинденското востание]]''“ во весникот „Трудбеник“, година II, број 35.<ref>{{Наведена книга|url=|title=Илинденски зборник, 1903-1953|last=[[Љубен Лапе|Лапе, Љубен]]|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1953|pages=302}}</ref> Истата година ја објавил брошурата „''[[Врховизмот и борбата на Внатрешната револуционерна организација против него]]''“ каде го разгледал развојот на [[Врховизам|врхивизмот]] и нејзинот однос со [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=[[Манол Пандевски|Пандевски, Манол]]|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|pages=22}}</ref> Во весникот „[[Нова Македонија]]“ објавил статија насловена „''За Гоцета Делчев''“. [[Христо Андонов Полјански|Христо Андонов-Полјански]], претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], објавил исечок од статијата во неговата книга за [[Делчевологија]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Гоце Делчев во спомените на современиците|last=[[Христо Андонов Полјански|Андонов Полјански, Христо]]|first=|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1963|isbn=|pages=298}}</ref> Подоцна ја објавил брошурата „''За положбата по Илинденското востание''“ каде ги разгледал грешките при организирање на [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|url=|title=Грчката политика спрема Македонија во втората лоловина на XIX век и почетокот на XX век, вооружени, пропаганди, дипломатски и други антимакедонски акции и борбата против нив на теренот|last=Поп Лазаров|first=Ристо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1973|pages=301}}</ref> Според Мартулков, основањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] било меѓу првите грешка на организацијата. Во [[1954|1954 година]], [[Институтот за национална историја]] ја објавиле автобиографијата на Мартулков насловена „''[[Моето учество во револуционерните борби на Македонија]]''“. Делото претставува првата оригинална мемоарска литература во [[Народна Република Македонија]]. Претходните дела биле на [[Љубомир Милетиќ]] преведени во [[македонски јазик]]. Неговата автобиографија го опфаќа периодот од [[1894|1894 година]] до [[1 септември]] [[1939|1939 година]]. Нема податоци кога Мартулков ја напишал книгата. [[Ѓорѓи Абаџиев]] објавил исечок од неговите спомени во [[1952|1952 година]]. Додека во [[1950|1950 година]], [[Данчо Зографски]] истакнал дека во [[Државниот архив на Македонија]] имало необјавен ракопис од Мартулков без датум. Според историчарот Јусуф Хамза, во скопските архиви имало необјавено дело на Мартулков насловено „''Спомени од втората половина на XIX век до 1912''“ кое најверојатно било припоено со неговиот мемоар при редакција. Во неговата книга, Мартулков го разгледува [[Македонско национално движење|македонското национално движење]] во перспектива на [[Социјализам|македонските социјалисти]]. Претежно се занимава со социјалистичките дејства во [[Вардарска Македонија]] и [[Велес]]. Дискутира за неговиот активизам за правата на [[македонската емиграција во Бугарија]]. == Одликувања == == Забелешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{reflist|3}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/7522/1/dstankovic2020.pdf|title=Социјалистите во македонското револуционерно движење, 1893-1912|last=Станковиќ|first=Далибор|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2020|location=[[Скопје]]}} * {{Cite book|url=https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/01/IST-1973.1.08-Andnov-Poljanski-H.-Okolu-ucestvoto-na-makedonskite-socijalisti-na-Prvomajskite-demonstracii-vo-Sofija-vo-1896-g..pdf|title=Околу учеството на Македонските социјалисти на Првомајските демонстрации во Софија во 1896 година|last=Андонов Полјански|first=Христо|publisher=Здружение на историчари на Република Македонија|year=1973|location=[[Скопје]]|author-link=Христо Андонов Полјански}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/bmark/sa/index.html|title=Революционни борби въ Азоть (Велешко) и Порѣчието|last=Аврамов|first=Стефан|publisher=[[МНИ|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1929|location=[[Софија]]|author-link=Стефан Аврамов}} * {{Наведена книга|url=https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/adbb77a2aef1fb39ba8622a05495092c6b542cfb.pdf|title=Моето учество во револуционерните борби на Македонија|last=Мартулков|first=Алексо|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1954|editor-last=Абаџиев|editor-first=Ѓорѓи|editor-link=Ѓорѓи Абаџиев|series=[[Материјали за македонската национал-револуционерна историја (едиција)|Материјали за македонската национал-револуционерна историја]]|location=[[Скопје]]|author-link=Алексо Мартулков}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1910|title=Мемоарската литература како извор за историјата на Македонската Револуционерна Организација|last=Каровски|first=Александар|publisher=[[УКИМ]]|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_1.pdf|title=Македонска енциклопедија, том I|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА I|2009}}}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/mak_enc/encyclopaedia_macedonica_2.pdf|title=Македонска енциклопедија, том II|last=[[Македонска енциклопедија#Уредници на тематските области|Повеќе автори]]|publisher=[[МАНУ]]|year=2009|location=[[Скопје]]|ref={{harvid|ПА II|2009}}}} * {{Наведена книга|url=https://alba-books.com/%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B8-1945-1947-%D0%9D%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BA-%D0%94%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8j%D0%B0-1947-[%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2]-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%94%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80|title=Говори и статии, 1945-1947|last=Влахов|first=Димитар|publisher=Државно книгоиздателство на Македонија|year=1947|location=[[Скопје]]|author-link=Димитар Влахов}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/59627013|title=Велес за време на Балканските и Првата светска војна: (1912-1918)|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=2023|isbn=978-608-4981-10-7|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/1875|title=Петар Поп Арсов (1868-1941): Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[УКИМ]]|year=1995|location=[[Скопје]]|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}} * {{Наведена книга|url=https://мна.мкд/wp-content/uploads/02%D0%91-%D0%97%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%9A%D0%98/%D0%91I-%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%96%D0%9D%D0%98%D0%A6%D0%90/%D0%9101-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/%D0%911.1-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/2012-2013_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2-%D0%A2%D0%BE%D0%BC-8-%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5.pdf|title=Павел Шатев, документи|last=Тодоровски|first=Зоран|publisher=Македоника|year=2013|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=https://repository.ukim.mk/entities/publication/584725f3-c8ec-4d79-afdd-415c15b7a8e1|title=Вардарскиот дел од Македонија под српска власт (1912–1915)|last=Ѓоргиевска|first=Марија|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=2019|location=[[Скопје]]}} dwp43afce48iv0q6pqnls1q6z55yh50 Црна лагуна 0 1378033 5560702 5535300 2026-05-17T10:53:36Z Andrew012p 85224 5560702 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Црна лагуна аниме (МКД).jpg|230px]] | caption = Плакатот на анимето на македонски јазик | genre = акција<br>[[Girls with guns|девојки со пушки]]<br>трилер }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Реи Хирое]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = [[Viz Media]] | imprint = Sunday GX Comics | magazine = [[Monthly Sunday Gene-X]] | first = 19 април 2002 | last = | volumes = 13 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = light novel | author = [[Ген Уробучи]] | illustrator = Реи Хирое | publisher = Shogakukan | demographic = [[сеинен]] | imprint = [[Gagaga Bunko]] | first = 18 јули 2008 | last = 18 јануари 2011 | volumes = 2 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Sōjiya Sawyer – Kaitai! Gore Gore Musume | author = Тацухико Ида | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 септември 2019 | last = | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Eda: Initial Stage | author = Хаџиме Јамамура | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 април 2022 | last = | volumes = 7 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Аниме-серија | content = * ''Црна лагуна'' (2006) }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Црна лагуна''''' ({{Langx|ja|ブラックラグーン}}, {{Langx|en|Black Lagoon}}) — [[манга]] и [[аниме]] за патешествијата на една компанија што доставува [[товар]] и понекогаш го прекршува законот. Дејството се одвива во морињата на [[Југоисточна Азија]]. Автор на идејата е Реи Хирое. Аниме-серијата е поделена на две сезони. Иако стилот на цртање е ист, тие логично се надополнуваат еден со друг во однос на заплетот, имаат непрекината нумерација на епизодите и идентични воведни и завршни шпици. Третата сезона била најавена на корицата на првиот том од истоимената новела. Третата сезона била објавена во формат OVA (Оригинална видеоанимација) и се состои од 5 дела, од кои првиот излегол на 17 јули 2010 г. Последната, петта епизода досега, излегла на 22 јуни 2011 г. Режисерот, цртачот и сеијуто на главната јунакиња останале исти. Проектот го реализирало студиото [[Madhouse]].<ref name="MADb-S1">{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|title=BLACK LAGOON|publisher=Agency for Cultural Affairs|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402001054/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|archive-date=2 април 2022|website=Media Arts Database|access-date=1 април 2022|url-status=live}}</ref> До декември 2023 г., мангата ''Црна лагуна'' имала над 9,5 милиони примероци во тираж. Серијата била во целост добро прифатена, а критичарите особено ги пофалиле акционите сцени. == Содржина == Компанијата „Лагуна“ е екипа од платеници пирати што дејствуваат во крајбрежните води на [[Југоисточна Азија]] во текот на раните до средината на 1990-тите години. Групата е специјализирана за шверцување и превезување стока на бродот „Црна лагуна“, американски торпеден чамец од типот Elco долг 24 м. [[Екипаж|Екипажот]] се состои од четворица членови: Дач, искусниот водач; [[Реви]], вешт и безмилосен борец; Бени, механичар и компјутерски специјалист; и Рок, поранешен службеник што бил насилно ангажиран откако бил напуштен од неговите претпоставени. Рок на крајот се прилагодува на својата нова улога како преговарач на групата и претставник пред јавноста, користејќи го своето корпоративно искуство за да ги олесни договорите со клиентите. Роанапур, измислен пристаништен град во Источен [[Тајланд]], во близина на камбоџанската граница, служи како нивна база на операции. Градот е беззаконско прибежиште во кое доминираат организирани злосторнички синдикати, вклучувајќи ги кинеската [[тријада]], руската мафија, колумбискиот картел и италијанската мафија. Неговите улици се преполни со платеници, атентатори, крадци и проститутки, покрај значително население на виетнамски бегалци што побегнале по комунистичката победа во 1975 г. Компанијата „Лагуна“ често соработува со „Хотел Москва“, месниот руски злосторнички синдикат, преземајќи високоризични мисии што често водат до насилни спротивставувања — од престрелки до поморски битки — низ различни региони на Југоисточна Азија. За време на нивното слободно време, екипажот го посетува „Жолтото знаме“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Yellow Flag''), бар во Роанапур познат по тоа што често се наоѓа во центарот на престрелките. == Ликови == '''Рок''' ([[Англиски јазик|англ]]. ''Rock'', [[Јапонски јазик|јап]]. ''ロック''), Окаџима Рокуро (јап. ''岡島緑郎'') — поранешен службеник во голема јапонска компанија, кој станал пират. Компанијата „Лагуна“ го зела како заложник за да изнуди пари од неговите јапонски работодавци, но тие одлучиле да го уништат Рокуро заедно со неговите грабнувачи. Откако, со помош на снаодливоста на Окаџима, пиратите успеале да победат во битката со ударниот [[вртолет]] Ми-24А и да преживеат, тој бил примен во екипата на „Лагуна“. Во [[Токио]], Рок работел во геолошки оддел и доста добро се разбира во таа област. Компанијата „Лагуна“ главно ги користи неговите лингвистички способности (тој знае јапонски, англиски, шпански, а е запознаен и со други јазици). Образован е и умее да води деловни преговори. Рок не сака оружје, па Дач не го испраќа да извршува борбени мисии. Во опасниот град Роанапур, Рок е заштитен од злосторнички проблеми бидејќи работи за „Лагуна“, која е широко позната во тие кругови. И покрај тоа што раскинал со животот на канцелариски работник, Рок сѐ уште носи кошула и панталони и одбива хавајска кошула што му ја подарила Реви. Тој е многу задоволен од својот нов живот и ниту еднаш не зажалил што го заменил здодевниот, но безбеден живот, со судбината на претставник на злосторничките кругови. Очигледно е како животот во морињата на Југоисточна Азија го менува — Рок станува посигурен и поискусен. Не одржува врски со своето семејство и старите пријатели во Јапонија. Меѓу екипата, тој останува најмирољубив и најдобар, честопати настојувајќи на почитување на правдата. Не сака да извршува премногу валкани нарачки, како што се грабеж на [[Гробница|гробници]] или продажба на деца. '''[[Реви]]''' (англ. ''Revy'', јап. ''レヴィ''), чие вистинско име е Ребека, позната и како „Двораката“ (англ. ''Two Hands'') — борец на компанијата „Лагуна“, Американка со кинеско потекло. Родена е и живеела во кварталот Чајнатаун во Њујорк. Во детството ги изгубила родителите: мајката загинала во авионска несреќа, а таткото, Реви самата го убила бидејќи, по трагичната смрт на неговата сопруга, се пропил и станал вистински домашен тиранин. Ја бара полицијата на Њујорк. Својот прекар го добила поради умешноста на [[Македонска стрелба|македонската стрелба]] (истовремено со двете раце). Токму таа решила да го земе Рок како заложник и подоцна му предложила да стане член на „Лагуна“, но и покрај тоа, на почетокот имала проблеми во општењето со него. Има тетоважа на десното рамо и речиси секогаш носи многу кратки шорцеви и џунгларки (''Jungle boots''). Пие и пуши многу, крајно е избувлива — може да отвори стрелба поради која било причина. Неколкупати е споредувана со сериски убијци. Нејзиното омилено оружје се два силно видоизменети пиштоли Beretta 92FS Inox. Цевката им е продолжена за 1 инч и приспособена за придушувач; по должината на навлаката затворач се изгравирани натписи на тајландски јазик; а на рачките е знакот Веселиот Роџер. Своето оружје го нарекува „Sword Cutlass“, во чест на пиратската сабја. Постојано наоѓајќи се на работ на животот, Реви станала прилично цинична и прагматична. Се потпира само на себе, а нејзини главни вредности се оружјето и парите. Таа е [[Атеизам|безбожница]]. '''Дач''' (англ. ''Dutch'', јап. ''ダッチ'') — водачот на компанијата „Лагуна“ и сопственик на торпедниот чамец што некогаш им припаѓал на американските поморски сили (ВМС). Неговото вистинско име веројатно е Ричард (Дик). Според неговите сопствени зборови, тој е поранешен морнарички пешадинец и ветеран од [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Кратко пред повлекувањето на американските трупи во 1973 г., Дач дезертирал, се преселил во [[Тајланд]] и почнал да работи како платеник. Дач е интелигентен, разумен и начитан. Секогаш се труди да ги избегне судирите во екипата. Иако не е многу зборлив, добро се сложува со луѓето. Висок е и има развиена мускулатура, а постојано носи темни очила. Ги пронаоѓа нарачките за работа, трудејќи се да не се меша во пресметките на мафијашките кланови во Роанапур. Меѓутоа, има многу добри односи со Балалајка од „Хотел Москва“ и г. Чанг од Тријадите. Негово омилено оружје е [[Сачмарка|сачмарката]] Remington 870 Marine Magnum и револверот Smith & Wesson 629. По вероисповед е [[Христијанство|христијанин]]. '''Бени''' (англ. ''Benny'', јап. ''ベニー'') — [[хакер]] и специјалист за електроника на бродот „Црна лагуна“, одговорен за радарот и системите за комуникација. По завршувањето на колеџот во Флорида, се вплеткал во сериозни проблеми со законот, по што бил баран од [[Федерално истражно биро|ФИБ]] и мафијата. Станал член на „Лагуна“ откако Реви го спасила (две години пред Рок да се приклучи на екипата). По потекло е Евреин. Најчесто носи хавајска кошула. Слично како и Рок, не користи оружје, но за разлика од него, Бени ги прифаќа и не им се спротивставува на суровите методи на работа на Реви и Дач. Дач често го нарекува „Бени-бој“. '''Балалајка''' (англ. ''Balalaika'', јап. ''バラライカ'') — водачката на руската мафијашка организација „Хотел Москва“. Нејзиното вистинско име е Софија Павловна Ириновскаја, а користи и псевдоним Владилена (кратенка од Владимир Илич Ленин) Василинова. Била воспитувана од нејзиниот дедо, високопозициониран воен офицер на [[Советски Сојуз|СССР]]. Нејзиниот татко, најверојатно, бил осуден или пребегнал во странство. Балалајка е поранешен капетан во советските Воздушно-десантни сили ([[Воздушно-десантна војска|ВДВ]]). По распадот на Советскиот Сојуз, таа во Југоисточна Азија создала моќна злосторничка група составена од нејзините поранешни војници. За време на Авганистанската војна, се здобила со тешки изгореници, поради што некои мафиози ја нарекуваат „изгорената“. Таа е вешт и безмилосен стратег, сурова и директна. Балалајка е одличен стрелец и снајперист, поради што и го добила прекарот (во воениот жаргон, „балалајка“ е еден од називите за снајперската пушка Драгунов). Некогаш сонувала да учествува на Олимписките игри. Не поднесува загуби меѓу сопствените луѓе, а поранешните руски десантници беспрекорно ги извршуваат нејзините наредби и речиси ја обожаваат како божество. Речиси секогаш е облечена во строг женски костим врз кој носи офицерски шинел. Пуши пури, за разлика од сите останати ликови што претпочитаат [[Цигара|цигари]]. Има долга коса, иако во војската имала кратка фризура. За разлика од повеќето мафијашки шефови, таа учествува и во секојдневната работа на нејзината група. Има добри односи со „Лагуна“, а е една од ретките личности што Реви ги почитува — Реви ја нарекува „дада“. Балалајка има многу добар однос и кон Рок, понекогаш постапувајќи дури и спротивно на своите деловни интереси. Се претпоставува дека повремено извршува тајни задачи за Кремљ, како што е воспоставување на злосторничка власт во [[Јапонија]]. '''Г. Чанг''' (англ. ''Mr. Chang'', [[Кинески јазик|кин]]. ''張 維新'', јап. ''チャン・ウァイサン'') — водач на [[Тријада|тријадите]] во Тајланд. Пред да влезе во подземниот свет, работел како [[полицаец]]. Чанг е исклучителен стрелец што користи два пиштоли истовремено (најчесто моделите Beretta 76 или AMT Hardballer Longslide). Токму од него Реви го презела својот препознатлив стил на [[македонска стрелба]], поради што тие имаат близок однос — тој е еден од малкуте луѓе кон кои таа покажува искрена почит. Чанг одржува добри односи и со „Хотел Москва“, а нивниот водач, Балалајка, често му се обраќа со прекарот „душо“. Ликот на Чанг е вдахнат од ликот што го толкува познатиот глумец [[Чоу Јун Фат]] во култниот филм на [[Џон Ву]], ''Подобро утре''. '''Еда''' (англ. ''Eda'', јап. ''エダ'') — сестра во Црквата на насилството и најдобра пријателка на Реви. Тие две често пијат заедно во самиот храм, но пријателските односи не ги спречуваат да ги вперат пиштолите една кон друга кога станува збор за пари. Всушност, Еда е таен агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦРА]], која собира информации за американското разузнавање. Таа речиси и да не се споменува во првата сезона. Во вториот дел, ''Black Lagoon: The Second Barrage'', Еда се обидува да флертува со Рок, главно за да предизвика напади на љубомора кај Реви и ја поттикнува да започне поблиска врска со него. Постојано ја прашува Реви дали веќе спиела со Рок, на што добива само неодредени одговори. Еда е русокоса со сини очи што ги крие зад розови очила и постојано џвака мастика. Најчесто е облечена или во монашко [[расо]], или во миниздолниште со отворен топ. Од оружје најмногу го претпочита моделот Glock 17L. '''Сестра Јоланда''' (англ. ''Yolanda'', јап. ''ヨランダ'') — [[игуменија]] на Црквата на насилството. И покрај нејзината напредна возраст, таа лесно учествува во престрелки, вешто ракувајќи со посебен позлатен Desert Eagle. Тргува со оружје и одлично се разбира во него. Носи превез на десното око. Исто така, голема познавачка е на [[Чај|чаеви]]. '''Бао''' (англ. ''Bao'', јап. ''バオ'') — [[шанкер]] во барот „Жолто знаме“, каде што често се одмараат вработените во „Лагуна“. Тој е поранешен војник на Армијата на Јужен Виетнам. Не ја поднесува „Лагуна“ (особено Реви) поради тоа што неговиот бар честопати е демолиран за време на престрелките во кои тие учествуваат. Водејќи бизнис во опасниот град Роанапур, тој има вградено шанк отпорен на [[Куршум|куршуми]]. Неговото омилено оружје е [[сачмарка]]. '''Гарсија Лавлејс''' (англ. ''Garcia Lovelace'', јап. ''ガルシア•ラブレス'') — најстариот син на семејството Лавлејс, осиромашен венецуелски аристократски род. Негов татко е Диего Хосе Сан-Фернандо Лавлејс (шпански: ''Diego Jose San-Fernando Lovelace''), а неговата мајка починала четири години пред настаните во приказната. И покрај финансиските потешкотии, родот Лавлејс е многу благороден и е дел од „13-те семејства на Јужна Америка“. '''Роберта''' (англ. ''Roberta'', јап. ''ロベルタ'') — главна собарка на семејството Лавлејс во нивниот имот во [[Венецуела]]. За време на својата работа, многу се зближува со синот на главата на семејството, Гарсија. Во минатото, нејзиното вистинско име било Розарита Тиснерос (''Rosarita Tisneros''). Поминала обука на [[Куба]], била борец на ФАРК и се наоѓа на меѓународна потерница. Поради нејзината безмилосна посветеност на секоја задача, го добила прекарот „Трагачот од Флоренсија“. Откако сфатила дека е само алатка во рацете на наркокартелите, нашла засолниште кај семејството Лавлејс. Владее со сите видови оружја, а особено се издвојува нејзината пушка Franchi SPAS-12, камуфлирана како [[чадор]]. '''Шјенхуа''' (англ. ''Shenhua'', кин. ''神話'', јап. ''シェンホア'') — наемничка слободен работник, Кинезинка од Тајван. Често извршува задачи за г. Чанг. Претпочита [[ладно оружје]] и вешто ракува со два ножа [[кукри]]. Зборува со акцент, при што понекогаш ја греши конструкцијата на речениците. Честопати несоодветно ја користи фразата „нешто така“, поради што Реви постојано ја задира со тој израз. По вероисповед е [[Таоизам|таоистка]]. '''Јованче и Марика''' (англ. ''Hansel and Gretel'', јап. ''ヘンゼルとグレーテル'') — деца, брат и сестра близнаци. Поседуваат неверојатни рефлекси. Биле посебно обучени за уметноста на убивањето заради преживување и забава од страна на луѓе со изопачени вкусови, кои оставиле длабоки траги врз нивната психа. Вешто ракуваат со секири и со огнено оружје. Им создале сериозни проблеми на сопствените работодавачи и на организацијата „Хотел Москва“ во Роанапур. Биле убиени од екипата на Дач и луѓето на Балалајка. До самиот крај одбивале да умрат. Нивната судбина суштински влијаела врз психолошката стабилност и погледот на светот на Рок, правејќи го поциничен и порешен да ги постигнува своите цели по секоја цена. == Список со епизоди == === ''Black Lagoon'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | Бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Црна лагуна“''' (''The Black Lagoon'') || 8 април 2006 |- | 02 || '''„Мангров рај“''' (''Mangrove Heaven'') || 15 април 2006 |- | 03 || '''„Луда трка со бродови“''' (''Ring-Ding Ship Chase'') || 22 април 2006 |- | 04 || '''„Враќањето на орелот“''' (''Die Rückkehr des Adlers'') || 29 април 2006 |- | 05 || '''„Лов на орли“''' (''Eagle Hunting and Hunting Eagles'') || 6 мај 2006 |- | 06 || '''„Месечеви ловишта“''' (''Moonlit Hunting Grounds'') || 13 мај 2006 |- | 07 || '''„Смирете се, момци“''' (''Calm Down, Two Men'') || 20 мај 2006 |- | 08 || '''„Голем пресврт“''' (''Rasta Blasta'') || 27 мај 2006 |- | 09 || '''„Собарка за убивање“''' (''Maid to Kill'') || 3 јуни 2006 |- | 10 || '''„Незапирливата собарка“''' (''The Unstoppable Chambermaid'') || 10 јуни 2006 |- | 11 || '''„Револуција со полнење“''' (''Lock'n Load Revolution'') || 17 јуни 2006 |- | 12 || '''„Герилци во џунглата“''' (''Guerrillas in the Jungle'') || 24 јуни 2006 |} === ''Black Lagoon: The Second Barrage'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 13 || '''„Доаѓањето на близнаците вампири“''' (''The Vampire Twins Comen'') || 3 октомври 2006 |- | 14 || '''„Бајка за крвав спорт“''' (''Bloodsport Fairytale'') || 10 октомври 2006 |- | 15 || '''„Лебедова песна во зори“''' (''Swan Song at Dawn'') || 17 октомври 2006 |- | 16 || '''„Џејн Банкнота“''' (''Greenback Jane'') || 24 октомври 2006 |- | 17 || '''„Циркуско шоу на чудовишта во Роанапур“''' (''The Roanapur Freakshow Circus'') || 31 октомври 2006 |- | 18 || '''„Среќата на г. Бени“''' (''Mr. Benny's Good Fortune'') || 7 ноември 2006 |- | 19 || '''„Гангстерски рај на Фуџијама“''' (''Fujiyama Gangsta Paradise'') || 14 ноември 2006 |- | 20 || '''„Наследство“''' (''The Succession'') || 21 ноември 2006 |- | 21 || '''„Малите војнички на двајца татковци“''' (''Two Father's Little Soldier Girls'') || 28 ноември 2006 |- | 22 || '''„Темната кула“''' (''The Dark Tower'') || 4 декември 2006 |- | 23 || '''„Одмаздата на Снежана“''' (''Snow White's Payback'') || 11 декември 2006 |- | 24 || '''„Стрелци“''' (''The Gunslingers'') || 18 декември 2006 |} === ''Black Lagoon: Roberta’s Blood Trail (OVA)'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 25 || '''„Придружно крвопролевање“''' (''Collateral Massacre'') || 17 јули 2010 |- | 26 || '''„Тактиката на канцеларискиот човек“''' (''An Office Man's Tactics'') || 30 септември 2010 |- | 27 || '''„Ангели на нишан“''' (''Angels in the Crosshairs'') || 7 јануари 2011 |- | 28 || '''„Презаситена зона на убивање“''' (''Oversaturation Kill Box'') || 11 март 2011 |- | 29 || '''„Кодно име Рај, статус: Исчезнат во акција“''' (''Codename Paradise, Status MIA'') || 22 јуни 2011 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.blacklagoon.jp/}} * {{Official website|http://sundaygx.com/blacklagoon/|Матична страница на мангата}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 2022 година]] [[Категорија:Манга од 2019 година]] 8caniiewcyxc2evovt6e75r1q78ce93 5560703 5560702 2026-05-17T10:59:41Z Andrew012p 85224 5560703 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Црна лагуна аниме (МКД).jpg|230px]] | caption = Плакатот на анимето на македонски јазик | genre = акција<br>[[Girls with guns|девојки со пушки]]<br>трилер }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Реи Хирое]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = [[Viz Media]] | imprint = Sunday GX Comics | magazine = [[Monthly Sunday Gene-X]] | first = 19 април 2002 | last = | volumes = 13 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = light novel | author = [[Ген Уробучи]] | illustrator = Реи Хирое | publisher = Shogakukan | demographic = [[сеинен]] | imprint = [[Gagaga Bunko]] | first = 18 јули 2008 | last = 18 јануари 2011 | volumes = 2 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Sōjiya Sawyer – Kaitai! Gore Gore Musume | author = Тацухико Ида | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 септември 2019 | last = | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Eda: Initial Stage | author = Хаџиме Јамамура | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 април 2022 | last = | volumes = 7 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Аниме-серија | content = * ''Црна лагуна'' (2006) }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Црна лагуна''''' ({{Langx|ja|ブラックラグーン}}, {{Langx|en|Black Lagoon}}) — [[манга]] и [[аниме]] за патешествијата на една компанија што доставува [[товар]] и понекогаш го прекршува законот. Дејството се одвива во морињата на [[Југоисточна Азија]]. Автор на идејата е Реи Хирое. Аниме-серијата е поделена на две сезони. Иако стилот на цртање е ист, тие логично се надополнуваат еден со друг во однос на заплетот, имаат непрекината нумерација на епизодите и идентични воведни и завршни шпици. Третата сезона била најавена на корицата на првиот том од истоимената новела. Третата сезона била објавена во формат OVA (Оригинална видеоанимација) и се состои од 5 дела, од кои првиот излегол на 17 јули 2010 г. Последната, петта епизода досега, излегла на 22 јуни 2011 г. Режисерот, цртачот и сеијуто на главната јунакиња останале исти. Проектот го реализирало студиото [[Madhouse]].<ref name="MADb-S1">{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|title=BLACK LAGOON|publisher=Agency for Cultural Affairs|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402001054/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|archive-date=2 април 2022|website=Media Arts Database|access-date=1 април 2022|url-status=live}}</ref> До декември 2023 г., мангата ''Црна лагуна'' имала над 9,5 милиони примероци во тираж. Серијата била во целост добро прифатена, а критичарите особено ги пофалиле акционите сцени. == Содржина == Компанијата „Лагуна“ е екипа од платеници пирати што дејствуваат во крајбрежните води на [[Југоисточна Азија]] во текот на раните до средината на 1990-тите години. Групата е специјализирана за шверцување и превезување стока на бродот „Црна лагуна“, американски торпеден чамец од типот Elco долг 24 м. [[Екипаж|Екипажот]] се состои од четворица членови: Дач, искусниот водач; [[Реви]], вешт и безмилосен борец; Бени, механичар и компјутерски специјалист; и Рок, поранешен службеник што бил насилно ангажиран откако бил напуштен од неговите претпоставени. Рок на крајот се прилагодува на својата нова улога како преговарач на групата и претставник пред јавноста, користејќи го своето корпоративно искуство за да ги олесни договорите со клиентите. Роанапур, измислен пристаништен град во Источен [[Тајланд]], во близина на камбоџанската граница, служи како нивна база на операции. Градот е беззаконско прибежиште во кое доминираат организирани злосторнички синдикати, вклучувајќи ги кинеската [[тријада]], руската мафија, колумбискиот картел и италијанската мафија. Неговите улици се преполни со платеници, атентатори, крадци и проститутки, покрај значително население на виетнамски бегалци што побегнале по комунистичката победа во 1975 г. Компанијата „Лагуна“ често соработува со „Хотел Москва“, месниот руски злосторнички синдикат, преземајќи високоризични мисии што често водат до насилни спротивставувања — од престрелки до поморски битки — низ различни региони на Југоисточна Азија. За време на нивното слободно време, екипажот го посетува „Жолтото знаме“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Yellow Flag''), бар во Роанапур познат по тоа што често се наоѓа во центарот на престрелките. == Ликови == '''Рок''' ([[Англиски јазик|англ]]. ''Rock'', [[Јапонски јазик|јап]]. ロック), Окаџима Рокуро (јап. ''岡島緑郎'') — поранешен службеник во голема јапонска компанија, кој станал пират. Компанијата „Лагуна“ го зела како заложник за да изнуди пари од неговите јапонски работодавци, но тие одлучиле да го уништат Рокуро заедно со неговите грабнувачи. Откако, со помош на снаодливоста на Окаџима, пиратите успеале да победат во битката со ударниот [[вртолет]] Ми-24А и да преживеат, тој бил примен во екипата на „Лагуна“. Во [[Токио]], Рок работел во геолошки оддел и доста добро се разбира во таа област. Компанијата „Лагуна“ главно ги користи неговите лингвистички способности (тој знае јапонски, англиски, шпански, а е запознаен и со други јазици). Образован е и умее да води деловни преговори. Рок не сака оружје, па Дач не го испраќа да извршува борбени мисии. Во опасниот град Роанапур, Рок е заштитен од злосторнички проблеми бидејќи работи за „Лагуна“, која е широко позната во тие кругови. И покрај тоа што раскинал со животот на канцелариски работник, Рок сѐ уште носи кошула и панталони и одбива хавајска кошула што му ја подарила Реви. Тој е многу задоволен од својот нов живот и ниту еднаш не зажалил што го заменил здодевниот, но безбеден живот, со судбината на претставник на злосторничките кругови. Очигледно е како животот во морињата на Југоисточна Азија го менува — Рок станува посигурен и поискусен. Не одржува врски со своето семејство и старите пријатели во Јапонија. Меѓу екипата, тој останува најмирољубив и најдобар, честопати настојувајќи на почитување на правдата. Не сака да извршува премногу валкани нарачки, како што се грабеж на [[Гробница|гробници]] или продажба на деца. '''[[Реви]]''' (англ. ''Revy'', јап. レヴィ), чие вистинско име е Ребека, позната и како „Двораката“ (англ. ''Two Hands'') — борец на компанијата „Лагуна“, Американка со кинеско потекло. Родена е и живеела во кварталот Чајнатаун во Њујорк. Во детството ги изгубила родителите: мајката загинала во авионска несреќа, а таткото, Реви самата го убила бидејќи, по трагичната смрт на неговата сопруга, се пропил и станал вистински домашен тиранин. Ја бара полицијата на Њујорк. Својот прекар го добила поради умешноста на [[Македонска стрелба|македонската стрелба]] (истовремено со двете раце). Токму таа решила да го земе Рок како заложник и подоцна му предложила да стане член на „Лагуна“, но и покрај тоа, на почетокот имала проблеми во општењето со него. Има тетоважа на десното рамо и речиси секогаш носи многу кратки шорцеви и џунгларки (''Jungle boots''). Пие и пуши многу, крајно е избувлива — може да отвори стрелба поради која било причина. Неколкупати е споредувана со сериски убијци. Нејзиното омилено оружје се два силно видоизменети пиштоли Beretta 92FS Inox. Цевката им е продолжена за 1 инч и приспособена за придушувач; по должината на навлаката затворач се изгравирани натписи на тајландски јазик; а на рачките е знакот Веселиот Роџер. Своето оружје го нарекува „Sword Cutlass“, во чест на пиратската сабја. Постојано наоѓајќи се на работ на животот, Реви станала прилично цинична и прагматична. Се потпира само на себе, а нејзини главни вредности се оружјето и парите. Таа е [[Атеизам|безбожница]]. '''Дач''' (англ. ''Dutch'', јап. ダッチ) — водачот на компанијата „Лагуна“ и сопственик на торпедниот чамец што некогаш им припаѓал на американските поморски сили (ВМС). Неговото вистинско име веројатно е Ричард (Дик). Според неговите сопствени зборови, тој е поранешен морнарички пешадинец и ветеран од [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Кратко пред повлекувањето на американските трупи во 1973 г., Дач дезертирал, се преселил во [[Тајланд]] и почнал да работи како платеник. Дач е интелигентен, разумен и начитан. Секогаш се труди да ги избегне судирите во екипата. Иако не е многу зборлив, добро се сложува со луѓето. Висок е и има развиена мускулатура, а постојано носи темни очила. Ги пронаоѓа нарачките за работа, трудејќи се да не се меша во пресметките на мафијашките кланови во Роанапур. Меѓутоа, има многу добри односи со Балалајка од „Хотел Москва“ и г. Чанг од Тријадите. Негово омилено оружје е [[Сачмарка|сачмарката]] Remington 870 Marine Magnum и револверот Smith & Wesson 629. По вероисповед е [[Христијанство|христијанин]]. '''Бени''' (англ. ''Benny'', јап. ベニー) — [[хакер]] и специјалист за електроника на бродот „Црна лагуна“, одговорен за радарот и системите за комуникација. По завршувањето на колеџот во Флорида, се вплеткал во сериозни проблеми со законот, по што бил баран од [[Федерално истражно биро|ФИБ]] и мафијата. Станал член на „Лагуна“ откако Реви го спасила (две години пред Рок да се приклучи на екипата). По потекло е Евреин. Најчесто носи хавајска кошула. Слично како и Рок, не користи оружје, но за разлика од него, Бени ги прифаќа и не им се спротивставува на суровите методи на работа на Реви и Дач. Дач често го нарекува „Бени-бој“. '''Балалајка''' (англ. ''Balalaika'', јап. バラライカ) — водачката на руската мафијашка организација „Хотел Москва“. Нејзиното вистинско име е Софија Павловна Ириновскаја, а користи и псевдоним Владилена (кратенка од Владимир Илич Ленин) Василинова. Била воспитувана од нејзиниот дедо, високопозициониран воен офицер на [[Советски Сојуз|СССР]]. Нејзиниот татко, најверојатно, бил осуден или пребегнал во странство. Балалајка е поранешен капетан во советските Воздушно-десантни сили ([[Воздушно-десантна војска|ВДВ]]). По распадот на Советскиот Сојуз, таа во Југоисточна Азија создала моќна злосторничка група составена од нејзините поранешни војници. За време на Авганистанската војна, се здобила со тешки изгореници, поради што некои мафиози ја нарекуваат „изгорената“. Таа е вешт и безмилосен стратег, сурова и директна. Балалајка е одличен стрелец и снајперист, поради што и го добила прекарот (во воениот жаргон, „балалајка“ е еден од називите за снајперската пушка Драгунов). Некогаш сонувала да учествува на Олимписките игри. Не поднесува загуби меѓу сопствените луѓе, а поранешните руски десантници беспрекорно ги извршуваат нејзините наредби и речиси ја обожаваат како божество. Речиси секогаш е облечена во строг женски костим врз кој носи офицерски шинел. Пуши пури, за разлика од сите останати ликови што претпочитаат [[Цигара|цигари]]. Има долга коса, иако во војската имала кратка фризура. За разлика од повеќето мафијашки шефови, таа учествува и во секојдневната работа на нејзината група. Има добри односи со „Лагуна“, а е една од ретките личности што Реви ги почитува — Реви ја нарекува „дада“. Балалајка има многу добар однос и кон Рок, понекогаш постапувајќи дури и спротивно на своите деловни интереси. Се претпоставува дека повремено извршува тајни задачи за Кремљ, како што е воспоставување на злосторничка власт во [[Јапонија]]. '''Г. Чанг''' (англ. ''Mr. Chang'', [[Кинески јазик|кин]]. 張 維新, јап. チャン・ウァイサン) — водач на [[Тријада|тријадите]] во Тајланд. Пред да влезе во подземниот свет, работел како [[полицаец]]. Чанг е исклучителен стрелец што користи два пиштоли истовремено (најчесто моделите Beretta 76 или AMT Hardballer Longslide). Токму од него Реви го презела својот препознатлив стил на [[македонска стрелба]], поради што тие имаат близок однос — тој е еден од малкуте луѓе кон кои таа покажува искрена почит. Чанг одржува добри односи и со „Хотел Москва“, а нивниот водач, Балалајка, често му се обраќа со прекарот „душо“. Ликот на Чанг е вдахнат од ликот што го толкува познатиот глумец [[Чоу Јун Фат]] во култниот филм на [[Џон Ву]], ''Подобро утре''. '''Еда''' (англ. ''Eda'', јап. エダ) — сестра во Црквата на насилството и најдобра пријателка на Реви. Тие две често пијат заедно во самиот храм, но пријателските односи не ги спречуваат да ги вперат пиштолите една кон друга кога станува збор за пари. Всушност, Еда е таен агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦРА]], која собира информации за американското разузнавање. Таа речиси и да не се споменува во првата сезона. Во вториот дел, ''Black Lagoon: The Second Barrage'', Еда се обидува да флертува со Рок, главно за да предизвика напади на љубомора кај Реви и ја поттикнува да започне поблиска врска со него. Постојано ја прашува Реви дали веќе спиела со Рок, на што добива само неодредени одговори. Еда е русокоса со сини очи што ги крие зад розови очила и постојано џвака мастика. Најчесто е облечена или во монашко [[расо]], или во миниздолниште со отворен топ. Од оружје најмногу го претпочита моделот Glock 17L. '''Сестра Јоланда''' (англ. ''Yolanda'', јап. ヨランダ) — [[игуменија]] на Црквата на насилството. И покрај нејзината напредна возраст, таа лесно учествува во престрелки, вешто ракувајќи со посебен позлатен Desert Eagle. Тргува со оружје и одлично се разбира во него. Носи превез на десното око. Исто така, голема познавачка е на [[Чај|чаеви]]. '''Бао''' (англ. ''Bao'', јап. バオ) — [[шанкер]] во барот „Жолто знаме“, каде што често се одмараат вработените во „Лагуна“. Тој е поранешен војник на Армијата на Јужен Виетнам. Не ја поднесува „Лагуна“ (особено Реви) поради тоа што неговиот бар честопати е демолиран за време на престрелките во кои тие учествуваат. Водејќи бизнис во опасниот град Роанапур, тој има вградено шанк отпорен на [[Куршум|куршуми]]. Неговото омилено оружје е [[сачмарка]]. '''Гарсија Лавлејс''' (англ. ''Garcia Lovelace'', јап. ガルシア•ラブレス) — најстариот син на семејството Лавлејс, осиромашен венецуелски аристократски род. Негов татко е Диего Хосе Сан-Фернандо Лавлејс (шпански: ''Diego Jose San-Fernando Lovelace''), а неговата мајка починала четири години пред настаните во приказната. И покрај финансиските потешкотии, родот Лавлејс е многу благороден и е дел од „13-те семејства на Јужна Америка“. '''Роберта''' (англ. ''Roberta'', јап. ロベルタ) — главна собарка на семејството Лавлејс во нивниот имот во [[Венецуела]]. За време на својата работа, многу се зближува со синот на главата на семејството, Гарсија. Во минатото, нејзиното вистинско име било Розарита Тиснерос (''Rosarita Tisneros''). Поминала обука на [[Куба]], била борец на ФАРК и се наоѓа на меѓународна потерница. Поради нејзината безмилосна посветеност на секоја задача, го добила прекарот „Трагачот од Флоренсија“. Откако сфатила дека е само алатка во рацете на наркокартелите, нашла засолниште кај семејството Лавлејс. Владее со сите видови оружја, а особено се издвојува нејзината пушка Franchi SPAS-12, камуфлирана како [[чадор]]. '''Шјенхуа''' (англ. ''Shenhua'', кин. 神話, јап. シェンホア) — наемничка слободен работник, Кинезинка од Тајван. Често извршува задачи за г. Чанг. Претпочита [[ладно оружје]] и вешто ракува со два ножа [[кукри]]. Зборува со акцент, при што понекогаш ја греши конструкцијата на речениците. Честопати несоодветно ја користи фразата „нешто така“, поради што Реви постојано ја задира со тој израз. По вероисповед е [[Таоизам|таоистка]]. '''Јованче и Марика''' (англ. ''Hansel and Gretel'', јап. ヘンゼルとグレーテル) — деца, брат и сестра близнаци. Поседуваат неверојатни рефлекси. Биле посебно обучени за уметноста на убивањето заради преживување и забава од страна на луѓе со изопачени вкусови, кои оставиле длабоки траги врз нивната психа. Вешто ракуваат со секири и со огнено оружје. Им создале сериозни проблеми на сопствените работодавачи и на организацијата „Хотел Москва“ во Роанапур. Биле убиени од екипата на Дач и луѓето на Балалајка. До самиот крај одбивале да умрат. Нивната судбина суштински влијаела врз психолошката стабилност и погледот на светот на Рок, правејќи го поциничен и порешен да ги постигнува своите цели по секоја цена. == Список со епизоди == === ''Black Lagoon'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | Бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Црна лагуна“''' (''The Black Lagoon'') || 8 април 2006 |- | 02 || '''„Мангров рај“''' (''Mangrove Heaven'') || 15 април 2006 |- | 03 || '''„Луда трка со бродови“''' (''Ring-Ding Ship Chase'') || 22 април 2006 |- | 04 || '''„Враќањето на орелот“''' (''Die Rückkehr des Adlers'') || 29 април 2006 |- | 05 || '''„Лов на орли“''' (''Eagle Hunting and Hunting Eagles'') || 6 мај 2006 |- | 06 || '''„Месечеви ловишта“''' (''Moonlit Hunting Grounds'') || 13 мај 2006 |- | 07 || '''„Смирете се, момци“''' (''Calm Down, Two Men'') || 20 мај 2006 |- | 08 || '''„Голем пресврт“''' (''Rasta Blasta'') || 27 мај 2006 |- | 09 || '''„Собарка за убивање“''' (''Maid to Kill'') || 3 јуни 2006 |- | 10 || '''„Незапирливата собарка“''' (''The Unstoppable Chambermaid'') || 10 јуни 2006 |- | 11 || '''„Револуција со полнење“''' (''Lock'n Load Revolution'') || 17 јуни 2006 |- | 12 || '''„Герилци во џунглата“''' (''Guerrillas in the Jungle'') || 24 јуни 2006 |} === ''Black Lagoon: The Second Barrage'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 13 || '''„Доаѓањето на близнаците вампири“''' (''The Vampire Twins Comen'') || 3 октомври 2006 |- | 14 || '''„Бајка за крвав спорт“''' (''Bloodsport Fairytale'') || 10 октомври 2006 |- | 15 || '''„Лебедова песна во зори“''' (''Swan Song at Dawn'') || 17 октомври 2006 |- | 16 || '''„Џејн Банкнота“''' (''Greenback Jane'') || 24 октомври 2006 |- | 17 || '''„Циркуско шоу на чудовишта во Роанапур“''' (''The Roanapur Freakshow Circus'') || 31 октомври 2006 |- | 18 || '''„Среќата на г. Бени“''' (''Mr. Benny's Good Fortune'') || 7 ноември 2006 |- | 19 || '''„Гангстерски рај на Фуџијама“''' (''Fujiyama Gangsta Paradise'') || 14 ноември 2006 |- | 20 || '''„Наследство“''' (''The Succession'') || 21 ноември 2006 |- | 21 || '''„Малите војнички на двајца татковци“''' (''Two Father's Little Soldier Girls'') || 28 ноември 2006 |- | 22 || '''„Темната кула“''' (''The Dark Tower'') || 4 декември 2006 |- | 23 || '''„Одмаздата на Снежана“''' (''Snow White's Payback'') || 11 декември 2006 |- | 24 || '''„Стрелци“''' (''The Gunslingers'') || 18 декември 2006 |} === ''Black Lagoon: Roberta’s Blood Trail (OVA)'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 25 || '''„Придружно крвопролевање“''' (''Collateral Massacre'') || 17 јули 2010 |- | 26 || '''„Тактиката на канцеларискиот човек“''' (''An Office Man's Tactics'') || 30 септември 2010 |- | 27 || '''„Ангели на нишан“''' (''Angels in the Crosshairs'') || 7 јануари 2011 |- | 28 || '''„Презаситена зона на убивање“''' (''Oversaturation Kill Box'') || 11 март 2011 |- | 29 || '''„Кодно име Рај, статус: Исчезнат во акција“''' (''Codename Paradise, Status MIA'') || 22 јуни 2011 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.blacklagoon.jp/}} * {{Official website|http://sundaygx.com/blacklagoon/|Матична страница на мангата}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 2022 година]] [[Категорија:Манга од 2019 година]] rcyw6j58g46rktkplq4mp8b1txneezq 5560704 5560703 2026-05-17T10:59:58Z Andrew012p 85224 5560704 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Црна лагуна аниме (МКД).jpg|230px]] | caption = Плакатот на анимето на македонски јазик | genre = акција<br>[[Girls with guns|девојки со пушки]]<br>трилер }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Реи Хирое]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = [[Viz Media]] | imprint = Sunday GX Comics | magazine = [[Monthly Sunday Gene-X]] | first = 19 април 2002 | last = | volumes = 13 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = light novel | author = [[Ген Уробучи]] | illustrator = Реи Хирое | publisher = Shogakukan | demographic = [[сеинен]] | imprint = [[Gagaga Bunko]] | first = 18 јули 2008 | last = 18 јануари 2011 | volumes = 2 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Sōjiya Sawyer – Kaitai! Gore Gore Musume | author = Тацухико Ида | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 септември 2019 | last = | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Eda: Initial Stage | author = Хаџиме Јамамура | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 април 2022 | last = | volumes = 7 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Аниме-серија | content = * ''Црна лагуна'' (2006) }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Црна лагуна''''' ({{Langx|ja|ブラックラグーン}}, {{Langx|en|Black Lagoon}}) — [[манга]] и [[аниме]] за патешествијата на една компанија што доставува [[товар]] и понекогаш го прекршува законот. Дејството се одвива во морињата на [[Југоисточна Азија]]. Автор на идејата е Реи Хирое. Аниме-серијата е поделена на две сезони. Иако стилот на цртање е ист, тие логично се надополнуваат еден со друг во однос на заплетот, имаат непрекината нумерација на епизодите и идентични воведни и завршни шпици. Третата сезона била најавена на корицата на првиот том од истоимената новела. Третата сезона била објавена во формат OVA (Оригинална видеоанимација) и се состои од 5 дела, од кои првиот излегол на 17 јули 2010 г. Последната, петта епизода досега, излегла на 22 јуни 2011 г. Режисерот, цртачот и сеијуто на главната јунакиња останале исти. Проектот го реализирало студиото [[Madhouse]].<ref name="MADb-S1">{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|title=BLACK LAGOON|publisher=Agency for Cultural Affairs|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402001054/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|archive-date=2 април 2022|website=Media Arts Database|access-date=1 април 2022|url-status=live}}</ref> До декември 2023 г., мангата ''Црна лагуна'' имала над 9,5 милиони примероци во тираж. Серијата била во целост добро прифатена, а критичарите особено ги пофалиле акционите сцени. == Содржина == Компанијата „Лагуна“ е екипа од платеници пирати што дејствуваат во крајбрежните води на [[Југоисточна Азија]] во текот на раните до средината на 1990-тите години. Групата е специјализирана за шверцување и превезување стока на бродот „Црна лагуна“, американски торпеден чамец од типот Elco долг 24 м. [[Екипаж|Екипажот]] се состои од четворица членови: Дач, искусниот водач; [[Реви]], вешт и безмилосен борец; Бени, механичар и компјутерски специјалист; и Рок, поранешен службеник што бил насилно ангажиран откако бил напуштен од неговите претпоставени. Рок на крајот се прилагодува на својата нова улога како преговарач на групата и претставник пред јавноста, користејќи го своето корпоративно искуство за да ги олесни договорите со клиентите. Роанапур, измислен пристаништен град во Источен [[Тајланд]], во близина на камбоџанската граница, служи како нивна база на операции. Градот е беззаконско прибежиште во кое доминираат организирани злосторнички синдикати, вклучувајќи ги кинеската [[тријада]], руската мафија, колумбискиот картел и италијанската мафија. Неговите улици се преполни со платеници, атентатори, крадци и проститутки, покрај значително население на виетнамски бегалци што побегнале по комунистичката победа во 1975 г. Компанијата „Лагуна“ често соработува со „Хотел Москва“, месниот руски злосторнички синдикат, преземајќи високоризични мисии што често водат до насилни спротивставувања — од престрелки до поморски битки — низ различни региони на Југоисточна Азија. За време на нивното слободно време, екипажот го посетува „Жолтото знаме“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Yellow Flag''), бар во Роанапур познат по тоа што често се наоѓа во центарот на престрелките. == Ликови == '''Рок''' ([[Англиски јазик|англ]]. ''Rock'', [[Јапонски јазик|јап]]. ロック), Окаџима Рокуро (јап. 岡島緑郎) — поранешен службеник во голема јапонска компанија, кој станал пират. Компанијата „Лагуна“ го зела како заложник за да изнуди пари од неговите јапонски работодавци, но тие одлучиле да го уништат Рокуро заедно со неговите грабнувачи. Откако, со помош на снаодливоста на Окаџима, пиратите успеале да победат во битката со ударниот [[вртолет]] Ми-24А и да преживеат, тој бил примен во екипата на „Лагуна“. Во [[Токио]], Рок работел во геолошки оддел и доста добро се разбира во таа област. Компанијата „Лагуна“ главно ги користи неговите лингвистички способности (тој знае јапонски, англиски, шпански, а е запознаен и со други јазици). Образован е и умее да води деловни преговори. Рок не сака оружје, па Дач не го испраќа да извршува борбени мисии. Во опасниот град Роанапур, Рок е заштитен од злосторнички проблеми бидејќи работи за „Лагуна“, која е широко позната во тие кругови. И покрај тоа што раскинал со животот на канцелариски работник, Рок сѐ уште носи кошула и панталони и одбива хавајска кошула што му ја подарила Реви. Тој е многу задоволен од својот нов живот и ниту еднаш не зажалил што го заменил здодевниот, но безбеден живот, со судбината на претставник на злосторничките кругови. Очигледно е како животот во морињата на Југоисточна Азија го менува — Рок станува посигурен и поискусен. Не одржува врски со своето семејство и старите пријатели во Јапонија. Меѓу екипата, тој останува најмирољубив и најдобар, честопати настојувајќи на почитување на правдата. Не сака да извршува премногу валкани нарачки, како што се грабеж на [[Гробница|гробници]] или продажба на деца. '''[[Реви]]''' (англ. ''Revy'', јап. レヴィ), чие вистинско име е Ребека, позната и како „Двораката“ (англ. ''Two Hands'') — борец на компанијата „Лагуна“, Американка со кинеско потекло. Родена е и живеела во кварталот Чајнатаун во Њујорк. Во детството ги изгубила родителите: мајката загинала во авионска несреќа, а таткото, Реви самата го убила бидејќи, по трагичната смрт на неговата сопруга, се пропил и станал вистински домашен тиранин. Ја бара полицијата на Њујорк. Својот прекар го добила поради умешноста на [[Македонска стрелба|македонската стрелба]] (истовремено со двете раце). Токму таа решила да го земе Рок како заложник и подоцна му предложила да стане член на „Лагуна“, но и покрај тоа, на почетокот имала проблеми во општењето со него. Има тетоважа на десното рамо и речиси секогаш носи многу кратки шорцеви и џунгларки (''Jungle boots''). Пие и пуши многу, крајно е избувлива — може да отвори стрелба поради која било причина. Неколкупати е споредувана со сериски убијци. Нејзиното омилено оружје се два силно видоизменети пиштоли Beretta 92FS Inox. Цевката им е продолжена за 1 инч и приспособена за придушувач; по должината на навлаката затворач се изгравирани натписи на тајландски јазик; а на рачките е знакот Веселиот Роџер. Своето оружје го нарекува „Sword Cutlass“, во чест на пиратската сабја. Постојано наоѓајќи се на работ на животот, Реви станала прилично цинична и прагматична. Се потпира само на себе, а нејзини главни вредности се оружјето и парите. Таа е [[Атеизам|безбожница]]. '''Дач''' (англ. ''Dutch'', јап. ダッチ) — водачот на компанијата „Лагуна“ и сопственик на торпедниот чамец што некогаш им припаѓал на американските поморски сили (ВМС). Неговото вистинско име веројатно е Ричард (Дик). Според неговите сопствени зборови, тој е поранешен морнарички пешадинец и ветеран од [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Кратко пред повлекувањето на американските трупи во 1973 г., Дач дезертирал, се преселил во [[Тајланд]] и почнал да работи како платеник. Дач е интелигентен, разумен и начитан. Секогаш се труди да ги избегне судирите во екипата. Иако не е многу зборлив, добро се сложува со луѓето. Висок е и има развиена мускулатура, а постојано носи темни очила. Ги пронаоѓа нарачките за работа, трудејќи се да не се меша во пресметките на мафијашките кланови во Роанапур. Меѓутоа, има многу добри односи со Балалајка од „Хотел Москва“ и г. Чанг од Тријадите. Негово омилено оружје е [[Сачмарка|сачмарката]] Remington 870 Marine Magnum и револверот Smith & Wesson 629. По вероисповед е [[Христијанство|христијанин]]. '''Бени''' (англ. ''Benny'', јап. ベニー) — [[хакер]] и специјалист за електроника на бродот „Црна лагуна“, одговорен за радарот и системите за комуникација. По завршувањето на колеџот во Флорида, се вплеткал во сериозни проблеми со законот, по што бил баран од [[Федерално истражно биро|ФИБ]] и мафијата. Станал член на „Лагуна“ откако Реви го спасила (две години пред Рок да се приклучи на екипата). По потекло е Евреин. Најчесто носи хавајска кошула. Слично како и Рок, не користи оружје, но за разлика од него, Бени ги прифаќа и не им се спротивставува на суровите методи на работа на Реви и Дач. Дач често го нарекува „Бени-бој“. '''Балалајка''' (англ. ''Balalaika'', јап. バラライカ) — водачката на руската мафијашка организација „Хотел Москва“. Нејзиното вистинско име е Софија Павловна Ириновскаја, а користи и псевдоним Владилена (кратенка од Владимир Илич Ленин) Василинова. Била воспитувана од нејзиниот дедо, високопозициониран воен офицер на [[Советски Сојуз|СССР]]. Нејзиниот татко, најверојатно, бил осуден или пребегнал во странство. Балалајка е поранешен капетан во советските Воздушно-десантни сили ([[Воздушно-десантна војска|ВДВ]]). По распадот на Советскиот Сојуз, таа во Југоисточна Азија создала моќна злосторничка група составена од нејзините поранешни војници. За време на Авганистанската војна, се здобила со тешки изгореници, поради што некои мафиози ја нарекуваат „изгорената“. Таа е вешт и безмилосен стратег, сурова и директна. Балалајка е одличен стрелец и снајперист, поради што и го добила прекарот (во воениот жаргон, „балалајка“ е еден од називите за снајперската пушка Драгунов). Некогаш сонувала да учествува на Олимписките игри. Не поднесува загуби меѓу сопствените луѓе, а поранешните руски десантници беспрекорно ги извршуваат нејзините наредби и речиси ја обожаваат како божество. Речиси секогаш е облечена во строг женски костим врз кој носи офицерски шинел. Пуши пури, за разлика од сите останати ликови што претпочитаат [[Цигара|цигари]]. Има долга коса, иако во војската имала кратка фризура. За разлика од повеќето мафијашки шефови, таа учествува и во секојдневната работа на нејзината група. Има добри односи со „Лагуна“, а е една од ретките личности што Реви ги почитува — Реви ја нарекува „дада“. Балалајка има многу добар однос и кон Рок, понекогаш постапувајќи дури и спротивно на своите деловни интереси. Се претпоставува дека повремено извршува тајни задачи за Кремљ, како што е воспоставување на злосторничка власт во [[Јапонија]]. '''Г. Чанг''' (англ. ''Mr. Chang'', [[Кинески јазик|кин]]. 張 維新, јап. チャン・ウァイサン) — водач на [[Тријада|тријадите]] во Тајланд. Пред да влезе во подземниот свет, работел како [[полицаец]]. Чанг е исклучителен стрелец што користи два пиштоли истовремено (најчесто моделите Beretta 76 или AMT Hardballer Longslide). Токму од него Реви го презела својот препознатлив стил на [[македонска стрелба]], поради што тие имаат близок однос — тој е еден од малкуте луѓе кон кои таа покажува искрена почит. Чанг одржува добри односи и со „Хотел Москва“, а нивниот водач, Балалајка, често му се обраќа со прекарот „душо“. Ликот на Чанг е вдахнат од ликот што го толкува познатиот глумец [[Чоу Јун Фат]] во култниот филм на [[Џон Ву]], ''Подобро утре''. '''Еда''' (англ. ''Eda'', јап. エダ) — сестра во Црквата на насилството и најдобра пријателка на Реви. Тие две често пијат заедно во самиот храм, но пријателските односи не ги спречуваат да ги вперат пиштолите една кон друга кога станува збор за пари. Всушност, Еда е таен агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦРА]], која собира информации за американското разузнавање. Таа речиси и да не се споменува во првата сезона. Во вториот дел, ''Black Lagoon: The Second Barrage'', Еда се обидува да флертува со Рок, главно за да предизвика напади на љубомора кај Реви и ја поттикнува да започне поблиска врска со него. Постојано ја прашува Реви дали веќе спиела со Рок, на што добива само неодредени одговори. Еда е русокоса со сини очи што ги крие зад розови очила и постојано џвака мастика. Најчесто е облечена или во монашко [[расо]], или во миниздолниште со отворен топ. Од оружје најмногу го претпочита моделот Glock 17L. '''Сестра Јоланда''' (англ. ''Yolanda'', јап. ヨランダ) — [[игуменија]] на Црквата на насилството. И покрај нејзината напредна возраст, таа лесно учествува во престрелки, вешто ракувајќи со посебен позлатен Desert Eagle. Тргува со оружје и одлично се разбира во него. Носи превез на десното око. Исто така, голема познавачка е на [[Чај|чаеви]]. '''Бао''' (англ. ''Bao'', јап. バオ) — [[шанкер]] во барот „Жолто знаме“, каде што често се одмараат вработените во „Лагуна“. Тој е поранешен војник на Армијата на Јужен Виетнам. Не ја поднесува „Лагуна“ (особено Реви) поради тоа што неговиот бар честопати е демолиран за време на престрелките во кои тие учествуваат. Водејќи бизнис во опасниот град Роанапур, тој има вградено шанк отпорен на [[Куршум|куршуми]]. Неговото омилено оружје е [[сачмарка]]. '''Гарсија Лавлејс''' (англ. ''Garcia Lovelace'', јап. ガルシア•ラブレス) — најстариот син на семејството Лавлејс, осиромашен венецуелски аристократски род. Негов татко е Диего Хосе Сан-Фернандо Лавлејс (шпански: ''Diego Jose San-Fernando Lovelace''), а неговата мајка починала четири години пред настаните во приказната. И покрај финансиските потешкотии, родот Лавлејс е многу благороден и е дел од „13-те семејства на Јужна Америка“. '''Роберта''' (англ. ''Roberta'', јап. ロベルタ) — главна собарка на семејството Лавлејс во нивниот имот во [[Венецуела]]. За време на својата работа, многу се зближува со синот на главата на семејството, Гарсија. Во минатото, нејзиното вистинско име било Розарита Тиснерос (''Rosarita Tisneros''). Поминала обука на [[Куба]], била борец на ФАРК и се наоѓа на меѓународна потерница. Поради нејзината безмилосна посветеност на секоја задача, го добила прекарот „Трагачот од Флоренсија“. Откако сфатила дека е само алатка во рацете на наркокартелите, нашла засолниште кај семејството Лавлејс. Владее со сите видови оружја, а особено се издвојува нејзината пушка Franchi SPAS-12, камуфлирана како [[чадор]]. '''Шјенхуа''' (англ. ''Shenhua'', кин. 神話, јап. シェンホア) — наемничка слободен работник, Кинезинка од Тајван. Често извршува задачи за г. Чанг. Претпочита [[ладно оружје]] и вешто ракува со два ножа [[кукри]]. Зборува со акцент, при што понекогаш ја греши конструкцијата на речениците. Честопати несоодветно ја користи фразата „нешто така“, поради што Реви постојано ја задира со тој израз. По вероисповед е [[Таоизам|таоистка]]. '''Јованче и Марика''' (англ. ''Hansel and Gretel'', јап. ヘンゼルとグレーテル) — деца, брат и сестра близнаци. Поседуваат неверојатни рефлекси. Биле посебно обучени за уметноста на убивањето заради преживување и забава од страна на луѓе со изопачени вкусови, кои оставиле длабоки траги врз нивната психа. Вешто ракуваат со секири и со огнено оружје. Им создале сериозни проблеми на сопствените работодавачи и на организацијата „Хотел Москва“ во Роанапур. Биле убиени од екипата на Дач и луѓето на Балалајка. До самиот крај одбивале да умрат. Нивната судбина суштински влијаела врз психолошката стабилност и погледот на светот на Рок, правејќи го поциничен и порешен да ги постигнува своите цели по секоја цена. == Список со епизоди == === ''Black Lagoon'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | Бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Црна лагуна“''' (''The Black Lagoon'') || 8 април 2006 |- | 02 || '''„Мангров рај“''' (''Mangrove Heaven'') || 15 април 2006 |- | 03 || '''„Луда трка со бродови“''' (''Ring-Ding Ship Chase'') || 22 април 2006 |- | 04 || '''„Враќањето на орелот“''' (''Die Rückkehr des Adlers'') || 29 април 2006 |- | 05 || '''„Лов на орли“''' (''Eagle Hunting and Hunting Eagles'') || 6 мај 2006 |- | 06 || '''„Месечеви ловишта“''' (''Moonlit Hunting Grounds'') || 13 мај 2006 |- | 07 || '''„Смирете се, момци“''' (''Calm Down, Two Men'') || 20 мај 2006 |- | 08 || '''„Голем пресврт“''' (''Rasta Blasta'') || 27 мај 2006 |- | 09 || '''„Собарка за убивање“''' (''Maid to Kill'') || 3 јуни 2006 |- | 10 || '''„Незапирливата собарка“''' (''The Unstoppable Chambermaid'') || 10 јуни 2006 |- | 11 || '''„Револуција со полнење“''' (''Lock'n Load Revolution'') || 17 јуни 2006 |- | 12 || '''„Герилци во џунглата“''' (''Guerrillas in the Jungle'') || 24 јуни 2006 |} === ''Black Lagoon: The Second Barrage'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 13 || '''„Доаѓањето на близнаците вампири“''' (''The Vampire Twins Comen'') || 3 октомври 2006 |- | 14 || '''„Бајка за крвав спорт“''' (''Bloodsport Fairytale'') || 10 октомври 2006 |- | 15 || '''„Лебедова песна во зори“''' (''Swan Song at Dawn'') || 17 октомври 2006 |- | 16 || '''„Џејн Банкнота“''' (''Greenback Jane'') || 24 октомври 2006 |- | 17 || '''„Циркуско шоу на чудовишта во Роанапур“''' (''The Roanapur Freakshow Circus'') || 31 октомври 2006 |- | 18 || '''„Среќата на г. Бени“''' (''Mr. Benny's Good Fortune'') || 7 ноември 2006 |- | 19 || '''„Гангстерски рај на Фуџијама“''' (''Fujiyama Gangsta Paradise'') || 14 ноември 2006 |- | 20 || '''„Наследство“''' (''The Succession'') || 21 ноември 2006 |- | 21 || '''„Малите војнички на двајца татковци“''' (''Two Father's Little Soldier Girls'') || 28 ноември 2006 |- | 22 || '''„Темната кула“''' (''The Dark Tower'') || 4 декември 2006 |- | 23 || '''„Одмаздата на Снежана“''' (''Snow White's Payback'') || 11 декември 2006 |- | 24 || '''„Стрелци“''' (''The Gunslingers'') || 18 декември 2006 |} === ''Black Lagoon: Roberta’s Blood Trail (OVA)'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 25 || '''„Придружно крвопролевање“''' (''Collateral Massacre'') || 17 јули 2010 |- | 26 || '''„Тактиката на канцеларискиот човек“''' (''An Office Man's Tactics'') || 30 септември 2010 |- | 27 || '''„Ангели на нишан“''' (''Angels in the Crosshairs'') || 7 јануари 2011 |- | 28 || '''„Презаситена зона на убивање“''' (''Oversaturation Kill Box'') || 11 март 2011 |- | 29 || '''„Кодно име Рај, статус: Исчезнат во акција“''' (''Codename Paradise, Status MIA'') || 22 јуни 2011 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.blacklagoon.jp/}} * {{Official website|http://sundaygx.com/blacklagoon/|Матична страница на мангата}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 2022 година]] [[Категорија:Манга од 2019 година]] ciahc7izh57mfpyop571w6qndz9pxwy XNXX 0 1380345 5560629 5491680 2026-05-16T22:13:58Z ~2026-29545-64 133214 /* Поврзано */ 5560629 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Мрежно место|name=XNXX|logo=XNXX logo.png|type=[[Порнографско]] [[онлајн видео платформа|видео споделување]]|founded=1997; пред 28 години|founder={{unbulleted list|Stephane Michael Pacaud}}|country_of_origin=Франција<ref name="Les sites internet les plus visités au monde">{{Cite web |date=November 2019 |title=Les sites internet les plus visités au monde |trans-title=The most visited websites in the world |url=https://fr.statista.com/infographie/17618/nombre-de-visites-sites-web-monde/ |access-date=November 25, 2019 |website=fr.statista.com |publisher=Claire Jenik |language=fr |archive-date=October 18, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018152447/https://fr.statista.com/infographie/17618/nombre-de-visites-sites-web-monde/ |url-status=live }}</ref>|owner=WGCZ Holding|url=xnxx.com|advertising=Да|commercial=Да|registration=Опционално|current_status=Активна}} '''XNXX''' е чешко-француска <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mikesouth.com/legal/could-xvideos-cause-the-end-of-all-adult-production-73718/|title=Could XVideos Cause The End Of All Adult Production?|date=15 October 2022|accessdate=22 December 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ft.com/content/cc9ab3c5-bfe1-40d0-862d-c35123ceaf1c|title=Knocking on the door of a porn empire|date=19 January 2023|work=Financial Times|accessdate=22 December 2023}}</ref> веб-страница за споделување и гледање [[Порнографија|порнографски]] видеа . Основана е во 1997 година <ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0tzFDwAAQBAJ&dq=%22xnxx%22+%22pornography%22+-wikipedia&pg=PA448|title=Digital Science 2019|last=Antipova|first=Tatiana|last2=Rocha|first2=Álvaro|date=2019-12-19|publisher=Springer Nature|isbn=978-3-030-37737-3|pages=448|language=en}}</ref> во [[Париз]], со сервери и канцеларии во [[Монтреал]], [[Токио]] и Њуарк . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2022)">потребен цитат</span>]]'' &#x5D;</sup> Сопственост е на WGCZ Holding, истата компанија што го води XVideos тоа е 42-та најпосетувана веб-страница во светот и четвртата најпосетувана порнографски веб-страница по [[Pornhub]], xHamster и XVideos.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.similarweb.com/top-websites|title=Top Websites Ranking|archive-url=https://archive.today/20230101170254/https://www.similarweb.com/top-sites/|archive-date={{date|January 1, 2023}}|accessdate={{date|January 1, 2023}}}}</ref><ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://thenextweb.com/insider/2016/03/03/the-almost-invisible-men-and-women-behind-the-worlds-largest-porn-sites/|title=The (almost) invisible men and women behind the world's largest porn sites|last=Woods|first=Ben|date=March 4, 2016|work=[[The Next Web]]|access-date=July 12, 2018}}</ref> == Историја == Сопственоста на WGCZ Holding за прв пат беше откриена во 2014 година кога WGCZ поднесе тужба за Единствена политика за решавање на спорови за имиња на домени против сличен домен во 2014 година.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedomains.com/2014/06/24/xnxx-com-loses-udrp-on-xxnx-com/|title=XNXX.com Loses UDRP On XXNX.com|last=Berkens|first=Michael|date=2014-06-24|work=TheDomains.com|language=en-US|accessdate=2022-08-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/michaelthomsen/2015/11/30/mindgeek-is-both-plaintiff-and-defendant-in-two-new-dmca-lawsuits/|title=MindGeek is Both Plaintiff and Defendant in Two New DMCA Lawsuits|work=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.politico.eu/article/online-porn-websites-europe-regulation-age/|title=Brussels gears up to tame unruly porn platforms|date=17 February 2023}}</ref> Во 2018 година, Владата на Индија го блокираше XNXX, меѓу другите порнографски веб-страници, откако судот на Високиот суд во Утаракханд го побара истото во случај на силување, каде што сторителите изјавија дека биле мотивирани да го сторат тоа откако гледале порнографија преку интернет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indianexpress.com/article/technology/tech-news-technology/here-is-the-full-list-of-827-porn-websites-banned-by-the-dot-5421127/|title=Here is the full list of 827 porn websites blocked by DoT|date=29 October 2018|work=[[The Indian Express]]|language=en}}</ref> Во јануари 2023 година, ''„Фајненшл тајмс“'' објави дека веб-страниците на WGCZ, XVideos и XNXX, добиваат 6 милијарди посети месечно. == Поврзано == {{Портал|Еротика и порнографија}} * Список на најпосетувани веб-страници * [[Pornhub|Порнхаб]] == Белешки == * {{Наведено списание|last=Mazières|first=Antoine|last2=Trachman|first2=Mathieu|last3=Cointet|first3=Jean-Philippe|last4=Coulmont|first4=Baptiste|last5=Prieur|first5=Christophe|date=2014-03-21|title=Deep tags: toward a quantitative analysis of online pornography|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00937745/file/mazieres_pornstudies_2014.pdf|journal=[[Porn Studies]]|publisher=[[Routledge]]|volume=1|issue=1–2|pages=80–95|doi=10.1080/23268743.2014.888214}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=WxbICgAAQBAJ&pg=PT79|title=Pornography: Structures, Agency and Performance|last=Sullivan|first=Rebecca|last2=McKee|first2=Alan|date=2015|publisher=[[John Wiley & Sons]]|isbn=978-0745694849|location=Cambridge|access-date=2018-06-04}} * {{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703904304575497903523187146|title=On the Web, Children Face Intensive Tracking|last=Stecklow|first=Steve|date=2010-09-17|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=2018-06-04|archive-url=https://archive.today/20180604010240/https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703904304575497903523187146|archive-date=2018-06-04}} * [https://www.statista.com/chart/30966/data-on-the-acts-of-violence-in-pornographic-films/ 90 percent of the pornographic videos hosted by the four most visited sites in France - Pornhub, HVideos, Xnxx and Xhamster - feature real acts of physical, sexual or verbal violence against women.] by Anna Fleck, October 5, 2023 Statista == Наводи == {{Наводи}}{{Pornographic video digital distribution platforms}} [[Категорија:Статии со извори на француски (fr)]] [[Категорија:Еротика]] [[Категорија:Видео]] __БЕЗ_УРЕДУВАЊЕ_НА_ПОДНАСЛОВИ__ 1qi5y9m6panfyxi0pd0mo33t8s8a9a5 ФА куп 2025-2026 0 1384223 5560567 5537201 2026-05-16T18:13:18Z Carshalton 30527 5560567 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] qoxqkfofn1j8qw0l00mtoh9yr5ceehb 5560568 5560567 2026-05-16T18:13:37Z Carshalton 30527 /* Полуфинале */ 5560568 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] hhnowb3ubtrxseufp79q3qq6d1lngq6 5560569 5560568 2026-05-16T18:14:12Z Carshalton 30527 /* Полуфинале */ 5560569 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] r0fawijg343su0wk4rf1kd39r9e6h68 5560570 5560569 2026-05-16T18:14:28Z Carshalton 30527 /* Четвртфинале */ 5560570 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] dibb8qn08r0z5qau3wwptp8sbxtx15c 5560572 5560570 2026-05-16T18:21:15Z Carshalton 30527 5560572 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Финале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 мај 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}}||0 - 1|{{Fb team Manchester City}}||winner=2}} {{OneLegEnd}} '''Детали''' {{main|Финале на ФА купот во 2026 година}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] qky9bj9m2zi3jhjqzb7qu3snilwvd0p 5560615 5560572 2026-05-16T20:56:08Z Carshalton 30527 5560615 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Финале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 мај 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}}||0 - 1|{{Fb team Manchester City}}||winner=2}} {{OneLegEnd}} '''Детали''' {{main|Финале на ФА купот во 2026 година}} <onlyinclude>{{Football box | date = 16 мај 2026 | time = 15:00 [[British Summer Time|BST]] | team1 = {{Fb team Chelsea}} | team2 = {{Fb team Manchester City}} | report = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/clypx2em7drt | score = 0–1 | goals1 = | goals2 = *{{goal|72}} [[Антуан Семењо|Семењо]] | stadium = [[Стадион Вембли|Вембли]] | location = [[Лондон]] | attendance = 83,337 | referee = [[Дарен Ингланд]] ([[Шефилд]]) }}</onlyinclude> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _chelsea2526h |pattern_b = _chelsea2526h |pattern_ra = _chelsea2526h |pattern_sh = _chelsea2526h |pattern_so = _chelsea2526Hl |leftarm = 0040D0 |body = 0040D0 |rightarm = 0040D0 |shorts = 0040D0 |socks = FFFFFF |title = Челси }} |{{Football kit |pattern_la = _mancity2526h |pattern_b = _mancity2526h |pattern_ra = _mancity2526h |pattern_sh = _mancity2526h |pattern_so = _mancity2526hl |leftarm = 98C6EB |body = 98C6EB |rightarm = 98C6EB |shorts = FFFFFF |socks = 1C214F |title = Манчестер&nbsp;Сити }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||{{flagicon|ESP}} [[Robert Sánchez]] |- |RB ||'''27'''||{{flagicon|FRA}} [[Malo Gusto]] |- |CB ||'''29'''||{{flagicon|FRA}} [[Wesley Fofana (footballer)|Wesley Fofana]] |- |CB ||'''6''' ||{{flagicon|ENG}} [[Levi Colwill]] |- |LB ||'''21'''||{{flagicon|NED}} [[Jorrel Hato]] |- |CM ||'''24'''||{{flagicon|ENG}} [[Reece James]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|83}} |- |CM ||'''25'''||{{flagicon|ECU}} [[Moisés Caicedo]] || {{yel|90+2}} |- |RW ||'''10'''||{{flagicon|ENG}} [[Cole Palmer]] |- |AM ||'''8''' ||{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández]] || {{yel|29}} |- |LW ||'''3''' ||{{flagicon|ESP}} [[Marc Cucurella]] || {{yel|32}} || {{suboff|74}} |- |CF ||'''20'''||{{flagicon|BRA}} [[João Pedro (footballer, born 2001)|João Pedro]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Substitutes:''' |- |GK ||'''12'''||{{flagicon|DEN}} [[Filip Jörgensen]] |- |DF ||'''4''' ||{{flagicon|ENG}} [[Tosin Adarabioyo]] |- |DF ||'''23'''||{{flagicon|ENG}} [[Trevoh Chalobah]] |- |DF ||'''34'''||{{flagicon|ENG}} [[Josh Acheampong]] |- |MF ||'''14'''||{{flagicon|POR}} [[Dário Essugo]] |- |MF ||'''17'''||{{flagicon|BRA}} [[Andrey Santos]] |- |FW ||'''7''' ||{{flagicon|POR}} [[Pedro Neto]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||{{flagicon|ENG}} [[Liam Delap]] || || {{subon|83}} |- |FW ||'''49'''||{{flagicon|ARG}} [[Alejandro Garnacho]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ENG}} [[Calum McFarlane]] |} |valign="top"|[[File:Chelsea vs Manchester City 2026-05-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||{{flagicon|ENG}} [[James Trafford]] |- |RB ||'''27'''||{{flagicon|POR}} [[Matheus Nunes]] |- |CB ||'''45'''||{{flagicon|UZB}} [[Abdukodir Khusanov]] || {{yel|56}} |- |CB ||'''15'''||{{flagicon|ENG}} [[Marc Guéhi]] |- |LB ||'''33'''||{{flagicon|ENG}} [[Nico O'Reilly]] |- |CM ||'''16'''||{{flagicon|ESP}} [[Rodri (footballer, born 1996)|Rodri]] || || {{suboff|65}} |- |CM ||'''20'''||{{flagicon|POR}} [[Bernardo Silva]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RW ||'''42'''||{{flagicon|GHA}} [[Antoine Semenyo]] |- |AM ||'''7''' ||{{flagicon|EGY}} [[Omar Marmoush]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''11'''||{{flagicon|BEL}} [[Jérémy Doku]] |- |CF ||'''9''' ||{{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]] |- |colspan=3|'''Substitutes:''' |- |GK ||'''25'''||{{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] |- |DF ||'''3''' ||{{flagicon|POR}} [[Rúben Dias]] |- |DF ||'''5''' ||{{flagicon|ENG}} [[John Stones]] |- |DF ||'''6''' ||{{flagicon|NED}} [[Nathan Aké]] |- |MF ||'''4''' ||{{flagicon|NED}} [[Tijjani Reijnders]] |- |MF ||'''8''' ||{{flagicon|CRO}} [[Mateo Kovačić]] || || {{subon|65}} |- |MF ||'''10'''||{{flagicon|FRA}} [[Rayan Cherki]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||{{flagicon|BRA}} [[Savinho]] |- |MF ||'''47'''||{{flagicon|ENG}} [[Phil Foden]] |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |} |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] kbcgk50p4tv12nqxqd3f3it99sqbiuk 5560623 5560615 2026-05-16T21:30:13Z Carshalton 30527 /* Финале */ 5560623 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament season | title = ФА куп 2025-2026 | other_titles = 2025-26 Emirates FA Cup | image = | imagesize = | caption = | sport = Фудбал | competition = ФА куп | organization = [[Фудбалски сојуз на Англија|ФА]] | country = {{ENG}}<br />{{WAL}} | edition = 145-то | date_start = 31 октомври 2025 | date_end = 16 мај 2026 | num_teams = 124 | квалификувани учесници = 747 | website = [http://www.thefa.com/competitions/thefacup Матична страна] | champions = | count = | finalist = | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches played = | goals = | attendance = | top scorer = | player = | prevseason = [[ФА куп 2024-2025|2024–25]] | nextseason = [[ФА куп 2026–2027|2026–27]] | extra information = | updated = }} '''ФА куп 2025-2026''' - 145-тото издание на [[ФА куп]]от, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од [[Емирејтс]]. Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]]. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|Лигата на Европа 2026-2027]]. Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот [[Вембли (стадион)|Вембли]]. ==Календар== Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и вкупно 72 од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]], [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]] и [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]]) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на [[Првенство во фудбал на Англија|англискиот фудбалски систем]]) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди. Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:80%; text-align:center" !Фаза !Рунда !Жреб !Дата !Натпревари !Екипи !Екипи кои се приклучиле !Првенства кои се приклучиле |- | rowspan=6 |Квалификациски&nbsp;кола | Екстра&nbsp;преелиминарно&nbsp;коло | rowspan=2 |4 јули 2025|| 2 август 2025 ||221 |{{Безпрелом|446 → 223}}||446 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден (95 клуба најслабо пласирани и 32 новопромовирани екипи), [[Combined Counties Football League|CC]]&[[Hellenic Football League|HFL]]&[[Southern Counties East Football League|SCEF]]&[[Spartan South Midlands Football League|SSMFL]] |- | Преелиминарно&nbsp;коло || 16&nbsp;август&nbsp;2025 ||136 |{{Безпрелом|272&nbsp;→&nbsp;136}} |49 |[[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Дивизија Еден |- | Прво коло квалификации || 18&nbsp;август&nbsp;2025 || 30&nbsp;август&nbsp;2025 || 112 |{{Безпрелом|224&nbsp;→&nbsp;112}} |88 | [[Northern Premier League|N]]&[[Southern Football League|S]]&[[Isthmian League|I]] Премиер Дивизија |- | {{Безпрелом|Второ коло квалификации}} || 1&nbsp;септември&nbsp;2025 | 13&nbsp;септември&nbsp;2025 ||80 |{{Безпрелом|160&nbsp;→&nbsp;80}} |48 | [[Национална лига на Англија - Север|Национална лига - Север]] & [[Национална лига на Англија - Југ|Југ]] |- | Трето коло квалификации || 15&nbsp;септември&nbsp;2025 | 27&nbsp;септември&nbsp;2025 ||40 |{{Безпрелом|80&nbsp;→&nbsp;40}} | || |- | Четврто коло квалификации || 29 септември 2025 | 11&nbsp;октомври&nbsp;2025 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |24 | [[Национална лига на Англија|Национална лига]] |- | rowspan=8 |Главен турнир | Прво коло | 13&nbsp;октомври 2025|| 1&nbsp;ноември&nbsp;2025 ||48 |{{Безпрелом|124 → 84}} |48 | [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Два|Лига Два]] |- | Второ коло | 3 ноември 2025|| 6 декември 2025 ||20 |{{Безпрелом|84 → 64}} | || |- | Трето коло | 8 декември 2025|| 10 јануари 2026 ||32 |{{Безпрелом|64 → 32}} |44 | [[Премиер лига на Англија|Премиер лига]]<br/>[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] |- | Четврто коло | 12 јануари 2026|| 14 февруари 2026 ||16 |{{Безпрелом|32 → 16}} | || |- | Петто коло | || 7 март 2026 ||8 |{{Безпрелом|16 → 8}} | || |- | Четвртфинале | || 4 април 2026 ||4 |{{Безпрелом|8 → 4}} | || |- | Полуфинале | || 25 април 2026 ||2 |{{Безпрелом|4 → 2}} | || |- | Финале | || 16 мај 2026 ||1 |{{Безпрелом|2 → 1}} | || |} ==Квалификации== {{main|ФА Куп 2024-2025 (квалификациски рунди)}} == Главен турнир == === Прво коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''31 октомври 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Luton Town}} (3)||4 – 3|{{Fb team Forest Green Rovers }} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''1 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||4 – 1|{{Fb team Braintree Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team AFC Wimbledon}} (3)||0 – 2|{{Fb team Gateshead}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Barnsley}} (3)||3 – 2|{{Fb team York City}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||1 – 0|{{Fb team Scunthorpe United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bolton Wanderers}} (3)||2 – 1|{{Fb team Huddersfield Town }} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Crawley Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bromley}} (4)||1 – 2|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||6 – 0|{{Fb team St. Albans City}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Buxton}} (6)||2 – 1|{{Fb team Chatham Town}} (7)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||3 – 0|{{Fb team Chester}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||1 – 0|{{Fb team Bradford City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Colchester United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Milton Keynes Dons}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Crewe Alexandra}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Halifax Town}} (5)||0 – 2|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 – 1|{{Fb team Barnet}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 1|{{Fb team Ebbsfleet United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||6 – 3|{{Fb team AFC Totton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||3 – 2|{{Fb team Harrogate Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newport County}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Gillingham}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oldham Athletic}} (4)||3 – 1|{{Fb team Northampton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||1 – 0|{{Fb team Cardiff City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Reading}} (3)||2 – 3|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Rotherham United}} (3)||1 – 2|{{Fb team Swindon Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||1 - 1 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Lincoln City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||2 – 1|{{Fb team Altrincham}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Spennymoor Town}} (6)||0 – 2|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stevenage}} (3)||0 – 1|{{Fb team Chesterfield}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||2 – 1|{{Fb team Telford United}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tranmere Rovers}} (4)||1 – 3|{{Fb team Stockport County}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wealdstone}} (5)||1 – 0|{{Fb team Southend United}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Weston-super-Mare}} (6)||2 – 1|{{Fb team Aldershot Town}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||1 - 1 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Hemel Hempstead Town}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wycombe Wanderers}} (3)||2 – 0|{{Fb team Plymouth Argyle}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town}} (5)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Notts County}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''2 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team South Shields}} (6)||1 – 3|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Eastleigh}} (5)||0 – 3|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||5 – 1|{{симбол2|Flag of None.svg}} Малдон & Типтри (8)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gainsborough Trinity}} (7)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Accrington Stanley}} (4)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 ноември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tamworth}} (5)||0 – 1|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Второ коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||4 – 0|{{Fb team Leyton Orient}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Accrington Stanley}} (4)||2 - 2 {{dcr|1|3}}|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelmsford City}} (6)||0 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||6 – 2|{{Fb team Buxton}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chesterfield}} (4)||1 – 2|{{Fb team Doncaster Rovers}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Exeter City}} (3)||4 – 0|{{Fb team Wycombe}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fleetwood Town}} (4)||2 - 2 {{dcr|4|2}}|{{Fb team Luton Town}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Wealdstone}} (5)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||3 – 1|{{Fb team Oldham Athletic}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Peterborough United}} (3)||0 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Bristol Rovers}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stockport County}} (3)||0 - 0 {{dcr|4|5}}|{{Fb team Cambridge United}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sutton United}} (5)||1 – 2 {{aet}}|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swindon Town}} (4)||4 – 0|{{Fb team Bolton Wanderers}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wigan}} (3)||2 - 2 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Barrow}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Slough Town}} (6)||1 – 3|{{Fb team Macclesfield}} (6)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||3 – 0|{{Fb team Newport County}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Gateshead}} (5)||0 – 2|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Blackpool}} (3)||4 – 1|{{Fb team Carlisle United}} (5)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 декември 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Brackley Town|}} (5)||1 – 3|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegEnd}} ===Трето коло=== {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} (4)||1 - 1 {{dcr|3|4}}|{{Fb team Oxford United}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Fleetwood Town}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Preston North End}} (2)||0 – 1|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team Nottingham Forest}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''10 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Boreham Wood}} (5)||0 – 5|{{Fb team Burton Albion}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Bristol City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Watford}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||5 – 1|{{Fb team Millwall}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cambridge United}} (4)||2 – 3|{{Fb team Birmingham City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Charlton}} (2)||1 – 5|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Cheltenham Town}} (4)||0 – 2|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Doncaster Rovers}} (3)||2 – 3|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Everton}} (1)||1 - 1 {{dcr|0|3}}|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||3 – 1|{{Fb team Middlesbrough}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||3 – 2|{{Fb team Weston-super-Mare}} (6)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Ipswich Town}} (2)||2 – 1|{{Fb team Blackpool}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||2 – 1|{{Fb team Crystal Palace}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||10 – 1|{{Fb team Exeter City}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||3 - 3 {{dcr|7|6}}|{{Fb team AFC Bournemouth}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield Wednesday}} (2)||0 – 2|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 0|{{Fb team Coventry City}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Tottenham}} (1)||1 – 2|{{Fb team Aston Villa}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton}} (1)||6 – 1|{{Fb team Shrewsbury Town}} (4)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''11 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Derby County}} (2)||1 – 3|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Portsmouth}} (2)||1 – 4|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 - 0 {{dcr|4|3}}|{{Fb team Blackburn}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||5 – 1|{{Fb team Walsall}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Sheffield United}} (2)||3 – 4|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Swansea City}} (2)||2 - 2 {{dcr|5|6}}|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 – 1|{{Fb team Queens Park Rangers }} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester United}} (1)||1 – 2|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''12 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||4 – 1|{{Fb team Barnsley}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''20 јануари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Salford City}} (4)||3 – 2|{{Fb team Swindon Town }} (4)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четврто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''13 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Hull City}} (2)||0 – 4|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||1 – 0|{{Fb team Ipswich Town}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''14 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Aston Villa}} (1)||1 – 3|{{Fb team Newcastle United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burnley}} (1)||1 – 2|{{Fb team Mansfield Town}} (3)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Burton Albion}} (3)||0 – 1|{{Fb team West Ham United}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Liverpool}} (1)||3 – 0|{{Fb team Brighton}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 0|{{Fb team Salford City}} (4)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Norwich City}} (2)||3 – 1|{{Fb team West Bromwich}} (2)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Leicester City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''15 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Birmingham City}} (2)||1 - 1 {{dcr|2|4}}|{{Fb team Leeds United }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Grimsby Town}} (4)||0 – 1|{{Fb team Wolverhampton}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Oxford United}} (2)||0 – 1|{{Fb team Sunderland }} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Stoke City}} (2)||1 – 2|{{Fb team Fulham}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Arsenal}} (1)||4 – 0|{{Fb team Wigan}} (3)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 февруари 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Macclesfield}} (6)||0 – 1|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''3 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0 {{aet}}|{{Fb team Bristol City}} (2)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Петто коло === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''6 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wolverhampton|D}} (1)||1 – 3|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''7 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Mansfield Town}} (3)||1 – 2|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Wrexham}} (2)||2 – 4 {{aet}}|{{Fb team Chelsea}} (1)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Newcastle United}} (1)||1 – 3|{{Fb team Manchester City}} (1)||winner=2}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''8 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Fulham}} (1)||0 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=2}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Port Vale}} (3)||1 – 0|{{Fb team Sunderland}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Leeds United}} (1)||3 – 0|{{Fb team Norwich City}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''9 март 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|5|3}}|{{Fb team Brentford}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Четвртфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''4 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Southampton}} (2)||2 – 1|{{Fb team Arsenal}} (1)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||7 – 0|{{Fb team Port Vale}} (3)||winner=1}} {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||4 – 0|{{Fb team Liverpool}} (1)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''5 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team West Ham United}} (1)||2 - 2 {{dcr|2|4|}}|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=2}} {{OneLegEnd}} === Полуфинале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''25 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Manchester City}} (1)||2 – 1|{{Fb team Southampton}} (2)||winner=1}} |- |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''26 април 2026''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}} (1)||1 – 0|{{Fb team Leeds United}} (1)||winner=1}} {{OneLegEnd}} === Финале === {{OneLegStart}} |colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|'''16 мај 2025''' {{OneLegResult|{{Fb-rt team Chelsea}}||0 - 1|{{Fb team Manchester City}}||winner=2}} {{OneLegEnd}} '''Детали''' {{main|Финале на ФА купот во 2026 година}} <onlyinclude>{{Football box | date = 16 мај 2026 | time = 15:00 [[British Summer Time|BST]] | team1 = {{Fb team Chelsea}} | team2 = {{Fb team Manchester City}} | report = https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/clypx2em7drt | score = 0–1 | goals1 = | goals2 = *{{goal|72}} [[Антуан Семењо|Семењо]] | stadium = [[Стадион Вембли|Вембли]] | location = [[Лондон]] | attendance = 83,337 | referee = [[Дарен Ингланд]] ([[Шефилд]]) }}</onlyinclude> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _chelsea2526h |pattern_b = _chelsea2526h |pattern_ra = _chelsea2526h |pattern_sh = _chelsea2526h |pattern_so = _chelsea2526Hl |leftarm = 0040D0 |body = 0040D0 |rightarm = 0040D0 |shorts = 0040D0 |socks = FFFFFF |title = Челси }} |{{Football kit |pattern_la = _mancity2526h |pattern_b = _mancity2526h |pattern_ra = _mancity2526h |pattern_sh = _mancity2526h |pattern_so = _mancity2526hl |leftarm = 98C6EB |body = 98C6EB |rightarm = 98C6EB |shorts = FFFFFF |socks = 1C214F |title = Манчестер&nbsp;Сити }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||{{flagicon|ESP}} [[Роберт Санчес]] |- |RB ||'''27'''||{{flagicon|FRA}} [[Мало Густо]] |- |CB ||'''29'''||{{flagicon|FRA}} [[Весли Фофана (фудбалер)|Весли Фофана]] |- |CB ||'''6''' ||{{flagicon|ENG}} [[Ливај Колвил]] |- |LB ||'''21'''||{{flagicon|NED}} [[Јорел Хато]] |- |CM ||'''24'''||{{flagicon|ENG}} [[Рис Џејмс]] {{Капитен}} || || {{suboff|83}} |- |CM ||'''25'''||{{flagicon|ECU}} [[Моисес Каиседо]] || {{yel|90+2}} |- |RW ||'''10'''||{{flagicon|ENG}} [[Кол Палмер]] |- |AM ||'''8''' ||{{flagicon|ARG}} [[Енцо Фернандес]] || {{yel|29}} |- |LW ||'''3''' ||{{flagicon|ESP}} [[Марк Кукуреља]] || {{yel|32}} || {{suboff|74}} |- |CF ||'''20'''||{{flagicon|BRA}} [[Жоао Педро (фудбалер 2001)|Жоао Педро]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |GK ||'''12'''||{{flagicon|DEN}} [[Филип Јоргенсен]] |- |DF ||'''4''' ||{{flagicon|ENG}} [[Tosin Adarabioyo]] |- |DF ||'''23'''||{{flagicon|ENG}} [[Trevoh Chalobah]] |- |DF ||'''34'''||{{flagicon|ENG}} [[Josh Acheampong]] |- |MF ||'''14'''||{{flagicon|POR}} [[Dário Essugo]] |- |MF ||'''17'''||{{flagicon|BRA}} [[Andrey Santos]] |- |FW ||'''7''' ||{{flagicon|POR}} [[Pedro Neto]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||{{flagicon|ENG}} [[Liam Delap]] || || {{subon|83}} |- |FW ||'''49'''||{{flagicon|ARG}} [[Alejandro Garnacho]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ENG}} [[Calum McFarlane]] |} |valign="top"|[[File:Chelsea vs Manchester City 2026-05-16.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||{{flagicon|ENG}} [[James Trafford]] |- |RB ||'''27'''||{{flagicon|POR}} [[Matheus Nunes]] |- |CB ||'''45'''||{{flagicon|UZB}} [[Abdukodir Khusanov]] || {{yel|56}} |- |CB ||'''15'''||{{flagicon|ENG}} [[Marc Guéhi]] |- |LB ||'''33'''||{{flagicon|ENG}} [[Nico O'Reilly]] |- |CM ||'''16'''||{{flagicon|ESP}} [[Rodri (footballer, born 1996)|Rodri]] || || {{suboff|65}} |- |CM ||'''20'''||{{flagicon|POR}} [[Bernardo Silva]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RW ||'''42'''||{{flagicon|GHA}} [[Antoine Semenyo]] |- |AM ||'''7''' ||{{flagicon|EGY}} [[Omar Marmoush]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''11'''||{{flagicon|BEL}} [[Jérémy Doku]] |- |CF ||'''9''' ||{{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]] |- |colspan=3|'''Substitutes:''' |- |GK ||'''25'''||{{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] |- |DF ||'''3''' ||{{flagicon|POR}} [[Rúben Dias]] |- |DF ||'''5''' ||{{flagicon|ENG}} [[John Stones]] |- |DF ||'''6''' ||{{flagicon|NED}} [[Nathan Aké]] |- |MF ||'''4''' ||{{flagicon|NED}} [[Tijjani Reijnders]] |- |MF ||'''8''' ||{{flagicon|CRO}} [[Mateo Kovačić]] || || {{subon|65}} |- |MF ||'''10'''||{{flagicon|FRA}} [[Rayan Cherki]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||{{flagicon|BRA}} [[Savinho]] |- |MF ||'''47'''||{{flagicon|ENG}} [[Phil Foden]] |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |} |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Англија |image2=Flag of England.svg }} *[http://www.thefa.com/competitions/thefacup Официјално мрежно место] {{ФА куп}} [[Категорија:ФА Куп сезони|2024-2025]] g1t5znh09mr8wj6uvjkrxspnwe1rtcn Тромболиза 0 1384670 5560728 5495819 2026-05-17T11:51:32Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Грцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5560728 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Медицинска Процедура | image = Angiograph before and after thrombolytic therapy in a case of thrombosis on the hand.png | caption = Ангиографија пред и после тромболитичка терапија. | alt = | pronounce = | synonyms = Фибринолитичка терапија | ICD10 = | ICD9 = | ICD9unlinked = | MeshID = | LOINC = | other_codes = | MedlinePlus = 007089 | eMedicine = 811234 }} '''Тромболиза''' е медицинска процедура/третман кој се користи за разградување на крвни тромби во [[Крвен сад|крвните садови]] со помош на специјални лекови. Ова е итна животоспасувачка терапија и спречува трајни оштетувања во акутни состојби кога тромб го блокира протокот на крвта кон важен орган. Најчесто користените лекови се [[алтеплаза]], која е златен стандард и се дава како интравенска инфузија со мал болус и потоа продолжена инфузија, и [[тенектеплаза]], која е нова генерација лек што се дава како еднократен брз болус во вена и затоа е сѐ попопуларна, особено кај мозочни удари и срцеви напади. Ретеплаза се користи поретко и се дава во два болуса, додека постарите лекови како стрептокиназа и урокиназа се ретко користат денес поради поголем ризик од алергии или помала селективност. [[Категорија:Медицински постапки]] [[Категорија:Грцизми]] 7532ic6fmm5h6eiajarwdja9cpeivww 5560729 5560728 2026-05-17T11:51:43Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5560729 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Медицинска Процедура | image = Angiograph before and after thrombolytic therapy in a case of thrombosis on the hand.png | caption = Ангиографија пред и после тромболитичка терапија. | alt = | pronounce = | synonyms = Фибринолитичка терапија | ICD10 = | ICD9 = | ICD9unlinked = | MeshID = | LOINC = | other_codes = | MedlinePlus = 007089 | eMedicine = 811234 }} '''Тромболиза''' е медицинска процедура/третман кој се користи за разградување на крвни тромби во [[Крвен сад|крвните садови]] со помош на специјални лекови. Ова е итна животоспасувачка терапија и спречува трајни оштетувања во акутни состојби кога тромб го блокира протокот на крвта кон важен орган. Најчесто користените лекови се [[алтеплаза]], која е златен стандард и се дава како интравенска инфузија со мал болус и потоа продолжена инфузија, и [[тенектеплаза]], која е нова генерација лек што се дава како еднократен брз болус во вена и затоа е сѐ попопуларна, особено кај мозочни удари и срцеви напади. Ретеплаза се користи поретко и се дава во два болуса, додека постарите лекови како стрептокиназа и урокиназа се ретко користат денес поради поголем ризик од алергии или помала селективност. [[Категорија:Медицински постапки]] [[Категорија:Грцизми]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] iaft9pd203t07pmzovvri2ftuut9fao Ноќ на Галактичката железница (филм) 0 1384754 5560699 5496267 2026-05-17T10:48:09Z Andrew012p 85224 5560699 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Ноќ на Галактичката железница | image = Nokto de la galaksia fervojo night at galactic railroad.jpg | alt = | caption = Плакатот на филмот | native_name = 銀河鉄道の夜 | director = [[Гисабуро Суги]] | producer = Ацуми Таширо<br>Масато Хара | writer = | screenplay = [[Минору Бецујаку]] | story = | based_on = ''[[Ноќ на Галактичката железница]]''<br>од [[Кенџи Мијазава]] | starring = [[Мајуми Танака]]<br>[[Чика Сакамото]] | narrator = | music = [[Харуоми Хосоно]] | cinematography = Нобуо Којама | editing = Масаши Фурукава | studio = [[Group TAC]] | distributor = [[Nippon Herald Films]] | released = 13 јули 1985 г. (Јапонија) | runtime = 113 минути | country = {{знамеикона|Јапонија}} [[Јапонија]] | language = јапонски | budget = | gross = }} {{Закосен наслов}}'''''Ноќ на Галактичката железница''''', познат и како '''''Ноќ во возот на Сребрената Река''''' ({{Langx|ja|銀河鉄道の夜}}) — долгометражен анимиран филм од 1985 г., во режија на Гисабуро Суги, заснован на истоимената сказна на Кенџи Мијазава. Филмот има изразени [[Надреализам|надреални]] елементи и поставува длабоки прашања за [[Живот|животот]] и [[Смрт|смртта]]. == Наслов == Меѓународниот наслов на филмот ''Ноќ на Галактичката железница'' потекнува од англискиот превод (постојат варијанти како ''Night on the Milky Way Railway'', ''Night on the Galactic Railroad'' и ''Night Train to the Stars''). Како и да е, во насловот на изворната сказна се користи изразот „Сребрена Река“ (поетски синоним за [[Млечен Пат|Млечниот Пат]]), кој си поигрува со симболиката на [[Река|реката]] и течењето на водата, што е од големо значење за самиот заплет. Освен тоа, филмот содржи и оригинален превод на насловот на јазикот [[есперанто]] (''Nokto de la Galaksia Fervojo''). Ова е направено во знак на почит кон Кенџи Мијазава, кој бил голем љубител за есперанто од идеолошки причини и често позајмувал зборови од овој јазик за своите дела. Сите текстови и натписи што се појавуваат во кадарот се напишани на есперанто. На пример, во една од сцените може да се види натписот ''Dio, pli apud vin'' („Поблиску, Боже, до Тебе“). == Заплет и уметнички особености == Филмот раскажува за патувањето на двајцата млади пријатели Џовани и Кампанела во таинствен [[воз]] што патува низ вселенското пространство. На постојките во возот влегуваат патници за кои, со текот на времето, станува јасно дека во стварноста се веќе мртви. Разговорите со патниците и бавното патување на младите ја сочинуваат фабулата на [[Филм|филмот]]. Самата приказна може да се одликува како поучна. Во согласност со тоа, создавачите избрале раскажувачка и визуелна естетика што не е својствена за [[аниме]], туку потсетува на [[магичен реализам]]. Карактеристична црта на филмот е тоа што главните ликови се антропоморфни мачки. Ова воопшто не се објаснува во самиот филм и не потекнува од изворната сказна. Во филмот се појавуваат и човечки ликови, но тоа не предизвикува никаква дисонанса кај самите ликови. Подоцна, режисерот Гисабуро Суги го применил истиот метод и во филмот ''The Life of Budori Gusuko'', исто така адаптација на дело на Мијазава. Потеклото на [[Мачка|мачките]] доаѓа од фантазијата на [[Мангака|мангаката]] Хироши Масумура, за кого тие се омилени ликови. Во своето творештво, тој го создал светот „Земјата Атагул“, во кој живеат луѓе и мачки. Според зборовите на мангаката:<blockquote>„Во истата секунда кога на приказната ќе ѝ додадете човечко лице, целосно се менува чувството. Таа почнува да се определува преку ликот што сум го нацртал. Сакав да го избегнам тоа“.</blockquote>Визуелната естетика на филмот потсетува на европското сликарство од периодот на [[Југендстил|модерната]] и [[Модернизам|модернизмот]]. Експерименталноста на визуелниот и раскажувачкиот дел е потврдена со доделувањето на наградата „Нобуро Офуџи“ за извонредност и иновации во анимираниот филм.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thetv.jp/news/detail/45224/240714/|title=画像・写真 宮沢賢治原作のファンタジーアニメ「銀河鉄道の夜」がBlu-ray化！(3/3)|last=WEBザテレビジョン|work=WEBザテレビジョン|language=ja|accessdate=2026-01-19}}</ref> Кенџи Мијазава преку своето творештво изнесувал постулати на верски концепт што го развил врз основа на сопственото разбирање на [[Будизам|будизмот]] и [[Христијанство|христијанството]], па затоа овој аспект е важен за разбирање на филмот. Самата сказна била напишана под влијание на длабока лична криза предизвикана од смртта на неговата помала сестра Тоши. Режисерот Гисабуро Суги, од една страна, сакал да ги исклучи премногу очигледните верски мотиви, но од друга страна, ги нагласил со воведување нови ликови што ги нема во изворната сказна, како што е слепиот радист што ги слуша сите несреќи на светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pelleas.net/aniTOP/index.php/gisaburo_sugii_vs_hiroshi_masumura|title=Gisaburo Sugii vs. Hiroshi Masumura|work=www.pelleas.net|language=en-CA|accessdate=2026-01-19}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|0089206}} [[Категорија:Јапонски филмови]] [[Категорија:Филмови на јапонски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1985 година]] [[Категорија:Аниме-филмови]] kfkw19x20zgxlmdvm0c2mrn7d78n7pu Википедија:Програма „ГЛАМ“/2026/P.Nedelkovski 4 1385831 5560489 5558841 2026-05-16T12:48:58Z P.Nedelkovski 47736 /* Резултати */ 5560489 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:P.Nedelkovski|'''P.Nedelkovski''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Rochelia disperma]] |- | 2. || [[Myosotis]] |- | 3. || [[Myosotis cadmea]] |- | 4. || [[Myosotis arvensis]] |- | 5. || [[Myosotis ramosissima]] |- | 6. || [[Myosotis stricta]] |- | 7. || [[Myosotis minutiflora]] |- | 8. || [[Вистинска шумска незаборавка]] |- | 9. || [[Алпска незаборавка]] |- | 10. || [[Теснолисна незаборавка]] |- | 11. || [[Блатен даб (Кривогаштани)]] |- | 12. || [[Шумска незаборавка]] |- | 13. || [[Кратовски борови]] |- | 14. || [[Здебелена незаборавка]] |- | 15. || [[Превиткана незаборавка]] |- | 16. || [[Myosotis sicula]] |- | 17. || [[Myosotis laxa]] |- | 18. || [[Валандовски чинар]] |- | 19. || [[Смоларски чинар]] |- | 20. || [[Горска незаборавка]] |- | 21. || [[Моклишна незаборавка]] |- | 22. || [[Реткоцветна незаборавка]] |- | 23. || [[Lappula]] |- | 24. || [[Lappula squarrosa]] |- | 25. || [[Lappula barbata]] |- | 26. || [[Lappula marginata]] |- | 27. || [[Cynoglossum]] |- | 28. || [[Cynoglossum columnae]] |- | 29. || [[Cynoglossum germanicum]] |- | 30. || [[Cynoglossum creticum]] |- | 31. || [[Честевски чинар]] |- | 32. || [[Меурест козинец]] |- | 33. || [[Охридски кочеџик]] |- | 34. || [[Ferulago macedonica]] |- | 35. || [[Македонски мразовец]] |- |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] gzezi0e5x1z9l6470i35hhx5xqjbt7t Плавник 0 1386929 5560561 5514166 2026-05-16T17:42:10Z Carsten Steger 96141 Aerial image of Plavnik inserted. 5560561 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = Плавник | image_name = Aerial image of Plavnik (view from the south).jpg | image_caption = | image_size = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 | mapframe-stroke-width = 1 | map = Хрватска | map_caption = | native_name = | native_name_link = | nickname = | location = | coordinates = {{coord|44|58|02|N|14|31|30|E|region:HR_type:isle|display=title,inline}} | archipelago = [[Кварнерски Залив]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 8.64 | area_footnotes = <ref name="Duplancic-Cala-Ujevic"> {{cite journal | url=https://hrcak.srce.hr/9636 | title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000 | journal=Geoadria | location=[[Zadar]] | volume=9 | issue=1 | pages=5–32 | date=June 2004 | last1=Duplančić Leder | first1=Tea | last2=Ujević | first2=Tin | last3=Čala | first3=Mendi | doi=10.15291/geoadria.127 | format=PDF | accessdate=2019-12-26 | doi-access=free }}</ref> | highest_mount = 194 м | elevation_m = | country = Хрватска | country_admin_divisions_title = [[Жупании во Хрватска|Жупанија]] | country_admin_divisions = [[Приморско-горска жупанија|Приморско-горска ]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Општини во Хрватска|Општина]] | country_admin_divisions_2 = [[Крк (град)]] | population = 0 | population_as_of = 2011 | ethnic_groups = | additional_info = }}'''Плавник''' — ненаселен остров во [[Јадранско Море|Јадранското Море]], кој припаѓа на [[Хрватска|Хрватска,]] сместен помеѓу Централните Протоци и [[Кварнерски Залив|Кварнерскиот Залив]]. Крушискиот канал го отсекува од источниот брег на островот [[Црес]].<ref name="Plavnik">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.croatiatouristcenter.com/Plavnik.htm|title=Plavnik|year=2006|publisher=croatiatouristcenter.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20060621204745/http://www.croatiatouristcenter.com/Plavnik.htm|archive-date=2006-06-21|accessdate=2010-10-24}}</ref> Овој канал е најкратката рута од [[Јадранско Море|Јадранското Море]] низ островите до [[Риека]]. [[Светилник]], изграден во 1890 година, се наоѓа на северозападната точка на островот, означувајќи ја источната страна од најтесниот отвор на Крушискиот канал. == Географија == [[Податотека:Plavnik-E-7446_(Plavnik_only).JPG|мини|Сателитска фотографија од Плавник со околината]] Додека покрива површина од 8,64 км<sup>2</sup>,<ref name="Duplancic-Cala-Ujevic"> {{Наведено списание| url=https://hrcak.srce.hr/9636 | title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000 | journal=Geoadria | location=[[Zadar]] | volume=9 | issue=1 | pages=5–32 | date=June 2004 | last2=Ujević | first2=Tin | last3=Čala | first3=Mendi | doi=10.15291/geoadria.127 | format=PDF | doi-access=free |last=Duplančić Leder|first=Tea|access-date=2019-12-26}}</ref> островот има должина од 6.3 километри и ширина до 2.3 километри. Неговата највисока надморска височина е 194 метри. На северната и североисточната страна, крајбрежјето е делумно стрмно. Две островчиња што го сочинуваат островот Кормати лежат југоисточно од Плавник. Во средината на теснецот помеѓу овие острови и Плавник, длабочината на морето е околу 9 метри. == Флора и фауна == Плавник е дом на птици како што се камењарчето, фазанот и белоглавиот мршојадец. Зајаците се исто така чести. Од 2010, островот е во процес на прогласување за зоолошки и ботанички природен резерват. == Галерија == <gallery> Податотека:Plavnik_from_Cres.jpg|алт=View of Plavnik from south of Vodice| Поглед на јужниот дел на Плавник од Водице Податотека:Plavnik_018.jpg|алт=Cliffs| Карпи Податотека:Plavnik_024.jpg|алт=Fracture| [[Фрактура (геологија)|Фрактура]] Податотека:Plavnik_020.jpg|алт=Rock shelter| Засолниште од карпи Податотека:Plavnik_011.jpg|алт=Lighthouse| Светилник </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20101102115544/http://croatiatouristcenter.com/Plavnik.htm Плавник] на CroatiaTouristCenter.com {{Острови во Хрватска}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Острови во Јадранското Море]] [[Категорија:Ненаселени острови во Хрватска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] 6myrc9vozvhxbxtfnly9r923rgroin1 Бишево 0 1386952 5560573 5530400 2026-05-16T18:31:03Z Carsten Steger 96141 Aerial image of Biševo inserted. 5560573 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands|name=Бишево|map=Хрватска|image_name=Aerial image of Biševo (view from the southwest).jpg|image_caption=Островот Бишево виден од авион|image_size=270|mapframe=yes|mapframe-zoom=9|mapframe-stroke-width=1|native_name=|native_name_link=Croatian|nickname=|location=[[Јадранско Море]]|coordinates={{coord|42|58|N|16|0|E|region:HR_type:isle|display=inline,title}}|archipelago=|total_islands=|major_islands=|area_km2=5.8|highest_mount=Стражбеница|elevation_m=239|country=Хрватска|country_admin_divisions_title=[[Жупании во Хрватска|Жупанија]]|country_admin_divisions=[[Сплитско-далматинска жупанија|Сплитско-далматинска]]|population=15|population_as_of=2011|density_km2=17.2|ethnic_groups=|additional_info=}}'''Бишево''' ([[Хрватски јазик|хрватски]]: ''Biševo'', [[Чакавско наречје|Чакавски:]] ''Bišovo'') — [[Хрватска|хрватски]] [[остров]] во [[Јадранско Море|Јадранското Море]]. Сместен е во средината на [[Далмација|далматинскиот]] [[архипелаг]], 5 км југозападно од [[Вис (остров)|островот Вис]]. Неговата површина е 5.8 километри квадратни<ref name="peljar">{{In lang|hr}} [http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=140 First Croatian online peljar]</ref><ref name="Duplancic-Cala-Ujevic"> {{Наведено списание|last=Duplančić Leder|first=Tea|last2=Ujević|first2=Tin|last3=Čala|first3=Mendi|date=June 2004|title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000|url=https://hrcak.srce.hr/9636|format=PDF|journal=Geoadria|location=[[Zadar]]|volume=9|issue=1|pages=5–32|doi=10.15291/geoadria.127|access-date=2019-12-05|doi-access=free}}</ref> и има население од 15 жители (според податоците од 2011 година).<ref>{{Попис на Хрватска 2011|S|17|1970}}</ref> == Историја == [[Бенедиктинци|Бенедиктински]] [[манастир]] бил основан во Бишево во 1050 година од Иван Грлиќ од [[Сплит]], но бил напуштен два века подоцна поради опасноста од [[Пиратство|пирати]]. [[Црква (градба)|Црквата]] [[Папа Силвестер I|Свети Силвестер]] е зачувана во близина на урнатините на манастирот.<ref name="peljar"/><ref name="croatiatouristcenter.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.croatiatouristcenter.com/bisevo.htm|title=Biševo on croatiatouristcenter.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20060621204614/http://www.croatiatouristcenter.com/bisevo.htm|archive-date=2006-06-21|accessdate=2006-09-24}}</ref> На островот имало училиште, изградено во 1947 година, а затворено во 1961 година.{{Sfn|Šerić|2006}} Електричната енергија била воведена во 1970-тите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jutarnji.hr/dobrahrana/price/zivot-na-najudaljenijem-naseljenom-otoku-ovdje-nema-ni-ducana-ni-benziske-pumpe-ni-doktora-samo-mir/7822296/|title=ŽIVOT NA NAJUDALJENIJEM NASELJENOM OTOKU: "Ovdje nema ni dućana ni benziske pumpe ni doktora - samo mir!"|date=13 July 2019|work=[[Jutarnji list]]|language=hr|accessdate=13 July 2019}}</ref> == Географија == [[Податотека:Map_of_Biševo_2020-10-05.png|лево|мини|258x258пкс|[[Топографија]] на островот Бишево]] Бишево е составено од [[варовник]]. Највисоката точка е Стражбеница, 239 метри висока, достапна со 45-минутна прошетка по пешачката патека.{{Sfn|Šerić|2006}} Во центарот на островот има плодно поле; северниот дел од островот е покриен со [[Бор (дрво)|борови]] шуми, а остатокот со макии грмушести предели или голи карпи. Крајбрежниот морски појас е богата рибарска област. Главните индустрии се [[Лозарство|лозарството]] и [[Риболов|риболовот]]. === Пештери === ==== Пештерата на монах-фоки ==== Исто така позната како Медведина, [[Пештера|пештерата]] се наоѓа на југоисточната страна од островот и е заштитена од 1967 година. Името на пештерата потекнува од спомен на [[Средоземна фока-мечка|медитеранските фоки-каурци]], сега загрозен вид, кои порано ја населувале. Таа е геоморфолошки посебна бидејќи влезот во Пештерата на фоките-каурци е доста голем и широк, целосно се стеснува кон внатрешноста. Должината на пештерата е 160 м и завршува со мала плажа до која можат да стигнат само мали пловила, како што се глисерите. Оваа пештера е тешко да се забележи кога се крстари подалеку од брегот, поради невообичаено тесниот, речиси вертикален, 30 м висок отвор во камената клисура. Внатрешноста на пештерата се состои од главна, пространа сала и низок кривулест канал кој, по околу 70 м, завршува со мала плажа. Претставува добро позната туристичка атракција [[Далмација|на далматинските острови]]. ==== Сина пештера ==== [[Податотека:Boat_trip_inside_the_Blue_Cave_on_Bisevo_island,_Croatia_(48693793831).jpg|десно|мини|[[Сина Пештера (Бишево)|Сина пештера]]]] На стрмните брегови има многу [[Пештера|пештери]], најпозната е [[Сина Пештера (Бишево)|Сината пештера]], која е издлабена во варовникот покрај морето. Се наоѓа на источната страна од островот и е една од најважните атракции на Јадранското Море. Била добро позната на локалните рибари, кои во 1884 година му ја покажале на австрискиот уметник, истражувач и спелеолог Еуген фон Рансонет-Вилец, кој објавил статија во виенскиот дневен весник ''„Ноје Фраје Пресе“'' во која наведува дека нејзината убавина ја надминува дури и онаа на познатата Сина пештера на [[Капри]]. Оттогаш, таа станала главна туристичка атракција. Пристапот до пештерата е можен само со брод. Таа е 18 метри долга, 6 метри длабока и 6 метри длабока. Влезот во пештерата е само 1.5 метри висок и 2.5 метри широк.<ref name="nautic-apartments.com">{{In lang|hr}} [http://nautic-apartments.com/hrv/bisevo.htm Biševo on nautic-apartments.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070121180151/http://nautic-apartments.com/hrv/bisevo.htm|date=January 21, 2007}}</ref> Во текот на летото помеѓу 10 часот наутро и 13 часот, сончевите зраци продираат низ отворот на подморницата во Сината пештера и се одбиваат од белиот под, обојувајќи ја пештерата сина, а предметите во водата сребрена.<ref name="dalmacija.net">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dalmacija.net/komiza/bisevo.htm |title=Biševo at dalmacija.net |accessdate=2026-02-17 |archive-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329082331/http://www.dalmacija.net/komiza/bisevo.htm |url-status=dead }}</ref> == Птици == Бишево, заедно со [[Вис (остров)|Вис]], [[Светац|Свети Андрија]] и соседните островчиња Камник, Брусник, Јабука и архипелагот Палагружа, е дел од Значајната птичја област (IBA) на хрватските крајбрежни острови. Ова е прогласено за такво од [[BirdLife International]] бидејќи поддржува значајни популации на гнездење на [[Жолтоклуна бурница|Скополи]] и [[Средоземна бурница|Јелкуански соколи]], како и на [[Средоземен сокол|елеонорски соколи]].<ref name="bli">{{Наведена мрежна страница|url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/offshore-islands-iba-croatia|title=Offshore Islands|last=<!--Not stated-->|date=2024|work=BirdLife Data Zone|publisher=BirdLife International|accessdate=2024-08-25}}</ref> [[Податотека:Panoramic_view_of_Bisevo_island_next_to_Vis_island_in_Croatia_(48608613336).jpg|центар|мини|Панорамски поглед на островот Бишево со [[Вис (остров)|Вис]] во задниот дел]] == Галерија == <gallery> Податотека:Blue-Shark-Boat-Tours-&-Transfers-MONK-SEAL-Cave-Bisevo-4-min.jpg|алт=The Monk Seal Cave by Bisevo island seen from boat| Пештерата на монах-монахот покрај островот Бишево, гледана од брод Податотека:Porat_beach_on_Bisevo_island,_Croatia,_a_view_from_above_(48693984742).jpg|алт=Porat beach| Плажа Порат Податотека:Stijena_Točac,_obala_Biševa.jpg|алт=Islet Točac| Островче Точац Податотека:Island_of_Biševo_(Croatia).JPG|алт=Houses on island| Куќи на островот Податотека:Entrance_of_the_Blue_Cave_on_Bisevo_island_in_Croatia_(48693937372).jpg|алт=Entrance to Blue cave| Влез во [[Сина Пештера (Бишево)|Сината пештера]] </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{Наведена книга|url=http://bib.irb.hr/datoteka/348047.TEKST_LEKTORIRAN.rtf|title=Biserna ogrlica - pučinski otoci srednjeg Jadrana|last=Šerić|first=Neven|publisher=Marjan tisak|year=2006|isbn=953-214-367-X|language=hr|format=RTF|access-date=5 July 2018|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222023941/http://bib.irb.hr/datoteka/348047.TEKST_LEKTORIRAN.rtf|url-status=dead}} == Дополнително читање == * {{Наведено списание|last=Šenoa|first=Milan|date=1949|title=Prilog poznavanju starih naziva naših otoka|trans-title=A Contribution to Learning the Old Names of Our Islands|url=https://hrcak.srce.hr/56375|journal=Hrvatski geografski glasnik|language=sh|publication-date=1950-06-15|issue=11–12|pages=75-82|issn=1331-5854}} * {{Наведено списание|last=Magaš|first=Damir|date=1993-09-01|title=Cestovne prometnice malih jadranskih otoka|trans-title=The Local Roads on the Little Adriatic Islands|url=https://hrcak.srce.hr/63811|journal=Hrvatski geografski glasnik|language=sh|volume=55|pages=151-154|issn=1331-5854}} == Надворешни врски == * [https://spasimobisevo.org/en Иницијативата „Спасување на островот Бишево“] * [https://www.total-croatia-news.com/news/24054-illegal-construction-works-underway-on-bisevo-island-residents-protest Петиција „Спасување на островот Бишево од неконтролиран развој“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220810091737/https://www.total-croatia-news.com/news/24054-illegal-construction-works-underway-on-bisevo-island-residents-protest |date=2022-08-10 }} * [https://bisevoislandartistresidency.org Програма за престој на уметник на островот Бишево] * [https://web.archive.org/web/20061007021732/http://www.croatia-beaches.com/hidden/bisevo_porat_beach.htm Бишево на croatia-beaches.com] * [https://web.archive.org/web/20060621204614/http://www.croatiatouristcenter.com/bisevo.htm Бишево на croatiatouristcenter.com] * {{In lang|cs}} [http://www.chorvatsko.cz/stdalos/bisevo.html Статија за Бишево] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120625133146/http://chorvatsko.cz/stdalos/bisevo.html |date=2012-06-25 }} {{Острови во Хрватска}} [[Категорија:Острови во Јадранското Море]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] ta1hht1i47yrmi2gc330c1m9bhwh7y9 Nippon Sangoku 0 1391360 5560705 5545927 2026-05-17T11:05:25Z Andrew012p 85224 5560705 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | name = Nippon Sangoku | image = [[Податотека:Nippon Sangoku cover 1.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том | ja_kanji = 日本三國 | ja_romaji =Нипон сангоку | genre = [[постапокалиптика]]<ref>{{cite web|title=Nippon Sangoku|script-title=ja:文明崩壊後の近未来で日本を再統一, 후에 “奇才軍師”と呼ばれる青年描ку「日本三國」|url=https://natalie.mu/comic/news/468921|publisher=Natasha, Inc.|website=[[Comic Natalie]]|date=2022-03-10|access-date=2024-01-16|language=ja|archive-date=2023-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622132743/https://natalie.mu/comic/news/468921|url-status=live}}</ref> }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Ика Мацуки]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = | imprint = Ura Sunday Comics | magazine = {{ubl|MangaONE|Ura Sunday}} | first = 24 ноември 2021 | last = | volumes = 7 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = TV series | director = Казуаки Терасава | producer = | writer = Теруко Уцуми | music = [[Кевин Пенкин]] | studio = Studio Kafka | licensee = [[Amazon Prime Video]] | network = [[Tokyo MX]], [[BS NTV|BS Nittere]], [[TV Aichi]], [[Yomiuri TV|ytv]], [[Sendai Television|OX]], [[Ishikawa TV|ITC]], [[Toyama Television|BBT]], [[Ehime Broadcasting|EBC]], [[Television Yamaguchi Broadcasting Systems|tys]], [[Shizuoka Broadcasting System|SBS]], [[Akita Broadcasting System|ABS]], [[Broadcasting System of Niigata|BSN]], [[Fukui TV]], [[TV Kumamoto|TKU]], [[Television Oita System|TOS]], [[Hokkaido Broadcasting|HBC]], [[RSK Sanyo Broadcasting|RSK]], [[Nagano Broadcasting Systems|NBS]], [[Sakuranbo Television|SAY]], [[Fukushima Broadcasting|KFB]], [[Kagoshima Television Station|KTS]], [[Iwate Menkoi Television|mit]], [[Nagasaki Culture Telecasting|NCC]], [[Tochigi Television|GYT]], [[AT-X (TV network)|AT-X]], [[Animax]] | first = {{Start date|2026|04|07}} | last = | episodes = 6 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Nippon Sangoku''''' ({{langx|ja|日本三國}}, [[Македонски јазик|македонски]]: ''Јапонија: Три кралства'') — [[манга]] напишана и илустрирана од Ика Мацуки. Објавувањето започнало на веб-страницата ''Ura Sunday'' на издавачката куќа [[Shogakukan]] и примената ''MangaONE'' во ноември 2021 г. [[Аниме]]-серија во производство на студиото Kafka започнала со прикажување во април 2026 г. == Содржина == На крајот на епохата реива, [[Јапонија]] била погодена од последиците на глобална [[јадрена војна]], што довело до огромен прилив на бегалци, по што следувало смртоносен вирус и разорен земјотрес. Ситуацијата била влошена од лошото управување со државата и наметнувањето високи даноци, што довело до глад. На крајот, народот започнал бунт со кој ја соборил власта, но населението се намалило на една десетина од својата предвоена големина. Технологијата назадувала до нивото на [[Меиџи (период)|епохата меиџи]], а земјата била поделена на три кралства: Јамато, Такео и Сеи. Сто години подоцна, маж по име Аотеру Мисуми го предводува движењето за повторно обединување на земјата. == Ликови == * '''Аотеру Мисуми''' ([[Јапонски јазик|јап]]. {{lang|ja|三角青輝}}) — главниот лик, младич со извонредна интелигенција што се стреми да ја обедини Јапонија. Глас му позајмува: [[Кеншо Оно]]. * '''Саки Хигашимачи''' (јап. {{lang|ja|東町小紀}}) — сопатничка на Аотеру. Глас ѝ позајмува: [[Асами Сето]]. * '''Денки Таира''' (јап. {{lang|ja|平殿器}}). Глас му позајмува: [[Такаши Нагасако]]. * '''Јошицуне Асама''' (јап. {{lang|ja|阿佐馬芳経}}). Глас му позајмува: [[Џун Фукујама]]. * '''Јасуаки Каку''' (јап. {{lang|ja|賀来泰明}}). Глас му позајмува: [[Јуичи Накамура]]. * '''Мицухиде Рјумон''' (јап. {{lang|ja|龍門光英}}). Глас му позајмува: Казухиро Јамаџи. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://urasunday.com/title/1924/174463 Матична страница на мангата] на ''Ura Sunday'' * [https://www.nipponsangoku.com/ Матична страница на анимето] * {{ann|манга|27007|Nippon Sangoku}} на енциклопедијата на Anime News Network [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2021 година]] gd7lvl8giuvdtyjod3sp2tcywo3frbh Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе 0 1392601 5560502 5544954 2026-05-16T13:20:23Z Ehrlich91 24281 5560502 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Јован Златоуст |слика = Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|1|14.6|N|21|14|56.1|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = Свети Јован Златоуст |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = еднокорабна |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Црква „Св. Јован Златоуст“''' — главна манастирска [[црква (градба)|црква]] на [[Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“|Нижеполскиот манастир „Св. Јован Златоуст“]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://krushdem.org/tag/manastir-sv-jovan-zlatoust-s-nizhepole/|title=Манастир „Св. Јован Златоуст“ - с. Нижеполе Archives|work=Света Митрополија крушевска и демирхисарска|language=mk-MK|accessdate=2026-04-26}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа зад последните куќи во југозападниот дел на селото [[Нижеполе]], на самиот влез во селото, десно од асфалтниот пат кој води до него. == Историја == Црквата, како и манастирскиот комплекс околу него, била направена од здружение на одметнати калуѓерки од [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква]] (МПЦ), кои заедно со некогашниот епископ [[Јован Крушевско-демирхисарски|Јован Вранишкоски]] ја создале поранешната [[Православна охридска архиепископија]], паралелна црковна структура која во 2023 по решавањето на црковниот спор помеѓу МПЦ и [[Српска православна црква|СПЦ]] била официјално припоена кон МПЦ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2020/09/%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%9E%D0%9F%D0%98%D0%93%D0%98%D0%88%D0%90%D0%9B%D0%9D%D0%98%D0%9E%D0%A2-%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%98%D0%A0-%D0%A1%D0%92.-%D0%88%D0%9E%D0%92%D0%90%D0%9D-%D0%97%D0%9B%D0%90%D0%A2%D0%9E%D0%A3%D0%A1%D0%A2-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D0%A0E%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%90-%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90.pdf|title=СЛУЧАЈ СТАВРОПИГИЈАЛНИОТ МАНАСТИР СВ. ЈОВАН ЗЛАТОУСТ против РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА|date=2018|accessdate=26 април 2026}}</ref> == Архитектура == === Фрескоживопис === Внатрешноста на црквата е целосно живописана. === Икони и иконостас === Црквата поседува дрвен иконостас. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе 2.jpg|Влез Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе 3.jpg|Влез Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе 4.jpg|Мозаик на подот Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе 5.jpg|Источната страна Податотека:Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе 6.jpg|Поглед на црквата </gallery> == Поврзано == * [[Ресенско архијерејско намесништво]] * [[Осма приградска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Anne's Church (Malovište)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јован Златоуст, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Јован Златоуст во Македонија|Нижеполе]] [[Категорија:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“]] kokax6rvupl2i070dg7q3nzzge0lmih Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај 4 1393089 5560715 5560142 2026-05-17T11:27:47Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5560715 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во мај е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Црници === [[Податотека:Castilla elastica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-174.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Црници“]] Во периодот 2-3 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Црници“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со црниците може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Moraceae]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Dorstenieae]] (Н)|[[Hullettia]] (Н)|[[Sloetia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Poulsenia]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Utsetela]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Allaeanthus]] (Н)|[[Ampalis]] (Н)|[[Afromorus]] (Н)|[[Allaeanthus kurzii]] (Н)|[[Antiaris]] (Н)|[[Antiaropsis]] (Н)|[[Artocarpeae]] (Н)|[[Bagassa]] (Н)|[[Bleekrodea]] (Н)|[[Batocarpus]] (Н)|[[Bosqueiopsis]] (Н)|[[Broussonetia]] (Н)|[[Paper mulberry]] (Н)|[[Calaunia]] (Н)|[[Castilla]] (Н)|[[Castilla elastica]] (Н)|[[Castilla ulei]] (Н)|[[Castilleae]] (Н)|[[Clarisia]] (Н)|[[Contrayerva]] (Н)|[[Fatoua]] (Н)|[[Fatoua villosa]] (Н)|[[Ficus nymphaeifolia]] (Н)|[[Hijmania]] (Н)|[[Maclura]] (Н)|[[Maillardia]] (Н)|[[Maillardia montana]] (Н)|[[Malaisia]] (Н)|[[Malaisia scandens subsp. megacarpa]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Sparattosyce]] (Н)|[[Trophis]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевни друштва === [[Податотека:Adwaita-accessories-dictionary.svg|десно|240п|Уредувачки ден „Книжевни друштва“]] Во периодот 9-10 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Книжевни друштва“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со книжевните друштва може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Literary societies]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Детективски клуб]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Србија]] (Н)|[[Друштво на хрватските книжевници]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Црна Гора]] (Н)|[[Сојуз на бугарските писатели]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Мирман Бахир]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Книжевно друштво]] (Н)|[[Анголска академија на литературата]] (Н)|[[Еспиритосантска книжевна академија]] (Н)|[[Аклатанг Бајан]] (Н)|[[Национална федерација на државни поетски друштва]] (Н)|[[Државно поетско друштво на Аризона]] (Н)|[[Анструтерско мусоманичко друштво]] (Н)|[[Здружение Ентони Пауел]] (Н)|[[Здружение Артур Рансом]] (Н)|[[Уметничко украинско движење]] (Н)|[[Атене Луизијана]] (Н)|[[Здружение на писатели и програми за пишување]] (Н)|[[Нерегуларсите на Бејкер Стрит]] (Н)|[[Книги преку морето]] (Н)|[[Банкрофтско и Каролтонвајтово литературно здружение]] (Н)|[[Бајтаунов институт за механика]] (Н)|[[Браунингово друштво]] (Н)|[[Дикенсово друштво]] (Н)|[[Омикрон Капа Епсилон]] (Н)|[[Свртени со лажни ливчиња]] (Н)|[[Друштво Толкин]] (Н)|[[Список на комори за реторика]] (Н)|[[Кабинет за предавања]] (Н)|[[Калифорниско државно поетско друштво]] (Н)|[[Список на општествени активности на Универзитетот во Кембриџ]] (Н)|[[Какстон Клуб]] (Н)|[[Кинеско поетско друштво]] (Н)|[[Колумбински поети од Колорадо]] (Н)|[[Поетско друштво на Конектикат]] (Н)|[[Здружение полумесечина]] (Н)|[[Кротонија (литературно друштво)]] (Н)|[[Клубот на чудни томови]] (Н)|[[Поетско друштво на Кентаки]] (Н)|[[Меѓународно друштво за емпириско проучување на литературата]] (Н)|[[Меѓународно здружение за компаративна книжевност]] (Н)|[[Киплинговото друштво]] (Н)|}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди == === Северноамериканска митологија === [[Податотека:Quetzalcoatl feathered serpent.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Северноамериканска митологија“]] Во периодот 16-17 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Северноамериканска митологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со северноамериканската митологија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:North American mythology]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Мезоамериканско дрво на светот]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Хрватски филмски режисери === [[Податотека:Croatia_film_clapperboard.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Хрватски филмски режисери“]] Во периодот 23-24 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хрватски филмски режисериа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за хрватските филмски режисери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Croatian film directors]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Ботанички градини во Обединетото Кралство === [[Податотека:Palmhouse.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Ботанички градини во Обединетото Кралство“]] Во периодот 30-31 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Ботанички градини во Обединетото Кралство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за ботаничките градини во Обединетото Кралство може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Botanical gardens in the United Kingdom]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|4]] t5c0iqkjhxter8fx29ogdseym15efg8 Тамерлан (поема) 0 1394057 5560725 5558369 2026-05-17T11:41:21Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5560725 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:TamerlaneAndOtherPoems.jpg|мини|Оригинална корица на „Тамерлан и други песни“, во која Тамерлан првпат се појавил]] '''''„Тамерлан“''''' — [[Поезија|поема]] од [[Едгар Алан По]]. Таа е [[Фикција|фикционализиран]] приказ за животот на турко-монголскиот освојувач [[Тамерлан]]. Поемата за прв пат е објавена во збирката ''„Тамерлан и други песни“'' од 1827 година. Таа збирка, со само 50 отпечатени примероци, не е наведена со вистинското име на авторот, туку со „Бостонец“. Оригиналната верзија на поемата имала 403 стихови, но била скратена на 223 стихови за нејзино вклучување во ''„Ал Араф“, „Тамерлан“ и „Мала песна“'' . == Синопсис == Поемата го следи животот на [[Тамерлан]], воен водач од 14 век кој ја основал [[Тимуриди|Тимуридската Империја]], иако поемата не е историски приказ на неговиот живот. Тамерлан ја игнорира младешката љубов што ја има кон селанка за да постигне моќ. На смртната постела, тој се кае за оваа одлука да создаде „кралство“ во замнеа за скршено срце“. Селанката се вика Ада во поголемиот дел од изворната верзија на поемата на По, иако е отстранета и повторно додадена низ многуте ревидирани верзии.<ref>{{Наведена книга|title=Edgar Allan Poe: A Critical Biography|last=Quinn|first=Arthur Hobson|date=1998|publisher=[[Johns Hopkins University Press]]|isbn=0-8018-5730-9|location=Baltimore, Maryland|page=124}}</ref> Името „Ада“ веројатно се однесува на [[Ада Лавлејс]], ќерката на Лорд Бајрон, познат поет кого По го почитувал. Всушност, стихот „Стигнав до мојот дом - мојот дом повеќе го нема“ одразува стих во делото на Бајрон ''„Дон Жуан“''.<ref>{{Наведена книга|title=Edgar A. Poe: Mournful and Never-ending Remembrance|last=Silverman|first=Kenneth|date=1992|publisher=[[Harper Perennial]]|isbn=9780060923310|location=New York City|page=41}}</ref> == Анализа == [[Податотека:Timur_forensic_facial_reconstruction_by_M._Gerasimov_(1941).gif|мини|„Тамерлан“ е латинизирано име на историска личност од 14 век.]] Главните теми на ''Тамерлан'' се независноста и гордоста, како и загубата и прогонството.<ref name="Poe7">{{Наведена книга|title=Poe Poe Poe Poe Poe Poe Poe|last=Hoffman|first=Daniel|date=1972|publisher=[[Louisiana State University Press]]|isbn=0-8071-2321-8|location=Baton Rogue, Louisiana|page=27}}</ref> По се претпоставува дека ја напишал песната врз основа на сопствената загуба на неговата рана љубов, Сара Елмира Ројстер, неговата биолошка мајка Елиза По или неговата посвоителка Франсис Алан.<ref name="Poe7" /> Песната можеби го отсликува и односот на По со неговиот посвоител Џон алан слично на По, Тамерлан е од неизвесно потекло, со „лажно име“. Имал само 17 години кога ја напишал песната, чувството на загуба на По произлегло од намалената можност за наследство и колеџ образование по напуштањето на Универзитетот во Вирџинија.<ref name="Poe7" /> Како посебна песна за младоста, песната, исто така, дискутира за теми што По ќе ги користи во текот на целиот свој живот, вклучувајќи ја неговата склоност кон самокритика и неговите постојани стремежи кон совршенство.<ref name="Quinn122" /> Поемата е под влијание на драмата ''„Манфред“'' на Лорд Бајрон и неговата поема ''„Џаурот“'' и во начинот и во стилот.<ref>{{Наведена книга|title=The Mind of Poe and Other Studies|last=Campbell|first=Killis|date=1962|publisher=[[University of Virginia]]|location=Charlottesville, Virginia|page=150|chapter=The Origins of Poe|asin=B0006AXROK}}</ref> По можеби првпат слушнал за Тимур во јули 1822 година, како млад човек во [[Ричмонд (Вирџинија)|Ричмонд, Вирџинија]].. Претстава со коњи наречена ''Татарот Тимур'' била поставена во театарот Ричмонд и повторена во октомври. Некои научници за По шпекулираат дека По бил присутен или барем слушнал за претставата.<ref>{{Наведена книга|title=The Poe Log: A Documentary Life of Edgar Allan Poe, 1809–1849|last=Thomas|first=Dwight|last2=Jackson|first2=David K.|date=1987|publisher=G. K. Hall & Co.|isbn=0-7838-1401-1|location=Boston, Massachusetts|page=52}}</ref> По можеби се идентификувал со главниот лик. Тој го користел „ТАМЕРЛАН“ како [[псевдоним]] поврзан со две од неговите песни во нивното прво објавување, „Фани“ и „ До —— “, двете објавени во ''Балтимор Сатердеј Визитер'' во 1833 година. Драмата ''„Тамбурлејн“'' од [[Кристофер Марлоу]] е исто така приказна за [[Скити|скитски]] овчар кој се вљубува во Зенократ и го освојува поголемиот дел од Азија, Европа и Африка. == Историја на објавување == ''„Тамерлан“'' првпат била објавена во најраната збирка поезија на По, „Тамерлан и други песни“ . „Малиот том“, како што По го нарекува во предговорот, се состои од 10 песни. Оваа оригинална верзија на поемата содржела 406 стихови. Во изданието од 1845 година, било изменето на само 234.<ref name="Quinn122">{{Наведена книга|title=Edgar Allan Poe: A Critical Biography|last=Quinn|first=Arthur Hobson|date=1998|publisher=[[Johns Hopkins University Press]]|isbn=0-8018-5730-9|location=Baltimore, Maryland|pages=122}}</ref> ''„Тамерлан и други песни“'', која се појавила во јуни 1827 година, била долга четириесет страници и заслуга за тоа имал само „Бостонец“. Во првичното објавување во збирката ''„Тамерлан и други песни“'', По вклучил ендноти во кои се објаснуваат некои од неговите алузии за ''Тамерлан''. Тој исто така признава дека знае малку за историскиот Тамерлан, „а со тоа малку, си ја зедов целосната слобода на поет“. Овие ендноти не се појавуваат во ниту една друга збирка што го вклучува ''Тамерлан''. Во 1829 година, помеѓу првото и второто објавување на поемата, По ја испратил заедно со „Ал Аараф“ за рецензија од влијателниот критичар Џон Нил во неговото списание ''„Јенки“.''<ref>{{Наведена книга|title=John Neal|last=Sears|first=Donald A.|publisher=Twayne Publishers|year=1978|isbn=080-5-7723-08|location=Boston, Massachusetts|page=114}}</ref> Како признание за охрабрувањето од Нил,По изразил желба да му ги посвети ''„Ал Аараф“, „Тамерлан“ и „Мала поеми“'', но Нил инсистирал дека таквата посвета би била повреда и за По и запубликацијата. Наместо тоа, По му го посветил само „Тамерлан“ во томот на Нил.<ref>{{Наведена книга|title=That Wild Fellow John Neal and the American Literary Revolution|last=Lease|first=Benjamin|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1972|isbn=0-226-46969-7|location=Chicago, Illinois|page=130}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.eapoe.org/works/poems/tamerlna.htm Оригинална верзија на „Тамерлан“ од 1829 година] {{Дела на Едгар Алан По}} [[Категорија:Дела на Едгар Алан По]] cpywnc8tpou92lvcp7243icl3gtop1d Меѓународно здружение за компаративна книжевност 0 1394520 5560578 5560149 2026-05-16T18:57:54Z Gurther 105215 5560578 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Организација|name=Меѓународно здружение за компаративна книжевност|leader_title=Претседател|leader_name=Zhang Longxi|website={{URL|http://www.ailc-icla.org}}|formation=1954 година; пред 72 години|leader_title2=Уредник|leader_name2=Marc Maufort|affiliations=[[Меѓународна федерација за модерни јазици и литератури]]|location=[[Оксфорд]], [[Англија]]}} '''Меѓународното здружение за компаративна книжевност''' ({{Langx|fr|Association Internationale de Littérature Comparée}}) —меѓународна организација за меѓународно истражување во [[Компаративна литература|компаративната литература]]. Била основана во 1954 година со цел да го промовира проучувањето на литературата од меѓународна гледна точка и воедно организирала меѓународни конгреси на секои три години. == Историја == Здружението било сновано во [[Оксфорд|Оксфорд, Велика Британија]] во 1954 година, во врска со 6 Конгрес на [[Меѓународна федерација за модерни јазици и литератури|Меѓународната федерација за модерни јазици и литератури]] (FILLM).<ref>{{Наведено списание|last=Gillespie|first=Gerard|date=2003|title=The International Comparative Literatures Association (AILC/ICLA): Association Internationale de Littérature Comparéé|journal=Diogenes|volume=50|issue=2|page=117|doi=10.1177/039219210305000211}}</ref> == Награда Балакјан == Во 2004 година, ICLA и Фондацијата [[Ана Балакјан]] ја основале наградата Ана Балакјан<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ailc-icla.org/site/?page_id=1335|title=Balakian Prize – International Comparative Literature Association – Association internationale de littérature comparée|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107072531/http://www.ailc-icla.org/site/?page_id=1335|archive-date=2013-11-07|accessdate=2013-08-02}}</ref> за промовирање на научни истражувања од помлади компаратисти. Добитникот на првата награда бил објавен во 2007 година на XVIII (18) Конгрес на ICLA AILC во [[Рио де Жанеиро]]. Листа на претходни добитници на наградата Балакјан: * '''2007''' (во Рио де Жанеиро, Бразил) Лине Хенриксен. ''Амбиција и анксиозност: Кантосите на Езра Паунд и Омеросите на Дерек Волкот како епови на дваесеттиот век'' (Њујорк: Родопи, 2006). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rodopi.nl/senj.asp?BookId=CC+88|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20130721063802/http://rodopi.nl/senj.asp?BookId=CC+88|archive-date=2013-07-21|accessdate=2013-08-02}}</ref> * '''2010''' (во [[Сеул|Сеул, Јужна Кореја]] ) ** Карен Л. Торнбер. ''Империја на текстови во движење: Кинески, корејски и тајвански транскултурации на јапонската литература'' (Кембриџ, Масачусетс: Серија монографии на Институтот Харвард-Јенчинг, 2009). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674036253|title=Empire of Texts in Motion — Karen Laura Thornber}}</ref> ** Ханс-Јоаким Баке. ''Stukturen und Funktionen des Erzählens im Computerspiel: Eine typologische Einführung'' (Вирцбург: Königshausen & Neumann, 2008). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.verlag-koenigshausen-neumann.de/product_info.php/info/p6350_Strukturen-und-Funktionen-des-Erzaehlens-im-Computerspiel--Eine-typologische-Einfuehrung--Saarbruecker-Beitraege-zur-vergleichenden-Literatur--und-Kulturwissenschaft-Bd--44----48-00.html|title=verlag koenigshausen neumann - STRUKTUREN UND FUNKTIONEN Strukturen und Funktionen des Erzählens im Computerspiel. Eine typologische Einführung. Saarbrücker Beiträge zur vergleichenden Literatur- und Kulturwissenschaft Bd. 44 € 48,00 3986|work=www.verlag-koenigshausen-neumann.de}}</ref> * '''2013''' (во Париз, Франција) ** Аурелија Хецел. ''La reine de Saba: Des Traditions au mythe littéraire'' (Париз: Classiques Garnier, 2012). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://classiques-garnier.com/la-reine-de-saba-des-traditions-au-mythe-litteraire.html|title=La Reine de Saba Des traditions au mythe littéraire|last=Hetzel|first=Aurélia|date=May 30, 2012|publisher=Classiques Garnier}}</ref> (врвна чест) ** Шун-лианг Чао. ''Преосмислување на концептот на гротеската: Крашо, Бодлер, Магрит'' (Оксфорд: Legenda/Routledge, 2010). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mhra.org.uk/legenda?catalogue=b9781906540821|title=Modern Humanities Research Association :: Legenda|work=www.mhra.org.uk}}</ref> (почесно споменување) * '''2016''' (во [[Виена|Виена, Австрија]] ) Александра Берлина. ''Бродски преведувајќи го Бродски: Поезија во самопревод'' . (Лондон: Bloomsbury Academic, 2014) * '''2019''' (во [[Макао|Макао, Кина]] ) ** Шуангји Ли. ''Пруст, Кина и интертекстуален ангажман: превод и транскултурен дијалог'' . (Лондон: Палгрејв, 2017) (највисока награда) ** Маја Бутагу. ''Occidentalismes, Romans historiques postcoloniaux et identités nationales au XIXe siècle : Хуан Антонио Матеос, Банким Чандра Чатерџи, Маркус Кларк, Јурџи Зајдан'' . (Париз: Honoré Champion éditeur, 2016) (почесно признание) == Припадност == Меѓународно здружение за компаративна книжевност било членка на [[Меѓународната федерација за модерни јазици и литератури]] (FILLM).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fillm.org/membership/members.html|title=FILLM {{!}} Member Associations|work=www.fillm.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020154049/http://www.fillm.org/membership/members.html|archive-date=2023-10-20|accessdate=2016-07-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ailc-icla.org/site/?page_id=20|title=Statutes – International Comparative Literature Association – Association internationale de littérature comparée|work=www.ailc-icla.org|accessdate=2016-07-10}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * Гилеспи, Џерард. 2003. „Меѓународната асоцијација за компаративна книжевност (AILC/ICLA): Association Internationale de Littérature Comparée“. ''Диоген'' 50 (2): 117-120. == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.ailc-icla.org}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книжевна критика]] [[Категорија:Книжевни друштва]] nenl33t2czn7k133d4pzqdoh608iy3k Википедија:Програма „ГЛАМ“/2026/Bjankuloski06 4 1394634 5560670 5559842 2026-05-17T09:15:18Z Bjankuloski06 332 5560670 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Гроздести руеви]] |- | 2. || [[Гроздест руј]] |- | 3. || [[Ф’стак (род)]] |- | 4. || [[Седефчиња]] |- |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] oxq0601olvkksc12ybw8lkfp3fcfvvg Модул:Marriage 828 1395036 5560645 5558736 2026-05-17T00:24:05Z Amire80 518 Wikidata is not spelled in CamelCase 5560645 Scribunto text/plain -- -- -- ! This module is currently in its alpha stage and not ready for regular use. -- Please feel free to discuss improvements and propose modifications. -- -- -- Notes and TODOs: -- - Currently this module is not modifying styles like Template:Marriage. -- - Date formatting logic is still needed to parse out the year. -- - Test cases are not robust. -- - Missing logic found in Template:Marriage that queries Wikidata. -- -- This module provides consistent formatting for common information included in -- the spouse parameter of an Infobox_person. -- It is intended to be used by Template:Marriage and not invoked directly within pages. local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs function makeSet(items) local set = {} for _, i in ipairs(items) do set[i] = true end return set end -- Define sets of accepted end-reasons for standard abbreviations. values_died = makeSet({"d", "d.", "died"}) values_divorced = makeSet({"div", "div.", "divorce", "divorced"}) values_separated = makeSet({"sep", "sep.", "separate", "separated"}) values_annulled = makeSet({"ann", "ann.", "annulment", "annulled"}) -- Set standard abbreviation text to be used. abbr_married = '<abbr title="married">m.</abbr>' abbr_divorced = '<abbr title="divorced">div.</abbr>' abbr_separated = '<abbr title="separated">sep.</abbr>' abbr_annulled = '<abbr title="annulled">ann.</abbr>' local p = {} function p.main(frame) local args = getArgs(frame, {trim = true}) return mw.html.create():wikitext(p._main(args)) end function p._main(args) local reason_abbr = "" local marriage_info = "" local return_value = "" local spouse_name = args[1] or "" local date_start = args[2] or "" local date_end = args[3] or "" local end_reason_raw = args["end"] or args["reason"] or "" if end_reason_raw == nil then end_reason = "" else if values_died[end_reason_raw] then end_reason = "died" elseif values_divorced[end_reason_raw] then end_reason = abbr_divorced elseif values_separated[end_reason_raw] then end_reason = abbr_separated elseif values_annulled[end_reason_raw] then end_reason = abbr_annulled else end_reason = end_reason_raw end end -- Prepare final structure and placement of marriage info (dates, end-reason) if date_start == "" and date_end == "" and end_reason == "" then -- If no dates or reason provided, the template is not useful, return nothing. -- (nothing for now, but we'll add a warning message later on to be shown in preview) return "" elseif date_start == "" and date_end == "" then marriage_info = "(" .. end_reason .. ")" elseif date_start == "" then marriage_info = "(" .. end_reason .. " " .. date_end .. ")" elseif date_end == "" and end_reason == "" then marriage_info = "(" .. abbr_married .. " " .. date_start .. ")" elseif date_end == "" then marriage_info = "(" .. abbr_married .. " " .. date_start .. "; " .. end_reason .. ")" elseif end_reason == "" then marriage_info = "(" .. abbr_married .. " " .. date_start .. "–" .. date_end .. ")" else marriage_info = "(" .. abbr_married .. " " .. date_start .. "; " .. end_reason .. " " .. date_end .. ")" end if spouse_name == "" then -- When there is no spouse name, return only marriage info. return_value = marriage_info else return_value = spouse_name .. " " .. marriage_info end return return_value end return p kaj0ugijxuzolt5s5a2edlavjpv04jj Џон Госден 0 1395173 5560499 5560391 2026-05-16T13:11:41Z Mararvis 133193 5560499 wikitext text/x-wiki {{Брзо_бришење|1=[[:m:User:NDKDD/CWPN|Cross-wiki promotion notice]]: Cross-wiki spam. Likely machine translation/LLM-generated.}} {{ејпочекај}} {{Infobox person | name = Џон Госден | native_name = John Harry Martin Gosden | image = John Gosden in 2008.jpg | image_size = 220px | caption = Госден во 2008 година | birth_name = John Harry Martin Gosden | birth_date = 30 март 1951 | birth_place = Хоув, Сасекс, Англија | nationality = британска | citizenship = Обединето Кралство | alma_mater = Emmanuel College, Cambridge | occupation = тренер на тркачки коњи | spouse = Рејчел Худ | children = 4, меѓу кои и Теди Госден | parents = Џон „Таузер“ Госден }} '''Џон Хари Мартин Госден''' (англиски: ''John Harry Martin Gosden''; роден на 30 март 1951 во Хоув, Сасекс, Англија) — британски тренер на тркачки коњи. Во 2015 година Госден го тренирал ''Golden Horn'', кој победил на Derby Stakes, Eclipse Stakes и Prix de l'Arc de Triomphe.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/horse-racing/33435683 |title=Golden Horn is 'best horse in world' after matching Frankel rating |publisher=BBC Sport |date=7 July 2015 |access-date=15 мај 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/04/golden-horn-prix-de-larc-de-triomphe-horse-racing |title=Golden Horn wins Prix de l’Arc de Triomphe for John Gosden and Frankie Dettori |newspaper=The Guardian |date=4 October 2015 |access-date=15 мај 2026}}</ref> Тој ја тренирал и кобилата ''Enable'', која победила на Prix de l'Arc de Triomphe во 2017 и 2018 година, како и на Breeders' Cup Turf во 2018 година.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/oct/07/enable-prix-de-larc-de-triomphe-john-gosden-frankie-dettori |title=Enable wins Prix de l’Arc de Triomphe for second successive year |newspaper=The Guardian |date=7 October 2018 |access-date=15 мај 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.breederscup.com/horses/enable-gb |title=Enable (GB) |publisher=Breeders' Cup |access-date=15 мај 2026}}</ref> Во 2021 година коњот ''Mishriff'', трениран од Госден, победил на Saudi Cup, една од најбогатите коњски трки во светот според наградниот фонд.<ref>{{cite news |url=https://www.arabnews.com/node/1812771/sport |title=Mishriff wins 2021 Saudi Cup |newspaper=Arab News |date=20 February 2021 |access-date=15 мај 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.horseandhound.co.uk/news/mishriff-wins-worlds-richest-horse-race-738287 |title=British-trained horse wins £7.3m in world’s richest race |newspaper=Horse & Hound |date=23 February 2021 |access-date=15 мај 2026}}</ref> == Наводи == <references /> {{DEFAULTSORT:Госден, Џон}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] ayyx86xbi423teym94j8zd5pfme2nt0 5560501 5560499 2026-05-16T13:16:53Z Mararvis 133193 Додадени дополнителни извори 5560501 wikitext text/x-wiki {{Брзо_бришење|1=[[:m:User:NDKDD/CWPN|Cross-wiki promotion notice]]: Cross-wiki spam. Likely machine translation/LLM-generated.}} {{ејпочекај}} {{Infobox person | name = Џон Госден | native_name = John Harry Martin Gosden | image = John Gosden in 2008.jpg | image_size = 220px | caption = Госден во 2008 година | birth_name = John Harry Martin Gosden | birth_date = 30 март 1951 | birth_place = Хоув, Сасекс, Англија | nationality = британска | citizenship = Обединето Кралство | alma_mater = Emmanuel College, Cambridge | occupation = тренер на тркачки коњи | spouse = Рејчел Худ | children = 4, меѓу кои и Теди Госден | parents = Џон „Таузер“ Госден }} '''Џон Хари Мартин Госден''' (англиски: ''John Harry Martin Gosden''; роден на 30 март 1951 во Хоув, Сасекс, Англија) — британски тренер на тркачки коњи.<ref>{{cite news |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-nov-06-sp-dwyre6-story.html |title=John Gosden is at the head of class in horse racing |newspaper=Los Angeles Times |date=6 November 2009 |access-date=16 мај 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-07-30-sp-18648-story.html |title=Off and Running: English Trainer John Gosden Fast Making a Name in U.S. Racing |newspaper=Los Angeles Times |date=30 July 1986 |access-date=16 мај 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/04/frankie-dettori-prix-de-larc-de-triomphe-golden-horn |title=Frankie Dettori wins Prix de l'Arc de Triomphe on Golden Horn |newspaper=The Guardian |date=4 October 2015 |access-date=16 мај 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/racing/2017/07/24/enable-king-george-vi-mission-john-gosden-leaves-ascot-race/ |title=Enable on King George VI mission as John Gosden leaves her in Ascot race |newspaper=The Telegraph |date=24 July 2017 |access-date=16 мај 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.welt.de/regionales/nrw/article212729411/Italiener-Dettori-gewinnt-mit-Miss-Yoda-Preis-der-Diana.html |title=Italiener Dettori gewinnt mit Miss Yoda Preis der Diana |newspaper=WELT |date=2 August 2020 |access-date=16 мај 2026 |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://elpais.com/elpais/2015/06/16/opinion/1434481689_099384.html |title=El Derby del vacío |newspaper=El País |date=26 June 2015 |access-date=16 мај 2026 |language=es}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.leparisien.fr/sports/hippisme/prix-de-l-arc-de-triomphe-enable-une-belle-gueule-de-star-06-10-2019-8167056.php |title=Prix de l’Arc de Triomphe : Enable, une belle gueule de star |newspaper=Le Parisien |date=6 October 2019 |access-date=16 мај 2026 |language=fr}}</ref> == Наводи == <references /> {{DEFAULTSORT:Госден, Џон}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] 5mqjj3458w1rj2privxasswii66gb2b Иницијал Ди 0 1395179 5560534 5560284 2026-05-16T14:07:17Z Andrew012p 85224 5560534 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:InitialD vol1 Cover.jpg|250px]] | caption = Корицата на првиот том на мангата, вклучувајќи го Такуми Фуџивара | ja_kanji = {{ruby-ja|頭文字|イニシャル}} D | ja_romaji = Инишару Ди | genre = акција<br>[[Спортска манга|спорт]] }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Шуичи Шигено]] | publisher = [[Kodansha]] | magazine = [[Weekly Young Magazine]] | first = 17 јули 1995 | last = 29 јули 2013 | volumes = 48 | volume_list = }} {{collapsed infobox section begin}} {{Infobox animanga/Video | type = series | title = Initial D First Stage | director = [[Шин Мисава]] | producer = Рен Усами | writer = Коџи Канеда | music = Рјуичи Кацумата | studio = [[Studio Comet]] | network = [[Fuji TV]] | first = 19 април 1998 | last = 6 декември 1998 | episodes = 26 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = series | title = Initial D Second Stage | director = Шин'ичи Масаки | producer = Кајо Фукуда | writer = Хироши Тода | music = Рјуичи Кацумата | studio = Pastel | network = Fuji TV | first = 15 октомври 1999 | last = 21 јануари 2000 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Initial D Extra Stage | director = Шиши Јамагучи | music = Рјуичи Кацумата | studio = Pastel | released = 10 ноември 2000 | runtime = 55 минути | episodes = 2 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Initial D Third Stage | director = Фумицугу Јамагучи | producer = Такајуки Нагасава | music = Рјуичи Кацумата | studio = [[Studio Deen]] | released = 13 јануари 2001 | runtime = 105 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Initial D Battle Stage | director = Шиши Јамагучи | music = Рјуичи Кацумата | studio = Studio Deen | released = 15 мај 2002 | runtime = 45 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = series | title = Initial D Fourth Stage | director = Цунео Томинага | writer = Хироши Тода | music = Атсуши Умебори | studio = [[A.C.G.T]] | first = 17 април 2004 | last = 18 февруари 2006 | episodes = 24 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Initial D Battle Stage 2 | director = Цунео Томинага | music = Атсуши Умебори | studio = A.C.G.T | released = 30 мај 2007 | runtime = 78 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Initial D Extra Stage 2 | director = Цунео Томинага | music = Атсуши Умебори | studio = A.C.G.T | released = 3 октомври 2008 | runtime = 55 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = series | title = Initial D Fifth Stage | director = [[Мицуо Хашимото]] | music = Атсуши Умебори | studio = [[SynergySP]] | first = 9 ноември 2012 | last = 10 мај 2013 | episodes = 14 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = series | title = Initial D Final Stage | director = Мицуо Хашимото | music = Атсуши Умебори | studio = SynergySP | first = 16 мај 2014 | last = 22 јуни 2014 | episodes = 4 | episode_list = Список на епизоди на Initial D }} {{Infobox animanga/Other | title = Филмови | content = * ''[[Initial D (film)|Иницијал Ди]]'' (2005) * ''[[New Initial D the Movie|Новиот Иницијал Ди]]'' (2014 — 2016) }} {{collapsed infobox section end}} {{Infobox animanga/Other | title = Продолженија | content = * ''[[MF Ghost]]'' (2017 — 2025) * ''[[Subaru and Subaru]]'' (2025—) }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Иницијал Ди'''''|頭文字D|Инишару Ди|en=Initial D}} — јапонска франшиза што започнала како [[манга]] за улични трки, напишана и илустрирана од Шуичи Шигено, која излегувала во периодот од 1995 до 2013 г. Дејството е сосредоточено на светот на незаконските јапонски планински улични трки (тоге). На почетокот, фокусот бил на трките по удолници, но како што се развивала приказната, внимание се посветувало и на трките по угорници. Главните настани се случуваат во префектурите на регионот Канто. Иако дел од местата имале измислени имиња, тие биле засновани на вистински места. Посебно внимание се посветувало на техниката на поминување кривини, теоријата на спортско возење и техничките одлики на автомобилите. За да биде екранизацијата поавтентична, како консултант бил ангажиран познатиот јапонски возач Кеичи Цучија. Тој дури дал дозвола за користење делови од неговата „Библија на дрифтот“ и се појавил во анимето во [[камео]]-улога.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0385426/trivia?tab=tr&item=tr0731643|publisher=IMDb|access-date=2012-08-30|lang=en|title=Did you know?|archive-url=https://www.webcitation.org/6BlHvY7Ig|archive-date=2012-10-29}}</ref> == Содржина == Според приказната, Такуми Фуџивара е 18-годишно момче што уште од својата 13-та година<ref>Споменато во една од првите епизоди.</ref> му помагало на својот татко во нивната семејна продавница за [[тофу]]. Секој ден, рано наутро, Такуми доставувал тофу до хотелот на врвот на планината Акина, возејќи ја колата на татко му — Toyota Sprinter Trueno AE86 GT-Apex. Иако на изглед била обична, колата била совршено тунирана за планински патишта. Бидејќи Такуми сакал да се врати дома што побрзо за да спие, тој почнал да експериментира како да ја помине патеката најбрзо што може. За да го научи на прецизност, Бунта му ставал чаша полна со вода во багажникот — Такуми не смеел да истури ни капка. По пет години возење, тој совршено ја научил планината. На почетокот, екипата „RedSuns“ ја предизвикала месната екипа „Akina Speedstars“. За време на еден ноќен тренинг, Кеисуке Такахаши со својата жолта [[Mazda RX-7]] бил изненаден и престигнат од старата бела AE86 на Такуми. Потрагата по „белиот дух на Акина“ ги довела до Бунта, кој му ветил на Такуми полн резервоар [[бензин]] ако победи во трката против RedSuns. Такуми неволно прифатил. == Ликови == {{нихонго-н|'''Такуми Фуџивара'''|藤原 拓海}} — главниот лик, средношколец што со години несвесно ги развивал своите возачки вештини. '''Бунта Фуџивара''' (јап. 藤原 文太) — таткото на Такуми, кој некогаш бил најбрзиот возач на Акина. '''Рјосуке Такахаши''' (јап. 高橋 涼介) — капетан на „RedSuns“, кој секогаш ги анализира техничките податоци пред трка. Вози [[Mazda RX-7|Mazda Savanna RX-7 FC3S]]. '''Кеисуке Такахаши''' (јап. 高橋 啓介) — помалиот брат на Рјосуке, кој се води по [[интуиција]]. Вози [[Mazda RX-7|Mazda RX-7 FD3S]]. '''Ицуки Такеучи''' (јап. 武内 樹) — најдобриот другар на Такуми што по грешка купил [[Toyota Corolla AE (серија автомобили)|Toyota Corolla Levin AE85]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20130213135459/http://kc.kodansha.co.jp/content/top.php/02888/1000000111 Матична страница на мангата] * {{Anime News Network|манга|1559}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 1995 година]] [[Категорија:Аниме на Crunchyroll]] [[Категорија:Аниме-филмови]] qwim103l176j0zt6y5nzcstnsch43gn Македонски мразовец 0 1395206 5560458 5560447 2026-05-16T12:02:45Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5560458 wikitext text/x-wiki '''''Македонски мразовец''' (Colchicum macedonicum)'' - [[Вид (биологија)|вид]] на [[растенија]] од [[семeјство (биологија)|семејството]] [[Lilium]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|last=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year=2019|publisher=Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43239377|accessdate=2019-11-11}}</ref> Првпат го опишал [[Недељко Кошанин|Кошанин]]. ''Colchicum macedonicum'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''Colchicum'' и [[Семејство (биологија)|семјството]] Colchicaceae.<ref name="COL" /> ==Опис== Македонскиот мразовец е [[повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]]. ==Живеалиште== Македонскиот мразовец е туберозен геофит и расте првенствено во умерениот [[биом]].<ref name=powo>{{нмс | last= | first= | author= | title=Colchicum macedonicum Košanin | url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:533334-1 | date= | work= | publisher=Plants of the World Online | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Распространетост== Се наоѓа во:<ref name=powo/> * Македонија * [[Албанија]] ===Македонија=== ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Colchicum macedonicum}} {{Викивидови-ред|Colchicum macedonicum}} [[Категорија:Мразовец]] [[Категорија:Ендемска флора на Македонија]] 1eef6cersdqviqipjad8zms41nyyt3i 5560475 5560458 2026-05-16T12:22:13Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5560475 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Македонски мразовец<br/>''Colchicum macedonicum'' | status = | image = Colchicum macedonicum.jpg | image_caption = Македонскиот мразовец на поштенска марка на Република Македонија | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Liliales]] | familia = [[Colchicaceae]] | genus = ''[[Colchicum]]'' | species = '''''Colchicum macedonicum''''' | binomial = ''Colchicum macedonicum'' | binomial_authority = [[Недељко Кошанин|Kosanin]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Colchicum pieperianum'' <small>Markgr.</small> }} '''''Македонски мразовец''' (Colchicum macedonicum)'' — [[Вид (биологија)|вид]] на [[растенија]] од [[семeјство (биологија)|семејството]] [[Lilium]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|last=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year=2019|publisher=Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43239377|accessdate=2019-11-11}}</ref> Првпат го опишал [[Недељко Кошанин|Кошанин]]. ''Colchicum macedonicum'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''Colchicum'' и [[Семејство (биологија)|семјството]] Colchicaceae.<ref name="COL" /> ==Опис== Македонскиот мразовец е [[повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]]. ==Живеалиште== Македонскиот мразовец е туберозен геофит и расте првенствено во умерениот [[биом]].<ref name=powo>{{нмс | last= | first= | author= | title=Colchicum macedonicum Košanin | url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:533334-1 | date= | work= | publisher=Plants of the World Online | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Распространетост== Се наоѓа во:<ref name=powo/> * Македонија * [[Албанија]] ===Македонија=== ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Colchicum macedonicum}} {{Викивидови-ред|Colchicum macedonicum}} [[Категорија:Мразовец]] [[Категорија:Ендемска флора на Македонија]] sayy141xtr6p0lktoobnr1m9kaerybk 5560485 5560475 2026-05-16T12:45:21Z P.Nedelkovski 47736 дополнување, додадена/изменета предлошка 5560485 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Македонски мразовец<br/>''Colchicum macedonicum'' | status = | image = Colchicum macedonicum.jpg | image_caption = Македонскиот мразовец на поштенска марка на Република Македонија | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Liliales]] | familia = [[Colchicaceae]] | genus = ''[[Colchicum]]'' | species = '''''Colchicum macedonicum''''' | binomial = ''Colchicum macedonicum'' | binomial_authority = [[Недељко Кошанин|Kosanin]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Colchicum pieperianum'' <small>Markgr.</small> }} '''''Македонски мразовец''' (Colchicum macedonicum)'' — [[Вид (биологија)|вид]] на [[растенија]] од [[семeјство (биологија)|семејството]] [[Lilium]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|last=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year=2019|publisher=Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43239377|accessdate=2019-11-11}}</ref> Првпат го опишал [[Недељко Кошанин|Кошанин]].<ref name = "col43239377">Kosanin (1911) , In: Glas Akad. Nauk. & Beogradu 85: 232</ref> ''Colchicum macedonicum'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''Colchicum'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] Colchicaceae.<ref name="COL" /> Се наоѓа на [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список на загрозени растенија]].<ref name=MKE/><ref name=iucn>{{нмс | last= | first= | author= | title=Colchicum macedonicum | url=https://www.iucnredlist.org/species/46200017/46200498 | date= | work= | publisher=IUCN Red List | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Опис== Македонскиот мразовец е [[повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]]. Се одликува со поединачни цветови составени од шест [[венечно ливче|венечни ливчиња]]. Бојата варира во нежни нијанси на розова, виолетова до светла пурпурна боја, слична на [[качунки]]те. Цветовите излегуваат непосредно од земјата. Негова особеност е што, слично на [[есенски мразовец|есенскиот мразовец]], цветовите се појавуваат без присуство на развиени [[лист]]ови на стеблото. Листовите се развиваат подоцна. Целото растение содржи алкалоиди (пред сè колхицин), што го прави високо токсично доколку се консумира. ==Живеалиште== Македонскиот мразовец е туберозен геофит и расте првенствено во умерениот [[биом]].<ref name=powo>{{нмс | last= | first= | author= | title=Colchicum macedonicum Košanin| url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:533334-1 | date= | work= | publisher=Plants of the World Online | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Распространетост== Се наоѓа во:<ref name=powo/> * Македонија * [[Албанија]] ===Македонија=== Во Македонија е познат само за планината [[Јакупица]] – Бегово Поле и планината [[Караџица]]<ref name=MKE>{{нмс | last= | first= | author= | title=Мразовец, Македонски | url=https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/мразовец-македонски/ | date= | work= | publisher=Македонска енциклопедија | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Colchicum macedonicum}} {{Викивидови-ред|Colchicum macedonicum}} [[Категорија:Мразовец]] [[Категорија:Ендемска флора на Македонија]] c8x3eobnng7q696j1b37ryim78ivtuk 5560490 5560485 2026-05-16T12:50:49Z P.Nedelkovski 47736 5560490 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | name = Македонски мразовец<br/>''Colchicum macedonicum'' | status = | image = Colchicum macedonicum.jpg | image_caption = Македонскиот мразовец на поштенска марка на Република Македонија | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Liliales]] | familia = [[Colchicaceae]] | genus = ''[[Colchicum]]'' | species = '''''Colchicum macedonicum''''' | binomial = ''Colchicum macedonicum'' | binomial_authority = [[Недељко Кошанин|Kosanin]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Colchicum pieperianum'' <small>Markgr.</small> }} '''''Македонски мразовец''' (Colchicum macedonicum)'' — [[Вид (биологија)|вид]] на [[растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lilium]].<ref name="COL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|last=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year=2019|publisher=Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43239377|accessdate=2019-11-11}}</ref> Првпат го опишал [[Недељко Кошанин|Кошанин]].<ref name = "col43239377">Kosanin (1911) , In: Glas Akad. Nauk. & Beogradu 85: 232</ref> ''Colchicum macedonicum'' припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''Colchicum'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] Colchicaceae.<ref name="COL" /> Се наоѓа на [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список на загрозени растенија]].<ref name=MKE/><ref name=iucn>{{нмс | last= | first= | author= | title=Colchicum macedonicum | url=https://www.iucnredlist.org/species/46200017/46200498 | date= | work= | publisher=IUCN Red List | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Опис== Македонскиот мразовец е [[повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]]. Се одликува со поединачни цветови составени од шест [[венечно ливче|венечни ливчиња]]. Бојата варира во нежни нијанси на розова, виолетова до светла пурпурна боја, слична на [[качунки]]те. Цветовите излегуваат непосредно од земјата. Негова особеност е што, слично на [[есенски мразовец|есенскиот мразовец]], цветовите се појавуваат без присуство на развиени [[лист]]ови на стеблото. Листовите се развиваат подоцна. Целото растение содржи алкалоиди (пред сè колхицин), што го прави високо токсично доколку се консумира. ==Живеалиште== Македонскиот мразовец е туберозен геофит и расте првенствено во умерениот [[биом]].<ref name=powo>{{нмс | last= | first= | author= | title=Colchicum macedonicum Košanin| url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:533334-1 | date= | work= | publisher=Plants of the World Online | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Распространетост== Се наоѓа во:<ref name=powo/> * Македонија * [[Албанија]] ===Македонија=== Во Македонија е познат само за планината [[Јакупица]] – Бегово Поле и планината [[Караџица]]<ref name=MKE>{{нмс | last= | first= | author= | title=Мразовец, Македонски | url=https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/мразовец-македонски/ | date= | work= | publisher=Македонска енциклопедија | accessdate=16 мај 2026 }}</ref> ==Поврзано== *[[Есенски мразовец]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Colchicum macedonicum}} {{Викивидови-ред|Colchicum macedonicum}} [[Категорија:Мразовец]] [[Категорија:Ендемска флора на Македонија]] 9tvvz36ohme8f0x75y64bjdvvsdvhjg Евровизија 2027 0 1395209 5560585 5560450 2026-05-16T19:12:25Z ~2026-29689-75 133207 Печатна грешка 5560585 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision|name=Избор за песна на Евровизија|semi1=мај 2027|final=мај 2027|venue=не е објавено|presenters=не е објавено|director=не е објавено|host=не е објавено|opening=|interval=|entries=4|debut=|return=|vote=|winner=<!-- Map Legend Colours – Please DO NOT add country names to this section: it will not change the map. -->|semi2=мај 2027}} '''Евровизискиот натпревар за песна во 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија|Евровизискиот натпревар]] . Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и се очекува домаќин да биде победникот на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]] . Се очекува натпреварот да се одржи во мај 2027 година. == Локација == И покрај тоа што земјата домаќин сè уште не е одредена, градовите подготвуваат понуди во случај нивната земја да го освои [[Евровизија 2026|натпреварот во 2026 година]], вклучувајќи ги [[Хелсинки]] и [[Тампере]] за Финска и [[Солун]] за Грција. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/25/finland-helsinki-tampere-interested-hosting-eurovision-2027/|title=Finland: Helsinki and Tampere Interested in Hosting Eurovision 2027|last=Washak|first=James|date=25 April 2026|work=Eurovoix|accessdate=12 May 2026}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/10/thessaloniki-examining-potential-bid-to-host-eurovision-2027/|title=Greece: Thessaloniki Examining Potential Bid to Host Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=10 May 2026|work=Eurovoix|accessdate=12 May 2026}}</ref> Во случај Израел да победи, плановите вклучуваат евентуално домаќинство на натпреварот во 2027 година во друга земја. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mako.co.il/news-entertainment/2025_q4/Article-af529c6cd08ea91026.htm|title=אירופה הכריעה: ישראל תשתתף באירוויזיון 2026|last=Cohen|first=Noam|last2=Simchayoff|first2=Elad|date=4 December 2025|work=[[Mako (website)|Mako]]|language=he|accessdate=22 March 2026}}</ref> == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 4 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" | Бугарија | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | | |- ! scope="row" | Финска | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | | |- ! scope="row" | Германија | SWR | | | | | |- ! scope="row" | Сан Марино | SMRTV | | | | | |} * == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} d8s5tnw16yakc5d24iowyfa88dufbva Пелистерски Водопад 0 1395210 5560454 5560451 2026-05-16T12:00:44Z Ehrlich91 24281 5560454 wikitext text/x-wiki {{Infobox waterfall | name = Пелистерски Водопад | photo = Пелистерски водопад.jpg | photo_caption = Поглед на водопадот | location = кај селото [[Нижеполе]] | map = | map_caption = | lat_d = 41 |lat_m = 00 |lat_s = 02 |lat_NS = N | long_d = 21 |long_m = 12 |long_s = 48 |long_EW = E | type = непостојан | height = | height_longest = | number_drops = | average_flow = | world_rank = }} '''Пелистерски Водопад''' — [[водопад]] сместен на планината [[Баба (планина)|Баба]], кај селото [[Нижеполе]], на поток кој се влива во [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]]. Водопадот е непостојан и се појавува само при топење на снегот од планината Баба, особено од снегот околу врвот [[Илинден (Баба Планина)|Илинден]]. == Местоположба == Водопадот се наоѓа на 1.550 метри надморска височина и на 3,5 километри од битолското село [[Нижеполе]], под месноста Црвени Стени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/sakam-zeleno/se-pojavi-pelisterskiot-vodopad-poln-so-voda-od-snegot-na-baba-planina/|title=СЕ ПОЈАВИ ПЕЛИСТЕРСКИОТ ВОДОПАД, ПОЛН СО ВОДА ОД СНЕГОТ НА БАБА ПЛАНИНА|date=2020-05-07|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-05-16}}</ref> === Пристап === До водопадот може да се дојде по необележана планинарска патека, која започнува од самото село [[Нижеполе]]. Патеката го следи текот на [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]] и пред самиот крај ја преминува реката. == Поврзано == * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Pelister Waterfall}} {{Хидрографија на Македонија}} [[Категорија:Водопади во Македонија]] [[Категорија:Нижеполе]] 9dyiu9wbmbkh3a1riuq6lci4ron0q06 Никола Александар 0 1395211 5560452 2026-05-16T11:59:21Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]]<nowiki/>од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко Ба... 5560452 wikitext text/x-wiki '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]]<nowiki/>од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. tmqrqzc8qk8qprazunk4vtvx651gwv4 5560453 5560452 2026-05-16T12:00:23Z Buli 2648 5560453 wikitext text/x-wiki '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]] од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. gade5us2xr76yzcixw7qwf1kox1sdo6 5560455 5560453 2026-05-16T12:00:54Z Buli 2648 5560455 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Nicolae Alexandru of Wallachia | image = Nicolae Alexandru.jpg | title = [[Voivode of Wallachia]]| | caption = | succession = [[List of rulers of Wallachia|Voivode of Wallachia]] | reign = {{circa}} 1344 – 1352 <small>(with [[Basarab I of Wallachia|Basarab I]])</small> <br> 1352 – November 1364 <small>(alone)</small> | coronation = | full name = | predecessor = [[Basarab I of Wallachia]] | successor = [[Vladislav I of Wallachia]] | spouse = [[Lackfi family|Doamna Maria Lackfy]]<br>[[Clara Dobokai|Doamna Clara Dobokai]]<br>Doamna Margit Dabkai | issue = [[Vladislav I of Wallachia]]<br>[[Radu I of Wallachia]]<br>[[Vladislaus II of Opole#Marriages and issue|Elisabeth of Wallachia]]<br>[[Anna of Wallachia]]<br>[[Anna of Wallachia, Empress of Serbia|Anca of Walachia]] | house = [[House of Basarab|Basarab]] | dynasty = | father = [[Basarab I of Wallachia]] | mother = Doamna Margareta | birth_date = | birth_place = | death_date = November 1364 | death_place = | date of burial = | place of burial = }} '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]] од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. 3xnw5dw45g4ehxwidcnp36uvr91f7gx 5560456 5560455 2026-05-16T12:01:25Z Buli 2648 5560456 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Никола Александар | image = Nicolae Alexandru.jpg | title = [[Војвода на Влашка]]| | caption = | succession = [[List of rulers of Wallachia|Voivode of Wallachia]] | reign = {{circa}} 1344 – 1352 <small>(with [[Basarab I of Wallachia|Basarab I]])</small> <br> 1352 – November 1364 <small>(alone)</small> | coronation = | full name = | predecessor = [[Basarab I of Wallachia]] | successor = [[Vladislav I of Wallachia]] | spouse = [[Lackfi family|Doamna Maria Lackfy]]<br>[[Clara Dobokai|Doamna Clara Dobokai]]<br>Doamna Margit Dabkai | issue = [[Vladislav I of Wallachia]]<br>[[Radu I of Wallachia]]<br>[[Vladislaus II of Opole#Marriages and issue|Elisabeth of Wallachia]]<br>[[Anna of Wallachia]]<br>[[Anna of Wallachia, Empress of Serbia|Anca of Walachia]] | house = [[House of Basarab|Basarab]] | dynasty = | father = [[Basarab I of Wallachia]] | mother = Doamna Margareta | birth_date = | birth_place = | death_date = November 1364 | death_place = | date of burial = | place of burial = }} '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]] од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. 7qw6eqs52rw2km0u70duobl53kcxhj4 5560461 5560456 2026-05-16T12:03:39Z Buli 2648 5560461 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Никола Александар | image = Nicolae Alexandru.jpg | title = [[Војвода на Влашка]]| | caption = | succession = [[Војвода на Влашка]] | reign = {{circa}} 1344 – 1352 <small>(со [[Басараб I]])</small> <br> 1352 – ноември 1364 <small>(сам)</small> | coronation = | full name = | predecessor = [[Басараб I]] | successor = [[Владислав I]] | spouse = | issue = | house = | dynasty = | father = [[Басараб I]] | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = ноември 1364 | death_place = | date of burial = | place of burial = }} '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]] од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. 0wc3l8fohilxhityox5iwwqjjrrbego 5560465 5560461 2026-05-16T12:06:48Z Buli 2648 5560465 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Никола Александар | image = Nicolae Alexandru.jpg | title = [[Војвода на Влашка]]| | caption = | succession = [[Војвода на Влашка]] | reign = {{circa}} 1344 – 1352 <small>(со [[Басараб I]])</small> <br> 1352 – ноември 1364 <small>(сам)</small> | coronation = | full name = | predecessor = [[Басараб I]] | successor = [[Владислав I]] | spouse = | issue = | house = | dynasty = | father = [[Басараб I]] | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = ноември 1364 | death_place = | date of burial = | place of burial = }} '''Никола Александар''' бил вториот владетел на [[Влашка]] од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. [[Категорија:Влашка]] ae5zar2vyf1svpb2a4xspb3z93l867e 5560466 5560465 2026-05-16T12:07:37Z Buli 2648 5560466 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Никола Александар | image = Nicolae Alexandru.jpg | title = [[Војвода на Влашка]]| | caption = | succession = [[Војвода на Влашка]] | reign = {{circa}} 1344 – 1352 <small>(со [[Басараб I]])</small> <br> 1352 – ноември 1364 <small>(сам)</small> | coronation = | full name = | predecessor = [[Басараб I]] | successor = [[Владислав I]] | spouse = | issue = | house = | dynasty = | father = [[Басараб I]] | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = ноември 1364 | death_place = | date of burial = | place of burial = }} '''Никола Александар''' ({{langx|ro|Nicolae Alexandru c. 1300 – 16 ноември 1364}}) бил вториот владетел на [[Влашка]] од династијата Басараб и еден од најважните владетели во раниот период на државата. Тој владеел самостојно од 1352 до 1364 година, а претходно извесно време владеел заедно со својот татко [[Басараб I]]. Неговото раѓање не е сигурно датирано, но најчесто се смета дека бил роден на почетокот на XIV век. Во тоа време Влашка била млада држава која сè уште се обидувала да се зацврсти меѓу големите сили во регионот — пред сè Унгарија, Бугарија и растечката закана од Татарите. Како син на Басараб I, Никола Александар уште рано бил вклучен во власта и државните работи. Неговиот татко успеал да ја обезбеди независноста на Влашка, а Никола Александар ја продолжил таа политика. За време на неговото владеење една од најзначајните работи било зајакнувањето на православната организација во државата. Во 1359 година била основана Митрополијата на Унгро-Влашка. Ова било исклучително важно бидејќи државата добила сопствена призната црковна структура, што значело и поголема политичка независност. Во средниот век црквата и државната власт биле тесно поврзани, па ова било голем чекор кон зацврстување на Влашка како организирана држава. Неговото владеење не било мирно. Унгарскиот крал [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] се обидувал да ја задржи Влашка под свое влијание. Никола Александар првично се спротивставувал, но под политички притисок привремено прифатил одредени отстапки. Дозволил католички мисии во неговата држава и им дал поволности на саксонските трговци од Брашов. Сепак, неколку години подоцна повторно ја нагласил независноста на Влашка од унгарското влијание. Интересна е и неговата династичка политика. Неговите деца се поврзале со неколку балкански владетелски куќи. Неговата ќерка Ана се омажила за бугарскиот цар [[Јован Страцимир]], а друга негова ќерка Анка се омажила за српскиот цар [[Стефан Урош V]]. Со тоа Влашка добила силни врски со соседните држави. По неговата смрт во ноември 1364 година бил погребан во Кампулунг. Него го наследил неговиот син [[Владислав I]]. Историчарите често гледаат на Никола Александар како на владетел што ја претворил новосоздадена кнежевина во поорганизирана и постабилна држава. [[Категорија:Влашка]] otkdxx0yx63wr4fxoaexfmep7d18dwc Разговор:Пелистерски Водопад 1 1395212 5560457 2026-05-16T12:01:58Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5560457 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody Зимски приказни 0 1395213 5560462 2026-05-16T12:03:58Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1310904809|Winter-Telling Stories]]“ 5560462 wikitext text/x-wiki [[File:Winter-Telling_Stories_cover.png|десно|мини|223x223пкс|Предна корица на ''„Зимски раскажувања приказни“'', издание на Кроуел од 1947 година.]] '''''„Зимски раскажувачки приказни“''''' претставува збирка приказни од [[Кајова (народ)|Киова]] напишани од [[Alice Marriott (historian)|Алис Мариот]] и илустрирани од [[Roland Whitehorse|Роланд Вајтхорс]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1947/09/07/archives/wintertelling-stories-by-alice-marriott-illustrated-by-roland.html|title=WINTER-TELLING STORIES. By Alice Marriott. Illustrated by Roland Whitehorse. 84 pp. New York: William Sloone Associates. $2.50.|last=Buell|first=Ellen Lewis|date=7 September 1947|work=[[The New York Times]]|access-date=26 November 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/113706629/winter-telling-stories/|title=Winter-Telling Stories|date=1947-09-07|work=The Daily Oklahoman|access-date=2022-11-30|pages=53}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hanks|first=Jane Richardson|date=1948|title=Review of Winter Telling Stories|url=https://www.jstor.org/stable/536140|journal=The Journal of American Folklore|volume=61|issue=240|pages=223–224|doi=10.2307/536140|issn=0021-8715|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/113706877/winter-telling-stories/|title=Winter-Telling Stories|date=1947-12-06|work=Daily News|access-date=2022-11-30|pages=5}}</ref> == Позадина == Мариот раскажувала голем број приказни што ѝ ги раскажал Џорџ Хант, а од кои сите биле поврзани со Сејндеј, главниот лик во книгата и неговата вмешаност во природните настани на јужните рамнини. Насловот доаѓа од Хантовата опомена „секогаш раскажувај ги моите приказни во зима, кога ќе заврши работата на отворено“. == Изданија == * Њујорк: Компанија Томас Ј. Кроуел, 1947 година. * Њујорк: В. Слоун Асошиејтс, 1947. * Њујорк: Компанија Томас Ј. Кроуел, 1969 година. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} f1by7fdtoxbj633a5w3d9ls9vaplfyj 5560463 5560462 2026-05-16T12:04:41Z IvanKonev123 98191 5560463 wikitext text/x-wiki [[File:Winter-Telling_Stories_cover.png|десно|мини|223x223пкс|Предна корица на ''„Зимски раскажувања приказни“'', издание на Кроуел од 1947 година.]] '''''„Зимски раскажувачки приказни“''''' претставува збирка приказни од [[Кајова (народ)|Киова]] напишани од [[Alice Marriott (historian)|Алис Мариот]] и илустрирани од [[Roland Whitehorse|Роланд Вајтхорс]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1947/09/07/archives/wintertelling-stories-by-alice-marriott-illustrated-by-roland.html|title=WINTER-TELLING STORIES. By Alice Marriott. Illustrated by Roland Whitehorse. 84 pp. New York: William Sloone Associates. $2.50.|last=Buell|first=Ellen Lewis|date=7 September 1947|work=[[The New York Times]]|access-date=26 November 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/113706629/winter-telling-stories/|title=Winter-Telling Stories|date=1947-09-07|work=The Daily Oklahoman|access-date=2022-11-30|pages=53}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hanks|first=Jane Richardson|date=1948|title=Review of Winter Telling Stories|url=https://www.jstor.org/stable/536140|journal=The Journal of American Folklore|volume=61|issue=240|pages=223–224|doi=10.2307/536140|issn=0021-8715|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/113706877/winter-telling-stories/|title=Winter-Telling Stories|date=1947-12-06|work=Daily News|access-date=2022-11-30|pages=5}}</ref> == Позадина == Мариот раскажувала голем број приказни што ѝ ги раскажал Џорџ Хант, а од кои сите биле поврзани со Сејндеј, главниот лик во книгата и неговата вмешаност во природните настани на јужните рамнини. Насловот доаѓа од Хантовата опомена „секогаш раскажувај ги моите приказни во зима, кога ќе заврши работата на отворено“. == Изданија == * Њујорк: Компанија Томас Ј. Кроуел, 1947 година. * Њујорк: В. Слоун Асошиејтс, 1947. * Њујорк: Компанија Томас Ј. Кроуел, 1969 година. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Традиционални наративи на домородните народи на Америка]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] [[Категорија:Култура на Западниот дел на Соединетите Американски Држави]] [[Категорија:Култура на Оклахома]] goov3rveqeis281slbwjvv8u910iz7t 5560464 5560463 2026-05-16T12:06:02Z IvanKonev123 98191 5560464 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Корица за раскажување приказни за зимата.png|мини|331x331пкс|Предна корица на ''„Зимски раскажувања приказни“'', издание на Кроуел од 1947 година.]] '''''„Зимски раскажувачки приказни“''''' претставува збирка приказни од [[Кајова (народ)|Киова]] напишани од [[Alice Marriott (historian)|Алис Мариот]] и илустрирани од [[Roland Whitehorse|Роланд Вајтхорс]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1947/09/07/archives/wintertelling-stories-by-alice-marriott-illustrated-by-roland.html|title=WINTER-TELLING STORIES. By Alice Marriott. Illustrated by Roland Whitehorse. 84 pp. New York: William Sloone Associates. $2.50.|last=Buell|first=Ellen Lewis|date=7 September 1947|work=[[The New York Times]]|access-date=26 November 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/113706629/winter-telling-stories/|title=Winter-Telling Stories|date=1947-09-07|work=The Daily Oklahoman|access-date=2022-11-30|pages=53}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hanks|first=Jane Richardson|date=1948|title=Review of Winter Telling Stories|url=https://www.jstor.org/stable/536140|journal=The Journal of American Folklore|volume=61|issue=240|pages=223–224|doi=10.2307/536140|issn=0021-8715|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.newspapers.com/clip/113706877/winter-telling-stories/|title=Winter-Telling Stories|date=1947-12-06|work=Daily News|access-date=2022-11-30|pages=5}}</ref> == Позадина == Мариот раскажувала голем број приказни што ѝ ги раскажал Џорџ Хант, а од кои сите биле поврзани со Сејндеј, главниот лик во книгата и неговата вмешаност во природните настани на јужните рамнини. Насловот доаѓа од Хантовата опомена „секогаш раскажувај ги моите приказни во зима, кога ќе заврши работата на отворено“. == Изданија == * Њујорк: Компанија Томас Ј. Кроуел, 1947 година. * Њујорк: В. Слоун Асошиејтс, 1947. * Њујорк: Компанија Томас Ј. Кроуел, 1969 година. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Традиционални наративи на домородните народи на Америка]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] [[Категорија:Култура на Западниот дел на Соединетите Американски Држави]] [[Категорија:Култура на Оклахома]] 6c7aqx4dr4s4wj5j51v8wrm3wd54xko Црква „Св. Петка“ - Нижеполе 0 1395214 5560468 2026-05-16T12:08:16Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе]] на [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 5560468 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 0ma8dujr6uj8j1yvlinzhcs43ypjmw0 5560473 5560468 2026-05-16T12:09:25Z Ehrlich91 24281 Отстрането пренасочување кон [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 5560473 wikitext text/x-wiki '''Црква „Св. Петка“ - Нижеполе''' може да се однесува на две истоимени цркви во Нижеполе: * [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска)]] — мала манастирска црква; * [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] — главна селска црква. {{Појаснување}} k2zkasjmiz1zf1cp0kln7awx6hx1129 Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе 1 1395215 5560470 2026-05-16T12:08:16Z Ehrlich91 24281 Ehrlich91 ја премести страницата [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе]] на [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 5560470 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] idttv9atpw9mv1cebb3bfn5zdqw68qp 5560474 5560470 2026-05-16T12:10:28Z Ehrlich91 24281 Отстрането пренасочување кон [[Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (селска)]] 5560474 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Трансформер (духовно суштество) 0 1395216 5560471 2026-05-16T12:08:38Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1309461315|Transformer (spirit-being)]]“ 5560471 wikitext text/x-wiki '''Трансформаторот''' преттавува истакнато духовно суштество во многу традиции на [[Indigenous peoples of the Northwest Coast|домородните народи на северозападниот брег на Тихоокеанската Република]] во [[Северна Америка]] и кај некои внатрешни народи во истиот дел од континентот. Честопати се појавувал како повеќе од едно суштество и се гледал во множина како '''Трансформери''', името на ова/овие суштество/а варирало од човек до човек, иако сите имиња [[Coast Salish languages|на крајбрежните Салиши]] биле слични: * Во [[Squamish language|Сквамиш]], името е '''Ксајс''' и во нивната традиција немало еден Трансформер, туку повеќе од еден, наречен '''Браќа Трансформер'''. * Во [[Halkomelem|Халкомелем]], името е '''Ксалс;''' видете [[X̲áːytem|Ксалитем]]. * во [[Lummi language|Луми]], името на Трансформерот е '''Кселас''', понекогаш '''Кселас''' Името на еден од Трансформерите во [[Kwakʼwala|Кваквала]] било '''К!анеке лак''', кој се оженил со ќерката на поглаварот на [[ʼNamgis|Намгите]] во селото [[Whulk|Вулк]] на устието на [[Nimpkish River|реката Нимпкиш]], а поглаварот, ''Гваналалис'', подоцна бил трансформиран од ''К!анеке лак'' во реката Нимпкиш. == Видете исто така == * [[Coyote in mythologѕ|Којот во митологијата]] == Референци == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} cce7tyu3ybx1nf6twdh9q5uvd1cl906 5560472 5560471 2026-05-16T12:09:03Z IvanKonev123 98191 5560472 wikitext text/x-wiki '''Трансформаторот''' преттавува истакнато духовно суштество во многу традиции на [[Indigenous peoples of the Northwest Coast|домородните народи на северозападниот брег на Тихоокеанската Република]] во [[Северна Америка]] и кај некои внатрешни народи во истиот дел од континентот. Честопати се појавувал како повеќе од едно суштество и се гледал во множина како '''Трансформери''', името на ова/овие суштество/а варирало од човек до човек, иако сите имиња [[Coast Salish languages|на крајбрежните Салиши]] биле слични: * Во [[Squamish language|Сквамиш]], името е '''Ксајс''' и во нивната традиција немало еден Трансформер, туку повеќе од еден, наречен '''Браќа Трансформер'''. * Во [[Halkomelem|Халкомелем]], името е '''Ксалс;''' видете [[X̲áːytem|Ксалитем]]. * во [[Lummi language|Луми]], името на Трансформерот е '''Кселас''', понекогаш '''Кселас''' Името на еден од Трансформерите во [[Kwakʼwala|Кваквала]] било '''К!анеке лак''', кој се оженил со ќерката на поглаварот на [[ʼNamgis|Намгите]] во селото [[Whulk|Вулк]] на устието на [[Nimpkish River|реката Нимпкиш]], а поглаварот, ''Гваналалис'', подоцна бил трансформиран од ''К!анеке лак'' во реката Нимпкиш. == Видете исто така == * [[Coyote in mythologѕ|Којот во митологијата]] == Референци == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] [[Категорија:Култура на крајбрежните Салиши]] ge9eik18dwa7z6txxs6oob9sff9ioa0 Милорад Драшковиќ 0 1395217 5560478 2026-05-16T12:33:16Z Buli 2648 Создадена страница со: Milorad Drašković бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика п... 5560478 wikitext text/x-wiki Milorad Drašković бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото Полом, во тогашното Кнежевство Србија. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По Октомвриската револуција во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „Обзнана“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во Делнице, бил убиен во атентат од страна на Alija Alijagić, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. 8vuojvg145ebx80vm3w8il6h1ha296z 5560479 5560478 2026-05-16T12:39:55Z Buli 2648 5560479 wikitext text/x-wiki '''Милорад Драшковиќ''' бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото [[Полом]], во тогашното [[Кнежевство Србија]]. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По [[Октомвриската револуција]] во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „[[Обзнана]]“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во Делнице, бил убиен во атентат од страна на Алија Алијагиќ, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. 5t2s0r6em35x21q2hze0iw6vebhxyo7 5560480 5560479 2026-05-16T12:40:45Z Buli 2648 5560480 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Milorad Drašković wiki photo.jpg|мини|Милорад Драшковиќ]] '''Милорад Драшковиќ''' бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото [[Полом]], во тогашното [[Кнежевство Србија]]. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По [[Октомвриската револуција]] во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „[[Обзнана]]“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во Делнице, бил убиен во атентат од страна на Алија Алијагиќ, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. m4vikraiy57wo18mptcxnimukishu3m 5560481 5560480 2026-05-16T12:41:49Z Buli 2648 /* Атентат и смрт */ 5560481 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Milorad Drašković wiki photo.jpg|мини|Милорад Драшковиќ]] '''Милорад Драшковиќ''' бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото [[Полом]], во тогашното [[Кнежевство Србија]]. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По [[Октомвриската револуција]] во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „[[Обзнана]]“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во Делнице, бил убиен во атентат од страна на Алија Алијагиќ, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. [[Категорија:Српски антикомунисти]] cwazw5i0hd3y75mcutd2nvc1eygfz34 5560482 5560481 2026-05-16T12:43:10Z Buli 2648 /* Атентат и смрт */ 5560482 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Milorad Drašković wiki photo.jpg|мини|Милорад Драшковиќ]] '''Милорад Драшковиќ''' бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото [[Полом]], во тогашното [[Кнежевство Србија]]. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По [[Октомвриската револуција]] во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „[[Обзнана]]“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во [[Делнице]], бил убиен во атентат од страна на Алија Алијагиќ, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. [[Категорија:Српски антикомунисти]] 18iuzzkhoxn83j35iknsybdy2o8edkm 5560483 5560482 2026-05-16T12:43:34Z Buli 2648 5560483 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Milorad Drašković wiki photo.jpg|мини|Милорад Драшковиќ]] '''Милорад Драшковиќ''' ({{lang-sr|Милорад Драшковић}}; 10 април 1873 – 21 јули 1921) бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото [[Полом]], во тогашното [[Кнежевство Србија]]. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По [[Октомвриската револуција]] во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „[[Обзнана]]“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во [[Делнице]], бил убиен во атентат од страна на Алија Алијагиќ, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. [[Категорија:Српски антикомунисти]] aztosxs9jikbjbepo8ovad9oucampk3 5560484 5560483 2026-05-16T12:44:04Z Buli 2648 5560484 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Milorad Drašković wiki photo.jpg|мини|Милорад Драшковиќ]] '''Милорад Драшковиќ''' ({{langx|sr|Милорад Драшковић}}; 10 април 1873 – 21 јули 1921) бил српски политичар, правник и државник кој одиграл значајна улога во политичкиот живот на Кралството Србија и подоцна на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Најмногу останал запаметен како министер за внатрешни работи и по својата остра политика против комунистичкото движење, како и по атентатот во кој бил убиен. == Биографија == === Рано детство и образование === Милорад Драшковиќ бил српски политичар, правник и државник, роден на 10 април 1873 година во селото [[Полом]], во тогашното [[Кнежевство Србија]]. Потекнувал од семејство со скромни услови и уште од младоста покажувал интерес за образованието и политичките прашања. Основното и средното образование го завршил во Србија, а потоа студирал право во Белград. По завршувањето на студиите започнал да работи како адвокат. Во текот на младоста активно се вклучил во политичкиот живот. Србија во тој период била исполнета со политички судири, борби меѓу различни политички партии и влијанија од различни династии. Поради својата политичка активност и опозициски ставови, во одреден период бил принуден да ја напушти земјата и извесно време престојувал во странство. === Политичка кариера === По враќањето во Србија повторно се вклучил во политиката. Со текот на времето станал една од повлијателните личности во српскиот политички живот и добил неколку важни државни функции. Во текот на својата кариера бил: * министер за народна економија; * министер за градежништво и сообраќај; * министер за финансии; * министер за војска; * министер за внатрешни работи. За време на Првата светска војна останал дел од српската државна администрација и учествувал во работата на владата во исклучително тешките воени околности. === Улога во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците === По создавањето на новата држава — Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1918 година — Драшковиќ добил значајна улога во новата власт. Во 1921 година бил поставен за министер за внатрешни работи. Во тоа време државата се соочувала со политичка нестабилност и силни идеолошки судири. По [[Октомвриската револуција]] во Русија, комунистичките идеи почнале да се шират и во други европски земји, вклучувајќи ја и новата југословенска држава. Како министер, Драшковиќ вовел мерка позната како „[[Обзнана]]“. Со неа биле ограничени активностите на комунистичките организации, нивната пропаганда и политичкото дејствување. Овој потег предизвикал големи политички расправи и поделби. === Атентат и смрт === Неговата политика создала силни реакции кај неговите противници. На 21 јули 1921 година, во [[Делнице]], бил убиен во атентат од страна на Алија Алијагиќ, член на организацијата „Црвена правда“. Неговото убиство имало значајни политички последици. По атентатот државните власти вовеле уште построги мерки против комунистичките движења, а подоцна следувала и законска забрана на комунистичката партија. [[Категорија:Српски антикомунисти]] nbgs6aaldglyk1ap47sr6fqkjdoj337 Разговор:Македонски мразовец 1 1395218 5560486 2026-05-16T12:45:34Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5560486 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска) 0 1395219 5560487 2026-05-16T12:48:37Z Ehrlich91 24281 нс 5560487 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Црква „Св. Петка“ - Нижеполе}} {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|36.7|N|21|15|00.4|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка Римска|Света Петка]] |изградба = |завршено = 1900 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Црква „Св. Петка“''' — главна манастирска [[црква (градба)|црква]] на [[Нижеполски манастир „Св. Петка“|Нижеполскиот манастир „Св. Петка“]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата од страна на [[Јован Трифуноски]] е запишана како параклис.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> До црквата води земјен пат и во непосредна близина се наоѓа изворот Гргули. Покрај црквата поминува реката [[Сапунчица]] пред да се спои со [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]] и да ја создадат реката [[Драгор]]. == Историја == Според натпис на [[грчки јазик]] над влезот од црквата, истата е подигната во 1900 година. == Архитектура == === Фрескоживопис === Црквата не е живописана. === Икони и иконостас === Во црквата нема иконостас, но поседува бројни икони кои се наредени во внатрешноста. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="100px"> Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 2.jpg|Влезот Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 3.jpg|Поглед на црквата Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 4.jpg|Ниша и икона над влезот Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 5.jpg|Внатрешноста Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 6.jpg|Западната страна </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Monastery Church (Nižepole)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Нижеполе]] icyztm5dwjw0ako93z9ah8nfaxgahaf 5560488 5560487 2026-05-16T12:48:49Z Ehrlich91 24281 /* Галерија */ 5560488 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Црква „Св. Петка“ - Нижеполе}} {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|36.7|N|21|15|00.4|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка Римска|Света Петка]] |изградба = |завршено = 1900 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Црква „Св. Петка“''' — главна манастирска [[црква (градба)|црква]] на [[Нижеполски манастир „Св. Петка“|Нижеполскиот манастир „Св. Петка“]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата од страна на [[Јован Трифуноски]] е запишана како параклис.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> До црквата води земјен пат и во непосредна близина се наоѓа изворот Гргули. Покрај црквата поминува реката [[Сапунчица]] пред да се спои со [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]] и да ја создадат реката [[Драгор]]. == Историја == Според натпис на [[грчки јазик]] над влезот од црквата, истата е подигната во 1900 година. == Архитектура == === Фрескоживопис === Црквата не е живописана. === Икони и иконостас === Во црквата нема иконостас, но поседува бројни икони кои се наредени во внатрешноста. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 2.jpg|Влезот Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 3.jpg|Поглед на црквата Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 4.jpg|Ниша и икона над влезот Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 5.jpg|Внатрешноста Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 6.jpg|Западната страна </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Monastery Church (Nižepole)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Нижеполе]] j77l8prponx84lawrn2zr1bn97uiipe 5560500 5560488 2026-05-16T13:13:55Z Ehrlich91 24281 додадена [[Категорија:Нижеполски манастир „Св. Петка“]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5560500 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Црква „Св. Петка“ - Нижеполе}} {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|36.7|N|21|15|00.4|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Нижеполе |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка Римска|Света Петка]] |изградба = |завршено = 1900 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Црква „Св. Петка“''' — главна манастирска [[црква (градба)|црква]] на [[Нижеполски манастир „Св. Петка“|Нижеполскиот манастир „Св. Петка“]] во [[битолско]]то село [[Нижеполе]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата од страна на [[Јован Трифуноски]] е запишана како параклис.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> До црквата води земјен пат и во непосредна близина се наоѓа изворот Гргули. Покрај црквата поминува реката [[Сапунчица]] пред да се спои со [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]] и да ја создадат реката [[Драгор]]. == Историја == Според натпис на [[грчки јазик]] над влезот од црквата, истата е подигната во 1900 година. == Архитектура == === Фрескоживопис === Црквата не е живописана. === Икони и иконостас === Во црквата нема иконостас, но поседува бројни икони кои се наредени во внатрешноста. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 2.jpg|Влезот Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 3.jpg|Поглед на црквата Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 4.jpg|Ниша и икона над влезот Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 5.jpg|Внатрешноста Податотека:Манастирска црква „Св. Петка“ - Нижеполе 6.jpg|Западната страна </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Нижеполе]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Petka Monastery Church (Nižepole)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Нижеполе}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Нижеполе]] [[Категорија:Нижеполски манастир „Св. Петка“]] on6imby7ukjtumwlpr83igs8f7s43bi Разговор:Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска) 1 1395220 5560492 2026-05-16T12:53:36Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560492 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Нижеполски манастир „Св. Петка“ 0 1395221 5560494 2026-05-16T13:03:35Z Ehrlich91 24281 нс 5560494 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Нижеполски манастир}} {{Infobox monastery | name = Нижеполски манастир „Св. Петка“ | image = Нижеполски манастир „Св. Петка“.jpg | caption = Поглед на манастирот | full = Манастир „Св. Петка“ - Нижеполе | other_names = | order = [[МПЦ - ОА]] | established = 1900 | disestablished = | abbot = | diocese = [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониска]] | churches = [[Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска)|„Св. Петка“]] | founder = | dedication = | people = | location = село [[Нижеполе]], [[Општина Битола]], {{МКД}} | coord = {{coord|41|00|36.8|N|21|15|00.3|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | oscoor = | remains = црква, помошни објекти | public_access = да | other_info = ([[Кукуречанска парохија]]) }} '''Нижеполски манастир''' — мал [[манастир]] во битолското село [[Нижеполе]]. == Местоположба == Манастирот се наоѓа во непосредна близина на селото, сместен покрај брегот на [[Сапунчица]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=226|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата и манастирот биле подигнати во 1900 година, како што е запишано над влезот од црквата на [[грчки јазик]]. == Градби во манастирот == Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква и помошни објекти. === Црква „Св. Петка“ === {{главна|Црква „Св. Петка“ - Нижеполе (манастирска)}} Главната манастирска црква е посветена на Света Петка. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Нижеполски манастир „Св. Петка“ 2.jpg|Трпезарија Податотека:Нижеполски манастир „Св. Петка“ 3.jpg|Помошен објект </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nižepole Monastery (St. Petka)}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Нижеполски манастир „Св. Петка“| ]] [[Категорија:Нижеполе]] [[Категорија:Манастири во Македонија]] [[Категорија:Манастири на МПЦ]] [[Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија]] [[Категорија:Манастири во Битолското архијерејско намесништво]] b4gfukr75r4o6wz5vj1nz4pgl8tj9no Разговор:Нижеполски манастир „Св. Петка“ 1 1395222 5560495 2026-05-16T13:05:13Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560495 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Нижеполски манастир 0 1395223 5560496 2026-05-16T13:06:18Z Ehrlich91 24281 нс 5560496 wikitext text/x-wiki '''Нижеполски манастир''' може да се однесува на два истоимени манастира во селото Нижеполе: * [[Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“]] — нов манастир во селото; * [[Нижеполски манастир „Св. Петка“]] — мал манастир во селото. {{Појаснување}} 19xvsed708jawfjjs4l7sp0suevggxi Разговор:Нижеполски манастир 1 1395224 5560497 2026-05-16T13:07:10Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} 5560497 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Категорија:Нижеполски манастир „Св. Петка“ 14 1395225 5560498 2026-05-16T13:07:53Z Ehrlich91 24281 нк 5560498 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{Ризница-врска|Nižepole Monastery (St. Petka)}} [[Категорија:Нижеполе|Манастир]] [[Категорија:Манастири во Македонија]] 4gmikatla6gxt2t8fx8dpcgyh39kksv Супрасљски манастир 0 1395226 5560504 2026-05-16T13:23:27Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Супраслски манастир (Супраслска лавра)''' е православен манастир од доцниот среден век, лоциран во градот Супрасл, во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри... 5560504 wikitext text/x-wiki '''Супраслски манастир (Супраслска лавра)''' е православен манастир од доцниот среден век, лоциран во градот Супрасл, во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри на православното монаштво во рамките на поранешното Големо Литванско Кнежевство. Манастирот бил основан околу 1498 година, во период на интензивен развој на православната црковна организација во регионот. Неговото основање е поврзано со локалната православна елита и монаштвото, со цел создавање духовен центар и книжевна институција. Во рамките на манастирот функционирал скрипториум, каде што се препишувале богослужбени и теолошки текстови на црковнословенски јазик. Најзначајниот културно-историски артефакт поврзан со манастирот е '''Супраслскиот кодекс''', еден од најстарите зачувани црковнословенски ракописи, кој има исклучително значење за проучување на развојот на старословенскиот јазик, раната словенска писменост и литургиската традиција. Во текот на својата историја, манастирот повеќепати ја менувал својата црковна припадност, во зависност од политичките и верските промени во регионот. Во одредени периоди бил под унијатска (грко-католичка) јурисдикција, а подоцна повторно вратен во православна традиција. Овие промени се поврзани со сложената историја на Полско-Литванската Држава и подоцнежните империјални влијанија. За време на Втората светска војна, манастирскиот комплекс бил речиси целосно уништен. По војната започнал процес на реконструкција, кој кулминирал со современа обнова на објектите во втората половина на 20 и почетокот на 21 век, со цел враќање на неговиот историски изглед. 4w4r8kchyuxxh9p2ebyrcvu6lf4qwio 5560506 5560504 2026-05-16T13:24:20Z Buli 2648 5560506 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Monastery of the Annunciation in Supraśl | native_name = {{native name|pl|Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu}} | image = Zespół klasztorny bazylianów w Supraślu.jpg | caption = View of the monastery, September 2020 | full = | other_names = | order = [[Polish Orthodox Church]] | established = 1498 | disestablished = | mother = | diocese = | churches = | founder = [[Aleksander Chodkiewicz]] & [[Joseph Soltan]] | abbot = | dedication = | people = | location = [[Supraśl]], [[Poland]] | coordinates = {{coord|53|12|39.48|N|23|20|13.53|E|region:PL_type:landmark|display=title,inline}} | website = {{URL|http://www.monaster-suprasl.pl}} | locmapin = | map_caption = | embedded = {{designation list | embed = yes | designation1 = Historic Monument of Poland | designation1_date = 2023-01-26 | designation1_number = Dz. U. z 2023 r. poz. 224<ref>{{Cite Polish law|title=Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Supraśl - klasztor Męski Zwiastowania Najświętszej Marii Panny"|year=2023|number=224}}</ref> }}}} '''Супраслски манастир (Супраслска лавра)''' е православен манастир од доцниот среден век, лоциран во градот Супрасл, во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри на православното монаштво во рамките на поранешното Големо Литванско Кнежевство. Манастирот бил основан околу 1498 година, во период на интензивен развој на православната црковна организација во регионот. Неговото основање е поврзано со локалната православна елита и монаштвото, со цел создавање духовен центар и книжевна институција. Во рамките на манастирот функционирал скрипториум, каде што се препишувале богослужбени и теолошки текстови на црковнословенски јазик. Најзначајниот културно-историски артефакт поврзан со манастирот е '''Супраслскиот кодекс''', еден од најстарите зачувани црковнословенски ракописи, кој има исклучително значење за проучување на развојот на старословенскиот јазик, раната словенска писменост и литургиската традиција. Во текот на својата историја, манастирот повеќепати ја менувал својата црковна припадност, во зависност од политичките и верските промени во регионот. Во одредени периоди бил под унијатска (грко-католичка) јурисдикција, а подоцна повторно вратен во православна традиција. Овие промени се поврзани со сложената историја на Полско-Литванската Држава и подоцнежните империјални влијанија. За време на Втората светска војна, манастирскиот комплекс бил речиси целосно уништен. По војната започнал процес на реконструкција, кој кулминирал со современа обнова на објектите во втората половина на 20 и почетокот на 21 век, со цел враќање на неговиот историски изглед. nuidnq6lu73s00dtmgz0qnqan2wvajn 5560510 5560506 2026-05-16T13:26:56Z Buli 2648 5560510 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Monastery of the Annunciation in Supraśl | native_name = {{native name|pl|Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu}} | image = Zespół klasztorny bazylianów w Supraślu.jpg | caption = View of the monastery, September 2020 | full = | other_names = | order = [[Polish Orthodox Church]] | established = 1498 | disestablished = | mother = | diocese = | churches = | founder = [[Aleksander Chodkiewicz]] & [[Joseph Soltan]] | abbot = | dedication = | people = | location = [[Supraśl]], [[Poland]] | coordinates = {{coord|53|12|39.48|N|23|20|13.53|E|region:PL_type:landmark|display=title,inline}} | website = {{URL|http://www.monaster-suprasl.pl}} | locmapin = | map_caption = | embedded = {{designation list | embed = yes | designation1 = Historic Monument of Poland | designation1_date = 2023-01-26 | designation1_number = Dz. U. z 2023 r. poz. 224<ref>{{Cite Polish law|title=Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Supraśl - klasztor Męski Zwiastowania Najświętszej Marii Panny"|year=2023|number=224}}</ref> }}}} '''Супрасљски манастир (Супраслска лавра)''' е [[Православие|православен]] манастир од доцниот среден век, лоциран во градот [[Супрасљ]], во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри на православното монаштво во рамките на поранешното Големо Литванско Кнежевство. Манастирот бил основан околу 1498 година, во период на интензивен развој на православната црковна организација во регионот. Неговото основање е поврзано со локалната православна елита и монаштвото, со цел создавање духовен центар и книжевна институција. Во рамките на манастирот функционирал скрипториум, каде што се препишувале богослужбени и теолошки текстови на црковнословенски јазик. Најзначајниот културно-историски артефакт поврзан со манастирот е [[Супрасљски зборник|''Супрасљскиот зборник'']], еден од најстарите зачувани црковнословенски ракописи, кој има исклучително значење за проучување на развојот на старословенскиот јазик, раната словенска писменост и литургиската традиција. Во текот на својата историја, манастирот повеќепати ја менувал својата црковна припадност, во зависност од политичките и верските промени во регионот. Во одредени периоди бил под унијатска (грко-католичка) јурисдикција, а подоцна повторно вратен во православна традиција. Овие промени се поврзани со сложената историја на Полско-Литванската Држава и подоцнежните империјални влијанија. За време на Втората светска војна, манастирскиот комплекс бил речиси целосно уништен. По војната започнал процес на реконструкција, кој кулминирал со современа обнова на објектите во втората половина на 20 и почетокот на 21 век, со цел враќање на неговиот историски изглед. 43bzhosjx3mxgj0pmshguwh3bzxbdoy 5560511 5560510 2026-05-16T13:28:13Z Buli 2648 5560511 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Манастир Свето Благовештение | native_name = {{native name|pl|Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu}} | image = Zespół klasztorny bazylianów w Supraślu.jpg | caption = View of the monastery, September 2020 | full = | other_names = | order = [[Полска православна црква]] | established = 1498 | disestablished = | mother = | diocese = | churches = | founder = [[Aleksander Chodkiewicz]] & [[Joseph Soltan]] | abbot = | dedication = | people = | location = [[Супрасљ]], [[Полска]] | coordinates = {{coord|53|12|39.48|N|23|20|13.53|E|region:PL_type:landmark|display=title,inline}} | website = {{URL|http://www.monaster-suprasl.pl}} | locmapin = | map_caption = | embedded = {{designation list | embed = yes | designation1 = Historic Monument of Poland | designation1_date = 2023-01-26 | designation1_number = Dz. U. z 2023 r. poz. 224<ref>{{Cite Polish law|title=Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Supraśl - klasztor Męski Zwiastowania Najświętszej Marii Panny"|year=2023|number=224}}</ref> }}}} '''Супрасљски манастир (Супраслска лавра)''' е [[Православие|православен]] манастир од доцниот среден век, лоциран во градот [[Супрасљ]], во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри на православното монаштво во рамките на поранешното Големо Литванско Кнежевство. Манастирот бил основан околу 1498 година, во период на интензивен развој на православната црковна организација во регионот. Неговото основање е поврзано со локалната православна елита и монаштвото, со цел создавање духовен центар и книжевна институција. Во рамките на манастирот функционирал скрипториум, каде што се препишувале богослужбени и теолошки текстови на црковнословенски јазик. Најзначајниот културно-историски артефакт поврзан со манастирот е [[Супрасљски зборник|''Супрасљскиот зборник'']], еден од најстарите зачувани црковнословенски ракописи, кој има исклучително значење за проучување на развојот на старословенскиот јазик, раната словенска писменост и литургиската традиција. Во текот на својата историја, манастирот повеќепати ја менувал својата црковна припадност, во зависност од политичките и верските промени во регионот. Во одредени периоди бил под унијатска (грко-католичка) јурисдикција, а подоцна повторно вратен во православна традиција. Овие промени се поврзани со сложената историја на Полско-Литванската Држава и подоцнежните империјални влијанија. За време на Втората светска војна, манастирскиот комплекс бил речиси целосно уништен. По војната започнал процес на реконструкција, кој кулминирал со современа обнова на објектите во втората половина на 20 и почетокот на 21 век, со цел враќање на неговиот историски изглед. 5nllym7fxy0oc31b3ymdikelf7dzqyr 5560512 5560511 2026-05-16T13:28:47Z Buli 2648 5560512 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Манастир Свето Благовештение | native_name = {{native name|pl|Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu}} | image = Zespół klasztorny bazylianów w Supraślu.jpg | caption = Поглед на манастирот | full = | other_names = | order = [[Полска православна црква]] | established = 1498 | disestablished = | mother = | diocese = | churches = | founder = [[Aleksander Chodkiewicz]] & [[Joseph Soltan]] | abbot = | dedication = | people = | location = [[Супрасљ]], [[Полска]] | coordinates = {{coord|53|12|39.48|N|23|20|13.53|E|region:PL_type:landmark|display=title,inline}} | website = {{URL|http://www.monaster-suprasl.pl}} | locmapin = | map_caption = | embedded = {{designation list | embed = yes | designation1 = Historic Monument of Poland | designation1_date = 2023-01-26 | designation1_number = Dz. U. z 2023 r. poz. 224<ref>{{Cite Polish law|title=Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Supraśl - klasztor Męski Zwiastowania Najświętszej Marii Panny"|year=2023|number=224}}</ref> }}}} '''Супрасљски манастир (Супраслска лавра)''' е [[Православие|православен]] манастир од доцниот среден век, лоциран во градот [[Супрасљ]], во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри на православното монаштво во рамките на поранешното Големо Литванско Кнежевство. Манастирот бил основан околу 1498 година, во период на интензивен развој на православната црковна организација во регионот. Неговото основање е поврзано со локалната православна елита и монаштвото, со цел создавање духовен центар и книжевна институција. Во рамките на манастирот функционирал скрипториум, каде што се препишувале богослужбени и теолошки текстови на црковнословенски јазик. Најзначајниот културно-историски артефакт поврзан со манастирот е [[Супрасљски зборник|''Супрасљскиот зборник'']], еден од најстарите зачувани црковнословенски ракописи, кој има исклучително значење за проучување на развојот на старословенскиот јазик, раната словенска писменост и литургиската традиција. Во текот на својата историја, манастирот повеќепати ја менувал својата црковна припадност, во зависност од политичките и верските промени во регионот. Во одредени периоди бил под унијатска (грко-католичка) јурисдикција, а подоцна повторно вратен во православна традиција. Овие промени се поврзани со сложената историја на Полско-Литванската Држава и подоцнежните империјални влијанија. За време на Втората светска војна, манастирскиот комплекс бил речиси целосно уништен. По војната започнал процес на реконструкција, кој кулминирал со современа обнова на објектите во втората половина на 20 и почетокот на 21 век, со цел враќање на неговиот историски изглед. bv38vuoq1b3m52n9z5scz4zl4g0pbtg 5560513 5560512 2026-05-16T13:29:49Z Buli 2648 5560513 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Манастир Свето Благовештение | native_name = {{native name|pl|Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu}} | image = Zespół klasztorny bazylianów w Supraślu.jpg | caption = Поглед на манастирот | full = | other_names = | order = [[Полска православна црква]] | established = 1498 | disestablished = | mother = | diocese = | churches = | founder = [[Aleksander Chodkiewicz]] & [[Joseph Soltan]] | abbot = | dedication = | people = | location = [[Супрасљ]], [[Полска]] | coordinates = {{coord|53|12|39.48|N|23|20|13.53|E|region:PL_type:landmark|display=title,inline}} | website = {{URL|http://www.monaster-suprasl.pl}} | locmapin = | map_caption = | embedded = {{designation list | embed = yes | designation1 = Historic Monument of Poland | designation1_date = 2023-01-26 | designation1_number = Dz. U. z 2023 r. poz. 224<ref>{{Cite Polish law|title=Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Supraśl - klasztor Męski Zwiastowania Najświętszej Marii Panny"|year=2023|number=224}}</ref> }}}} '''Супрасљски манастир (Супраслска лавра)''' е [[Православие|православен]] манастир од доцниот среден век, лоциран во градот [[Супрасљ]], во близина на Белосток, во денешна североисточна Полска. Тој претставува еден од најзначајните духовни, културни и книжевни центри на православното монаштво во рамките на поранешното Големо Литванско Кнежевство. Манастирот бил основан околу 1498 година, во период на интензивен развој на православната црковна организација во регионот. Неговото основање е поврзано со локалната православна елита и монаштвото, со цел создавање духовен центар и книжевна институција. Во рамките на манастирот функционирал скрипториум, каде што се препишувале богослужбени и теолошки текстови на црковнословенски јазик. Најзначајниот културно-историски артефакт поврзан со манастирот е [[Супрасљски зборник|''Супрасљскиот зборник'']], еден од најстарите зачувани црковнословенски ракописи, кој има исклучително значење за проучување на развојот на старословенскиот јазик, раната словенска писменост и литургиската традиција. Во текот на својата историја, манастирот повеќепати ја менувал својата црковна припадност, во зависност од политичките и верските промени во регионот. Во одредени периоди бил под унијатска (грко-католичка) јурисдикција, а подоцна повторно вратен во православна традиција. Овие промени се поврзани со сложената историја на Полско-Литванската Држава и подоцнежните империјални влијанија. За време на Втората светска војна, манастирскиот комплекс бил речиси целосно уништен. По војната започнал процес на реконструкција, кој кулминирал со современа обнова на објектите во втората половина на 20 и почетокот на 21 век, со цел враќање на неговиот историски изглед. [[Категорија:Православието во Полска]] k4m6f1ic6lfm9ctxvrzu0xlcz467yfr Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 0 1395227 5560505 2026-05-16T13:23:45Z Ehrlich91 24281 нс 5560505 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Нижеполски манастир}} {{Infobox monastery | name = Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ | image = Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 6.jpg | caption = Воздушен поглед на манастирот | full = Манастир „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе | other_names = | order = [[МПЦ - ОА]] | established = 2006 | disestablished = | abbot = | diocese = [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониска]] | churches = [[Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе|„Св. Јован Златоуст“]] | founder = | dedication = | people = | location = село [[Нижеполе]], [[Општина Битола]], {{МКД}} | coord = {{coord|41|01|14.6|N|21|14|55.5|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | oscoor = | remains = црква, конаци, помошни објекти | public_access = да | other_info = ([[Кукуречанска парохија]]) }} '''Нижеполски манастир''' — нов [[манастир]] во битолското село [[Нижеполе]]. == Местоположба == Манастирот се наоѓа на влезот во селото, до кој води асфалтен пат. == Историја == Црквата, како и манастирскиот комплекс околу него, била направена од здружение на одметнати калуѓерки од [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква]] (МПЦ), кои заедно со некогашниот епископ [[Јован Крушевско-демирхисарски|Јован Вранишкоски]] ја создале поранешната [[Православна охридска архиепископија]], паралелна црковна структура која во 2023 по решавањето на црковниот спор помеѓу МПЦ и [[Српска православна црква|СПЦ]] била официјално припоена кон МПЦ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2020/09/%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%9E%D0%9F%D0%98%D0%93%D0%98%D0%88%D0%90%D0%9B%D0%9D%D0%98%D0%9E%D0%A2-%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%98%D0%A0-%D0%A1%D0%92.-%D0%88%D0%9E%D0%92%D0%90%D0%9D-%D0%97%D0%9B%D0%90%D0%A2%D0%9E%D0%A3%D0%A1%D0%A2-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D0%A0E%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%90-%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90.pdf|title=СЛУЧАЈ СТАВРОПИГИЈАЛНИОТ МАНАСТИР СВ. ЈОВАН ЗЛАТОУСТ против РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА|date=2018|accessdate=26 април 2026}}</ref> == Градби во манастирот == Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, конаци и многубројни помошни објекти. === Црква „Св. Јован Златоуст“ === {{главна|Црква „Св. Јован Златоуст“ - Нижеполе}} Главната манастирска црква е посветена на Свети Јован Златоуст. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 2.jpg|Чешма во дворот Податотека:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 3.jpg|Конак Податотека:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 4.jpg|Конак Податотека:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 5.jpg|Дворот Податотека:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“.jpg|Нови конаци </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Nižepole Monastery (St. John Chrysostom)}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“| ]] [[Категорија:Нижеполе]] [[Категорија:Манастири во Македонија]] [[Категорија:Манастири на МПЦ]] [[Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија]] [[Категорија:Манастири во Битолското архијерејско намесништво]] a1mgt4ucnuh6j1yxbsugyenf68v8zho Разговор:Нижеполски манастир „Св. Јован Златоуст“ 1 1395228 5560508 2026-05-16T13:25:32Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5560508 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody Разговор:Џамија (Нижеполе) 1 1395229 5560515 2026-05-16T13:30:57Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5560515 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody Разговор:Црква „Св. Атанасиј“ - Нижеполе 1 1395230 5560519 2026-05-16T13:41:05Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560519 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Предлошка:Ruby-ja 10 1395231 5560525 2026-05-16T13:54:49Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Ruby/styles.css" />}} <ruby lang="ja">{{{1}}}<rp>（</rp><rt>{{{2}}}</rt><rp>）</rp></ruby><noinclude> {{документација}} </noinclude> 5560525 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Ruby/styles.css" />}} <ruby lang="ja">{{{1}}}<rp>（</rp><rt>{{{2}}}</rt><rp>）</rp></ruby><noinclude> {{документација}} </noinclude> 9qhnve2tx5c7tbyj9oizoh64cg4rsgl 5560543 5560525 2026-05-16T14:26:04Z Andrew012p 85224 5560543 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Ruby/styles.css" />}}<ruby lang="ja">{{{1}}}<rp>（</rp><rt>{{{2}}}</rt><rp>）</rp></ruby><noinclude>{{Документација}}</noinclude> 6jaz9ljfn6v7pkon1wxbk18z3yatgsp Предлошка:Ruby/styles.css 10 1395232 5560527 2026-05-16T13:55:54Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* font-size: 85% is a [[WP:ACCESS]] issue. Don't change without discussion * at [[WT:ACCESS]]. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } 5560527 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* font-size: 85% is a [[WP:ACCESS]] issue. Don't change without discussion * at [[WT:ACCESS]]. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } 2tn9zulmu0xvgrziqyjtai8ljq26smz 5560531 5560527 2026-05-16T14:04:16Z Andrew012p 85224 5560531 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* Одлучено е фонтот да биде на 85 % * at [[WT:ACCESS]]. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } 028tslk7way07fbbtd8um116oiscv0l 5560532 5560531 2026-05-16T14:04:55Z Andrew012p 85224 5560532 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* Одлучено е фонтот да биде на 85 % * според [[WT:ACCESS]] на Англиската википедија. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } 4hlj8sygud3m4mpu3m08fve9g40o1l7 5560533 5560532 2026-05-16T14:05:47Z Andrew012p 85224 5560533 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* Одлучено е големината на фонтот да биде 85 % * според [[WT:ACCESS]] на Англиската википедија. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } ks3lu4eb77xwxm57b6z74ms8gpq6pnz Предлошка:Ruby-ja/doc 10 1395233 5560528 2026-05-16T13:59:32Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Потстраница за документација}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка се користи за јапонски текст ruby/furigana. == Употреба == <code><nowiki>{{Ruby-ja|漢字|かんじ}}</nowiki></code> Резултат: {{Ruby-ja|漢字|かんじ}} == Параметри == * <code>1</code> — јапонски текст (kanji) * <code>2</code> — f... 5560528 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка се користи за јапонски текст ruby/furigana. == Употреба == <code><nowiki>{{Ruby-ja|漢字|かんじ}}</nowiki></code> Резултат: {{Ruby-ja|漢字|かんじ}} == Параметри == * <code>1</code> — јапонски текст (kanji) * <code>2</code> — furigana/kana читање == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Предлошка за додавање furigana/ruby текст на јапонски знаци.", "params": { "1": { "label": "Канџи", "aliases": ["kanji"], "description": "Јапонски текст (kanji).", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Фуригана", "aliases": ["furigana", "kana"], "description": "Kana/furigana читање.", "type": "string", "required": true } } } </templatedata> == Видете исто == * {{tl|ruby}} <includeonly> [[Категорија:Предлошки за јапонски јазик]] </includeonly> 3p9ziha9ovco7t3o9kh2ootcvf5fqdq 5560529 5560528 2026-05-16T14:01:20Z Andrew012p 85224 5560529 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка се користи за јапонски текст руби/фуригана. == Употреба == <code><nowiki>{{Ruby-ja|漢字|かんじ}}</nowiki></code> Резултат: {{Ruby-ja|漢字|かんじ}} == Параметри == * <code>1</code> — јапонски текст (канџи) * <code>2</code> — читање на фуригана/кана == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Предлошка за додавање текст фуригана/руби на јапонски знаци.", "params": { "1": { "label": "Канџи", "aliases": ["kanji"], "description": "Јапонски текст (канџи).", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Фуригана", "aliases": ["furigana", "kana"], "description": "Читање на Кана/фуригана.", "type": "string", "required": true } } } </templatedata> == Видете исто == * {{tl|ruby}} <includeonly> [[Категорија:Предлошки за јапонски јазик]] </includeonly> 79pe0bix5ndjup4g71rx89d7420xooq 5560554 5560529 2026-05-16T16:25:50Z Andrew012p 85224 5560554 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка се користи за јапонски текст руби/фуригана. == Употреба == <code><nowiki>{{Ruby-ja|漢字|かんじ}}</nowiki></code> Резултат: {{Ruby-ja|漢字|かんじ}} == Параметри == * <code>1</code> — јапонски текст (канџи) * <code>2</code> — читање на фуригана/кана == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Предлошка за додавање текст фуригана/руби на јапонски знаци.", "params": { "1": { "label": "Канџи", "aliases": ["kanji"], "description": "Јапонски текст (канџи).", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Фуригана", "aliases": ["furigana", "kana"], "description": "Читање на Кана/фуригана.", "type": "string", "required": true } } } </templatedata> == Поврзано == * {{tl|ruby}} <includeonly> [[Категорија:Предлошки за јапонски јазик]] </includeonly> 2m2134vkxs5rqihf6jkciha64u3z53q Предлошка:Ruby 10 1395234 5560535 2026-05-16T14:14:09Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Предлошка:Ruby/styles.css" />}} <ruby class="templateruby {{#ifeq:{{{големо|{{{large|}}}}}}|да| large| {{#ifeq:{{{големо|{{{large|}}}}}}|yes| large| {{#ifeq:{{{големо|{{{large|}}}}}}|1| large|}}}}}}" {{#if:{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}|style="{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}}"}> {{{текст|{{{1|}}}}}}<rp>(</rp><rt>{{{читање|{{{2|}}}}}}</rt>... 5560535 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Предлошка:Ruby/styles.css" />}} <ruby class="templateruby {{#ifeq:{{{големо|{{{large|}}}}}}|да| large| {{#ifeq:{{{големо|{{{large|}}}}}}|yes| large| {{#ifeq:{{{големо|{{{large|}}}}}}|1| large|}}}}}}" {{#if:{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}|style="{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}}"}> {{{текст|{{{1|}}}}}}<rp>(</rp><rt>{{{читање|{{{2|}}}}}}</rt><rp>)</rp> </ruby> <noinclude> {{Документација}} </noinclude> n1oubckl10w5ww22ylnusiz5t7miuw3 5560539 5560535 2026-05-16T14:18:41Z Andrew012p 85224 5560539 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Предлошка:Ruby/styles.css" />}} <ruby class="templateruby{{#if:{{{големо|{{{large|}}}}}}| large}}" {{#if:{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}|style="{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}}"}> {{{текст|{{{1|}}}}}}<rp>(</rp><rt>{{{читање|{{{2|}}}}}}</rt><rp>)</rp> </ruby> <noinclude> {{Документација}} </noinclude> ci2tukevv12zdelj0ph2vumg4ysw1or 5560540 5560539 2026-05-16T14:20:42Z Andrew012p 85224 5560540 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Предлошка:Ruby/styles.css" />}}<ruby class="{{#if:{{{големо|{{{large|}}}}}}|templateruby large|templateruby}}"{{#if:{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}| style="{{{стил|{{{style|{{{css|}}}}}}}}}}"}}>{{{текст|{{{1|}}}}}}<rp>(</rp><rt>{{{читање|{{{2|}}}}}}</rt><rp>)</rp></ruby><noinclude>{{Документација}}</noinclude> 0fnxtvtkkrwwmllmvfbgjh867rid9yl Предлошка:Ruby/doc 10 1395235 5560536 2026-05-16T14:16:16Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка прикажува текст со ruby (furigana/изговор) над него, најчесто за јапонски, кинески или други азиски писма. == Употреба == * <code><nowiki>{{Ruby|人|じん}}</nowiki></code> → {{Ruby|人|じん}} * <code><nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki></code>... 5560536 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка прикажува текст со ruby (furigana/изговор) над него, најчесто за јапонски, кинески или други азиски писма. == Употреба == * <code><nowiki>{{Ruby|人|じん}}</nowiki></code> → {{Ruby|人|じん}} * <code><nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki></code> → {{Ruby|全|すべ}}て * <code><nowiki>{{Ruby|妈|mā}}</nowiki></code> → {{Ruby|妈|mā}} Може да се користат и именувани параметри: * <code><nowiki>{{Ruby|текст=漢字|читање=かんじ}}</nowiki></code> == Параметри == * <code>1 / текст</code> — основен текст (на пр. канџи) * <code>2 / читање</code> — изговор (фуригана / транскрипција) * <code>големо / large</code> — ако е „да“, „yes“ или „1“, го зголемува текстот * <code>style / css / стил</code> — незадолжителен CSS-стил Пример за зголемен текст: * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki></code> == Примери == {{markup |<nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki> |{{Ruby|全|すべ}}て |<nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|големо=да}} }} == Поддршка во прелистувачи == Прикажувањето зависи од прелистувачот. Ако гледате ruby текст над знаците, вашиот прелистувач го поддржува. Ако гледате обичен текст со загради, поддршката не е активна. == Видете исто == * {{tl|ruby-ja}} — јапонска верзија * {{tl|ruby-zh-p}} — кинески пинјин * {{tl|ruby-zh-b}} — бопомофо * {{tl|ruby line}} — повеќереден ruby * {{tl|overset}} — општ надтекст == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Прикажува текст со ruby (изговор или транскрипција) над него.", "params": { "1": { "label": "Текст", "aliases": ["text"], "description": "Основен текст (канџи или слично)", "type": "line", "required": true }, "2": { "label": "Читање", "aliases": ["reading"], "description": "Изговор или транскрипција", "type": "line", "required": true }, "големо": { "label": "Големо?", "aliases": ["large"], "description": "Ако е 'да', 'yes' или '1', го зголемува приказот", "type": "string" }, "style": { "label": "Стил", "aliases": ["css"], "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> [[Категорија:Предлошки за изговор]] </includeonly> 8vaw8srbswr2dprz29aylx4loz96jtg 5560541 5560536 2026-05-16T14:21:23Z Andrew012p 85224 5560541 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка прикажува текст со ruby (фуригана/изговор) над него, најчесто за јапонски, кинески или други азиски писма. == Употреба == * <code><nowiki>{{Ruby|人|じん}}</nowiki></code> → {{Ruby|人|じん}} * <code><nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki></code> → {{Ruby|全|すべ}}て * <code><nowiki>{{Ruby|妈|mā}}</nowiki></code> → {{Ruby|妈|mā}} Може да се користат и именувани параметри: * <code><nowiki>{{Ruby|текст=漢字|читање=かんじ}}</nowiki></code> == Параметри == * <code>1 / текст</code> — основен текст (на пр. канџи) * <code>2 / читање</code> — изговор (фуригана / транскрипција) * <code>големо / large</code> — ако е „да“, „yes“ или „1“, го зголемува текстот * <code>style / css / стил</code> — незадолжителен CSS-стил Пример за зголемен текст: * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki></code> == Примери == {{markup |<nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki> |{{Ruby|全|すべ}}て |<nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|големо=да}} }} == Поддршка во прелистувачи == Прикажувањето зависи од прелистувачот. Ако гледате ruby текст над знаците, вашиот прелистувач го поддржува. Ако гледате обичен текст со загради, поддршката не е активна. == Видете исто == * {{tl|ruby-ja}} — јапонска верзија * {{tl|ruby-zh-p}} — кинески пинјин * {{tl|ruby-zh-b}} — бопомофо * {{tl|ruby line}} — повеќереден ruby * {{tl|overset}} — општ надтекст == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Прикажува текст со ruby (изговор или транскрипција) над него.", "params": { "1": { "label": "Текст", "aliases": ["text"], "description": "Основен текст (канџи или слично)", "type": "line", "required": true }, "2": { "label": "Читање", "aliases": ["reading"], "description": "Изговор или транскрипција", "type": "line", "required": true }, "големо": { "label": "Големо?", "aliases": ["large"], "description": "Ако е 'да', 'yes' или '1', го зголемува приказот", "type": "string" }, "style": { "label": "Стил", "aliases": ["css"], "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> [[Категорија:Предлошки за изговор]] </includeonly> dauc2lcm0egkrzjqd7lfntoe5ddhvou 5560542 5560541 2026-05-16T14:23:13Z Andrew012p 85224 5560542 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка прикажува текст со ruby (фуригана/изговор) над него, најчесто за јапонски, кинески или други азиски писма. == Употреба == * <code><nowiki>{{Ruby|人|じん}}</nowiki></code> → {{Ruby|人|じん}} * <code><nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki></code> → {{Ruby|全|すべ}}て * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki></code> → {{Ruby|媽|mā}} Може да се користат и именувани параметри: * <code><nowiki>{{Ruby|текст=漢字|читање=かんじ}}</nowiki></code> * <code><nowiki>{{Ruby|text=漢字|reading=かんじ}}</nowiki></code> == Параметри == * <code>1 / текст / text</code> — основен текст (канџи или слично) * <code>2 / читање / reading</code> — изговор или транскрипција * <code>големо / large</code> — ако е пополнето, го зголемува приказот * <code>style / css / стил</code> — незадолжителен CSS-стил Пример за зголемен текст: * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki></code> * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki></code> == Примери == {{markup |<nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki> |{{Ruby|全|すべ}}て |<nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|големо=да}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|large=yes}} }} == Поддршка во прелистувачи == Прикажувањето зависи од прелистувачот. Ако гледате ruby текст над знаците, вашиот прелистувач го поддржува. Ако гледате обичен текст со загради, поддршката не е активна. == Видете исто == * {{tl|ruby-ja}} — јапонска верзија * {{tl|ruby-zh-p}} — кинески пинјин * {{tl|ruby-zh-b}} — бопомофо * {{tl|ruby line}} — повеќереден ruby * {{tl|overset}} — општ наттекст == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Прикажува текст со ruby (изговор или транскрипција) над него.", "params": { "1": { "label": "Текст", "aliases": ["text"], "description": "Основен текст (канџи или слично)", "type": "line", "required": true }, "2": { "label": "Читање", "aliases": ["reading"], "description": "Изговор или транскрипција", "type": "line", "required": true }, "големо": { "label": "Големо?", "aliases": ["large"], "description": "Ако е пополнето, го зголемува приказот", "type": "string" }, "style": { "label": "Стил", "aliases": ["css"], "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> [[Категорија:Предлошки за изговор]] </includeonly> 8k00fophgi0qvhuavyawky9mxazlt9f 5560555 5560542 2026-05-16T16:27:10Z Andrew012p 85224 5560555 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка прикажува текст со ruby (фуригана/изговор) над него, најчесто за јапонски, кинески или други азиски писма. == Употреба == * <code><nowiki>{{Ruby|人|じん}}</nowiki></code> → {{Ruby|人|じん}} * <code><nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki></code> → {{Ruby|全|すべ}}て * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki></code> → {{Ruby|媽|mā}} Може да се користат и именувани параметри: * <code><nowiki>{{Ruby|текст=漢字|читање=かんじ}}</nowiki></code> * <code><nowiki>{{Ruby|text=漢字|reading=かんじ}}</nowiki></code> == Параметри == * <code>1 / текст / text</code> — основен текст (канџи или слично) * <code>2 / читање / reading</code> — изговор или транскрипција * <code>големо / large</code> — ако е пополнето, го зголемува приказот * <code>style / css / стил</code> — незадолжителен CSS-стил Пример за зголемен текст: * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki></code> * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki></code> == Примери == {{markup |<nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki> |{{Ruby|全|すべ}}て |<nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|големо=да}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|large=yes}} }} == Поддршка во прелистувачи == Прикажувањето зависи од прелистувачот. Ако гледате текст ruby над знаците, вашиот прелистувач го поддржува. Ако гледате обичен текст со загради, поддршката не е активна. == Видете исто == * {{tl|ruby-ja}} — јапонска верзија * {{tl|ruby-zh-p}} — кинески пинјин * {{tl|ruby-zh-b}} — бопомофо * {{tl|ruby line}} — повеќереден ruby * {{tl|overset}} — општ наттекст == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Прикажува текст со ruby (изговор или транскрипција) над него.", "params": { "1": { "label": "Текст", "aliases": ["text"], "description": "Основен текст (канџи или слично)", "type": "line", "required": true }, "2": { "label": "Читање", "aliases": ["reading"], "description": "Изговор или транскрипција", "type": "line", "required": true }, "големо": { "label": "Големо?", "aliases": ["large"], "description": "Ако е пополнето, го зголемува приказот", "type": "string" }, "style": { "label": "Стил", "aliases": ["css"], "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> [[Категорија:Предлошки за изговор]] </includeonly> 8cey0wbik62a5r789op7nt67t77fjbg 5560630 5560555 2026-05-16T22:14:01Z Andrew012p 85224 5560630 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Предлошка:Ruby/styles.css}} Оваа предлошка прикажува текст со ruby (фуригана/изговор) над него, најчесто за јапонски, кинески или други азиски писма. == Употреба == * <code><nowiki>{{Ruby|人|じん}}</nowiki></code> → {{Ruby|人|じん}} * <code><nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki></code> → {{Ruby|全|すべ}}て * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki></code> → {{Ruby|媽|mā}} Може да се користат и именувани параметри: * <code><nowiki>{{Ruby|текст=漢字|читање=かんじ}}</nowiki></code> * <code><nowiki>{{Ruby|text=漢字|reading=かんじ}}</nowiki></code> == Параметри == * <code>1 / текст / text</code> — основен текст (канџи или слично) * <code>2 / читање / reading</code> — изговор или транскрипција * <code>големо / large</code> — ако е пополнето, го зголемува приказот * <code>style / css / стил</code> — незадолжителен CSS-стил Пример за зголемен текст: * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki></code> * <code><nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki></code> == Примери == {{markup |<nowiki>{{Ruby|全|すべ}}て</nowiki> |{{Ruby|全|すべ}}て |<nowiki>{{Ruby|媽|mā}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|големо=да}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|големо=да}} |<nowiki>{{Ruby|媽|mā|large=yes}}</nowiki> |{{Ruby|媽|mā|large=yes}} }} == Поддршка во прелистувачи == Прикажувањето зависи од прелистувачот. Ако гледате текст ruby над знаците, вашиот прелистувач го поддржува. Ако гледате обичен текст со загради, поддршката не е активна. == Поврзано == * {{tl|ruby-ja}} — јапонска верзија * {{tl|ruby-zh-p}} — кинески пинјин * {{tl|ruby-zh-b}} — бопомофо * {{tl|ruby line}} — повеќереден ruby * {{tl|overset}} — општ наттекст == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Прикажува текст со ruby (изговор или транскрипција) над него.", "params": { "1": { "label": "Текст", "aliases": ["text"], "description": "Основен текст (канџи или слично)", "type": "line", "required": true }, "2": { "label": "Читање", "aliases": ["reading"], "description": "Изговор или транскрипција", "type": "line", "required": true }, "големо": { "label": "Големо?", "aliases": ["large"], "description": "Ако е пополнето, го зголемува приказот", "type": "string" }, "style": { "label": "Стил", "aliases": ["css"], "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> [[Категорија:Предлошки за изговор]] </includeonly> it780gve2qo3463k78cb959ipwl0qdf Хемиска равенка 0 1395236 5560537 2026-05-16T14:16:49Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30548139|Хемијске једначине]]“ 5560537 wikitext text/x-wiki '''Хемиските равенки''' ги претставуваат реакциите на различни [[Хемиски елемент|хемиски елементи]] и [[Хемиско соединение|соединенија]] во [[Стехиометрија|стехиометриски]] односи, т.е. [[Хемиски процеси|хемиски процес]].{{Efn|[[стехиометрија]], хемијско мерење: учење о пропорцији}} На левата страна од равенката се хемиските елементи што влегуваат во процесот, а на десната страна се соединенијата што се образуваат со хемискиот процес. Наместо знак за еднаквост, се пишува стрелка (→) за да се означи насоката во која се случува промената.<ref>{{Наведено списание|last=Crosland, M.P.|year=1959|title=The use of diagrams as chemical 'equations' in the lectures of William Cullen and Joseph Black|journal=Annals of Science|volume=15|issue=2|pages=75–90}}</ref> Пример за оксидација на натриум: Стехиометриските коефициенти (броевите пред хемиските формули) се резултат на [[Закон за зачувување на масата|законот за зачувување на масата]] и [[Закон за зачувување на полнежот|законот за зачувување на полнежот]]. Законот за зачувување на масата диктира дека количината на секој елемент при хемиска реакција не се менува. Затоа, секоја страна од хемиската равенка мора да претставува иста количина на кој било даден елемент. Слично на тоа, полнежот е зачуван при хемиска реакција. Затоа, истиот полнеж мора да биде присутен на двете страни од урамнотежената равенка. == Формирање на хемиска реакција == Хемиската равенка се состои од [[Хемиска формула|хемиските формули]] на реактантите (почетните супстанции) и хемиските формули на производите (супстанциите образувани во хемиската реакција). Овие два сета се одделени со симбол на стрелка (→, обично се чита како „дава“), а хемиската формула на секоја поединечна супстанција е одделена од другите со [[Plus sign|знак плус]]. На пример, равенката за реакција на [[Солна киселина|хлороводородна киселина]] со [[натриум]] може да се напише како: : 2 {{Хем|HCl}} + 2 {{Хем|Na}} → 2 {{Хем|NaCl}} + {{Хем|H|2}} Оваа равенка покажува дека натриумот и реагираат за да образуваат и <sub>2.</sub> Исто така, укажува дека се потребни два молекули натриум за секои два молекули хлороводородна киселина и реакцијата ќе образува два молекули натриум хлорид и еден [[Diatomic molecule|двоатомски]] молекул водороден гас за секои два молекули хлороводородна киселина и два молекули натриум што реагираат. Стехиометриските коефициенти (броевите пред хемиските формули) се изведени од [[Закон за запазување на масата|законот за зачувување на масата]] и [[Charge conservation|законот за зачувување на полнежот]] (видете го делот [[Хемиска равенка#Урамнотежување на хемиски равенки|„Урамнотежување на хемиски равенки“]] подолу за повеќе информации). == Вообичаени симболи == [[Податотека:Baker-Venkataraman-Rearrangement_V.1.svg|мини|250x250пкс|<small>Преуредување според Бејкер-Венкатараман</small>]] Симболите се користат за разликување на различните видови реакции. Се користат следниве симболи: * „ <math>=</math> " се користи за означување на [[Стехиометрија|стехиометриска]] врска. * „ <math>\rightarrow</math> ” се користи за означување на нето реакција нанапред. * „ <math>\rightleftarrows</math> “ се користи за означување на реакција во двете насоки.<ref>The notation <math>\rightleftarrows</math> was proposed in 1884 by the Dutch chemist [[Јакоб Хенрик вант Хоф|Jacobus Henricus van 't Hoff]]. See: {{Наведена книга|url=https://archive.org/stream/etudesdedynamiqu00hoff#page/4/mode/2up|title=Études de Dynamique Chemique|last=van 't Hoff|first=J.H.|date=1884|publisher=Frederik Muller & Co.|location=Amsterdam, Netherlands|pages=4–5|language=fr|trans-title=Studies of chemical dynamics}} Van 't Hoff called reactions that didn't proceed to completion "limited reactions". From pp. 4–5: ''"Or M. Pfaundler a relié ces deux phénomênes … s'accomplit en même temps dans deux sens opposés."'' (Now Mr. Pfaundler has joined these two phenomena in a single concept by considering the observed limit as the result of two opposing reactions, driving the one in the example cited to the formation of sea salt [i.e., NaCl] and nitric acid, [and] the other to hydrochloric acid and sodium nitrate. This consideration, which experiment validates, justifies the expression "chemical equilibrium", which is used to characterize the final state of limited reactions. I would propose to translate this expression by the following symbol: </ref> * „ <chem><=></chem> “ се користи за означување [[Хемиска рамнотежа|рамнотежа]].<ref>The notation <chem><=></chem> was suggested by [[Hugh Marshall]] in 1902. See: {{Наведено списание|last=Marshall|first=Hugh|date=1902|title=Suggested Modifications of the Sign of Equality for Use in Chemical Notation|journal=Proceedings of the Royal Society of Edinburgh|volume=24|pages=85–87|doi=10.1017/S0370164600007720}}</ref> Физичката состојба на хемикалијата често се дава во загради по хемискиот симбол, особено за јонски реакции. Кога се наведува физичката состојба, () означува цврста, () означува течност, () означува гасовита и () означува [[воден раствор]]. Ако реакцијата бара енергија, ова е означено над стрелката. Големата грчка буква делта (<math>\Delta</math> ) се поставува на реакционата стрелка за да се покаже дека енергијата се додава на реакцијата во облик на топлина. Изразот <math>h\nu</math> се користи како симбол за додавање енергија во облик на светлина. Други симболи се користат за други специфични видови енергија или зрачење. Оваа равенка би се читала како „два плус два дава два и два“. Но, за равенки што вклучуваат сложени хемикалии, наместо да се чита буква и нејзин подзнак, хемиските формули се читаат со [[IUPAC nomenclature|номенклатура]]. Со номенклатура, оваа равенка би се читала како „[[Солна киселина|хлороводородна киселина]] плус натриум дава [[Готварска сол|натриум хлорид]] и [[водород]] во гас“. На пример, равенката за реакција на [[Солна киселина|хлороводородна киселина]] со [[натриум]] може да се напише како: [[Категорија:Хемија]] [[Категорија:Равенки]] [[Категорија:Стехиометрија]] ljwlxopjc4be15bx0znoops5dbzhfc3 5560544 5560537 2026-05-16T14:34:24Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5560544 wikitext text/x-wiki '''Хемиските равенки''' ги претставуваат реакциите на различни [[Хемиски елемент|хемиски елементи]] и [[Хемиско соединение|соединенија]] во [[Стехиометрија|стехиометриски]] односи, т.е. [[Хемиски процеси|хемиски процес]].{{Efn|[[стехиометрија]], хемиско мерење: учење за пропорцијата}} На левата страна од равенката се хемиските елементи што влегуваат во процесот, а на десната страна се соединенијата што се образуваат со хемискиот процес. Наместо знак за еднаквост, се пишува стрелка (→) за да се означи насоката во која се случува промената.<ref>{{Наведено списание|last=Crosland, M.P.|year=1959|title=The use of diagrams as chemical 'equations' in the lectures of William Cullen and Joseph Black|journal=Annals of Science|volume=15|issue=2|pages=75–90}}</ref> Пример за оксидација на натриум: :4Na + O<sub>2</sub> → 2Na<sub>2</sub>O Стехиометриските коефициенти (броевите пред хемиските формули) се резултат на [[Закон за зачувување на масата|законот за зачувување на масата]] и [[Закон за зачувување на полнежот|законот за зачувување на полнежот]]. Законот за зачувување на масата диктира дека количината на секој елемент при хемиска реакција не се менува. Затоа, секоја страна од хемиската равенка мора да претставува иста количина на кој било даден елемент. Слично на тоа, полнежот е зачуван при хемиска реакција. Затоа, истиот полнеж мора да биде присутен на двете страни од урамнотежената равенка. == Формирање на хемиска реакција == Хемиската равенка се состои од [[Хемиска формула|хемиските формули]] на реактантите (почетните супстанции) и хемиските формули на производите (супстанциите образувани во хемиската реакција). Овие два сета се одделени со симбол на стрелка (→, обично се чита како „дава“), а хемиската формула на секоја поединечна супстанција е одделена од другите со [[Plus sign|знак плус]]. На пример, равенката за реакција на [[Солна киселина|хлороводородна киселина]] со [[натриум]] може да се напише како: : 2 {{Хем|HCl}} + 2 {{Хем|Na}} → 2 {{Хем|NaCl}} + {{Хем|H|2}} Оваа равенка би се читала како „два плус два дава два и два“. Но, за равенки што вклучуваат сложени хемикалии, наместо да се чита буква и нејзин подзнак, хемиските формули се читаат со IUPAC номенклатура. Со номенклатура, оваа равенка би се читала како „[[Солна киселина|хлороводородна киселина]] плус натриум дава [[Готварска сол|натриум хлорид]] и [[водород]] во гас“. Оваа равенка покажува дека натриумот и реагираат за да образуваат и <sub>2.</sub> Исто така, укажува дека се потребни два молекули натриум за секои два молекули хлороводородна киселина и реакцијата ќе образува два молекули натриум хлорид и еден [[Diatomic molecule|двоатомски]] молекул водороден гас за секои два молекули хлороводородна киселина и два молекули натриум што реагираат. Стехиометриските коефициенти (броевите пред хемиските формули) се изведени од [[Закон за запазување на масата|законот за зачувување на масата]] и [[Charge conservation|законот за зачувување на полнежот]] (видете го делот [[Хемиска равенка#Урамнотежување на хемиски равенки|„Урамнотежување на хемиски равенки“]] подолу за повеќе информации). == Вообичаени симболи == [[Податотека:Baker-Venkataraman-Rearrangement_V.1.svg|мини|250x250пкс|<small>Преуредување според Бејкер-Венкатараман</small>]] Симболите се користат за разликување на различните видови реакции. Се користат следниве симболи: * „ <math>=</math> " се користи за означување на [[Стехиометрија|стехиометриска]] врска. * „ <math>\rightarrow</math> ” се користи за означување на нето реакција нанапред. * „ <math>\rightleftarrows</math> “ се користи за означување на реакција во двете насоки.<ref>The notation <math>\rightleftarrows</math> was proposed in 1884 by the Dutch chemist [[Јакоб Хенрик ван Хоф|Jacobus Henricus van 't Hoff]]. See: {{Наведена книга|url=https://archive.org/stream/etudesdedynamiqu00hoff#page/4/mode/2up|title=Études de Dynamique Chemique|last=van 't Hoff|first=J.H.|date=1884|publisher=Frederik Muller & Co.|location=Amsterdam, Netherlands|pages=4–5|language=fr|trans-title=Studies of chemical dynamics}} Van 't Hoff called reactions that didn't proceed to completion "limited reactions". From pp. 4–5: ''"Or M. Pfaundler a relié ces deux phénomênes … s'accomplit en même temps dans deux sens opposés."'' (Now Mr. Pfaundler has joined these two phenomena in a single concept by considering the observed limit as the result of two opposing reactions, driving the one in the example cited to the formation of sea salt [i.e., NaCl] and nitric acid, [and] the other to hydrochloric acid and sodium nitrate. This consideration, which experiment validates, justifies the expression "chemical equilibrium", which is used to characterize the final state of limited reactions. I would propose to translate this expression by the following symbol: </ref> * „ <chem><=></chem> “ се користи за означување [[Хемиска рамнотежа|рамнотежа]].<ref>The notation <chem><=></chem> was suggested by [[Hugh Marshall]] in 1902. See: {{Наведено списание|last=Marshall|first=Hugh|date=1902|title=Suggested Modifications of the Sign of Equality for Use in Chemical Notation|journal=Proceedings of the Royal Society of Edinburgh|volume=24|pages=85–87|doi=10.1017/S0370164600007720}}</ref> Физичката состојба на хемикалијата често се дава во загради по хемискиот симбол, особено за јонски реакции. Кога се наведува физичката состојба, (s) означува цврста, (l) означува течност, (g) означува гасовита и (aq) означува [[воден раствор]]. Ако реакцијата бара енергија, ова е означено над стрелката. Големата грчка буква делта (<math>\Delta</math>) се поставува на реакционата стрелка за да се покаже дека енергијата се додава на реакцијата во облик на топлина. Изразот <math>h\nu</math><ref>This symbol comes from the Planck equation for the energy of a photon, <math>E = h\nu</math>. It is sometimes mistakenly written with a 'v' ("vee") instead of the Greek letter '<math>\nu</math>' ("nu")</ref> се користи како симбол за додавање енергија во облик на светлина. Други симболи се користат за други специфични видови енергија или зрачење. ==Белешки== <references group="б"/> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.berkeleychurchill.com/software/chembal.php Урамнотежување на хемиски равенки] [[Категорија:Хемија]] [[Категорија:Равенки]] [[Категорија:Стехиометрија]] lhc3v5aumx7hfo5qe9njf28zfuzkks2 Разговор:Хемиска равенка 1 1395237 5560545 2026-05-16T14:34:47Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5560545 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Змирново 0 1395238 5560550 2026-05-16T16:15:13Z Ehrlich91 24281 нс 5560550 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Успение на Пресвета Богородица |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|1|N|21|18|46|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Ново Змирново |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Успение на Пресвета Богородица]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Црква „Успение на Пресвета Богородица“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Ново Змирново]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата се наоѓа на десниот брег од реката [[Шемница]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=231|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата била подигната во отоманскиот период на место каде некогаш имало манастир.<ref name=":0"/> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Ново Змирново]] == Наводи == {{наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Успение, Ново Змирново}} [[Категорија:Храмови посветени на Успението на Пресвета Богородица во Македонија|Ново Змирново]] pbnvdof9jjg4t707jme8hm9bsjbp15r Разговор:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Змирново 1 1395239 5560551 2026-05-16T16:17:14Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560551 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Црква „Св. Теодор Тирон“ - Облаково 0 1395240 5560552 2026-05-16T16:22:53Z Ehrlich91 24281 нс 5560552 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Теодор Тирон |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Лисолајска |координати = {{coord|41|7|31|N|21|13|11|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Облаково |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Теодор Тирон|Свети Теодор Тирон]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = 41°7'31"N 21°13'11"E |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Црква „Св. Теодор Тирон“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Облаково]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа во самото село, а околу нејзе се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=258|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата била подигната кон крајот на {{римски|19}} век.<ref name=":0"/> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Лисолајска парохија]] * [[Облаково]] == Наводи == {{наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Теодор, Облаково}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Теодор Тирон во Македонија|Облаково]] ohxlxdy6fxbt0frp736n25tltt7xwlj Разговор:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Облаково 1 1395241 5560553 2026-05-16T16:25:27Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560553 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Разговор:Црква „Св. Петка“ - Орехово 1 1395242 5560558 2026-05-16T17:19:01Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560558 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Параклис „Св. Илија“ - Орехово 0 1395243 5560559 2026-05-16T17:24:39Z Ehrlich91 24281 нс 5560559 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Илија |слика = Параклис „Св. Илија“ - Орехово.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на параклисот |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Буковска |координати = {{coord|40|59|09.2|N|21|19|02.1|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Орехово |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Свети Илија]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= }} '''Свети Илија''' — мал селски [[параклис]] во [[битолско]]то село [[Орехово]], [[Македонија]]. == Местоположба == Параклисот се наоѓа десно од локалниот асфалтен пат кој води до селото [[Орехово]], малку пред самото село. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Параклис „Св. Илија“ - Орехово 2.jpg|Натписна плоча </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Буковска парохија]] * [[Орехово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Elijah Chapel (Orehovo)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илија, Орехово}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Илија во Македонија|Орехово]] 7jcnn2097196nrxy75kqy32mubn4zf5 Разговор:Параклис „Св. Илија“ - Орехово 1 1395244 5560560 2026-05-16T17:26:44Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560560 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux УСС Ц-4 0 1395245 5560575 2026-05-16T18:42:00Z Erikatrpeska 130068 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1336569043|USS C-4]]“ 5560575 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>  <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Infobox ship/styles.css"></templatestyles>  '''USS ''Bonita/C-4'' (SS-15)''' била позната и како „Подморница бр. 15“, една од петте подморници од класа C изградени за [[Воена морнарица на САД|морнарицата на Соединетите Американски Држави]] во првата деценија од 20 век. Тоа бил првиот брод во американската морнарица именуван по рибата bonito. == Дизајн == Подморниците од класата ''Ц'' биле зголемени верзии на претходната класа Б; тие биле првите американски подморници со две пропелерни вратила. Тие имаале должина од {{Cvt|105|ft|3|in}} вкупна должина, греда од {{Cvt|13|ft|10|in}} и просечен провев од {{Cvt|10|ft|10|in}}. Тие депласирале {{Cvt|238|LT}} на површината и {{Cvt|275|LT}} потопени. Тие имале длабочина на нуркање од {{Cvt|200|ft|1}}. Бродовите од класа Ц имале екипаж од 1 офицер и 14 војници.{{Sfn|Friedman|1995}} За површинско возење, тие биле напојувани од два {{Convert|240|bhp|0}} коњски сили бензински мотори Craig, секој од нив придвижуваше по едно елисно вратило. Кога било потопувано, секој елиса било придвижуван од {{Convert|115|hp|0}} [[Електромотор|електричен мотор]] . Тие можеле да достигнат брзина од {{Cvt|11|kn}} на површината и {{Cvt|9|kn}} под вода. На површината, чамците имале дострел од {{Cvt|776|nmi}} на {{Cvt|8.13|kn}} и {{Cvt|24|nmi}} на {{Cvt|8|kn}} потопен.{{Sfn|Friedman|1995}} Бродовите биле вооружени со две торпедни цевки од 18 инчи (450 мм) во предниот дел. Тие носеле две преполнувања, вкупно четири торпеда.{{Sfn|Gardiner|Gray|1985}} == Градежништво == ''Бонита'' била спуштена во водата од компанијата „Форе Ривер Шипбилдинг“, во Квинси, Масачусетс, врз основа на поддоговор од компанијата „Електрик Бот“. Била спуштена во вода на 17 јуни 1909 година, спонзорирана од г-ѓа Џ.С. Таунсенд, и била пуштена во употреба на 23 ноември 1909 година.{{Sfn|DANFS}} == Историја на услуги == На 11 јули 1910 година, ''подморницата Бонита'' се судрила со подморницата {{USS|Castine|PG-6|2}} додека вежбала маневри за напад, а ''Кастин'' се исфрли на брегот во близина на Северно Труро, Масачусетс. Подоцна ''Кастин'' повторно испловела, била поправена и вратена во употреба.{{Sfn|Mystic}} Таа била преименувана во ''C-4'' на 17 ноември 1911 година. Прво доделена на Атлантската флота за торпедо, а подоцна на Атлантската флотила за подморници, Атлантската флота, ''C-4'' ги пловела водите на Источниот брег до мај 1913 година, кога го помина Норфолк, Вирџинија, за заливот Гвантанамо, Куба. Нејзините тактички вежби и развојни операции продолжиле тука и од Кристобал, Колон, зоната на Панамскиот канал, каде што известила на 12 декември 1913 година. Во август 1917 година, пловејќи со две други подморници, таа ја истражувала соодветноста на [[Панама|панамските]] пристаништа како напредни подморнички бази.{{Sfn|DANFS}} == Судбина == Заложен во Коко Соло, Каналска зона, од 12 ноември 1918 година, ''C-4'' бил деактивиран таму на 15 август 1919 година и продаден на 13 април 1920 година.{{Sfn|DANFS}} == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Библиографија == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" />  == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|USS C-4 (SS-15)}} * Photo gallery of USS Bonita at NavSource Naval History {{United States C class submarine}} [[Категорија:Бродови од 1909]] g1t3ivkt9onbl3sm4n78v44xhl55m52 Мис Венецуела 1990 0 1395246 5560576 2026-05-16T18:50:32Z Erikatrpeska 130068 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1338323706|Miss Venezuela 1990]]“ 5560576 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>   [[Податотека:Poliedro_de_Caracas.jpg|алт=Venezuela 1990 was the 37th|десно|мини]] '''„Мис Венецуела 1990“''' бил 37-миот избор за Мис Венецуела, кој се одржал во [[Каракас]], [[Венецуела|Венецуела,]] на 1 февруари 1990 година, по неколкунеделни настани. Победничка на изборот била [[Andreína Goetz|Андреина Гец]], [[Боливар (сојузна држава во Венецуела)|Мис Боливар]]. Изборот за убавина бил емитуван во живо на Venevision од [[Полиедро де Каракас]] во [[Каракас]]. На крајот од финалната вечер од натпреварувањето, тогашнта носителка на титулата Ева Лиза Љунг ја крунисала [[Andreína Goetz|Андреина Гец]] од [[Боливар (сојузна држава во Венецуела)|Боливар]] за нова Мис Венецуела. Барбара Паласиос и Ребека де Алба се придружила на тимот за домаќини на овогодинешното издание. == Резултати == === Пласмани === * Мис Венецуела 1990 година - [[Andreína Goetz|Андреина Гец]] ([[Боливар (сојузна држава во Венецуела)|Мис Боливар]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eldiario.com/2022/06/07/momentos-claves-miss-venezuela/|title=70 momentos claves en la historia del Miss Venezuela|last=Suárez|first=Orlando|date=2022-06-07|work=El Diario Venezuela - elDiario.com|language=es|accessdate=2026-01-23}}</ref> * Мис на светот Венецуела 1990 година - [[Sharon Luengo|Шерон Луенго]] ([[Сулија|Мис Коста Ориентал]]) * Мис Цветна кралица Венецуела 1990 година - Чикинкира Делгадо ([[Сулија|Мис Зулија]]) * Мис Венецуела Интернационал 1990 - [[Vanessa Holler|Ванеса Холер]] ([[Португеса|Мис Португалија]]) * Мис на земјата на чудата Венецуела 1990 година - Стефанија Бако ([[Мерида (сојузна држава во Венецуела)|Мис Мерида]]) Второпласираните биле: * Прва второпласирана - [[Yormery Ortega Sánchez|Јормери Ортега]] ([[Миранда (сојузна држава во Венецуела)|Госпоѓица Миранда]]) * Втора вицешампионка - Кариме Бохоркез ([[Сукре (сојузна држава)|Мис Сукре]]) * Трета вицешампионка - Соња Руџиро ([[Монагас|Мис Монагас]]) * 4. Второпласирана - Каролина Дуран ([[Фалкон|Мис Фалкон]]) * 5. Вицешампион - Најлу Ринкон ([[Сулија|Мис Полуостров Гоахира]]) === Специјални награди === * Мис фотогеничност (гласана од новинарите) - [[Sharon Luengo|Шерон Луенго]] ([[Сулија|Мис Коста Ориентал]]) * Мис сообразност - Карина Трухило ([[Кохедес|Мис Коједес]]) * Мис Елеганција - Даниела Лорес ([[Трухиљо (сојузна држава во Венецуела)|Мис Трухило]]) == Натпреварувачи == Делегатите на изборот за Мис Венецуела 1990 биле:<templatestyles src="Div col/styles.css" />  == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.missvenezuela.com/ Официјална веб-страница на Мис Венецуела] {{Miss Venezuela}} 2iobimysuqm9ov9i1f0jarw3iljxxex Бране Петрушевски 0 1395247 5560581 2026-05-16T19:04:27Z ~2026-29543-59 133206 Напиши статија! 5560581 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = | caption = | office = Пратеник во Собранието на Република Северна Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = 31 јануари 1983 | birth_place = Куманово, Северна Македонија | nationality = Македонец | party = ВМРО-ДПМНЕ | education = Дипломиран инженер по информатички технологии | occupation = Политичар }} '''Бране Петрушевски''' е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на 31 јануари 1983 година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] l7vq73o4t5pqa1sh7ba5b1x8nek99np 5560587 5560581 2026-05-16T19:22:10Z ~2026-29543-59 133206 5560587 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = | caption = | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = 31 јануари 1983 | birth_place = Куманово, Северна Македонија | nationality = Македонец | party = ВМРО-ДПМНЕ | education = Дипломиран инженер по информатички технологии | occupation = Политичар }} '''Бране Петрушевски''' е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на 31 јануари 1983 година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] jlsz0yjna06ozyfgv2zxno31eij3cyz 5560602 5560587 2026-05-16T20:04:54Z ~2026-29543-59 133206 5560602 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = 31 јануари 1983 | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на 31 јануари 1983 година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] 50ohr2dkzbjbxpt4a9ggngsl5lr0h11 5560604 5560602 2026-05-16T20:16:15Z ~2026-29543-59 133206 5560604 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (роден [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] 95bybarvasxeplhzwbkdqv6ai04u2xv 5560605 5560604 2026-05-16T20:25:21Z ~2026-29543-59 133206 5560605 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (роден [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Пратеници во Собранието на Северна Македонија]] [[Category:Родени во 1983]] [[Category:Луѓе од Куманово]] irjh81wtircqa5eyvngmrxde2i71cfl 5560606 5560605 2026-05-16T20:28:23Z ~2026-29543-59 133206 5560606 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (роден [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] 8qwhclhglivedpk2o9clf51gi7lrsd8 5560607 5560606 2026-05-16T20:31:53Z ~2026-29543-59 133206 5560607 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (роден [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Македонски пратеници]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] [[Category:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] j4r467rcyltnrla94ik8hd389rjjvxa 5560608 5560607 2026-05-16T20:37:37Z ~2026-29543-59 133206 5560608 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (роден [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) е [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] {{DEFAULTSORT:Петрушевски, Бране}} [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Македонски пратеници]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] [[Category:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] nuh4o84drqi4ie4ibaqn64yicm7cht4 5560716 5560608 2026-05-17T11:28:00Z Andrew012p 85224 5560716 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = Дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (р. [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) — [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Биографија == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Референци == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] {{DEFAULTSORT:Петрушевски, Бране}} [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Македонски пратеници]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] [[Category:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] d1ihjwixinqs438058b6f6jtotd3af0 5560718 5560716 2026-05-17T11:29:33Z Andrew012p 85224 Форматирање 5560718 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (р. [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) — [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Животопис == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020–2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024–) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] {{DEFAULTSORT:Петрушевски, Бране}} [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Македонски пратеници]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] [[Category:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] 4xpnk0ek8h86vkkyxyc0qmzjt1gp0gy 5560719 5560718 2026-05-17T11:30:02Z Andrew012p 85224 5560719 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (р. [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) — [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Животопис == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020 — 2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024—) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] {{DEFAULTSORT:Петрушевски, Бране}} [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Македонски пратеници]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] [[Category:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] 0ruyuxnbga3jgwrcukodllx0x890f3a 5560720 5560719 2026-05-17T11:31:42Z Andrew012p 85224 5560720 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Бране Петрушевски | image = Бране Петрушевски.jpg | caption = Бране Петрушевски во 2024 година | office = Пратеник во Собранието на Република Македонија | term_start = 2024 | term_end = | term_start1 = 2020 | term_end1 = 2024 | birth_date = [[31 јануари]] [[1983]] | birth_place = [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]] | nationality = [[Македонци|Македонец]] | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | education = дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]] | occupation = [[Политика|политичар]] }} '''Бране Петрушевски''' (р. [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]]) — [[Македонија|македонски]] [[Политика|политичар]], член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. == Животопис == Роден е на [[31 јануари]] [[1983]] година во [[Куманово]], [[Македонија|Република Македонија]].<ref name="sobranie1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//detali-na-pratenik.nspx?param=85e39b43-56e1-494f-8faf-b73548b1fd92&roleId=1&struc=5e00dbd6-ca3c-4d97-b748-f792b2fa3473|title=Собрание на Република Северна Македонија - Детали на пратеник|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> == Образование == Дипломирал на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], [[Македонија|Република Македонија]], со звање дипломиран инженер по [[Информатичка технологија|информатички технологии]].<ref name="sobranie1" /> == Политичка кариера == Член е на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и активен во партиските структури.<ref name="sobranie1" /> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Парламентарните избори во 2020]] година е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]], со мандат 2020–2024 година.<ref name="mandat2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//vmro-dpmne-2020-2024-ns_article-brane-petrushevski-20.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - ВМРО-ДПМНЕ|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2026-05-16}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2024)|Парламентарните избори во 2024]] година повторно е избран за [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]].<ref name="sobranie1" /> == Функции == ; [[Собрание на Македонија|Собрание на Република Македонија]] * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2020 — 2024) * [[Пратеник (Македонија)|Пратеник]] (2024—) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.facebook.com/branebelich Бране Петрушевски на Facebook] {{DEFAULTSORT:Петрушевски, Бране}} [[Category:Македонски политичари]] [[Category:Македонски пратеници]] [[Category:Родени во 1983 година]] [[Category:Луѓе од Куманово]] [[Category:Политичари од Куманово]] [[Category:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] 1utyejprb6wqlwuxu4cm41owuagnpwp Орехово (појаснување) 0 1395248 5560583 2026-05-16T19:10:35Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: '''Орехово''' може да се однесува на следниве места: ;Македонија * [[Орехово]] (познато и како '''Горно Орехово''') — село во Општина Битола; и * [[Долно Орехово]] — село во Општина Новаци. ;Бугарија * [[Орехово (Бугарија)]] — село во Бугарија ;Словенија * Орех... 5560583 wikitext text/x-wiki '''Орехово''' може да се однесува на следниве места: ;Македонија * [[Орехово]] (познато и како '''Горно Орехово''') — село во Општина Битола; и * [[Долно Орехово]] — село во Општина Новаци. ;Бугарија * [[Орехово (Бугарија)]] — село во Бугарија ;Словенија * [[Орехово (Словенија)]] — село во Словенија {{ГеоПојас}} cwimi5anji8dijzgizknk8yt7t8t55w Разговор:Орехово (појаснување) 1 1395249 5560584 2026-05-16T19:12:00Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} 5560584 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Црква „Св. Никола“ - Раштани 0 1395250 5560588 2026-05-16T19:22:40Z Ehrlich91 24281 нс 5560588 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Никола |слика = Црква „Св. Никола“ - Раштани.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|0|42|N|21|14|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Раштани (Битолско){{!}}Раштани |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Никола“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Раштани (Битолско)|Раштани]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата е гробишен храм, сместен во средишниот дел на селото. Околу црквата некогаш биле погребувани и христијани од [[Битола]] и [[Горно Оризари (Битолско)|Горно Оризари]], но овие гробишта сега не постојат.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=254|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата е многу стара и мештаните кажуваат дека е „постара од градот“.<ref name=":0"/> На споредниот влез во црквата напишан е натпис 1312 година, поради што може да се смета дека црквата најпрвин е тогаш подигната. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Раштани.jpg|Гробишта околу црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 10.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 11.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 12.jpg|Црквата со дворот Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 2.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 3.jpg|Ниша над споредниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 4.jpg|Слика на Свети Никола над главниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 5.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 6.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 7.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 8.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 9.jpg|Камбанаријата </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Раштани (Битолско)|Раштани]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Nicholas Church (Raštani)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Раштани}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија|Раштани]] 1o3g9row0ov93z6fo55i6h6rss0rxy6 5560589 5560588 2026-05-16T19:24:42Z Ehrlich91 24281 5560589 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Никола |слика = Црква „Св. Никола“ - Раштани.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Кукуречанска |координати = {{coord|41|3|4|N|21|19|28|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Раштани (Битолско){{!}}Раштани |општина = Битола |држава = Македонија |патрон = [[Свети Никола]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Никола“''' — главна селска [[црква (градба)|црква]] во [[битолско]]то село [[Раштани (Битолско)|Раштани]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> == Местоположба == Црквата е гробишен храм, сместен во средишниот дел на селото. Околу црквата некогаш биле погребувани и христијани од [[Битола]] и [[Горно Оризари (Битолско)|Горно Оризари]], но овие гробишта сега не постојат.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=254|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Црквата е многу стара и мештаните кажуваат дека е „постара од градот“.<ref name=":0"/> На споредниот влез во црквата напишан е натпис 1312 година, поради што може да се смета дека црквата најпрвин е тогаш подигната. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Раштани.jpg|Гробишта околу црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 10.jpg|Влезната порта Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 11.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 12.jpg|Црквата со дворот Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 2.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 3.jpg|Ниша над споредниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 4.jpg|Слика на Свети Никола над главниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 5.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 6.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 7.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 8.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Никола“ - Раштани 9.jpg|Камбанаријата </gallery> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Кукуречанска парохија]] * [[Раштани (Битолско)|Раштани]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Nicholas Church (Raštani)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Раштани}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија|Раштани]] i7hyyk7uzk0606aooykmi0o4zojbgor Разговор:Црква „Св. Никола“ - Раштани 1 1395251 5560590 2026-05-16T19:25:33Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560590 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Црква „Вознесение Христово“ - Полог 0 1395252 5560592 2026-05-16T19:42:11Z Ehrlich91 24281 нс 5560592 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Вознесение Христово |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Краварско-бачка |координати = {{coord|41|0|22|N|21|37|3|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Полог (село){{!}}Полог |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Вознесение Христово]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Вознесение Христово''' — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во селото [[Полог (село)|Полог]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа под селото, а околу црквата се сместени и селските гробишта. == Историја == Црквата е единствен зачуван објект во селото. Била изградена во 1860 година, а била обновена по [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=126|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-16|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=126|url-status=bot: unknown}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Полог (село)|Полог]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вознесение, Полог}} [[Категорија:Храмови посветени на Вознесението Христово во Македонија|Полог]] kgb8e2wgdectuhd411umy1gmzyt01ik 5560593 5560592 2026-05-16T19:42:30Z Ehrlich91 24281 5560593 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Вознесение Христово |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Краварско-бачка |координати = {{coord|41|0|22|N|21|37|3|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Полог (село){{!}}Полог |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Вознесение Христово]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Вознесение Христово''' — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во селото [[Полог (село)|Полог]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа под селото, а околу црквата се сместени и селските гробишта. == Историја == Црквата е единствен зачуван објект во селото. Била изградена во 1860 година, а била обновена по [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=126|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-16|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=126|url-status=bot: unknown}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Полог (село)|Полог]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вознесение, Полог}} [[Категорија:Храмови посветени на Вознесението Христово во Македонија|Полог]] 34xtmasokgxgdmdmg5xjw8hop9czb3p Разговор:Црква „Вознесение Христово“ - Полог 1 1395253 5560594 2026-05-16T19:44:31Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560594 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Црква „Св. Илија“ - Полог 0 1395254 5560596 2026-05-16T19:47:36Z Ehrlich91 24281 нс 5560596 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Илија |слика = |големина на слика = 250п |опис = |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Битолско |парохија = Краварско-бачка |координати = {{coord|41|1|2.1|N|21|37|40|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Полог (село){{!}}Полог |општина = Новаци |држава = Македонија |патрон = [[Вознесение Христово]] |изградба = |завршено = |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = |архитектонски стил= |површина = }} '''Свети Илија'''<ref>Името на црквата е според официјалните податоци добиени од катастар, иако според некои извори црквата е именувана како „Св. Дух“ или „Св. Спас“.</ref> — нова селска [[Црква (градба)|црква]] во селото [[Полог (село)|Полог]], [[Македонија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа источно од селото, на патот што води од селото [[Скочивир]] кон [[Ивени]]. == Историја == Црквата била започната од страна на Ставре со син му Васил од селото [[Полог (село)|Полог]].<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=126|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-16|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719152530/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=126|url-status=bot: unknown}}</ref> == Поврзано == * [[Битолско архијерејско намесништво]] * [[Краварско-бачка парохија]] * [[Полог (село)|Полог]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илија, Полог}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Илија во Македонија|Полог]] 0cso2ajw1uz3x3zgib0dmpl2t07hjlm Разговор:Црква „Св. Илија“ - Полог 1 1395255 5560598 2026-05-16T19:49:16Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560598 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Категорија:Поранешни високообразовни установи 14 1395256 5560619 2026-05-16T21:05:57Z Dandarmkd 31127 Создадена страница со: {{CatAutoTOC}} Високообразовни установи (универзитети и колеџи) кои веќе не работат. {{Category see also|Поранешни женски високообразовни установи}} {{Commons category|Defunct higher education institutions}} [[Категорија:Високообразовни установи]] Категорија:Поранешни образовни устано... 5560619 wikitext text/x-wiki {{CatAutoTOC}} Високообразовни установи (универзитети и колеџи) кои веќе не работат. {{Category see also|Поранешни женски високообразовни установи}} {{Commons category|Defunct higher education institutions}} [[Категорија:Високообразовни установи]] [[Категорија:Поранешни образовни установи|Високообразовни установи]] [[Категорија:Историја на универзитетите]] dfavmn5oc6f75us821jzcmalcb2rr27 Амалиенборг 0 1395257 5560622 2026-05-16T21:17:12Z Andrej Simjanov 131183 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1344351307|Amalienborg]]“ 5560622 wikitext text/x-wiki   {{Наводи}}{{Ризница}}{{Наводи}} '''Амалиенборг''' е официјалната резиденција на данското кралско семејство и се наоѓа во [[Копенхаген]]. Комплексот на палатата [[Фредерик VIII Дански|на Фридрих VIII]] има четири идентични класични фасади, всушност четири палати, со [[рококо]] ентериери, распоредени околу осумаголен двор ({{Langx|da|Amalienborg Slotsplads}}). Во центарот се наоѓа голема коњаничка статуа на Фредерик V. Амалиенборг првично бил изграден за четири благороднички семејства, но откако палатата Кристијансборг изгорела во 1794 година, кралското семејство ги купило палатите и се преселило во нив. Со текот на годините, таму живееле разни монарси и нивните семејства, вклучувајќи го и денешниот крал Фредерик X и кралицата Мери.<ref name="ref2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kongehuset.dk/en/palaces-and-the-royal-yacht/amalienborg/|title=Amalienborg|work=www.kongehuset.dk|language=en|accessdate=2026-02-10}}</ref> == Историја == === Првите палати на локацијата === [[Податотека:Sophie_Amalienborg_(1740_painting).jpg|мини|Софи Амалиенборг, гуаче од Јохан Џејкоб Бруун (1740)]] Квартот Фредериксштаден бил изграден на поранешниот имот на два други палати. Првиот дворец се викал Софија Амалиенборг. Бил посветен на кралицата Софија Амалиенборг, сопруга на Фредерик III, на дел од земјиштето што нејзиниот свекор [[Кристијан IV Дански|Кристијан IV]] го стекнал надвор од стариот град со ѕидини на Копенхаген, сега познат како округ Индре Бај, на почетокот на 17 век кога тој бил крал. Други делови од земјиштето биле користени за замокот Розенборг, Нибодер и новиот источен утврден ѕид околу стариот град.<ref name="ref1">{{Наведена мрежна страница|url=http://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|title=Amalienborg Palace - The Royal Residence|work=copenhagenet.dk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260206112330/https://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|archive-date=2026-02-06|accessdate=2026-02-10}}</ref> Вклучувала градина, замена за „Градината на кралицата“ која се наоѓала зад западната порта на градот ''Вестерпорт'', област денес позната како Вестербро, и која била уништена под опсада од Шведска во 1659 година. Работата на градината започнала во 1664 година, а замокот бил изграден од 1669 до 1673 година. Кралот починал во 1670 година, а кралицата-вдовица живеела таму до нејзината смрт на 20 февруари 1685 година. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">потребен е цитат</span>]]'' &#x5D;</sup> Четири години подоцна, на 15 април 1689 година, синот на Софи Амали, Кристијан V, го прославил својот четириесет и четврти роденден во палатата со изведба на германска опера, можеби првата оперска изведба во Данска, во специјално изграден привремен театар. Претставата била голем успех и била повторена неколку дена подоцна, на 19 април. Сепак, веднаш по почетокот на втората изведба, сценската декорација се запалила, предизвикувајќи театарот и палатата да изгорат до темел, а околу 180 луѓе загинале.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lex.dk/Sophie_Amalienborg|title=Sophie Amalienborg|last=Derpner|first=Louise Kjærgaard|last2=Kristiansen|first2=Peter|work=Lex.dk|publisher=Lex|accessdate=10 February 2026}}</ref> Квартот Фредериксштаден бил изграден на поранешниот имот на двe други палати. Првиот дворец се викал Софија Амалиенборг. Бил посветен на кралицата Софија Амалиенборг, сопруга на Фредерик III, на дел од земјиштето што нејзиниот свекор Кристијан IV го стекнал надвор од стариот град со ѕидини на Копенхаген, сега познат како округ Индре Бај, на почетокот на 17 век кога тој бил крал. Други делови од земјиштето биле користени за замокот Розенборг, Нибодер и новиот источен утврден ѕид околу стариот град.<ref name="ref1">{{Наведена мрежна страница|url=http://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|title=Amalienborg Palace - The Royal Residence|work=copenhagenet.dk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260206112330/https://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|archive-date=2026-02-06|accessdate=2026-02-10}}</ref> Вклучувала градина, замена за „Градината на кралицата“ која се наоѓала зад западната порта на градот ''Вестерпорт'', област денес позната како Вестербро, и која била уништена под опсада од Шведска во 1659 година. Работата на градината започнала во 1664 година, а замокот бил изграден од 1669 до 1673 година. Кралот починал во 1670 година, а кралицата-вдовица живеела таму до нејзината смрт на 20 февруари 1685 година. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">потребен е цитат</span>]]'' &#x5D;</sup> === Развој на Фредерикштаден од Фредерик В === Амалиенборг е централен дел на Фредериксштаден, округ што го основал кралот Фредерик V за да се одбележи во 1748 година тристегодишнината од искачувањето на семејството Олденбург на престолот на Данска, а во 1749 година тристегодишнината од [[Крунисување|крунисувањето]] на Кристијан I од Данска. Генерално се смета дека овој развој бил идеја на данскиот ополномоштен [[амбасадор]] во Париз, Јохан Хартвиг Ернст, гроф фон Бернсторф. На чело на проектот бил високиот стјуард Адам Готлоб Молтке, еден од најмоќните и највлијателните луѓе во земјата, а Николај Ејтвед бил кралски архитект и надзорник.<ref name="ref1">{{Наведена мрежна страница|url=http://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|title=Amalienborg Palace - The Royal Residence|work=copenhagenet.dk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260206112330/https://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|archive-date=2026-02-06|accessdate=2026-02-10}}</ref> Проектот се состоел од четири идентични вили, изградени за сместување на четири истакнати благороднички семејства од кралските кругови, сместени околу осумаголен плоштад. Овие вили (сега наречени Палати) го формираат модерниот дворец Амалиенборг, иако многу изменети со текот на годините. [[Податотека:Moltkes_Palais_1756_by_de_Lode.jpg|десно|мини|Молткеовата палата во 1756 година]] === Како кралска резиденција === Кога кралското семејство се нашло без дом по пожарот во палатата Кристијансборг во 1794 година, палатите биле празни подолги периоди во текот на целата година, со исклучок на палатата Брокдорф, во која се наоѓала Поморската академија. Благородниците кои ги поседувале биле спремни да се разделат од своите вили за унапредување и пари, а палатите Молтке и Шак биле стекнати за неколку дена.<ref name="ref1">{{Наведена мрежна страница|url=http://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|title=Amalienborg Palace - The Royal Residence|work=copenhagenet.dk|archive-url=https://web.archive.org/web/20260206112330/https://copenhagenet.dk/CPH-Amalienborg.htm|archive-date=2026-02-06|accessdate=2026-02-10}}</ref> Од тој датум, последователни членови на кралското семејство живееле во Амалиенборг како [[Палата|кралска резиденција]], а кралевите ги позајмиле своите имиња на четирите палати; палатата на Кристијан VII, палатата на Кристијан VIII, палатата на Фредерик VIII и палатата на Кристијан IX. Колонада, дизајнирана од кралскиот архитект Каспар Фредерик Харсдорф, била додадена во 1794–1795 година за да ја поврзе неодамна окупираната кралска палата, Молтке палата, со таа на престолонаследникот, Шаковата палата. Утрото на 9 април 1940 година, денот на германската инвазија на Данска за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], палатата Амалиенборг била место на едночасовна престрелка помеѓу данските кралски гарди и Вториот баталјон на 308-миот пешадиски полк на германската 198-ма пешадиска дивизија. Престрелката завршила откако [[Кристијан X Дански|Кристијан X од Данска]] повикал на прекин на огнот за да ја спаси својата земја од уништување.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Denmark and Norway 1940: Hitler's Boldest Operation|last=Dildy|first=Douglas C.|publisher=Osprey Publishing|year=2007|isbn=9781846031175|location=Oxford|pages=36}}</ref> == Четирите палати == [[Податотека:Map_of_the_Amalienborg_Palace-en.png|мини|250x250пкс|Карта на Амалиенборг (прикажана е и црквата „Фредерик “)]] Според генералните планови на Ејгтвед за Фредерикштад и палатите Амалиенборг, четирите палати што го опкружуваат плоштадот биле замислени како градски вили за семејствата на избраното благородништво. Нивниот екстериер бил идентичен, но ентериерот се разликувал. Местото на кое аристократите можеле да градат им било дадено бесплатно, а тие биле дополнително ослободени од даноци и давачки. Единствените услови биле палатите точно да ги исполнуваат архитектонските спецификации на Фредерикштад и да бидат изградени во одреден временски рок. Изградбата на палатите на западната страна од плоштадот започнала во 1750 година. Кога Егтвед починал во 1754 година, двете западни палати биле завршени. Работата на другите палати ја продолжил колегата и соперникот на Егтвед, Лауриц де Тура, строго според плановите на Егтвед. Палатите биле завршени во 1760 година. Четирите палати се: * Палатата на Кристијан VII, првично позната како Молткеова палата * Палатата на [[Кристијан VIII Дански|Кристијан VIII]], првично позната како Левецауовата палата * Палатата на [[Фредерик VIII Дански|Фредерик VIII]], првично позната како Брокдорфова палата * Палатата на [[Кристијан IX Дански|Кристијан IX]], првично позната како Шакова палата Моментално, само палатите на Кристијан VII и Кристијан VIII се отворени за јавноста. === Палатата на Кристијан VII === [[Податотека:Christian_VII's_Palæ,_2019_(01).jpg|мини|Палатата на Кристијан VII ( ''Молткеова палата'' )]] Палатата на Кристијан VII е позната и како Молткеова палата и првично била изградена за лордот Висок Управник Адам Готлоб Молтке. Тоа е југозападната палата и од 1885 година се користи за сместување и забава на истакнати гости, за приеми и за церемонијални цели. Молткеовиот дворец бил изграден во 1750–54 година од најдобрите занаетчии и уметници од своето време под надзор на Ејгтвед. Тој бил најскапиот од четирите дворци во времето кога бил изграден и имал најекстравагантен ентериер. Неговата Голема сала (''Riddersalen'') била украсена со резби (''boaserie'') од Луј Аугуст ле Клерк, слики од Франсоа Буше и штуко од Џовани Батиста Фосати, и е широко признат како можеби најдобриот дански рококо ентериер. Куќата официјално била отворена на 30 март 1754 година, на триесеттиот роденден на кралот. Поради смртта на Ејгтвед неколку месеци подоцна, последните работи, како што е салата за банкети, биле завршени од Никола-Анри Жарден. Веднаш по пожарот во палатата Кристијансборг во февруари 1794 година и две години по смртта на оригиналниот сопственик, кралското семејство, предводено од кралот Кристијан VII, го купило првиот од четирите палати што му биле продадени на кралското семејство и го овластило Каспар Фредерик Харсдорф да го претвори во кралска резиденција. Тие ја населиле новата резиденција во декември 1794 година. По смртта на Кристијан VII во 1808 година, Фридрих VI ја користел палатата за своето кралско домаќинство. Министерството за надворешни работи користело делови од палатата од 1852 до 1885 година. Во кратки временски периоди во меѓувреме, палатата сместувала разни членови на кралското семејство, додека реставрацијата се одвивала на нивните палати. Во периодот 1971–1975 година, во палатата била основана мала градинка, а подоцна и училница, за престолонаследникот Фредерик и принцот Јоаким. По 200 години, фасадата, украсена од германскиот скулптор Јохан Кристоф Пецолд, била сериозно оштетена, што предизвикало делови од плоштадот Амалиенборг да бидат затворени за да се спречат повреди. Во 1982 година започнала надворешната и внатрешната реставрација, која заврши на почетокот на 1996 година, годината на Копенхаген како [[Европска престолнина на културата]]. Во 1999 година, Европа Ностра, меѓународна организација за зачувување, ја призна реставрацијата со доделување медал. Палатата повремено е отворена за пошироката јавност за тури. === Палатата на Кристијан VIII === [[Податотека:Christian_VIII's_Palæ,_2019_(01).jpg|мини|Палатата на Кристијан VIII ( ''Палата на Леветзау'' )]] Палатата на Кристијан VIII, позната и како Леветцау палата, е северозападна палата и првично била изградена за тајниот советник гроф [[Christian Frederik Levetzau|Кристијан Фредерик Леветцау]] во 1750–60 година. Внукот на кралицата Маргарет II, грофот Феликс, моментално живее во стан во палатата. Принцот Јоаким и принцезата Мари, кои постојано живеат во Вашингтон, исто така имале стан што им бил достапен во палатата кога извршуваат обврски во Данска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://herognu.dk/prins-nikolai-har-faaet-ny-sambo-far-flytter-ind/|title=Prins Nikolai har fået ny sambo: Far flytter ind|date=14 September 2019|publisher=Her & Nu|accessdate=1 March 2022}}</ref> По смртта на Егтвед во 1754 година, кралскиот архитект Лауриц де Тура извршил надзор над изградбата на зградата според плановите на Егтвед. Дворецот бил продаден од страна на придружниот имот Реструп, кој бил основан во 1756 година од Леверцау, покојниот сопственик. Семејството поставило еден услов кога ја продале зградата - [[Грб|грбот]] на грофот никогаш да не се отстранува од зградата. Тој сè уште може да се види покрај грбот на монархот. Полубратот на кралот, Фредерик, го купил дворецот во 1794 година, а сликарот и архитект Николај Абилдгард ги модернизирал ентериерите во новиот [[Ампир|стил на француската империја]]. Дворецот бил именуван за Дворец на Кристијан VIII по неговиот син, [[Кристијан VIII Дански|Кристијан Фредерик]], кој пораснал во дворецот, ја презел зградата во 1805 година по смртта на неговиот татко и станал крал во 1839 година. [[Податотека:Betjent_(54830215060).jpg|мини|Како што се гледа од Амалигаде]] Кристијан VIII починал во 1848 година, а кралицата вдовица, Каролина Амали, починала во 1881 година. Од 1885 година, Министерството за надворешни работи користело делови од палатата, но се преселило во 1898 година кога палатата станала резиденција на престолонаследникот [[Кристијан X Дански|Кристијан (X)]] и принцезата Александрина. По смртта на Кристијан X, палатата била ставена на располагање на принцот Кнуд, претпоставениот наследник. Палатата беше дом на престолонаследникот Фредерик сè до неговата венчавка во 2004 година. Од 2018 до 2019 година, најстариот внук на кралицата Маргарет II, принцот Николај, живеел во стан во палатата. Денес, малку е останато од преостанатиот рококо ентериер, голем дел од ентериерот го одразува променливиот вкус и стил на неговите жители низ годините. Во 1980-тите, палатата била реставрирана како резиденција на престолонаследникот, складишта за Краличката референтна библиотека и музеј за Кралската куќа Гликсборг. Музејот содржи приватни кралски апартмани од 1863 до 1947 година, вклучувајќи оригинален мебел и опрема. Понекогаш се организираат тури низ собите на пијано нобиле. === Палатата на Фредерик VIII === [[Податотека:Frederik_V_statue,_Frederik_VIII's_Palæ,_2019_(01).jpg|мини|Палатата на Фредерик VIII во Амалиенборг ( ''Палата на Брокдорф'' )]] Палатата на Фредерик VIII, позната и како Брокдорфова палата, е североисточна палата. Таа е дом на кралот Фредерик X и кралицата Мери од нивниот брак. Првично бил изграден за грофот [[Joachim Brockdorff|Јоаким Брокдорф]] во 1750-тите. Брокдорф починал во 1763 година, а лордот-висок управител Адам Готлоб Молтке го стекнал дворецот. Молтке го продал две години подоцна на кралот Фредерик V. Од 1767 година, во него се наоѓала Кралската данска воена академија, позната и како Академија на воени кадети (''Landkadetakademi)''. Во 1788 година, поморските кадети ги заменувале воените кадети сè додека академијата не се преселила на друга локација во 1827 година. Следната година палатата била подготвена да го смести синот на кралот Кристијан VIII, Фредерик VII, кој се качил на престолот во 1848 година, и неговата невеста, принцезата Вилхелмина. Архитектот Јерген Хансен Кох успешно и темелно ја реновирал палатата во француски императорски стил во 1827–28 година. Откако бракот бил раскинат во 1837 година, разни членови на кралското семејство живееле во палатата. Во 1869 година, таа станала дом на [[Фредерик VIII Дански|Фредерик VIII]]. Во 1934 година, таа станала дом на кралот [[Фредерик IX]] и кралицата Ингрид. Таму живеела се до нејзината смрт во 2000 година. Од 2006 до 2010 година, палатата била подложена на голема реконструкција за да се смести тогашниот пар престолонаследници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kongehuset.dk/english/the-royal-house/Crown-Prince-Couple/hrh-the-crown-prince/hrh-the-crown-prince|title=His Royal Highness The Crown Prince|publisher=The Danish Monarchy|archive-url=https://web.archive.org/web/20141108062107/http://kongehuset.dk/english/the-royal-house/Crown-Prince-Couple/hrh-the-crown-prince/hrh-the-crown-prince|archive-date=2014-11-08}}</ref> === Палатата на Кристијан IX === [[Податотека:Christian_IX's_Palæ,_2019_(01).jpg|мини|Палатата на Кристијан IX ( ''Палатата на Шак'' )]] Палатата на Кристијан IX е југоисточната палата, позната и како Шакова палата. Од 1967 година палатата е официјална резиденција на бившата данска кралица [[Маргарета II од Данска|Маргарета II]]. Изградбата започнала во 1750 година од страна на Еигтвед. Првилно, изградбата била предводена од архитектот Кристијан Јозеф Цубер, а подоцна од Филип де Ланге. Првично била нарачана од страна на тајниот советник [[Severin Løvenskjold|Северин Левенскјолд]], но во 1754 година морал да се откаже поради економски тешкотии. Проектот го презеле грофицата Ана Софи Шак, родена Ранцау, и нејзиниот внук Ханс Шак, 4-ти гроф од Шакенборг. Кратко по промената на сопствеништво објектот бил опфатен од пожар кој го одложил завршувањето за неколку години. На 7 јануари 1757 година, Ханс Шак се оженил со грофицата Улрике Август Вилхелмина Молтке, ќерка на Адам Готлоб Молтке, и како негов зет ги користел најдобрите уметници и занаетчии за да го заврши ентериерот. Во 1794 година, палатата била преземена како приватна резиденција од страна на принцот-регент, тогашен престолонаследник Фредерик, и неговата сопруга, престолонаследничката принцеза Марија. Тој починал во 1839 година, а таа во 1852 година. По нејзината смрт, палатата ја користеле, меѓу другите, Врховниот суд и Министерството за надворешни работи. Подоцна бил дом на [[Кристијан IX Дански|Кристијан IX]] до неговата смрт во 1906 година. Домот останал недопрен потоа до 1948 година. Во 1967 година, палатата била реставрирана и поставена за тогашната наследничка на престолот, принцезата Маргарет и нејзиниот сопруг принцот Хенрик. Таа го наследила престолот на 31-годишна возраст како [[Маргарета II од Данска|Маргарет II]] во 1972 година. == Кралска гарда == [[Податотека:Royalguards_copenhagen_pazdziora.JPG|десно|мини|Кралска гарда]] Амалиенборг е чуван дење и ноќе од Кралската гарда за спасување (''Den Kongelige Livgarde''). Нивната целосна униформа е доста слична на онаа на пешадиските полкови на Британската армија: црвена туника, сини панталони и морнарско сино капа од мечкина кожа. Гардата маршира од замокот Розенборг во 11:30 часот секој ден низ улиците на Копенхаген и ја извршува смената на гардата пред Амалиенборг напладне. Покрај тоа, замената на стражата се врши на секои два часа.<ref name="ref2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kongehuset.dk/en/palaces-and-the-royal-yacht/amalienborg/|title=Amalienborg|work=www.kongehuset.dk|language=en|accessdate=2026-02-10}}</ref> Кога монархот е во резиденцијата, Кралската гарда (''Kongevagt'') исто така маршира заедно со смената на гардата напладне, придружувана од оркестар кој свири традиционални воени маршеви. Гардскиот поручник (''Løjtnantsvagt'') секогаш е предупреден кога кралот Фредерик или друг член на кралското семејство е во резиденција. Постојат три вида часовници: Кралска стража, Поручничка стража и Палатанска стража. Кралска стража е кога Неговото Височество Кралот се сместува во Палатата на Кристијан IX. Поручничка стража е кога принцот Јоаким или принцезата Бенедикта го заземаат местото како регент, кога монархот не е во можност. Палатанска стража е кога ниеден член на кралското семејство не е во палатата, и таа е најмалата. == Коњичка статуа == [[Податотека:Frederik_V_-_Amalienborg.jpg|мини|Фредерик V на коњ од Жак Сали . Се наоѓа во центарот на плоштадот на палатата Амалиенборг.]] Коњичката статуа на кралот Фредерик V била нарачана од Молтке, како директор на Данската азиска компанија, а изработена од францускиот скулптор Жак Сали. Работата започнала во 1753 година, а камен-темелникот бил поставен во 1760 година на прославата од 100-годишнината од [[Апсолутна монархија|политичкиот апсолутизам]] во Данска. Статуата конечно била откриена во 1771 година, пет години по смртта на кралот Фредерик V во 1766 година. == Амалихејвен == {{Ризница}} [[Податотека:Amaliehaven_006_(141471412).jpg|мини|Фонтаната во Амалихавен, со Копенхагенската опера во позадина, преку водата]] Градината Амали ({{Langx|da|Amaliehaven}}) се наоѓа помеѓу брегот и Амалиенборг Слотспледс. Основана во 1983 година, таа беше подарок од Фондацијата АП Молер и Частин Мекини Молер за граѓаните на Копенхаген. Градината на две нивоа е дизајнирана од белгискиот архитект Жан Делоњ. Содржи мермерни скулптури и централна фонтана дизајнирана од Италијанецот Арналдо Помодоро. Таа е во заедничка сопственост на данската држава и општината Копенхаген, а ја одржува Агенцијата за палати и имоти. == Порамнувања на оските == Кратката оска на која лежи Амалиенборг, Фредериксгаде (англиски: „Улица на Фредерик“), била многу дискутирана поради изградбата на зградата на Копенхагенската опера во 2001–04 година. * Црквата „Св. Фредерик“ (дански: ''Frederikskirke''), попозната како Мермерната црква (дански: ''Marmorkirken''). * Амалиенборг * Оперска куќа во Копенхаген Долгата оска на која лежи Амалиенборг е Amaliegade (англиски: „Amalie Street“). == Видете исто така == * Список на барокни резиденции * Список на замоци и палати во Данска * Туризам во Данска == Наводи == {{Наводи}}{{Copenhagen museums}} == Надворешни врски == {{Castles in Denmark}}{{Ризница}}{{Copenhagen museums}} * [https://www.kongehuset.dk/en/palaces-and-the-royal-yacht/amalienborg/# Амалиенборг] на официјалната веб-страница на Данската монархија * [https://web.archive.org/web/20100803202058/http://www.copenhagenet.dk/CPH-Map/CPH-Amalienborg.asp Копенхаген-Портал - Палатата Амалиенборг и историјата] * [https://web.archive.org/web/20100729113817/http://www.cph-visual.com/guide/the_royal_amalienborg_palace.php Погледнете фотографии од замокот Амалиенборг] {{Нормативна контрола}}{{Castles in Denmark}}{{Copenhagen museums}}{{Royal palaces in Denmark}}{{Denmark castles and manor houses}}{{Copenhagen}} [[Категорија:Знаменитости во Копенхаген]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] 5cr4txxax86p72n9xi4y3g5oh2sr8bn Кралски семеен ред на Чарлс III 0 1395258 5560627 2026-05-16T21:51:35Z Andrej Simjanov 131183 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1342167683|Royal Family Order of Charles III]]“ 5560627 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Order of Charles III}}  '''Орденот на Кралското семејство на Чарлс III''' е почест што им се доделува на женските членови на [[Британско кралско семејство|британското кралско семејство]] од страна на кралот [[Чарлс III]]. Орденот го носат примателите во формални пригоди. <ref name="royal.gov">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Honours/RoyalFamilyOrders.aspx|title=Royal Family Orders|work=Official website of the British monarchy|publisher=Royal Household|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307173343/https://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Honours/RoyalFamilyOrders.aspx|archive-date=7 March 2013|accessdate=13 April 2016}}</ref> == Изглед == Орденот на Кралското семејство го прикажува Кралот како носи церемонијална дневна униформа на адмирал на Кралската морнарица на флотата со јаката од Орденот на подвезицата, Кралскиот викторијански ланец, лентата од Кралскиот викторијански орден, значките на Орденот на бањата и Орденот за заслуги и медали. Насликана во масло од полимин од Елизабет Мик, минијатурата е направена врз основа на фотографија од Хуго Бурнанд, синтетичка замена за слонова коска што се користела во претходните нарачки на кралското семејство.<ref name="Elston">{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/buckingham-palace-naruhito-mother-tudor-japanese-b2568823.html|title=Queen wears the King Charles III Family Order for first time at state banquet|last=Elston|first=Laura|date=26 June 2024|work=Independent|access-date=27 June 2024}}</ref> Минијатурата е порабена со дијаманти од кралската колекција и е крунисана со Тудорска круна од дијаманти и емајл во жолто-златна рамка. Емајлот го изработила Фиона Реј, јувелирка која го започнала својот бизнис со заем од Принцовиот фонд. На задната страна е прикажана кралската шифра во злато. Златото го изработил Сет Кенеди, стипендист од Стипендискиот фонд на кралицата Елизабета.<ref name="Furness">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/06/25/japan-emperor-state-visit-king-charles/#1719344606334|title=Queen wearing new Royal Family Order of King Charles III|last=Furness|first=Hannah|date=25 June 2024|work=The Telegraph|access-date=27 June 2024}}</ref> Наводнетата свилена лента е бледо сина, обликувана во панделка и е изработена од Филип Трејси, бојата на лентата е базирана на онаа на Џорџ V.<ref name="Elston" /> За прв пат го носела кралицата Камила на државен банкет во чест на царот [[Нарухито]] од Јапонија на 25 јуни 2024 година.<ref name="Herald">{{Наведени вести|url=https://www.heraldscotland.com/news/national/24411630.queen-wears-king-charles-iii-family-order-first-time-state-banquet/|title=Queen wears the King Charles III Family Order for first time at state banquet|date=25 June 2024|work=The Herald|access-date=25 June 2024}}</ref> Се носи закачен на облеката на примателот на левото рамо. == Список на познати приматели == * '''Јуни 2024''' : ** Кралицата, сопругата на кралот <ref name="Herald">{{Наведени вести|url=https://www.heraldscotland.com/news/national/24411630.queen-wears-king-charles-iii-family-order-first-time-state-banquet/|title=Queen wears the King Charles III Family Order for first time at state banquet|date=25 June 2024|work=The Herald|access-date=25 June 2024}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.heraldscotland.com/news/national/24411630.queen-wears-king-charles-iii-family-order-first-time-state-banquet/ "Queen wears the King Charles III Family Order for first time at state banquet"]. ''The Herald''. 25 June 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 June</span> 2024</span>.</cite></ref> * '''Декември 2024''' : ** [[Ана (кралска принцеза)|Кралската принцеза]], сестрата на кралот ** Војвотката од Единбург, снаа на кралот<ref name="Nov-2024" /> ** Војвотката од Глостер, сопруга на првиот братучед на кралот * '''Јули 2025''': ** [[Катерина (принцеза од Велс)|Принцезата од Велс]], снаата на кралот<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=9 July 2025}}</ref> == Галерија == <gallery class="center"> Податотека:Windsor_Castle_Group_Shot_(State_Banquet)_2025-09-17_(cropped,_detail_of_Camilla).jpg|алт=Queen Camilla wearing her order, 2025| Кралицата Камила го носи својот орден, 2025 година Податотека:Princess_of_Wales_at_State_Banquet_2025-09-17_(0.75_crop).jpg|алт=The Princess of Wales wearing her orders, 2025| [[Катерина (принцеза од Велс)|Принцезата од Велс]] ги носи своите ордени, 2025 година Податотека:Princess_Royal_at_State_Banquet_2025-09-17_(0.75_crop).jpg|алт=The Princess Royal wearing her orders, 2025| [[Ана (кралска принцеза)|Кралската принцеза]] ги носи своите ордени, 2025 година Податотека:Windsor_Castle_State_Banquet_2025-09-17-15-10-36_(cropped,_Birgitte_detail).jpg|алт=The Duchess of Gloucester wearing her orders, 2025| Војвотката од Глостер ги носи своите ордени, 2025 година </gallery> * Кралски семеен ред * Кралски семејни ордени на Обединетото Кралство * Кралски семеен ред на Џорџ IV * Кралскиот ред на Викторија и Алберт * Кралски семеен ред на Едвард VII * Кралски семеен ред на Џорџ V * Кралски семеен ред на Џорџ VI * Кралски семеен ред на Елизабета II == Наводи == {{Наводи|2}} [[Категорија:Британски витешки редови]] [[Категорија:Британски систем на одликување]] qb2p8u5aem8jea0gwo1grumcjhbqxrr Ројал Рота 0 1395259 5560628 2026-05-16T21:56:48Z Andrej Simjanov 131183 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1197959779|Royal Rota]]“ 5560628 wikitext text/x-wiki   '''Кралската рота''' е медиумска група на [[Британско кралско семејство|британското кралско семејство]]. Кралската рота е составена од група претставници на медиумите кои се поканети да присуствуваат и да известуваат за кралските настани, со разбирање дека вестите и фотографиите направени на настанот ќе бидат споделени со други медиуми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnn.com/2020/01/09/media/meghan-harry-royal-media/index.html|title=Harry and Meghan take revenge on the British tabloid press|last=Gold|first=Hanas|date=10 January 2020|access-date=13 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112095647/https://www.cnn.com/2020/01/09/media/meghan-harry-royal-media/index.html|archive-date=12 January 2020|publisher=[[CNN]]}}</ref> Системот на заедничка група го намалува бројот на претставници на медиумите што инаку би присуствувале, што помага да се ублажат проблемите со просторот и безбедноста.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 January 2020}}</ref> == Членови == Кралската рота вклучува новинарски персонал поврзан со следните професионални организации: * Асоцијација на новински медиуми, која го претставува печатеното новинарство.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 January 2020}}</ref> * [[Wire Picture Agency|Агенција „Вајр пикчр“]] * [[Council of Photographic News Agencies Limited|Совет на фотографски новински агенции ДОО]] * [[Independent Photographers Association|Здружение на независни фотографи]] www.ipa.photos * Телевизиски мрежи [[Обединето Кралство|во Обединетото Кралство]], како што се [[Би-би-си|BBC]], Sky News и ITN<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.royal.uk/welcome-media-centre|title=Media Centre: Visits and events (UK)|work=royal.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102194959/https://www.royal.uk/welcome-media-centre|archive-date=2 January 2020|accessdate=13 January 2020}}</ref> == Основни членови == {{На|January 2020}}, core members of the print media include the ''[[Daily Express]]'', the ''[[Daily Mail]]'', the ''[[Daily Mirror]]'', the ''[[Evening Standard]]'', ''[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]'', ''[[Тајмс|The Times]]'' and ''[[The Sun]]''.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 February 2020}}</ref><ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 January 2020}}</ref> * Кралски дописник * Здружение на дописници од Белата куќа – медиумска база за Белата куќа == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.newsmediauk.org/Industry-Services/Royal-Rota Кралска рота] на newsmediauk.org c6hpkqkp4xxj4trmgl2bobtpk7sq8kx Филогенетика 0 1395260 5560659 2026-05-17T04:39:52Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Филогенетско дрво]] 5560659 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Филогенетско дрво]] aanyhhx6x3wyjlucct69i7sswj7fhg9 Разговор:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна 1 1395261 5560664 2026-05-17T07:28:13Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5560664 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux Седефчиња 0 1395262 5560667 2026-05-17T09:14:17Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Автоматска таксокутија | image = Skimmia reevesiana2.jpg | image_caption = Јапонска скимија (''Skimmia japonica'') | taxon = Rutaceae | authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]], 1789<ref>{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |title=''Rutaceae'' Juss., nom. cons. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=United States Department of Agricult... 5560667 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија | image = Skimmia reevesiana2.jpg | image_caption = Јапонска скимија (''Skimmia japonica'') | taxon = Rutaceae | authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]], 1789<ref>{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |title=''Rutaceae'' Juss., nom. cons. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date=17 јануари 2003 |access-date=11 април 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506180339/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |archive-date=9 мај 2009 }}</ref> | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = {{unbulleted list |[[Amyridoideae]] |[[Aurantioideae]] |[[Cneoroideae]] |[[Haplophyllum (plant)|Haplophylloideae]] |[[Rutoideae]] |[[Zanthoxyloideae]] | subdivision_ref = <ref name=GropKallPiraAnto12/> }} | diversity = околу 160 родови, вкупно 1600 видови | diversity_link = | range_map = Rutoideae distribution.svg | range_map_caption = Range of subfamily Rutoideae ''sensu'' Groppo et al., 2012 | range_map2 = Cneoroideae distribution.svg | range_map2_caption = Range of subfamily Cneoroideae }} '''Седефчиња''' ({{науч|Rutaceae}}) — [[семејство (биологија)|семејство]] на [[цветни растенија]] од [[ред (биологија)|редот]] на [[сапуновидни]]те (''Sapindales''). Видовите од ова семејство начелно имаат [[цвет]]ови ко исе делат на четири или пет дела, обично со силен мирис. По облик и големина се движат од [[зелјесто растение|билки]] до [[грмушка|грмушки]] и големи<ref>{{нмс |title=''Flindersia schottiana'', PlantNET - NSW Flora Online, Retrieved September 3rd, 2017|last= M. F. Porteners|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Flindersia~schottiana}}</ref> [[дрво (растение)|дрва]]. Стопански најважен [[род (биологија)|род]] во семејството е [[цитрус]] (''Citrus''), каде спаѓаат [[портокал]]от (''C.'' × ''sinensis''), [[лимон]]от (''C.'' × ''limon''), [[грејпфрут]]от (''C.'' × ''paradisi''), and [[лимета]]та (разни). Голем австралиски род е [[боронија]]та (''Boronia''), Некои од неговите членови се имаат многу мирисливи цветови од кои се произведува [[есенцијално масло|масло]]. Други големи родови се [[жолто дрво]] (''Zanthoxylum''), чии неколку видови се одгледуваат за [[сечуански бибер]], [[меликопа]] (''Melicope'') и [[буху]] (''Agathosma''). Семејството на седефчињата содржи околу 160 [[род (биологија)|родови]]. Во [[Македонија]] се присутни три домородни рода: [[седефче]] (''Ruta''), [[русан]] (''Dictamnus'') и [[целолист]] (''Haplophyllum'').<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1442}}</ref> == Одлики == Припадниците на седефчињата имаат претежно се дрвенести растенија, и нешто билки. Имаат цитрусен мирис кога ќе се здробат или кога кората ќе се пресече. Многу од нив имаат [[лист (ботаника)|сложени листови]]; некои имњат [[трн|трња]]; ниеден нема [[прилисник|прилисници]]. Има проѕирни жлезди како точки или вдлабнатинки на листовите, цветовите и плодовите. Цветовите се двополови (имаат и машки и женски делови), петделни се и распоредени во [[соцветие|соцветија]] како наизменичници или метлички. Плодовите често се хесперидиуми како кај цитрусите, [[чаура (ботаника)|чаури]] како кај ''[[Raputiarana]]'' или [[костелка|костелки]] како кај акронихијата; многу од нив имаат жлезди на надворешната кора.<ref>{{нмс |last1=Briggs |first1=Marie |title=Rutaceae Juss. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001492-2/general-information |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=4 мај 2026}}</ref> == Еволуција == === Таксономска историја === Седефчињата се опишани од францускиот ботаничар [[Антоан Лоран де Жисје]] во неговата книга „Растителни родови“ (''Genera Plantarum'') од 1789 г..<ref>{{наведена книга |last=Jussieu |first=Antoine Laurent de |author-link=Антоан Лоран де Жисје |title=Genera plantarum: secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M.DCC.LXXIV |location=Paris |year=1789 |oclc=5161409 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7125 |language=la |page=296}}</ref> ''Rutaceae'' станува името (''nomen conservandum'') за семејството дефинирано во [[Меѓународен индекс на растителни имиња|Меѓународниот индекс на растителни имиња]]. Типскиот род е [[седефче (род)|седефче]] (''Ruta'').<ref>{{нмс |title=Rutaceae Juss., Gen. Pl. [Jussieu] 296 (1789), nom. cons. |url=https://www.ipni.org/n/30001492-2 |publisher=IPNI |access-date=4 мај 2026}}</ref> Во 1896 г. германскиот ботаничар Адолф Енглер објавил поделба на семејството на седефчињата на седум потсемејства.<ref name=Engl96/> Едно, ''Rhabdodendroideae'', веќе не се смета за дел од нив, туку во одделно семејство ''Rhabdodendraceae'', со единствен род рабодендрон (''Rhabdodendron''). Две еднородови семејства (Dictyolomatoideae и Spathelioideae) сега се во потсемејството ''[[Cneoroideae]]'', заедно со родовите кои Енглер ги ставил во други семејства. Преостанатите четири потсемејства на Енглер се ''[[Aurantioideae]]'', ''[[Rutoideae]]'', ''Flindersioideae'' и ''Toddalioideae''. Енглеровата поделба во голема мера се засновала на особеностите на плодовите, како и другите поделби сè до воведувањето на молекуларни филогенетички методи.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> === Фосилна историја === [[Податотека:FOS642.jpg|мини|Фосил на жолто дрво од [[терцијар]]от во јужна Франција.]] Фосили на жолтото дрво (''Zanthoxylum'') се пронајдени во карпи од [[еоцен]]от до [[плеистоцен]]от во Европа и Кина.<ref name="Xu 2026">{{наведено списание |last1=Xu |first1=Shenglan |last2=Zheng |first2=Yuan |last3=Song |first3=Hanzhang |last4=Huang |first4=Luliang |last5=Liu |first5=Xiaoyan |last6=Quan |first6=Cheng |last7=Jin |first7=Jianhua |last8=Wu |first8=Xinkai |title=Evolutionary and phytogeographic insights into Zanthoxylum (Rutaceae) fossil seeds in South China from the Oligocene to Pleistocene |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |volume=349 |date=2026 |doi=10.1016/j.revpalbo.2026.105538 |page=105538}}</ref> === Филогенетика === Молекуларната филогенетика покажува дека седефчињата се вдлабоко вгнездени во [[сапуновидни]]те. Има братски однос со [[махагонии]]те (''Meliaceae''); кладот што содржи две семејства а пак братски на [[Simaroubaceae]] (квасии). Според таа анализа, седефчињата се јавиле пред 100-тина милиони години за време на [[доцна креда|горната креда]].<ref name="Joyce 2023">{{наведено списание |last1=Joyce |first1=Elizabeth M. |last2=Appelhans |first2=Marc S. |last3=Buerki |first3=Sven |last4=Cheek |first4=Martin |last5=de Vos |first5=Jurriaan M. |last6=Pirani |first6=José R. |last7=Zuntini |first7=Alexandre R. |last8=Bachelier |first8=Julien B. |last9=Bayly |first9=Michael J. |last10=Callmander |first10=Martin W. |last11=Devecchi |first11=Marcelo F. |last12=Pell |first12=Susan K. |last13=Groppo |first13=Milton |last14=Lowry |first14=Porter P. |last15=Mitchell |first15=John |last16=Siniscalchi |first16=Carolina M. |last17=Munzinger |first17=Jérôme |last18=Orel |first18=Harvey K. |last19=Pannell |first19=Caroline M. |last20=Nauheimer |first20=Lars |last21=Sauquet |first21=Hervé |last22=Weeks |first22=Andrea |last23=Muellner-Riehl |first23=Alexandra N. |last24=Leitch |first24=Ilia J. |last25=Maurin |first25=Olivier |last26=Forest |first26=Félix |last27=Nargar |first27=Katharina |last28=Thiele |first28=Kevin R. |last29=Baker |first29=William J. |last30=Crayn |first30=Darren M. |display-authors=6 |title=Phylogenomic analyses of Sapindales support new family relationships, rapid Mid-Cretaceous Hothouse diversification, and heterogeneous histories of gene duplication |journal=Frontiers in Plant Science |volume=14 |date=7 март 2023 |pmid=36959945 |pmc=10028101 |doi=10.3389/fpls.2023.1063174 |doi-access=free}}</ref> Молекуларните методи покажале дека само ''Aurantioideae'' можат јасно да се различат од другите членови на семејството според плодот. Тие се во полза на опфатот на трите други потсемејства на Енглер.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> In 2012, Гропо и др. ги дели седефчињата на само две потсемејства, задржувајќи ја ''Cneoroideae'', но ставајќи ги останатите родови во мошне проширено семејство ''Rutoideae'' ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> Класификацијата на Мортон и Телмер од 2014 г. ги задржува ''Aurantioideae'' на Енглер, но ти двои преостанатите Rutoideae ''s.l.'' на помала ''Rutoideae'' и многу поголема ''Amyridoideae'' ''s.l.'', каде се содржани највеќето ''Rutoideae'' на Енглер.<ref name=MortTelm14/> Сè до 2021 г. молекуларните филогенетски методи ги испитале само 20 до 40 % од родовите на седефчињата. Студијата на Апелханс и др. од 2021 г. испитала речиси 90 % од родовите. Двата главни [[клад]]а призаени од Гропо и др. во 2012 г. останале непроменети, но ''Rutoideae'' Мортон и Телмер се испоставиле [[парафилија (таксономија)|парафилетични]], а нивната ''Amyridoideae'' била [[полифилија|полифилетична]], и не го содржела типскиот род. Аплеханс и др. го поделиле семејството на шест потсемејства, подолу прикажани во [[кладограм]]от од нивната студија. Се покажало дека големото потсемејство на [[жолтодрвни]]те (''Zanthoxyloideae'') содржи одделни кладови, но авторите сметале дека преработената класификација на ниво на племиња сè уште не била изводлива.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> {{клад |label1='''Rutaceae''' |1={{клад |1=[[Cneoroideae]] (8 родови) [[Податотека:Cneorum tricoccon.jpg|80п]] |label2=Rutoideae ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> |2={{клад |1={{клад |1=[[Rutoideae]] (5 родови) [[Податотека:Die Weinraute, lat. Ruta graveolens, Pflanze mit den gelben Blüten.jpg|80п]] |2={{клад |1=[[Amyridoideae]] (3 родови) [[Податотека:Amyris texana side (cropped).jpg|80п]] |2={{клад |1=Haplophylloideae (1 род, ''[[Haplophyllum (plant)|Haplophyllum]]'') [[Податотека:Haplophyllum dauricum 112017926 (cropped).jpg|80п]] |2=[[Aurantioideae]] (about 27 родови, цкл. ''[[Citrus]]'') [[Податотека:OrangeBloss_wb.jpg|80п]] }} }} }} |2=[[Zanthoxyloideae]] (about 110 родови) [[Податотека:Zanthoxylum piperitum.jpg|80п]] }} }} }} == Стопански важни видови == [[Податотека:NIH citrus.jpg|мини|исправено|Разни цитрусни плодови.]] Семејството е од големо стопанско значење во топлите умерени и суптропските краишта поради бројните јадливи плодови од родот цитрус како [[портокал (плод)|портокалот]], [[лимон]]от, [[каламондин]]от, [[лимета]]та, [[кумкват]]от, [[мандарината]] и [[грејпфрут]]от.<ref name="citrus taxonomy">{{наведена книга |chapter=''Citrus'' taxonomy |last1=Ollitrault |first1=Patrick |last2=Curk |first2=Franck |last3=Krueger |first3=Robert |title=The Citrus Genus |editor-last1=Talon |editor-first1=Manuel |editor-last2=Caruso |editor-first2=Marco |editor-last3=Gmitter |editor-first3=Frederick G. Jr. |publisher=Elsevier |date=2020 |pages=57–81 |isbn=978-0-12-812163-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2wo4swEACAAJ&pg=PA57 |doi=10.1016/B978-0-12-812163-4.00004-8 |s2cid=242819146 }}</ref> Нециструсен пример за овојше од ова семејство е [[бенгалска дуња|бенгалската дуња]] (''Aegle marmelos'').<ref>{{наведена книга |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=Skyhorse Publishing, United States Department of the Army |year=2009 |isbn=978-1493018642 |location=New York |page=23 |oclc=277203364}}</ref> [[Кари-дрво]]то (''Murraya koenigii'') има кулинарска важност на [[Индиски Потконтинент|Индискиот Потконтинент]] и други места бидејќи листовите се користат како зачин во разни јадења.<ref>{{наведена книга |last=The Culinary Institute of America |title=The Professional Chef |publisher=Wiley |year=2011 |isbn=978-0-470-42 135-2 |edition=9th |location=Hoboken, New Jersey |page=180}}</ref> Зачини направени од видови од родот жолто дрво како [[сечуански бибер|сечуански бибер]].<ref>{{наведена книга |title=Handbook of Herbs and Spices |volume=2 |first=K. V. |last=Peter |year=2004 |isbn=978-1-85573-721-1 |publisher=Woodhead Publishing |pages=98–99}}</ref> Зачините како мурајата (''Murraya'')<ref name=but>But, P. P., et al. (1986). [http://www.plantsystematics.com/qikan/epaper/zhaiyao.asp?bsid=13923 A chemotaxonomic study of ''Murraya'' (Rutaceae) in China.] ''Acta Phytotax. Sin'' 24(3), 186-92.</ref> и скимијата (''Skimmia'') се одгледуваат во [[хортикултура]]та.<ref name="missouri">{{нмс |title=Skimmia japonica |url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=286767 |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date=18 ноември 2025}}</ref> Родовите како [[седефче]]то се употребуваат во [[треварство]]то.<ref>{{наведена книга |author1=J. G. Vaughan |author2=P. A. Judd |title=The Oxford Book of Health Foods |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug/page/137 137] |year=2003 |url=https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug |url-access=registration |isbn=0-19-850459-4}}</ref> Неколку растенија се користат во [[парфем]]ската индустрија како западноавстралискиот вид големотолчничка боронија (''Boronia megastigma'').<ref>Weyerstahl, P., H. Marschall, W.-R. Bork and R. Bilk (1994). "Megastigmanes and other constituents of the absolute of ''Boronia megastigma'' from Tasmania". ''Liebigs Annalen der Chemie'' 1043-1047.</ref> Родот ''[[Pilocarpus]]'' има видови (''P. jaborandi'' и ''P. microphyllus'' од Бразил, и ''P. pennatifolius'' од Парагвај) од кои се добивал лекот [[пилокарпин]] за лекување на глауком.<ref name="Vardanyan_2006">{{наведена книга |doi=10.1016/B978-044452166-8/50013-3 |chapter=Cholinomimetics |title=Synthesis of Essential Drugs |date=2006 |last1=Vardanyan |first1=R. S. |last2=Hruby |first2=V. J. |pages=179–193 |isbn=978-0-444-52166-8 }}</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Надворешни врски == * {{рвр|Rutaceae}} * {{викивидови-ред|Rutaceae}} * {{EOL}} {{Таксонска лента|from=Q146030}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Седефчиња| ]] [[Категорија:Сапуновидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] okiytnc55neg1g2vuw6rebtvmkluud0 5560671 5560667 2026-05-17T09:15:42Z Bjankuloski06 332 /* Таксономска историја */ 5560671 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија | image = Skimmia reevesiana2.jpg | image_caption = Јапонска скимија (''Skimmia japonica'') | taxon = Rutaceae | authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]], 1789<ref>{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |title=''Rutaceae'' Juss., nom. cons. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date=17 јануари 2003 |access-date=11 април 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506180339/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |archive-date=9 мај 2009 }}</ref> | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = {{unbulleted list |[[Amyridoideae]] |[[Aurantioideae]] |[[Cneoroideae]] |[[Haplophyllum (plant)|Haplophylloideae]] |[[Rutoideae]] |[[Zanthoxyloideae]] | subdivision_ref = <ref name=GropKallPiraAnto12/> }} | diversity = околу 160 родови, вкупно 1600 видови | diversity_link = | range_map = Rutoideae distribution.svg | range_map_caption = Range of subfamily Rutoideae ''sensu'' Groppo et al., 2012 | range_map2 = Cneoroideae distribution.svg | range_map2_caption = Range of subfamily Cneoroideae }} '''Седефчиња''' ({{науч|Rutaceae}}) — [[семејство (биологија)|семејство]] на [[цветни растенија]] од [[ред (биологија)|редот]] на [[сапуновидни]]те (''Sapindales''). Видовите од ова семејство начелно имаат [[цвет]]ови ко исе делат на четири или пет дела, обично со силен мирис. По облик и големина се движат од [[зелјесто растение|билки]] до [[грмушка|грмушки]] и големи<ref>{{нмс |title=''Flindersia schottiana'', PlantNET - NSW Flora Online, Retrieved September 3rd, 2017|last= M. F. Porteners|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Flindersia~schottiana}}</ref> [[дрво (растение)|дрва]]. Стопански најважен [[род (биологија)|род]] во семејството е [[цитрус]] (''Citrus''), каде спаѓаат [[портокал]]от (''C.'' × ''sinensis''), [[лимон]]от (''C.'' × ''limon''), [[грејпфрут]]от (''C.'' × ''paradisi''), and [[лимета]]та (разни). Голем австралиски род е [[боронија]]та (''Boronia''), Некои од неговите членови се имаат многу мирисливи цветови од кои се произведува [[есенцијално масло|масло]]. Други големи родови се [[жолто дрво]] (''Zanthoxylum''), чии неколку видови се одгледуваат за [[сечуански бибер]], [[меликопа]] (''Melicope'') и [[буху]] (''Agathosma''). Семејството на седефчињата содржи околу 160 [[род (биологија)|родови]]. Во [[Македонија]] се присутни три домородни рода: [[седефче]] (''Ruta''), [[русан]] (''Dictamnus'') и [[целолист]] (''Haplophyllum'').<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1442}}</ref> == Одлики == Припадниците на седефчињата имаат претежно се дрвенести растенија, и нешто билки. Имаат цитрусен мирис кога ќе се здробат или кога кората ќе се пресече. Многу од нив имаат [[лист (ботаника)|сложени листови]]; некои имњат [[трн|трња]]; ниеден нема [[прилисник|прилисници]]. Има проѕирни жлезди како точки или вдлабнатинки на листовите, цветовите и плодовите. Цветовите се двополови (имаат и машки и женски делови), петделни се и распоредени во [[соцветие|соцветија]] како наизменичници или метлички. Плодовите често се хесперидиуми како кај цитрусите, [[чаура (ботаника)|чаури]] како кај ''[[Raputiarana]]'' или [[костелка|костелки]] како кај акронихијата; многу од нив имаат жлезди на надворешната кора.<ref>{{нмс |last1=Briggs |first1=Marie |title=Rutaceae Juss. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001492-2/general-information |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=4 мај 2026}}</ref> == Еволуција == === Таксономска историја === Седефчињата се опишани од францускиот ботаничар [[Антоан Лоран де Жисје]] во неговата книга „Растителни родови“ (''Genera Plantarum'') од 1789 г..<ref>{{наведена книга |last=Jussieu |first=Antoine Laurent de |author-link=Антоан Лоран де Жисје |title=Genera plantarum: secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M.DCC.LXXIV |location=Paris |year=1789 |oclc=5161409 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7125 |language=la |page=296}}</ref> ''Rutaceae'' станува името (''nomen conservandum'') за семејството дефинирано во [[Меѓународен индекс на растителни имиња|Меѓународниот индекс на растителни имиња]]. Типскиот род е [[седефче (род)|седефче]] (''Ruta'').<ref>{{нмс |title=Rutaceae Juss., Gen. Pl. [Jussieu] 296 (1789), nom. cons. |url=https://www.ipni.org/n/30001492-2 |publisher=IPNI |access-date=4 мај 2026}}</ref> Во 1896 г. германскиот ботаничар Адолф Енглер објавил поделба на семејството на седефчињата на седум потсемејства.<ref name=Engl96/> Едно, ''Rhabdodendroideae'', веќе не се смета за дел од нив, туку во одделно семејство ''Rhabdodendraceae'', со единствен род рабодендрон (''Rhabdodendron''). Две еднородови семејства (''Dictyolomatoideae'' и ''Spathelioideae'') сега се во потсемејството ''[[Cneoroideae]]'', заедно со родовите кои Енглер ги ставил во други семејства. Преостанатите четири потсемејства на Енглер се ''[[Aurantioideae]]'', ''[[Rutoideae]]'', ''Flindersioideae'' и ''Toddalioideae''. Енглеровата поделба во голема мера се засновала на особеностите на плодовите, како и другите поделби сè до воведувањето на молекуларни филогенетички методи.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> === Фосилна историја === [[Податотека:FOS642.jpg|мини|Фосил на жолто дрво од [[терцијар]]от во јужна Франција.]] Фосили на жолтото дрво (''Zanthoxylum'') се пронајдени во карпи од [[еоцен]]от до [[плеистоцен]]от во Европа и Кина.<ref name="Xu 2026">{{наведено списание |last1=Xu |first1=Shenglan |last2=Zheng |first2=Yuan |last3=Song |first3=Hanzhang |last4=Huang |first4=Luliang |last5=Liu |first5=Xiaoyan |last6=Quan |first6=Cheng |last7=Jin |first7=Jianhua |last8=Wu |first8=Xinkai |title=Evolutionary and phytogeographic insights into Zanthoxylum (Rutaceae) fossil seeds in South China from the Oligocene to Pleistocene |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |volume=349 |date=2026 |doi=10.1016/j.revpalbo.2026.105538 |page=105538}}</ref> === Филогенетика === Молекуларната филогенетика покажува дека седефчињата се вдлабоко вгнездени во [[сапуновидни]]те. Има братски однос со [[махагонии]]те (''Meliaceae''); кладот што содржи две семејства а пак братски на [[Simaroubaceae]] (квасии). Според таа анализа, седефчињата се јавиле пред 100-тина милиони години за време на [[доцна креда|горната креда]].<ref name="Joyce 2023">{{наведено списание |last1=Joyce |first1=Elizabeth M. |last2=Appelhans |first2=Marc S. |last3=Buerki |first3=Sven |last4=Cheek |first4=Martin |last5=de Vos |first5=Jurriaan M. |last6=Pirani |first6=José R. |last7=Zuntini |first7=Alexandre R. |last8=Bachelier |first8=Julien B. |last9=Bayly |first9=Michael J. |last10=Callmander |first10=Martin W. |last11=Devecchi |first11=Marcelo F. |last12=Pell |first12=Susan K. |last13=Groppo |first13=Milton |last14=Lowry |first14=Porter P. |last15=Mitchell |first15=John |last16=Siniscalchi |first16=Carolina M. |last17=Munzinger |first17=Jérôme |last18=Orel |first18=Harvey K. |last19=Pannell |first19=Caroline M. |last20=Nauheimer |first20=Lars |last21=Sauquet |first21=Hervé |last22=Weeks |first22=Andrea |last23=Muellner-Riehl |first23=Alexandra N. |last24=Leitch |first24=Ilia J. |last25=Maurin |first25=Olivier |last26=Forest |first26=Félix |last27=Nargar |first27=Katharina |last28=Thiele |first28=Kevin R. |last29=Baker |first29=William J. |last30=Crayn |first30=Darren M. |display-authors=6 |title=Phylogenomic analyses of Sapindales support new family relationships, rapid Mid-Cretaceous Hothouse diversification, and heterogeneous histories of gene duplication |journal=Frontiers in Plant Science |volume=14 |date=7 март 2023 |pmid=36959945 |pmc=10028101 |doi=10.3389/fpls.2023.1063174 |doi-access=free}}</ref> Молекуларните методи покажале дека само ''Aurantioideae'' можат јасно да се различат од другите членови на семејството според плодот. Тие се во полза на опфатот на трите други потсемејства на Енглер.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> In 2012, Гропо и др. ги дели седефчињата на само две потсемејства, задржувајќи ја ''Cneoroideae'', но ставајќи ги останатите родови во мошне проширено семејство ''Rutoideae'' ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> Класификацијата на Мортон и Телмер од 2014 г. ги задржува ''Aurantioideae'' на Енглер, но ти двои преостанатите Rutoideae ''s.l.'' на помала ''Rutoideae'' и многу поголема ''Amyridoideae'' ''s.l.'', каде се содржани највеќето ''Rutoideae'' на Енглер.<ref name=MortTelm14/> Сè до 2021 г. молекуларните филогенетски методи ги испитале само 20 до 40 % од родовите на седефчињата. Студијата на Апелханс и др. од 2021 г. испитала речиси 90 % од родовите. Двата главни [[клад]]а призаени од Гропо и др. во 2012 г. останале непроменети, но ''Rutoideae'' Мортон и Телмер се испоставиле [[парафилија (таксономија)|парафилетични]], а нивната ''Amyridoideae'' била [[полифилија|полифилетична]], и не го содржела типскиот род. Аплеханс и др. го поделиле семејството на шест потсемејства, подолу прикажани во [[кладограм]]от од нивната студија. Се покажало дека големото потсемејство на [[жолтодрвни]]те (''Zanthoxyloideae'') содржи одделни кладови, но авторите сметале дека преработената класификација на ниво на племиња сè уште не била изводлива.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> {{клад |label1='''Rutaceae''' |1={{клад |1=[[Cneoroideae]] (8 родови) [[Податотека:Cneorum tricoccon.jpg|80п]] |label2=Rutoideae ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> |2={{клад |1={{клад |1=[[Rutoideae]] (5 родови) [[Податотека:Die Weinraute, lat. Ruta graveolens, Pflanze mit den gelben Blüten.jpg|80п]] |2={{клад |1=[[Amyridoideae]] (3 родови) [[Податотека:Amyris texana side (cropped).jpg|80п]] |2={{клад |1=Haplophylloideae (1 род, ''[[Haplophyllum (plant)|Haplophyllum]]'') [[Податотека:Haplophyllum dauricum 112017926 (cropped).jpg|80п]] |2=[[Aurantioideae]] (about 27 родови, цкл. ''[[Citrus]]'') [[Податотека:OrangeBloss_wb.jpg|80п]] }} }} }} |2=[[Zanthoxyloideae]] (about 110 родови) [[Податотека:Zanthoxylum piperitum.jpg|80п]] }} }} }} == Стопански важни видови == [[Податотека:NIH citrus.jpg|мини|исправено|Разни цитрусни плодови.]] Семејството е од големо стопанско значење во топлите умерени и суптропските краишта поради бројните јадливи плодови од родот цитрус како [[портокал (плод)|портокалот]], [[лимон]]от, [[каламондин]]от, [[лимета]]та, [[кумкват]]от, [[мандарината]] и [[грејпфрут]]от.<ref name="citrus taxonomy">{{наведена книга |chapter=''Citrus'' taxonomy |last1=Ollitrault |first1=Patrick |last2=Curk |first2=Franck |last3=Krueger |first3=Robert |title=The Citrus Genus |editor-last1=Talon |editor-first1=Manuel |editor-last2=Caruso |editor-first2=Marco |editor-last3=Gmitter |editor-first3=Frederick G. Jr. |publisher=Elsevier |date=2020 |pages=57–81 |isbn=978-0-12-812163-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2wo4swEACAAJ&pg=PA57 |doi=10.1016/B978-0-12-812163-4.00004-8 |s2cid=242819146 }}</ref> Нециструсен пример за овојше од ова семејство е [[бенгалска дуња|бенгалската дуња]] (''Aegle marmelos'').<ref>{{наведена книга |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=Skyhorse Publishing, United States Department of the Army |year=2009 |isbn=978-1493018642 |location=New York |page=23 |oclc=277203364}}</ref> [[Кари-дрво]]то (''Murraya koenigii'') има кулинарска важност на [[Индиски Потконтинент|Индискиот Потконтинент]] и други места бидејќи листовите се користат како зачин во разни јадења.<ref>{{наведена книга |last=The Culinary Institute of America |title=The Professional Chef |publisher=Wiley |year=2011 |isbn=978-0-470-42 135-2 |edition=9th |location=Hoboken, New Jersey |page=180}}</ref> Зачини направени од видови од родот жолто дрво како [[сечуански бибер|сечуански бибер]].<ref>{{наведена книга |title=Handbook of Herbs and Spices |volume=2 |first=K. V. |last=Peter |year=2004 |isbn=978-1-85573-721-1 |publisher=Woodhead Publishing |pages=98–99}}</ref> Зачините како мурајата (''Murraya'')<ref name=but>But, P. P., et al. (1986). [http://www.plantsystematics.com/qikan/epaper/zhaiyao.asp?bsid=13923 A chemotaxonomic study of ''Murraya'' (Rutaceae) in China.] ''Acta Phytotax. Sin'' 24(3), 186-92.</ref> и скимијата (''Skimmia'') се одгледуваат во [[хортикултура]]та.<ref name="missouri">{{нмс |title=Skimmia japonica |url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=286767 |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date=18 ноември 2025}}</ref> Родовите како [[седефче]]то се употребуваат во [[треварство]]то.<ref>{{наведена книга |author1=J. G. Vaughan |author2=P. A. Judd |title=The Oxford Book of Health Foods |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug/page/137 137] |year=2003 |url=https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug |url-access=registration |isbn=0-19-850459-4}}</ref> Неколку растенија се користат во [[парфем]]ската индустрија како западноавстралискиот вид големотолчничка боронија (''Boronia megastigma'').<ref>Weyerstahl, P., H. Marschall, W.-R. Bork and R. Bilk (1994). "Megastigmanes and other constituents of the absolute of ''Boronia megastigma'' from Tasmania". ''Liebigs Annalen der Chemie'' 1043-1047.</ref> Родот ''[[Pilocarpus]]'' има видови (''P. jaborandi'' и ''P. microphyllus'' од Бразил, и ''P. pennatifolius'' од Парагвај) од кои се добивал лекот [[пилокарпин]] за лекување на глауком.<ref name="Vardanyan_2006">{{наведена книга |doi=10.1016/B978-044452166-8/50013-3 |chapter=Cholinomimetics |title=Synthesis of Essential Drugs |date=2006 |last1=Vardanyan |first1=R. S. |last2=Hruby |first2=V. J. |pages=179–193 |isbn=978-0-444-52166-8 }}</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Надворешни врски == * {{рвр|Rutaceae}} * {{викивидови-ред|Rutaceae}} * {{EOL}} {{Таксонска лента|from=Q146030}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Седефчиња| ]] [[Категорија:Сапуновидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cn3f5tvnp0bwllrgj8299nf1kssqwhw 5560672 5560671 2026-05-17T09:16:30Z Bjankuloski06 332 5560672 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија | image = Skimmia reevesiana2.jpg | image_caption = Јапонска скимија (''Skimmia japonica'') | taxon = Rutaceae | authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]], 1789<ref>{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |title=''Rutaceae'' Juss., nom. cons. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date=17 јануари 2003 |access-date=11 април 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506180339/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |archive-date=9 мај 2009 }}</ref> | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = {{unbulleted list |[[Amyridoideae]] |[[Aurantioideae]] |[[Cneoroideae]] |[[Haplophyllum (plant)|Haplophylloideae]] |[[Rutoideae]] |[[Zanthoxyloideae]] | subdivision_ref = <ref name=GropKallPiraAnto12/> }} | diversity = околу 160 родови, вкупно 1600 видови | diversity_link = | range_map = Rutoideae distribution.svg | range_map_caption = Range of subfamily Rutoideae ''sensu'' Groppo et al., 2012 | range_map2 = Cneoroideae distribution.svg | range_map2_caption = Range of subfamily Cneoroideae }} '''Седефчиња''' ({{науч|Rutaceae}}) — [[семејство (биологија)|семејство]] на [[цветни растенија]] од [[ред (биологија)|редот]] на [[сапуновидни]]те (''Sapindales''). Видовите од ова семејство начелно имаат [[цвет]]ови ко исе делат на четири или пет дела, обично со силен мирис. По облик и големина се движат од [[зелјесто растение|билки]] до [[грмушка|грмушки]] и големи<ref>{{нмс |title=''Flindersia schottiana'', PlantNET - NSW Flora Online, Retrieved September 3rd, 2017|last= M. F. Porteners|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Flindersia~schottiana}}</ref> [[дрво (растение)|дрва]]. Стопански најважен [[род (биологија)|род]] во семејството е [[цитрус]] (''Citrus''), каде спаѓаат [[портокал]]от (''C.'' × ''sinensis''), [[лимон]]от (''C.'' × ''limon''), [[грејпфрут]]от (''C.'' × ''paradisi''), and [[лимета]]та (разни). Голем австралиски род е [[боронија]]та (''Boronia''), Некои од неговите членови се имаат многу мирисливи цветови од кои се произведува [[есенцијално масло|масло]]. Други големи родови се [[жолто дрво]] (''Zanthoxylum''), чии неколку видови се одгледуваат за [[сечуански бибер]], [[меликопа]] (''Melicope'') и [[буху]] (''Agathosma''). Семејството на седефчињата содржи околу 160 [[род (биологија)|родови]]. Во [[Македонија]] се присутни три домородни рода: [[седефче]] (''Ruta''), [[русан]] (''Dictamnus'') и [[целолист]] (''Haplophyllum'').<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1442}}</ref> == Одлики == Припадниците на седефчињата имаат претежно се дрвенести растенија, и нешто билки. Имаат цитрусен мирис кога ќе се здробат или кога кората ќе се пресече. Многу од нив имаат [[лист (ботаника)|сложени листови]]; некои имњат [[трн|трња]]; ниеден нема [[прилисник|прилисници]]. Има проѕирни жлезди како точки или вдлабнатинки на листовите, цветовите и плодовите. Цветовите се двополови (имаат и машки и женски делови), петделни се и распоредени во [[соцветие|соцветија]] како наизменичници или метлички. Плодовите често се хесперидиуми како кај цитрусите, [[чаура (ботаника)|чаури]] како кај ''[[Raputiarana]]'' или [[костелка|костелки]] како кај акронихијата; многу од нив имаат жлезди на надворешната кора.<ref>{{нмс |last1=Briggs |first1=Marie |title=Rutaceae Juss. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001492-2/general-information |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=4 мај 2026}}</ref> == Еволуција == === Таксономска историја === Седефчињата се опишани од францускиот ботаничар [[Антоан Лоран де Жисје]] во неговата книга „Растителни родови“ (''Genera Plantarum'') од 1789 г..<ref>{{наведена книга |last=Jussieu |first=Antoine Laurent de |author-link=Антоан Лоран де Жисје |title=Genera plantarum: secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M.DCC.LXXIV |location=Paris |year=1789 |oclc=5161409 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7125 |language=la |page=296}}</ref> ''Rutaceae'' станува името (''nomen conservandum'') за семејството дефинирано во [[Меѓународен индекс на растителни имиња|Меѓународниот индекс на растителни имиња]]. Типскиот род е [[седефче (род)|седефче]] (''Ruta'').<ref>{{нмс |title=Rutaceae Juss., Gen. Pl. [Jussieu] 296 (1789), nom. cons. |url=https://www.ipni.org/n/30001492-2 |publisher=IPNI |access-date=4 мај 2026}}</ref> Во 1896 г. германскиот ботаничар Адолф Енглер објавил поделба на семејството на седефчињата на седум потсемејства.<ref name=Engl96/> Едно, ''Rhabdodendroideae'', веќе не се смета за дел од нив, туку во одделно семејство ''Rhabdodendraceae'', со единствен род рабодендрон (''Rhabdodendron''). Две еднородови семејства (''Dictyolomatoideae'' и ''Spathelioideae'') сега се во потсемејството ''[[Cneoroideae]]'', заедно со родовите кои Енглер ги ставил во други семејства. Преостанатите четири потсемејства на Енглер се ''[[Aurantioideae]]'', ''[[Rutoideae]]'', ''Flindersioideae'' и ''Toddalioideae''. Енглеровата поделба во голема мера се засновала на особеностите на плодовите, како и другите поделби сè до воведувањето на молекуларни филогенетички методи.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> === Фосилна историја === [[Податотека:FOS642.jpg|мини|Фосил на жолто дрво од [[терцијар]]от во јужна Франција.]] Фосили на жолтото дрво (''Zanthoxylum'') се пронајдени во карпи од [[еоцен]]от до [[плеистоцен]]от во Европа и Кина.<ref name="Xu 2026">{{наведено списание |last1=Xu |first1=Shenglan |last2=Zheng |first2=Yuan |last3=Song |first3=Hanzhang |last4=Huang |first4=Luliang |last5=Liu |first5=Xiaoyan |last6=Quan |first6=Cheng |last7=Jin |first7=Jianhua |last8=Wu |first8=Xinkai |title=Evolutionary and phytogeographic insights into Zanthoxylum (Rutaceae) fossil seeds in South China from the Oligocene to Pleistocene |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |volume=349 |date=2026 |doi=10.1016/j.revpalbo.2026.105538 |page=105538}}</ref> === Филогенетика === Молекуларната филогенетика покажува дека седефчињата се вдлабоко вгнездени во [[сапуновидни]]те. Има братски однос со [[махагонии]]те (''Meliaceae''); кладот што содржи две семејства а пак братски на [[Simaroubaceae]] (квасии). Според таа анализа, седефчињата се јавиле пред 100-тина милиони години за време на [[доцна креда|горната креда]].<ref name="Joyce 2023">{{наведено списание |last1=Joyce |first1=Elizabeth M. |last2=Appelhans |first2=Marc S. |last3=Buerki |first3=Sven |last4=Cheek |first4=Martin |last5=de Vos |first5=Jurriaan M. |last6=Pirani |first6=José R. |last7=Zuntini |first7=Alexandre R. |last8=Bachelier |first8=Julien B. |last9=Bayly |first9=Michael J. |last10=Callmander |first10=Martin W. |last11=Devecchi |first11=Marcelo F. |last12=Pell |first12=Susan K. |last13=Groppo |first13=Milton |last14=Lowry |first14=Porter P. |last15=Mitchell |first15=John |last16=Siniscalchi |first16=Carolina M. |last17=Munzinger |first17=Jérôme |last18=Orel |first18=Harvey K. |last19=Pannell |first19=Caroline M. |last20=Nauheimer |first20=Lars |last21=Sauquet |first21=Hervé |last22=Weeks |first22=Andrea |last23=Muellner-Riehl |first23=Alexandra N. |last24=Leitch |first24=Ilia J. |last25=Maurin |first25=Olivier |last26=Forest |first26=Félix |last27=Nargar |first27=Katharina |last28=Thiele |first28=Kevin R. |last29=Baker |first29=William J. |last30=Crayn |first30=Darren M. |display-authors=6 |title=Phylogenomic analyses of Sapindales support new family relationships, rapid Mid-Cretaceous Hothouse diversification, and heterogeneous histories of gene duplication |journal=Frontiers in Plant Science |volume=14 |date=7 март 2023 |pmid=36959945 |pmc=10028101 |doi=10.3389/fpls.2023.1063174 |doi-access=free}}</ref> Молекуларните методи покажале дека само ''Aurantioideae'' можат јасно да се различат од другите членови на семејството според плодот. Тие се во полза на опфатот на трите други потсемејства на Енглер.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> In 2012, Гропо и др. ги дели седефчињата на само две потсемејства, задржувајќи ја ''Cneoroideae'', но ставајќи ги останатите родови во мошне проширено семејство ''Rutoideae'' ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> Класификацијата на Мортон и Телмер од 2014 г. ги задржува ''Aurantioideae'' на Енглер, но ти двои преостанатите Rutoideae ''s.l.'' на помала ''Rutoideae'' и многу поголема ''Amyridoideae'' ''s.l.'', каде се содржани највеќето ''Rutoideae'' на Енглер.<ref name=MortTelm14/> Сè до 2021 г. молекуларните филогенетски методи ги испитале само 20 до 40 % од родовите на седефчињата. Студијата на Апелханс и др. од 2021 г. испитала речиси 90 % од родовите. Двата главни [[клад]]а призаени од Гропо и др. во 2012 г. останале непроменети, но ''Rutoideae'' Мортон и Телмер се испоставиле [[парафилија (таксономија)|парафилетични]], а нивната ''Amyridoideae'' била [[полифилија|полифилетична]], и не го содржела типскиот род. Аплеханс и др. го поделиле семејството на шест потсемејства, подолу прикажани во [[кладограм]]от од нивната студија. Се покажало дека големото потсемејство на [[жолтодрвни]]те (''Zanthoxyloideae'') содржи одделни кладови, но авторите сметале дека преработената класификација на ниво на племиња сè уште не била изводлива.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> {{клад |label1='''Rutaceae''' |1={{клад |1=[[Cneoroideae]] (8 родови) [[Податотека:Cneorum tricoccon.jpg|80п]] |label2=Rutoideae ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> |2={{клад |1={{клад |1=[[Rutoideae]] (5 родови) [[Податотека:Die Weinraute, lat. Ruta graveolens, Pflanze mit den gelben Blüten.jpg|80п]] |2={{клад |1=[[Amyridoideae]] (3 родови) [[Податотека:Amyris texana side (cropped).jpg|80п]] |2={{клад |1=Haplophylloideae (1 род, ''[[Haplophyllum (plant)|Haplophyllum]]'') [[Податотека:Haplophyllum dauricum 112017926 (cropped).jpg|80п]] |2=[[Aurantioideae]] (about 27 родови, цкл. ''[[Citrus]]'') [[Податотека:OrangeBloss_wb.jpg|80п]] }} }} }} |2=[[Zanthoxyloideae]] (about 110 родови) [[Податотека:Zanthoxylum piperitum.jpg|80п]] }} }} }} == Стопански важни видови == [[Податотека:NIH citrus.jpg|мини|исправено|Разни цитрусни плодови.]] Семејството е од големо стопанско значење во топлите умерени и суптропските краишта поради бројните јадливи плодови од родот цитрус како [[портокал (плод)|портокалот]], [[лимон]]от, [[каламондин]]от, [[лимета]]та, [[кумкват]]от, [[мандарината]] и [[грејпфрут]]от.<ref name="citrus taxonomy">{{наведена книга |chapter=''Citrus'' taxonomy |last1=Ollitrault |first1=Patrick |last2=Curk |first2=Franck |last3=Krueger |first3=Robert |title=The Citrus Genus |editor-last1=Talon |editor-first1=Manuel |editor-last2=Caruso |editor-first2=Marco |editor-last3=Gmitter |editor-first3=Frederick G. Jr. |publisher=Elsevier |date=2020 |pages=57–81 |isbn=978-0-12-812163-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2wo4swEACAAJ&pg=PA57 |doi=10.1016/B978-0-12-812163-4.00004-8 |s2cid=242819146 }}</ref> Нециструсен пример за овојше од ова семејство е [[бенгалска дуња|бенгалската дуња]] (''Aegle marmelos'').<ref>{{наведена книга |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=Skyhorse Publishing, United States Department of the Army |year=2009 |isbn=978-1493018642 |location=New York |page=23 |oclc=277203364}}</ref> [[Кари-дрво]]то (''Murraya koenigii'') има кулинарска важност на [[Индиски Потконтинент|Индискиот Потконтинент]] и други места бидејќи листовите се користат како зачин во разни јадења.<ref>{{наведена книга |last=The Culinary Institute of America |title=The Professional Chef |publisher=Wiley |year=2011 |isbn=978-0-470-42 135-2 |edition=9th |location=Hoboken, New Jersey |page=180}}</ref> Зачини направени од видови од родот жолто дрво како [[сечуански бибер|сечуански бибер]].<ref>{{наведена книга |title=Handbook of Herbs and Spices |volume=2 |first=K. V. |last=Peter |year=2004 |isbn=978-1-85573-721-1 |publisher=Woodhead Publishing |pages=98–99}}</ref> Зачините како мурајата (''Murraya'')<ref name=but>But, P. P., et al. (1986). [http://www.plantsystematics.com/qikan/epaper/zhaiyao.asp?bsid=13923 A chemotaxonomic study of ''Murraya'' (Rutaceae) in China.] ''Acta Phytotax. Sin'' 24(3), 186-92.</ref> и скимијата (''Skimmia'') се одгледуваат во [[хортикултура]]та.<ref name="missouri">{{нмс |title=Skimmia japonica |url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=286767 |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date=18 ноември 2025}}</ref> Родовите како [[седефче]]то се употребуваат во [[треварство]]то.<ref>{{наведена книга |author1=J. G. Vaughan |author2=P. A. Judd |title=The Oxford Book of Health Foods |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug/page/137 137] |year=2003 |url=https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug |url-access=registration |isbn=0-19-850459-4}}</ref> Неколку растенија се користат во [[парфем]]ската индустрија како западноавстралискиот вид големотолчничка боронија (''Boronia megastigma'').<ref>Weyerstahl, P., H. Marschall, W.-R. Bork and R. Bilk (1994). "Megastigmanes and other constituents of the absolute of ''Boronia megastigma'' from Tasmania". ''Liebigs Annalen der Chemie'' 1043-1047.</ref> Родот ''[[Pilocarpus]]'' има видови (''P. jaborandi'' и ''P. microphyllus'' од Бразил, и ''P. pennatifolius'' од Парагвај) од кои се добивал лекот [[пилокарпин]] за лекување на глауком.<ref name="Vardanyan_2006">{{наведена книга |doi=10.1016/B978-044452166-8/50013-3 |chapter=Cholinomimetics |title=Synthesis of Essential Drugs |date=2006 |last1=Vardanyan |first1=R. S. |last2=Hruby |first2=V. J. |pages=179–193 |isbn=978-0-444-52166-8 }}</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Надворешни врски == * {{рвр|Rutaceae}} * {{викивидови-ред|Rutaceae|Седефчиња}} * {{EOL}} {{Таксонска лента|from=Q146030}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Седефчиња| ]] [[Категорија:Сапуновидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] iriwh6sucdqygwxzof48b0aiqp2zhao 5560673 5560672 2026-05-17T09:18:47Z Bjankuloski06 332 5560673 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксокутија | image = Skimmia reevesiana2.jpg | image_caption = Јапонска скимија (''Skimmia japonica'') | taxon = Rutaceae | authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]], 1789<ref>{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |title=''Rutaceae'' Juss., nom. cons. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |date=17 јануари 2003 |access-date=11 април 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506180339/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?979 |archive-date=9 мај 2009 }}</ref> | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = {{unbulleted list |[[Amyridoideae]] |[[Aurantioideae]] |[[Cneoroideae]] |[[Haplophyllum|Haplophylloideae]] |[[Rutoideae]] |[[Zanthoxyloideae]] | subdivision_ref = }} | diversity = околу 160 родови, вкупно 1600 видови | diversity_link = Биоразновидност | range_map = Rutoideae distribution.svg | range_map_caption = Распространетост на потсемејството ''Rutoideae'' ''sensu'' Groppo et al., 2012 | range_map2 = Cneoroideae distribution.svg | range_map2_caption = Распространетост на потсемејството ''Cneoroideae'' }} '''Седефчиња''' ({{науч|Rutaceae}}) — [[семејство (биологија)|семејство]] на [[цветни растенија]] од [[ред (биологија)|редот]] на [[сапуновидни]]те (''Sapindales''). Видовите од ова семејство начелно имаат [[цвет]]ови ко исе делат на четири или пет дела, обично со силен мирис. По облик и големина се движат од [[зелјесто растение|билки]] до [[грмушка|грмушки]] и големи<ref>{{нмс |title=''Flindersia schottiana'', PlantNET - NSW Flora Online, Retrieved September 3rd, 2017|last= M. F. Porteners|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Flindersia~schottiana}}</ref> [[дрво (растение)|дрва]]. Стопански најважен [[род (биологија)|род]] во семејството е [[цитрус]] (''Citrus''), каде спаѓаат [[портокал]]от (''C.'' × ''sinensis''), [[лимон]]от (''C.'' × ''limon''), [[грејпфрут]]от (''C.'' × ''paradisi''), and [[лимета]]та (разни). Голем австралиски род е [[боронија]]та (''Boronia''), Некои од неговите членови се имаат многу мирисливи цветови од кои се произведува [[есенцијално масло|масло]]. Други големи родови се [[жолто дрво]] (''Zanthoxylum''), чии неколку видови се одгледуваат за [[сечуански бибер]], [[меликопа]] (''Melicope'') и [[буху]] (''Agathosma''). Семејството на седефчињата содржи околу 160 [[род (биологија)|родови]]. Во [[Македонија]] се присутни три домородни рода: [[седефче]] (''Ruta''), [[русан]] (''Dictamnus'') и [[целолист]] (''Haplophyllum'').<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1442}}</ref> == Одлики == Припадниците на седефчињата имаат претежно се дрвенести растенија, и нешто билки. Имаат цитрусен мирис кога ќе се здробат или кога кората ќе се пресече. Многу од нив имаат [[лист (ботаника)|сложени листови]]; некои имњат [[трн|трња]]; ниеден нема [[прилисник|прилисници]]. Има проѕирни жлезди како точки или вдлабнатинки на листовите, цветовите и плодовите. Цветовите се двополови (имаат и машки и женски делови), петделни се и распоредени во [[соцветие|соцветија]] како наизменичници или метлички. Плодовите често се хесперидиуми како кај цитрусите, [[чаура (ботаника)|чаури]] како кај ''[[Raputiarana]]'' или [[костелка|костелки]] како кај акронихијата; многу од нив имаат жлезди на надворешната кора.<ref>{{нмс |last1=Briggs |first1=Marie |title=Rutaceae Juss. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001492-2/general-information |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=4 мај 2026}}</ref> == Еволуција == === Таксономска историја === Седефчињата се опишани од францускиот ботаничар [[Антоан Лоран де Жисје]] во неговата книга „Растителни родови“ (''Genera Plantarum'') од 1789 г..<ref>{{наведена книга |last=Jussieu |first=Antoine Laurent de |author-link=Антоан Лоран де Жисје |title=Genera plantarum: secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M.DCC.LXXIV |location=Paris |year=1789 |oclc=5161409 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/7125 |language=la |page=296}}</ref> ''Rutaceae'' станува името (''nomen conservandum'') за семејството дефинирано во [[Меѓународен индекс на растителни имиња|Меѓународниот индекс на растителни имиња]]. Типскиот род е [[седефче (род)|седефче]] (''Ruta'').<ref>{{нмс |title=Rutaceae Juss., Gen. Pl. [Jussieu] 296 (1789), nom. cons. |url=https://www.ipni.org/n/30001492-2 |publisher=IPNI |access-date=4 мај 2026}}</ref> Во 1896 г. германскиот ботаничар Адолф Енглер објавил поделба на семејството на седефчињата на седум потсемејства.<ref name=Engl96/> Едно, ''Rhabdodendroideae'', веќе не се смета за дел од нив, туку во одделно семејство ''Rhabdodendraceae'', со единствен род рабодендрон (''Rhabdodendron''). Две еднородови семејства (''Dictyolomatoideae'' и ''Spathelioideae'') сега се во потсемејството ''[[Cneoroideae]]'', заедно со родовите кои Енглер ги ставил во други семејства. Преостанатите четири потсемејства на Енглер се ''[[Aurantioideae]]'', ''[[Rutoideae]]'', ''Flindersioideae'' и ''Toddalioideae''. Енглеровата поделба во голема мера се засновала на особеностите на плодовите, како и другите поделби сè до воведувањето на молекуларни филогенетички методи.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> === Фосилна историја === [[Податотека:FOS642.jpg|мини|Фосил на жолто дрво од [[терцијар]]от во јужна Франција.]] Фосили на жолтото дрво (''Zanthoxylum'') се пронајдени во карпи од [[еоцен]]от до [[плеистоцен]]от во Европа и Кина.<ref name="Xu 2026">{{наведено списание |last1=Xu |first1=Shenglan |last2=Zheng |first2=Yuan |last3=Song |first3=Hanzhang |last4=Huang |first4=Luliang |last5=Liu |first5=Xiaoyan |last6=Quan |first6=Cheng |last7=Jin |first7=Jianhua |last8=Wu |first8=Xinkai |title=Evolutionary and phytogeographic insights into Zanthoxylum (Rutaceae) fossil seeds in South China from the Oligocene to Pleistocene |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |volume=349 |date=2026 |doi=10.1016/j.revpalbo.2026.105538 |page=105538}}</ref> === Филогенетика === Молекуларната филогенетика покажува дека седефчињата се вдлабоко вгнездени во [[сапуновидни]]те. Има братски однос со [[махагонии]]те (''Meliaceae''); кладот што содржи две семејства а пак братски на [[Simaroubaceae]] (квасии). Според таа анализа, седефчињата се јавиле пред 100-тина милиони години за време на [[доцна креда|горната креда]].<ref name="Joyce 2023">{{наведено списание |last1=Joyce |first1=Elizabeth M. |last2=Appelhans |first2=Marc S. |last3=Buerki |first3=Sven |last4=Cheek |first4=Martin |last5=de Vos |first5=Jurriaan M. |last6=Pirani |first6=José R. |last7=Zuntini |first7=Alexandre R. |last8=Bachelier |first8=Julien B. |last9=Bayly |first9=Michael J. |last10=Callmander |first10=Martin W. |last11=Devecchi |first11=Marcelo F. |last12=Pell |first12=Susan K. |last13=Groppo |first13=Milton |last14=Lowry |first14=Porter P. |last15=Mitchell |first15=John |last16=Siniscalchi |first16=Carolina M. |last17=Munzinger |first17=Jérôme |last18=Orel |first18=Harvey K. |last19=Pannell |first19=Caroline M. |last20=Nauheimer |first20=Lars |last21=Sauquet |first21=Hervé |last22=Weeks |first22=Andrea |last23=Muellner-Riehl |first23=Alexandra N. |last24=Leitch |first24=Ilia J. |last25=Maurin |first25=Olivier |last26=Forest |first26=Félix |last27=Nargar |first27=Katharina |last28=Thiele |first28=Kevin R. |last29=Baker |first29=William J. |last30=Crayn |first30=Darren M. |display-authors=6 |title=Phylogenomic analyses of Sapindales support new family relationships, rapid Mid-Cretaceous Hothouse diversification, and heterogeneous histories of gene duplication |journal=Frontiers in Plant Science |volume=14 |date=7 март 2023 |pmid=36959945 |pmc=10028101 |doi=10.3389/fpls.2023.1063174 |doi-access=free}}</ref> Молекуларните методи покажале дека само ''Aurantioideae'' можат јасно да се различат од другите членови на семејството според плодот. Тие се во полза на опфатот на трите други потсемејства на Енглер.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> In 2012, Гропо и др. ги дели седефчињата на само две потсемејства, задржувајќи ја ''Cneoroideae'', но ставајќи ги останатите родови во мошне проширено семејство ''Rutoideae'' ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> Класификацијата на Мортон и Телмер од 2014 г. ги задржува ''Aurantioideae'' на Енглер, но ти двои преостанатите Rutoideae ''s.l.'' на помала ''Rutoideae'' и многу поголема ''Amyridoideae'' ''s.l.'', каде се содржани највеќето ''Rutoideae'' на Енглер.<ref name=MortTelm14/> Сè до 2021 г. молекуларните филогенетски методи ги испитале само 20 до 40 % од родовите на седефчињата. Студијата на Апелханс и др. од 2021 г. испитала речиси 90 % од родовите. Двата главни [[клад]]а призаени од Гропо и др. во 2012 г. останале непроменети, но ''Rutoideae'' Мортон и Телмер се испоставиле [[парафилија (таксономија)|парафилетични]], а нивната ''Amyridoideae'' била [[полифилија|полифилетична]], и не го содржела типскиот род. Аплеханс и др. го поделиле семејството на шест потсемејства, подолу прикажани во [[кладограм]]от од нивната студија. Се покажало дека големото потсемејство на [[жолтодрвни]]те (''Zanthoxyloideae'') содржи одделни кладови, но авторите сметале дека преработената класификација на ниво на племиња сè уште не била изводлива.<ref name=AppeBaylHeslGrop21/> {{клад |label1='''Rutaceae''' |1={{клад |1=[[Cneoroideae]] (8 родови) [[Податотека:Cneorum tricoccon.jpg|80п]] |label2=Rutoideae ''s.l.''<ref name=GropKallPiraAnto12/> |2={{клад |1={{клад |1=[[Rutoideae]] (5 родови) [[Податотека:Die Weinraute, lat. Ruta graveolens, Pflanze mit den gelben Blüten.jpg|80п]] |2={{клад |1=[[Amyridoideae]] (3 родови) [[Податотека:Amyris texana side (cropped).jpg|80п]] |2={{клад |1=Haplophylloideae (1 род, ''[[Haplophyllum (plant)|Haplophyllum]]'') [[Податотека:Haplophyllum dauricum 112017926 (cropped).jpg|80п]] |2=[[Aurantioideae]] (about 27 родови, цкл. ''[[Citrus]]'') [[Податотека:OrangeBloss_wb.jpg|80п]] }} }} }} |2=[[Zanthoxyloideae]] (about 110 родови) [[Податотека:Zanthoxylum piperitum.jpg|80п]] }} }} }} == Стопански важни видови == [[Податотека:NIH citrus.jpg|мини|исправено|Разни цитрусни плодови.]] Семејството е од големо стопанско значење во топлите умерени и суптропските краишта поради бројните јадливи плодови од родот цитрус како [[портокал (плод)|портокалот]], [[лимон]]от, [[каламондин]]от, [[лимета]]та, [[кумкват]]от, [[мандарината]] и [[грејпфрут]]от.<ref name="citrus taxonomy">{{наведена книга |chapter=''Citrus'' taxonomy |last1=Ollitrault |first1=Patrick |last2=Curk |first2=Franck |last3=Krueger |first3=Robert |title=The Citrus Genus |editor-last1=Talon |editor-first1=Manuel |editor-last2=Caruso |editor-first2=Marco |editor-last3=Gmitter |editor-first3=Frederick G. Jr. |publisher=Elsevier |date=2020 |pages=57–81 |isbn=978-0-12-812163-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2wo4swEACAAJ&pg=PA57 |doi=10.1016/B978-0-12-812163-4.00004-8 |s2cid=242819146 }}</ref> Нециструсен пример за овојше од ова семејство е [[бенгалска дуња|бенгалската дуња]] (''Aegle marmelos'').<ref>{{наведена книга |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=Skyhorse Publishing, United States Department of the Army |year=2009 |isbn=978-1493018642 |location=New York |page=23 |oclc=277203364}}</ref> [[Кари-дрво]]то (''Murraya koenigii'') има кулинарска важност на [[Индиски Потконтинент|Индискиот Потконтинент]] и други места бидејќи листовите се користат како зачин во разни јадења.<ref>{{наведена книга |last=The Culinary Institute of America |title=The Professional Chef |publisher=Wiley |year=2011 |isbn=978-0-470-42 135-2 |edition=9th |location=Hoboken, New Jersey |page=180}}</ref> Зачини направени од видови од родот жолто дрво како [[сечуански бибер|сечуански бибер]].<ref>{{наведена книга |title=Handbook of Herbs and Spices |volume=2 |first=K. V. |last=Peter |year=2004 |isbn=978-1-85573-721-1 |publisher=Woodhead Publishing |pages=98–99}}</ref> Зачините како мурајата (''Murraya'')<ref name=but>But, P. P., et al. (1986). [http://www.plantsystematics.com/qikan/epaper/zhaiyao.asp?bsid=13923 A chemotaxonomic study of ''Murraya'' (Rutaceae) in China.] ''Acta Phytotax. Sin'' 24(3), 186-92.</ref> и скимијата (''Skimmia'') се одгледуваат во [[хортикултура]]та.<ref name="missouri">{{нмс |title=Skimmia japonica |url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=286767 |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date=18 ноември 2025}}</ref> Родовите како [[седефче]]то се употребуваат во [[треварство]]то.<ref>{{наведена книга |author1=J. G. Vaughan |author2=P. A. Judd |title=The Oxford Book of Health Foods |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug/page/137 137] |year=2003 |url=https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug |url-access=registration |isbn=0-19-850459-4}}</ref> Неколку растенија се користат во [[парфем]]ската индустрија како западноавстралискиот вид големотолчничка боронија (''Boronia megastigma'').<ref>Weyerstahl, P., H. Marschall, W.-R. Bork and R. Bilk (1994). "Megastigmanes and other constituents of the absolute of ''Boronia megastigma'' from Tasmania". ''Liebigs Annalen der Chemie'' 1043-1047.</ref> Родот ''[[Pilocarpus]]'' има видови (''P. jaborandi'' и ''P. microphyllus'' од Бразил, и ''P. pennatifolius'' од Парагвај) од кои се добивал лекот [[пилокарпин]] за лекување на глауком.<ref name="Vardanyan_2006">{{наведена книга |doi=10.1016/B978-044452166-8/50013-3 |chapter=Cholinomimetics |title=Synthesis of Essential Drugs |date=2006 |last1=Vardanyan |first1=R. S. |last2=Hruby |first2=V. J. |pages=179–193 |isbn=978-0-444-52166-8 }}</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=AppeBaylHeslGrop21>{{Citation |mode=cs1 |last1=Appelhans |first1=Marc S. |last2=Bayly |first2=Michael J. |last3=Heslewood |first3=Margaret M. |last4=Groppo |first4=Milton |last5=Verboom |first5=G. Anthony |last6=Forster |first6=Paul I. |last7=Kallunki |first7=Jacquelyn A. |last8=Duretto |first8=Marco F. |date=2021 |title=A new subfamily classification of the ''Citrus'' family (Rutaceae) based on six nuclear and plastid markers |journal=Taxon |volume=70 |issue=5 |pages=1035–1061 |doi=10.1002/tax.12543 |doi-access=free |hdl=11343/288824 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=Engl96>{{Citation |mode=cs1 |last1=Engler |first1=A. |date=1896 |editor1-last=Engler |editor1-first=A. |editor2-last=Prantl |editor2-first=K. |contribution=Rutaceae |title=Die natürlichen Pflanzenfamilien |volume=III(4) |publication-place=Leipzig |publisher=Engelmann }}</ref> <ref name=GropKallPiraAnto12>{{Citation |mode=cs1 |last1=Groppo |first1=M. |last2=Kallunki |first2=J.A. |last3=Pirani |first3=J.R. |last4=Antonelli |first4=A. |date=2012 |title=Chilean ''Pitavia'' more closely related to Oceania and Old World Rutaceae than to Neotropical groups: Evidence from two cpDNA non-coding regions, with a new subfamilial classification of the family |journal=PhytoKeys |issue=19 |pages=9–29 |doi=10.3897/phytokeys.19.3912 |pmid=23717188 |pmc=3597001 |doi-access=free }}</ref> <ref name=MortTelm14>{{Citation |mode=cs1 |last1=Morton |first1=Cynthia M. |last2=Telmer |first2=Cheryl |date=2014 |title=New Subfamily Classification for the Rutaceae |journal=Annals of the Missouri Botanical Garden |volume=99 |issue=4 |pages=620–641 |url=https://www.researchgate.net/publication/275969900 |doi=10.3417/2010034 |s2cid=85667129 }}</ref> }} == Надворешни врски == * {{рвр|Rutaceae}} * {{викивидови-ред|Rutaceae|Седефчиња}} * {{EOL}} {{Таксонска лента|from=Q146030}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Седефчиња| ]] [[Категорија:Сапуновидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] dtbvrjzwouz5vjy3s7zuu82e4hceaey Rutaceae 0 1395263 5560669 2026-05-17T09:15:03Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Седефчиња]] 5560669 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Седефчиња]] 9e8mk10qqf18xxqgaskqkqqkbfso7wl Обично седефче 0 1395264 5560675 2026-05-17T09:20:50Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Седефче]] 5560675 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Седефче]] ix47783w5xgxioypajvz3rsof6afxkk Мускогиска митологија 0 1395265 5560676 2026-05-17T09:44:51Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1322329644|Muscogee mythology]]“ 5560676 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles>  '''Мускогиската митологија''' (претходно нарекувана под нејзиниот [[Егзоним или ендоним|егзоним]] „Поток“) била поврзана со племето [[Мускоги]] кое потекнува од [[Југ (САД)|југоисточните Соединети Американски Држави]], познато и по нивното оригинално име '''Мвскоке''' (или '''Мускогее'''), името што го користат за да се идентификација денес.<ref name="Transcribed documents">[http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm Transcribed documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213170748/http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm|date=February 13, 2012}} Sequoyah Research Center and the American Native Press Archives</ref> ''Мвскоке'' е нивното име во традиционален правопис. Современите Мускоги живеат првенствено во [[Оклахома]], [[Алабама]], [[Џорџија]] и [[Флорида]], а нивниот јазик, ''[[Крички јазик|Мвскоке]]'' е член на источната гранка на [[Мускошки јазици|мускогиското јазично семејство]]. [[Seminole|Семинолците]] биле блиски роднини на Мвскогите и зборувале источен мускогиски јазик. Мускогите биле сметани за едни од [[Пет цивилизирани племиња|петте цивилизирани племиња]] . == Историја == [[Податотека:Rogan_plate_1_birdman_HRoe_2012.jpg|мини|Илустрација на [[Southeastern Ceremonial Complex|танчер сокол од SECC]] базирана на [[Rogan plate|плоча од Роган]] од [[Etowah Indian Mounds|Етова]] во северна Џорџија]] Раните историски Мускоги веројатно биле потомци на народите од [[Mississippian culture|мисисиписката култура]] кои живееле покрај [[Tennessee River|реката Тенеси]], во денешен [[Тенеси]]<ref name="Finger_2001">{{Наведена книга|title=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|title-link=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|last=Finger|first=John R.|publisher=Indiana University Press|year=2001|isbn=0-253-33985-5|pages=19}}</ref> и Алабама, и најверојатно биле поврзани со [[Utinahica|Утинахика]] во јужна Џорџија. Повеќе како лабава конфедерација отколку како едно племе, Мвскоките живееле во автономни села во речните долини низ денешните држави [[Тенеси]], [[Џорџија]] и [[Алабама]], а воедно и се состоеле од многу етнички групи кои зборувале неколку различни јазици, како што се [[Hitchiti|Хичити]], [[Alabama (tribe)|Алабама]] и [[Coushatta|Кушата]]. Оние што живееле покрај [[Ocmulgee River|реката Окмулги]] и [[Oconee River|реката Окони]] биле нарекувани „Потични Индијанци“ од британските трговци од [[Јужна Каролина]], а евентуално по некое време, името се применувало на сите различни домородци од потоци, станувајќи сè повеќе поделени помеѓу Долните градови на границата со Џорџија на [[Chattahoochee River|реката Чатахучи]] (видете [[Apalachicola Province|покраина Апалачикола]]), реката Окмулги и [[Flint River (Georgia)|реката Флинт]] и горните градови во долината на [[Alabama River|реката Алабама]]. Долните градови ги опфаќале * Кавета, * Кусета (Касихта, [[Cofitachequi|Кофитачеки]]), * Горниот Чехав ([[Chiaha|Чиаха]]), * Хичити, * Оконе, * Омулџи, * Окаваиги, * [[Apalachicola (tribal town)|Апалачикола]], * [[Yamasee|Јамаси]] (Алтамаха), * Оцфуски, * Савокли, * Тамали. Горните градови ги вклучувале * Тукабачи, * [[Abihka|Абика]], * [[Coosa chiefdom|Куса]] (Куса; доминантен народ на [[East Tennessee|Источен Тенеси]] и [[North Georgia|Северна Џорџија]] за време на шпанските истражувања), * Итава (првични жители на [[Etowah Indian Mounds|индиските Могили Етова]]), * Хотливахи (Улибахали), * [[Alibamu|Хилиби]], * Еуфаула, * Вакокаи, * Атаси, * [[:en:Alabama_people|Алибаму]], * Кушата (Коасати кои ги апсорбирале Каски/Каски и [[Toqua (Tennessee)|Тали]]), * Таскиги („Напочи“ во хрониките на де Луна). Кусета (Касихта) и Ковета биле двата главни градови на нацијата Маскоги до ден-денес. Традиционално, групите Кусета и Ковета се сметале за најраните членови на нацијата Маскоги.<ref name="Transcribed documents">[http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm Transcribed documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213170748/http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm|date=February 13, 2012}} Sequoyah Research Center and the American Native Press Archives</ref> == Создавање == [[Податотека:Chromesun_moundville_stone_palette01.jpg|десно|мини|225x225пкс|Неколку [[Southeastern Ceremonial Complex|мотиви од SECC]] на церемонијална камена палета пронајдена на [[Moundville Archaeological Site|археолошкото наоѓалиште Маундвил]] во [[Moundville, Alabama|Маундвил, Алабама]]]] Многу приказни за создавањето на Мускогите се вртеле околу тоа како луѓето пристигнале на земјата, а не околу нејзиното потекло, па така приказните за создавањето на Мускогите се разликувале меѓу племенските групи кои биле групирани колонијално според јазичните сличности, но приказните од потеклото на Касихта, Касихта-Чикасо-Ковета и Ковета вклучувале луѓе кои излегуваат од под земјата на Запад и патуваат кон Исток.<ref>{{Наведена книга|title=Creation Myths and Legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|publisher=Gainesville: University Press of Florida|year=2002|isbn=978-0-8130-2451-6|pages=111–132}}</ref> Приказните за создавањето на Мускогите се однесуваат [[Hesaketvmese|на Хесакетвмесе]] (што значи „Создавач на здив“<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston (Mass.)|pages=22}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Spiral to the Stars: Mvskoke Tools of Futurity|last=Harjo|first=Laura|date=2019|publisher=University of Arizona Press|isbn=978-0-8165-3982-6|series=Critical Issues in Indigenous Studies|location=Tucson}}</ref> или „Оној Горе кој го држи здивот на животот“<ref>{{Наведена книга|title=Creek religion and medicine|last=Swanton|first=John Reed|date=2000|publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9274-1|edition=1st Bison Books|location=Lincoln, Neb}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=330}}</ref>, а се изговара Хиса'кита имми'си<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webonary.org/muscogee/|title=A Dictionary of Creek/Muskogee.|last=Martin|first=Jack B.|last2=McKane Mauldin|first2=Margaret|date=2023}}</ref>), и [[сончево божество]] наречено и [[Epofvnkv|Епохфвнкв]] („Создателот“ или „Оној Над нас“<ref name=":1" />), кое им зборувало и ги водело Мускогите на нивните патувања. Според верувањата на Мускогите, космосот бил поделен на три света: * Горниот свет, првенствено дом на Создателот на Здивот, Сонцето, Месечината и Громот, * Средниот свет, населен со луѓе, * Долниот свет, особено окупиран од суштеството познато како Врзана Змија или [[Унктехи|Рогата Змија]].<ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=24–30}}</ref> Средниот свет бил рамнотежата помеѓу редот и хаосот помеѓу Горниот и Долниот свет.<ref>{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=24–30}}</ref> == Легенди == Во легендите на Мускоги, Врзаната Змија и Рогатата Змија биле подводни змии кои често биле гледани како хаотична фигура, а понекогаш и толкуваат како заменливи, но Рогатата Змија била поголема. Низ различни легенди, клучните точки на приказните за потеклото на Врзаната Змија и Рогатата Змија вклучувало еден од двајцата ловци кои јаделе забранета храна, што ги терало да се трансформираат преку ноќ во змија.<ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=204–227}}</ref> Оваа приказна ја сигнализирала важноста на почитувањето на космичката рамнотежа меѓу световите.<ref>{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=27}}</ref> Друга значајна фигура во митологијата на Мускоги е Жената од Пченка, чие потекло варирало во различни легенди, па така во една верзија се раскажува приказна за пченка што паѓала од нозете на жена откако ги протрила, а во друга, пченка се истурила од бутот на Жената од Пченка откако го изгребала. Многу од легендите завршувале со тоа што Жената од Пченка се жртвува себеси за да им овозможи на посевите од пченка да растат. Легендата за Жената од Пченка симболизира како животот доаѓа од смртта и плодноста на жените.<ref>{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=35–36}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=241–253}}</ref> == Видете исто така == * [[Choctaw mythology|Чокто митологија]] == Наводи == {{Наводи}}{{Muscogee}}{{List of mythological figures by region}} [[Категорија:Митови за настанок]] 4mxius5o833nsyh5sqnx0j7taei57et 5560677 5560676 2026-05-17T09:45:39Z IvanKonev123 98191 5560677 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles>  '''Мускогиската митологија''' (претходно нарекувана под нејзиниот [[Егзоним или ендоним|егзоним]] „Поток“) била поврзана со племето [[Мускоги]] кое потекнува од [[Југ (САД)|југоисточните Соединети Американски Држави]], познато и по нивното оригинално име '''Мвскоке''' (или '''Мускогее'''), името што го користат за да се идентификација денес.<ref name="Transcribed documents">[http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm Transcribed documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213170748/http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm|date=February 13, 2012}} Sequoyah Research Center and the American Native Press Archives</ref> ''Мвскоке'' е нивното име во традиционален правопис. Современите Мускоги живеат првенствено во [[Оклахома]], [[Алабама]], [[Џорџија]] и [[Флорида]], а нивниот јазик, ''[[Крички јазик|Мвскоке]]'' е член на источната гранка на [[Мускошки јазици|мускогиското јазично семејство]]. [[Seminole|Семинолците]] биле блиски роднини на Мвскогите и зборувале источен мускогиски јазик. Мускогите биле сметани за едни од [[Пет цивилизирани племиња|петте цивилизирани племиња]] . == Историја == [[Податотека:Rogan_plate_1_birdman_HRoe_2012.jpg|мини|Илустрација на [[Southeastern Ceremonial Complex|танчер сокол од SECC]] базирана на [[Rogan plate|плоча од Роган]] од [[Etowah Indian Mounds|Етова]] во северна Џорџија]] Раните историски Мускоги веројатно биле потомци на народите од [[Mississippian culture|мисисиписката култура]] кои живееле покрај [[Tennessee River|реката Тенеси]], во денешен [[Тенеси]]<ref name="Finger_2001">{{Наведена книга|title=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|title-link=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|last=Finger|first=John R.|publisher=Indiana University Press|year=2001|isbn=0-253-33985-5|pages=19}}</ref> и Алабама, и најверојатно биле поврзани со [[Utinahica|Утинахика]] во јужна Џорџија. Повеќе како лабава конфедерација отколку како едно племе, Мвскоките живееле во автономни села во речните долини низ денешните држави [[Тенеси]], [[Џорџија]] и [[Алабама]], а воедно и се состоеле од многу етнички групи кои зборувале неколку различни јазици, како што се [[Hitchiti|Хичити]], [[Alabama (tribe)|Алабама]] и [[Coushatta|Кушата]]. Оние што живееле покрај [[Ocmulgee River|реката Окмулги]] и [[Oconee River|реката Окони]] биле нарекувани „Потични Индијанци“ од британските трговци од [[Јужна Каролина]], а евентуално по некое време, името се применувало на сите различни домородци од потоци, станувајќи сè повеќе поделени помеѓу Долните градови на границата со Џорџија на [[Chattahoochee River|реката Чатахучи]] (видете [[Apalachicola Province|покраина Апалачикола]]), реката Окмулги и [[Flint River (Georgia)|реката Флинт]] и горните градови во долината на [[Alabama River|реката Алабама]]. Долните градови ги опфаќале * Кавета, * Кусета (Касихта, [[Cofitachequi|Кофитачеки]]), * Горниот Чехав ([[Chiaha|Чиаха]]), * Хичити, * Оконе, * Омулџи, * Окаваиги, * [[Apalachicola (tribal town)|Апалачикола]], * [[Yamasee|Јамаси]] (Алтамаха), * Оцфуски, * Савокли, * Тамали. Горните градови ги вклучувале * Тукабачи, * [[Abihka|Абика]], * [[Coosa chiefdom|Куса]] (Куса; доминантен народ на [[East Tennessee|Источен Тенеси]] и [[North Georgia|Северна Џорџија]] за време на шпанските истражувања), * Итава (првични жители на [[Etowah Indian Mounds|индиските Могили Етова]]), * Хотливахи (Улибахали), * [[Alibamu|Хилиби]], * Еуфаула, * Вакокаи, * Атаси, * [[:en:Alabama_people|Алибаму]], * Кушата (Коасати кои ги апсорбирале Каски/Каски и [[Toqua (Tennessee)|Тали]]), * Таскиги („Напочи“ во хрониките на де Луна). Кусета (Касихта) и Ковета биле двата главни градови на нацијата Маскоги до ден-денес. Традиционално, групите Кусета и Ковета се сметале за најраните членови на нацијата Маскоги.<ref name="Transcribed documents">[http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm Transcribed documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213170748/http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm|date=February 13, 2012}} Sequoyah Research Center and the American Native Press Archives</ref> == Создавање == [[Податотека:Chromesun_moundville_stone_palette01.jpg|десно|мини|225x225пкс|Неколку [[Southeastern Ceremonial Complex|мотиви од SECC]] на церемонијална камена палета пронајдена на [[Moundville Archaeological Site|археолошкото наоѓалиште Маундвил]] во [[Moundville, Alabama|Маундвил, Алабама]]]] Многу приказни за создавањето на Мускогите се вртеле околу тоа како луѓето пристигнале на земјата, а не околу нејзиното потекло, па така приказните за создавањето на Мускогите се разликувале меѓу племенските групи кои биле групирани колонијално според јазичните сличности, но приказните од потеклото на Касихта, Касихта-Чикасо-Ковета и Ковета вклучувале луѓе кои излегуваат од под земјата на Запад и патуваат кон Исток.<ref>{{Наведена книга|title=Creation Myths and Legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|publisher=Gainesville: University Press of Florida|year=2002|isbn=978-0-8130-2451-6|pages=111–132}}</ref> Приказните за создавањето на Мускогите се однесуваат [[Hesaketvmese|на Хесакетвмесе]] (што значи „Создавач на здив“<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston (Mass.)|pages=22}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Spiral to the Stars: Mvskoke Tools of Futurity|last=Harjo|first=Laura|date=2019|publisher=University of Arizona Press|isbn=978-0-8165-3982-6|series=Critical Issues in Indigenous Studies|location=Tucson}}</ref> или „Оној Горе кој го држи здивот на животот“<ref>{{Наведена книга|title=Creek religion and medicine|last=Swanton|first=John Reed|date=2000|publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9274-1|edition=1st Bison Books|location=Lincoln, Neb}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=330}}</ref>, а се изговара Хиса'кита имми'си<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webonary.org/muscogee/|title=A Dictionary of Creek/Muskogee.|last=Martin|first=Jack B.|last2=McKane Mauldin|first2=Margaret|date=2023}}</ref>), и [[сончево божество]] наречено и [[Epofvnkv|Епохфвнкв]] („Создателот“ или „Оној Над нас“<ref name=":1" />), кое им зборувало и ги водело Мускогите на нивните патувања. Според верувањата на Мускогите, космосот бил поделен на три света: * Горниот свет, првенствено дом на Создателот на Здивот, Сонцето, Месечината и Громот, * Средниот свет, населен со луѓе, * Долниот свет, особено окупиран од суштеството познато како Врзана Змија или [[Унктехи|Рогата Змија]].<ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=24–30}}</ref> Средниот свет бил рамнотежата помеѓу редот и хаосот помеѓу Горниот и Долниот свет.<ref>{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=24–30}}</ref> == Легенди == Во легендите на Мускоги, Врзаната Змија и Рогатата Змија биле подводни змии кои често биле гледани како хаотична фигура, а понекогаш и толкуваат како заменливи, но Рогатата Змија била поголема. Низ различни легенди, клучните точки на приказните за потеклото на Врзаната Змија и Рогатата Змија вклучувало еден од двајцата ловци кои јаделе забранета храна, што ги терало да се трансформираат преку ноќ во змија.<ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=204–227}}</ref> Оваа приказна ја сигнализирала важноста на почитувањето на космичката рамнотежа меѓу световите.<ref>{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=27}}</ref> Друга значајна фигура во митологијата на Мускоги е Жената од Пченка, чие потекло варирало во различни легенди, па така во една верзија се раскажува приказна за пченка што паѓала од нозете на жена откако ги протрила, а во друга, пченка се истурила од бутот на Жената од Пченка откако го изгребала. Многу од легендите завршувале со тоа што Жената од Пченка се жртвува себеси за да им овозможи на посевите од пченка да растат. Легендата за Жената од Пченка симболизира како животот доаѓа од смртта и плодноста на жените.<ref>{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=35–36}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=241–253}}</ref> == Видете исто така == * [[Choctaw mythology|Чокто митологија]] == Наводи == {{Наводи}}{{Muscogee}}{{List of mythological figures by region}} [[Категорија:Митови за настанок]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] s32byn4ar6ldmxg576cinsh15jxqxlm Реторика на домородните Американци 0 1395266 5560679 2026-05-17T10:00:27Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1309461286|Native American rhetoric]]“ 5560679 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles><templatestyles src="Multiple issues/styles.css"></templatestyles> <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles>  '''Реториката на домородните Американци''' претставува [[реторика]] што ја користеле [[Американски староседелци|домородните]] народи за [[Indigenous rights|самоопределување]] и [[Native American name controversy|самоименување]] во академските кругови и различни медиуми.<ref name=":22">{{Наведување|last=King|first=Lisa|title=Introduction: Careful with the Stories We Tell: Naming Survivance, Sovereignty, and Story|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=3–16|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Gubele|first2=Rose|last3=Anderson|first3=Joyce Rain|doi=10.7330/9780874219968.c000}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cushman|first=Ellen|date=2008|title=Toward a Rhetoric of Self-Representation: Identity Politics in Indian Country and Rhetoric and Composition|url=https://www.jstor.org/stable/20457062|journal=College Composition and Communication|volume=60|issue=2|pages=321–365|doi=10.58680/ccc20086869|issn=0010-096X|jstor=20457062|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Bizzaro|first=Resa Crane|date=2004|title=Shooting Our Last Arrow: Developing a Rhetoric of Identity for Unenrolled American Indians|url=http://dx.doi.org/10.2307/4140725|journal=College English|volume=67|issue=1|pages=70|doi=10.2307/4140725|issn=0010-0994|jstor=4140725|url-access=subscription}}</ref> == Преглед == === Опсег === Студиите за домородната реторика забележувале дека многуте различни комуникациски традиции на домородните Американци се потпирале на истории специфични за луѓето, повеќекратни јазични системи, географски различни, меѓусебно поврзани земји и современи културни, дискурзивни и академски начини.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt6wr9rm|title=American Indian Rhetorics of Survivance|date=2006-07-30|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7301-0|editor-last=Stromberg|editor-first=Ernest|pages=1–11|doi=10.2307/j.ctt6wr9rm}}</ref><ref name=":3">{{Наведена книга|title=Plateau Indian Ways with Words : the Rhetorical Tradition of the Tribes of the Inland Pacific Northwest|last=Monroe, Barbara|date=2014|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7956-2|location=Pittsburgh|oclc=883281487}}</ref> Ернест Стромберг напишал: '''„Домородните реторичари го присвојуваат јазикот, стиловите и верувањата на нивната бела публика со цел да воспостават степен на консупстанцијалност. Низ поделбите на јазикот, верувањата и традициите, домородните реторичари морале да најдат начини да ги направат своите гласови слушнати и почитувани од премногу често незаинтересирана, па дури и непријателска публика.“'''<ref name=":6">{{Наведена книга|title=American Indian Rhetorics of Survivance|last=Stromberg|first=Ernest|pages=6}}</ref> Домородната реторика и реторичката практика биле под влијание и на современите и на историските околности кои варирале во зависност од уникатните културни контексти на незапишаните домородни народи, нефедерално признатите домородни народи и „574 федерално признати американски индијански и домородни племиња и села од Алјаска“.<ref name=":6" /> === Терминологија === Домородните научници дебатирале за различни критики против етикетите што се применувале на домородните народи, па така со реченицата '''„Како сакаме да се нарекуваме: Перспективите на домородните народи за етикетите на расниот и етничкиот идентитет“''', самиот Мајкл Јелоу Берд сакал да констатира дека терминот ''Индијанец'', заедно со други слични на него, хомогенизира стотици уникатни племенски идентитети и култури со тоа што ги групира под заедничка рубрика, загрозувајќи ги правата на домородните народи на самодефинирање, а воедно и тврдел дека нагласувањето на [[Егзоним или ендоним|егзонимот]] „Американец“ во „Домороден Американец“ го прави терминот подложен на присвојување од страна на мнозинските култури, односно подложност што тој ја разбирал како придонес кон елиминацијата на угнетувањето и доминацијата. За Јелоу Берд и некои од испитаниците во неговата анкета, племенската припадност и термините што го нагласуваат суверенитетот на Првите Нации биле претпочитани форми на самодефинирање.<ref>{{Наведено списание|last=Bird|first=Michael Yellow|date=1999|title=What We Want to Be Called: Indigenous Peoples' Perspectives on Racial and Ethnic Identity Labels|url=http://dx.doi.org/10.2307/1185964|journal=American Indian Quarterly|volume=23|issue=2|pages=15|doi=10.2307/1185964|issn=0095-182X|jstor=1185964|url-access=subscription}}</ref> === Заеднички карактеристики === Деколонијалните и реторичките научници лабаво скицирале дефиниција за домородна реторика за која тврделе дека делумно бил одговорен споделениот однос со земјата и нееднаквото, иако споделено искуство на [[Колонијализам|колонијализмот]].<ref name=":1">{{Наведување|last=Riley-Mukavetz|first=Andrea|title=Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=141|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Powell|first2=Malea D.|doi=10.7330/9780874219968.c007}}</ref> Црпејќи од теориите на [[Gerald Vizenor|Џералд Визенор]], неодамнешните научни трудови го толкувале пишаното присвојување на империјалниот дискурс во литературните дела на [[Sarah Winnemucca|Сара Винемука Хопкин]] ([[Northern Paiute people|Northern Paiute]]) и [[Charles Eastman|Чарлс Александар Истман]] ([[Santee Dakota]]) како реторички тактики на [[Survivance|преживување]] што ги оспорувало редуктивните и стереотипните категории што ги поддржувале колонијалните конструкции на исчезнувачкиот „Индијанец“.<ref>{{Наведено списание|last=Powell|first=Malea|date=2002|title=Rhetorics of Survivance: How American Indians Use Writing|url=https://www.jstor.org/stable/1512132|journal=College Composition and Communication|volume=53|issue=3|pages=427–428|doi=10.2307/1512132|jstor=1512132|url-access=subscription}}</ref> Реториката на домородните Американци, исто така, имала некои сличности со домородните реторики во други колонијални средини, вклучително и со [[Лапонци|Самите]] во северна [[Феноскандија]].<ref>{{Наведено списание|last=Buhre|first=Frida|last2=Bjork|first2=Collin|date=2021-05-27|title=Braiding Time: Sami Temporalities for Indigenous Justice|journal=Rhetoric Society Quarterly|volume=51|issue=3|pages=227–236|doi=10.1080/02773945.2021.1918515|issn=0277-3945|doi-access=free}}</ref> === Клучни концепти во реториката на домородните Американци === '''Реторичкиот суверенитет''' претставува рамка за разбирање и ангажирање на домородните реторички практики, па така новата [[Педагогија|педагошка]] наука што развива методи за предавање на домородната реторика го прифатила терминот, тврдејќи дека аналитичките и реторичките рамки мора да го земат предвид домородниот [[Сувереност|суверенитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, and Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=8}}</ref> Влијаејќи на овој развој, Скот Ричард Лионс се залагал за создавање педагошки простори, рамки и методи на пишување настава што ги препознавала борбите на домородните за суверенитет против реторичкиот империјализам на [[Marshall Trilogy|законодавните одлуки]] на САД, [[Indian removal|владиното запленување на домородните земјишта]] и владиното користење на [[American Indian boarding schools|американските индијански интернати]] за насилно асимилирање на домородните народи. Тој се осврнал на ова педагошко поместување како реторички суверенитет, а предавањето договори и идеолошки системи како реторички артефакти што продолжувале да го олеснуваат одземањето на домородните народи заедно со домородните текстови е израз на реторичкиот суверенитет. Лионс го дефинирал реторичкиот суверенитет како „вродено право и способност на народите да ги одредат сопствените комуникациски потреби и желби во потрагата по самоопределување“.<ref>{{Наведување|last=Lyons|first=Scott Richard|title=Rhetorical Sovereignty|date=2016-04-15|url=http://dx.doi.org/10.1002/9781119118589.ch15|journal=Postcolonial Studies|pages=239–257|place=Chichester, UK|publisher=John Wiley & Sons, Ltd.|doi=10.1002/9781119118589.ch15|isbn=978-1-119-11858-9|access-date=2020-10-14}}</ref> '''[[Survivance|Преживувањето]]''', во контекст на реториката, било продолжено присуство на комуникативните, убедливите и епистемичките практики на суверенитет на домородните народи.<ref>{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=7}}</ref> Реторичката наука го изведувала терминот „преживување“ од делото на Џералд Визенор во кое создавањето нови приказни за домородното присуство ги предизвикувало културните симулации на Индијанците измислени од поддржувачите и добротворците на [[Манифестна судбина|Манифестната судбина]], па така тој напишал: '''„Симулациите на манифестираните манири се континуитет на надзорот и доминацијата на племињата во литературата. Симулациите се отсуство на племенската реалност; постиндијанските конверзии се во новите приказни за преживување над доминацијата.“''' <ref name=":5">{{Наведена книга|title=Manifest manners : narratives on postindian survivance|last=Vizenor, Gerald Robert|date=1999|publisher=University of Nebraska Press|isbn=0-8032-9621-5|location=Lincoln, Neb.|pages=4|oclc=41753807}}</ref> '''Релативноста''' претставувале несвесните идеи, дискурси и перцепции за меѓусебна поврзаност што ја обликувале домородната реторичка практика, па така додека реторичарот, црпејќи исклучиво од евроцентричните [[Онтологија|онтологии]] и [[Епистемологија|епистемологии]], заземал позиција на бестелесен субјект, а неодамнешните студии за методологијата тврделе дека домородните народи живеат начини на постоење, вреднување и знаење што било вкоренето во и изразувало релационалност со земјата.<ref>{{Наведена книга|title=Sources and methods in indigenous studies|others=Andersen, Chris, 1973-, O'Brien, Jean M.|year=2017|isbn=978-1-138-82360-0|location=London|pages=71–72|oclc=951742374}}</ref> Овие меѓусебни односи со земјата и одговорноста за одржување соодветни односи со другите суштества и предци поврзани со земјата ги формирале флуидните граници на она што Андреа Рили-Мукавец и Малеа Д. Пауел го дефинирале како домородни реторички практики.<ref name=":1">{{Наведување|last=Riley-Mukavetz|first=Andrea|title=Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=141|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Powell|first2=Malea D.|doi=10.7330/9780874219968.c007}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFRiley-MukavetzPowell2015">Riley-Mukavetz, Andrea; Powell, Malea D. (2015), "Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice", ''Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics'', Utah State University Press, p.&nbsp;141, [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.7330/9780874219968.c007|10.7330/9780874219968.c007]]</span>, [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87421-996-8|<bdi>978-0-87421-996-8</bdi>]]</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Предлошка:Наведување|citation]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: work parameter with ISBN ([[:Category:CS1 maint: work parameter with ISBN|link]])</span> [[Category:CS1 maint: work parameter with ISBN]]</ref> '''Раскажувањето приказни и приказната''' се основни елементи на домородната реторика и реторичка практика каде што евроцентричните методи на категоризација повлекувале разлики помеѓу литературните и убедливите [[Жанр|жанрови]], а современата хипер радикална феминистичка и реторичка наука тврдела дека отелотвореното некатегорично раскажување приказни функционирало како теорија, реторика и реторичка методологија за домородните реторичари.<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Archuleta|first=Elizabeth|date=2006|title="I Give You Back": Indigenous Women Writing to Survive|url=http://dx.doi.org/10.1353/ail.2007.0000|journal=Studies in American Indian Literatures|volume=18|issue=4|pages=88–114|doi=10.1353/ail.2007.0000|issn=1548-9590|url-access=subscription}}</ref> За Лиза Кинг, Роуз Губл и Џојс Рејн Андерсон, приказните и раскажувањето приказни биле реторичките промени што овозможувале проширување на реторичката практика и реториката надвор од хеленско-римската традиција.<ref>{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=9}}</ref> == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Реторика]] fkms5iduxwnn7rp1gh811v1ndxhl7s3 5560680 5560679 2026-05-17T10:01:04Z IvanKonev123 98191 5560680 wikitext text/x-wiki '''Реториката на домородните Американци''' претставува [[реторика]] што ја користеле [[Американски староседелци|домородните]] народи за [[Indigenous rights|самоопределување]] и [[Native American name controversy|самоименување]] во академските кругови и различни медиуми.<ref name=":22">{{Наведување|last=King|first=Lisa|title=Introduction: Careful with the Stories We Tell: Naming Survivance, Sovereignty, and Story|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=3–16|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Gubele|first2=Rose|last3=Anderson|first3=Joyce Rain|doi=10.7330/9780874219968.c000}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cushman|first=Ellen|date=2008|title=Toward a Rhetoric of Self-Representation: Identity Politics in Indian Country and Rhetoric and Composition|url=https://www.jstor.org/stable/20457062|journal=College Composition and Communication|volume=60|issue=2|pages=321–365|doi=10.58680/ccc20086869|issn=0010-096X|jstor=20457062|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Bizzaro|first=Resa Crane|date=2004|title=Shooting Our Last Arrow: Developing a Rhetoric of Identity for Unenrolled American Indians|url=http://dx.doi.org/10.2307/4140725|journal=College English|volume=67|issue=1|pages=70|doi=10.2307/4140725|issn=0010-0994|jstor=4140725|url-access=subscription}}</ref> == Преглед == === Опсег === Студиите за домородната реторика забележувале дека многуте различни комуникациски традиции на домородните Американци се потпирале на истории специфични за луѓето, повеќекратни јазични системи, географски различни, меѓусебно поврзани земји и современи културни, дискурзивни и академски начини.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt6wr9rm|title=American Indian Rhetorics of Survivance|date=2006-07-30|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7301-0|editor-last=Stromberg|editor-first=Ernest|pages=1–11|doi=10.2307/j.ctt6wr9rm}}</ref><ref name=":3">{{Наведена книга|title=Plateau Indian Ways with Words : the Rhetorical Tradition of the Tribes of the Inland Pacific Northwest|last=Monroe, Barbara|date=2014|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7956-2|location=Pittsburgh|oclc=883281487}}</ref> Ернест Стромберг напишал: '''„Домородните реторичари го присвојуваат јазикот, стиловите и верувањата на нивната бела публика со цел да воспостават степен на консупстанцијалност. Низ поделбите на јазикот, верувањата и традициите, домородните реторичари морале да најдат начини да ги направат своите гласови слушнати и почитувани од премногу често незаинтересирана, па дури и непријателска публика.“'''<ref name=":6">{{Наведена книга|title=American Indian Rhetorics of Survivance|last=Stromberg|first=Ernest|pages=6}}</ref> Домородната реторика и реторичката практика биле под влијание и на современите и на историските околности кои варирале во зависност од уникатните културни контексти на незапишаните домородни народи, нефедерално признатите домородни народи и „574 федерално признати американски индијански и домородни племиња и села од Алјаска“.<ref name=":6" /> === Терминологија === Домородните научници дебатирале за различни критики против етикетите што се применувале на домородните народи, па така со реченицата '''„Како сакаме да се нарекуваме: Перспективите на домородните народи за етикетите на расниот и етничкиот идентитет“''', самиот Мајкл Јелоу Берд сакал да констатира дека терминот ''Индијанец'', заедно со други слични на него, хомогенизира стотици уникатни племенски идентитети и култури со тоа што ги групира под заедничка рубрика, загрозувајќи ги правата на домородните народи на самодефинирање, а воедно и тврдел дека нагласувањето на [[Егзоним или ендоним|егзонимот]] „Американец“ во „Домороден Американец“ го прави терминот подложен на присвојување од страна на мнозинските култури, односно подложност што тој ја разбирал како придонес кон елиминацијата на угнетувањето и доминацијата. За Јелоу Берд и некои од испитаниците во неговата анкета, племенската припадност и термините што го нагласуваат суверенитетот на Првите Нации биле претпочитани форми на самодефинирање.<ref>{{Наведено списание|last=Bird|first=Michael Yellow|date=1999|title=What We Want to Be Called: Indigenous Peoples' Perspectives on Racial and Ethnic Identity Labels|url=http://dx.doi.org/10.2307/1185964|journal=American Indian Quarterly|volume=23|issue=2|pages=15|doi=10.2307/1185964|issn=0095-182X|jstor=1185964|url-access=subscription}}</ref> === Заеднички карактеристики === Деколонијалните и реторичките научници лабаво скицирале дефиниција за домородна реторика за која тврделе дека делумно бил одговорен споделениот однос со земјата и нееднаквото, иако споделено искуство на [[Колонијализам|колонијализмот]].<ref name=":1">{{Наведување|last=Riley-Mukavetz|first=Andrea|title=Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=141|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Powell|first2=Malea D.|doi=10.7330/9780874219968.c007}}</ref> Црпејќи од теориите на [[Gerald Vizenor|Џералд Визенор]], неодамнешните научни трудови го толкувале пишаното присвојување на империјалниот дискурс во литературните дела на [[Sarah Winnemucca|Сара Винемука Хопкин]] ([[Northern Paiute people|Northern Paiute]]) и [[Charles Eastman|Чарлс Александар Истман]] ([[Santee Dakota]]) како реторички тактики на [[Survivance|преживување]] што ги оспорувало редуктивните и стереотипните категории што ги поддржувале колонијалните конструкции на исчезнувачкиот „Индијанец“.<ref>{{Наведено списание|last=Powell|first=Malea|date=2002|title=Rhetorics of Survivance: How American Indians Use Writing|url=https://www.jstor.org/stable/1512132|journal=College Composition and Communication|volume=53|issue=3|pages=427–428|doi=10.2307/1512132|jstor=1512132|url-access=subscription}}</ref> Реториката на домородните Американци, исто така, имала некои сличности со домородните реторики во други колонијални средини, вклучително и со [[Лапонци|Самите]] во северна [[Феноскандија]].<ref>{{Наведено списание|last=Buhre|first=Frida|last2=Bjork|first2=Collin|date=2021-05-27|title=Braiding Time: Sami Temporalities for Indigenous Justice|journal=Rhetoric Society Quarterly|volume=51|issue=3|pages=227–236|doi=10.1080/02773945.2021.1918515|issn=0277-3945|doi-access=free}}</ref> === Клучни концепти во реториката на домородните Американци === '''Реторичкиот суверенитет''' претставува рамка за разбирање и ангажирање на домородните реторички практики, па така новата [[Педагогија|педагошка]] наука што развива методи за предавање на домородната реторика го прифатила терминот, тврдејќи дека аналитичките и реторичките рамки мора да го земат предвид домородниот [[Сувереност|суверенитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, and Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=8}}</ref> Влијаејќи на овој развој, Скот Ричард Лионс се залагал за создавање педагошки простори, рамки и методи на пишување настава што ги препознавала борбите на домородните за суверенитет против реторичкиот империјализам на [[Marshall Trilogy|законодавните одлуки]] на САД, [[Indian removal|владиното запленување на домородните земјишта]] и владиното користење на [[American Indian boarding schools|американските индијански интернати]] за насилно асимилирање на домородните народи. Тој се осврнал на ова педагошко поместување како реторички суверенитет, а предавањето договори и идеолошки системи како реторички артефакти што продолжувале да го олеснуваат одземањето на домородните народи заедно со домородните текстови е израз на реторичкиот суверенитет. Лионс го дефинирал реторичкиот суверенитет како „вродено право и способност на народите да ги одредат сопствените комуникациски потреби и желби во потрагата по самоопределување“.<ref>{{Наведување|last=Lyons|first=Scott Richard|title=Rhetorical Sovereignty|date=2016-04-15|url=http://dx.doi.org/10.1002/9781119118589.ch15|journal=Postcolonial Studies|pages=239–257|place=Chichester, UK|publisher=John Wiley & Sons, Ltd.|doi=10.1002/9781119118589.ch15|isbn=978-1-119-11858-9|access-date=2020-10-14}}</ref> '''[[Survivance|Преживувањето]]''', во контекст на реториката, било продолжено присуство на комуникативните, убедливите и епистемичките практики на суверенитет на домородните народи.<ref>{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=7}}</ref> Реторичката наука го изведувала терминот „преживување“ од делото на Џералд Визенор во кое создавањето нови приказни за домородното присуство ги предизвикувало културните симулации на Индијанците измислени од поддржувачите и добротворците на [[Манифестна судбина|Манифестната судбина]], па така тој напишал: '''„Симулациите на манифестираните манири се континуитет на надзорот и доминацијата на племињата во литературата. Симулациите се отсуство на племенската реалност; постиндијанските конверзии се во новите приказни за преживување над доминацијата.“''' <ref name=":5">{{Наведена книга|title=Manifest manners : narratives on postindian survivance|last=Vizenor, Gerald Robert|date=1999|publisher=University of Nebraska Press|isbn=0-8032-9621-5|location=Lincoln, Neb.|pages=4|oclc=41753807}}</ref> '''Релативноста''' претставувале несвесните идеи, дискурси и перцепции за меѓусебна поврзаност што ја обликувале домородната реторичка практика, па така додека реторичарот, црпејќи исклучиво од евроцентричните [[Онтологија|онтологии]] и [[Епистемологија|епистемологии]], заземал позиција на бестелесен субјект, а неодамнешните студии за методологијата тврделе дека домородните народи живеат начини на постоење, вреднување и знаење што било вкоренето во и изразувало релационалност со земјата.<ref>{{Наведена книга|title=Sources and methods in indigenous studies|others=Andersen, Chris, 1973-, O'Brien, Jean M.|year=2017|isbn=978-1-138-82360-0|location=London|pages=71–72|oclc=951742374}}</ref> Овие меѓусебни односи со земјата и одговорноста за одржување соодветни односи со другите суштества и предци поврзани со земјата ги формирале флуидните граници на она што Андреа Рили-Мукавец и Малеа Д. Пауел го дефинирале како домородни реторички практики.<ref name=":1">{{Наведување|last=Riley-Mukavetz|first=Andrea|title=Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=141|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Powell|first2=Malea D.|doi=10.7330/9780874219968.c007}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFRiley-MukavetzPowell2015">Riley-Mukavetz, Andrea; Powell, Malea D. (2015), "Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice", ''Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics'', Utah State University Press, p.&nbsp;141, [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.7330/9780874219968.c007|10.7330/9780874219968.c007]]</span>, [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87421-996-8|<bdi>978-0-87421-996-8</bdi>]]</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Предлошка:Наведување|citation]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: work parameter with ISBN ([[:Category:CS1 maint: work parameter with ISBN|link]])</span> [[Category:CS1 maint: work parameter with ISBN]]</ref> '''Раскажувањето приказни и приказната''' се основни елементи на домородната реторика и реторичка практика каде што евроцентричните методи на категоризација повлекувале разлики помеѓу литературните и убедливите [[Жанр|жанрови]], а современата хипер радикална феминистичка и реторичка наука тврдела дека отелотвореното некатегорично раскажување приказни функционирало како теорија, реторика и реторичка методологија за домородните реторичари.<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Archuleta|first=Elizabeth|date=2006|title="I Give You Back": Indigenous Women Writing to Survive|url=http://dx.doi.org/10.1353/ail.2007.0000|journal=Studies in American Indian Literatures|volume=18|issue=4|pages=88–114|doi=10.1353/ail.2007.0000|issn=1548-9590|url-access=subscription}}</ref> За Лиза Кинг, Роуз Губл и Џојс Рејн Андерсон, приказните и раскажувањето приказни биле реторичките промени што овозможувале проширување на реторичката практика и реториката надвор од хеленско-римската традиција.<ref>{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=9}}</ref> == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Реторика]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] [[Категорија:Литература на американските староседелци]] q17rk7u06vix2fgae4po8973fz9uhsf Онг (фолклор на Вашо) 0 1395267 5560681 2026-05-17T10:07:20Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1335447626|Ong (Washoe folklore)]]“ 5560681 wikitext text/x-wiki '''Онгот''' – натприродно суштество од фолклорот [[Washoe people|на Вашо]] (Wašiw), опишано како џиновска птица со тело слично на орел, лице на човечки воин и крилја подолги од највисоките борови дрвја.<ref name="Washoe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|title=WA SHE_SHU: The Washoe People|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|archive-date=November 1, 2013|accessdate=September 15, 2024}}</ref> Според усната традиција на Вашо, Онгот живеел во водите на [[Тахо (езеро)|езерото Тахо]] (Wašiw: ''Da ow aga''), каде што се верувало дека ловел поединци кои сами се приближувале до брегот<ref name="Northwoods">{{Наведена мрежна страница|url=https://issuu.com/communityinkinc/docs/northwoodstahoe_novdec_finalproof2/s/27883|title=Lake Legends of Wa She Shu|last=Jones|first=Allison|date=November–December 2018|accessdate=September 15, 2024}}</ref>, а легендите го карактеризирале суштеството како врвен предатор на езерото, влечејќи ги жртвите во гнездо во центарот на водата.<ref name="SierraSun">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sierrasun.com/news/a-washoe-tale-the-legend-of-tahoe/|title=A Washoe Tale: The Legend of Tahoe|last=Porter|first=Jim|date=March 24, 2024|accessdate=September 15, 2024}}</ref><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  == Опис и однесување == Во митологијата на Вашо, Онг бил прикажан како масивна птица која поседувала цврсти пердуви и лушпи кои функционирале како оклоп против оружје<ref name="Moonshine">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/|title=Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong|last=Moonshine Ink Staff|date=June 14, 2018|accessdate=September 15, 2024}}</ref>, а многу од описите варирале помеѓу влекач-птица и хибридно суштество со торзо на орел и лице на човечки воин и воедно се тврди дека неговиот распон на крилјата бил доволен за да создаде моќни ветрови способни да ги свиткаат дрвјата по брегот на езерото за време на летот.<ref name="Northwoods">{{Наведена мрежна страница|url=https://issuu.com/communityinkinc/docs/northwoodstahoe_novdec_finalproof2/s/27883|title=Lake Legends of Wa She Shu|last=Jones|first=Allison|date=November–December 2018|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJones2018">Jones, Allison (November–December 2018). [https://issuu.com/communityinkinc/docs/northwoodstahoe_novdec_finalproof2/s/27883 "Lake Legends of Wa She Shu"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> Гнездото на суштеството наводно се наоѓало на камена кула во центарот на езерото Тахо<ref name="Washoe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|title=WA SHE_SHU: The Washoe People|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|archive-date=November 1, 2013|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf "WA SHE_SHU: The Washoe People"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on November 1, 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref>, а според традицијата на Вашо, езерските струи ги влечеле животните и луѓето кон оваа централна точка за да бидат изедени. Отсуството на пронајдени тела од давеници во езерото Тахо историски се припишува на навиките за гнездење на Онг<ref name="SierraSun">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sierrasun.com/news/a-washoe-tale-the-legend-of-tahoe/|title=A Washoe Tale: The Legend of Tahoe|last=Porter|first=Jim|date=March 24, 2024|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPorter2024">Porter, Jim (March 24, 2024). [https://www.sierrasun.com/news/a-washoe-tale-the-legend-of-tahoe/ "A Washoe Tale: The Legend of Tahoe"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Cachinero">{{Наведена мрежна страница|url=https://nevadamagazine.com/issue/november-december-2019/11677/|title=The Legend of Lake Tahoe|last=Cachinero|first=Eric|date=November–December 2019|accessdate=September 15, 2024}}</ref>, а за да го намалат ризикот од заробување, членовите на Вашо историски избегнувале патување или риболов во изолација, бидејќи се верувало дека Онгите целеле на осамени поединци, а не на групи или кампови.<ref name="Taylor">{{Наведена мрежна страница|url=https://taylortallac.org/the-washoe-tribe-guardians-of-lake-tahoe/|title=The Washoe Tribe: Guardians of Lake Tahoe|date=14 June 2024|accessdate=September 15, 2024}}</ref><ref name="Moonshine">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/|title=Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong|last=Moonshine Ink Staff|date=June 14, 2018|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMoonshine_Ink_Staff2018">Moonshine Ink Staff (June 14, 2018). [https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/ "Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> == Племенски легенди == Примарната легенда за Вашо во врска со Онг вклучувала заробување на човек од племето Вашо, кој бил однесен во гнездото на суштеството на шпиц што се издигал од водата<ref name="Washoe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|title=WA SHE_SHU: The Washoe People|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|archive-date=November 1, 2013|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf "WA SHE_SHU: The Washoe People"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on November 1, 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> каде заробеникот забележувал дека Онг ги затворил очите додека џвакал и го користел ова однесување за да смисли план за бегство па така фрлил неколку ''пасаги'' (врвови од стрели од опсидијан) во отворената уста на суштеството во текот на денот, предизвикувајќи тоа да се разболи и на крајот да умре.<ref name="Washoe" /> По бурата што траела цела ноќ, човекот користел едно од масивните пердуви на Онг како чамец за да се врати на брегот.<ref name="Washoe" /> == Литературни варијации == Варијација на легендата се појавила во ''списанието „Sunset“'' во 1905 година, во кое се претставувал воин по име Тахо, кој се обидел да ја докаже својата храброст.<ref name="Cachinero">{{Наведена мрежна страница|url=https://nevadamagazine.com/issue/november-december-2019/11677/|title=The Legend of Lake Tahoe|last=Cachinero|first=Eric|date=November–December 2019|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCachinero2019">Cachinero, Eric (November–December 2019). [https://nevadamagazine.com/issue/november-december-2019/11677/ "The Legend of Lake Tahoe"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> Во овој опис, Тахо се врзал за ногата на суштеството откако тоа го зграпчило, спречувајќи се да биде фрлен. Тој ја отрул птицата фрлајќи врвови од стрели во нејзината уста додека била во лет, што на крајот предизвикала таа да се сруши во езерото.<ref name="Cachinero" /> Додека Онг бил поразен во овие наративи, сепак современите локални преданија повремено тврделе дека неговото гнездо останало на дното на езерото како народно објаснување зошто телата ретко се извлекувале од длабоките, ладни води на Тахо.<ref name="Moonshine">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/|title=Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong|last=Moonshine Ink Staff|date=June 14, 2018|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMoonshine_Ink_Staff2018">Moonshine Ink Staff (June 14, 2018). [https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/ "Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Cachinero" /> == Видете исто така == * [[Громовник|Тандерберд (митологија)]] * [[Water babies|Водни бебиња]] * [[Tahoe Tessie|Тахо Теси]] * [[Рок (митологија)]] == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} szoi1260m35uim3oz00o1r9b363ih9o 5560683 5560681 2026-05-17T10:11:39Z IvanKonev123 98191 5560683 wikitext text/x-wiki '''Онгот''' – натприродно суштество од фолклорот [[Washoe people|на Вашо]] (Wašiw), опишано како џиновска птица со тело слично на орел, лице на човечки воин и крилја подолги од највисоките борови дрвја.<ref name="Washoe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|title=WA SHE_SHU: The Washoe People|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|archive-date=November 1, 2013|accessdate=September 15, 2024}}</ref> Според усната традиција на Вашо, Онгот живеел во водите на [[Тахо (езеро)|езерото Тахо]] (Wašiw: ''Da ow aga''), каде што се верувало дека ловел поединци кои сами се приближувале до брегот<ref name="Northwoods">{{Наведена мрежна страница|url=https://issuu.com/communityinkinc/docs/northwoodstahoe_novdec_finalproof2/s/27883|title=Lake Legends of Wa She Shu|last=Jones|first=Allison|date=November–December 2018|accessdate=September 15, 2024}}</ref>, а легендите го карактеризирале суштеството како врвен предатор на езерото, влечејќи ги жртвите во гнездо во центарот на водата.<ref name="SierraSun">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sierrasun.com/news/a-washoe-tale-the-legend-of-tahoe/|title=A Washoe Tale: The Legend of Tahoe|last=Porter|first=Jim|date=March 24, 2024|accessdate=September 15, 2024}}</ref><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  {{Infobox mythical creature | name = Онг | image = File:Canoeing, Lake Tahoe.jpg | image_size = | caption = Кануирање на езерото Тахо. Традицијата Вашо предупредувала против осамено патување по езерото поради Онг. | Folklore = Washoe (Wašiw) mythology | Grouping = Митолошка птица | Sub_Grouping = | Family = | Country = {{flag|US}} | Region = [[Езерото Тахо]], [[Калифорнија]], [[Невада]] | Details = | First_Attested = Washoe oral tradition | Similar_entities = [[Thunderbird (mythology)]], [[Roc (mythology)]] }} {{Location map | САД Калифорнија | width = 250 | float = right | label = Езерото Тахо | label_size = 90% | lat = 39.0968 | long = -120.0333 | caption = Локацијата на езерото Тахо на границата помеѓу Калифорнија и Невада. }} == Опис и однесување == Во митологијата на Вашо, Онг бил прикажан како масивна птица која поседувала цврсти пердуви и лушпи кои функционирале како оклоп против оружје<ref name="Moonshine">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/|title=Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong|last=Moonshine Ink Staff|date=June 14, 2018|accessdate=September 15, 2024}}</ref>, а многу од описите варирале помеѓу влекач-птица и хибридно суштество со торзо на орел и лице на човечки воин и воедно се тврди дека неговиот распон на крилјата бил доволен за да создаде моќни ветрови способни да ги свиткаат дрвјата по брегот на езерото за време на летот.<ref name="Northwoods">{{Наведена мрежна страница|url=https://issuu.com/communityinkinc/docs/northwoodstahoe_novdec_finalproof2/s/27883|title=Lake Legends of Wa She Shu|last=Jones|first=Allison|date=November–December 2018|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJones2018">Jones, Allison (November–December 2018). [https://issuu.com/communityinkinc/docs/northwoodstahoe_novdec_finalproof2/s/27883 "Lake Legends of Wa She Shu"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> Гнездото на суштеството наводно се наоѓало на камена кула во центарот на езерото Тахо<ref name="Washoe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|title=WA SHE_SHU: The Washoe People|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|archive-date=November 1, 2013|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf "WA SHE_SHU: The Washoe People"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on November 1, 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref>, а според традицијата на Вашо, езерските струи ги влечеле животните и луѓето кон оваа централна точка за да бидат изедени. Отсуството на пронајдени тела од давеници во езерото Тахо историски се припишува на навиките за гнездење на Онг<ref name="SierraSun">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sierrasun.com/news/a-washoe-tale-the-legend-of-tahoe/|title=A Washoe Tale: The Legend of Tahoe|last=Porter|first=Jim|date=March 24, 2024|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPorter2024">Porter, Jim (March 24, 2024). [https://www.sierrasun.com/news/a-washoe-tale-the-legend-of-tahoe/ "A Washoe Tale: The Legend of Tahoe"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Cachinero">{{Наведена мрежна страница|url=https://nevadamagazine.com/issue/november-december-2019/11677/|title=The Legend of Lake Tahoe|last=Cachinero|first=Eric|date=November–December 2019|accessdate=September 15, 2024}}</ref>, а за да го намалат ризикот од заробување, членовите на Вашо историски избегнувале патување или риболов во изолација, бидејќи се верувало дека Онгите целеле на осамени поединци, а не на групи или кампови.<ref name="Taylor">{{Наведена мрежна страница|url=https://taylortallac.org/the-washoe-tribe-guardians-of-lake-tahoe/|title=The Washoe Tribe: Guardians of Lake Tahoe|date=14 June 2024|accessdate=September 15, 2024}}</ref><ref name="Moonshine">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/|title=Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong|last=Moonshine Ink Staff|date=June 14, 2018|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMoonshine_Ink_Staff2018">Moonshine Ink Staff (June 14, 2018). [https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/ "Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> == Племенски легенди == Примарната легенда за Вашо во врска со Онг вклучувала заробување на човек од племето Вашо, кој бил однесен во гнездото на суштеството на шпиц што се издигал од водата<ref name="Washoe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|title=WA SHE_SHU: The Washoe People|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf|archive-date=November 1, 2013|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20131101231419/http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf "WA SHE_SHU: The Washoe People"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5251066.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on November 1, 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> каде заробеникот забележувал дека Онг ги затворил очите додека џвакал и го користел ова однесување за да смисли план за бегство па така фрлил неколку ''пасаги'' (врвови од стрели од опсидијан) во отворената уста на суштеството во текот на денот, предизвикувајќи тоа да се разболи и на крајот да умре.<ref name="Washoe" /> По бурата што траела цела ноќ, човекот користел едно од масивните пердуви на Онг како чамец за да се врати на брегот.<ref name="Washoe" /> == Литературни варијации == Варијација на легендата се појавила во ''списанието „Sunset“'' во 1905 година, во кое се претставувал воин по име Тахо, кој се обидел да ја докаже својата храброст.<ref name="Cachinero">{{Наведена мрежна страница|url=https://nevadamagazine.com/issue/november-december-2019/11677/|title=The Legend of Lake Tahoe|last=Cachinero|first=Eric|date=November–December 2019|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCachinero2019">Cachinero, Eric (November–December 2019). [https://nevadamagazine.com/issue/november-december-2019/11677/ "The Legend of Lake Tahoe"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref> Во овој опис, Тахо се врзал за ногата на суштеството откако тоа го зграпчило, спречувајќи се да биде фрлен. Тој ја отрул птицата фрлајќи врвови од стрели во нејзината уста додека била во лет, што на крајот предизвикала таа да се сруши во езерото.<ref name="Cachinero" /> Додека Онг бил поразен во овие наративи, сепак современите локални преданија повремено тврделе дека неговото гнездо останало на дното на езерото како народно објаснување зошто телата ретко се извлекувале од длабоките, ладни води на Тахо.<ref name="Moonshine">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/|title=Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong|last=Moonshine Ink Staff|date=June 14, 2018|accessdate=September 15, 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMoonshine_Ink_Staff2018">Moonshine Ink Staff (June 14, 2018). [https://www.moonshineink.com/tahoe-news/tahoe-myths-tessie-and-the-man-eating-lake-bird-ong/ "Tahoe myths: Tessie and the man-eating lake bird, Ong"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">September 15,</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Cachinero" /> == Видете исто така == * [[Громовник|Тандерберд (митологија)]] * [[Water babies|Водни бебиња]] * [[Tahoe Tessie|Тахо Теси]] * [[Рок (митологија)]] == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Легендарни суштества на домородните народи на Северна Америка]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] [[Категорија:Митолошки птици]] [[Категорија:Езерото Тахо]] [[Категорија:Фолклор на Невада]] [[Категорија:Фолклор на Калифорнија]] [[Категорија:Митолошки водни суштества]] [[Категорија:Легендарни суштества од Вашо]] 964zm7yup3x168i1q4ce49nw671esi7 Terror in Resonance 0 1395268 5560682 2026-05-17T10:10:46Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Infobox animanga/Header | image = Terror in Resonance Poster.jpg | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロル | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terro... 5560682 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = Terror in Resonance Poster.jpg | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロル | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} е јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на internet во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace, чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Тимот за поддршка при нуклеарни итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината опсесија со Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да се лично до Девет и Дванаесет. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Манги]] t7aqzw79q0ffiu91ajks3zwazuy4yt7 5560685 5560682 2026-05-17T10:14:11Z Andrew012p 85224 5560685 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = Terror in Resonance Poster.jpg | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロル | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на internet во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace, чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Тимот за поддршка при нуклеарни итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината опсесија со Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да се лично до Девет и Дванаесет. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] qeyqagu36espukabv4litfeur6zvcjp 5560686 5560685 2026-05-17T10:17:34Z Andrew012p 85224 5560686 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = Terror in Resonance Poster.jpg | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[ canБуквален јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на internet во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace, чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナин|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ and е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да лично стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] kkpxjezsqn97gaaldod1jldj19la9vm 5560688 5560686 2026-05-17T10:20:40Z Andrew012p 85224 5560688 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[ canБуквален јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на internet во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace, чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナин|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ and е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да лично стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] grtybw20yqjudk6u45qgag5mkhgl238 5560689 5560688 2026-05-17T10:22:09Z Andrew012p 85224 /* Главни ликови */ 5560689 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[ canБуквален јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на internet во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace, чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナин|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ and е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да лично стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] 348zc8giv9empvrbs6z068cfs0gqatd 5560690 5560689 2026-05-17T10:33:17Z Andrew012p 85224 5560690 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. Рајзинг пис), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナин|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ and е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да лично стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] 3xb4rpzovi1vnnk6szqqg7witmr99gx 5560691 5560690 2026-05-17T10:33:35Z Andrew012p 85224 5560691 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナин|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на акциите зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ and е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Меколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американски оперативен агент на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да ги убие невини луѓе само за да лично стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] 3skb1z482lqymoxemwn6pztdl064fs3 5560693 5560691 2026-05-17T10:37:08Z Andrew012p 85224 5560693 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на дејствата зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Секстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Маколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американска оперативна агентка на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да убие невини луѓе само за лично да стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] bgqcynws02ly0f1rkdo86m40z9ty5gc 5560695 5560693 2026-05-17T10:38:23Z Andrew012p 85224 5560695 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на дејствата зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Сакстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Маколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американска оперативна агентка на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да убие невини луѓе само за лично да стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] gored4ucz1kj877sbgtpiudidz3knpx 5560696 5560695 2026-05-17T10:40:06Z Andrew012p 85224 5560696 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロл | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロл|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на дејствата зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи-знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи-знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Сакстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Маколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американска оперативна агентка на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да убие невини луѓе само за лично да стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] f0kmkztdmbqr6jhvn2qnht7psnz1hdu 5560698 5560696 2026-05-17T10:41:23Z Andrew012p 85224 5560698 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロル | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロル|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го укажат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на дејствата зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи-знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи-знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Сакстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Маколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американска оперативна агентка на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да убие невини луѓе само за лично да стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] frzg2tc034d7sb3poro3rbb9ptxe3pu 5560708 5560698 2026-05-17T11:11:48Z Andrew012p 85224 5560708 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zankyou no Terror.jpg|250px]] | caption = Плакатот на анимето | ja_kanji = 残響のテロル | ja_romaji = Zankyō no Teroru | genre = [[психолошки трилер]]<ref>{{cite web|last=Vincent|first=Brittany|title=The Works of MAPPA, From Terror in Resonance to Sarazanmai|url=https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|website=[[Funimation]]|access-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512154645/https://www.funimation.com/blog/2020/08/14/the-works-of-mappa-from-terror-in-resonance-to-sarazanmai/|archive-date=12 мај 2021|date=14 август 2020}}</ref> | creator = [[Шиничиро Ватанабе]] }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Шиничиро Ватанабе | producer = {{Ubl|Коџи Јамамото|Макото Кимура|Такамицу Иноуе}} | writer = {{Ubl|Шотен Јано|[[Хироши Секо]]|Џун Кумагаи|Кента Ихара}} | music = [[Recording Artist|Јоко Кано]] | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]{{efn|Во Северна Америка преку Crunchyroll, LLC (порано позната како Funimation).}}|{{English anime licensee| AUS = [[Madman Entertainment]]| UK = [[Anime Limited]]}}}} | network = [[Fuji TV]] ([[Noitamina]]) | network_en = {{English anime network| SEA = [[Aniplus Asia]]}} | first = 10 јули 2014 | last = 25 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Terror in Resonance'''''|残響のテロル|Занкјо но терору|Одеци на теророт}} — јапонска [[аниме]]-серија произведена од студиото [[MAPPA]]. Анимето е создадено и режирано од Шиничиро Ватанабе, со дизајн на ликовите од [[Казуто Наказава]] и музика компонирана од [[Јоко Кано]]. Серијата се прикажувала во единаесет епизоди на програмата [[Noitamina]] на телевизијата [[Fuji TV]] во периодот од јули до септември 2014 г. == Содржина == Во една алтернативна верзија на сегашноста, две млади момчиња што се претставуваат под имињата Девет и Дванаесет крадат прототип на атомска бомба во очигледен [[тероризам|терористички напад]]. Нарекувајќи се себеси „Сфинга“ ([[Јапонски јазик|јап]]. スピンクス), тие прикачуваат видеоснимка на [[интернет]] во која се закануваат дека ќе го уништат [[Токио]] доколку не биде решена нивната таинствена загатка. Тие се двајца од преживеаните од тајниот експеримент на академијата Rising Peace ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. ''Рајзинг пис''), чија цел била да развие човечки оружја од деца сирачиња со савантски синдром. Момчињата се спријателуваат со Лиса, осамена средношколка што ненамерно станува дел од нивниот план за разоткривање на злосторничките дејства на организацијата. == Ликови == === Главни ликови === {{нихонго-н|'''Девет'''|ナイン|Nain}} / '''Арата Коконое''' (јап. 九重 新 ''Kokonoe Arata'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Каито Ишикава]] (јапонски), [[Кристофер Бевинс]] (англиски)<ref name="cast">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|date=June 12, 2014|title=Terror in Resonance Second Promo Reveals Cast, Theme Song|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|access-date=September 14, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403084636/https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-06-12/terror-in-resonance-second-promo-reveals-cast-theme-song/.75490|url-status=live }}</ref> :Таинствен млад човек со генијален ум и смирено поведение, кој се преселува во Токио и посетува средно училиште заедно со Дванаесет под лажниот идентитет „Арата Коконое“. Тој е еден од мозоците за преземање на дејствата зад името „Сфинга“. Тој и Дванаесет се преживеани од тајниот експеримент на академијата Rising Peace во кој 26 високоинтелигентни деца сирачиња биле обучувани да станат човечки оружја. '''Дванаесет''' (јап. ツエルブ ''Tsuerubu'') / Тоџи Хисами (јап. 久見 冬二 ''Hisami Tōji'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Сома Саито]] (јапонски), [[Арон Дисмјук]] (англиски)<ref name="cast" /> :Наизглед детски настроен млад човек што е вториот член на „Сфинга“. Тој е љубезен, грижлив и се спријателува со осамената средношколка Лиса. Во јавноста го користи цивилниот идентитет „Тоџи Хисами“ и е исклучително вешт во управување со возила како мотоцикли и моторни санки. Дванаесет има [[синестезија]] — состојба што му овозможува да го гледа звукот како боја.{{Efn|Канџи-знакот за „зима“ (冬) се изговара исто како и знакот за бројот 10 (十), додека „ни“ (二) е канџи-знакот за бројот 2.}} '''Лиса Мишима''' (јап. 三島 リサ ''Mishima Risa'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Ацуми Танезаки]] (јапонски), [[Џед Сакстон]] (англиски)<ref name="cast" /> :Средношколка со тежок и проблематичен живот, како дома, така и во училиштето. Се спријателува со Девет и Дванаесет откако тие ја спасуваат од насилници во нејзиното училиште, по што станува вовлечена во нивните планови. '''Кенџиро Шибазаки''' (јап. 柴崎 健次郎 ''Shibazaki Kenjirō'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Шунсуке Сакуја]] (јапонски), [[Роберт Маколум]] (англиски)<ref name="cast" /> :Детектив во Полицискиот оддел на Токио што некогаш бил главен ас во одделот за истраги, но бил деградиран во одделот за документација и архива поради продолжување на неовластена истрага. Тој е исклучително интелигентен и е повикан назад во служба за да ја истражи терористичката група „Сфинга“. '''Пет''' (јап. ハイヴ, ''Haivu'') :''Гласот го позајмуваат:'' [[Мегуми Хан]] (јапонски), [[Џејми Марши]] (англиски)<ref name="cast" /> :Таа е третиот преживеан член од експериментот на академијата Rising Peace. Исклучително е натпреварувачки настроена и има сложен однос на љубов и омраза кон Девет поради неговиот огромен талент. Станува американска оперативна агентка на [[Федерално истражно биро|ФИБ]] што патува во Јапонија како дел од нејзините должности во рамките на Екипата за поддршка при јадрени итни случаи (NEST), со цел да помогне во истрагата за терористичките напади. Нејзината обземеност од Девет ја открива нејзината подготвеност да ги загрози, па дури и да убие невини луѓе само за лично да стигне до Девет и Дванаесет. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://terror-in-tokyo.com|Матична страница}} * {{Anime News Network|аниме|15974}} [[Категорија:Аниме-серии]] 6nfjt2k1hh6kwrr3g5776gawn72ix60 Разговор:Terror in Resonance 1 1395269 5560684 2026-05-17T10:12:28Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5560684 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Податотека:Zankyou no Terror.jpg 6 1395270 5560687 2026-05-17T10:20:03Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = плакат на аниме |Извор = https://terror-in-tokyo.com/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Terror in Resonance |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5560687 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = плакат на аниме |Извор = https://terror-in-tokyo.com/ |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Terror in Resonance |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Неслободна екранска снимка од ТВ}} b8ty8tay7s2bfgqwj8btrqdt93tqw19 Митови и легенди за северноамериканските Индијанци 0 1395271 5560692 2026-05-17T10:34:43Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351599117|The Myths and Legends of the North American Indians]]“ 5560692 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox book/styles.css"></templatestyles>  [[Податотека:The_Myths_and_Legends_of_the_North_American_Indians_-_Lewis_Spence_-_Maastricht_University_-_MU_KEMP_067_-_0002.jpg|мини|Страница од книгата]] '''''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“''''' – книга напишана од [[Lewis Spence|Луис Спенс]] и првпат објавена во 1914 година од [[George G. Harrap and Co.|„Лондон Џорџ Г. Харап и компанија“]]. Книгата содржи збирка легенди и митови за различни [[Индијанците во САД|племиња на американските староседелци]] и 32 илустрации во боја поврзани со некои од приказните, кои ги создал Џејмс Џек.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}</ref> == Контекст == Откако Спенс дипломирал на Универзитетот во Единбург, тој започнал да работи како новинар за [[The Scotsman|„Скотсмен“]] од 1899 до 1904 година, а веќе во 1905 година ја објавил својата прва книга ''[[„Мистериите на Британија: Тајни обреди и традиции на обновената античка Британија“]],'' означувајќи го почетокот на неговиот доживотен интерес за антропологијата, а веќе во 1906 година кога се преселил во Лондон, започнал да студира митологија и фолклор, што довело до создавањето на [[„Попул Вух: Митските и херојските саги на Кичесите од Централна Америка“]] (1908).<ref>{{Наведена книга|title=The Popul Vuh: The Mythic and Heroic Sagas of the Kiches of Central America|last=Spence|first=Lewis|publisher=Dttv Publications|year=1908|location=London|language=en}}</ref> Кога се вратил во Единбург во 1909 година, Спенс решил да напише повеќе книги од областа на митологијата и затоа ги објавил ''[[„Речник на митологијата“]]'' (1910)<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Mythology|last=Spence|first=Lewis|publisher=Cassel, Ltd|year=1910|language=en}}</ref> и ''[[„Митовите на Мексико и Перу“]]'' (1913)<ref>{{Наведена книга|title=The Myths of Mexico & Peru|last=Spence|first=L.|publisher=Harrap|year=1913|location=United Kingdom|language=en}}</ref>, која била напишана поради растечкиот интерес на Спенс за [[Мезоамерика|митологијата и фолклорот на Мексико и Централна Америка]] во тоа време.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955|title=Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) {{!}} Encyclopedia.com|work=www.encyclopedia.com|accessdate=2023-08-24}}</ref> Овој интерес потоа се префрлил на Северна Америка во [[„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци “|''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци'' “]] (1914), која, како петта објавена книга на Спенс, сè уште била дел од неговата рана библиографија.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm|title=Lewis Spence|work=www.controverscial.com|accessdate=2023-08-24}}</ref> На почетокот на 20 век, веќе постоеле други книги што ги собирале [[Мит|митовите]] и [[Легенда|легендите]] за Индијанците, од кои неколку во својот предговор изразувале желба да го разоткријат карактерот на абориџинската култура преку споделување на нивните приказни<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" />, како на пример во ''[[„Северноамериканските индијански бајки“]],'' [[Роберт Каутс Армор]] во која тврдел дека народните приказни на Индијанците се најдобриот одраз на нивниот карактер<ref name=":5">{{Наведена книга|title=North American Indian Fairy Tales|last=Armour|first=R.C.|publisher=Gibbings, Ltd|year=1905|location=London|language=en}}</ref>, а [[Mary Catherine Judd|Мери Кетрин Џад]], во своето дело ''[[Wigwam Stories|„Приказни за вигвам раскажани од северноамериканските Индијанци“]]'', ја нагласила љубовта на Индијанците кон убавото и кон хумористичната природа што лежела во основата на нивните приказни, карактеристика што таа сакала да ја сподели преку ова издание.<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Wigwam stories told by North American Indians|last=Judd|first=Mary Catherine|publisher=Ginn & Company|year=1906|location=Boston|language=en}}</ref> Во ''[[„Книгата за Индијанците“]]'', [[Natalie Curtis|Натали Кертис]] изјавила дека нејзината намера била книгата да ги направи Индијанците познати, и на Американците и на помладите генерации Индијанци, за да не биде заборавена индијанската култура. Како последица на тоа, таа се надевала дека Американците и Индијанците би можеле да ја остават зад себе својата историја на конфликти и да живеат обединети како еден народ.<ref name=":7">{{Наведена книга|title=The Indians' Book|last=Burlin|first=Natalie Curtis|publisher=Harper and Bros.|year=1907|location=Harvard University|language=en}}</ref> == Содржина == ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' содржела две воведни поглавја, чии информации, според Спенс, биле потребни за правилно разбирање и ценење на следните пет поглавја што ги опфаќале насловните митови и легенди.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> Во првото поглавје, Спенс дал историски преглед на откривањето на северноамериканските Индијанци, како и на нивната историја со [[European Americans|европските доселеници]], а воедно ги опишува и најчестите обичаи, традиции и начин на живот на различни главни групи племиња, како што се [[Algonquin people|Алгонкините]] или [[Ирокези|Ирокезите]].<ref name=":0" /> Второто поглавје ги опфаќало општите митологии што биле генерално присутни кај сите племиња како на пример, централните културни верувања на [[Анимизам|анимизмот]], [[Тотем|тотемизмот]] и [[Фетишизам|фетишизмот]], или вообичаените религиозни идеи за [[Божество|боговите]] или [[Морал|моралот]].<ref name=":0" /> Останатите пет поглавја содржеле митови и легенди за соодветните групи племиња, имено на [[Алгонкински народи|Алгонкијците]], [[Ирокези|Ирокезите]], [[Сијукси|Сиукс]], [[Pawnee mythology|Пауни]] и други индијански групи кои живеат во северните и северозападните делови на Северна Америка. Спенс заклучил дека приказните за северноамериканските Индијанци личеле на [[European folklore|европските]] и [[Scandinavian folklore|скандинавските народни приказни]], но нагласил дека тие сепак поседувале многу посебна атмосфера.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> Во предговорот, Спенс ја нагласил потребата да се преточат приказните за северноамериканските Индијанци во пишана форма и да се соочи американското население со нив: „'''Примарната цел е да му се обезбеди на читателот општ поглед на митологиите на Црвениот човек од Северна Америка, придружен со такви историски и етнолошки информации што ќе му помогнат да ги процени реалните услови под кои постоел овој најинтересен дел од човештвото.“'''<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1915|title=Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'|url=https://www.jstor.org/stable/29738110|journal=The Journal of Race Development|volume=6|issue=1|pages=107|doi=10.2307/29738110|issn=1068-3380|jstor=29738110|url-access=subscription}}</ref> Во поговорот, Спенс ја изразил својата надеж дека преку читањето на овие приказни, Американците би можеле да ги видат сличностите меѓу себе и Индијанците. Крајот на книгата содржела библиографија на релевантна литература и речник на термини специфични за доменот, претежно поврзани со културата, што се користела низ целата книга.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> == Последователни публикации == Од нејзиното оригинално објавување во 1914 и 2023 година, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' била повторно објавена повеќе од 10 пати под малку поинакви имиња<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://isbndb.com/search/books/North+American+Indians+lewis+spence|title=Search results for North American Indians lewis spence {{!}} ISBNdb|work=isbndb.com|accessdate=2023-08-25}}</ref>, а понекогаш и со нова содржина, како што е ''[[„Краток водич за митови и легенди на американските домородци“]]'', кој содржел коментари и нов воведен есеј од [[Џон Е. Луис]]<ref name=":8">{{Наведена книга|title=A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis.|last=Spence|first=Lewis|publisher=Little, Brown Book Group|year=2013|isbn=9781780337883|location=United Kingdom|language=en}}</ref> или ''[[„Легендите на американските домородци“]]'', што бил компилација од неколку книги слични на ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'', која служела како голема збирка приказни за американските домородци.<ref>{{Наведена книга|title=The Legends of Native Americans|last=Spence|first=L.|last2=Dorsey|first2=J. O.|last3=Cushing|first3=F. H.|last4=Matthews|first4=W.|last5=Mooney|first5=J.|last6=Smith|first6=E. A.|publisher=DigiCat|year=2022|location=Czechia|language=en}}</ref> Книгата била објавена и на други јазици, како германски<ref>{{Наведена книга|title=Mythen der Indianer|last=Spence|first=Lewis|publisher=Bechtermünz und Weltbild|year=1998|isbn=9783828948006|location=Germany|language=de}}</ref> и шпански<ref>{{Наведена книга|title=Indios de norteamerica|last=Spence|first=Lewis|publisher=M. E. Editores|year=1995|isbn=9788449501609|location=Madrid|language=es}}</ref>, а во 2021 година, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' била адаптирана во [[Audiobook|аудиокнига]] наречена ''„Митологија на американските домородци“ која'' ги содржи приказните од оригиналната книга раскажани од гласот на [[Џим Д. Џонстон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.audible.co.uk/pd/Native-American-Mythology-Audiobook/B09BT7LZ7M|title=Native American Mythology: The Myths of the North American Indians with a Summary|date=8 July 2023|work=Audible|accessdate=8 July 2023}}</ref> == Рецепција == Иако делото на Спенс генерално било опишано како '''„наидувајќи на строги критики во професионалните списанија“'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goodreads.com/author/show/224276.Lewis_Spence|title=Lewis Spence|work=www.goodreads.com|accessdate=2023-08-25}}</ref>, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' конкретно било рецензирано во јулското издание на ''„Весникот за раса и развој“'' од 1915 година, а приказните од книгата биле опишани како '''„раскажани на многу интересен начин“'''.<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1915|title=Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'|url=https://www.jstor.org/stable/29738110|journal=The Journal of Race Development|volume=6|issue=1|pages=107|doi=10.2307/29738110|issn=1068-3380|jstor=29738110|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore=""><span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[https://www.jstor.org/stable/29738110 "Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'"]</span>. ''The Journal of Race Development''. '''6''' (1): 107. 1915. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.2307/29738110|10.2307/29738110]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/1068-3380 1068-3380]. [[JSTOR]]&nbsp;[https://www.jstor.org/stable/29738110 29738110].</cite></ref> Во 21 век, книгата стана дел од дискусијата на goodreads.com<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://www.goodreads.com/book/show/2187534.The_Myths_of_the_North_American_Indians|title=The Myths of the North American Indians|date=1989|work=Goodreads|publisher=Dover Publ|isbn=978-0-486-25967-3|series=Dover books on the American Indians|access-date=2023-08-25}}</ref>, бидејќи некои ја отповикувале поради нејзиниот наводно ,,расистички речник" што се користел за опишување на Индијанците, а неписмените и прости кориснички рецензии ги оцениле термините што Спенс ги користи низ целата книга, како „примитивен“, „дивјак човек“, „црвен човек“ и „нецивилизиран“, како проблематични, а погледот на Спенс за северноамериканските Индијанци бил критикуван како лицемерен и неправедно понижувачки кон расата.<ref name=":3" /> Некои известувале дека не ја завршиле книгата поради ова, а други го бранеле Спенс, тврдејќи дека луѓето можеле да пропуштат добра книга, само затоа што немале доволна едукација и интелегенција и со тоа не успевале да направат разлика помеѓу расистички и понижувачки јазик и застарен јазик.<ref name=":3" /> Реизданието од 2012 година на ''„Митови и легенди на северноамериканските Индијанци“'', насловено како ''„Митови на домородните Американци'' “, ја опишувало оригиналната книга како „главен претходник на современите студии за митовите“<ref>{{Наведена книга|title=Native American Myths|last=Spence|first=Lewis|publisher=Dover Publications|year=2012|isbn=9780486112350|language=en}}</ref>, а реизданието од 2013 година ''„Краток водич за митови и легенди на домородните Американци'' “ ја нарекувал оригиналната книга „основачка“.<ref name=":8">{{Наведена книга|title=A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis.|last=Spence|first=Lewis|publisher=Little, Brown Book Group|year=2013|isbn=9781780337883|location=United Kingdom|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence2013">Spence, Lewis (2013). ''A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis''. United Kingdom: Little, Brown Book Group. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781780337883|<bdi>9781780337883</bdi>]].</cite></ref> ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' се споменувала во многу други дела од литературата, од кои неколку се занимавале и со (домородната американска) митологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/scholar?start=0&hl=en&as_sdt=5,44&sciodt=0,44&as_ylo=1913&as_yhi=2023&cites=2509862013284004320&scipsc=&inst=13291755310766122872|title=Google Scholar|work=scholar.google.com|accessdate=2023-08-25}}</ref> Книгата била спомената поради нејзините описи на начинот на живот на Индијанците преку приказните што ги раскажувал и со цел да се анализираат нивните теми или симболи.<ref>{{Наведено списание|last=Pérez-Lloréns|first=José Lucas|last2=Mouritsen|first2=Ole G.|last3=Rhatigan|first3=Prannie|last4=Cornish|first4=M. Lynn|last5=Critchley|first5=Alan T.|date=October 2020|title=Seaweeds in mythology, folklore, poetry, and life|url=https://link.springer.com/10.1007/s10811-020-02133-0|journal=Journal of Applied Phycology|language=en|volume=32|issue=5|pages=3157–3182|bibcode=2020JAPco..32.3157P|doi=10.1007/s10811-020-02133-0|issn=0921-8971|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Parallel Myths|last=Bierlein|first=J. F.|publisher=The Random House Publishing Group|year=1994|edition=1st|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Handbook of North American Mythology|last=Dawn E.|first=Bastian|last2=Mitchell|first2=Judy K.|publisher=Oxford University Press|year=2008|location=Oxford|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Mi'kmaq Landscapes: From Animism to Sacred Ecology|last=Hornborg|first=Anne-Christine|publisher=Taylor & Francis|year=2016|location=United Kingdom|language=en}}</ref> Во годините по објавувањето на ''„Митови и легенди на северноамериканските Индијанци“'', Спенс продолжил да пишува за митови и легенди на други култури во дела како што се ''[[Myths and Legends of Babylonia and Assyria|„Митови и легенди на Вавилонија и Асирија“]]'' (1917) или [[„Легенди и романси на Шпанија “|''„Легенди и романси на Шпанија'' “]] (1920)<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm|title=Lewis Spence|work=www.controverscial.com|accessdate=2023-08-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm "Lewis Spence"]. ''www.controverscial.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref>, а подоцна во 20 години од 20 век се вклучил во шкотската националистичка политика со тоа што се приклучил на [[Scots National League|Шкотската национална лига]]<ref name=":2" /><ref>{{Наведена книга|url=http://books.openedition.org/pus/9785|title=Scotland and the Scots, 1707–2007: A Reader|last=Auer|first=Christian|date=2013|publisher=Presses universitaires de Strasbourg|isbn=978-2-86820-551-3|pages=256–257|language=en|doi=10.4000/books.pus.10169}}</ref>, во кој период, неговите интереси се префрлиле од испитување на легендите на различни култури и се фокусирале на една специфична легенда, мистеријата на [[Атлантида]]. Тој напишал неколку книги на оваа тема, особено [[„Проблемот на Атлантида“|„''Проблемот на Атлантида“'']] (1924), [[„Атлантида во Америка“|''„Атлантида во Америка''“]] (1925) и ''[[„Историја на Атлантида“]]'' (1926).<ref name=":2" /> Во 1951 година, четири години пред неговата смрт, на Спенс му била доделена кралска пензија за заслуги во литературата.<ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955|title=Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) {{!}} Encyclopedia.com|work=www.encyclopedia.com|accessdate=2023-08-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955 "Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) | Encyclopedia.com"]. ''www.encyclopedia.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * The Myths of the North American Indians public domain audiobook at LibriVox [[Категорија:Книги од 1914 година]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] g0dj1gadgxaz1bi2lfwygq4u1jxma1x 5560694 5560692 2026-05-17T10:37:49Z IvanKonev123 98191 5560694 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | image = The Myths and Legends of the North American Indians - Lewis Spence - Maastricht University - MU KEMP 067 - 0001.jpg | caption = Насловната страница на книгата | author = Луис Спенс | isbn = 1-904-91908-1 | pub_date = 1914 | illustrator = Џејмс Џек | name = Митови и легенди за северноамериканските Индијанци | language = Англиски | publisher = Џорџ Г. Харап и Ко. | pages = 392 }} [[Податотека:The_Myths_and_Legends_of_the_North_American_Indians_-_Lewis_Spence_-_Maastricht_University_-_MU_KEMP_067_-_0002.jpg|мини|Страница од книгата]] '''''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“''''' – книга напишана од [[Lewis Spence|Луис Спенс]] и првпат објавена во 1914 година од [[George G. Harrap and Co.|„Лондон Џорџ Г. Харап и компанија“]]. Книгата содржи збирка легенди и митови за различни [[Индијанците во САД|племиња на американските староседелци]] и 32 илустрации во боја поврзани со некои од приказните, кои ги создал Џејмс Џек.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}</ref> == Контекст == Откако Спенс дипломирал на Универзитетот во Единбург, тој започнал да работи како новинар за [[The Scotsman|„Скотсмен“]] од 1899 до 1904 година, а веќе во 1905 година ја објавил својата прва книга ''[[„Мистериите на Британија: Тајни обреди и традиции на обновената античка Британија“]],'' означувајќи го почетокот на неговиот доживотен интерес за антропологијата, а веќе во 1906 година кога се преселил во Лондон, започнал да студира митологија и фолклор, што довело до создавањето на [[„Попул Вух: Митските и херојските саги на Кичесите од Централна Америка“]] (1908).<ref>{{Наведена книга|title=The Popul Vuh: The Mythic and Heroic Sagas of the Kiches of Central America|last=Spence|first=Lewis|publisher=Dttv Publications|year=1908|location=London|language=en}}</ref> Кога се вратил во Единбург во 1909 година, Спенс решил да напише повеќе книги од областа на митологијата и затоа ги објавил ''[[„Речник на митологијата“]]'' (1910)<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Mythology|last=Spence|first=Lewis|publisher=Cassel, Ltd|year=1910|language=en}}</ref> и ''[[„Митовите на Мексико и Перу“]]'' (1913)<ref>{{Наведена книга|title=The Myths of Mexico & Peru|last=Spence|first=L.|publisher=Harrap|year=1913|location=United Kingdom|language=en}}</ref>, која била напишана поради растечкиот интерес на Спенс за [[Мезоамерика|митологијата и фолклорот на Мексико и Централна Америка]] во тоа време.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955|title=Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) {{!}} Encyclopedia.com|work=www.encyclopedia.com|accessdate=2023-08-24}}</ref> Овој интерес потоа се префрлил на Северна Америка во [[„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци “|''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци'' “]] (1914), која, како петта објавена книга на Спенс, сè уште била дел од неговата рана библиографија.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm|title=Lewis Spence|work=www.controverscial.com|accessdate=2023-08-24}}</ref> На почетокот на 20 век, веќе постоеле други книги што ги собирале [[Мит|митовите]] и [[Легенда|легендите]] за Индијанците, од кои неколку во својот предговор изразувале желба да го разоткријат карактерот на абориџинската култура преку споделување на нивните приказни<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" />, како на пример во ''[[„Северноамериканските индијански бајки“]],'' [[Роберт Каутс Армор]] во која тврдел дека народните приказни на Индијанците се најдобриот одраз на нивниот карактер<ref name=":5">{{Наведена книга|title=North American Indian Fairy Tales|last=Armour|first=R.C.|publisher=Gibbings, Ltd|year=1905|location=London|language=en}}</ref>, а [[Mary Catherine Judd|Мери Кетрин Џад]], во своето дело ''[[Wigwam Stories|„Приказни за вигвам раскажани од северноамериканските Индијанци“]]'', ја нагласила љубовта на Индијанците кон убавото и кон хумористичната природа што лежела во основата на нивните приказни, карактеристика што таа сакала да ја сподели преку ова издание.<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Wigwam stories told by North American Indians|last=Judd|first=Mary Catherine|publisher=Ginn & Company|year=1906|location=Boston|language=en}}</ref> Во ''[[„Книгата за Индијанците“]]'', [[Natalie Curtis|Натали Кертис]] изјавила дека нејзината намера била книгата да ги направи Индијанците познати, и на Американците и на помладите генерации Индијанци, за да не биде заборавена индијанската култура. Како последица на тоа, таа се надевала дека Американците и Индијанците би можеле да ја остават зад себе својата историја на конфликти и да живеат обединети како еден народ.<ref name=":7">{{Наведена книга|title=The Indians' Book|last=Burlin|first=Natalie Curtis|publisher=Harper and Bros.|year=1907|location=Harvard University|language=en}}</ref> == Содржина == ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' содржела две воведни поглавја, чии информации, според Спенс, биле потребни за правилно разбирање и ценење на следните пет поглавја што ги опфаќале насловните митови и легенди.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> Во првото поглавје, Спенс дал историски преглед на откривањето на северноамериканските Индијанци, како и на нивната историја со [[European Americans|европските доселеници]], а воедно ги опишува и најчестите обичаи, традиции и начин на живот на различни главни групи племиња, како што се [[Algonquin people|Алгонкините]] или [[Ирокези|Ирокезите]].<ref name=":0" /> Второто поглавје ги опфаќало општите митологии што биле генерално присутни кај сите племиња како на пример, централните културни верувања на [[Анимизам|анимизмот]], [[Тотем|тотемизмот]] и [[Фетишизам|фетишизмот]], или вообичаените религиозни идеи за [[Божество|боговите]] или [[Морал|моралот]].<ref name=":0" /> Останатите пет поглавја содржеле митови и легенди за соодветните групи племиња, имено на [[Алгонкински народи|Алгонкијците]], [[Ирокези|Ирокезите]], [[Сијукси|Сиукс]], [[Pawnee mythology|Пауни]] и други индијански групи кои живеат во северните и северозападните делови на Северна Америка. Спенс заклучил дека приказните за северноамериканските Индијанци личеле на [[European folklore|европските]] и [[Scandinavian folklore|скандинавските народни приказни]], но нагласил дека тие сепак поседувале многу посебна атмосфера.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> Во предговорот, Спенс ја нагласил потребата да се преточат приказните за северноамериканските Индијанци во пишана форма и да се соочи американското население со нив: „'''Примарната цел е да му се обезбеди на читателот општ поглед на митологиите на Црвениот човек од Северна Америка, придружен со такви историски и етнолошки информации што ќе му помогнат да ги процени реалните услови под кои постоел овој најинтересен дел од човештвото.“'''<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1915|title=Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'|url=https://www.jstor.org/stable/29738110|journal=The Journal of Race Development|volume=6|issue=1|pages=107|doi=10.2307/29738110|issn=1068-3380|jstor=29738110|url-access=subscription}}</ref> Во поговорот, Спенс ја изразил својата надеж дека преку читањето на овие приказни, Американците би можеле да ги видат сличностите меѓу себе и Индијанците. Крајот на книгата содржела библиографија на релевантна литература и речник на термини специфични за доменот, претежно поврзани со културата, што се користела низ целата книга.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> == Последователни публикации == Од нејзиното оригинално објавување во 1914 и 2023 година, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' била повторно објавена повеќе од 10 пати под малку поинакви имиња<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://isbndb.com/search/books/North+American+Indians+lewis+spence|title=Search results for North American Indians lewis spence {{!}} ISBNdb|work=isbndb.com|accessdate=2023-08-25}}</ref>, а понекогаш и со нова содржина, како што е ''[[„Краток водич за митови и легенди на американските домородци“]]'', кој содржел коментари и нов воведен есеј од [[Џон Е. Луис]]<ref name=":8">{{Наведена книга|title=A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis.|last=Spence|first=Lewis|publisher=Little, Brown Book Group|year=2013|isbn=9781780337883|location=United Kingdom|language=en}}</ref> или ''[[„Легендите на американските домородци“]]'', што бил компилација од неколку книги слични на ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'', која служела како голема збирка приказни за американските домородци.<ref>{{Наведена книга|title=The Legends of Native Americans|last=Spence|first=L.|last2=Dorsey|first2=J. O.|last3=Cushing|first3=F. H.|last4=Matthews|first4=W.|last5=Mooney|first5=J.|last6=Smith|first6=E. A.|publisher=DigiCat|year=2022|location=Czechia|language=en}}</ref> Книгата била објавена и на други јазици, како германски<ref>{{Наведена книга|title=Mythen der Indianer|last=Spence|first=Lewis|publisher=Bechtermünz und Weltbild|year=1998|isbn=9783828948006|location=Germany|language=de}}</ref> и шпански<ref>{{Наведена книга|title=Indios de norteamerica|last=Spence|first=Lewis|publisher=M. E. Editores|year=1995|isbn=9788449501609|location=Madrid|language=es}}</ref>, а во 2021 година, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' била адаптирана во [[Audiobook|аудиокнига]] наречена ''„Митологија на американските домородци“ која'' ги содржи приказните од оригиналната книга раскажани од гласот на [[Џим Д. Џонстон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.audible.co.uk/pd/Native-American-Mythology-Audiobook/B09BT7LZ7M|title=Native American Mythology: The Myths of the North American Indians with a Summary|date=8 July 2023|work=Audible|accessdate=8 July 2023}}</ref> == Рецепција == Иако делото на Спенс генерално било опишано како '''„наидувајќи на строги критики во професионалните списанија“'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goodreads.com/author/show/224276.Lewis_Spence|title=Lewis Spence|work=www.goodreads.com|accessdate=2023-08-25}}</ref>, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' конкретно било рецензирано во јулското издание на ''„Весникот за раса и развој“'' од 1915 година, а приказните од книгата биле опишани како '''„раскажани на многу интересен начин“'''.<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1915|title=Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'|url=https://www.jstor.org/stable/29738110|journal=The Journal of Race Development|volume=6|issue=1|pages=107|doi=10.2307/29738110|issn=1068-3380|jstor=29738110|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore=""><span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[https://www.jstor.org/stable/29738110 "Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'"]</span>. ''The Journal of Race Development''. '''6''' (1): 107. 1915. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.2307/29738110|10.2307/29738110]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/1068-3380 1068-3380]. [[JSTOR]]&nbsp;[https://www.jstor.org/stable/29738110 29738110].</cite></ref> Во 21 век, книгата стана дел од дискусијата на goodreads.com<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://www.goodreads.com/book/show/2187534.The_Myths_of_the_North_American_Indians|title=The Myths of the North American Indians|date=1989|work=Goodreads|publisher=Dover Publ|isbn=978-0-486-25967-3|series=Dover books on the American Indians|access-date=2023-08-25}}</ref>, бидејќи некои ја отповикувале поради нејзиниот наводно ,,расистички речник" што се користел за опишување на Индијанците, а неписмените и прости кориснички рецензии ги оцениле термините што Спенс ги користи низ целата книга, како „примитивен“, „дивјак човек“, „црвен човек“ и „нецивилизиран“, како проблематични, а погледот на Спенс за северноамериканските Индијанци бил критикуван како лицемерен и неправедно понижувачки кон расата.<ref name=":3" /> Некои известувале дека не ја завршиле книгата поради ова, а други го бранеле Спенс, тврдејќи дека луѓето можеле да пропуштат добра книга, само затоа што немале доволна едукација и интелегенција и со тоа не успевале да направат разлика помеѓу расистички и понижувачки јазик и застарен јазик.<ref name=":3" /> Реизданието од 2012 година на ''„Митови и легенди на северноамериканските Индијанци“'', насловено како ''„Митови на домородните Американци'' “, ја опишувало оригиналната книга како „главен претходник на современите студии за митовите“<ref>{{Наведена книга|title=Native American Myths|last=Spence|first=Lewis|publisher=Dover Publications|year=2012|isbn=9780486112350|language=en}}</ref>, а реизданието од 2013 година ''„Краток водич за митови и легенди на домородните Американци'' “ ја нарекувал оригиналната книга „основачка“.<ref name=":8">{{Наведена книга|title=A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis.|last=Spence|first=Lewis|publisher=Little, Brown Book Group|year=2013|isbn=9781780337883|location=United Kingdom|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence2013">Spence, Lewis (2013). ''A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis''. United Kingdom: Little, Brown Book Group. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781780337883|<bdi>9781780337883</bdi>]].</cite></ref> ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' се споменувала во многу други дела од литературата, од кои неколку се занимавале и со (домородната американска) митологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/scholar?start=0&hl=en&as_sdt=5,44&sciodt=0,44&as_ylo=1913&as_yhi=2023&cites=2509862013284004320&scipsc=&inst=13291755310766122872|title=Google Scholar|work=scholar.google.com|accessdate=2023-08-25}}</ref> Книгата била спомената поради нејзините описи на начинот на живот на Индијанците преку приказните што ги раскажувал и со цел да се анализираат нивните теми или симболи.<ref>{{Наведено списание|last=Pérez-Lloréns|first=José Lucas|last2=Mouritsen|first2=Ole G.|last3=Rhatigan|first3=Prannie|last4=Cornish|first4=M. Lynn|last5=Critchley|first5=Alan T.|date=October 2020|title=Seaweeds in mythology, folklore, poetry, and life|url=https://link.springer.com/10.1007/s10811-020-02133-0|journal=Journal of Applied Phycology|language=en|volume=32|issue=5|pages=3157–3182|bibcode=2020JAPco..32.3157P|doi=10.1007/s10811-020-02133-0|issn=0921-8971|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Parallel Myths|last=Bierlein|first=J. F.|publisher=The Random House Publishing Group|year=1994|edition=1st|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Handbook of North American Mythology|last=Dawn E.|first=Bastian|last2=Mitchell|first2=Judy K.|publisher=Oxford University Press|year=2008|location=Oxford|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Mi'kmaq Landscapes: From Animism to Sacred Ecology|last=Hornborg|first=Anne-Christine|publisher=Taylor & Francis|year=2016|location=United Kingdom|language=en}}</ref> Во годините по објавувањето на ''„Митови и легенди на северноамериканските Индијанци“'', Спенс продолжил да пишува за митови и легенди на други култури во дела како што се ''[[Myths and Legends of Babylonia and Assyria|„Митови и легенди на Вавилонија и Асирија“]]'' (1917) или [[„Легенди и романси на Шпанија “|''„Легенди и романси на Шпанија'' “]] (1920)<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm|title=Lewis Spence|work=www.controverscial.com|accessdate=2023-08-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm "Lewis Spence"]. ''www.controverscial.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref>, а подоцна во 20 години од 20 век се вклучил во шкотската националистичка политика со тоа што се приклучил на [[Scots National League|Шкотската национална лига]]<ref name=":2" /><ref>{{Наведена книга|url=http://books.openedition.org/pus/9785|title=Scotland and the Scots, 1707–2007: A Reader|last=Auer|first=Christian|date=2013|publisher=Presses universitaires de Strasbourg|isbn=978-2-86820-551-3|pages=256–257|language=en|doi=10.4000/books.pus.10169}}</ref>, во кој период, неговите интереси се префрлиле од испитување на легендите на различни култури и се фокусирале на една специфична легенда, мистеријата на [[Атлантида]]. Тој напишал неколку книги на оваа тема, особено [[„Проблемот на Атлантида“|„''Проблемот на Атлантида“'']] (1924), [[„Атлантида во Америка“|''„Атлантида во Америка''“]] (1925) и ''[[„Историја на Атлантида“]]'' (1926).<ref name=":2" /> Во 1951 година, четири години пред неговата смрт, на Спенс му била доделена кралска пензија за заслуги во литературата.<ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955|title=Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) {{!}} Encyclopedia.com|work=www.encyclopedia.com|accessdate=2023-08-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955 "Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) | Encyclopedia.com"]. ''www.encyclopedia.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref> По објавувањето на „Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“ во 1914 година, до 2023 година беа објавени стотици книги за [[Митологиите на домородните народи на Америка|Северноамерикански митови и легенди]],<ref>{{Cite web |title=митови и легенди за американските домородни индијанци – Treffer |url=https://www.worldcat.org/de/search?q=native+american+indian+myths+and+legends&itemType=book&itemSubType=book-printbook,book-digital,book-mic,book-thsis,book-mss,book-largeprint,book-braille&datePublished=1915-2023 |access-date=2023-09-17 |website=www.worldcat.org}}</ref> од кои огромното мнозинство излезе по 1980 година.<ref name=":9">{{Cite web |title=native american Индиски митови и легенди – Treffer |url=https://www.worldcat.org/de/search?q=native+american+indian+myths+and+legends&itemType=book&itemSubType=book-printbook,book-digital,book-mic,book-thsis,book-mss,book-largeprint,book-braille&datePublished=1980-2023 |access-date=2023-09-17 |website=www.worldcat.org}}</ref> Во децениите по објавувањето на „Митовите и легендите за северноамериканските Индијанци“, беа објавени само неколку други збирки народни приказни и легенди на домородните Американци. Том 10 од „Митологијата на сите раси“ (1916), објавен две години по „Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“, е објективна и описна збирка митови и легенди за Индијанците.<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Gray |first=Louis Herbert |title=Митологијата на сите раси / Том X: Северноамерикански |издавач=Marshall Jones company |year=1916 |location=Boston |language=en}}</ref> Останатите неколку книги избраа да зумираат на специфични [[државно признати племиња во Соединетите Држави|подгрупи на Индијанци]], на пример на митовите на северозападните Индијанци,<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Bagley |first=Clarence |title=Индиски митови на северозападот |publisher=Книжарница Шори |year=1971 |isbn=9780846640417 |edition=reprint |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте го списанието |последен=Нергард |прв=C. A. |date=1935 |title=Кларенс Б. Бегли: Кратка биографија |url=http://www.jstor.org/stable/40475729 |journal=Вашингтон Историски Квартален Списание |language=en |volume=26 |issue=2 |pages=109–118 |jstor=40475729 |access-date=2023-09-17 }}</ref> [[југозападни Индијанци]]s,<ref name=":10">{{Цитирајте ја книгата |last=Датон |first=Берта П. |title=Митови и легенди за Индијанците од Југозападот |издавач=Белерофон Букс |year=1979 |isbn=9780883880494 |location=Калифорнија |language=en}}</ref> и [[Северни Карпести Планини|Индијанци од Северните Карпести Планини]],<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Кларк |first=Ела Е. |title=Индиски легенди од северните Карпести Планини |publisher=Универзитетска издавачка куќа на Оклахома |year=1966 |isbn=9780806120874 |location=Норман, Оклахома |language=en}}</ref> приказни за [[Јаки]],<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Гидингс |first=Рут Ворнер |title=Митови и легенди за Јаки |publisher=Универзитетска издавачка куќа на Аризона |year=1959 |isbn=9780816504671 |location=Тусон |language=en}}</ref> на државата Њујорк [[Ирокези]],<ref name=":11">{{Цитирајте ја книгата |last=Конверс |first=Хариет Максвел |title=Митови и легенди за њујоршките Ирокези |publisher=И.Ј. Фридман |година=1962 |локација=Порт Вашингтон, Њујорк |language=en}</ref> или на [[Племето Алабама-Кушата од Тексас|Индијанците Алабама-Кушата од Тексас]].<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Мартин |first=Хауард Н. |title=Митови и народни приказни на Индијанците Алабама-Кушата од Тексас |publisher=Енсино Прес |година=1977 |isbn=9780884260523 |локација=Остин, Тексас |language=en}}</ref> Некои од овие книги изразуваа слични чувства како „Митовите и легендите на Северноамериканските Индијанци“, како што е љубовта и споделената симпатија на еден автор кон индиската култура''<ref name=":11" />'' или фалењето на индиската изработка, уметност и богатството на приказни што се пренесуваат преку нивните приказни.<ref name=":10" /> На почетокот на дваесет и првиот век (од 2000 до 2023), придружени со приливот на книги на оваа тема,<ref name=":9" /> се појавија и други видови збирки раскази што раскажуваат индиски приказни. Освен понатамошните книги што се фокусираат на легендите за еден одреден регион или племе,<ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Приказни од Милвоки |date=2005 |publisher=Marquette University Press |isbn=978-0-87462-079-5 |editor-last=Jablonsky |editor-first=Thomas J. |series=Серија за урбан живот |location=Милвоки, Висконсин}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Истман |first1=Чарлс А. |title=Вигвам вечери: Сиукс народни приказни прераскажани |last2=Истман |first2=Елејн Гудејл |publisher=Дигитална библиотека Барнс и Нобл |year=2011 |isbn=9781411436800 |location=Њујорк |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Лиланд |first=Чарлс Г. |title=Легенди за Алгонкин |издавач=Довер Публикации |година=2012 |isbn=9781306391573 |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Индиска литература од Висконсин: антологија на домородни гласови |date=2006 |издавач=Универзитетска издавачка куќа во Висконсин |isbn=978-0-299-22064-8 |editor-last=Тигермен |editor-first=Кетлин |локација=Медисон, Висконсин}}</ref><ref name=":12">{{Цитирајте ја книгата |last=Купувач |first=Џудит А. |title=Шепатанова нација: анотирана истражувачка библиографија |датум=2004 |издавач=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-4990-7 |серии=Серија на библиографија на староседелци од Америка |локација=Ланхам, Мериленд}}</ref> постари книги на темата беа повторно објавени.<ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Индиски легенди од северозападниот дел на Пацификот |датум=2003 |издавач=Univ. of California Press |isbn=978-0-520-23926-5 |editor-last=Кларк |editor-first=Ела Е. |издание=2. печатено издание со меки корици |location=Беркли}}</ref><ref>{{Цитирај книга |last=Кертис Бурлин |first=Натали |title=Книгата за Индијанците: понуда од американските Индијанци на индијански преданија, музички и наративи, за да се формира запис на песните и легендите на нивната раса |year=2002 |isbn=9781410201751 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирај книга |last=Спенс |first=Луис |title=Митови за американските староседелци |publisher=Довер Публикација |year=2005 |isbn=978-0-486-44573-1 |edition= |series=Довер поштенски изданија |location=Минеола, Њујорк |language=en}}</ref><ref name=":8" /> Исто така, беа објавени книги за истражувачи и експерти, кои служеа како објективни и сеопфатни збирки приказни за американските староседелци.<ref name=":12" /><ref>{{Цитирај книга |last1=Чувство |first1=Дарбин |title=Наративи на Чероки: лингвистичка студија |last2=Пулте |first2=Вилијам Џон |last3=Пулте |first3=Грегори |date=2018 |publisher=Универзитетска издавачка куќа во Оклахома |isbn=978-0-8061-5986-7 |location=Норман, Оклахома}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Епс |first=Хенри |title=Концизна студија за митовите, легендите и традициите на американскиот народ: Езотеричните традиции на домородното население |publisher=Платформа за независна издавачка куќа CreateSpace |year=2013 |isbn=9781493676149 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте го списанието |last1=Ли |first1=Џон Томас |last2=Џадсон |first2=Катерина Б. |year=2016 |title=Митови и легенди на Мисисипи Долина и Големите езера |url=http://dx.doi.org/10.2307/1889120 |journal=Историскиот преглед на долината на Мисисипи |том=2 |број=1 |страници=137 |doi=10.2307/1889120 |jstor=1889120 |issn=0161-391X|hdl=2027/hvd.32044013659602 |hdl-access=free }}</ref> Значително голем број книги од таа ера беа составени од збирки раскази кои служеа за забава и беа наменети за [[општата јавност]],<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Дуан |first=O. Б. |наслов=Митови и легенди за американските староседелци |издавач=Брокхемптон Прес |година=2004 |isbn=9781841861098 |локација=Лондон |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Кроебер |first=Карл |editor-first1=Карл |editor-last1=Кроебер |url=http://dx.doi.org/10.1002/9780470776391 |наслов=Раскажување приказни за американските староседелци |издавач=Џон Вајли и синови, Лтд. |година=2008 |isbn=978-1-4051-1541-4 |editor-first= |локација=Хобокен |doi=10.1002/9780470776391 |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Левит |first1=Пол М. |title=Рејвен ја наоѓа дневната светлина и други приказни за американските староседелци |last2=Гуралник |first2=Елиса С. |last3=Рош |first3=Керолин |publisher=Тејлор Трејд Паблишинг |year=2015 |isbn=9781630760410 |location=Ланам, Мериленд |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Мулинс |first1=Г. В. |title=Потрагата по духот: Легенди и басни за американските староседелци |last2=Куќа |first2=Ц. Л. |publisher=Издаваштво „Светлината на месечината“ |year=2015 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Мулинс |first1=Г. В. |title=Најдобрите митови, легенди и фолклор за американските староседелци |last2=Куќа |first2=Ц. Л. |издавач=Издаваштво „Светлина на месечината“ |година=2016 |isbn=9781684185283 |локација=Соединети Американски Држави |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Митови и легенди за американските староседелци |издавач=Арктурус |година=2017 |isbn=9781784287177 |локација=Лондон |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Зенко |first1=Дарен |title=Приказни за духови за американските староседелци |last2=Гидеон |first2=Амос |издавач=Паб „Лоун Пајн“ |година=2006 |isbn=9781894877756 |локација=Обурн, Вашингтон |јазик=en}}</ref> меѓу кои имаше и едукативни [[Детски книги|детски книги]].<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Училишна креативност |first=Хенри Р. |title=Волшебни Мокасини и други легенди за староседелците |publisher=Dover Publications |year=2012 |isbn=9781306338325 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Историја на староседелците за деца: истражувајте безвременски приказни, митови, легенди, приказни за спиење и многу повеќе од староседелците Американци |publisher=Историја што оживува |year=2023 |isbn=9798396893016 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Домородни легенди: прераскажување на древни приказни од народот Дакота |publisher=Oak Meadow, Inc. |year=2020 |location=Патни, Вермонт |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Мекдоналд |first1=Кел |title=Жената во шумата и други северноамерикански приказни |last2=Ешвин |first2=Кејт |last3=Пит |first3=Алина |last4=Форбс |first4=Елија |last5=Арлеџ |first5=Џордан |last6=Мекгрегор |first6=Рајл |last7=Пламондон |first7=Марија Амброуз |издавач=Iron Circus Comics |година=2022 |isbn=9781945820977 |локација=Чикаго, Илиноис |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Чемберс |first=Катерина |наслов=Митови и легенди за американските Индијанци |објавено шер=Рејнтри |година=2013 |isbn=9781410954695 |локација=Чикаго, Илиноис |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирање на книгата |last=француски |first=Фиона |title=Господар на животните: мит за создавање на староседелците во Америка |издавач=Детски книги на Франсис Линколн |година=2009 |isbn=9781845079161 |локација=Лондон |јазик=en}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * The Myths of the North American Indians public domain audiobook at LibriVox [[Категорија:Книги од 1914 година]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] h1o3c3xx0flrseg0zy2sh1h7i5pxv4x 5560697 5560694 2026-05-17T10:41:10Z IvanKonev123 98191 5560697 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | image = The Myths and Legends of the North American Indians - Lewis Spence - Maastricht University - MU KEMP 067 - 0001.jpg | caption = Насловната страница на книгата | author = Луис Спенс | isbn = 1-904-91908-1 | pub_date = 1914 | illustrator = Џејмс Џек | name = Митови и легенди за северноамериканските Индијанци | language = Англиски | publisher = Џорџ Г. Харап и Ко. | pages = 392 }} [[Податотека:The_Myths_and_Legends_of_the_North_American_Indians_-_Lewis_Spence_-_Maastricht_University_-_MU_KEMP_067_-_0002.jpg|мини|Страница од книгата]] '''''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“''''' – книга напишана од [[Lewis Spence|Луис Спенс]] и првпат објавена во 1914 година од [[George G. Harrap and Co.|„Лондон Џорџ Г. Харап и компанија“]]. Книгата содржи збирка легенди и митови за различни [[Индијанците во САД|племиња на американските староседелци]] и 32 илустрации во боја поврзани со некои од приказните, кои ги создал Џејмс Џек.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}</ref> == Контекст == Откако Спенс дипломирал на Универзитетот во Единбург, тој започнал да работи како новинар за [[The Scotsman|„Скотсмен“]] од 1899 до 1904 година, а веќе во 1905 година ја објавил својата прва книга ''[[„Мистериите на Британија: Тајни обреди и традиции на обновената античка Британија“]],'' означувајќи го почетокот на неговиот доживотен интерес за антропологијата, а веќе во 1906 година кога се преселил во Лондон, започнал да студира митологија и фолклор, што довело до создавањето на [[„Попул Вух: Митските и херојските саги на Кичесите од Централна Америка“]] (1908).<ref>{{Наведена книга|title=The Popul Vuh: The Mythic and Heroic Sagas of the Kiches of Central America|last=Spence|first=Lewis|publisher=Dttv Publications|year=1908|location=London|language=en}}</ref> Кога се вратил во Единбург во 1909 година, Спенс решил да напише повеќе книги од областа на митологијата и затоа ги објавил ''[[„Речник на митологијата“]]'' (1910)<ref>{{Наведена книга|title=A Dictionary of Mythology|last=Spence|first=Lewis|publisher=Cassel, Ltd|year=1910|language=en}}</ref> и ''[[„Митовите на Мексико и Перу“]]'' (1913)<ref>{{Наведена книга|title=The Myths of Mexico & Peru|last=Spence|first=L.|publisher=Harrap|year=1913|location=United Kingdom|language=en}}</ref>, која била напишана поради растечкиот интерес на Спенс за [[Мезоамерика|митологијата и фолклорот на Мексико и Централна Америка]] во тоа време.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955|title=Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) {{!}} Encyclopedia.com|work=www.encyclopedia.com|accessdate=2023-08-24}}</ref> Овој интерес потоа се префрлил на Северна Америка во [[„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци “|''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци'' “]] (1914), која, како петта објавена книга на Спенс, сè уште била дел од неговата рана библиографија.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm|title=Lewis Spence|work=www.controverscial.com|accessdate=2023-08-24}}</ref> На почетокот на 20 век, веќе постоеле други книги што ги собирале [[Мит|митовите]] и [[Легенда|легендите]] за Индијанците, од кои неколку во својот предговор изразувале желба да го разоткријат карактерот на абориџинската култура преку споделување на нивните приказни<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" />, како на пример во ''[[„Северноамериканските индијански бајки“]],'' [[Роберт Каутс Армор]] во која тврдел дека народните приказни на Индијанците се најдобриот одраз на нивниот карактер<ref name=":5">{{Наведена книга|title=North American Indian Fairy Tales|last=Armour|first=R.C.|publisher=Gibbings, Ltd|year=1905|location=London|language=en}}</ref>, а [[Mary Catherine Judd|Мери Кетрин Џад]], во своето дело ''[[Wigwam Stories|„Приказни за вигвам раскажани од северноамериканските Индијанци“]]'', ја нагласила љубовта на Индијанците кон убавото и кон хумористичната природа што лежела во основата на нивните приказни, карактеристика што таа сакала да ја сподели преку ова издание.<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Wigwam stories told by North American Indians|last=Judd|first=Mary Catherine|publisher=Ginn & Company|year=1906|location=Boston|language=en}}</ref> Во ''[[„Книгата за Индијанците“]]'', [[Natalie Curtis|Натали Кертис]] изјавила дека нејзината намера била книгата да ги направи Индијанците познати, и на Американците и на помладите генерации Индијанци, за да не биде заборавена индијанската култура. Како последица на тоа, таа се надевала дека Американците и Индијанците би можеле да ја остават зад себе својата историја на конфликти и да живеат обединети како еден народ.<ref name=":7">{{Наведена книга|title=The Indians' Book|last=Burlin|first=Natalie Curtis|publisher=Harper and Bros.|year=1907|location=Harvard University|language=en}}</ref> == Содржина == ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' содржела две воведни поглавја, чии информации, според Спенс, биле потребни за правилно разбирање и ценење на следните пет поглавја што ги опфаќале насловните митови и легенди.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> Во првото поглавје, Спенс дал историски преглед на откривањето на северноамериканските Индијанци, како и на нивната историја со [[European Americans|европските доселеници]], а воедно ги опишува и најчестите обичаи, традиции и начин на живот на различни главни групи племиња, како што се [[Algonquin people|Алгонкините]] или [[Ирокези|Ирокезите]].<ref name=":0" /> Второто поглавје ги опфаќало општите митологии што биле генерално присутни кај сите племиња како на пример, централните културни верувања на [[Анимизам|анимизмот]], [[Тотем|тотемизмот]] и [[Фетишизам|фетишизмот]], или вообичаените религиозни идеи за [[Божество|боговите]] или [[Морал|моралот]].<ref name=":0" /> Останатите пет поглавја содржеле митови и легенди за соодветните групи племиња, имено на [[Алгонкински народи|Алгонкијците]], [[Ирокези|Ирокезите]], [[Сијукси|Сиукс]], [[Pawnee mythology|Пауни]] и други индијански групи кои живеат во северните и северозападните делови на Северна Америка. Спенс заклучил дека приказните за северноамериканските Индијанци личеле на [[European folklore|европските]] и [[Scandinavian folklore|скандинавските народни приказни]], но нагласил дека тие сепак поседувале многу посебна атмосфера.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> Во предговорот, Спенс ја нагласил потребата да се преточат приказните за северноамериканските Индијанци во пишана форма и да се соочи американското население со нив: „'''Примарната цел е да му се обезбеди на читателот општ поглед на митологиите на Црвениот човек од Северна Америка, придружен со такви историски и етнолошки информации што ќе му помогнат да ги процени реалните услови под кои постоел овој најинтересен дел од човештвото.“'''<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1915|title=Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'|url=https://www.jstor.org/stable/29738110|journal=The Journal of Race Development|volume=6|issue=1|pages=107|doi=10.2307/29738110|issn=1068-3380|jstor=29738110|url-access=subscription}}</ref> Во поговорот, Спенс ја изразил својата надеж дека преку читањето на овие приказни, Американците би можеле да ги видат сличностите меѓу себе и Индијанците. Крајот на книгата содржела библиографија на релевантна литература и речник на термини специфични за доменот, претежно поврзани со културата, што се користела низ целата книга.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The Myths of the North American Indians|last=Spence|first=Lewis|publisher=George G. Harrap, Ltd|year=1914|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence1914">Spence, Lewis (1914). ''The Myths of the North American Indians''. George G. Harrap, Ltd.</cite></ref> == Последователни публикации == Од нејзиното оригинално објавување во 1914 и 2023 година, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' била повторно објавена повеќе од 10 пати под малку поинакви имиња<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://isbndb.com/search/books/North+American+Indians+lewis+spence|title=Search results for North American Indians lewis spence {{!}} ISBNdb|work=isbndb.com|accessdate=2023-08-25}}</ref>, а понекогаш и со нова содржина, како што е ''[[„Краток водич за митови и легенди на американските домородци“]]'', кој содржел коментари и нов воведен есеј од [[Џон Е. Луис]]<ref name=":8">{{Наведена книга|title=A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis.|last=Spence|first=Lewis|publisher=Little, Brown Book Group|year=2013|isbn=9781780337883|location=United Kingdom|language=en}}</ref> или ''[[„Легендите на американските домородци“]]'', што бил компилација од неколку книги слични на ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'', која служела како голема збирка приказни за американските домородци.<ref>{{Наведена книга|title=The Legends of Native Americans|last=Spence|first=L.|last2=Dorsey|first2=J. O.|last3=Cushing|first3=F. H.|last4=Matthews|first4=W.|last5=Mooney|first5=J.|last6=Smith|first6=E. A.|publisher=DigiCat|year=2022|location=Czechia|language=en}}</ref> Книгата била објавена и на други јазици, како германски<ref>{{Наведена книга|title=Mythen der Indianer|last=Spence|first=Lewis|publisher=Bechtermünz und Weltbild|year=1998|isbn=9783828948006|location=Germany|language=de}}</ref> и шпански<ref>{{Наведена книга|title=Indios de norteamerica|last=Spence|first=Lewis|publisher=M. E. Editores|year=1995|isbn=9788449501609|location=Madrid|language=es}}</ref>, а во 2021 година, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' била адаптирана во [[Audiobook|аудиокнига]] наречена ''„Митологија на американските домородци“ која'' ги содржи приказните од оригиналната книга раскажани од гласот на [[Џим Д. Џонстон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.audible.co.uk/pd/Native-American-Mythology-Audiobook/B09BT7LZ7M|title=Native American Mythology: The Myths of the North American Indians with a Summary|date=8 July 2023|work=Audible|accessdate=8 July 2023}}</ref> == Рецепција == Иако делото на Спенс генерално било опишано како '''„наидувајќи на строги критики во професионалните списанија“'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goodreads.com/author/show/224276.Lewis_Spence|title=Lewis Spence|work=www.goodreads.com|accessdate=2023-08-25}}</ref>, ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' конкретно било рецензирано во јулското издание на ''„Весникот за раса и развој“'' од 1915 година, а приказните од книгата биле опишани како '''„раскажани на многу интересен начин“'''.<ref name=":1">{{Наведено списание|date=1915|title=Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'|url=https://www.jstor.org/stable/29738110|journal=The Journal of Race Development|volume=6|issue=1|pages=107|doi=10.2307/29738110|issn=1068-3380|jstor=29738110|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore=""><span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[https://www.jstor.org/stable/29738110 "Review of 'The Myths and Legends of the North American Indians'"]</span>. ''The Journal of Race Development''. '''6''' (1): 107. 1915. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.2307/29738110|10.2307/29738110]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/1068-3380 1068-3380]. [[JSTOR]]&nbsp;[https://www.jstor.org/stable/29738110 29738110].</cite></ref> Во 21 век, книгата стана дел од дискусијата на goodreads.com<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://www.goodreads.com/book/show/2187534.The_Myths_of_the_North_American_Indians|title=The Myths of the North American Indians|date=1989|work=Goodreads|publisher=Dover Publ|isbn=978-0-486-25967-3|series=Dover books on the American Indians|access-date=2023-08-25}}</ref>, бидејќи некои ја отповикувале поради нејзиниот наводно ,,расистички речник" што се користел за опишување на Индијанците, а неписмените и прости кориснички рецензии ги оцениле термините што Спенс ги користи низ целата книга, како „примитивен“, „дивјак човек“, „црвен човек“ и „нецивилизиран“, како проблематични, а погледот на Спенс за северноамериканските Индијанци бил критикуван како лицемерен и неправедно понижувачки кон расата.<ref name=":3" /> Некои известувале дека не ја завршиле книгата поради ова, а други го бранеле Спенс, тврдејќи дека луѓето можеле да пропуштат добра книга, само затоа што немале доволна едукација и интелегенција и со тоа не успевале да направат разлика помеѓу расистички и понижувачки јазик и застарен јазик.<ref name=":3" /> Реизданието од 2012 година на ''„Митови и легенди на северноамериканските Индијанци“'', насловено како ''„Митови на домородните Американци'' “, ја опишувало оригиналната книга како „главен претходник на современите студии за митовите“<ref>{{Наведена книга|title=Native American Myths|last=Spence|first=Lewis|publisher=Dover Publications|year=2012|isbn=9780486112350|language=en}}</ref>, а реизданието од 2013 година ''„Краток водич за митови и легенди на домородните Американци'' “ ја нарекувал оригиналната книга „основачка“.<ref name=":8">{{Наведена книга|title=A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis.|last=Spence|first=Lewis|publisher=Little, Brown Book Group|year=2013|isbn=9781780337883|location=United Kingdom|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSpence2013">Spence, Lewis (2013). ''A Brief Guide to Native American Myths and Legends: With a New Introduction and Commentary by Jon E. Lewis''. United Kingdom: Little, Brown Book Group. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781780337883|<bdi>9781780337883</bdi>]].</cite></ref> ''„Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“'' се споменувала во многу други дела од литературата, од кои неколку се занимавале и со (домородната американска) митологија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.com/scholar?start=0&hl=en&as_sdt=5,44&sciodt=0,44&as_ylo=1913&as_yhi=2023&cites=2509862013284004320&scipsc=&inst=13291755310766122872|title=Google Scholar|work=scholar.google.com|accessdate=2023-08-25}}</ref> Книгата била спомената поради нејзините описи на начинот на живот на Индијанците преку приказните што ги раскажувал и со цел да се анализираат нивните теми или симболи.<ref>{{Наведено списание|last=Pérez-Lloréns|first=José Lucas|last2=Mouritsen|first2=Ole G.|last3=Rhatigan|first3=Prannie|last4=Cornish|first4=M. Lynn|last5=Critchley|first5=Alan T.|date=October 2020|title=Seaweeds in mythology, folklore, poetry, and life|url=https://link.springer.com/10.1007/s10811-020-02133-0|journal=Journal of Applied Phycology|language=en|volume=32|issue=5|pages=3157–3182|bibcode=2020JAPco..32.3157P|doi=10.1007/s10811-020-02133-0|issn=0921-8971|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Parallel Myths|last=Bierlein|first=J. F.|publisher=The Random House Publishing Group|year=1994|edition=1st|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Handbook of North American Mythology|last=Dawn E.|first=Bastian|last2=Mitchell|first2=Judy K.|publisher=Oxford University Press|year=2008|location=Oxford|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Mi'kmaq Landscapes: From Animism to Sacred Ecology|last=Hornborg|first=Anne-Christine|publisher=Taylor & Francis|year=2016|location=United Kingdom|language=en}}</ref> Во годините по објавувањето на ''„Митови и легенди на северноамериканските Индијанци“'', Спенс продолжил да пишува за митови и легенди на други култури во дела како што се ''[[Myths and Legends of Babylonia and Assyria|„Митови и легенди на Вавилонија и Асирија“]]'' (1917) или [[„Легенди и романси на Шпанија “|''„Легенди и романси на Шпанија'' “]] (1920)<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm|title=Lewis Spence|work=www.controverscial.com|accessdate=2023-08-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.controverscial.com/Lewis%20Spence.htm "Lewis Spence"]. ''www.controverscial.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref>, а подоцна во 20 години од 20 век се вклучил во шкотската националистичка политика со тоа што се приклучил на [[Scots National League|Шкотската национална лига]]<ref name=":2" /><ref>{{Наведена книга|url=http://books.openedition.org/pus/9785|title=Scotland and the Scots, 1707–2007: A Reader|last=Auer|first=Christian|date=2013|publisher=Presses universitaires de Strasbourg|isbn=978-2-86820-551-3|pages=256–257|language=en|doi=10.4000/books.pus.10169}}</ref>, во кој период, неговите интереси се префрлиле од испитување на легендите на различни култури и се фокусирале на една специфична легенда, мистеријата на [[Атлантида]]. Тој напишал неколку книги на оваа тема, особено [[„Проблемот на Атлантида“|„''Проблемот на Атлантида“'']] (1924), [[„Атлантида во Америка“|''„Атлантида во Америка''“]] (1925) и ''[[„Историја на Атлантида“]]'' (1926).<ref name=":2" /> Во 1951 година, четири години пред неговата смрт, на Спенс му била доделена кралска пензија за заслуги во литературата.<ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955|title=Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) {{!}} Encyclopedia.com|work=www.encyclopedia.com|accessdate=2023-08-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/spence-james-lewis-thomas-chalmers-1874-1955 "Spence, (James) Lewis (Thomas Chalmers) (1874–1955) | Encyclopedia.com"]. ''www.encyclopedia.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-24</span></span>.</cite></ref> По објавувањето на „Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“ во 1914 година, до 2023 година биле објавени стотици книги за [[Митологиите на домородните народи на Америка|Северноамерикански митови и легенди]],<ref>{{Cite web |title=митови и легенди за американските домородни индијанци – Treffer |url=https://www.worldcat.org/de/search?q=native+american+indian+myths+and+legends&itemType=book&itemSubType=book-printbook,book-digital,book-mic,book-thsis,book-mss,book-largeprint,book-braille&datePublished=1915-2023 |access-date=2023-09-17 |website=www.worldcat.org}}</ref> од кои огромното мнозинство излегле по 1980 година<ref name=":9">{{Cite web |title=native american Индиски митови и легенди – Treffer |url=https://www.worldcat.org/de/search?q=native+american+indian+myths+and+legends&itemType=book&itemSubType=book-printbook,book-digital,book-mic,book-thsis,book-mss,book-largeprint,book-braille&datePublished=1980-2023 |access-date=2023-09-17 |website=www.worldcat.org}}</ref>, а во децениите по објавувањето на „Митовите и легендите за северноамериканските Индијанци“, биле објавени само неколку други збирки народни приказни и легенди на домородните Американци како што се Том 10 од „Митологијата на сите раси“ (1916), објавен две години по „Митовите и легендите на северноамериканските Индијанци“, која претставува објективна и описна збирка митови и легенди за Индијанците<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Gray |first=Louis Herbert |title=Митологијата на сите раси / Том X: Северноамерикански |издавач=Marshall Jones company |year=1916 |location=Boston |language=en}}</ref>, а останатите неколку книги избрале да зумираат на специфични [[државно признати племиња во Соединетите Држави|подгрупи на Индијанци]] како на пример на митовите на северозападните Индијанци,<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Bagley |first=Clarence |title=Индиски митови на северозападот |publisher=Книжарница Шори |year=1971 |isbn=9780846640417 |edition=reprint |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте го списанието |последен=Нергард |прв=C. A. |date=1935 |title=Кларенс Б. Бегли: Кратка биографија |url=http://www.jstor.org/stable/40475729 |journal=Вашингтон Историски Квартален Списание |language=en |volume=26 |issue=2 |pages=109–118 |jstor=40475729 |access-date=2023-09-17 }}</ref> [[југозападни Индијанци]]s,<ref name=":10">{{Цитирајте ја книгата |last=Датон |first=Берта П. |title=Митови и легенди за Индијанците од Југозападот |издавач=Белерофон Букс |year=1979 |isbn=9780883880494 |location=Калифорнија |language=en}}</ref> и [[Северни Карпести Планини|Индијанци од Северните Карпести Планини]],<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Кларк |first=Ела Е. |title=Индиски легенди од северните Карпести Планини |publisher=Универзитетска издавачка куќа на Оклахома |year=1966 |isbn=9780806120874 |location=Норман, Оклахома |language=en}}</ref> приказни за [[Јаки]],<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Гидингс |first=Рут Ворнер |title=Митови и легенди за Јаки |publisher=Универзитетска издавачка куќа на Аризона |year=1959 |isbn=9780816504671 |location=Тусон |language=en}}</ref> на државата Њујорк [[Ирокези]],<ref name=":11">{{Цитирајте ја книгата |last=Конверс |first=Хариет Максвел |title=Митови и легенди за њујоршките Ирокези |publisher=И.Ј. Фридман |година=1962 |локација=Порт Вашингтон, Њујорк |language=en}</ref> или на [[Племето Алабама-Кушата од Тексас|Индијанците Алабама-Кушата од Тексас]].<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Мартин |first=Хауард Н. |title=Митови и народни приказни на Индијанците Алабама-Кушата од Тексас |publisher=Енсино Прес |година=1977 |isbn=9780884260523 |локација=Остин, Тексас |language=en}}</ref> Некои од овие книги изразувале слични чувства како „Митовите и легендите на Северноамериканските Индијанци“, како што е љубовта и споделената симпатија на еден автор кон индиската култура''<ref name=":11" />'' или фалењето на индиската изработка, уметност и богатството на приказни што се пренесуваат преку нивните приказни<ref name=":10" />, а на почетокот на 21 век (од 2000 до 2023), придружени со приливот на книги на оваа тема,<ref name=":9" /> се појавиле и други видови збирки раскази што раскажувале индиски приказни. Освен понатамошните книги што се фокусирале на легендите за еден одреден регион или племе,<ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Приказни од Милвоки |date=2005 |publisher=Marquette University Press |isbn=978-0-87462-079-5 |editor-last=Jablonsky |editor-first=Thomas J. |series=Серија за урбан живот |location=Милвоки, Висконсин}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Истман |first1=Чарлс А. |title=Вигвам вечери: Сиукс народни приказни прераскажани |last2=Истман |first2=Елејн Гудејл |publisher=Дигитална библиотека Барнс и Нобл |year=2011 |isbn=9781411436800 |location=Њујорк |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Лиланд |first=Чарлс Г. |title=Легенди за Алгонкин |издавач=Довер Публикации |година=2012 |isbn=9781306391573 |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Индиска литература од Висконсин: антологија на домородни гласови |date=2006 |издавач=Универзитетска издавачка куќа во Висконсин |isbn=978-0-299-22064-8 |editor-last=Тигермен |editor-first=Кетлин |локација=Медисон, Висконсин}}</ref><ref name=":12">{{Цитирајте ја книгата |last=Купувач |first=Џудит А. |title=Шепатанова нација: анотирана истражувачка библиографија |датум=2004 |издавач=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-4990-7 |серии=Серија на библиографија на староседелци од Америка |локација=Ланхам, Мериленд}}</ref> постари книги на темата биле повторно објавени<ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Индиски легенди од северозападниот дел на Пацификот |датум=2003 |издавач=Univ. of California Press |isbn=978-0-520-23926-5 |editor-last=Кларк |editor-first=Ела Е. |издание=2. печатено издание со меки корици |location=Беркли}}</ref><ref>{{Цитирај книга |last=Кертис Бурлин |first=Натали |title=Книгата за Индијанците: понуда од американските Индијанци на индијански преданија, музички и наративи, за да се формира запис на песните и легендите на нивната раса |year=2002 |isbn=9781410201751 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирај книга |last=Спенс |first=Луис |title=Митови за американските староседелци |publisher=Довер Публикација |year=2005 |isbn=978-0-486-44573-1 |edition= |series=Довер поштенски изданија |location=Минеола, Њујорк |language=en}}</ref><ref name=":8" />, а воедно биле објавени книги за истражувачи и експерти, кои служеле како објективни и сеопфатни збирки приказни за американските староседелци.<ref name=":12" /><ref>{{Цитирај книга |last1=Чувство |first1=Дарбин |title=Наративи на Чероки: лингвистичка студија |last2=Пулте |first2=Вилијам Џон |last3=Пулте |first3=Грегори |date=2018 |publisher=Универзитетска издавачка куќа во Оклахома |isbn=978-0-8061-5986-7 |location=Норман, Оклахома}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Епс |first=Хенри |title=Концизна студија за митовите, легендите и традициите на американскиот народ: Езотеричните традиции на домородното население |publisher=Платформа за независна издавачка куќа CreateSpace |year=2013 |isbn=9781493676149 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте го списанието |last1=Ли |first1=Џон Томас |last2=Џадсон |first2=Катерина Б. |year=2016 |title=Митови и легенди на Мисисипи Долина и Големите езера |url=http://dx.doi.org/10.2307/1889120 |journal=Историскиот преглед на долината на Мисисипи |том=2 |број=1 |страници=137 |doi=10.2307/1889120 |jstor=1889120 |issn=0161-391X|hdl=2027/hvd.32044013659602 |hdl-access=free }}</ref> Значително голем број книги од таа ера биле составени од збирки раскази кои служеле за забава и биле наменети за [[општата јавност]],<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Дуан |first=O. Б. |наслов=Митови и легенди за американските староседелци |издавач=Брокхемптон Прес |година=2004 |isbn=9781841861098 |локација=Лондон |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Кроебер |first=Карл |editor-first1=Карл |editor-last1=Кроебер |url=http://dx.doi.org/10.1002/9780470776391 |наслов=Раскажување приказни за американските староседелци |издавач=Џон Вајли и синови, Лтд. |година=2008 |isbn=978-1-4051-1541-4 |editor-first= |локација=Хобокен |doi=10.1002/9780470776391 |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Левит |first1=Пол М. |title=Рејвен ја наоѓа дневната светлина и други приказни за американските староседелци |last2=Гуралник |first2=Елиса С. |last3=Рош |first3=Керолин |publisher=Тејлор Трејд Паблишинг |year=2015 |isbn=9781630760410 |location=Ланам, Мериленд |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Мулинс |first1=Г. В. |title=Потрагата по духот: Легенди и басни за американските староседелци |last2=Куќа |first2=Ц. Л. |publisher=Издаваштво „Светлината на месечината“ |year=2015 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Мулинс |first1=Г. В. |title=Најдобрите митови, легенди и фолклор за американските староседелци |last2=Куќа |first2=Ц. Л. |издавач=Издаваштво „Светлина на месечината“ |година=2016 |isbn=9781684185283 |локација=Соединети Американски Држави |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Митови и легенди за американските староседелци |издавач=Арктурус |година=2017 |isbn=9781784287177 |локација=Лондон |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Зенко |first1=Дарен |title=Приказни за духови за американските староседелци |last2=Гидеон |first2=Амос |издавач=Паб „Лоун Пајн“ |година=2006 |isbn=9781894877756 |локација=Обурн, Вашингтон |јазик=en}}</ref> меѓу кои имало и едукативни [[детски книги]].<ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Училишна креативност |first=Хенри Р. |title=Волшебни Мокасини и други легенди за староседелците |publisher=Dover Publications |year=2012 |isbn=9781306338325 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Историја на староседелците за деца: истражувајте безвременски приказни, митови, легенди, приказни за спиење и многу повеќе од староседелците Американци |publisher=Историја што оживува |year=2023 |isbn=9798396893016 |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |title=Домородни легенди: прераскажување на древни приказни од народот Дакота |publisher=Oak Meadow, Inc. |year=2020 |location=Патни, Вермонт |language=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last1=Мекдоналд |first1=Кел |title=Жената во шумата и други северноамерикански приказни |last2=Ешвин |first2=Кејт |last3=Пит |first3=Алина |last4=Форбс |first4=Елија |last5=Арлеџ |first5=Џордан |last6=Мекгрегор |first6=Рајл |last7=Пламондон |first7=Марија Амброуз |издавач=Iron Circus Comics |година=2022 |isbn=9781945820977 |локација=Чикаго, Илиноис |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирајте ја книгата |last=Чемберс |first=Катерина |наслов=Митови и легенди за американските Индијанци |објавено шер=Рејнтри |година=2013 |isbn=9781410954695 |локација=Чикаго, Илиноис |јазик=en}}</ref><ref>{{Цитирање на книгата |last=француски |first=Фиона |title=Господар на животните: мит за создавање на староседелците во Америка |издавач=Детски книги на Франсис Линколн |година=2009 |isbn=9781845079161 |локација=Лондон |јазик=en}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * The Myths of the North American Indians public domain audiobook at LibriVox [[Категорија:Книги од 1914 година]] [[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]] hn7q2diy0sy6e4bcmaj5549vha2lbim Мезоамериканско дрво на светот 0 1395272 5560709 2026-05-17T11:20:36Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352687071|Mesoamerican world tree]]“ 5560709 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Shaft_tomb_tree_tableau_2.jpg|мини|322x322пкс|Табло од традицијата на гробници од Западно Мексико, кое прикажува повеќеслојно дрво со птици. Се претпоставува дека птиците претставуваат души кои сè уште не се спуштиле во подземјето,<ref>AMNH, {{Наведена мрежна страница|url=http://anthro.amnh.org/anthropology/research/mca_objects.cfm?case_number=3|title=Mexican and Central American Hall, AMNH|archive-url=https://web.archive.org/web/20080928022116/http://anthro.amnh.org/anthropology/research/mca_objects.cfm?case_number=3|archive-date=2008-09-28|accessdate=2008-04-23}}, which further cites Butterwick, Kristi (2004) ''Heritage of Power: Ancient Sculpture from West Mexico'', Metropolitan Museum of Art.</ref> додека средишното дрво може да го претставува мезоамериканското дрво на светот.]] [[Податотека:Izapa_Stela_5.jpg|мини|300x300пкс|Дрво на животот, Изапа Стела 5]] [[Дрво на светот|Дрвата на светот]] се мотив што се јавува во митските космологии, описите за создавањето и [[Иконографија|иконографиите]] на [[Претколумбовска Америка|претколумбовските]] култури на [[Мезоамерика]]. Во мезоамериканскиот контекст, дрвата на светот ги отелотворуваат четирите [[Страни на светот|основни насоки]], кои исто така служат за да ја претстават четирикратната природа на средишното дрво на светот, симболична ''оска на светот'' што ги поврзува рамнините на Подземјето и небото со онаа на земното царство. Прикази на дрва на светот, и во нивните насочени и во средишните аспекти, се наоѓаат во уметноста и митолошките традиции на култури како што се [[Мајанска цивилизација|Маите]], [[Ацтеки|Ацтеките]], [[Изапа|Изапанците]], [[Миштеци|Миштеците]], [[Олмеки|Олмеките]] и други, кои датираат барем од средните/доцните формативни периоди на [[Мезоамерикански времеслед|мезоамериканскиот времеслед]]. Кај Маите, средишното дрво на светот било замислено како или претставено од дрво [[сеиба]] и е познато како ''wacah chan'' или ''yax imix che'', во зависност од [[Мајански јазици|мајанскиот јазик]]. Стеблото на дрвото може да биде претставено и со исправен [[Кајмани|кајман]], чија кожа потсетува на бодликавото стебло на дрвото. Насочените дрва на светот се поврзани и со четирите Годишници во [[Мезоамерикански календари|мезоамериканските календари]], како и со насочените бои и божества. [[Мезоамерикански кодекси|Мезоамериканските кодекси]] кои ја имаат оваа поврзаност се [[Кодекс|кодексите]] од [[Дрезденски кодекс|Дрезден]], [[Кодекс Борџија|Борџија]] и [[Кодекс Фејервари-Мајер|Фејервари-Мајер]]. Се претпоставува дека мезоамериканските места и церемонијалните центри честопати имале вистински дрвја засадени во секоја од четирите кардинални насоки, претставувајќи го концептот на четиристраност. Стелата Изапа 5 се смета за можна претстава на дрво на светот, како и дрвото на саркофагот на [[Кинич Ханаб Пакал|Кинич Џанаб Пакал]] во Паленке.<ref>{{Наведена книга|title=The Code of Kings: The Language of Seven Sacred Maya Temples and Tombs|last=Schele|first=Linda|last2=Mathews|first2=Peter|publisher=Simon & Schuster|year=1998|isbn=0684852098|location=New York|pages=113–114}}</ref> Дрвата на светот често се прикажуваат со птици во нивните гранки, а нивните корени се протегаат в земја или во вода (понекогаш на врвот на „водно чудовиште“, симболично за подземјето). Средишното дрво на светот е исто така протолкувано како претстава на појасот на [[Млечен Пат|Млечниот Пат]]. == Поврзано == [[Ацтечка митологија]] [[Мајанска митологија]] [[Дрво на животот]] == Наводи == == Литература == [[Категорија:Мезоамериканска религија и митологија]] gt3fhgf7tjtggj802zg7beikqd8495j 5560714 5560709 2026-05-17T11:24:34Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5560714 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Shaft_tomb_tree_tableau_2.jpg|мини|322x322пкс|Табло од традицијата на гробници од Западно Мексико, кое прикажува повеќеслојно дрво со птици. Се претпоставува дека птиците претставуваат души кои сè уште не се спуштиле во подземјето,<ref>AMNH, {{Наведена мрежна страница|url=http://anthro.amnh.org/anthropology/research/mca_objects.cfm?case_number=3|title=Mexican and Central American Hall, AMNH|archive-url=https://web.archive.org/web/20080928022116/http://anthro.amnh.org/anthropology/research/mca_objects.cfm?case_number=3|archive-date=2008-09-28|accessdate=2008-04-23}}, which further cites Butterwick, Kristi (2004) ''Heritage of Power: Ancient Sculpture from West Mexico'', Metropolitan Museum of Art.</ref> додека средишното дрво може да го претставува мезоамериканското дрво на светот.]] [[Податотека:Izapa_Stela_5.jpg|мини|300x300пкс|Дрво на животот, Изапа Стела 5]] [[Дрво на светот|Дрвата на светот]] се мотив што се јавува во митските космологии, описите за создавањето и [[Иконографија|иконографиите]] на [[Претколумбовска Америка|претколумбовските]] култури на [[Мезоамерика]]. Во мезоамериканскиот контекст, дрвата на светот ги отелотворуваат четирите [[Страни на светот|основни насоки]], кои исто така служат за да ја претстават четирикратната природа на средишното дрво на светот, симболична ''оска на светот'' што ги поврзува рамнините на Подземјето и небото со онаа на земното царство. Прикази на дрва на светот, и во нивните насочени и во средишните аспекти, се наоѓаат во уметноста и митолошките традиции на култури како што се [[Мајанска цивилизација|Маите]], [[Ацтеки|Ацтеките]], [[Изапа|Изапанците]], [[Миштеци|Миштеците]], [[Олмеки|Олмеките]] и други, кои датираат барем од средните/доцните формативни периоди на [[Мезоамерикански времеслед|мезоамериканскиот времеслед]]. Кај Маите, средишното дрво на светот било замислено како или претставено од дрво [[сеиба]] и е познато како ''wacah chan'' или ''yax imix che'', во зависност од [[Мајански јазици|мајанскиот јазик]]. Стеблото на дрвото може да биде претставено и со исправен [[Кајмани|кајман]], чија кожа потсетува на бодликавото стебло на дрвото. Насочените дрва на светот се поврзани и со четирите годишници во [[Мезоамерикански календари|мезоамериканските календари]], како и со насочените бои и божества. [[Мезоамерикански кодекси|Мезоамериканските кодекси]] кои ја имаат оваа поврзаност се [[Кодекс|кодексите]] од [[Дрезденски кодекс|Дрезден]], [[Кодекс Борџија|Борџија]] и [[Кодекс Фејервари-Мајер|Фејервари-Мајер]]. Се претпоставува дека мезоамериканските места и церемонијалните центри честопати имале вистински дрвја засадени во секоја од четирите кардинални насоки, претставувајќи го концептот на четиристраност. Стелата Изапа 5 се смета за можна претстава на дрво на светот, како и дрвото на саркофагот на [[Кинич Ханаб Пакал|Кинич Џанаб Пакал]] во Паленке.<ref>{{Наведена книга|title=The Code of Kings: The Language of Seven Sacred Maya Temples and Tombs|last=Schele|first=Linda|last2=Mathews|first2=Peter|publisher=Simon & Schuster|year=1998|isbn=0684852098|location=New York|pages=113–114}}</ref> Дрвата на светот често се прикажуваат со птици во нивните гранки, а нивните корени се протегаат в земја или во вода (понекогаш на врвот на „водно чудовиште“, симболично за подземјето). Средишното дрво на светот е исто така протолкувано како претстава на појасот на [[Млечен Пат|Млечниот Пат]]. == Поврзано == *[[Ацтечка митологија]] *[[Мајанска митологија]] *[[Дрво на животот]] == Наводи == {{наводи}} == Литература == *{{cite book |editor=Adkinson, Robert |date=1996 |title=The Maya: Sacred Symbols (Sacred Symbols Series) |publisher=Thames and Hudson |location=London |isbn=0-500-06022-3}} *{{cite web|author=Finley, Michael |date=2003 |title=Raising the sky: The Maya creation myth and the Milky Way |work=The Real Maya Prophecies: Astronomy in the Inscriptions and Codices |url=http://members.shaw.ca/mjfinley/creation.html |publisher=Maya Astronomy |accessdate=2007-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061225141405/http://members.shaw.ca/mjfinley/creation.html |archivedate=2006-12-25 |url-status=dead }} *{{cite book |author=Freidel, David A. |author2=Linda Schele |author2-link= |author3=Joy Parker |date=1993 |title=Maya Cosmos: Three Thousand Years on the Shaman's Path |url=https://archive.org/details/mayacosmosthreet0000frei |url-access=registration |publisher=William Morrow & Co |location=New York |isbn=0-688-10081-3}} *{{aut|Kappelman, Julia}} "[http://www.utexas.edu/cofa/a_ah/dir/precol/west_mexico.htm Art 347L Mesoamerican Art Syllabus: West Mexico]", accessed April 2008. * McDonald, J. Andrew. “DECIPHERING THE SYMBOLS AND SYMBOLIC MEANING OF THE MAYA WORLD TREE”. In: ''Ancient Mesoamerica'' 27, no. 2 (2016): 333–59. doi:10.1017/S0956536116000249. *{{cite book |author=Miller, Mary |author-link= |author2=Karl Taube |author2-link=|date=1993 |title=The Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya |publisher=Thames and Hudson |location=London |isbn=0-500-05068-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/godssymbolsofa00mill }} [[Категорија:Мезоамериканска религија и митологија]] jfgnq9m0nqwiqp63efp72luzfj4kjzd Разговор:Мезоамериканско дрво на светот 1 1395273 5560710 2026-05-17T11:20:54Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5560710 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Ел Сомбрерон 0 1395274 5560713 2026-05-17T11:24:30Z Antonijaa.2012 119763 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1335829247|El Sombrerón]]“ 5560713 wikitext text/x-wiki '''Ел Сомбрерон''' е легендарен лики една од најпознатите легенди на [[Гватемала]] , раскажана во книги<ref>{{Наведена книга|title=El Sombreron|last=Alekos|date=2003-09-01|publisher=Panamericana Editorial|isbn=978-958-30-0946-4}}</ref>и филмови<ref>{{IMDb title|title=El Sombrerón (1950)}}</ref>Ел Сомбрерон е исто така и баучна фигура во [[Мексико]].<ref>{{Наведена книга|title=The People's Guide to Mexico|last=Carl Franz|last2=Lorena Havens|date=2006-10-01|publisher=Avalon Travel Pub|isbn=978-1-56691-711-7|page=306}}</ref> Овој лик е познат и со други имиња ,како Ципитио , [[Гоблин|гоблинот]] ,а понекогаш и Цизимит ,неговите главни карактеристики се секогаш исти :висок човек со црна фустан ,дебел и брилијантен појас ;носи црна ,голема шапка и чизми кои прават многу бучава кога оди . Тој сака да јава коњи и да им ги плете опашките и гривите .Кога не може да најде коњи ,ги плете косите на кучињата .Исто така ,сака да им се додворува на млади дами кои имаат долга коса и големи очи . Кога му се допаѓа некоја ,тој ја следи ,ѝ ја плете косата и ѝ пее серенади со својата сребрена гитара ; но исто така става земја во нејзината чинија и таа не може да јаде ниту да спие . Ел Сомбрерон се појавува во самрак ,влечејќи група мазги што носат јаглен ,со кои патува низ градот и неговите населби .Кога жената одговара на неговата љубов ,тој ги врзува мазгите за столбот на куќата каде што живее таа ,ја откачува неговата гитара и почнува да пее и танцува .Некои жители од населбите Ла Реколесион и Парокија Виеха велат дека тој сè уште талка ноќе кога има полна месечина . Ел Сомбрерон е една од најважните легенди на Гватемала ,заедно со Ла Лорона ,Кадехо и Сигуанаба. == Легендата == Во населбата Ла Реколесион живеела млада жена по име Сузана ,ќерка на жена која поседувала продавница .Сузана била многу убава девојка ,со долга коса и големи лешникови очи . Една ноќ ,кога имало полна месечина ,таа била на балконот восхитувајќи се на небото .Одеднаш ,ѝ се приближил низок лик со голема шапка и гитара . Нејзината убавина го воодушевила .Тој почнал да ѝ пее песна ,но во тој момент нејзините родители откриле дека е надвор и ја натерале да се врати во куќата .Од тој ден ,таа повеќе не можела да спие бидејќи овој лик се појавувал во куќата или ѝ пеел од улица .Не можела ниту да јаде ,бидејќи секој пат кога ѝ служеле храна ,таа била загадена со земја . Загрижени ,нејзините родители ѝ ја исекле косата и ја однеле во црква за свештеникот да стави света вода врз неа и да се помоли за неа .Неколку дена подоцна ,Ел Сомбрерон престанал да ја вознемирува . Традиционално ,легендата им советува на тинејџерките да ги зачуваат колективните вредности на општеството .<ref>[http://www.prensalibre.com/pl/2005/abril/17/112268.html ¿Creés en las leyendas?] {{Семарх|url=https://archive.today/20070710004304/http://www.prensalibre.com/pl/2005/abril/17/112268.html|date=2007-07-10}}, by Luisa Pérez, Prensa Libre (Guatemala), 17 Apr 2005 </ref> == Културно влијание == „ Легендата за Ел Сомбрерон “е насловот на еден од кратките раскази во збирката ''„Легенди на Гватемала'' “од 1930 год ,на гватемалскиот добитник [[Нобелова награда за литература|на Нобелова]] награда [[Мигел Анхел Астуријас Росалес|Мигел Анхел Астуриас]]. Во 1950 год ,„ Ел Сомбрерон “стана тема на истоимен филм ,еден од првите филмови снимени во Гватемала . == Наводи == g1vsin6773nt48vqs7fru4pi80w7r8l Вајоб 0 1395275 5560722 2026-05-17T11:34:30Z Antonijaa.2012 119763 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1245629404|Wayob]]“ 5560722 wikitext text/x-wiki '''Вејоб''' е множина од {{Јаз|yua|way}} (или {{Јаз|yua|uay}} ) ,мајански збор со основно значење на „ спиење ( ње ) “ ,но кој на [[Јукатански јазик|јукатански мајански јазик]] е термин што специфично означува мезоамерикански [[нагуал]] ,односно личност која може да се трансформира во животно додека спие со цел да наштети ,или пак самата резултирачка трансформација како животно .{{Sfn|Diccionario Maya Cordemex|1980}}Веќе во класичното верување на Маја ,животните , ''препознатливи'' по посебен хиероглиф ,имале важна улога . == Во етнографијата на Маите == Во етнографијата на Јуката ,трансформацијата на животните е обично вообичаено домашно или припитомено животно ,но може да биде и дух или привидение ,на пр „ суштество со крилја од сламени простирки “ .{{Sfn|Redfield|Villa Rojas|1934}}Покрај тоа ,во XVI век ,дивите животни како јагуар и сива лисица се споменуваат како животински облици на волшебникот ,заедно со {{Јаз|yua|ah uaay xibalba}} или „ трансформатор на подземјето “ .{{Sfn|Roys|1965}}Се чини дека се имплицира некаков вид „ ѓаволски договор “ .Јукатскиот {{Јаз|yua|way}} има свои еквиваленти меѓу другите мајански групи .Во етнографијата Цоцил ,{{Јаз|yua|way}} ( овде се нарекува {{Јаз|yua|wayihel}} или [[wiktionary:chon#Tzotzil|''ханул'']]{{Sfn|Calvin|1997}}{{Sfn|Pitt-Rivers|1970}})почесто е животински придружник и се однесува не само на домашни животни ,туку и на магматски сили како што се метеор и молња .Во Целтал Канкук ,{{Јаз|yua|nagual}} животинскиот придружник се смета за „ преносител на болести “ .{{Sfn|Villa Rojas|1947}}Други пронајдени имиња се :{{Јаз|yua|lab}} , {{Јаз|yua|labil}} ,{{Јаз|yua|wayixelal}} или {{Јаз|yua|vayijelal}}, {{Јаз|yua|way}} и {{Јаз|yua|wayxel}} или {{Јаз|yua|wayjel}}. == Во класичниот период == Класичен мајански хиероглиф се чита како {{Јаз|yua|way}} ( {{Јаз|yua|wa-ya}} )од Хјустон и Стјуарт .Овие автори тврдат дека глифот што претставува стилизирано ,фронтално лице „ Ахау “(Аџав) половина покриено со крзно од јагуар го претставува {{Јаз|yua|way}} на кој ,со слоговна буква {{Јаз|yua|wa}} и {{Јаз|yua|ya}} елементи поврзани со главниот знак што го разјаснуваат неговото значење .{{Sfn|Houston|Stuart|1989}}На многу {{Јаз|yua|way}} Животните се разликуваат по ( i )наметка или шал врзан напред ;( ii )прскање од јагуарски дамки или други карактеристики на јагуарот ;( iii )атрибут на превртена „ тегла на темнината “ ;и ( iv )елементи на оган .<ref>See figures in {{Harvnb|Robicsek|Hales|1981}}.</ref> Класичниот {{Јаз|yua|wayob}} вклучуваат многу поширок спектар на форми од оние од Јукатан од XX век ( доколку вторите се пријавени ) ,со специфични имиња доделени на секоја од нив .Тие вклучуваат не само многу цицачи ( особено јагуари )и птици ,туку и привиденија и привиденија :хибриди од елен и мајмун - пајак ,скелети што одат ,човек што се самообезглавува ,млад човек во оган...{{Sfn|Grube|Nahm|1994}} Животинскиот {{Јаз|yua|wayob}} веројатно се трансформативни облици на човечки суштества ,одечките скелети ( [[Ах Пуч|мајските богови на смртта]]) ,поточно на {{Јаз|yua|ah uaay xibalba}} трансформатори . Понекогаш ,името на {{Јаз|yua|way}} е проследено со „ значен глиф “што го дава името на одредено мајанско кралство ( или можеби неговото владејачко семејство ) .{{Sfn|Freidel|Schele|Parker|1993}}Скелетниот {{Јаз|yua|way}} истакнат на ѕид од штуко [[Тонина|од Тонина]] ја носи отсечената глава на поразен противник .{{Sfn|Freidel|Schele|Parker|1993}} == Видете исто така == == Наводи == === Цитати === === Цитирани дела === == Дополнително читање == [[Категорија:Мајанска религија и митологија]] [[Категорија:Статии со извори на шпански (es)]] ebc260awvlb7890lfst6z2empxv01ap Камаити 0 1395276 5560724 2026-05-17T11:39:52Z Antonijaa.2012 119763 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1309464176|Qamaits]]“ 5560724 wikitext text/x-wiki '''Камаитите''' се божици на домородниот народ Нуксалк ( понекогаш наречен Бела Кула )од централниот брег на [[Британска Колумбија]] во [[Канада]].<ref>{{Наведено списание|date=1897|title=The Jesup Expedition to the North Pacific Coast|url=https://www.jstor.org/stable/1622723|journal=Science|volume=6|issue=145|pages=535–538|bibcode=1897Sci.....6..535.|doi=10.1126/science.6.145.535|issn=0036-8075|jstor=1622723|pmid=17781657|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Pears Encyclopaedia of Myths and Legends: Chapter 7. Oceania and Australia. Chapter 8. The Americas|last=Savill|first=Sheila|publisher=Pelham|year=1978|pages=212}}</ref> Камаитс е исто така божица на смртта и почетокот . Во зората на Времето ,Камаитс се бореле против џиновите од планините ,кои биле толку високи што ништо не можело да преживее на нив .Камаитс , како свиреп воин ,победила легии од џинови и ги претворила во денешните планински предели , соборувајќи ги до големината што ја имаат денес . После тоа ,ѝ здодеало Земјата и заминала да живее на друго место .Нејзиниот помошник [[Senx|Сенкс]]<ref>{{Наведена книга|title=Native American Myth & Legend: An A-Z of People and Places|last=Dixon-Kennedy|first=Mike|publisher=Brockhampton Press|year=1998|isbn=1860198392|pages=194}}</ref>има тенденција да се грижи за секојдневните задачи на создавањето . Таа не мисли многу на луѓето и ретко ја посетува Земјата ,но кога го прави тоа ,предизвикува земјотреси ,шумски пожари и болести .Понекогаш доаѓа да ја земе својата милениче змија Сисиутл и да нападне неколку луѓе наоколу и да предизвика катастрофи .Нејзината змија е знак дека таа доаѓа . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2023)">потребен е цитат</span>]]''&#x5D;</sup> Таа е исто така наречена Светска мајка ,<ref>{{Наведена книга|title=Historical Atlas of World Mythology|last=Campbell|first=Joseph|publisher=A. van der Marck Editions|year=1983|pages=219}}</ref>Нашата жена и онаа што се не се плаши од ништо. <ref>{{Наведена книга|title=The Mythology of All Races|last=Gray|first=Louis Herbert|publisher=Marshall Jones Company|year=1916}}</ref> == Наводи == fyx5kuz017pns9c73xgl6369u6njf7f Тланчана 0 1395277 5560726 2026-05-17T11:43:50Z Antonijaa.2012 119763 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1287655847|Tlanchana]]“ 5560726 wikitext text/x-wiki '''Тланчана ,'''позната и како '''Анчане''' ,е слатководна фигура на народот Матлацинка. == Опис == Нејзиниот изглед е како жена со долен дел од телото на змија ,и честопати носи круна ,ѓердани и водни суштества нанижани околу половината .Поради [[Европа|европското]] влијание ,подоцнежните претстави ја прикажуваат како сирена со рибја опашка наместо змија .Тланчана потекнува од божицата Отоми позната како [[Acapaxapo|Акапаксапо]] ( исто така напишана како Акпаксапо ) .Се вели дека имала [[Претскажување|гатачки]] моќи и дека била повикана да дава предзнаци .[[Ацтеки|Ацтеките]] подоцна ја посвоиле божицата под името Атл - тонан - чане ,или Алтонанчане ,кое станало Тланчана .За разлика од Акапаксапо ,Тланчана не била чисто добронамерна .Доколку била одбиена ,таа се обвиткувала околу луѓето и ги влечела под вода за да се удават .<ref>{{Наведено списание|last=Suárez|first=Félix|date=2014|title=Sirena de tule, de Jorge Arzate|url=http://www.redalyc.org/resumen.oa?id=446344310017|journal=La Colmena|issue=82|issn=1405-6313}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Митски змии]] qvlmdofcl3dchngqe3t2nuphm7ndbzx